መቅረዝ ዘተዋሕዶ

+++ የመዳን ቀን ዛሬ ነው +++ በአባ ገብረ ኪዳን ግርማ +++

2020-02-07T02:11:00.001-08:00

+++ ዕፀ ከርካዕ +++ በአባ ገብረ ኪዳን ግርማ +++

2020-02-03T03:02:00.001-08:00

የውሻ ጅራት በአባ ገብረ ኪዳን ግርማ

2020-01-01T03:20:00.001-08:00

የቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅ ታሪክ

2019-11-27T05:47:00.001-08:00

ክህነት በቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅ ክፍል ፫ በመምህር ዳንኤል ሰይፈሚካኤል

2019-11-22T03:02:00.001-08:00

በመንገድ ላይ ሳለህ ጠላትህን ዕወቅበት በአባ ገብረ ኪዳን ግርማ

2019-11-11T02:30:00.001-08:00

ለአብ አብ ተብሎ የሚመሰገንበት ምስጋና አለው በአባ ገብረ ኪዳን ግርማ

2019-11-05T03:02:00.001-08:00

“እግዚአብሔር እረኛዬ ነው” (መዝ.22፡1) በአባ ገብረ ኪዳን ግርማ

2019-10-31T10:42:00.001-07:00

"ለወይኔ ያላደረግሁለት ምን አለ" (ኢሳ.5፡4)?

2019-10-29T03:34:00.001-07:00

+++ ሐሴቶሙ ለመላእክት - የመላእክት ደስታ +++ በአባ ገብረ ኪዳን ግርማ - የብሉያትና የሐዲሳት መምህር +++

2019-10-29T03:30:00.001-07:00

አባ ገብረ ኪዳን ስለ ወሊድ መቆጣጠሪያ ተጠይቀው የሰጡት አጭር ምላሽ

2019-10-29T03:26:00.001-07:00

የእነ ቀሲስ በላይ ጥያቄ ታሪካዊ ባለቤቱ ማን ነው?

2019-09-09T02:03:00.005-07:00

በመምህር ብርሃኑ አድማስ

(ከመጽሓፈ ገጹ የተወሰደ)

(መቅረዝ ዘተዋሕዶ፣ ጳጉሜን 04 / 2011 ዓ.ም.)፡- በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ፤

አቤቱ እውነትና መንገድ ሕይወትም የሆንከው ጌታዬ ኢየሱስ ክርስቶስ ሆይ ስለእውነትና ስለ ጽድቅ ስለሰላምና ስለአንድነት፤ ስለመግባባትና በስምህ አንድ ስለመሆን ብቻ እመሰክር ዘንድ አንተ በምታውቃቸው በጽኑ ወዳጆችህና ስምህን ተሸክመው ዐለምን በዞሩ በቅዱሳንህ ስም እማጸንሃለሁ፡፡ ልዩነት፣ ሥጋዊ ጥቅም፣ ዝናና የበላይነት ስሜት ወደ ማንኛችንም ልጆችህ እንዳይመጣ ትጠበቀንም ዘንድ ኃጢአተኛው ባሪያህ በእውነት አለምንሃለሁ፡፡ አቤቱ በዙሪያችን የከበበውን ጨለማ አርቅ፤ ብርሃንህንም ግለጽልን፤ ስለእውነትና በእውነት ብቻ እንድናገርም ርዳን፡፡ አቤቱ በጠላታችን በዲያብሎስ አንናቅ፤ ይልቁንም ስለ ስምህ አንድ መሆንንና እርሱን መርገጥን ስጠን፤ በቅዱሳን ሁሉ ጸሎትና ከሁሉም በላይ በምትሆን በባሕርያችን መመኪያ በእናትህ በቅድስት ድንግል ማርያም ጽኑ አማላጅነት፤ አሜን፡፡

የአንድ ፓስተር ኑዛዜ

ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ ወደ ሥልጣን ከመምጣታቸው በፊት በሀገሪቱ የነበረው ሽኩቻና ውጥረት እንዲሁም የሕዝቡ ጭንቀት ያሳሰባቸው ኢትዮጵያውያን ብዙ ነበሩ፡፡ ብዙዎች መፍትሔ የመሰላቸውን ከማድረግ ወደ ኋላ እንዳላሉ የቅርብ ጊዜ ትዝታችን ነው፡፡ በወቅቱ ለመፍትሔ ይሯሯጡ ከነበሩት አካላት አንድ የሽማግሌዎች ቡድን ለመመሥረትና ባለሥልጣናትን በማናገር ወደ መግባባትና ሰላም ለማምጣት ሕብረ ብሔርና ሕብረ ሃይማትን ታሳቢ ያደረገ የሀገር ሽማግሌዎች ቡድን ማሰባሰብ ይጀመራል፡፡ በዚህ ሒደት ውስጥ ከኮሚቴዎቹ ሁለቱ እገዛ እንዳደርግ ሲያወያዩኝ የነገሩኝ ሽማግሌዎችን ሲያናግሩ ከገጠማቸውና ካስገረማቸው ታሪክ አንዱ የሚከተለው ነበር፡፡

ለሽማግሌነት ከታጩት አንዱ በትውልድ የወለጋ ኦሮሞ የሆኑ በትምህርት ሦስተኛ ዲግሪ ያላቸው በሃይማኖት ደግሞ የፕሮቴስታንት አንድ ቅርንጫፍ ፓስተር ናቸው፡፡ ፓስተሩ አሁንም በሕይወት ያሉ ናቸው፡፡ እኒህ ሰው ኢትዮጵያ ውስጥ ያለው አብዛኛው የልዩነት ምንጭ ተንኮለኛ ነጮች እንደሆኑ የራሳቸውን ገጠመኝ መሠረት አድርገው ይናገራሉ፡፡ እርሳቸውና ሌሎች ሦስት የቅርብ ጓደኞቻቸው በወጣትነታቸው ወደ ፕሮቴስታንት የለወጧቸው የጀርመን ሚሺነሪዎች እንደነበሩና ዋና የስብከት መንገዳቸውም ጸረ ሴማዊነትን (አማራና ትግሬ ጥላቻን) ማዕከል ያደረገ እንደነበር ያስታውሳሉ፡፡ ፓስተሩ በወቅቱ የነበራቸውን ስሜት ሲገልጡ በተለይ ለአማራ ካሳደሩባቸው ጥላቻ የተነሣ እርሳቸው ከሦስት ጓደኞቻቸው ጋር ሆነው ሲያድጉ አየር ሃይል ገብተው ጀት አብራሪ ሆነው አማራውን በአውሮፕላን ለማርከፍከፍ ይመኙ እንደነበር ለመግለጽ በፍጹም አልተሰቀቁም ነበር፡፡ እንደ ፓስተሩ ገለጻ ከሆነ እርሳቸውን ከዚህ ስሜትና ጥላቻ ያወጧቸው በኋላ ያገኟቸው የስዊድሽ ሚሽነሪዎች ናቸው፡፡ ፓስተሩ ያንን በጥላቻና ለበቀል በተገፋፋ ስሜት ውስጥ ሆነው አንድን ብሔር ለማጥፋት የነበሩበትን ወቅት በማስታወስ ዛሬ ይጸጸታሉ፡፡ የእነዚያ ነጮችን ተንኮልና አሁንም የቀጠለውን ሥራቸውንና ሀገራቸው ኢትዮጵያ የገባችበትን ሁኔታም እያዩ ያዝናሉ፤ ተከታዮቻውንም ከዘረኝነት እንዲወጡ ይሰበካሉ፡፡

የስብከቱ ውጤት

ወደ ሀገራችን ገብተው የፕሮቴስታንት ትምህርትን የሰበኩ ብዙ ነጭ ሚሺነሪዎች ሃይማኖቱን ከማስተማር ይልቅ የኢትጵያ ቤተ ክርስቲያንን ለማስጠላት የደከሙት ድካም እጅግ ከፍተኛ ነው፡፡ በትምህርታቸውና በሥራቸው ለመማረክ አቅመ ቢስ ከመሆናቸው የተነሣ በሌሎችም ምክንያቶች ለማስፋፋት የተጠቀሙት ቤተ ክርስቲያኒቱን በተለያየ መንገድ በመፈረጅ እንድትጠላና ምእመኖቿ ወደ እነርሱ እምነት ዞረው የሚፈልጉት ዐይነት ማኅበረሰብ እንዲገነባ ማስቻል ነበር፡፡ እነዚህ አካላት በቤተ ክርስያናችን ላይ ያካሔዱትን የጥላቻ ስብከት በሁለት ከፍሎ መመልከት ይቻላል፡፡

ሀ) ነገረ እምነቱን

የመጀመሪያው የጥላቻ ስብከት ነገር እምነትን ማዕከል ያደረገና እምነቲቱን እንዲጸየፉ የሚገፋፋ ነበር፡፡ ይህም ታቦቱ ጣዖት ነው፤ ሥዕሉም የጣዖት አካል ነው፤ ኦርቶዶክሶች ከኢየሱስ እኩል ቅዱሳንን ያመልካሉ፤ ኢየሱስ በቅዱሳን ተጋርዷል፤ እርሱን መገላለጥ አለብን፤ ኢየሱስ ብቻውን በቂ ነው (ያንሣል የተባለ ይመስል)፣ እና የመሳሰሉትን ማዕከል ያደረገ ነበር፡፡ ይህም ራሱ ለእምነቱ የመቆርቆርና ለሰዎች ድኅነት የማሰብ እንዳልሆነ ግልጽ የሚሆነው በመጡበት በምዕራቡ ዐለም እንዲህ ዐይነት ቃል ለመጠቀም እንዳማይገባ ብዙዎቹ በዐለም አቀፍ ሰነድ ላይ የፈረሙ መሆናቸው ነው፡፡ ቢያንስ በዐለም አብያተ ክርስቲያናት ኅበረት (WCC) ይህ ዐይነት አገላለጽ በፍጹም ስሕተት መሆኑን አምነው የተቀበሉ መሆናቸውን ፈርመዋል፡፡ በኅብረቱ ስምምነት ከተገለጹት አንዱ በግልጽ ቋንቋ ኦርቶዶክሶችንም ሆነ ካቶሊኮችን ቅዱሳንን እንደሚያመልኩ፤ ሥዕላትንና የመሳሰሉትን እንደ ጣዖት በሚያስመስልክ መልኩ ማቅረብ በግልጽ ስሕተት ከመሆኑም በላይ በእኛ ቤት ያለው ግንዛቤ አነሥተኛ መሆኑ እንጂ እነዚህን ለሚያደርጉ ፓስተሮች ቸርቾች የሚደረግ ድጋፍን ሁሉ በሕግ ማስቆም ይቻል ነበር፡፡ እነርሱ ግን ይን ሁሉ ፈርመው መጥተው ይህን የሚያደርበት ምክንያት አሁንም ከሃይማኖቱ ያለፈ ሌላ ግብ ያለው በመሆኑ ነው፡፡

ለ) ኦርቶዶክስን ከብሔር ጋር አቆራኝቶ ጥላቻን ማስፋፋት

በመጀመሪያው ሥራቸው ቀላል የማይባል ቁጥር ቢያገኙም ለእነርሱ ግን የገመቱትን ያህል አልነበረም፡፡ ያም ቢሆን በእነርሱ ጥንካሬ ሳይሆን በእኛ ድክመት እንደሆነ ያውቁታል፡፡ ስለዚህም የተሻለ ዘዴ መጠቀም ነበረባቸው፡፡ ከዚህ በኋላ ፓስተሩ እንዳሉት ኦርቶዶክስ ልክ ኢትዮጵያዊና የሴማውያን በማስመሰል በተለይ ጀርመኖች በሀገራቸው በጀርመን በነበራቸው የሴማውያን ጥላቻ ስድስት ሚሊዮን በላይ አይሁድን እንዳስፈጁት በኢትዮጵያም ሴማዊነት አላቸው ያሏቸውን እንዲጠሉና በተለይ ኦሮሞዎቹ ሴማዊነት እነርሱን የማይነካ በማስመሰል የልዩነት ግንቡን መገንባት ጀመሩ፡፡ በዚህ ሂደት ውስጥ ብዙ ዐይነት የመከፋፈያና የማስጠላት ስራዎች ሠሩ፡፡ ይህም ሁለት ደረጃዎችን እንዲያልፍ ተደርጓል፡፡

የመጀመሪያው በዚያው ፕሮቴስታንት ወደ መሆን የተለወጠውን ጸረ ሰሜን እንዲሆን የአቢሲንያ ትርክትን በብዙ ጥናቶች ታግዞ ማስፋፋትና የፖለቲካና የኢኮኖሚ ኃይሉን ነጥቆ ምዕራባዊ አስተሳሰብን ተሸክሞ ብቻ እንዲኖር መገፋፋት ነበር፡፡ ይህ ኦሮሞውን ከሌላው ጋር ሊያገናኙ የሚችሉ ነገሮችን ሁሉ በመቁረጥ ላይ የተመሠረተ በመሆኑ ቁቤ ፊደልን መጠቀም የተጀመረው በወለጋ ጉዲና ቱምሳ የመካነ ኢየሱስ ሴክረተሪ በነበረበት በንጉሡ ዘመን እንደነበረ ከራሱ ከጉዲና ቱምሳ የሕይወት ታሪክ መረዳት ይቻላል፡፡ ይህ አካል ቅኝቱ በሙሉ ጸረ ኦርቶዶክስ ፣ ጸረ ሴማዊነትና ጸረ ኢትዮጵያ ጭምር እንዲሆን በብዙ መንገድ ተሠርቶበታል፡፡ በአሁኑ ጊዜ ለኅትመት የበቁ ብዙ ማስረጃዎች አሉ፡፡ ሆኖም በዚህ ሥራው ብቻ የሚፈልገውን ውጤት ማምጣት በታሰበው መጠን ማምጣት እንዳልቻለ ሲረዳ ወደ ሁለተኛው ደረጃ ከፍ ተደረገ፡፡

በዚህ ሁሉ ሒደት ኦርቶዶክሳዊነትን ያልተዉ ጠንካራ ኦሮሞዎች አሁንም ብዙ ስለሆኑ ኦርቶዶክሳዊነታቸውን ሳይተዉ ጸረ ሴማዊነቱን ቢቀበሉ የመለያየት ሒደቱ ይፈጥናል የሚል ነው ሁለተኛው፡፡ ለዚህ አሁንም ሁለት ስልቶች ተግባር ላይ ውለዋል፡፡ አንዱ ዋቄ ፈታ የተባለ ባሕላዊ እምነትን በማስፋፋት በተለይ ጠንካራ ኦርቶዶክሳዊነት ያለውን እንደ ሰላሌ ያለውን አካባቢ ኦርቶዶክስ የኦሮሞ ባሕል ጠላት እንደሆነች ኦሮሞውን እንደምትንቀው በመቀስቀስ በጥላቻ ማስወጣት ፤ ሊወጣ ያልቻለውን ደግሞ ኦርቶዶክስነቱን እንደያዘ ከሰሜኑ እንዲገነጠል ማገዝ ዋና ዋና ስትራቴጂዎች ሆነው ተተገበሩ፡፡

ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ቀሲስ በላይ መኮነን በቃልም በመጽሐፍም ከሚያስተጋቧቸው ነገሮች መካካል ሀሉም በሚባል መልኩ የዚህ ስልት ውጤቶች ናቸው ማለት ይቻላል፡፡

ጥቂቶቹን እንመልከት፡፡

1) በአዋልድ መጻሕፍት ላይ ለብሔረ ሰቡ ንቀት ያላት መሆኑን የሚያሳዩ ገለጻዎች አሉ፡፡

2) ኦሮሞን ለጵጵስና አታጭም

3) በኦሮሞ ስም ጳጳስ አትሰይምም

4) የኦሮሞን መሬት ወርራለች

5) የኦሮሞ የሆኑ ባሕሎችን አታከብርም (ቀሲስ በላይ ጨሌውን ሁሉ ለምን ለእርሷ ሲሆን መቁጠሪያ፣ ለእኛ ሲሆን ጨሌ እያለች ትንቃለች) ይላሉ፡፡

6) የኦሮሞ ቤተ ክርስቲያን ያስፈልገናል ፣ እነዚህ እንገዲህ ከማስታውሳቸው ጥቂቶቹ ናቸው፡፡

እነዚህ ሁሉ ሆነ ተብለው ለመለያየት የተፈጠሩ እንጂ እውነትነት ያላቸው አለመሆኑን በአጭር በአጭሩ ልጠቁም፡፡

በአዋልድ መጻሕፍት ላይ በተለየ በራዕየ ማርያም ላይ የተደረሰው ብዙ ጊዜ ብዙ ፖለቲከኞች ጭምር የሚያነሡት ቢሆንም እኔ በዝርዝር አልሔድበትም፡፡ ምከንያቱም አንደኛ ድርሰቱ የውጭ ሀገር ስለሆነ፣ ሁለተኛ በትርጉም ወቅት የተፈጠረው ችግርም የተቋም ሳይሆን የራሱን ግላዊ መረዳት የጫነበት በትክክል እንኳ የማናውቀው የተርጓሚው ግለሰብ ከመሆኑም በላይ በጉዳዩ ላይ ፕሮፌሰር ጌታቸው ኃይሌ እና ዶክተር አምሳሉ ተፈራ ጥናትና ማብራሪያ ስላደረጉበት እርሱን መመልከት የሚበቃው ነው፡፡ እነርሱ ለማየት ፈቃደኛ አይደሉም እንጂ በትርጉም ሒደት በሌሎች ጉዳዮች ላይም ብዙ ችግሮች አሉ፡፡ እነዚያ ሁሉ አብረው በጥናትና በሳይንሳዊ ዘዴ መፍታት ደግሞ የሁሉም ድርሻም ግዴታም ሆኖ ሳለ ነገሩን ለጥላቻና ለፖለቲካ መጠቀም በእግዚአብሔርም በታሪክም ለዚያውም በሌላ ሳይሆን ነገ በአግባቡ በተማሩና በሚመራመሩ የኦሮሞ ልጆች ተጠያቂ ከመሆን በፍጹም አያድናቸውም፡፡ ምክንያቱም ምንም ያህል በበጀትና በፖለቲካ ኃይል ታግዞ ቢደከም እውነትን መቅበር አይቻልምና፡፡

