Bu seferki yazı doğa ve hayvan dostu, duyarlı arkadaşımız Hüma’dan.

Hüma bizleri uyarma ihtiyacı duymuş. Keyif alarak yaptığımız bazı şeylerin aslında doğaya ve doğadaki canlılara zarar verdiğinin farkında olmayabiliyoruz. Örneğin havai fişeklerin kullanımını bir eğlence olarak görüyoruz ancak başka canlılar için nasıl bir etkisi olduğunu biliyor muyuz?

Sevgili Hüma biz yetişkinlere farkında olmadıklarınızın farkına varın ve bildiğiniz yanlışları da düzeltmek için elle tutulur bir şeyler yapın diyor. Çok da haklı!

Keyifli okumalar

Veeee unutmuyoruz: Genç Yazılar bölümümüzdeki yazıların altına yapıcı ve motive edici yorumlarımızı paylaşıyoruzzzzz

Kedileeer, köpekler. Her kapının önüne bir kap mama, bir kap su koymak bu kadar zor mu? Bir düşünün, kapının önündeki sizsiniz, açsınız ve susuzsunuz. Eve girmek için kapıları tırmalıyorsunuz. Kapıları ısrarla açmıyorlar. Kedinin yaşadığı duygu sizin yaşadığınız duygunun aynısı. Gelelim kedilerin yaşadığı duygulara:

• Üzüntü
• Açlık
• Sinirlilik
• Susuzluk

 Ya da gelelim ‘hayvanat bahçesindeki’ hayvanlara. Bakalım hangi duyguları yaşıyorlarmış:

• Üzüntü
• Özlem
• Kızgınlık

Şimdi de onu kendimizin yerine koyalım.

Nasıl hissediyorsunuz?

Mutlu musunuz?

İKLİM KRİZİ’ nin farkında mısınız?

Tahmin edeyim çoğunuz değilsiniz.

Peki niye? Niye farkında değilsiniz? Çocuğunuzun ve KENDİNİZİN GELECEĞİNE ZARAR VERDİĞİNİ BİLMİYOR MUSUNUZ? Ormanlar yok edilince işinize mi geliyor? Hayvanlar özellikle de TİLKİLER ÖLDÜRÜLÜP MONT YAPINCA DAHA MI GÜZEL GÖRÜNÜYOR? Hava ısınıp, yerler ve denizler kirlenip, canlıların soyu tükenince İŞİNİZE Mİ GELİYOR? Kendi geleceğinizi kendiniz yok ediyorsunuz. Yani bunun anlamı KENDİ KAZDIĞINIZ ÇUKURA KENDİNİZ DÜŞÜYORSUNUZ.

İleride su kıtlığı başlar ise, bunun sebebinin siz bazı bilinçsiz yetişkinler olduğunuzu hatırlatmak isterim. Sizler bilinçsiz bir hareket yaparsanız çocuklar sizi örnek alabiliyorlar maalesef. Bu yüzden onları suçlayamazsınız.

Pekiiiiiiii, gelgelelim havai fişeklere. Havai fişekler atılınca KUŞLARA ZARAR VERİYOR, ONLARI ÖLDÜRÜYOR. Sesler de onlara zarar veriyor. Düşünsenize, biri gelip size zevk için zarar veriyor. Ne hissedersiniz? Kızgınlık? Hatta kızgınlık demeyelim, öfke küpü olursunuz. Şimdi de bir hayvanın sizi ısırdığını veya tırmaladığını düşünün ( mesela köpek, kedi veya kuş.). Siz de ona zarar verir miydiniz? Belki verirdiniz, belki vermezsiniz. Verenler, niye yapıyorsunuz bunu? Çünkü hayvanlar çoğu zaman kendilerini KORUMAK için yapıyorlar. Verenler, ben bunun için üzülüyorum. Nasıl biz insanların yaşamaya HAKKI VAR İSE, ONLARIN DA VAR.

Konuyu toparlamak gerekirse, lütfen hayvanlara ve doğaya zarar vermeyin.

İklim krizi için ÖNLEM ALIN

*Bacalarınıza filtre taktırın

*Yerlere çöp atmayın, atanları uyarın

*Suyu israf etmeyin

*Ağaçları kesmeyin, bol bol fidan dikin!

Tekrar görüşmek üzere.

Doğasever Hüma

Burası onlar için de yazdıklarını, denemelerini paylaşabilecekleri, farklı kişiler tarafından yazılanların okunmasına ve yorum almalarına olanak sağlayan bir platform olsun istemiştim. Belki hatırlarsınız. Belki de ilk defa duyuyorsunuz. Öyleyse eğer, sizleri ve tanıdığınız bızdıkları da 0 km.Bızdıklar’da ağırlamaktan mutluluk duyarım.

Bugünkü paylaşım sevgili Azra’dan. Annesi 0 km.Bızdıklar’da yer vermem için bir süre önce yollamıştı. İki sayfalık resimli bir çalışma olduğu için bana yollandığı şekilde sizlere aktarmak istiyorum.  İlk hikâye ayıların bal sevgisi neticesinde yuvasını kaybeden arılar hakkında. İkincisinde ise iki kardeşin elma toplama serüveni anlatılmış. Okuyunca canım şöyle sert, sulu bir elma çekti

Azracığım ellerine, kalemine sağlık. Ben keyifle okudum. Mutlaka okurlarımız da severek okuyacak ve hatta sana yorum da yazacaklardır Sen yeter ki yazmaya devam et   

Köy okullarındaki çocuklara ulaşmak, ihtiyaçlı çocukların eğitimine katkıda bulunmak oldu bitti kalbimin en derin noktasında. İstiyorum ki onlar da bol okuyup farklı kültürel içerikleri irdeleyebilsinler, hayal kurabilsinler ve hayallerini gerçekleştirmek için adımlarını bilinçli şekilde atabilsinler. Bu donanıma sahip olabilsinler. Aynı amaç için emek veren SosyalBen ile kısa zamanda el ele yürümeye başladık.

Birlikte gittiğimiz saha çalışmalarında, gencecik SosyalBen temsilcilerinin verdikleri emeği gözlemleme şansını elde ettim. Yaşıtları bir kafede veya akıllı cihazının karşısında vakit geçirirken, onlar köy yollarındaydı. Günlerini, gecelerini bu işe veriyorlardı.

İşte bu nedenle, bir süredir Yönetim Kurulu Üyesi olduğum SosyalBen Vakfı’nın kurucusu sevgili Ece Çiftçi’yi sizlere daha fazla tanıtmak istedim. Onu tanıyınca sosyal sorumluluğa bakış açınız değişebilir. Bızdıklarınız için size fikir verebilir. Özetle bu paylaşımın her yaşa ilham vereceğini ve ruhunuza iyi geleceğini düşünüyorum

Ececiğim SosyalBen’i 0 km.Bızdıklar okurlarına kısaca anlatabilir misin?

SosyalBen Vakfı, dezavantajlı bölgelerde yaşayan 7-13 yaş arası çocukların yeteneklerini keşfetmelerini ve geliştirmelerini amaçlayan; bu amaç doğrultusunda ulusal ve uluslararası düzeyde saha çalışmaları gerçekleştiren bir sivil toplum kuruluşudur. Saha çalışmalarımızı 581 topluluk gönüllümüz ve dijital ortamda çalışmalarımıza ortak olan 332 e-Gönüllümüz olmak üzere toplamda 913 gönüllü ile sürdürüyoruz. SosyalBen Vakfı aynı zamanda SosyalBen Store ve SosyalBen Akademi isimli vakfın çalışmalarına bütçe oluşturmak için kurulan iki iktisadi işletmeye sahip bir sosyal girişimdir.

