1s & 0s | Нэгүүд ба Тэгүүд

The new Honorary Consul of the Republic of Lithuania in Mongolia has started its activities

2023-06-16T16:08:00.000+08:00

On 14 June in Ulaanbaatar, the capital of Mongolia, the Ministry of Foreign Affairs handed over an Exequatur (the host country's permission for the head of a consular office or another official to start his duties) to the new Honorary Consul of the Republic of Lithuania in Mongolia Mr Sainbayar Davaabat. The procedure of appointing an Honorary Consul of our country in this Asian country was completed and Lithuania has its representative in Mongolia again.

Citizens of Lithuania who need urgent consular assistance, business advices or other information while in Mongolia, please contact the Honorary Consul at Ayud Tower, 12th floor, Olympic Street 5, Sukhbaatar district, Ulaanbaatar 14241, Mongolia, tel. +976 7000 9339, email sainbayar@sayancorp.com.

Newly appointed Honorary Consul Sainbayar Davaabat is a serial entrepreneur and the founder of SAYAN Holdings with a diverse portfolio of businesses in real estate, media, transportation, and ICT. In addition to his successful career in the private sector, he has served as an Advisor to the President of Mongolia and a Member of the Economic Council under the Prime Minister's Office. He was honored with the Forbes 40 under 40 (Mongolia) in recognition of his entrepreneurial prowess and initiatives aimed at driving positive societal change.

Source: Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Lithuania
https://mfa.lt/default/en/news/the-new-honorary-consul-of-the-republic-of-lithuania-in-mongolia-has-started-its-activities-

ЗАЛУУС АА, ИРЭЭДҮЙГЭЭ ГАРТАА АВЦГААЯ!

2019-11-07T23:00:00.002+08:00

#ӨВЧИН Монголын нийгмийн хамгийн ёс зүйгүй үйлдэл, хамгийн бохир хуйвалдаан, хамгийн том дээрэм, хамгийн шударга бус явдал, хамгийн том урвалт, хамгийн ичгүүргүй бэлгийн дарамт нь гэр хорооллын харанхуй гудамжинд биш харин Tөрийн ордон, эрх барьж ирсэн хоёр намын байранд, тус намуудын авилгалын пирамидыг дамжиж бэлтгэгдсэн, үеэ өнгөрөөсөн улстөрчид, УИХ-ын гишүүд, сайд дарга нараас ямагт гарч байдгийг та анзаарсан уу? Худалч, хулгайч, дээрэмчин ТҮШЭЭД, УЛСТӨРЧИД бол Монголын нийгмийг сульдуулж, хөгжлийг чангааж буй ӨВЧНИЙ голомт юм.

Телевиз асаахад л дээрх #ОНОШ үнэн болох нь нотлогдоно. Үдшийн эфир, сонингийн нүүрийг тэдний төлбөрт мэдээ, зальжин яриа, хуурамч төрхүүд бүрхэнэ. Нийгмийн бүх давхаргыг хамарсан уур бухимдлын гол эх сурвалж нь тэдний гаргасан шийдвэр, хамсаж хийсэн гэмт хэрэг, ёс зүйгүй авир, тавилтат жүжгүүд байдаг.

Хотын гудамжаар алхах бүрт тэдний шунаг сэтгэлээс үүдсэн гажуудал, хулгайлагдсан газар, үрэлгэн бүтээн байгуулалт, газрын наймааны золиос болсон нийтийн эзэмшлийн талбайнууд таарна. Сагс, хөлбөмбөг, тоглоомын талбайгаа алдсан сургууль, цэцэрлэг, орон сууцны хорооллууд, жил бүр “тендер”-дүүлж шинэчлэгддэг замын хайс, заавал хэдэн хавтан дутуу шахаж үлдээдэг явган хүний “шинэ” зам, хараагүй иргэдийг хорлохыг зорьсон мэт замд нь босгосон гэрлийн шон, авилгалын “цамхагууд” гээд үргэлжилнэ...