እኔ ትኩረት ያደረግሁበት ግን መጻሕፍቶቻችን አተኩረን ካየናቸው እውነተኛ ትችትና እንደ ስድብ ሊቆጠር የሚችል ነገር ከራሱ ከመጽሐፍ ቅዱስ ጀምሮ በሁሉም ሕዝብና በብዙ አካባቢዎች ላይ የምናገኝ መሆኑን ለማስታወስ ያህል ብቻ ነው፡፡ ለምሳሌ ያህል ቅዱስ ዮሐንስ መጥምቅ የተመረጠውን የአይሁድ ሕዝብ እናንተ "የእፉኝት ልጆች" ደጋግሞ ተናግሯቸዋል፤ ወንጌልም መዝግቦታል፡፡ ራሱ ጌታችንም አይሁድን በብዙ መንገድ ገስጾአል፡፡ በአንጻሩ ደግሞ አሕዛብ የተባለውን የቀረውን ዐለምም እንዲሁ፡፡ ለምሳሌ ዮሐንስ መጥምቅ ራሱ እሥራኤልን "እግዚአብሔር ለአብርሃም ከእነዚህ ድንጋዮች ልጅን ሊያስነሣለት ይችላል" ብሎ የቀረውን ዐለም ሁላችንም ጨምሮ ድንጋይ ብሎታል፡፡ ጌታችንም ሐዋርያትን "እንደ በጎች በተኩላዎች መካከል እልካችኋለሁ" ሲል ተኩላ ያለው እንዳለ ዐለሙን ነበር፡፡

ከክርስትናው በኋላም ይህን የመሰለ አገላለጽ በየትኛውም ዐለምና ሕዝብ ነበረ፤ አሁንም አለ፤ ወደፊትም ይቀራል የሚል እምነት የለኝም፡፡ በእኛ ሀገር የክርስትና ታሪክ ውስጥም ነበረ፡፡ ለምሳሌ በወንጌል "ከናዝሬት መልካም ነገር ይወጣልን" የሚለውን የናትናኤልን ቃል የኢትዮጵያ ሊቃውንት ጎንደር ላይ ሆነው ሲተረጉሙ አቅርበው ናዝሬት አንደ ጭልጋ የወንበዴ ሀገር ነበረች ብለው የጎንደሯን ጭልጋ ገልጸዋታል፡፡ በገድለ አቡነ አሮን ላይ ደግሞ ጻድቁ ከነበሩበት ከበጌ ምድር ጋይንት ወደ መቄት ሲጠሩ ከነበሩበት ቦታ ሲወጡ ጌታችን በዙሪያህ ካለው ሁሉ ነገር ሃምሳ ሃምሳ ሆኖ ይከተልህ ሲላቸውና ዛፎቹ ሳይቀር ሲከተሏቸው ሃምሳ አጋንንትም ተከተሏቸው፡፡ ለምን ሲሏቸው አጋንንቱም ሃምሳ ሃምሳ ይከተልህ ከተባለ እኛም እዚህ ነበርንና እንከተልሃለን ሲሏቸው እርሳቸውም የአጋንንቱን ደካማነት ለማሳየት ብለው "ከአንድ ጋይንት ሃምሳ አጋንንት" ብለዋል ተብሎ እስከዛሬ ድረስ ይነገርላቸዋል፡፡ ከዚህም በላይ ቅዱስ ላሊበላ ጎጃም አካባቢ የገጠመውን ፈተና የገለጸበት የሚባልም አባባል አለ፡፡ ወደቅዱስ ላሊበላ በእግር በመጓዝ ጎጃም ከፍተኛውን ቁጥር የያዘውም ለዚህ ነው የሚሉ ብዙ የጎጃም ሰዎችን ሰምቻለሁ፡፡ ከዚህም በላይ በእነ ገድለ ዜና ማርቆስና ገድለ አቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ፣ ገድለ ተክለ ሃይማኖትና ሌሎች የመካከለኛው ክፍለ ዘመን ገድላት ላይ የሰሜኑ የተለያየ አካባቢ ማኅበረሰብ እንዴት እንደተገለጸ ለሚያይ ሰው አሁን ኦሮሞ በሚባለው ሕዝብ ላይ እንኳን የተለየ ነገር ሊባልና በሰሜኑ የተባለውን ያህል እንዳልተባለ ለመረዳት በጣም ቀላል ነበረ፡፡ ሆኖም ነገሩ የተጠነሰሰው ሆነ ብለው መለያየት በሚፈልጉት ስለሆነ የእኛም ሰዎች ነገሩን ሳያነብቡና በጥልቀት ሳይመረምሩ፣ በዐለም አቀፍ ያለውን ሁኔታም ሳይመረምሩ እንዲህ የተንኮለኞችን ፕሮፓጋንዳ አብረው መንዛታቸው በእጅጉ ያሳዝናል፡፡

ኦሮሞን ጵጵስና አታጭም የሚለው እንኳ አንዳንድ ጊዜ የሚነሣ በመሆኑ እንጂ ዋናው ጉዳይ አሁን ኦሮሚያ ላይ ለምን የሌላ ብሔር ተወላጅ ጳጳሳት ይኖራሉ የሚል ነው፡፡ ለጵጵስና በማጨት በኩል ከመጀመሪያዎቹ አምስት ኢትዮጵያውያን ጳጳሳት መካከል አንዱ የሆኑት ሰማዕቱ አቡነ ጴጥሮስ ይህን ውድቅ ያደርጉታል፡፡ መርሳት የሌለብን ግን እርሳቸውም ሆኑ ሌሎች የተሾሙት ብሔራቸውን ወክለው አለመሆኑን ነው፡፡ ምክንያቱም በእኛ ደካማ ሀሳብ እነርሱን ፈርጀን አምላካችንንም እነርሱንም በሰማይም ሆነው ቢሆን እንዲያዝኑብኝ እኔ በግሌ አልፈልግም፡፡

በጣም የሚያሳዝነው ነገር ደግሞ ጵጵስናም ሆነ ማንኛውም ክህነት የሚሰጠው ለአገልግሎት ብቁ የሆነ ክርስቲያን በማግኘት ክርስቶስን ለመላክና ለማገልገል እንጂ ለራሱ ማኅበረሰብ ወኪል እንዲሆን አይደለም፤ መቼም ሊሆን አይችልም፡፡ ይህ ፍጹም ነጭ ክህደት ስለሆነ በሌላ ጊዜ ለብቻው እመለስበታለሁ፡፡ የሌላ ብሔረሰብ ተናጋሪዎች ለምን በክልላችን ይኖራሉ የሚለውም በተፈጥሮው ፖለቲካዊ ቢሆንም ለሃይማኖት ግን አሁንም ክህደት ነው፡፡ ለምን ከሐዋርያትና ከተላውያነ ሐዋርያት ውስጥ ከቅዱስ ያዕቆብ ዘኢየሩሳሌም በቀር በሀገሩ ያስተማረ የለም፡፡ ዐለም ሁሉ የተሰበከው በሌላ ሀገር ዜጋና ሐዋርያ ነው፡፡ ይህም ሰፊ ስለሆነ እዚህ ላይ ባቆመው ሳይሻል አይቀርም፡፡ አቡነ ጴጥሮስ ኦሮሞው ደሴን ማዕከል አድርገው በሴሜን ምሥራቅ ኢትዮጵያ የተሾሙት አሁን በቅርቡ አቡነ ሰላማ ዘሰላሌ በጎንደር የተሾሙት ጉዳዩ የብሔር ስላልነበረ ነው፡፡ ትግሬው አቡነ መቃርዮስ ጎጃም ላይ ተሹመው የሸዋው አማራ አቡነ ኤፍሬም ትግራይ ላይ ተሹመው የነበሩት ጉዳዩ ልዩ ስለነበረ ነው፡፡ በዚህም አሁንም በዚህ የሃምሳ ዐመት ታሪካችን እንኳ ብዙ ማቅረብ ይቻላል፡፡ ሆኖም ከዘመነ ኢህአዴግ ወዲህ ቤተ ክርስቲያናችን ለዚህ ተጽእኖ በከፍተኛ ሁኔታ መጋለጧንም መካድ አንችልም፡፡ በዚህ ደረጃ ለመባባሱ አንዱ አስተዋጽኦ አድራጊም ነው፡፡ እኔን የሚያሳዝነኝ ግን በአሁኑ ኦሮሚያ የፕሮቴስታንት ፓስተሮችና የእስልምና ኡስታዞች የየብሔሩ ተወላጆች ብቻ አለመሆናቸውን የሚያውቁ ከእኛ ወገን የሆኑት አንዳንዶቹ እንደዚህ በጥላቻ መንጎዳቸው ነው፡፡ መቼም እንዲህ ያለ የከረረ ጥላቻ እንኳን ለጽድቅና ለሃይማኖት ለፖለቲካም ተገቢ አለመሆኑ እየታወቀ እዚህ የደረሰው በእነማን ሀሳብ ተጽእኖ ውስጥ ቢወድቁ እንደሆነ ለማየት የሚቻል ይመስለኛል፡፡

በኦሮሞ ስም አቡነ ገመቹ፣ አቡነ ቶሎሳ እያለች ጳጳስ አትሰይምም የሚለው ደግሞ አስቂኝም ጭምር ነው፡፡ ምክንያቱም ኦርቶዶከስ ነኝ የሚል ሰው ቢያንስ ይህን ሊስተው ስለማይገባ ነው፡፡ የሌሎች ቀጥታ ሰለባና ተጽእኖ ውጤት መሆኑን ከሚያሳዩት ነገሮች አንዱ ይህ ነው፡፡ ምክንያቱም በአሰያየም በኩል ለፓስተር የሚቻለው ለጳጳስ አይቻልምና፡፡ በእኛ ጳጳሳት የሚሰዩመባቸው ስሞች ከዚህ በፊት በተጋድሎ አሸንፈው በቅድስናቸው በተመሰከረላቸው ጻድቃን ስም ስለሆነ ጻድቅነታቸው እንጂ ትውልዳቸው አይጠየቅም፡፡ ከእኛ ጳጳሳት ውስጥ ኢትዮጵያዊ ስም አለ ከተባለ ሦስት ብቻ ይመስሉኛል፡፡ እነዚህም ያሬድ፣ ተክለ ሃይማኖት እና ዜና ማርቆስ ናቸው፡፡ እነዚህም በሦስቱ ኢትዮጵያውያን ቅዱሳን ምክንያት ነው፡፡ ሌሎቹ በሙሉ የውጭ ቅዱሳን ስሞች ናቸው፡፡ ከስሞቹ መካካል (ጴጥሮስ፣ ጳውሎስ፣ ጢሞቴዎስ፣ ማትያስ፣ … ኢሳይያስ፣ ኤርምያስ፣ ዳንኤል፣ አብርሃም ይስሐቅ ያዕቆብ፣ … ከመሳሰሉት የሐዋርያትና የነቢያት ግሪካዊ አጠራር ዕብራዊ ስሞች ቀጥሎ እነ ጎርጎርዮስ፣ ባስልዮስ፣ ያሉት የእስያ ስሞች ናቸው፡፡ እነ አረጋዊ፣ ገሪማ የመሳሰሉት ደግሞ (ስሙ በኢትዮጵያውያን የተሰጣቸው) የሮማውያን ቅዱሳን ስሞች ናቸው፡፡ ዲዮናስዮስ የግሪክ ፣ አትናቴዎስ፣ ዲዮስቆሮስ፣ ቴዎፍሎስና ቄርሎስ ደግሞ የግብጻውያን ስሞች ናቸው፡፡ ሌሎችም አንዲሁ ናቸው፡፡ አሁን በትግራይ የበዙት ኪሮስና አረጋዊ የምዕራባውያን ስሞች መሆናቸውን የእኛ ዘመን ሰው ስለማያውቅ ኪሮስ የሚባል የለገጣፎ ቤተ ክርስቲያን እንኳ ብዙ ፈተና ታይቶበታል፡፡ ስለዚህ ገመቹም ሆነ ቶሎሳ የሚባል ጻድቅ ከተገኘ ምንም ጥርጥር የለውም ይሰየም ነበር፡፡ ስለዚህ ስምን የተመለከተ እንቅስቃሴ ልክ እንደ ፕሮቴስታንቱ ሐዋርያዊ ትውፊት አልባ የአሰያየም ሂደትን ለመከተል መጠየቅ በእጅጉ አስቂኝ ነው፡፡ ልክ ቶሎሳ ገመቹ የሚባል ጳጳስ እንደሌለው ሁሉ ሓጎስ፣ መለስ፣ አበበ፣ ተስፋየ፣ ቦንገር፣ ድባቤ በሚባሉት ዓይነት ስሞችም ጳጳስ አልተሰየመባቸውም›› በስማቸው የሚታወቅ ቅዱስ እስከ ሌለ ድረስ ወደፊትም ሊሰየምባቸው እንደማይችል መገንዘብ ተገቢ ነው፡፡

የኦሮሞን መሬት ወርራለች የሚለው ለመስማትም ይከብዳል፡፡ ለመሆኑ ቤተ ክርስቲያኒቱ መሬት ላይ የተሠራችው ኦሮሚያ ውስጥ ብቻ ነው እንዴ? ሰሜን ኢትዮጵያስ አየር ላይ ነው እንዴት ያለችው? ወይስ በኦሮሚያ መስጊዶች የተሠሩት ከሳውድ አረቢያ በተጫነ መሬት ነው? የፕሮቴስታንቶች ማምለኪያዎች የተገነቡትስ ከአውሮፓ በመጣ መሬት ነው እንዴ? ምንነው ይህን ያህል ጥላቸው ከፋ? እነዚህን የማነሣቸው ጉዳዮቹ ከምንም በላይ ምን ያህል ፖለቲካዊ እንደሆኑ ለማሳየት እንጂ አብያተ ክርስቲየኖቹ ሲሰሩ እነዚያ ደጋግ የኦሮሞ የቀድሞ ክርስቲያኖች እንዴት መሬታቸውን በስለት ጭምር እንደሰጡ ይታወቃል፡፡ አሁንም ለሕይወታቸው ሳይቀር ሳይሳሱ ታላቅ ተጋድሎ የሚያደርትን ማስነቀፍም ባልተገባ ነበር፡፡

የኦሮሞን ባሕል አታከብርም የሚለውም እንደ ስያሜውና እንደመሬቱ ያለ ደካማ ጥያቄ ነው፡፡ የሚያዩትን የቤተ ክርስቲያን ባሕል የሰሜነኞች አድረጎ ማየት ይህ የመጀመሪያው ትልቅ ድክመት ነው፡፡ በሰሜን ያሉት አብያተ ክርስቲያን ባሕሉን ከመጽሐፍ ቅዱስና ከጥንቷ ቤተ ክርስቲያን ያገኙት ለማንም የተሠወረ እንዳልሆነ ግልጽ ነው፡፡ ከሁለት ዐመት በፊት ያረፈው ኒዮርክ ውስጥ የቅዱስ ቭላድሚር የሩሲያ የነገረ መለኮት ሴሚናሪ መምህር የነበረውና በትውልዱ አሜሪካዊ የሆነው ቶማስ ሆፕኮ ኢትዮጵያን ከጎበኘ በኋላ ሀገሩ ሔዶ ሲያስተምር በዐለም የጠፋውን የክርሰትና ትውፊት በተለይ የመቀደሻ ነጩን ልብስና ነጭ ለብሶ ማስቀደስን ኢትዮጵያ በማየቱ ቀንቶ ሄዶ ያስተማረበት እና እኛም የግሪኮች ብርቅርቅ ልብስ ይቅርብን እያለ የለመነው እኮ ባሕሉ የአማሮችና የትግሬዎች ሳይሆን የጥንቷ የሐዋርያዊቷ ቤተ ክርስቲያን ስለሆነ ብቻ ነው፡፡ በሰሜን ኢትዮጵያ የሆነውም ክርስቲያኑ ሁሉ መጽሐፍ ቅዱስን ለመምሰል ሲጥር ባሕሉ አደረጎት በኑሮውም ቤተ ክርስቲያንን ለመምሰል ጣረ እንጂ ከአማራና ከትግሬ ቤተ ክርስቲያን የወሰደችውም ምንም ነገር የላትም፣ ሊኖራትም አይችልም፡፡ እነርሱ ቤተ ክርስቲያንን ለመምሰል ጣሩ እንጂ ቤተ ክርስቲያናቸው እነርሱን እንድትመስል ጥረው አያውቁም፡፡ በዐለምም ላይ የሆነው ይሔው ነው፡፡ አሁን ግን ይህን ባሕል የሚጠሉት የሌሎች ሃይማቶቹን ፕሮፖጋንዳ ይዞ መነሣት ሞኝነቱ በብዙ መንገድ ይገለጣል፡፡ ይህ ከልብ የሚያሳስባችሁ ከሆነ አሁንም እስኪ ኦሮሚያ ውስጥ ያለውን እስላምና ፕሮቴስታንት ተመልከቱት፡፡ እነርሱ ዐለም አቀፍ የየእምነቶቻውን ባሕል ይዘው ተንኮለኞቹ እናንተን ኦርቶዶክስነትን እንድትጠሉት ይህን ሲሏችሁ እንዴት እውነት መሰላችሁ?