Sosyal sorumluluk genelde hayatın ilerleyen döneminde, tecrübeler ve yaşanmışlıklardan yola çıkarak el atılan bir konu. Sen ise çok genç yaşta bu yolu seçtin. Nasıl bir süreç yaşadın?

Anne ve babamın ENKA’da çalışması bana ENKA Okulları’nda burs olanağı sağladı. Anasınıfından itibaren orada okudum. Spor, müzik, sanat hakkında birçok şey öğreniyor aynı zamanda deneyimliyordum. Kim olduğumu, neleri sevdiğimi sorguladığım zamanlarda matematikten ödül alan arkadaşımın aldığı alkışı keman çalarak benim de alabildiğimi gördüm. Bu farkındalıkla kendime çizdiğim yol, yeteneğimi kucaklayışım bir yandan da tüm bunları fark etme fırsatı olmayan çocukları getiriyordu aklıma. Yeteneğini, kendini, benliğini bulamayan çocuklar ne olacaktı? Benim gibi şanslı olmayan çocuklar için kollarımı sıvadım. 14 yaşında Şanlıurfa’nın Suriye sınırına yakın bir gençlik merkezinde 250 öğrenciyle çalışarak ilk projemi gerçekleştirdim. Urfalı çocuklarla geçirdiğim 15 gün sonunda yapmak istediğimin bu olduğunu anlamıştım. Sahadaki süreci profesyonel anlamda öğrenebilmek için üniversitede Sosyoloji okudum. Lisans hayatım esnasında TV8’de yayınlanan “Bir Fikrin Mi Var?” yarışmasına bir arkadaşımın ısrarıyla katıldım ve yarışmadan birinci olarak ayrılarak İngiltere’de sosyal girişimcilerle biraraya geldim. Yarışmadan sonra destekçilerimin arttığını gördüm. İnandığın şey her ne ise onun peşinden gitmenin diğerlerini de peşine kattığını çok iyi anladım. Tabiki kolay bir süreç değildi ama sonuç hep çok güzel oldu.

SosyalBen hem dezavantajlı bölgelerdeki çocuklara çok önemli başlıklar altında yepyeni bir pencere açıyor hem de gönüllüğü pek çok gencin tatmasını sağlıyor. Gönüllüler nasıl seçiliyor ve nasıl bir eğitimden geçiyorlar?

Özellikle üniversite kitlesinden bir gönüllü grubu kuruyoruz. Gönüllü grubumuzun en önemli özelliklerinden birisi de çocukların rol model alabileceği, üniversite ufkunu edinebilmeleridir. SosyalBen Gönüllüleri değerlendirmesini, her yıl Ocak ve Eylül aylarında web sitemiz üzerinden gerçekleştiriyoruz. Gönüllülerimizle saha çalışmaları, alt grup çalışmaları, gönüllü toplantıları, kaynak geliştirme, iletişim ve tanıtım çalışmaları gibi aktiviteler gerçekleştiriyoruz. Gönüllüler çocuklarla buluşmadan önce çocuk gelişimi, kriz yönetimi, kültürel farklılıklara saygı odaklı eğitimler alıyorlar.

Üniversiteye hazırlanan lise öğrencilerine SosyalBen Akademi çatısı altında sosyal sorumluluk projeleri desteği veriyorsunuz. Bunu çok önemsiyorum.Neler yapıyorsunuz bu konuda?

Harvard ve Oxford’tan kabul almama rağmen hayallerimin peşinden gitmek, gönüllülüğü yaygınlaştırmak, çocuklara el uzatabilmek için Türkiye’de kaldım. Hayallerimin peşinden gitmem her zaman karşılığını buldu. G20 ülkeleri dahilinde, 18-23 yaş arasındaki genç kadınların ülkelerindeki kadın sorunlarını aktarıp çözümler geliştirdiği 2017 G(irls)20 Zirvesi’nde Türkiye’yi temsil ettim. 2019 yılında Forbes Türkiye’nin 30 yaş altı en başarılı 30 gencinden biri seçildim. Son olarak da Fortune Türkiye’nin “40 yaş altı 40” listesinde genç kadın girişimci olarak yer aldım.

Hayallerimi hayatımı döktüğüm süreçte insanları gönüllülüğe davet ederken gönüllülüğü de imkânı olan insanların yaptığını fark ettim. Yani okuldan çıktıktan sonra cafede çalışmak zorunda olan gençler yine gönüllülüğe vakit ayıramıyordu. Üstüne üstlük bu gençler mezun olunca CV’lerinde gönüllülük faaliyetine dair bir şey olmadığı için iş görüşmelerinde dezavantajlı grup haline geliyorlar. Bu sebeple gönüllülüğün etiket halinden çıkması gerekiyordu. Bunu hedef belirleyerek İrlanda’ya gönüllülüğü öğreten bir zirveye katıldım. Türkiye’ye dönünce de öğrendiklerimi derleyerek bir gönüllü müfredatı çalıştım.

SosyalBen Akademi’de eğitim kurumlarına özellikle devlet okullarındaki öğretmenlere gönüllülüğü ders içinde nasıl anlatabileceklerine dair eğitimler veriyorum. Liseli gruplar ve kurumsal firmalara da danışmanlık veriyorum.

Hayatta insanın karşısına farklı engeller çıkıyor. Bunları mutlaka sen de yaşıyorsun. Ama biliyorum ki olumsuz gibi görünen durumlar seni bezdirmiyor. Aksine yaratıcılığını körüklüyor ve harika çözümlerle geliyorsun. Gençlere bu çerçevede önerilerin neler olur?

Ben her zaman engelleri ve başarısızlıkları başarının ve yükselmenin takım arkadaşı olarak gördüm. Bence engeller ve sorunlar en büyük öğretileri edindiğimiz süreçler. Dolayısıyla başarısızlık yaşadığımızda veya önümüzde bir engel olduğunda bunları yönettiğimiz ve aştığımızda en büyük teşekkürü bu başarısızlıklara ve engellere etmemiz gerekiyor.

Sosyal sorumluluk çalışmalarımın çok başında her sosyal sorumluluk projesinin karşılaştığı maddi sıkıntılar ile ben de karşılaştım. Sponsor bulmakta zorlandığımız yağmurlu bir kış günü şemsiye üreterek bu sıkıntıyla baş etmeye çalıştık. Baktık ki yağmurlu günlerde iskeleden inen insanlar fiyatına bakmaksızın satılan şemsiyelere talep gösteriyordu. Ürettiğimiz şemsiyeleri “Bu şemsiyeler hem sizin ıslanmanızı engelliyor hem de çok uzaklardaki çocukların ıslanmasını engelliyor!” diye diye sattık. Karşılaştığım engele aldırış etmeden çözüm bularak ürettiğimiz şemsiyeler sayesinde tam 746 şemsiye satarak yeni bir saha çalışmasında çocuklarla buluştuk.

Son zamanlarda karşılaştığımız en büyük engel herkes gibi pandemi süreci oldu. Biz de bu süreçte pandeminin rehavetine kapılmadan, teknolojinin kodlarını iyiliğin evrensel dili ile birleştirerek iyiliğin e-hali diye tanımladığımız e-Gönüllülük çalışmamızı sunduk. Bilgi ve becerileri doğrultusunda toplumda değişimin öncüsü olan e-Gönüllü alımlarımızın ikincisini ise Eylül ayında gerçekleştirdik.