Хот төлөвлөлтгүйжүүлэлтийн газрын тарьсан гавьяа Улаанбаатарын өглөөг амны бузaр, стрессээр эхлүүлдэг юм. Ажилдаа яарсан иргэд энэхүү “хот төлөвлөлт”-д амжилттай бөглөрч, биесийнхээ урдуур дайрч, үгийн муухайгаар хараалцаж, шаардлага гарвал заамдалцаж, ажлын өглөөг уур бухимдлаар угтана. Үдшийн бүрийд гэрийн зүг бөглөрөнхөн гэлдрэхдээ энхрий хайрт төр засагтаа “баярласан” сэтгэлээ дахин дахин чагнаалдаж илэрхийлцгээнэ. Бидний сонгосон төр, бидний залсан түшээдийн “орк зураглал” дунд дуу дуугаа авалцан чагнаалцалдах нь ард нийтээрээ “чагнаал нижигнүүлэн” алга ташиж, төрдөө “талархаж” буй хэлбэр гэлтэй.

Багадаа тоглож өссөн “Хүүхдийн парк”-ыг гатлаад алхах явган зам иргэд бидэнд ногдсонгүй. Төр маань нэг л мэдэхэд нийтийн талбайг хашаад, нэг л мэдэхэд “зарчихсан” байдаг. Амлалт өгч гарсан “төр” өнөөдөр газрын эрэлд хатаж байна. Нөгөө мундаг мөрийн хөтөлбөртөө цэцэрлэг барина гэж амлажээ. Гэтэл цэцэрлэг барих сул газар төрд өөрт нь ч үлдээгүй аж. Авлигач төр өөрсдөө нийтийн эзэмшлийн талбайг дээр дооргүй зарж идээд, дуусгажээ.

“Зарагдсан ирээдүйтэй” хүүхдүүдийн дийлэнх нь цэцэрлэгт биш, цоожтой гэрт сууж байна. Дунджаас арай дээгүүр давхарга амьдардаг газрын наймааны голомт (Цэцэрлэгт хүрээлэнгийн ар хэсэг) буюу Баянзүрх дүүргийн 26-р хорооны 133-р сургуулийн хүүхдүүд өнөөдөр өөрийн байргүй тул хувийн сургуулийн нэг буланд 4 ээлжээр хичээллэж байна. Энэ удаа аль нэг намын захиалгаар биш, харин 1800 хүүхдийн эцэг эхийн төлөөлөл 2 ээлжтэй болгож өгөөч гээд талбайд жагсах аж. Тэдний жагсаалыг тоож байгаа ч хүн алга. Эхнээсээ эх хэлээрээ зөв ярьж, алдаагүй бичдэг арван жил байтугай, их дээд сургууль төгсөгч ховордсоныг хаа сайгүй шагшин гайхна. Цэцэрлэгт суугаагүй, дунд сургуульд 4 ээлжээр хичээллэж буй хүүхдүүдийн чадварыг буруутгах эрх бидэнд бий юу? Ер нь энэ бүхэнд хэн буруутай юм бэ?

#Тэд гэж хэн бэ? Тэд төрийг эзэгнэх гэж 60 тэрбумын схем зурдаг. Тэд татвар төлөгчдийн мөнгөнөөс хулгайлж ядуурлыг өөгшүүлдэг. Тэд Монголдоо авчирсан нэрээр 49 хувийг нэг л мафид өгөхийг санаархдаг. (Гээд төрд 100% үлдсэн ч тэд нийлээд шахна, нийлээд тононо. Тэгж ч ирсэн) Угтаа хэн нь ч ялсан бай, иргэдэд ямар ч наалдац байхгүй. Нэг дээрэмчнээс нөгөөд л шилжинэ биз?

Тэдний шунал хэзээ ч ханадаггүй. Тэд ЖДҮ-г өөрсдөдөө авч энтрепренер залуусын өрнүүн мөрөөдлийг багалзуурддаг. Төрийн түшээгийн албан тоот дээр гарын үсгээ зурж, тендерийн комиссын шийдвэрт хууль бусаар нөлөөлж, өөрсдийн ах дүүд ЖДҮ авч өгснийгөө тэд буруу гэж огт үздэггүй, харин ч зөв гэж боддогоо телевизийн бүх сувгаар нүүр бардам илтгэнэ.