"የሹም ሰነፍ ባይለፈልፍ"

በአጠቃላይ የሚነሡት ነገሮች በሙሉ ከእምነት ማስፋፋት ጋር የሚገናኝ አንድም ጉዳይ አላቸው ብየ በግሌ አላስብም፡፡ ከዚህም በላይ ፖለቲካውንና ሌላውን ጫና በማሳረፍ በኦሮሚያ ውስጥ ያለችው የኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ከተቻለ ሙሉ በሙሉ አንድትጠፋ ካልሆንም በብዙ መከራ ክርስቲያኖቹ ተማርረው እንዲጠፉ ለማድረግ ከሚሠራው አካል ጋር በትንቅንቅ ያሉትን የእውነተኞችን የኦሮሞ ኦርቶዶክሶች ጥያቄ እንዲህ በሌላ መርዛማ ነገር ማዳፈኑ በእጅጉ ያንገበግባል፡፡ በዚህ ላይ ደግሞ ባለ ሥልጣናቱ ለቤተ ክርስቲያኒቱ የሚያዝኑና የሚቆረቆሩ በመምሰል የሚሠሩት ደባና ተንኮል ያሳዝናል፡፡ እውነቱ ግን በጊዜው መገለጡ አይቀርም፡፡ የሚፈልጉትን እያደረጉና እያስደረጉ፣ እንደገና ደግሞ ወደ ቤታችን እየመጡ የተለያየ ነገር መናገሩም ያሳዝናል፡፡ በዚያውም ላይ ጧት የተናገሩትን ማታ አለመድገም፤ በአንዱ የሚያቀርቡትን አመክንዮ በሌላው መናድ ሁሉ አስገራሚ ነው፡፡ እንኳን ሌላው ሥልጣንንና ባለሥልጣንነትን እንዲህ ማስናቅም ያሳፍራል፡፡ ሊቃውንቶቻችን "የሹም ሰነፍ ባይለፈልፍ" እንዳሉት ሥራቸውን እየሠሩ እዚያው ዝም ቢሉ ያምርባቸው ነበር፡፡ ነገ ከልካይ የሌለው የእግዚአብሔር ፍርድ ሲገለጥ ግን እንኳን ሠሪዎቹ የተሳሳተና የንቀት ምክር ከሚያማክሩት አንሥቶ በጀርባ ሆነው ሴራ እስከሚተበትቡት ድረስ ሁሉም ነገ ይጋለጣል፡፡ ዘመኑ የመረጃና የቴክኖሎጂ ዘመን ነውና የሚቀር ነገር እንደማይኖር ለመረዳት ያን ያክል አስቸጋሪ ነገር የለምና፡፡

ለመሆኑ እነዚህን ሁሉ ችግሮች የሚፈጥሩ ነጭ ሚሽነሪዎች የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያንን እንዲህ የሚጠሏት ለምንድን ነው? ኦሮሚያ ውስጥ ያለው እውነተኛው የኦርቶዶክሳውያን ችግር ከሌሎቹ አካባቢዎች ካለው በምን ይለያል? እንዴትስ ሊፈታ ይችላል? በችግሮቹ ሰበብ ፖለቲካዊ ግብ ይዘው የተነሱት ሰዎች ፖለቲካዊ የእምነት ተቋም መመሥረት ቢችሉ ፍጻሜው ምን ሊመስል ይችላል? በሚቀጥሉት ጊዜያት እመለስበታለሁ፤ ይቆየን፡፡

ከገጠመን ችግር ለመውጣት በፍጥነት ልናደርገው የሚገባን ምንድን ነው?

2019-09-04T04:12:00.002-07:00

በመምህር ብርሃኑ አድማስ

(ከመጽሐፈ ገጹ የተወሰደ)

(መቅረዝ ዘተዋሕዶ፣ ነሐሴ 29 ቀን 2011 ዓ.ም.)፡- በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ፡፡

ባለፉት ስምንት ዐመታት (ከቀድሞው ጠቅላይ ሚንስትር መለስ ዜናዊ እና ከብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ጳውሎስ ዕረፍት) ወዲህ ኢትዮጵያ ባልተቋረጠ የለውጥ፣ የውዝግብና የነውጥ ሂደት ውስጥ ትገኛለች፡፡ ሁለቱም ታላላቅ መሪዎች ያረፉት በዘመነ ዮሐንስ ማጠቃለያ ወር ላይ ነበር፡፡ የእነርሱን ዕረፍት ተከትሎ እንዳሁኑ ጎልቶ ባይነገርላቸውም ብዙ ለውጦችም ነውጦችም በተከታዮች ዐመታት ውስጥ ነበሩ፡፡ ከዐራት ዐመታት በኋላ ልክ በዘመነ ዮሐንስ ደግሞ አሁን ላለንበት ለውጥም እንበለው ምስቅልቅል የዳረገን አብዮት ተቀሰቀሰ፡፡ አሁን ባለቤቱ እኔ ነኝ እኔ ነኝ የሚባልለት ያ ሕዝባዊ ጫናን መሣሪያ ያደረገ (ከየት እንደሆነ ግን ከግምት በቀር ብዙዎቻችን በትክክል የማናውቀው) ለውጥ ተፈጠረ፡፡ አራቱን ዐመታትም የማንጠበቃቸውና ሊተነበዩ የማይችሉ ተከታታይ ለውጦች ከጥፋቶችና ምስቅልቅሎች ጋር በሀገራችን ተከሰቱ፡፡ ሁኔታዎቹም ለከፊሉ ደስታ ለከፊሉም ሐዘን የሆኑበት ብዙም ሳይቆይ ደግሞ ደስታና ሐዘን በፍጥነት የተፈራረቁበት ሆነ፡፡ እንዲህ ያሉ ክስተቶች ሳያቋርጡ ያለፉበት የዐራት ዐመታት አንድ የለውጥ ወቅት ሊፈጸም ሳምንታት ብቻ ቀርተውታል፡፡

ከርሞ ደግሞ እንደገና ዘመነ ዮሐንስ ይጀምራል፡፡ በእኔ እምነት ይህኛው ዘመነ ዮሐንስ ደግሞ ካለፉት ጠንከር ያሉ ያልተጠበቁ ነገሮች ሊከሰቱበት ይችላሉ የሚል ግምትን ይዣለሁ፡፡ ምን አልባትም ክፉውም ሊጨምር ይችል ይሆናል፡፡ በዚህኛው የዘመነ ዮሐንስ ዙር እንጨርሰው አንጨርሰው ለመናገር እውነተኛ ሀብተ ትንቢት የሚጠይቅ ቢሆንም ወደ አንድ መቋጫ የምንሔድበት ምዕራፍ ላይ መድረሳችንን ለመረዳት ግን ካሳለፍናቸው ሒደቶች ብቻ መረዳት የሚቻል ይመስለኛል፡፡ ምን ይሆን መድረሻችን? አልፎ ያየው የታደለ ይመስለኛል፡፡ ይህ ሁሉ ግን ማለፉ ብቻ ሳይሆን ተከስቶ እንደነበር እንኳ እስኪረሳ ድረስ ለማለፍ መቃረቡን እኔ በግሌ አምናለሁ፡፡

እየሆነ ያለውን ሁሉ ደግሞ ከልቡ በእኛ የፖለቲካ ፕሮግራም ነው፣ ወይም በዚህ ዕቅድ መሠረት ነው ማለት የሚችል አንድም አካል ያለ አይመስለኝም፡፡ ሁኔታውንና አጋጣሚውን ተጠቅሞ የለውጥ መሪና ፊታውራሪ ለመምሰል በፕሮፓጋንዳ መድከምና ለውጡን አቅዶ ማምጣት በእጅጉ የተለያዩ ናቸውና፡፡ እኔ በግሌና እኔን የሚመስሉት ሁሉ ከላይ በአጭሩ ከጠቀስኳቸው ሁነቶች ጋር ሁኔታውን የእግዚአብሔር ፍርድ ወይም ጣልቃ ገብነት ነው የምንለው ከላይ በተደረደሩትና ብዙ ሰው በማያስታውላቸው ግን ማንም በማይለውጣቸው ሒደቶች ውስጥ እያለፍን ነው ብለን ስለምናምን ነው፡፡ የሂደቱ ተሳታፊዎችን እኔ በግሌ እንደ ገጸ ባሕርይ ብቻ ነው የማያቸው፡፡

በርግጥ ይህ ሃሳቤ የማይዋጥላቸው የእግዚአብሔርን ጣልቃ ገብነት አለ የሚለውን የሚሞግቱ ብዙ አካላት መኖራቸውንም አውቃለሁ፡፡ የመጀመሪያዎቹ ስለ እግዚአብሔርን ጣልቃ ገብነት የራሳቸው ምናባዊ ሥዕል ይኖራቸውና ከምናባቸው ጋር አልገጥም ሲላቸው ለመቀበል የሚቸገሩት ናቸው፡፡ እንዲህ ዐይነት ሰዎች ለእነርሱ ክፉ የሚመስሏቸው እየኖሩ ደግ የሚመስሏቸው የሞቱ የተጠቁ ሲመስላቸው እግዚአብሔር አልታያቸው ይላል፡፡ በዚያውም ላይ እግዚአብሔር እንደ መብረቅ ድብልቅልቅ አድርጎ እርሱ መሆኑን ለሁሉም አሳይቶ ጸጥ ለጥ አድርጎ ልክ እንደ ወታደርም እንደ መንግሥትም ሆኖ ኅሊናቸው የሚጠብቀውን አለማድረጉ የአግዚአብሔር ጣልቃገብነት እንደሌለ እንዲቆጥሩ የሚደርጋቸው ናቸው፡፡ ለእኔ እንደሚገባኝ እነዚህ ሰዎች እግዚአብሔር ያልሠራ የመሰላቸው እነርሱ የመደቡለትን ባለማድረጉ ብቻ ነው፡፡ እንደ እነዚህ ያሉ ሰዎች ሌላው ቀርቶ ክፉ ሰዎች መሾማቸው፤ አንዳንዶች እያታለሉ መቀጠላቸው፣ … ወዘተ የመሰሉትን እየጠቀሱ እግዚአብሔርማ ቢኖር እንዲህ አይረግም ነበር ይላሉ፡፡

ክፉና አታላይ ሰዎችን እግዚአብሔር በሒደት ውስጥ እንደሚፈቅድላቸው የሚያሳዩ የቅዱስ መጽሐፍ ታሪኮችም ትዝ አይሏቸውም፡፡ ለእኔ እነዚህ ሁኔታዎች እንዲያውም እግዚአብሔር ጣልቃ ለመግባቱ ምልክቶች ሊሆኑም ይችላል፡፡ ለምሳሌ ከእሥራኤል ስደት በፊት የዮሴፍን መሸጥ፣ ከዳዊትም በፊት የሳዖልን መንገሥ መመርመር ለዚህ ማሳያ ሊሆን ይችላል፡፡ ካስፈለገም የሐማ ተንኮል የፈጠረው ድንጋጤ ለኋላው ነጻነት ያደረገውን አስተዋጽኦ ማሰብ ይቻላል፡፡ ወይም ደግሞ እንደ አኪጦፌል ያለውን ተንኮለኛ እንደኩሲ ባለ ሌላ ተንኮለኛም የሚጥለው መሆኑን መገንዘብ ያስፈልጋል፡፡ አኪጦፌልን የመሰለ ተንኮለኛ ለመጣል የግድ ደግ ሰው ነው የሚያስፈልገው ማለት አይቻልምና፡፡ እነዚህና ሌሎች ታሪኮች የሚነግሩን እግዚአብሔር ጣልቃ ሲገባ ደጎችንና ለእኛ ኅሊና የሚስማሙ ክስተቶችንና ግለሰቦችን በማሳየት ብቻ ሳይሆን ክፉ የሚመስሉን ሁኔታዎችን፣ ሰዎችን፣ መሪዎችን ሁሉ ጭምር ይጠቀማል፡፡

ሌሎች ሰዎች ደግሞ ስለ እግዚአብሔር ጠባቂነት መናገር ዜጎች ድርሻቸውን እንዳይወጡ የሚያዘናጋ ነው ብለው የሚሰጉት ናቸው፡፡ ይልቁንም ከፍተኛ ኃላፊነት ያለባቸው ሰዎች ይህን የሚደግፉ ከሆነ ሥራቸውን እግዚአብሔር አለ ብለው በመተው ሀገርን ለአደጋ ሊያጋልጡ ይችላሉ የሚል ሥጋት ያይልባቸዋል፡፡ የእነዚህን አካላት ሥጋት በአክብሮት የምወስድ ብሆንም እኔ የማምነው ግን የእግዚአብሔር ጣልቃገብነት የፈለጉትን እያደረጉ ወይም ተንኮልና ሤራቸውን ወይም ቸልተኝነታቸውን በእግዚአብሔር ጣልቃ ገብነት አመካኝተው የሚያላግጡትን ሰዎች ሀሳብ የያዘ አይደለም፡፡ እንደዚያ ዐይነቱን ንግግር እኔ የማየው ልክ እንደ ሐሰተኛ ትንቢት ነው፡፡ ምክንያቱም እንደዚያ ዐይነት ንግግሮች ታሳቢ ያሚያደርጉ ሰዎች በርግጥ በንግግራቸው ከልብ የሚያምኑ ከሆነ ራሳቸውን ከምንም ዐይነት ሸፍጥ፣ ማስመሰልና አድሎ ስለሚያጸዱ ሕዝብም ሊቀበላቸው አይቸግረውም ብዬ አስባለሁ፡፡ ንግግራቸው ከሥራቸው ሳይገጥም የሚናገሩት ከሆነ ግን ለእኔ የሚመስለኝ የንግግሩ ዐላማ የራስን ሥራ (የተንኮልና የሸፍጥ ሥራዎችን ጨምሮ ከፉና ደጎችን ሁሉ) ሕዝብ የእግዚአብሔር አድርጎ እንዲቀበልላቸው በማሰብ የተቀባይነት ማግባቢያዎች አድርጌ ነው፡፡ ይህ ደግሞ መቅሰትን ከማፋጠን ያለፈ ተግባር የሚኖረው አይመስለኝም፡፡

ሦስተኛዎቹ ደግሞ የእግዚአብሔርን ኃይል በመጠራጠር ሳይሆን ኢትዮጵያን ብቸኛ (exceptional) አድርጎ እግዚአብሔር እንዲያስባት የሚያደርግ ምክንያት አይታየንም የሚሉ ናቸው፡፡ ይህ ደግሞ ተፈጥሮአዊና የሚጠበቅ የማያስነቅፍ ነገር ከመሆኑም በላይ እውነትነትም አለው፡፡ የእኔና የእኔ ቢጤዎች እምነትም የሚመነጨው ይህን ካለመረዳት ወይም ኢትዮጵያ ብቻ ልዩ (exceptional) ነች ከሚለው ብቻ አይደለም፡፡ ልዩ ሀገር የሚያሰኛት ነገር መኖሩ እንደተጠበቀ ሆኖ ከዚያ ይልቅ በኢትዮጵያም ሆነ በሌሎች ሀገሮች እግዚአብሔር ጣልቃ እንዲገባ የሚያስገድድ ልዩ ነገር መኖሩን ከመቀበል ላይ ነው፡፡

ይህ እግዚአብሔርን ጣልቃ እንዲገባ የሚያደርገው ሁኔታ በሀገራችን እንዳለ ደግሞ አውቃለሁ፤ መሪዎቻችንና የፖለቲካ ተዋናዮችን ስለመጨመሩ ባላውቅም እግዚአብሔርን በኢትዮጵያ ጉዳይ ላይ ጣልቃ እንዲገባ የሚስገድደው ነገር እንዳለ ግን እኔ በግሌ በርግጠኝነት አምናለሁ፡፡ ርግጠኝነቴ የሚመነጨውም አንዳንዶች ከሚጠረጥሩት ወይም ከሚሰጉት ሐሰተኛ ራዕይ ወይም በመገለጥ ሰበብ የሚነገር ከሚመስለኝ ቅዠት እንዳልሆነ ማረጋገጥ እፈልጋልሁ፡፡ ልዩ ናት የሚለውንም ለምን እንደማልተው ከማስቀደም ልጀምር፡፡