İnandığınız şeylerden vazgeçmeyin gençler, vazgeçmedikçe tüm güzellikler önünüze seriliyor ?

Bıdır bıdır günlük dertler ve vızıltılarla uğraşırken birden bire öyle bir şey oluyor ki hepsini silip süpürüyor. O an hayata dair farkındalığımız olması gereken noktaya nihayet ulaşıp, “Hayatta en önemlisi sağlık. Başka hiçbir şeyi dert etmemek lazım. Kendimiz, en yakınlarımız sağ ve sağlıklı olsun yeter,” diyebiliyoruz.

Ama bu ruh hâli kısa sürüyor. Yine vızıltılar başlıyor, yine dertleniyoruz tonlarca günlük durumlara.

Hayat bu. Ders alıp, kendimizi daha iyiye, daha doğruya odaklanmaya iteklesek de toplum aynı anda benzer yaklaşımda olmayınca çekiliyoruz yine kaosun içerisine.

Bizleri tedirgin eden şeyler tüm ailemizi etkiliyor. En başta da bızdıklarımızı. Üstelik onlar bu durumları bize göre daha da derin yaşıyorlar. Bizim senelerdir kanıksadığımız bir takım olaylar, onlar için yeni ve dolayısıyla problemler dağ gibi büyüyor gözlerinde.

Bu nedenle bir şeyler yapmamız şart. Çünkü onlar bu yükleri kaldırmak için henüz çok küçükler. Hayatları mücadele ile geçecek nasılsa. Şimdiden bu yükün altına girmemeleri lazım. Bu da bizim elimizde.

Ne yapacağız peki?

Çocuklar artık sosyal medya ve arkadaşları aracılığıyla her şeyden hemen haberdar oluyorlar. O nedenle genel bir virüs salgınından veya ülkemizde olan afetlerden haberdar etmeyin diyemeyeceğim. Gerçekçi olmaz.

Ama bence her dakika haberlerin karşısına oturtmayalım onları.
E, hiç mi haber seyretmeyeceğiz?
Tabii ki seyredeceğiz ama onlarla olduğumuz ortamlarda çok da gerek yok bence.

Tüm sohbetlerimiz bu karanlık tablolardan oluşmasın.
E ne konuşacağız? Saklamayalım demiştik.
Doğru, saklamıyoruz ama konuşacağımız konu bence olan biten hakkında tüm ailenin hisleri ve bir sonraki adımın ne olacağı çerçevesinde olmalı. Hislerimiz çok önemli gerçekten. Bu “his” ve “hisleri ifade etme” konusuna takmış durumdayım biliyorsunuz Yoksa bu konuda kitap yazmazdım sanırım.

Yetişkinlerin de endişelendiğini görmeleri ve endişe duymanın, korkmanın normal bir his olduğunu yaşamaları gerekiyor diye düşünüyorum. Fakat orada bırakırsak omuzlarına yük koymuş ve geri çekilmiş oluyoruz. Bunun yerine “Ne yapabiliriz?” sorusunu cevaplamak lazım diye düşünüyorum.

Bir virüs salgınıysa durum, kendimizi nasıl koruyacağız? Ne gibi tedbirler alacağız? Evimizde her türlü gerekli malzeme var mı? Eksiklerimiz varsa listemizi yapıp alıyor muyuz? En kötü ihtimalle bizler de hasta olursak hangi adımlar atılacak ve devamında nasıl bir süreç yaşayacağız? Kafamızdaki tüm soruları döküp, hep birlikte A, B hatta C planı yapmaya çalışırsak kendimizi daha iyi hissedeceğiz ve bunun da ötesinde gerçekten hazırlıklı olacağız diye düşünüyorum.

Doğal afetler için de benzer durum söz konusu. Binamız sağlam mı? Ölçümler yapılmış mı? Değilse veya soru işareti varsa neler yapacağız? Deprem anına nerelerde olabiliriz? Okulda, evde, sokakta, metroda, arabada… Nerede neler yapmamız gerek. Bilmiyorsak araştırma zamanı geldi demektir.

Özetle hedefimiz, saklamak değil, konuşmak; içindeki endişeyi başkasına yıkmak değil, hislerimizi paylaşıp birlikte çözüm bulmaya çalışmak olmalı.

Kaçmak değil, üzerine gitmek.

Korkmak değil, plan yapmak.

Okumak, araştırmak, konuyu ciddiye almak.

Ama bunu bir felakete dönüştürmeden, mantıklı ve gerçekçi bir şekilde ele almak.

Başkaları için, zorda olanlar, yaşananlardan birebir etkilenenler için ne yapabileceğimizi konuşup, bızdıklarımızla elimizden geldiğince yardım etmek de bence hepimizin ruhuna iyi gelecek bir yaklaşım olacaktır. Yardım etmek, el uzatmak insanı iyileştiren bir şey. Bunu da lütfen hep aklımızda tutalım. İşe yarama hissi gibisi var mı…

Endişelerimizin üstesinden gelemiyorsak veya bızdığımıza yeterince yardımcı olamadığımız hissiyle geceleri uykusuz kalıyorsak, uzmanlardan yardım istemek atılabilecek önemli adımlardan.

Yapılacak çok şey var aslında. Yeter ki harekete geçelim.

Hepimize sağlıklı, güvenli günler diliyor, bu konuda önerilerinizi de ayrıca beklediğimi ifade etmek istiyorum.

Akıl akıldan üstündür neticede.

Taze beyinler, açık fikirli bakışlar, yalan nedir bilmeyenler, “mış gibi yaşamak” cümlesini belki de henüz duymamış olanlar onlar ve zaman içerisinde her paylaşılanı gerçek, her yazılmış cümleyi doğru sanabiliyorlar.

Sosyal medyadan bahsetmek istiyorum biraz.

Bu sabahki yürüyüşüm esnasında şahit olduğum bir görüntüyü önce paylaşayım. Ne demek istediğimi anlayacaksınız.

Yürüyüşe çıkmış iki arkadaş. Kıyafetler çok sportif. Birbirlerinin fotoğrafını çekiyorlar. Müthiş pozlar. Ben hızla oradan geçiyorum. Aradan bir süre geçiyor. Dönüş yolundayım. Yine oradalar. Çekime devam. Arka planda İstanbul Boğazı, yüzlerde gülücük. Bu sefer farklı bir şey dikkati çekiyor. Çekim esnasındaki müthiş mutlu gülümsemeler kamera işi bittiği an düzleşiyor, silikleşiyor, ortadan kalkıyor.
Yani mutluluk kamera için. Bu çekimin ardından gelecek paylaşım şerefine.

Bizi farklı bir sosyalleşme modülüne iten, yanımızda en sevdiğimiz arkadaşımız varken bile gözümüzü alamadığımız, yolda ona bakmaktan yamuk yumuk yürüdüğümüz, araba kullanmayı ve trafik kurallarını bize unutturan, hayatımızın temel ihtiyaçlarından biri hâline gelmiş garip ama gerçek şeyden bahsediyorum.

Hayatımızın içinde olduğu kesin. Nasıl kullanacağımız ise bize bağlı.

Hangi mecrayı kullanırsanız kullanın, çocuklara ve gençlere şunu anlatmak lazım: içini dışını bilmediğiniz kişilerin paylaşımlarında gördüğünüzün yarısını çöpe atın, kalanını da soru işaretiyle değerlendirin. İşin özü bu bence.