እንደ መጽሐፍ ቅዱስ ሊቃውንት ከሆነ እሥራኤልና ኢትዮጵያ የተለዩ ሀገሮች ናቸው፡፡ እሥራኤል በተለይ በብሉይ ኪዳን፤ ኢትዮጵያ ደግሞ በተለይ በሐዲስ ኪዳን፡፡ ስለ እሥራኤል ያለውን ትቼ ስለኢትዮጵያ ያለውን ግን ትንሽ ላቅርብ፡፡ የሙሴ ሚስት ኢትዮጵያዊት የሆነችው በአጋጣሚ አልነበረም፡፡ ከሌላ ወገን አትጋቡ የሚለውን ትእዛዝ ከእግዚአብሔር ተቀብሎ ለሕዝቡ ያስተላለፈው ሙሴ ይሄን ሲፈጽም አንተ ልዩ (exceptional) ልትሆን አትችልም ብለው የተቃወሙት አሮን ወንድሙና ማርያም እህቱ በአግዚአብሔር የተቀጡት ዝም ብሎ አልነበረም፡፡ ሙሴ ቅዱስ ጳውሎስ እንዳለው የክርስቶስ ምሳሌ ስለሆነ ክርስቶስ በሥጋ በተገለጠ ዘመን ከእሥራኤል ይልቅ በሌሎች ይልቁንም ኢትዮጵያ አማናዊ ምሳሌ የምትሆንበት ድንቅ ምልክት ስለሆነ ነበረ እንጂ፡፡ ንግሥተ ሳባ ኢየሩሳሌም ሄዳ አሁንም የክርስቶስ ምሳሌ የሆነውን ሰሎሞንን አግኝታ ከዚያም የተነሣ በታሪካችን ትልልቅ የሆኑ ነገሮች (ታቦተ ጽዮንን ጨምሮ) ወደ እኛ የመጡት ዝም ብሎ አይደለም፡፡ እነዚህን ታሪኮችና ሌሎች ኢትዮጵያን የሚመለከቱ ታሪኮችንና ምሳሌዎችን አስመልክተው አብራርተው የጻፉት እነ ኦሪገን፣ ዮሐንስ አፈወርቅና ሌሎች ሊቃወንትም ኢትዮጵያን ልዩ መሆኗንና ገልጠው ገና ከ2ኛው መቶ ዐመት ጀምረው ያሰተማሩት ሁነቶቹ ቀላል ስላልሆኑ ነው፡፡

ይህ ማለት ግን ልዩ ስለሆነች ምንም ችግር ዐይነካትም ማለት ደግሞ አይደለም፡፡ የብሉይ ኪዳን መጻሕፍት በስፋት የሚነግሩን እግዚአብሔር እሥራኤልን እንድታሸንፍ መርዳቱን ብቻ ሳይሆን ከፈቃዱ ስትወጣ ደግሞ ለአሰቃቂ መከራዎችም አሳልፎ ይሰጣት እንደነበርና በንስሐ ስትመለስ ደግሞ እንዴት ወደ ክብር እንደሚመልሳትም ጭምር ነውና፡፡ የኢትዮጵያም እንዲሁ ነው፡፡ በታሪካችን ውድቀቶቻችንም ሆኑ ትንሣኤዎችቻን ካልተጠበቁ ሁኔታዎች የሚነሡ መሆኑን የታሪክ አጥኚዎች ሳይቀሩ የመሰከሩለት ጉዳዩ ከአምላክ ጣልቃ ገብነት ጋር በእጅጉ የተያያዘ ስለሆነ ነው፡፡

ከዚህም በላይ ደግሞ እግዚአብሔር በየትኛውም ሀገር ጣልቃ የገባባቸው ታሪኮች ብዙዎች ናቸው፡፡ የአግዚአብሔር ማዳን በግልጽ የሚታየው ደግሞ እርሱ ጣልቃ እንዲገባ የሚያስገድዱ የአማኞች ሁኔታዎች በየሀገሮቹ ሲኖሩ ነው፡፡ ከእነዚያ ምሳሌ ለማምጣት አሁን ቦታውም ጊዜውም አይፈቅድም፡፡ በኢትጵያም ከቅጣት ባለፈ እግዚአብሔርን ጣልቃ ገብቶ ከፍጹም ጥፋት እንዲያድናት የሚያስገድድ ሁኔታ በእኛ ዘመንም መኖሩን ግን እኔ በግሌ የማውቀውም የማምነውም ነገር ነው፡፡ በዚህ እውቀትና እምነት የሚስማሙ ብዙዎች መኖራቸውንም ደግሞ አውቃለሁ፡፡ የዚህን ዕወቀቴን ምንጭ ግን መናገር አያስፈልገኝም፡፡ በርግጠኝነት ግን አውቃለሁ፡፡ አዎን ድፍን ያለ አውቃለሁ ለመቀበል የሚያስቸግር ብቻ ሳይሆን ሊያስገምትና ሊያሰተች ቢችልም ለዛሬ ግን ከዚህ ውጭ አማራጭ የለኝምና እምነቴን በመግለጽ ብቻ እተወዋለሁ፡፡ ይህ እንዳለ የማውቀው ነገር ደግሞ እግዚአብሔርን እንዲረዳን እንዲያስገድድ አምናለሁ፡፡ ስለዚህም በርግጠኝነት ኢትዮጵያ ወደ ተሻለ መንገድ እንደምትሔድ ከተስፋ በላይ አምናለሁ፡፡ በዚህ ጊዜ ተሻግረው የሚገኙትን ሰዎች የሚያውቀው ግን እግዚአብሔር ብቻ እንደሆነ አምናለሁ፡፡ ይህን የማያምኑ ሰዎች መኖራቸውም እንደማያስቀረውም አምናለሁ፤ ይህንንም ኖረው የሚያዩት ደጋግመው የሚመሰክሩት ሀቅ ይሆናል፡፡

ታዲያ ይህ ሁሉ ለምን ይደርስብናል?

አንዳንድ ሰዎች በተለያዩ አጋጣሚዎች በተገናኘን ቁጥር ከሚያሳስቧቸው ጭንቀቶች አንዱ ይህ ሁሉ ግፍና መከራ፤ ስደት፣ መፈናቀል፣ ግጭት፣ ሞት፣ የአብያተ ክርስቲያን ቃጠሎ፣ የሰዎች መለዋወጥ፣ … ለምን ይደርስብናል የሚለው ነው፡፡

ለዚህ ሁሉ ጉዳታችን እውነተኛውና የማያወላዳው ምክንያት በአንድ ነገር ሊጠቃለል የሚችል ይመስለኛል፡፡ ከአባቶቻችን ዘመን ጀምሮ እስካሁን እኛን ጨምሮ እግዚአብሔርን በእጅጉ በድለናል፤ አጥፍተናል በሚለው፡፡ አሁን መዘርዘር የማያስፈልገኝ ብዙዎቻችንም በደንብ የምናውቃቸው በደሎቻችን ብቻ ከጽዋ አይደለም ከጋን ሞልተው ፈስሰዋል፡፡ የማናውቀው በደላችን ደግሞ እጅግ ብዙ ሊሆን ይችላል፡፡ እውነቱን እንነጋር ከተባለ ኢትዮጵያ የብዙ ስውራን ቅዱሳን ሀገር በመሆኗ በእነርሱ ጸሎትና እኛ እናውቅልሃለን በምንለው በብዙው ገጠሬ የዋሕ ሕዝብ ቅንነትና ትዕግሥት ትኖራለች እንጂ እንደ እኛማ ቢሆን ከዐሥር በላይ ብነከፋፈልና ብንጠፋፋ እንኳ ይገባን ነበረ፡፡ ሌላው ቀርቶ ዝርክርክ ምግባረ ቢስነታችንን ትተን ሃይማኖትን እንደ ርእዮተ ዐለምና እንደፖለቲካ መሣሪያ ብቻ ለመጠቀም የሚዳዳን ሰዎች የምናደርገው ድርጊት ብቻ ስንት መዐትና ቁጣ ሊያመጣብን የሚገባ ነበር፡፡ ስለዚህ ማንኛችንም ሌላውንና የትኛውንም ነጥለን ተጠያቂ የምናደርግበት ምንም ዐይነት ሃይማኖታዊ ምክንያት ቢያንስ ለእኔ ፈጽሞ አይታየኝም፡፡ ከእኛ የባሱ የሚመስሉን ሰዎችም መባሳቸው የተረጋገጠ እንኳ ቢሆን አብረን ባጠፋነው ጥፋት የጉዳቱ ቀዳሚ ሰለባዎች ከመሆናቸው ያለፈ የተለየ ነገር አይታየኝም፡፡ የአንድን በሽታ ቫይረስም ሆነ ባክቴሪያ ቀድሞ የተሸከመ ስናይ ደግሞ በሽታውንና በሽተኛውን በመለየት እርሱን በማዳን እኛንም ማትረፍ ይገባናል እንጂ ለቫይረሱና ለባክቴሪያው ጉዳት ተጎጂውን ተጠያቂ ማድረግ አይገባንም፡፡

ስለዚህ ለወቅታዊ ችግራችን መፍትሔው አሁን እንደምናደርገው በመካሰስ፣ በመነቃቀፍና በመወነጃጀል ብቻ የሚመጣ አይመስለኝም፡፡ በአክቱቪዝምና በአድቮካሲ ወይም በተቋርቋሪነት መንፈስ ምንም ያህል ብንተጋና ብንጋደል የምንፈልገውን ውጤት ለማምጣት ይቻለናል ብሎ ለማሰብ በግሌ እቸገራለሁና፡፡ ወደ ጠቃሚ መፍትሔ ማምራት የምንፈልግ ከሆነ ልንጀምርበት የሚገባውን ቀዳሚ ነገር መርሳት ተገቢ አይመስለኝም፡፡ ከችግሮቻችን ወጥተን በተሻለ ሁኔታ ላይ ለመገኘት ያስችላሉ ብዬ እንደ መፍትሔ የማስባቸውን እንደሚከተለው በአጭር በአጭሩ ለማቅረብ እሞክራለሁ፡፡

የመፍትሔ ጥቆማዎች

1) ብሔራዊ /ዐለም አቀፋዊ/ ንስሐ

በእኔ እምነት ችግሮቻችን የበደሎቻችን፣ የጥፋቶቻችን፣ የስሕተቶቻን፣ የድንቁርናችን ውጤቶች ናቸው፡፡ ስለዚህ መጀመሪያ የሚያስፈልገን በእውነት ጥፋተኝነታችንን ማመንና ከልብ ወደ እግዚአብሔር መመለስ ነው፡፡ ከልሂቅ እስከ ደቂቅ፣ ከሊቃነ ጳጳሳት እስከ ምእመን፣ ከሊቅ እስከ ማይም፣ ሁላችንም መበደላችንን ዐለም ራሱ ያውቃል፡፡ ታሪክም ይመሰክርብናል፡፡ እንኳን ዛሬ ጥንትም አባቶቻችን ከእግዚአብሔር ጋር ያላቸውን ወዳጅነት አጽንተው የሚዘልቁት በእውነተኛ ተነሣሂነት ነው፡፡ ለመሆኑ እውነተኛ ብሔራዊ ንስሐ የምትለው ምንድን ነው የሚለኝ ቢኖር፡-

ሀ) ንስሐን እውነተኛ የሚያደርው የመጀመሪያው እንኳን በሕይወት ስላሉ በታሪክ ስለምናውቃቸው ስለየትኞቹም ሰዎች ከልባችን ምሕረትን ከመለመን በቀር ምንም ዐይነት ነገርን አለመመኘትና እንዳጠፉ ብናስብ እንኳ ይቅር ማለት አለብን፡፡ በቅዳሴያችን ሁልጊዜ በምልጃ ከምናቀርባቸው ጸሎቶች አንዱ "እግዚአብሔር እንዳይቀየማቸው ከመዓትም ተመልሶ ፍጹም ዕረፍትን ይሰጣቸው ዘንድ ስለበደሉ አባቶቻችንና ወንድሞቻችን እንማልዳለን" የሚለው የተካተተው እኛ ባናስታውለውም ክርስቲያን ልቡ ከዚህ መንፈስ መውጣት ስለሌለበት ነው፡፡ እኛ ግን እንኳን ከልባችን ስለበደሉት ልንለምን ይቅርና ስላለፉ ሰዎች ምን እያልን እንደምንጽፍ ለሚያይ ሰው እንኳን እግዚአብሔርን አንዳንዱ ነገራችን ሰይጣንንም የሚያስደንቅ ይመስለኛል፡፡

ለ) ሁለተኛው እውነተኛ የሚያደርገን አሁንም በቅዳሴያችን ላይ "ስለ ዐለም ሁሉ እግዚአብሔር ማሰብን ያስቀድም ዘንድ ለእያንዳንዱም የሚያስፈልገውን ያማረውን የሚሻለውንም ያስብ ዘንድ ስለ ዐለም ሁሉ እንማልዳለን" እያልን ደጋግመን በየዕለቱ እንደምንጸልየው በዚሁ መንፈስ በእውነት መለመን አለብን፡፡ ከጥቅሱ እንደምንረዳው ክርስቲያን ሁሉ ግዴታው ስለ ዐለም ሁሉ ማማለድና ጌታችን በመስቀል ላይ እንዳደረገው ዐለምን ከእግዚአብሔር የማስታረቅ ኃላፊነት መቀበላችንን መርሳት የለብንም፡፡ ጎላ ብሎ የተሠመረበትን ስናየው ደግሞ ምልጃችን የሚፈልጉትን ሳይሆን የሚያስፈልጋቸውን፣ እነርሱ ያማራቸውን ሳይሆን በእግዚአብሔር ፊት ያማረውን (ማንንም የማይጎዳውን)፣ እንዲሁም ዐለምና ሰዎች የሚመኙትን ሳይሆን ለሁላችንም የተሻለውን እንዲያስብልን መሆኑን ማስተዋል ተገቢ ነው፡፡ በዚህ ከልብ አምነንበት የምናስቀድስና የምንጸልይ ከሆነ ጽሑፎቻችንና ንግግሮቻችንም ሌላ መንፈስ ሊጠናወጣቸው አይገባም፡፡ ከቅዳሴያችን ባሻገር ያሉ የመስተብቁዕና የምልጃ ጸሎቶቻችን በሙሉ በዚሁ መንፈስ የተቃኙ ናቸው፡፡ ለምሳሌ ያህል በዐርብ የሊጦን ጸሎታችን ላይ "አድኅን እገዚኦ ዛተኒ ሀገረ፤ ወካልአተኒ አህጉረ ወበሐውርተ እለ በሃይማኖተ ዚአከ የኀድሩ ውስቴቶን - አቤቱ ይህችን (የምንኖርባትን) አገር አንተን በማመን የሚኖሩባቸውን በዐለም ያሉ ሌሎች ሀገሮችን ሁሉ አድን"እያልን የምንጸልየውን ማንሣት ይቻላል፡፡ እነዚህ እንግዲህ ለማሳያ ያህል ብቻ ናቸው፡፡ ስለዚህ እውነተኛ ንስሐ ማለት ቃለ እግዚአብሔራችን፣ ቅዳሴያችን፣ ጸሎታችን እንደሚያዘው ብቻ ሆኖ መጸለይና ሁሉንም ነገራችን ከዚያ አለማራቅን የሚመለከት ነው፡፡

ብሔራዊ ንስሐ ማለት ደግሞ ለምሳሌ መጪውን ዐመት በሙሉ ወደ እግዚአብሔር መመለሳችንን የሚያሳዩ ድርጊቶችን በሁሉም አጥቢያዎቻችንና በየግላችንም ማሳየት፡፡ ይህም ማለት በየትኛውም በዐለ ንግሥ ሳይቀር ከበሮ እየደለቁ በከፍተኛ ደስታ ሆኖ መዘመሩን ትቶ ከንስሐ ጋር የተገናኙ ቀለሞችን በለቅሶና በሐዘን እያመረገዱ (በማስረገጥ ብቻ ሆኖ መተው)፡፡ ለምሳሌ ያህል በአምስቱ ዐመት የጣልያን ጦርነት ዘመን እንኳን በሌላው ክብረ በዐል እንደ ልደት ባሉት ዕለታት እንኳ "ኢየሱስ ክርስቶስ አስተጋብአነ፤ እስመ ዝርዋን አግብርቲከ ንሕነ" የሚሉት ዐይነቶች ብቻ በለቅሶ በማመርገድ ብቻ ይባሉ እንደነበር በዘመኑ የነበሩ ሊቃውንት ነግረውኛል፡፡ ለድልም ያበቁን እነዚያ ሀገራዊ ንስሐዊ ጸሎቶች እንደሆኑ የታመነ ነው፡፡ እኛም መከራው፣ ሐዘኑ፣ ስደቱ፤ መፈናቀሉና ሞቱ ከልብ የሚሰማን ከሆነ ዳንኪራ እስኪመስል ድረስ ከበሮ መደለቁን ትተን ከልብ በቃለ እግዚአብሔሩ ሁሉ እግዚአብሔርን መለመንና መለማመጥ እንጂ እንደ ኖኅ ዘመን ሰዎች ከአስረሺ ምቺው መሰል ሁኔታ ሳንላለቀቅ ለምን ይህ ሁሉ ደረሰብን ማለት ተገቢ መስሎ አይታየኝም፡፡ በግላችንም ቢሆን ጋብቻው ባይቀር ሰርጉን መተው፤ ሰርጉም ካልቀረ ቢያንስ ድለቃውን መተው፡፡ አሁን እኮ በየሚዲያው የምናየው በየሁኔታው ኮምፕሌክስን የሚያመለክቱ ከወትሮው የተለዩ ፈር የለቀቁ ድለቃዎች ናቸው፡፡ እነዚህ ቀርቶ ሌላውንም ቢሆን ዘፈንና ልክ ያለፈ የደስታና የድግስ ዝግጅት ሁሉ ለአንድ ዐመት ብንተወዉና ወደ ምጽዋትና ለተፈናቀሉት ዕርዳታ ብናደርገው መልካም ይመስለኛል፡፡ ብሔራዊ ወይም ሀገራዊ ንስሐ የሚባለው ሁኔታዎች ሁሉ ወደ እግዚአብሔር ወደ ይቅረታና ወደ ፍትሕ መመለስ የሚያመለክቱ ሲሆን ነው፡፡ ይህ የምናደርግ ከሆነ በሦስት ቀናት ልባዊ ጸጸት ለነነዌ ሰዎች በይቅርታ የተመለሰ አምላክ ወደ እኛም ይመለሳል፡፡ ቢያንስ ከሚጠፉት ጋር አብረን ከመጥፋት እንድናለን፡፡ ለሀገርም ለሁሉም ሰውም እንጠቅማለን እንጂ አንጎዳም፡፡ ሌሎቹ ድርጊቶች ሁሉ ከዚህ ዐይነት መመለስ ጋር መሆን አለባቸው ብዬ አምናለሁ፡፡

2) ነገሮችን በውል መረዳት

ወደ እግዚአብሔር የመመለስ መንገድን ከጀመርን በኋላ እንደ ሰው ድርሻችን ለመወጣት የምናስብ ከሆነ ደግሞ አስቀድሞ ነገሮችን በውል ለመገንዘብ መጣር ያለብን ይመስለኛል፡፡ በሚዲያ ከምናያቸው ነገሮች ቅርንጫፉን ይዞ ከመሮጥ ረጋ ብሎ በማድመጥ ነገሮችን ከሥር መሠረታቸው ማየት በእጅጉ ጠቃሚ ነው፡፡ ይህን ለሁላችንም ቢያንስ እኩል ማድረግ የሚቻል እንዳልሆነ የታወቀ ነው፡፡ ይህን የምናምን ከሆነ በየፊናችን ከመንጫጫትና በየመሰለን ከመተቻቸት ረጋ ብሎ ሀሳብ ማቅረብ የሚችሉ አካላትን ማዳመጥ ተገቢ ነው፡፡ በሰለጠነው ዐለም ሀገሮቹንም ሆነ ሕዝቡን ስልጡን ከሚያሰኙት ነገሮች አንዱ አብዛኛው ሕዝብ በርጋታ ነገሮችን አዳማጭ መሆኑ እንደሆነ ከብዙ አካላት ሰምቻለሁ፡፡ ድጋፍና ተቃውሞውን የሚገልጸው መስማት ካለበት አካል በአግባቡ ካዳመጠ በኋላ በሚይዘው አቋም አንጂ አንድ ነገር በሆነ ቁጥር በመጯጯህ አይደለም፡፡ በፍጹም ሕዝብ ሁሉ አስተያየት ሰጪ ሊሆንም አይችልም፡፡ እኛ ሀገር ግን ሁሉም በሁሉም ጉዳይ ተናጋሪ አስተያየት ሰጭ ከመሆኑ በላይ በትዕግሥት ነገሮችን ለመመርመር ጊዜ የሚወስዱ እንኳ ይሰደባሉ፤ ይወገዛሉ፡፡ ምን ዐይነት በሽታ እንደሆነም በእውነት ሊገባኝ አይችልም፡፡

ከዚህም አልፎ ተቋማት በግለሰቦች መንገድ፣ ከግለሰቦችም በችኩሎችና እንደፈለጋቸው በሚናሩ ግለሰቦች መጠን እንዲናገሩ ሲገፋፉ ስመለከት ሁኔታዎቻን ሁሉ ወደ ጥፋት እንጂ ወደ ድኅነት የሚወስዱ ስለማይመስለኝ በእጅጉ እፈራለሁ፡፡ በዚህ ሁኔታ በማዘን ብዙ ሀሳብ ያላቸውና ከሰው ሁኔታ አንጻር አስተያየት መስጠታቸው ትርጉም የለሽ መሆኑን አስበው ዝም ያሉ ሊቃውንትን ሳስብ ደግሞ መንገዳችን ሁሉ ያለማስተዋል፣ የድንቁርናና የጨለማ ጉዞ ለማድረግ ሳንመካከር የወሰንን ስለሚመስል ብዙዎችን እንደሚያስፈራ ከአንዳንድ ውይይቶቼ ተገንዝቤያለሁ፡፡ ባሉ ተቋማት እምነት ከሌለን እንኳ ተቋማዊ አሠራር ፈጥሮ መሥራት የሚገባውን መሥራት እንጂ በደመነፍስ መሔድ ከጥፋት ውጭ የሚፈይድልን ነገር ስለማይኖር ነገሮችን በርጋታ ከመመርመርና ከማዳመጥ መጀመር በእጅጉ አስፈላጊ መሆኑን መዘንጋት ያለብን አይመስለኝም፡፡

ለምሳሌ ያህል የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያንን የሚያጠቋት ለምንድን ነው የሚለውን በአግባቡ ሳንመልስ ዘልለነው ብንሔድ አስቦና አቅዶ ለተነሣ ጠላት ከማገዝ በቀር የምንፈይደው ነገር አናሣ መሆኑን መካድ አይቻልም፡፡ ከዐፄ ልብነ ድንግል መማር ካልቻልን ከማን ልንማር እንችላለን? ነገር ከሥሩ ውኃ ከጥሩ እንደሚባለው አጥርቶ መነሣት ቢጠቅም እንጂ አይጎዳም፡፡ ከሚታየው ሞኝ መልእክተኛ አለፍ ብሎ የማይታየውን ለማየትና ተገቢውን ክርስቲያናዊም ሆነ ሕጋዊ ጥብቅና ለመስጠትም ያመቻል፡፡ እንደ አባቶቻችን ለፍርድ ከጠነቀቅን እግዚአብሔር ከእኛ ጋር መሆኑ አይጠረጠርም፡፡ እግዚአብሔር ከእኛ ከሆነ ደግሞ እርሱን የሚያሸንፈው ማን ሊሆን ይችላል? ስለዚህ የሌሎች አሰላለፎች ሳያስፈራን ይልቁን በርጋታ ሆኖ አሰላለፍን ከእውነትና ከእግዚአብሔር ጋር ማድረግ ይገባናል፡፡

3) አጋጣሚውን በአግባቡ መጠቀም

ብዙ ስሕተቶችና ጥፋቶች እንደነበሩብና እንዳሉብን ከልብ ከተሰማን ምን አልባት አንዳንዱ ጫና ያንንም ለማስተካከል እንድንችል እግዚአብሔር የፈጠረልን ዕድልም ሊሆን ይችላል፡፡ ነገሮችን ሁሉ በውልና በአግባቡ ከመረመርን ከስሜተዊነት ተላቅቀን ጠቃሚ፣ ዘላቂና ሥልታዊ ነገሮችን በተግባር እንድናውል ሊጠቅሙን ይችላሉ፡፡ የዚህ ጽሑፍ አላማ ጥንካሬያችንን ያለንን አሳይቶ መከራከር ያልሆነውም ለዚህ ነው፡፡ ከዚያ ይልቅ ድክመቶቻችን ለመመርመር ብንጠቀምበት የበለጠ እንጠቀማለን፡፡ ካበለዚያ ግን ጥንካሬያችንንም ልናጣው እንችላለን፡፡ ስለዚህ ከቅዱስ ሲኖዶስና ከጠቅላይ ቤተ ክህነት ጀምሮ የሥልጠናና የሰው ኃይል ማፍሪያ ተቋሞቻችን ፈትሾ ተቋማዊ አስፈላጊና ኦርቶዶክሳዊ ለውጦችን ከማካሔድ አንሥቶ እስከ ምእምናን የአስተሳሰብ ሥሪት ግንባታ ድረስ አስበን ልንጠቀምበት ይገባል፡፡ እስከሚገባኝ ድረስ የእብዛኛው የእኛ ምእመናን አስተያየት ምንጩ የየግለሰቡ ሕይወትን መሠረት ያደረገ ልምድ ነው፡፡ ይህ ተፈጥአዊ ቢሆንም በተደራጀና ኦርቶዶክሳዊ አስተምሮአችንን በጠበቀ መንገድ እንዲሆን ብንሠራ አብዛኛዎቹ ልዩነቶቻችን በፍጥነት ሊስተካከሉ ይችላሉ፡፡ ምክንያቱም የብዙዎቻችን እስተያየት ምንጩ የፖለቲካ ፍልስፍና ያደረሰብን ተጽእኖ፤ ከዘመኑ የተበድያለሁ ትርክት፣ ከዐለማዊ ተቋማት አሰራር እና ከመሳሰሉት እንደሚነሣ ሚዲያዎቹ ምስክር ናቸው፡፡ ከተጠቀሱትም ሆነ ካጠጠቀሱት የሚጠቅም ነገር ሊገኝ እንኳ ቢችል ያ ሁለተኛ ነገር ድጋፍ እንጂ ቀዳሚ ሊሆን አይችልም፡፡ ከዚህም በላይ ውስብስብ ስለሆነ ወደ አንድ ለማምጣትም ቢያንስ አድካሚ ያደርገዋል፡፤ ከኦርቶዶክሳዊ አስተምህሮና ከሥርዓተ ቤተ ክርስቲያን ዕውቀት ከተነሣን ግን ችግሮቻችን በአግባቡና በፍጥነት ልንፈታ እንችላለን፡፡ ለዚህ ደግሞ ከምእመኑ እስከ ሲኖዶስ ባሉ ተቋሞቻን ላይ ተገቢውን ጫና በተገቢው መንገድ ማድረግና አስፈላጊውንና እውነተኛውን ለውጥ በማምጣት ከችግሮቻችን ለመውጣት አጋጣሚውን መጠቀም ይገባናል፡፡

4) ለሰማዕትነት መዘጋጀት

ከላይ የተጠቀሱትን እያደረግን ምንም ቢመጣ ችግር ያለው አይመስለኝም፡፡ በተገቢው መንገድ በእውነተኛ ንስሐና ለዐለም ሁሉ በጎውን ከመመመኘት አልፈን፤ ጸልየን፣ ፍርድና ፍትሕ ለመጠንቀቅ በምንችለው ሁሉ ካደርግን በኋላ ደግሞ መፍራት፣ መበርገግ፣ መንጫጫት ሳይሆን ለእውነተኛ ሰማዕትነት መዘጋጀት ነው፡፡ የክርስትና ሃይማኖት የሚጠይቀው ይህንን ነው፡፡ እውነተኛ ሰማዕትነት ካለ እግዚአብሔር አንዳንዱን እንደ ቅዱስ ጴጥሮስ የት ትሸሻለህ የሚል ድምጽ ያሰማዋል፡፡ አንዳንዱን ደግሞ በቃ ሲል እንደ ቆስጠንጢኖስ መስቀል አሳይቶ መንገዱን ይመራዋል፡፡ እንደ ዳዊትም እኔ ከአንተ ጋር ነኝና አትፍራ ውጣ የሚለውንም ካገኘ እርሱ ስለሚያውቀው እኛ መርጠን ልንሰጠው አንችልም፡፡ በእውነትና ለእውነት ከሔድን እውነት እኔ ነኝ ያለው አምላክ እውነተኛውን፣ የሚያስፈልገንን እና የሚሻለውን ሁሉ ያደርግልናል፡፡

እንግዲያውስ በሀገራችን ያሉ ክስተቶች በቀስታና ያለማንም ከልካይ የሚጀመሩበት ዘመነ ዮሐንስ እየገባ መሆኑን ተገንዝበን እጆቻችን ንጹሕ አድርገን ወደ እግዚአብሔር እናንሣ፡፡ ኢትዮጵያ እጆቿን ወደ እግዚአብሔር ታደርሣለች ተብሏልና እጆቻችን ለጸሎት ተነሥተው በፊቱም ደርሰው ተመልክቷቸው ፍትሕ ከእርሱ ለመቀበል ያብቃን፤ አሜን፡፡

ድንግል ማርያም ተነሥታለች!

2019-08-21T05:07:00.001-07:00

በዲ/ን ኄኖክ ኃይሌ

(ከመጽሐፈ ገጹ የተወሰደ)

(መቅረዝ ዘተዋሕዶ፣ ነሐሴ 14 ቀን 2011 ዓ.ም.)፡- በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን!

ስለ እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም በልጅዋ ፈቃድ ከሞት መነሣት ኦርቶዶክውያን አባቶች ሲያስተምሩ ከመጽሐፍ ቅዱስ የሚጠቅሱት ማስረጃ በመዝ. 131፡8 ላይ ያለውን ‹‹አቤቱ ወደ ዕረፍትህ ተነሥ ፤ አንተና የመቅደስህ ታቦት›› የሚለውን ቃል ነው፡፡ ይህንን ጥቅስ ከድንግል ማርያም ትንሣኤ ጋር አያይዞ መጥቀስ አሁን የተጀመረ ነገር ሳይሆን ብዙ ክፍለ ዘመናትን ያስቆጠረ ነገር ነው፡፡ ሠላሳ ሦስተኛው የእስክንድርያ ፓትርያርክ ቅዱስ ቴዎዶስዮስ ከእርሱ ቀድመው የተነሡ አበው ያስተላለፉለትን የእመቤታችንን ዕረፍትና ትንሣኤ ታሪክ የዛሬ ከአንድ ሺህ አምስት መቶ ዓመታት በፊት በጻፈው ድርሳን ላይ ፣ በነገረ ማርያም ሊቃውንት ዘንድ Doctor of Dormition በመባል የሚታወቀው ሊቁ ዮሐንስ ዘደማስቆ ፣ ሐዋርያውያን አብያተ ክርስቲያናት ሁሉ በድርሳኖቻቸው ላይ ስለ ድንግል ማርያም ትንሣኤ ባነሡና በዓለ ዕርገትዋን ባከበሩ ቁጥር የሚያነቡት የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍል ‹‹አቤቱ ወደ ዕረፍትህ ተነሥ ፤ አንተና የመቅደስህ ታቦት›› የሚለውን የዳዊት መዝሙር ነው፡፡ በእርግጥ ይህንን ቃል ከድንግል ማርያም ጋር ምን ያገናኘዋል? ‹ማርያም ተነሣች› የሚል ነገር አለውን? የሚለውን ጥያቄ በዚህች አጭር ጽሑፍ እንመለከታለን፡፡ ወደዚህ ጉዳይ ከመግባታችን በፊት ግን አንድ ቁምነገርን እናስቀድም፡፡

በሐዲስ ኪዳን ለምናምን ፣ በወንጌል ለምንመራ ክርስቲያኖች የብሉይ ኪዳን መጻሕፍት ምን ያደርጉልናል? የሙሴ ሕግጋት ፣ የነቢያት መጻሕፍት ፣ የዳዊት መዝሙራት ለክርስቲያኖች ምን ይጠቅሙናል? ብለን ከመጠየቅ እንጀምር፡፡ የዚህ ጥያቄ መልሱ ጌታችን ‹‹በሙሴ ሕግና በነቢያት በመዝሙራትም ስለ እኔ የተጻፈው ሁሉ ሊፈጸም ይገባል›› እንዳለው የብሉይ ኪዳን መጻሕፍት ሁሉ በምሥጢር የሚናገሩት ስለ ክርስቶስ ስለሆነ ነው፡፡ (ሉቃ. 24፡44) ‹ከሙሴና ከነቢያት ጀምሮ ስለ እርሱ የተጻፈውን ተረጎመላቸው› ተብሎ የተነገረላቸው የኤማሁስ መንገደኞች ‹በመንገድ ሲናገረን መጻሕፍትን ሲከፍትልን ልባችን ይቃጠልብን አልነበረምን?› ብለው እንደተናገሩ ብሉይ ኪዳን በእርግጥ ስለ ክርስቶስ እንደሚናገር በሚገባ ትርጉሙን ከተረዳን ልባችን በጥልቅ ተመሥጦ ይቃጠላል፡፡ ይህንን የአባቶችን ጥንታዊ የመጽሐፍ ቅዱስ ትርጓሜ መነፅር በዓይናችን ካጠለቅን ብሉይ ኪዳንን እያነበብን በሐዲስ ኪዳን ባሕር ውስጥ መዋኘት እንችላለን፡፡ በኅብረ አምሳል (Typology) አስቀድሞ የተነገረበትን ምክንያት (Primary application) እና ፍጻሜውን (Ultimate fulfillment) ስንረዳ በታሪክና ትንቢት ሁሉ ውስጥ መድኃኔ ዓለም ክርስቶስን እያገኘነው ስንደነቅ እንኖራለን፡፡