Gözlemlediğim kadarıyla, temelde iki ayrı paylaşım türü var. Bir grup onu bunu eleştiriyor, yüzüne diyemediğini bu kanaldan atıp tutarak “dillendiriyor”, memleket meseleleri çözüyor, parmağıyla kurumlara destek oluyor, “bakın ben ne yaptım, siz yapmadınız” ları oynuyor.

İkinci grup için adeta hayat her gün her saniye güllük gülistanlık. Onların hayatı hep iyi. Hep mutlular, hep başarılılar, karın kasları da müthiş, en iyisini yiyip, en iyisini yapıyorlar. Üstelik de etrafları çok kalabalık. Herkes onların arkadaşı, dostu…

Demek istediğim, küçücük yaştan başlayan sosyal medya kullanımı çocukları ve gençleri son derece yanıltıcı bir dünyaya sürüklüyor. Bunu bilsinler yeter.

Kimse her günün her saati mutlu değil, herkesin binbir türlü sevimsiz meselesi var, çözmeye çalıştığı. Ne zorluklar yaşıyor hayatında belki de. Bilemeyiz ki…

O müthiş kasların bir kısmı bir fotoğraf uygulamasıylaysa, kalanı belki haftanın yedi günü spor yapmaktan, son derece düzenli beslenmekten geçiyordur. Yani şanslı değildir de emek veriyordur. Önceliği budur mesela.

İşinde büyük başarılara imza atmış kişilere bir sorun, nasıl oldu bu diye… Size ne çok zorluk anlatacaklar. Çünkü hakkıyla elde edilmiş başarı gerçekten kolay gelmiyor. Ama o kareye yansıyan, işin sonucu, mutluluk veren, yani “İşte bunun için tüm emekler” dedirten an. Süreci değil de sonucu yansıtan.

Yapılan araştırmalar insanların (öyle olmadığını iddia edenler de dahil olmak üzere) toplum tarafından onaylanmak, beğenilmek, örnek alınmak, alkışlanmak, kendisi gibi düşünenlerle bir olma isteğiyle sosyal medyayı kullandığı yönünde.  Her beğeni aldığımızda “mutlu” olmamız işte bu nedenden.

Bunların kimseye zararı yok. Yapılan paylaşımlara temkinli yaklaşırsak, kendi artılarımızı ve hayatımızdaki mutluluk kaynaklarını unutmazsak tabii.

Lütfen çocuklarımızın bunu anlamasını sağlayalım. Bunun için en başta kendimizin bu dünyaya karşı biraz daha temkinli yaklaşmamız, biraz daha dışarıdan bakmamız gerekecek sanırım

Çizimlerinin yayınlanmasını, bir kitabın içerisinde yer almasını isteyen genç çizerler için harika bir imkân doğdu. Hem de sevilen yazar J.K. Rowling ve Yapı Kredi Yayınları sayesinde!

J.K. Rowling’in Türkiye’deki yayıncısı Yapı Kredi Yayınları, yazarın bundan  on yıl kadar önce, kendi çocuklarına uykudan önce anlatmak için kaleme aldığı özgün bir masal Ickabog’u 1 Eylül’den bu yana internet sitesi üzerinden, dizi şeklinde yayımlıyor. Şimdi bu kitap için çocuklara özel bir resim yarışması düzenlendi.

Hayali bir ülkede geçen ve J.K. Rowling’in diğer çalışmalarıyla hiçbir bağı olmayan Ickabog, yazarın metinlerinde sık sık işlenen temaları da içeren tek bir hikâyeden oluşuyor. Çocuklarının çok sevdiği bu hikayeyi Covid-19 salgını döneminde yaşanan sokağa çıkma kısıtlamaları sırasında paylaşmaya karar veren Rowling, bunu çocukları, anne – babaları ve çocuklarla ilgilenenleri eğlendirmesi için yapmış

7-13 yaş aralığındaki çocuklar için düzenlenen yarışmada kazanan resimler kitabın Türkiye baskısında yer alacak.

Kitapta yayımlanacak resimlerin seçim sürecinde yer almayacak olan yazar J.K. Rowling, Ickabog’un satışından elde edilecek olan teliflerin tamamını İngiltere ve dünyada pandemiden zarar gören kişilere yardım eden projelere bağışlayacak.

Bitiş tarihi 23 Ekim 2020 saat 18:00 olan resim yarışmasının başvuruları, çocukların ebeveynleri ya da yasal temsilcileri tarafından yalnızca http://www.ykykultur.com.tr/ickabogyarisma adresinden yapılabilecek.

Haydi bakalım genç çizerler! Sıra sizde!

“Bizim zamanımızda…” diye başlayan cümlelerim arttı.

Özlem duyuyorum geçmişe.

Sanki daha bir saftı, temizdi herkes. Bir duruşu vardı insanların gibi geliyor dönüp baktığımda.

Temel bir ahlak anlayışı hâkimdi. Sev sevme ama vardı işte ucundan kıyısından.

İnsanlar iletişime, karşılıklı konuşarak konularını dillendirmeye, gönül koyarlarsa açıkça söylemeye, bir diyecekleri varsa yüzüne demeye, diyeni dinlemeye sanki daha bir açıktılar. Doğru buydu o zamanlar.

Meslek sahibi olmak demek sadece okumak demek değildi. O meslekteki duruşun, işinde ilerlemek için sebat etme hâlin, zorlu dönemleri göğüslemeye hazır olman, kendinden daha iyi olmak için çabalaman, verilen işe dört elle sarılman, vardığın yere kendi çabanla gelmen ve o yakaladığın saygınlığı korumak için toplum için de bir şeyler yapman önemliydi sanki.

‘Söz uçar, yazı kalır’ denirdi ama sözün de esas olduğu çoktu.

Yaptıklarını, başarılarını yakın çevren duyuyordu ki bunların çoğu zaten senin ne olduğunu, ne yapıp ne yapmadığını, içini dışını bilenlerdi. O yüzden hava satamazdın kolay kolay. Yerine oturturlardı seni – hele bir havalanmaya çalış.

Para konuşulmazdı örneğin. Yapılan yardımlar ulu orta duyurulmazdı. İbadet etmek gibi, bunların da kişinin kendinde kalmasının uygun olduğu düşünülürdü.

Alçak gönüllü olmak erdemdi. Yardımlaşmak, çözüm sunmak esastı.

Bir hediye geldiğinde hemen açılır, teşekkür edilir, açılamadıysa ertesi gün mutlaka aranırdı, açık kapatılırdı.

Birinden mesaj geldiyse, cevap vermemek insanı rahatsız ederdi. Kısacık da olsa bir cevap yazılırdı. Bu, karşındakini önemsediğini veya işini ciddiye aldığını göstermenin daha ilk adımıydı. En temel adımı. Basamağın ilki.

Ha, hayat toz pembe miydi? Tabii ki değildi. Şirket içi çatışmalar, birbiriyle anlaşamayan insanlar, eriyen dostluklar, endişe bulutları hep olurdu. Hayat bu. Olmaz mı…

Ama insanın bir duruşu vardı. Bir çizgisi vardı. Bir karakteri vardı.

Seversin sevmezsin. O başka. Ama bilirdin.

Bizim zamanımızda…

Şimdilerde durum çok vahim bence. Ben anlayamıyor, anlamlandıramıyorum.

Teknoloji müthiş. İtirazım yok. Bu yazı bile sizlere teknoloji sayesinde ulaşıyor. Ne çok işe yarıyor. Beynimiz azıcık tembelleşti ama olsun. Başka şeylerle dolduruyoruz onu.