በገነት መካከል ተኝቶ ከጎኑ የሁላችንን እናት ሔዋንን ያስገኘውን አዳም ታሪክ ስናነብ በዕለተ ዓርብ በቀራንዮ በመስቀል ላይ አንቀላፍቶ ከጎኑ በፈሰሰው የጥምቀት ውኃ የሁላችን እናት ቤተ ክርስቲያንን ያስገኘውን ክርስቶስን እናየዋለን፡፡ ወይን ጠጥቶ ሰክሮ ዕርቃኑን የወደቀውንና ካም ሲዘብትበት ፣ ሴምና ያፌት ዕርቃኑን የሸፈኑለትን የኖኅን ታሪክ ስናነብ የሞትን ጽዋ ጠጥቶ በሰው ልጅ ፍቅር ሰክሮ ዕርቃኑን የተሰቀለውንና አይሁድ ሲዘብቱበት ፀሐይና ጨረቃ ዕርቃኑን የሸፈኑለትን ክርስቶስን እናየዋለን፡፡ አብርሃም የሚወደውን ልጁን ይስሐቅን ሊሠዋ መፍቀዱንና በግ የመሠዋቱን ታሪክ ስናነብ አንድያ ልጁን እስኪሠጥ ድረስ ዓለሙን የወደደውን እግዚአብሔር አብንና እስከ ሞት ድረስ የታዘዘ ልጁን ንጹሑን በግ ክርስቶስን እናየዋለን፡፡ ዳዊት ጎልያድን ድል አድርጎ እስራኤልን ነጻ ሲያወጣ ስናይ ክርስቶስ ዲያቢሎስን ድል አድርጎ የሰው ልጅን ነጻ ሲያወጣ ይታየናል፡፡ እስራኤል በበረሃ ተጉዘው በበትር ከተመታው ከዓለት ውኃ ፈልቆላቸው ሲጠጡ ስናይ በዕለተ ዓርብ ጎኑን በጦር ተወግቶ በደሙ ጥማችንን ያረካልን መድኃኔ ዓለም ይታየንና ከቅዱስ ጳውሎስ ጋር ‹ያም ዓለት ክርስቶስ ነበረ› እንላለን፡፡

ወደ መገናኛው ድንኳን ገብተን ደብተራ ኦሪትን ብንጎበኝ እንኳን ክርስትናችን አይለቀንም፡፡ በመሠዊያ ላይ የሚሠዋውን በግ ስናይ የዓለምን ኃጢአት የሚያስወግደው የእግዚአብሔር በግ ኢየሱስ ክርስቶስ በሕሊናችን ይመጣብናል፡፡ ወደ ድንኳኑ ዘልቀን በመቅረዙ ላይ መብራት ሲበራ ስናይ እውነተኛው ብርሃን ክርስቶስ ፣ ዕጣን ስናይ የኃጢአት ሽታችንን ያራቀልን ክርስቶስ ፣ በወርቅ የተለበጠ ታቦት ስናይ በመለኮቱ መለወጥ የሌለበትን ክርስቶስ ፣ መናውን ስናይ የሕይወት እንጀራ ክርስቶስ እየታየን እንደ ኤማሁስ መንገደኞች ‹‹ልባችን እየተቃጠለ ለካስ ኦሪትና ነቢያት ሁሉ የሚናገሩት ስለ ክርስቶስ ነበረ?›› እንላለን፡፡

ኦርቶዶክሳውያን ከሆንን ደግሞ ጌታን ባገኘንበት ሥፍራ ሁሉ እመቤታችንን ፍለጋ ማማተራችን አይቀርም፡፡ አዳምን የክርስቶስ ምሳሌ ሆኖ ስናየው አዳምን ያለ አባት ያስገኘችዋ መሬት ያለ ወንድ ዘር የወለደችውን ድንግል ሆና ትታየናለች፡፡ አብርሃም የሠዋውን ከዱር ቀንዱ እንደታሰረ የወጣ በግ ስናይ የድንግልናዋ ማኅተም ሳይፈታ የወለደችው የበጉ እናት ትታየናለች፡፡ ወደ መገናኛው ድንኳን ገብተንም አናርፍም ፣ እርሱ መብራት ሆኖ ሲታየን እርስዋ መቅረዝ ትሆንልናለች፡፡ እርሱ ዕጣን ሲሆን እርስዋ ማዕጠንት ትሆናለች ፣ እርሱ ታቦት ሲሆን እርስዋ ታቦቱ ያለበት ቅድስተ ቅዱሳን ትሆናለች ፣ እርሱ ጽላት ሲሆን እርስዋ የጽላቱ ማደሪያ ታቦት ትሆናለች ፣ እርሱ በጽላት ላይ የተጻፈው ቃል ሲሆን እርስዋ ጽላት ትሆናለች ፣ እርሱ የተሰወረ መና ሲሆን እርስዋ የመናው መሶበ ወርቅ ትሆናለች፡፡ ለሰብአ ሰገል ‹ሕጻኑን ከእናቱ ከማርያም ጋር አዩት› እንደተባለላቸው እኛም በሔድንበት የብሉይ ኪዳን መጻሕፍት ሁሉ የጌታችንን ምሳሌ ባነበብንበት ሥፍራ ሁሉ እናቱንም እናያታለን፡፡

እውነቱን ለመናገር ለመመርመር ትዕግሥት ላለው ሰው ስለ ክርስቶስ በሚናገሩት የብሉይ ኪዳን መጻሕፍት ውስጥ እንኳን ድንግል ማርያምን ቀርቶ ከሐዲው ይሁዳንም ማግኘት ይቻላል፡፡ ዮሴፍ የክርስቶስ ምሳሌ ሲሆን ዮሴፍ በሃያ ብር እንዲሸጥ ሃሳብ ያቀረበው ወንድሙ ይሁዳ የአስቆሮቱ ይሁዳ ምሳሌ አይደለምን? ፍልስጤማውያንን ድል ያደረገው ናዝራዊው ሶምሶን የናዝሬቱ ኢየሱስ ክርስቶስ ምሳሌ ሲሆን ሶምሶንን እየሳመች አሳልፋ የሠጠችው ደሊላ ስሞ የሸጠው የይሁዳ ምሳሌ አይደለችምን? አባቱን ለመግደል ሲያሴር ኖሮ መጨረሻ በዛፍ ላይ ተሰቅሎ የሞተው አቤሴሎምስ ጌታውን አሳልፎ ሠጥቶ ተሰቅሎ የሞተው የይሁዳ ምሳሌ አይደለምን? ‹የታመንሁበት የሰላሜ ሰው እንጀራዬን የበላ ተረከዙን በእኔ ላይ አነሣ› ተብሎ የተነገረው ስለ ይሁዳ አይደለምን? ብሉይ ኪዳን እንኳን አምላክን ስለወለደችው ቅድስት ድንግል ቀርቶ አምላኩን ስለሸጠው ይሁዳም ትንቢት ተናግሯል፡፡

አሁን ወደ ቀደመ ነገራችን እንመለስ! ‹አቤቱ ወደ ዕረፍትህ ተነሥ ፤ አንተና የመቅደስህ ታቦት› ብሎ ዳዊት ስለ ቤተ መቅደስ መሠራትና ታቦቱም ወደ ቤተ መቅደሱ ስለመግባቱ የዘመረው መዝሙር ፣ ልጁ ሰሎሞንም መቅደሱ ተሠርቶ ሲያልቅ ደግሞ የዘመረው ይህ መዝሙር ከድንግል ማርያም ጋር ምን ያገናኘዋል? (2ዜና 6፡41) ኦርቶዶክሳውያን አባቶች ከጥንት ጀምሮ ይህንን ጥቅስ ከድንግል ማርያም ጋር የሚጠቅሱት ዳዊት ስለ መቅደሱ መሠራትና ስለ ታቦቱ መግባት የተናገረ መሆኑ ጠፍቷቸው ነው? ‹አቤቱ ወደ ዕረፍትህ ተነሥ ፤ አንተና የመቅደስህ ታቦት› የሚለውን የዳዊት መዝሙር ከድንግል ማርያም ጋር አገናኝተን እንድናስብ ያነሣሣን ምንድር ነው? ወደሚለው እንምጣ፡፡

ዳዊት ስለ ታቦቱ የተናገረውን እኛ ስለ ድንግል ማርያም ሆኖ እንዲሰማን ያደረገው ራሱ ዳዊት ነው፡፡ ዳዊትን የእግዚአብሔር ታቦት ወደ እርሱ ስትመጣ ‹‹የእግዚአብሔር ታቦት እንዴት ወደ እኔ ይመጣል?›› ሲል አልሰማነውምን? (2ሳሙ. 6፡9) ይህን ንግግርስ ኤልሳቤጥ ‹‹የጌታዬ እናት ወደ እኔ ትመጪ ዘንድ እንዴት ይሆንልኛል?›› ብላ ለድንግል ማርያም አልደገመችውምን? (ሉቃ. 1፡43) ዳዊት የፈራው ታቦት ወደ እርሱ ሲቀርብ ከዙፋኑ ተነሥቶ በታቦቱ ፊት እየዘመረ ሚስቱ ሜልኮል እስክትንቀው አልዘለለምን? (2ሳሙ. 6፡16) በኤልሳቤጥ ማኅፀን የነበረው ዮሐንስስ የድንግልን ‹‹የሰላምታዋን ድምፅ በሰማ ጊዜ› እናቱ እስክታደንቀው ‹ፅንሱ በደስታ ዘለለ›› አልተባለምን? (ሉቃ. 1፡44) ቅዱስ ጎርጎርዮስ ዘኑሲስ የድንግል ማርያምና የልጅዋ ክብር ላልገባቸው ሰዎች ‹‹እንደ ዮሐንስ በማኅፀን ውስጥ መዝለል ቢያቅታችሁ ምነው ነፍስ ካወቃችሁ በኋላ እንኳን ለእግዚአብሔር ማደሪያ እንደ ዳዊት በምስጋና ብትዘሉ?›› ያለው ለዚህ ነው፡፡ እኛ ምን እናድርግ የእግዚአብሔር ታቦት በጌት ሰው በአቢዳራ ቤት ሦስት ወር ያህል ቆየች እንደተባለ ‹‹ማርያምም በዘካርያስ ቤት ሦስት ወር ያህል ቆየች›› ተብሎ ተጽፎ አነበብን፡፡ (2ሳሙ. 6፡11 ፤ ሉቃ. 1፡56) ታዲያ የድንግል ማርያም ታሪክ ከእግዚአብሔር ማደሪያ ከታቦቱ ታሪክ ጋር አንድ ሆኖ ስናገኘው ዳዊት ስለ ታቦት የተናገረውን ስለ ድንግል ማርያም እንደምን አንጠቅስ? የነገረ ማርያምን ታሪክ እንጥቀስ ካልንማ ታቦቱ በወርቅ እንደተለበጠ በንጽሕና ያጌጠችውን ፣ ታቦቱ በመቅደስ እንደኖረ በመቅደስ ያደገችውን ፣ ታቦቱን በትሩ አብባ የተገኘች አሮን እንደ ጠበቃት በትሩ ያበበች ዮሴፍ የጠበቃትን፣ ታቦቱን የነካ ዖዛ እንደተቀሠፈ (2ሳሙ. 6፡7) የድንግልን ሥጋ ነክቶ የተቀሠፈውን ታውፋንያ ታሪክ እንጠቅስ ነበር፡፡

‹የመቅደስህ ታቦት› ማለት መቅደስ የተባለው የሰውነትህ ማደሪያ እናት ማለት ነው፡፡ ክርስቶስ ሰውነቱን ‹ይህን መቅደስ አፍርሱት› አላለምን? ‹በጉ መቅደስዋ ነው› ተብሎ አልተጻፈምን? ስለዚህ ‹አቤቱ ወደ ዕረፍትህ ተነሥ አንተና የመቅደስህ ታቦት› ማለት ጳውሎስ ወደ ዕረፍቱ ለመግባት እንትጋ እንዳለው ‹‹ጌታ ሆይ ‹ዕረፍትህ› ወደተባለ ወደ ሰማያት አንተ ብቻ ተነሥተህ አትቅር የመቅደስ ሰውነትህ ማደሪያ እናትህንም ይዘህ ተነሥ›› ማለት ነው፡፡

የእመቤታችን ትንሣኤ ብዙዎችን ማከራከሩ እንዴት ያሳዝናል? ክርስቶስ ‹ትንሣኤና ሕይወት እኔ ነኝ› ብሏል፡፡ እውነት ትንሣኤን ለወለደች እናት መነሣትዋ ትልቅ ነገር ነው? የሕይወት እናት ሕያው ሆነች ቢባል ያስቆጣልን? ሞትን የሞተው በልጅዋ አይደለምን? የሕይወትን እናት ሞት ይዞ አስቀራት ማለት ደስታ የሚሠጠው ለሞት አበጋዞች ነው፡፡ ‹‹አምላክ ያደረባት የምትናገር ታቦት ፈርሳ ቀርታለች ማለት ፣ ታቦተ ጽዮን ድንግል በሞት ፍልስጤም ተማርካ ቀርታለች›› ማለት የሚያስደስተው በማኅፀንዋ ፍሬ የተፈረካከሰው ዲያቢሎስ ነው፡፡ ለእኛ ለኦርቶዶክሳውያን የሚደንቀን መሞትዋ እንጂ መነሣትዋ አይደለም፡፡

ቅዱስ ያሬድ ‹‹የማርያም ሞት ግን ሁሉን ያስደንቃል›› እንዳለው ሕይወትን ያስገኘች ድንግል ፣ አምላክን የታቀፉ ክንዶች ፣ የእግዚአብሔር ዙፋን የሆኑ ጉልበቶች በሞት መሸነፋቸው ያስደንቀናል፡፡ መነሣትዋ ግን የምንጠብቀው ነው፡፡ አልዓዛርን ‹አልዓዛር አልዓዛር› ብሎ ያስነሣ ጌታ ፣ በዕለተ ዓርብ በሞቱ ብዙ ሙታንን ያስነሣ ጌታ እናቱን አስነሣ ሲባል የሚቆጡ እንዴት ያሉ ናቸው?

ሁለቱ ምስክሮች የተባሉ ሄኖክና ኤልያስ ወደ ምድር መጥተው አስተምረው ከተገደሉ ‹‹ከሦስት ቀን ተኩል በኋላ ከእግዚአብሔር የወጣ የሕይወት መንፈስ ገባባቸው በእግሮቻቸውም ቆሙ… በሰማይም ፡- ወደዚህ ውጡ የሚላቸውን ታላቅ ድምፅ ሰሙ ፤ ጠላቶቻቸውም እየተመለከቱአቸው ወደ ሰማይ ወጡ›› ይላል፡፡ (ራእ. 11፡4-12) ሄኖክና ኤልያስን ከምጽአቱ በፊት ዳግም ላይሞቱ ከሞት አስነሥቷቸው በጠላቶቻቸው ፊት ወደ ሰማይ የሚያሳርጋቸው አምላክ እናቱን በወዳጆችዋ ፊት አስነሥቶ አሳርጓታል ሲባል በቁጣ መቃወም ምን ይባላል?

እንደልጅዋ በራስዋ ዐረገች (Ascension) በማለትና ልጅዋ ወደ ራሱ ነጥቆ ወሰዳት (Assumption) በማለት መካከል ያለውን ልዩነት መረዳት ከቻልን የእመቤታችን ማረግ ምኑ ያከራክራል? ዝናምን ከከለከለው ኤልያስ ንጹሑን ዝናም ያስገኘችው ድንግል አትበልጥምን ፣ አካሔዱን ከእግዚአብሔር ጋር ካደረገው ሄኖክስ ይልቅ ለእግዚአብሔር ማደሪያ የሆነችው እመ አምላክ አትበልጥምን?