Sosyal medya? Harika bir tanıtım aracı veya anı toplama noktası. Albüm gibi. Ancak milyonlarla paylaştığımız bir albüm. Olsun. Paylaştıkça çoğalır her şey. Zaten kendimizi meğer ne beğenirmişiz. Paylaşacak ne çok fotoğrafımız, söyleyecek ne çok sözümüz varmış.

Yepyeni meslekler günümüzün ihtiyacına göre beliriyor. Ne güzel, ne renkli. Olsunlar tabii. Hem zaten artık çocuğum avukat, mühendis veya doktor olsun faslı kalmadı. Sosyal medya aracılığı ile hak hukuk aranıyor, toplum jürisi cezayı kesiyor, faydalı reçeteler paylaşılıyor, uzaktan uzağa herkes her konuda ahkâm kesiyor… E ne lazım okumak?!

Eskiden özgeçmişe yanlış veya fazla bilgi yazmaktan, kendini övüyormuş gibi bir hava yaratmaktan çekinir, çok dikkat ederdik. Şimdi “mış gibi” yaşanıyor.

Artık ofis hayatı yerine özgür çalışma şartları var. Ofise gitmesen de olur. Evini ofis yap, ofisini sırtında taşı. Ne kolay. Ne pratik. Ne mantıklı ve hesaplı.

Her şey iyi hoş da

Ben eskiyi özlüyorum.

Hani şu ahlaklı olmanın her meslekten önde olduğu, samimi iki çift lafın her derde iyi geldiği, insanların birbirine yardım için samimiyetle el uzattığı, sadece kendininkinin değil, bir başkasının başarısının da gönülden alkışlandığı, kıskananın kendi kendini daha iyisi için iteklediği,  insanın duyarlı, yani aslında “insan” olduğu gençliğimin dünyasını özlüyorum gerçekten.

Bir durup düşünün bence. Neydik, ne olduk ve neden böyle olduk.

Sizi başarınızdan dolayı içtenlikle tebrik etmeyeni, sessiz kalanı bir değerlendirin.

Yaptığınızı kopyalayana sadece üzülün. Bırakın kopyalasın. Siz yolunuza devam edeceksiniz nasılsa. Ama varlığının farkında olun.

Dün can ciğer kuzu sarması olduğunuzun, ertesi gün selam vermemesine şaşırsanız da hayatınızdan çıkmasına izin verin. Geçin gidin gerçekten. Ancak ileride kalbinizi açarken azıcık dikkatli olun.

Her söylenene inanmayın, dedikodudan kaçın bence. Hem zaten sizin bunlara zamanınız yok ki… Çok meşgulsünüz ya malum.

Sosyal medyayı şikâyet duvarı gibi kullananların ruh hâlini bir düşünün. Sürekli ahlayan oflayan, patronunu, arkadaşını, bir kurumu, bir emeği, bir işbirliğini tek taraflı şekilde yeren, etrafındakilerini kışkırtan, bundan güç alacağını düşünen vızıltılara dikkat edin bence. Kaçın hemen o noktadan, o yorumdan, o paylaşımdan. Toksik çünkü. Kimseye faydası yok. Yazan dışında. (Aslında onlara da yok ama nereden bilecekler ki, kendi küçük dünyalarına kafayı gömmüş, çözüm değil de sorun peşindelerse.)

İyi çocuk yetiştirmek lazım diyorum sürekli. İyi insan olsun çocuklarımız. En önce bu gelir çünkü. Gerisi detay.

İyi insan olsunlar

İyi işlere imza atsınlar

İyilik paylaşsınlar

Gerisi boş

Çünkü artık söz de yazı da uçuyor.

İşte karşınızda: Çocuklar İçin Yazmak

Usta çocuk kitapları yazarı Fatih Erdoğan’ı bilmeyen yoktur zaten. Mavibulut Yayınevi’nin kurucusu olan Erdoğan’ın bugüne kadar 65 kitabı raflarda yerini almıştır. Aralıklarla yazarlık hakkında eğitim programları düzenleyen (Çocuklar İçin Yazmak) Fatih Bey’in bu kitabını geçen seneki TÜYAP Kitap Fuarı’nda edinmiş ve keyifle okumuştum.

Öncelikle şunu söyleyeyim, kitap o kadar içten, o kadar yalın bir dille yazılmış ki, bir yandan öğrenirken bir yandan da hızla sayfaları çeviriyorsunuz.

Çocuklar için yazmanın anlamından (ve bu konudaki yanlış algılardan) başlayan yazar, işin püf noktalarına, kendimizi nasıl geliştirmemiz gerektiğine, çocuk kitaplarındaki farklı yaş gruplarına yazmaya, anlatıcı, mekân, kahramanlar, kurgu, mesaj gibi önemli ve temel teknik unsurlara değiniyor.

“Ne demek çocuklar için yazmak?” başlığı altındaki bir bölümü sizlerle paylaşmak istiyorum.

“… herkes bir şekilde “yazar olma”nın, parasının az olduğunu düşünse de, belli bir “havası” olduğunu düşünür. Bizzat yazarlar da bu gruba dahildir.

Öte yandan, hiçbir anne baba çocuğunun bilgisayar mühendisi, işletmeci, genetikçi, büyükşehir belediye başkanı olmak dururken yazar olmaya heveslenmesini onaylamaz. Bunun nedeni, “parasının az olması” olduğu kadar, yazarlığın (ve bu gibi şeylerin, müzik yapmak, resim yapmak gibi şeylerin de ama özellikle yazarlığın) ülkemizde epey bir tekinsiz geçmişe sahip bulunmasıdır. Yazar olma hali havalıdır evet ama tehlikelidir de. Özellikle demokrasisi yeterince gelişmemiş, ifade özgürlüğünü tam olarak içselleştirmemiş ülke ve toplumlarda yazarın işi hem devlet hem de toplum karşısında pek kolay değildir…”      

Ben de, çocuklar için hikâye yazmak istemekteki amacın özünde ne olduğunun iyi düşünülmesi ve kararı aldıktan sonra da ciddiyetle üzerine düşülmesi gerektiğine inanıyorum. Ben dibine kadar buna inanarak üretirken, karşıma çıkan birinin, “Hobiniz çok güzel” demesi hâliyle rahatsız ediyor. Nutkum tutuluyor.

Veya çocuk kitaplarının, gerekli gereksiz, sorgusuz sualsiz, sırf konu başlığı “aykırı” geldiği için bu devirde yasaklanması beni şaşkına çeviriyor. Yine nutkum tutuluyor.  (Benim de – sevilerek okunmasına rağmen –  yasaklı bir kitabım oldu da bu sene, ondan canım acıyor biraz da…)

Neyse… Bunlar başka bir yazının konusu olsun.

Kitabımıza geri dönersek, sevgili Fatih Erdoğan, yazarken motivasyonumuzun gerçekte ne olması gerektiğini verdiği birbirinden güzel örneklerle destekliyor.

Tipik hatalarımıza da değinen yazar, “Kendin ol…” başlığıyla bu konuda yapılan hataları vurgulamış.

Bölümlerin sonundaki çalışma sayfaları ise tam çalışkan öğrenciler için

Dil bilgisinin önemi, dili doğru kullanmanın değeri, yazdığınız türe ve yaş grubuna göre bir içerik ve anlatım şekli sunulmasının detaylarına kadar ince ince konu işlenmiş.

Kitap türlerinin detayları da tabii ki unutulmamış.

Ve mutlu son (kitabınızın yayınlandığı an) ardından gelen “yazarlık hayatına” da değinen yazar, yüzümü gülümseten, sık sık gözlemlediğim davranış biçimlerine de değinmiş.

“Yayımlanmanın 20 altın kuralı” başlığındaki 20. kuralı sizlerle paylaşmak istiyorum:

“Kural 20. Havaya girme!

Kitabın yayınlandı diyelim. Hemen aynaya koş. Kimi görüyorsun? Aynı kişiyi değil mi? Tabii ki. Sen yine sensin; değişmedin. Tamam, sevindin, gurur duydun; bütün bunlar hakkın ama aynada bambaşka ve yepyeni biri yok. Kitabın çıktı diye birden “ulu bilge”ye dönüşmedin. O son kaşı kaldırma, kendine gel.”

O son kaşı kaldırmayalım gerçekten. Bırakalım ortaya çıkarttığımız eserler ve okurlarımız konuşsun.

Özetle birazcık da olsa çocuk yazını ile ilgileniyorsanız, bir şeyler karalama merakınız varsa bence bu kitabı mutlaka edinin. Altını çizerek okuyun. Çok hoşunuza gidecek

Onlar henüz yazar değiller ama içlerinde mutlaka olacaklar vardır. Şu anda yazının sihrini keşfetmiş, keyfine varmış durumdalar. O zaman ben de meraklısına birkaç kitap önermek istiyorum.

Bunlardan ilki “En Güzel Öykünü Yaz!” 

Kitabın orijinal ismi “How to Write Your Best Story Ever” – Oxford University Press.

Christopher Edge tarafından yazılmış, birbirinden şirin çizimler ise Nathan Reed tarafından yapılmış. Domingo Yayınları tarafından basılmış bu kitap, çocuklara yazı konusunda ipuçları ve öneriler verirken, çeşitli yazarlardan da alıntılar sunuyor.

Kitap içerisinde karakter, mekân, olay örgüsü, öyküye başlayabilmek, anlatıcının kim olacağı, öykünün başlığının belirlenmesi gibi temel bilgilerin dışında, türlerine göre öykü yazma seçkisi sunulmuş.

Macera, polisiye, korku, mizah, fantastik, bilim kurgu, casusluk, tarihi öykü, günlük, hayvan hikâyesi, spor, okul, gerilim gibi konularda nelere dikkat edilmesi gerektiği, anlatılan türde sık kullanılan kelime seçkisi, yazarlardan öneriler, yine yazarlardan örnek metinler gibi pek çok faydalı bilgi yer alıyor.

Çizimler gerçekten çok cezbedici, çok eğlenceli.

Kitabın en sonunda çocuklara ilham verecek cümleler serpiştirilmiş. Çok çok tatlı bir kitap.

İkinci önereceğim kitabın ismi “Yaratıcı Yazın / Kaynak Kitap.” Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları tarafından Türkçe olarak yayınlanmış. Orijinal ismi “Creative Writing Book” – Usborne Yayınları.

Bu kitap tam bir ekip çalışmasıyla ortaya çıkmış. Yazma fikirlerini ve önerileri sunanlar Louie Stowell, Megan Cullis, Rachel Firth, Rosie Hore, Alice James, Jerome Martin ve Jonathan Melmoth.

Çizerler Lucile Gomez, Paul Hoppe, Briony May Smith ve Paul Thurlby.

Bu kitapta da birbirinden farklı yazım türleri üzerinden gidilmiş. Yalnız, burada çocuklara interaktif bir ortam sunmak için alan yaratılmış. Örneğin karakter yaratma aşamasında  bilgi aktarımı yapıldıktan sonra “Karakter Anketi” hazırlanmış. Burada adım adım karakterin oluşturulması sağlanmış.

Kitap türlerine ek olarak kendi ürününü potansiyel alıcıya nasıl anlatacağı da burada örneklenmiş.

Ayrıca eleştirmen nasıl olunur, fikir üretme şemaları, harita çizebilmek, karikatür yapabilmek, ön araştırma seçenekleri… gibi pek çok örnekli anlatımlar var.

Kitabın çocuklara deneme yapmak şansı vermesi benim çok hoşuma gitti. Üstelik de yaratıcı yazma konusunda farklı başlıklar sunulması da kitabı ilginç kılıyor. Kampanya afişi yaratmak, içeriğini oluşturmak, bir resmin yani görsel sanat unsurunun yazıyı nasıl da geliştirebileceğinin örneklenmesi, blog yazma üzerine çeşitli öneriler, spor yazını, gazete haberi yazmak… gibi bir seçki ile yazı dünyasının aslında ne kadar geniş, ne kadar derin olduğunu okura sunuyor.

Kitabın sonundaki mini sözlük ise bilgi tazelemek açısından çok faydalı.

Ve sonuncu kitabımıza geldik. Bu kitap yaşça büyük çocuklar için bence çok uygun. Altın Kitaplar Yayınevi tarafından yayınlanmış kitabın ismi “Genç Yazarlar için Hikâye Anlatıcılığı Klavuzu.” Kitabın yazarı polisiye edebiyatımızın önemli isimlerinden Celil Oker.

Sayın Oker kitabında yaratıcıktan başlıyor. Hikâye anlatmak, olay örgüsü, çatışma, yolculuğun haritası, karakterler, diyaloglar, mekânlar… Hepsi son derece yalın, anlaşılır bir dille aktarılmış.

Yazar kitabın başında ülkemizdeki yazar algısının nasıl da çelişkili olduğunu anlatıyor. Şöyle demiş:

Yazarlık ülkemizde tuhaf bir bakış açısıyla karşılanır. Yazarlarımıza saygı gösteririz. Tamam, onları suçlar, hapse atar, haklarında dedikodu çıkarır ama yine de saygı duyarız. O kadar ki, önemli bir yazarımız hakkında, “O öyle bir insandır ki, önce idam edilmeli, sonra oturup altında ağlamalısın,” gibi bir söz söylediğimiz bile olmuştur.

Buna karşın genç yazar adaylarıyla dalga geçeriz. İçten içe güleriz çabalarına. Sana mı kaldı, deriz. Daha çok fırın ekmek yemen gerek, deriz. Yazacaksın da ne olacak, deriz. Yazarlıktan kaç kişi ekmek yiyor ki, deriz. Bu işler zor, deriz, tanıdık olmadan zor.    

Çok doğru bir analiz gerçekten. Belki sadece yazarlık mesleği için değil, her meslek dalını küçümseme gibi bir ruh hâlindeyiz bizler.

“Seninki de bir şey mi canım?!” ları kaç defa duymuşsunuzdur.  Ben çok duydum. Pek çok farklı konu için…

Bu girişin ardından ilk bölüm de çok çarpıcı gelmişti bana: “’Yazar doğmak’ diye bir şey yoktur”

İlk bölümün ilk sayfasını da izninizle sizlerle paylaşmak istiyorum:

Kendine, “Bir yazar olabilir miyim, yazar olmak için gerekli şeyler bende var mı?” diye en son ne zaman sorduğunu bir düşün. “Ya yoksa?” diye endişelendiğini ikimiz de biliyoruz. Sen emin olsan bile, başkalarının seni bu konuda şüphelenmeye yönelten sözlerini ne çok duyduğunu da.
Sana bir iyi, bir kötü haberim var.
Önce kötü haber: Yazar olmak, doğuştan yazar olmak, yazar kumaşı taşımak diye bir şey yoktur. Yazar olduğun için yazmazsın; yazdığın, ısrarla yazdığın için yazar olursun. Yazmadan yazar olmak diye bir şey yoktur.
İyi haber de aynı fikre dayalı. Yazar “olmak” diye bir şey olmadığına göre, yazarsan yazar olursun ancak. Bu kadar. Kimseyi dinleme. Yaz. Yazar olabilirsin.
Bu konuda sevdiğim cümle Uruguaylı bir yazardan. Juan Carlos Onetti. İngilizcesi daha anlamlı geliyor bana. “I am not a writer except when I write.” Kaba çevirisiyle, “Yazdığım zamanlar dışında yazar değilim ben.”
O zaman, yazar olmak istiyorsan, yazacaksın.