እኛ ግን ቅዱስ ኤጲፋንዮስ ‹‹በሞትዋ ምድር መራራ ኀዘን ስታዝን በሰማይ ደስታ ሆነ እንዳለ›› እመቤታችን ከሚያልፈው ዓለም ወደማያልፈው ዓለም ስትሸጋገርም ሆነ ፣ በልጅዋ ሥልጣን ተነሥታ ስታርግ በሰማይ የሚኖረውን ደስታ በእምነት እናስተውላለን፡፡ ያ ደሃ አልዓዛር እንኳን ሲሞት መላእክት ነፍሱን ወደ አብርሃም አጅበው ወስደውት ነበር ፣ ኤልያስም ሲያርግ መላእክት በእሳት ሰረገላና በእሳት ፈረሶች ነጥቀውት ነበር፡፡ የአምላክን እናት ዕርገት ስናስብ ከዚህ በላይ ዝማሬ ይታየናል ፤ ቅዱስ ቴዎዶስዮስ እንደጻፈው ቅዱስ ያሬድም ‹በመሰንቆሁ እንዘ የሐሊ› እንዳለው አባትዋ ዳዊት ‹አቤቱ ወደ ዕረፍትህ ተነሥ አንተና የመቅደስህ ታቦት› እያለ እየዘመረ ወላዲተ አምላክ ወደዚያኛው ዓለም ተሸጋግራለች፡፡ ኤልያስ ወደ ሰማይ ሲነጠቅ መጎናጸፊያውን ለበረከት እንዲሆነው ለደቀ መዝሙሩ ኤልሳዕ እንደሠጠው እመቤታችንም በልጅዋ ሥልጣን ወደ ሰማይ ስታርግ መግነዝዋን (መታጠቂያዋን) ለቶማስ በመሥጠትዋ ኦርቶዶክሳዊያን አብያተ ክርስቲያናት አሁንም ድረስ ተከፋፍለው በታላቅ ፍቅር በረከትዋን ይቀበሉበታል፡፡

እኛ ኦርቶዶክሳዊያን ስለ እመቤታችን መነሣት ስናስብ የምንጠይቀው ‹ተነሣች ወይስ አልተነሣችም ፤ ወደ ሰማይ ዐረገች ወይንስ ዐላረገችም› ሳይሆን ‹በሰማይ የተደረገላት አቀባበል ምን ይመስል ይሆን?› ብለን ነው፡፡ ደሃው አልዓዛር በሞተ ጊዜ መላእክት ወደ አብርሃም እቅፍ ወሰዱት ከተባለ የአምላክን እናት ምን ያህል አጅበዋት ይሆን? ወደ ሰማይ ማረግ ለእርስዋ ቁምነገር አይደለም፡፡ ምክንያቱም ሰማይን በእጆቹ የሚይዘውን አምላክ በእጆችዋ የያዘች ሁለተኛ ሰማይ ናት፡፡ እርስዋ ወደ ሰማይ በማረግዋም ዕድለኛዋ እርስዋ ሳትሆን ሰማዩ ነው፡፡ ሰማይ ዙፋኑ ነው ፣ ምድርም የእግሩ መረገጫ ናት ድንግል ማርያም ግን እናቱ ናት፡፡ ከእናትና ከዙፋን እናት ትበልጣለች፡፡ ቅዱስ ያዕቆብ ዘሥሩግ እንዳለው ሰማይ አልወለደውም ፣ አላሳደገውም ፣ አላጠባውም ድንግል ግን ይህንን ሁሉ አድርጋለች፡፡ ስለዚህ ወደ ሰማይ ማረግዋ ክብሩ ለሰማዩ እንጂ ለእርስዋ አይደለም፡፡

እመቤታችን ወደ ሰማይ ስታርግ በእርግጥ አቀባበሉ እንዴት ይሆን? እኛ የሰው ልጆች እናታችንን ማክበርም መጦርም የምንችለው በምድር እስካለችና እኛም እስካለን ድረስ ነው፡፡ ‹እናትና አባትህን አክብር› ያለን ፈጣሪ ግን እናቱን ማክበር የሚችለው በምድር ብቻ ሳይሆን በሰማይም ጭምር ነው፡፡ እናቱ ወደ እርሱ ስትመጣ መድኃኔዓለም ክርስቶስ እንዴት ተቀብሏት ይሆን?

ንጉሥ ሰሎሞን እናቱ ቤርሳቤህ ወደ ቤተ መንግሥቱ በመጣች ጊዜ ያደረገውን እናስታውስ፡፡ ‹‹ንጉሡም ሊቀበላት ተነሣ ሳማትም ፤ በዙፋኑም ተቀመጠ ፤ ለእናቱም ወንበር አስመጣላት በቀኙም ተቀመጠች፡፡ እርስዋም ፡- አንዲት ታናሽ ልመና እለምንሃለሁ አታሳፍረኝ አለች፡፡ ንጉሡም ፡- እናቴ ሆይ አላሳፍርሽምና ለምኚ አላት›› ተብሎ ተጽፎአል፡፡ (1ነገሥ. 2፡19-20) ከዳዊት ሆድ ፍሬ በዙፋኑ ላይ ከተቀመጠው ንጉሥ ሰሎሞን ይልቅ በዳዊትን ዙፋን ለዘለዓለሙ ይነግሣል የተባለለት ክርስቶስ ይበልጣል፡፡ ስለ ክርስቶስ ‹‹ከሰሎሞን የሚበልጥ ከዚህ አለ›› ተብሎ ተጽፎአል፡፡ (ማቴ. 12፡42) ክርስቶስ ከሰሎሞን የሚበልጥ ከሆነ የክርስቶስ እናትም ከሰሎሞን እናት ትበልጣለች፡፡ ሰሎሞን ለእናቱ ከሠጣት ክብርም በላይ ክርስቶስ ለእናቱ የሚሠጣት ክብር ይበልጣል፡፡ የሰሎሞን ቤተ መንግሥት በምድር ነው ፤ የክርስቶስ ቤተ መንግሥት ግን በሰማይ ነው፡፡ መድኃኔ ዓለም ወደ ሰማያዊው መንግሥቱ እናቱን በጠራት ጊዜ እንደምን ተቀብሏት ይሆን? እንደ ሰሎሞን እናት ወንበር አስመጣላት እንዳንል በሰማይ መቆም መቀመጥ የለም፡፡ ነገር ግን ‹‹የወርቅ ልብስ ተጎናጽፋ ንግሥቲቱ በቀኝህ ትቆማለች›› ተብሎ ድንግሊቱ ስለተሠጣት ክብር ተጽፎአል፡፡ ወርቅ መልበስዋ አነሳት የሚል ካለ ደግሞ ‹‹አሕዛብን በብረት በር የሚገዛቸውን ወንድ ልጅ የወለደችው›› ድንግል ‹‹ፀሐይን ተጎናጽፋ ፤ ጨረቃም ከእግሮችዋ በታች የሆነላት ፣ ዐሥራ ሁለትም ከዋክብት አክሊል የሆኑላት አንዲት ሴት ነበረች›› ተብሎ ተጽፎላታል፡፡ (መዝ. 44፡9 ፣ ራእ. 12፡1)

ለእኛ ለኦርቶዶክሳዊያን ድንግል ወደማያልፈው ዓለም ስትሸጋገር የነበራትን የክብር አቀባበል በሕሊናችን ከማሰብ በቀር ምን የሚያውከን ነገር የለም፡፡ ቅዱስ ገብርኤል ድንግልን ምን ብሎ ተቀብሏት ይሆን? እዚህ ‹ጸጋን የተሞላሽ ሆይ ደስ ይበልሽ› ብሎ ሰላምታ ያቀረበላት ይህ መልአክ ጸጋን የተሞላችው ወደ እርሱ ስትመጣ ምን ብሎ ተቀብሏት ይሆን? ቅድስት ኤልሳቤጥስ አሁንም ‹ወደ እኔ ትመጪ ዘንድ እንዴት ይሆንልኛል?› ብላት ይሆን? መጥምቁስ ዳግም በሰማይ በደስታ ዘልሎ ይሆን? ነቢያቱ ድንግልን እንዴት ተቀበሏት? ኢሳይያስ ‹ትፀንሳለች› ያላትን ድንግል ሲያያት ምን ይል ይሆን? ሕዝቅኤልስ ‹የተዘጋችዋ ደጅ› ወደ እርሱ ስትመጣ ምን አለ? ጌዴዎን ጸምሩን ፣ ኤልሳዕ ማሰሮውን ፣ አሮን በትሩን ፣ ኖኅ መርከቡን ባየ ጊዜ ምን ብሎ ይሆን? ሙሴስ ያልተቃጠለችው ዛፍ ወደ እርሱ ስትመጣ ዳግም እንደ ሲና ተራራው ጊዜ ጫማውን አውልቆ ይሆን? አዳም የልጅ ልጁን ሲያይ ሔዋንስ ዳግሚት ሔዋንን ስታይ ምን ብላ ይሆን? ሁሉንም በሰማይ ለመረዳት ያብቃን!

ኦርቶዶክሳዊ የሕፃናት አስተዳደግ

2018-07-03T04:54:00.004-07:00

በ ገብረ እግዚአብሔር ኪደ

(መቅረዝ ዘተዋሕዶ፣ ሰኔ 26 ቀን 2010 ዓ.ም.)፡- በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን !

ማስታወሻ! ይህ ጽሑፍ ለሥልጠና ተብሎ በ “Power Point” ከተዘጋጀ ማስታወሻ እንደ ወረደ የቀረበ ስለ ኾነ በየንኡስ ርእሱ የቀረቡ አሳቦች በዝርዝር የቀረቡ አይደለም፡፡ ኾኖም ግን ዋናውንና ጠቋሚውን ብዬ ያሰብሁትን አሳብ ስላስቀመጥሁ አንባብያን ይህን መነሻ አድርገው እንደ ንባባቸውና ዕውቀታቸው እንደ ልምዳቸውም ሊያስፋፉት ይችላሉ !

መግቢያ !

• ሕፃናትን ኦርቶዶክሳዊ አድርጎ ለማሳደግ መጀመሪያ ወላጆች ኦርቶዶክሳውያን መኾን አለባቸው፡፡

• ስለዚህ ስለ ሕፃናት ስናስብ ገና ከትዳር አጋራችን አመራረጥ መጀመር አለብን፡፡

• ምንጩ ከደፈረሰ ወንዙ ይደፈርሳልና፡፡

• ጌታችንም ሲናገር፡- “ከእሾኽ ወይን ከኩርንችትስ በለስ ይለቀማልን?” ብሏል (ማቴ.7፡16)፡፡

• ሐዋርያውም፡- “ሰው የሚዘራውን ኹሉ ያንኑ ደግሞ ያጭዳል” ብሏል (ገላ.6፡7)፡፡

• ስለዚህ የምንዘራውን ዘር ማስተካከል የግድ አስፈላጊ ነው፡፡

በመኾኑም፡-

ሀ) ኦርቶዶክሳዊ የትዳር አጋርን ከመምረጥ ይጀምራል!

ü ወጣቶች ወደ ትዳር ከመግባታቸው በፊት የትዳር አጋር አመራረጥ ላይ ብዙ ሊደክሙ ይገባል፡፡

ü አንድ ዕቃ ስንገዛ ለምንገዛው ዕቃ በቂ የሚባል መረጃ እንሰበስባለን፤ ለትዳር አጋር ደግሞ ከዚህ በላይ!

ü ፈቃደ እግዚአብሔርን መጠየቅ!

ü የትዳር ዓላማን መረዳት! “ቅዱሳን ልትኾኑ ለተጠራችሁ” እንዲል ጽድቅ መኾኑን በደንብ መረዳት ያስፈልጋል (ሮሜ.1፡7)፤

ü ይህ ነገ ለምንወልደው ልጅ ኦርቶዶክሳዊ ኾኖ ማደግ እጅግ ወሳኝ ነው!

ለ) ኦርቶዶክሳዊ የሰርግ ሥርዐትን መከተል

v በቃና ዘገሊላ ለመጨረስ በቃና ዘገሊላ መጀመር!

v እግዚአብሔር፣ ቅዱሳን እንዲኖሩ ማድረግ!

v ስለዚህ በተክሊል ወይም በመዓስባን ሥርዓት ወደ ትዳር በዓት መግባት !

v ሲመሠረት ዓለት ላይ ሳይኾን አሸዋ ላይ ከኾነ አይጸናም ! ፈተና ሲገጥመው፣ ጎርፍ ሲጎርፍበት፣ ንፋስ ሲነፍስበት ይወድቃል (ማቴ.7፡25-26)!

ሐ) ወደ ትዳር በዓት ገብተው ትንሿን ቤተ ክርስቲያን መመሥረት (ሮሜ.16፡5)!

– ለትንሿ ቤ/ክ. የሚኾኑ ንዋያት ማዘጋጀት፡- ቦታ፣ ሥዕላት፣ መጻሕፍት፣ መብራቶች !

– በንስሐ አባት ማስባረክ!

– አገልግሎቷን ማከናወን፡- ጸሎት፣ ትምህርት (ስብከተ ወንጌል)

ከዚህ በኋለስ?

ሀ) ከእናታቸው ማኅፀን መጀመር !

• ፅንስ ይሰማል፤ የእናቱን እንቅስቃሴ ያዳምጣል!

• በእናቱ ዓይን ያያል፤ በእናቱ ጆሮ ይሰማል!

• እናት ስታዝን ያዝናል፤ ስትደሰትም ይደሰታል!

• እናት ትወደው እንደ ኾነና እንዳልኾነ ያውቃል!

• ቅዱስ የኾነ ተግባር አከናውና ስትደሰት አብሮ ይደሰታል!

• ለዚህ ጥሩ ምሳሌ የሚኾነን መጥምቁ ዮሐንስ ነው!

• ስለዚህ አንዲት እናት ስታረግዝ ልትጸልይ፣ ልጅዋን ልትወድ፣ ሆድዋን በፍቅር ልትደባብስ፣ መጻሕፍት ልታነብ፣ መዝሙር ልትዘምር፣ በአጠቃላይ መንፈሳዊ ሕይወት ልትኖር ይገባል!

• ወላጆች የቅድስና ሕይወት ሊኖሩ ይገባል !

• ወላጆች ንስሐ የሚገቡ፣ የሚያስቀድሱ፣ የሚቆርቡ ቢኾኑም እንኳን የሚወቃቀሱና የሚጣሉ ከኾነ ልጆቻቸው ላይ ጠባሳ ያሳድራል፤ ልጆች አድገው ትዳር ሲይዙ የሚጣሉ ሊኾኑ ይችላሉ!

ለ) ከተወለዱ በኋላም፡-

ለ.1.) ከልክ በላይ አለመንከባከብ

– በኹሉም ረገድ እንዳይበስሉ ያደርጋቸዋልና !

– ኹሉንም ነገር እኛ የምንጨነቅላቸው ከኾነ ራሳቸው ማድረግ የሚገባቸውን አያደርጉምና!

– ስለዚህ ልብሳቸውን መልበስ የሚችሉበት ዕድሜ ሲኾኑ ራሳቸው መልበስ አለባቸው!

– ጫማቸውን ማውለቅና ማድረግ የሚችሉ ከኾነ እነርሱ ራሳቸው ይህን ማድረግ አለባቸው!

– ገላቸውን ራሳቸው እንዲታጠቡ ማድረግ!

– መከራን እንዲለምዱ ማድረግ - ለምሳሌ ሌሊት መነሣትን፣ ብርድን፣ ረሃብን

– እያንዳንዱን ነገር አትንካ ማለት አይገባም፤ እሳትም ቢኾን! እየተከታተልነው እሳቱ እንደሚያቃጥል ማወቅ አለበት !

ለ.2.) ስለ እነርሱ ብዙ መጸለይ!

– እናት ልጇን ሥጋዊ ምግብ ብቻ ልትሰጠው አይገባም!

– በጸሎትም ልታስበው፣ ልታግዘው ይገባታል!

– ይህ በምሥጢር ልጆቹን መጠበቅ ነው!

– ብዙ እናቶች ልጆቻቸውን ይቆጣሉ፤ ይመክራሉ ይዘክራሉ፡፡ የሚጸልዩላቸው ግን ጥቂቶች ናቸው፡፡

– ብዙ ቁጣና ምክር ግን ከጥቅሙ ይልቅ ጉዳቱ ያመዝናል፡፡

– ምክንያቱም ቁጣና ምክር ጆሮ ላይ ነው፤ ጸሎት ግን ልብን ይለውጣል!

ለ.3.) ብዙ ጸሎት፣ ጥቂት ቃላት!

– ልጆቻችንን የምንወድበት መውደድ እንዲሁ ዕሩቅ ፍቅር ሳይኾን ቅዱስ ፍቅር ሊኾን ይገባል

– ሲያጠፉ ጥፋታቸውን ለማስተካከል ጥቂትና አግባብ ባለው መልኩ ተቆጥተን ቀጥተንም ብዙ ልንጸልይላቸው ይገባናል !

– ስንቀጣቸው እንኳን ሰይጣን አብሮ እንዳይቀጣቸው ጥንቃቄ ማድረግ ያስፈልጋል !

– “አምላክ ሆይ! ለልጆቼ ማስተዋልን ስጥልኝ፡፡ እነሆ እነዚህን ልጆች ሰጠኸኝ፤ ነገር ግን እነርሱን ወደ አንተ ለመምራት ደካማ ነኝና እርዳኝ፡፡”

– ያን ጊዜ እግዚአብሔር ያናግራቸዋል፤ “ወላጆቼን ላሳዝን አይገባም” እንዲሉ ያደርጋቸዋል፡፡

– ስለዚህ እኛ ለእግዚአብሔር እንንገረው፤ እግዚአብሔርም ልጆቻችንን ያናገራል

ለ.4.) ምሳሌያዊ ሕይወት መኖር!

– እግዚአብሔርን በልጆቻችን ማየት ያስፈልጋል፡፡ ስለዚህ ቅዱስ የኾነ ፍቅር ለልጆቻችን መስጠት!

– የጸሎት ደም ሊኖራቸው ይገባል፤ ጸሎትን የሚማሩ ሊኾኑ ይገባል!

– ልጅ እንዲህ አድርግ ስለ ተባለ ብቻ የተባለውን አያደርግም፤ የሚያደርገው ሲደረግ ያየውን ነው፡፡

– ስለዚህ ቤ/ክ. እንዲኼድ ከመምከር ይልቅ መርቶ መውሰድ ያስፈልጋል!

– ስንጸልይ፣ ንስሐ ስንገባ፣ ስንቆርብ ሊያዩን ይገባል፡፡

– መጻሕፍትን ስናነብ ሊያዩን ይገባል፡፡

– ስንመጸውት ሊያዩን ይገባል፡፡

– ከአፍአ ሲታይ ከባድ ይመስላል፤ ከሕፃንነታቸው አንሥተው ከተለማመዱት ግን ቀላል ነው፡፡

ለ.5.) ረድኤተ እግዚአብሔርን እንዲለምኑ ማለማመድ!