Bu kitabın hızla okunacağından hiç şüphem yok.     

İşte böyle sevgili 0 km.Bızdıklar okurları.

Bu yazıdan sonraki ise, yetişkinlere yazı yazma sanatı üzerine bir kitap önerisi sunacak.

Öyleyse bizi takipte kalınız ve keyifle yazınız

Sevgili Tuba, Cici Büyüyor serisindeki renk cümbüşü, şirin ve bir miktar isyankâr Cici karakteriyle miniklerle empati kurarken, yakın zamanda Bilge ve Zaman Makinesi serisi ile karşımızda.

Kitapları okumadan ve sevmeden yazmak benlik değil. O nedenle burada yer vermem biraz zaman alıyor. Bilge ve Zaman Makinesi bir süredir karşımda beni bekliyordu. Nihayet rahat rahat okuyabildim ve hemen sizlerle paylaşmak için kolları sıvadım

Serideki dede-torun ilişkisi çok özel. Biliyorum ki her dede-torun ilişkisi böyle değil. Ama benim böyle bir dedem vardı. Yazlarımızı birlikte geçirdiğimiz, bize deniz kabuklarından bebekler yapan, çiçek ekmeyi öğreten, hayvan sevgisi ve bilgisini aşılayan, bizi her yere paket gibi yanında taşıyan, zaman zaman zor ama kesinlikle bilge bir adam.

Çocukluğumda olsun yetişkin dönemlerimde olsun, yaşadığım pek çok güzel anın öncelikle hiç bitmemesini, kaçınılmaz son sonrasında ise tekrarlanmasını tüm kalbimle dilediğim çok olmuştur. Bilinmeyeni keşfetmekse hem ürpertir hem de bir mıknatıs gibi kendine çeker.
“Keşke”leri ise silip atmayı hedeflerim. Onlar “keşke”dir sonuçta.

Bu seriyi okurken aklımdan geçenleri sıralıyorum size.

Bilge ve Zaman Makinesi Yadigâr’dan kısacık bir paylaşım yapıp, sizi serinin yazarı ve çizeri sevgili Tuba ile baş başa bırakıyorum.

Yadigâr’da Bilge dedesine soruyor:

“Neden zamanda yolculuk? Ne faydası var ki bunun?”

Dedesinin cevabı şu şekilde:

“ … Her insanın geçmiş ya da gelecek zamanda görmek istediği, kaçırdığını düşündüğü, pişman olduğu, değiştirmek istediği ya da merak ettiği bir şey ya da biri mutlaka vardır. Bazen en mutlu olduğumuz günü tekrar yaşamak isteriz. Bazen hata yaptığımız anı ‘Keşke hiç yaşamasaydım,’ diye düşünürüz. ‘Elimde olsa da düzeltebilsem, keşke o ana gitsem de her şeyi değiştirebilsem’ diyen çoktur. İnsanlar en çok çocukluklarına geri dönmek ister ya da özledikleri birini tekrar görebilmek… Ama öyle anlar var ki, bazen gerçekten bir insanın hayatını ya da tüm insanlığın gidişatını değiştirmiştir. İşte biz zaman gezginleri bazen ufak maceralara atılarak bu gidişatların düzenlenmesine müdahil oluruz.”

Bu yük Bilge’ye bir anda fazla gelir.

“Ben 8 yaşında bir çocuk olarak ne yapabilirim ki?” der.

Dedenin buradaki cevabı çocukların gücüne ve becerisine sonsuz güven duyan birisi olarak beni derinden etkiledi.

“Çocuk deyip geçme evladım kendine, ne çocuklar var dünyayı değiştirmişler, ne büyükler var öylece geçip gitmişler.”  

Öyleyse sıra soru-cevapta Keyifli okumalar

Tubacığım öncelikle çok tebrik ederim. Bilge ve Zaman Makinesi’nin her iki kitabını da keyifle okudum. Ellerine, emeğine sağlık.

Sana ilk sormak istediğim, Cici serisinden sonra bu seri üzerinde çalışmanın duygusal ve teknik anlamda seni nasıl hissettirdiği.

Teşekkür ediyorum Defneciğim. Vakit ayırıp okuduğun ve beni konuk ettiğin için ayrıca çok mutlu oldum

Öncelikle ‘Cici Büyüyor’ serisi ile ‘Bilge ve Zaman Makinesi’ serisinin yaş grubunun ayrı olması ana çatıyı kurarken ciddi bir farklılık. Konular ve bunları ele alışım, kullandığım dil de iki seriyi bambaşka kulvarlara sokuyor. Benim Bilge ve Zaman Makinesi’nde anlatmak istediğim, hikaye ile karakterlerin yaratılışı kitaplara keskin bir biçimde yansıdı. ‘Bilge ve Zaman Makinesi’ serisi uzun süredir aklımdaydı, hatta Cici kitaplarını üretirken sürekli notlar alıp, görsel mood arşivi hazırlıyordum, ‘O’ zamanının gelmesini bekliyordu.

Bu seri ilk kitapta ana karakterim Bilge ile dede torun ilişkisi-bağı üzerinden hikayeyi açıyor, kuşaklara aktarımı çocuğun gözünden ve iç sesinden, hayatın varoluşsal sorgulamasına çok net bir şekilde biz kimiz, nereden geldik, nereye gidiyoruz sorularıyla yön veriyor. Aile bağı, zaman olgusu, sonsuzluk kavramı ve koşulsuz sevgiyi bir çocuğun gözünden anlatıyorum.  Tabii ki kendi çocukluğum, babam ve oğlumun ilişkisi, aralarındaki bağ bana çok ilham verdi.

Kitaplardaki resimleme de teknik anlamında çok farklı, suluboyanın spontanlığı, kağıdın dokusu üzerinde bıraktığı izin bana göre zamansız ve duygusal oluşu, hatta boyanın kağıt ile ilişkisini kurarken hikayeye verdiği katkı… aynen insanlar arasındaki ilişki gibi, riskli, değişken, bazen cesur, bazen temkinli, hatayı kabul etmeyen ama başarıyı mükemmel gösteren bir doğaçlama. Teknik olarak kesinlikle daha akademik, resimsel bir dile sahip ve ciddi anlamda bir bilgi, donanım  gerektiriyordu Bilge ve Zaman Makinesini resimlemek.

En önemli konu bu seride ‘Kitap tasarımı’ projenin derdini oluşturduğu için, kapak tasarımı, sayfa tasarımı, sayfa numaraları, vinyetler, resimleme tüm bunların yazı ile bütünleşmesi en önemlisi bir hikaye yazıyor olmanın verdiği ağır sorumluluk büyük bir paketti. Bu seriyi üretirken kendime hiç acımadım ve sıkı yordum desem yeridir.