– ሕፃናት አንድን በጎ ነገር ሲያከናውኑ ዘወትር ማመስገን አይገባም!

– ራሳቸውን ዝቅ እንዳያደርጉና ውዳሴ ከንቱን የሚወዱ ያደርጋቸዋል! ኹሉም ሰው እንዲያመሰግናቸው ይፈልጋሉ!

– ችግር ሲፈጥሩ እንኳን መመስገንን እንጂ መገሠጽን አይፈልጉም፡፡

– ወደ ቅዱሳን አባቶች ስንኼድ አያመሰግኑንም፡፡ “ይህ ይቀርሃል፤ ይህን ደግሞ አድርግ” ነው የሚሉን!

– ዓለም በሥነ ልቡና ባለሙያዎች ይህን አለአግባብ እየጫነችብን እንደ ኾነ መገንዘብ ያስፈልጋል!

– ስለዚህ አንድ በጎ ነገር ሲያከናውኑ እግዚአብሔርን አጋዥ አድርገው እንደ ሠሩትና ምስጋናውም የሚገባው እርሱ እንደ ኾነ፥ እነርሱ ግን ራሳቸውን ዝቅ ማድረግን ማለማመድ ያስፈልጋል!

ለ.6) ኦርቶዶክሳዊ አናቅጸ ሕይወትን ማነጽ

– አንደበት፡- በጎ ቃልን ማለማመድ፤ “ቃልህ ለጉሮሮዬ ጣፋጭ ነው” እንዲል (መዝ.118፡103)

– ጆሮ፡- በመጽሐፍ ቅዱስና በቅዱሳን ታሪክ ማነጽ !

– አፍንጫ፡- በዕጣኑ በጎ መዓዛ ማሳደግ፣ …

– ዓይን፡- ሊያዩት የሚገባውን መምረጥ

– ገሲስ፡- ምቾት ተኮር ብቻ ሊኾን አይገባም !

ለ.7) ሰብእናን ማሳደግ

– ልብ፡- በጎ መዝገብን የሚያወጣ፣ ራሱን የሚገዛ፣ የማይቆጣ እንዲኾን ማለማመድ! ለምሳሌ ይህን የተመለከተ ታሪክ ነግሮ በታሪኩ መሠረት መተንኮስ!

– ምኞት፡- በጎ ምኞት! ዝሙትን የሚቀሰቅሱ ትርኢቶችንና ዜማዎችን ማራቅ! ጾም፣ ጸሎት ማስለመድ! ዕድሜው ሲደርስ እንደ ጓደኛ ማድረግና በግልጽ መጨዋወት!

– አመክንዮ፡- የዚህን ዓለም ብልጭልጭ ነገሮችን ሳይኾን አስቀድሞ ጽድቁንና መንግሥቱን እንዲሻ ማድረግ!

አበውስ ምን አሉ?

• “ልብህ በእምነትም በፍቅረ እግዚአብሔርም ሲበለጽግ ይህን የሃይማኖት ዓቅም ለልጅህ በብዙ መንገድ ማስተላለፍ ይቻልሃል” ቅዱስ ሄሬኔዎስ

• “ልጆችን ለማስተማር ውጤታማው ዘዴ ጥቂት ቃላት፣ ብዙ ምሳሌያዊ ሕይወትና የማይታጎል ጸሎት ነው” አንድ ቀሲስ

• “አባቶች እናቶችም ሆይ! ልጆቻችሁን ወደ ቤ/ክ. ይዛችኋቸው ኑ” ቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅ

ወስብሐት ለእግዚአብሔር !

መቅረዝ ዘተዋሕዶ : ነገረ መላእክት (Angelology)

2018-06-18T20:54:00.001-07:00

መቅረዝ ዘተዋሕዶ : ነገረ መላእክት (Angelology): (መቅረዝ ዘተዋሕዶ፣ ቅዳሜ ታኅሳስ 18 ቀን፣ 2007 ዓ.ም.)፡- በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን!!! ትርጕም ጥሬ ቃሉን ስንመለከተው መልአክ የሚለው የግእዝ ቃል ኹለት ትርጉሞች ...

ሙስሊሞች በክርስቲያኖች ጉባኤ

2018-06-14T01:29:00.002-07:00

በአማን ነጸረ እንደ ጻፈው

(መቅረዝ ዘተዋሕዶ፣ ሰኔ 07 ቀን፣ 2010 ዓ.ም.)፡- በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን!

ጥሎብኝ፣ ክርስቲያን ወንድሞቼ ስለ ቁራን በተቃርኖ ሲተረጉሙ መስማት ይጨንቀኛል፡፡ በራሴ ደርሶ ስላየሁት ይሆናል፡፡ የቤ/ክ ገድላትና ድርሳናት በማያምኑባቸው ሰዎች ሲተረጎሙ በአማኝ ዕዝነ ልቡና እያዳመጥኩ ብዙ ጊዜ ቅር ይለኛል፡፡ የባለቤትነትና የማንነት ስሜት በሌለህ እምነት ውስጥ ገብተህ ስትተረጉም እንደ ምዕመን ሳይሆን እንደ ፈላስፋ ሁሉን ነገር በአመክንዮ እየፈታህ ትገጥምና ጭርሱን እምነት የሚለውን ከአመክንዮ (ሎጂክ) በላይ የሆነ አስተሳሰብ ትዘነጋለህ፡፡ ያን ጊዜ መዘንጠል ይመጣል፡፡ ያለ አነባበቡ፣ ተነሺና ወዳቂ ሳይለይ የሚያነብ ሰው በድፍረት ንባቡን ሲሾፍረው ‹‹ኧረረረረረ ዘነጥልከው!›› ይላሉ የቤ/ክ አስነባቢዎች፡፡ ሰው የማያምነበትን ሲተረጉም ደግሞ ዝንጠላ የማያመልጠው ግድግዳ ይሆንበታል፡፡ ጥሎብኝ፣ ከዚህ ግድግዳ መላተም አልወድም፡፡

ዘመናት ፈትነው ያነጠሩት ትውፊታችንም - በኦርቶዶክሳዊው ክርስትናና እስልምና መካከል - በዚህ ዘመን ያንን የሚያበረታታ አይመስለኝም፡፡ ሥጋዊውም ሆነ መንፈሳዊው ትውፊታችን ያስደንቀኛል፡፡ ደግሞም ይመስጠኛል፡፡ ባህል፣ እምነት፣ የእርስ በርስ ተገናዝቦ (የራስን ማንነት ሳይተዉ የሌላውንም በተዓቅቦ፣ ግን በአክብሮት ሀገራዊ ገንዘብ አድርጎ ማየት) መኖር ታላቅ ጸጋችን ነው፡፡ ብዙ ሰይፍና ሰልፍ ያለፈ፣ ተፈትኖ የነጠረ ትውፊት፡፡ ብቻ ታሪክ ከተፋቅሮ ይልቅ ሰይፍና ሰልፍ ላይ ስለሚያተኩር፣ ተጣልቶ መታረቅ እንጂ ሕይወትን አስታርቆ ያለጥል መኖር ዜና ስለማይሆን፣ አሁን አሁን ደግሞ ልዩነትን በአደባባይና በጉባኤ ተቀምጦ ከማንጠር ይልቅ ማንነትን መድቦና ጠርዝ ይዞ፣ ቀሊል ቲፎዞ አሰባስቦ ከወዲያና ከወዲህ በማያልቅ ሤራ ‹‹ጅቡ መጣልህ!›› መባባል ለጩዋሂ ክብርና ሞገስ የሚያስገኝ ሆነና ስላለፉት የፍቅር ታሪኮች እያወጉ መጻኢውን በዚያ አንጻር መመኘት አንድም በአድር ባይነት አንድም በወገበ ሰባራነት (spineless) ስለሚያስተች መካከለኞች ጠፉ፡፡ ደመ-ፍል ቡድንተኞች ሳይመረጡ እየተቧደኑ፣ እየተጀጎሉ ነገሡብን፡፡ ከሁለቱም አቅጣጫ በሚወረወር ድንጋይ ላለመወገር መካከለኞች ተሸሸጉ፡፡ የተሸሸጉት እንዲወጡ እየጸለይን ከሽሽግ ግሩማን ታሪኮቻችን ጥቂት እናውጋ፡፡

1.ሙስሊሙ በክርስቲያኖች ጉባኤ ተገኝተው የሰጡት ፍርድ

ስለ ነፍስ ተፈጥሮ ባገራችን ተደጋጋሚ ክርክሮች ተነስተዋል፡፡ አሁንም አልፎ አልፎ በየመጻሕፍቱ የልዩነት ነጥቦች አሉ - ለጉባኤ የሚበቁ ባይሆኑም፡፡ በቀደመው ጊዜ ከተካሔዱት ክርክሮች በንጉሥ ሣህለ ሥላሴ ዘመን የተካሄደው ይጠቀሳል፡፡ ይህ ጉባኤ ለየት የሚለው፣ አብዝተው (የጸጋ ዘውግ የሆነውን) ክርስትና በማስፋፋት የሚታወቁትና በፈላሻነት የሚጠረጠሩ እጀ ሠሪዎችን ለሰቆቃ ዳርገዋል እየተባሉ በሚሽነሪዎች የሚከሰሱት የሸዋው ሣህለ ሥላሴ ስለ ነፍስ ጉባኤ አዘጋጅተው፣ በጉባኤው ሙስሊሞች የመናገር እድል አግኝተው፣ ንግግራቸውም ውሳኔ ሆኖ በንጉሥ ቃል በመጽደቁ ነው - በእርግጥ ውሳኔው ከክርስትናችን የሚጣረስ አልነበረም፡፡ የክርክሩ ጭብጥ ‹‹ነፍስ በማኅፀን ሳለች ታውቃለች? ወይስ አታወቅም?›› የሚል ነበር ይላሉ ዐፅሜ፡፡ እና በዚህ ጉባኤ ላይ ወላስማ ጥጃዬ የተባሉ ሙስሊም ተነሥተው ‹‹አላህ›› አሉ፣ ‹‹አላህ ሁለት በድን አንድ ላይ አይፈጥርም!››፡፡ ቃላቸው ፍርድ ነበር፡፡ በዚህ የክርስቲያኖች ጉባኤ ላይ በአላህ ስም የሚምሉት ሰው የሰጡት ፍርድ ውሳኔ ሆነ፡፡ ይህ ብቻ አይደለም፡፡ በዚያ ዘመን በነበረው የክርስትና ዘውጎች፣ የጸጋ-ቅብዓት-ተዋሕዶ /ካራ/ ክርክር የየጁ ባለሙስሊም ጀርባ ባላባቶች ተደጋጋሚ ጉባኤያትን አካሂደዋል፤ ጳጳሳትን ለማስመጣትና ዴር ሡልጣንን ለማስከበር ታግለዋል፡፡ ርእሳችን ጉባኤ ነውና ጉባኤው ላይ እናተኩር፡፡

2. ግራዝማች መሐመድ በፈራጅነት የመራው የክርስቲያኖች ጉባኤ

ዘመኑ በዘመነ መሳፍን ነው፡፡ ጳጳሱ አቡነ ቄርሎስ፣ እጨጌው እጨጌ ወልደ ዮና፣ ንጉሡ ዳግማዊ ኢዮአስ ፣ የቤገምድሩ ገዥ ራስ ጉግሣ ሳሉ ነው፡፡ ቅብዓትና ጸጋ ‹‹ነኀብር፡ በብሂለ፡ ነሥአ፡ መንፈስ፡ ቅዱስ - መንፈስ ቅዱስን ተቀበለ በማለት እንተባበራለን›› ብለው ዘታየስ ሣህሉ የተባለውን የተዋሕዶ ወገን በ1812 ዓ.ም አጋማሽ ይገጥማሉ፡፡ ንጉሡና ጳጳሱ ከተዋሕዶ ወገን ናቸው፤ እጨጌውና ራስ ጉግሣ ደግሞ ለጸጋው ያደላሉ፡፡ እንዲያም ሆኖ ራስ ጉግሣ በቦታው (ጎንደር) አልተገኙም፡፡ ‹‹ግራዝማች መሐመድንና ባሻ ወዳጄ ፈራጅ ይሆኑ ዘንድ ላኩዋቸው - ፈነዎሙ፡ ለግራዝማች፡ መሐመድ፡ ወለባሻ፡ ወዳጄ፡ ይኩሙ፡ ፈታሕተ፡፡›› ክርክሩ እየከረረ መወጋገዝ ተጀመረ፡፡ አቡነ ቄርሎስ ከተዋሕዶ ውጪ ያለውን ሁሉ አወገዙ፡፡ ጭንቅ ሆነ! ያን ጊዜ በጎንደር-ጎጃም-ትግራይ-ሸዋ የጸጋና ቅብዓት አማኞች ቁጥር ቀላል አልነበረማ! ግዝቱ (እንደ ዐፄ ቴዎድሮስና ዮሐንስ የመጣው ይምጣ ያለ ካልሆነ በቀር ሊወጣው የማይችል) ሀገራዊ ሁከት የሚፈጥር ነበር! ስለዚህ፡- ‹‹ወእምዝ፡ ይቤልዎ፡ ለጳጳስ፡ እለ፡ ግራዝማች፡ መሐመድ፡ ፈታሕተ፡ ሃይማኖት፡ ይቤለከ፡ እግዚእነ፡ ራስ፡ ጉግሣ፡ እመ፡ ትፈቅድ፡ ንበር፡ በምኵናንየ፡ ፍታሕ፡ ግዝተከ፡ ከመ፡ ይንበር፡ ኵሉ፡ በሃይማኖቱ፡፡ ወለእመ፡ አበይከ፡ አኮ፡ ሠናይ - ከዚያም እነ ግራዝማች መሐመድ፣ የሃይማኖት ዳኞች ጳጳሱን / አቡነ ቄርሎስን/ እንዲህ አሉት፡- ጌታችን ራስ ጉግሣ እንዲህ ይልሀል፡ በግዛቴ መኖርን ትወድ እንደሆነ ሁሉም በ(የ)ሃይማኖቱ ይኖር ዘንድ ግዝትህን ፍታ፡፡ እምቢ ካልክ ግን መልካም አይደለም፡፡›› በዚህ ትእዛዝ መሠረት ጳጳሱ በፍራቻ ግዝቱን ለጊዜው ፈቱ፡፡ የብላቴን ጌታ ኅሩይ ወልደ ሥላሴ ታሪክ ነገራ ይቀጥላል፡፡ ለኛ ግርምት ያህል ግን እስከዚህ ያለው ይበቃል፡፡ የጉግሣ ‹‹ይንበር ኵሉ በሃይማኖቱ!›› ዛሬ ብዙ ዘመናይ የሚያሸብሽላት መርህ ናት፡፡ ታዲያ "በየሃይማኖቱ" ሲባል በደባልነት አይደለም፡፡ አንዱ ያንዱን ወሰንና ቤተ ጸሎት አክብሮ፣ ለሌላውም ለእሱ ይሄንኑ ጠብቆለት በባንዲራና በአኗኗር ተዋሕዶ፣ በእምነትና በቤተ ጸሎት የራስን ማንነት ሳያጡና ሳይዋጡ (በተዓቅቦ) መኖር ማለት ነው፡፡ መገናዘብ ማለት እንዲያ ይመስለኛል፡፡ አንዱ ያንዱን ከዘለፈማ፣ ያስተርታል፤ ‹‹የሰው አባት የሚሰድብ የራሱን ያስሰድባል፤›› ያስተርታል፡፡

አባት አሰዳቢ ከመሆን ይሰውረን!

ኧህ! አባት ሲባል ካህኑ አባቴና ጓደኛው ትዝ አሉኝ፡፡ ሁለቱም ካህናት ናቸው፡፡ አባቴ ከጎጃም፣ እሳቸው ከወሎ ናቸው - ያባቴ ጓደኛ፡፡ አባቴ ቄሰ ገበዝ ሳለ እሳቸው ያረፍዳሉ፡፡ እንዲህ የአባ (የወሎው) የአባት ስም መሐመድ ነው፡፡ ለኩሸታዊ ነገር ፍለጋ ሲሆን አባቴ በምንኩስና ስማቸው ሳይሆን በአባታቸው ስም ነው የሚጠራቸው - መሐመድ፡፡ አንድ ቀን፣ በክረምቱ ወራት አባ ኪዳን አርፍደው መጡ፡፡

#አባቴ፡- ምነው መሐመድ አንግተህ መጣህ?

#አባ፡- የጉም ጅብ ፈርቼ ነዋ! (አባቴን በጎጃሜነቱ ለመንካት)

#አባቴ፡- ኧረ ተው መሐመድ! እና … ምንስ ብትፈራ አባትህ ‹‹አላህዋ ክበር›› ካለ በኋላ ለኪዳን ትመጣለህ?

ረጅም ሳቅ ሆነና አባ በቀሪ መመዝገባቸው ቀረ፡፡

ዳግም እንመራረቅ፡- አባት አሰዳቢ ከመሆን ይሰውረን!