Bilge ve Zaman Makinesi’ni okurken aklıma sevdiğim filmler geldi. Geçmişe (veya geleceğe) gidebilme hayali, yaşadıklarımızı bazen tekrar veya farklı yaşayabilme arzusu, belki hepimizin bir yerinde bizi gıdıklıyor, adeta dürtüyor.
Çılgın Sörfçüler Deniz Fenerindeki Adam kitabında da Bay Pipo var mesela, nasıl ve ne zaman ulaşılabildiği hatta gerçek olup olmadığı belli olmayan. Buradaki akışta da aklıma Back to the Future, The Time Traveler’s Wife, Deja Vu, The Lake House gibi çok sevdiğim filmler geldi. Sen bu iki kitabı yazarken nelerden esinlendin? Neler seni heyecanlandırdı?

Benim kendimi bildim bileli zamanda yolculuk fantazisine takıntım var. Bir gün bundan 4 sene önce oğlum -4 yaşındayken- zamanda en mutlu olduğu güne gitmek istediğini bunun için bir makine icat edeceğini söyledi hala da sık sık zamanda o güne gitsem şu ana gitsem der. Farkettim ki bu zamanda yolculuk meselesi çağlar geçse de insanoğlundan geçmeyecek.  14-15 yaşlarındayken ilk okuduğum bilim kurgu romanlarından biri “The time machine/ Zaman makinesi M.G Weels” beni çok etkilemişti, bende iz bırakan zamanda yolculuk, gelecekte geçen romanlar adlarını sayamayacağım kadar çok, sinemada ise Maymunlar Cehennemi, Back to the future /Geleceğe Dönüş, Interstellar, Inception, 12 Maymun, Terminator serisi, Star Gate.. Bakacak olursak hepsinin derdi zihin, zaman, yolculuk, ütopya, distopya… 80ler, 90lar ve 2000ler…yanii benim son 30 yılımı kapsıyor diyebiliriz. Yukarıda saydıklarımı defalarca izledim, burada bir tek ‘Back to the future/ Geleceğe dönüş’  gençlik filmi ama bu seride de eğlencenin yanı sıra akıllı hayran bırakan çözümler var. Düşünürsek zamanda yolculuk aslında pek keyifli bir durum olmayabilir, ne ile karşılaşıp ne kelebek etkisi yaratacağınızı bilmezsiniz, ne yaşayacaksınız acaba, ya geri dönemezseniz ya dönmek istemezseniz, yine de elinizde olsa muhakkak denersiniz, o zaman tünelinden geçersiniz.

Evdeki iki yakışıklı bızdığın bu seriye katkısı var diye anlıyorum. Nasıl bir süreç yaşadın? Ve onlara yazdıklarını yayınlanmadan önce okuyor musun?  

Bu serinin fikrinin ilk taşını büyük oğlum attı. Onun zamana, hayata merakı, sorduğu sorular kitaptaki karakterimi parlattı. Hikayeyi onlara hiç okumadım, sadece konusundan haberi vardı, çizimleri gördükçe utanıp kaçıyordu çünkü Bilge karakterini oğluma ithafen ona çok benzeterek çizdim. ‘Ben basılınca kendim okuyacağım dedi.’ İyi de oldu çünkü 6 yaşında okusa belki bu kadar anlayamazdı 8 yaşında kendi kendine okumak onu daha iyi hissettirdi. 2. kitabın son bölümününde kitap bitecek diye okumak istemedi.

Biraz da “steampunk” detaylarına girmek istiyorum. Genelde bilimkurgunun alt türü diye biliniyor ve çarklar, vidalar, bakırlar sıklıkla kullanılıyor.  Jules Verne “steampunk” öncülerinden sayılıyor yanılmıyorsam. Sen de çizimlerinde makinalarda, aksesuarlarda, hayvanlarda… kullanmışsın. Biraz bu konuyu da anlatmanı rica edeceğim.

Benim zeplinlere, hava balonlarına büyük takıntım var. Çocukken Jules Verne okurken -ben okuduğumun steampunk olduğunu bilmeden- çocuk halimle neden bu yazılanların bir resmi yok diye çıldırdığımı hatırlıyorum, hikayenin detaylarını o ütopik dünyayı görmek istiyordum, okumak yetmiyordu. Maalesef resimli çocuk kitaplarından sonra -3-6 yaş diye sınıflandırılıyor ya – çocuk/gençlik edebiyatında resimlemeye çok az giriliyor, halbuki yabancı kitaplarda var hatta yetişkin kitaplarında bile çizimler, vinyetler, karalamalar var, bence yazıya inanılmaz bir derinlik keyif katıyor. Bu kitabın hikayesini oluştururken kurguyu steampunk bir dünyada hayal etmeye başladım. Bir yandan çocuklara gençlere alt kültürü tohumlar gibi vermek istiyordum. Bu yüzden teknik olarak ana resimlemede suluboyaya, vinyetlerde dijital yorumlamaya gittim. Kitabın kapağı, bölüm başlıkları, sayfa, sayfa numaralarını steampunk tasarım ikonlarıyla tasarladım.

Mekanda, hayvanlarda, aksesuarlarda steampunk öğeleri özellikle seçtim, çünkü olaylar yatay zamanda görülebiliyor olsaydı belki de balıklar, kuşlar gelecekten görülecek veya henüz daha yaşanmamış hatta ıskaladığımız bir geçmişten gelebilecekti. Bu yüzden kitaptaki kahramanlar bunlara tepki vermese de bize yani izleyiciye kendilerini bu şekilde -zamansızca- gösteriyor olabilirler. Ek olarak Bilgenin odası bir zaman gezgininin odası gibi olmalı çarklara, buluşlara, buluşturmalara hayran birini anlatmalıydı. Keza evin kendisi bir zaman makinesi. Bu yüzden ev de sıradan bir ev değil. Buharı, bacası, galvenizleri, vitray camları, ferforje detayları ile Victoria dönemi göndermeleriyle her an çalışmaya hazır bekliyor.

 Hem yazıyorsun hem resimliyorsun. Hangisi sana daha büyük haz veriyor?

Ben kendimi hikayeci olarak görüyorum. Bazen imgeler bazen cümleler zihnimi kaplıyor. Tabii ki çizmek benim hayata karşı refleksim, duruşum. Kendimi bildim bileli kalem elimde hareket halinde, karalamalar, çizgiler, taslaklar, günlükler, mektuplar, şiirler, sanat yönetmeniyken senaryolar, başlıklar, anadilimin kelime derinliğini ve oyunlarını seviyorum. Yazarken de bir filmi takip eder gibi sanki hayalimdekini izlediğimi, görür gibi kaleme döküyorum. Çizerken kelimelerle konuşuyorum. Yazımı resmi, resim mi yazıyı kovalıyor? Kim hızlıysa o kazanıyor, yakalamaca gibi yani.

Cici ve Bilge ve Zaman Makinesi hangi yaş gruplarına hitap ediyor? Buradan bu bilgiyi de aktarmış olalım

Cici 3-6 yaş, konusu itibariyle daha pedegojik, çocukların büyüme ataklarını konu alıp, durumlara empati kurmayı gösteriyor. Bakış açımızı değiştirsek nasıl görünürdü olaylar ve iyi anlaşabilmek için ne seçenek sunardın çocuğuna gibi mizahlı dili olan bir seri…

Bilge ise 8 yaş ve üzeri… Çocukların çok hızlı, bırakamadan okudukları, resimleri derinlemesine inceleyip anlamak için zaman harcadıkları, devamını talep ettikleri bir seri, bir çok yetişkinden de okurken ağladım, çok duygulandım, çocukluğumdaki bir duyguya gittim yorumlarını aldım. Hikayesi ile zamansız bence…