Тэд иргэдийн татвараас хулгайлсан мөнгөө банк бус, ломбардаар дамжуулан ЖДҮ авч чадаагүй иргэдэд өөрсдөд нь хүүлж, хэд нугалж суугаа. Хүү нь хэд гэж бодож байна? Ингэж ард түмний халааснаас суйлсан мөнгөө намдаа хандивлаж, нэр дэвших эрхээ баталгаажуулна. Үлдэгдлээс нь урьдын адил сонгогчдод тараана. Нэг ёсондоо өөрсдийн нь мөнгийг өөрсдөд нь хүүлж ашиг хийгээд, багахан хэсгийг өөрсдөд нь “хишиг хүртээх” маягаар өгч дахин гарч ирнэ. Тогтоод удаж буй л цикл. Андуурчиж... Сая шууд буцаагаад өгчихлөө... Эрдэнэт дүүгээ таниагүй явж... хэмээн даапаална. Даапаалсаар л...

Ердөө 5000-6000 санал аваад гарч ирсэн энэ нөхдүүд бол үнэтэй цаг, жийп мэтхэнээр биеэ чимдэг жинхэнэ оркууд бөгөөд дийлэнх нь гэмт хэрэгтнүүд юм. Тэд хууль тогтоох дээд байгууллагад очоогүй байхдаа л хуулиа зөрчөөд эхэлчихсэн байдаг. Эхлэл нь булингартай. Сүүл нь бүр их булингартай. Тэд бол хэдхэн мөчийн өмнө кнопдож босгосон хуулиа, чуулганы хаалга давуут эсрэг кнопдож унагадаг, хуруугаа ч залах толгойгүй, авлигач системийн эрэг шураг болсон хуванцар кнопнууд юм. Тэд бараг кноп дарах болгондоо ард түмний эсрэг үйлдэл хийж суудаг. Тэдэнд хувийн эсвэл намын эрх ашиг гэж байхаас эх орны эрх ашиг гэж огт байхгүй. Тэдэнд дахин сонгогдох нь чухал болохоос таны, бидний амьдрал огт хамаагүй.

Тэдний ихэнхи нь хоорондоо мөнгө, хам хэргээр гинжлэгдсэн бөгөөд өөрсдийн гагнасан гинжнээсээ салж чадахаасаа нэгэнт өнгөрсөн, нэг нь унавал дагаад унах даалуунууд төдий юм. Ёсзүйн дээд оргил нь байх ёстой Үндсэн Хуулийн Цэцийн дарга нь солонгос үйлчлэгчийн өгзөг базаад дэлхий даяар Монголыг “сурталчилж” явна. Бас л нахальны байгаа биз? Буруу онгоцонд буруу үндэстний өгзөг базсан тулдаа баригджээ. Олон хавар нэгэндээ. Дээр нь хөх тэнгэр байдаг гэх Цэц, тэдний даргын үйлдэл, түүнийг томилдог намын тогтолцоо, тогтолцоог бүрдүүлдэг дээрх улстөрчид бол Монгол төрийн ялзрал, илаарших ёстой өвчний голомт мөн.

Дээрх оношийг мөрөөрөө ажлаа хийгээд яваа дунд үеийнхэн, тэтгэвэрт гарсан ахмад үе, аж ахуй эрхлэгчид, Нарантуулын хөдөлмөрчид, Солонгосын визэнд оочирлож буй мянга мянган залуус, тэдний дунд ТОЛГОЙ ГУДАЙН зогсож буй хөөрхий эмч, багш нар, таксины жолооч ах нарын хэн нь ч оноод хэлж чадна. Гадаадад суугаа 170 000 монголчуудаас ч бас асуу. Тэд яагаад буцаж ирдэггүйгээ хангалттай тайлбарлаад өгнө. Өдөр бүр залуус гэр бүлээ аваад энэ орноос дайжсаар...

Бэртэгчин сэхээтнүүд маань хэдэн ухаантай харагдах үг жиргэж, хэдэн тал болж биесээ хэмлэж суухаас өөрөөр бол үйлдэл хийхгүй. Тэдэнд тийм зориг байхгүй. Яагаад гэвэл тэд алдах юмтай дундаж сэхээтнүүд. Нэг үнэн үг хэлчихвэл хэн нэгэн улстөрчийн уурыг хүргэнэ, хэн нэгэн фракцын эрх ашигт халдана. (Яг одоо энэ постыг бичсэний дараа зарим нь дэмжиж LIKE дарсан ч, хэсэг нь над руу бүлэглэн дайрна. Зүгээр ээ, над руу, нөхөд рүүгээ, үе рүүгээ чулуугаа шидэцгээ. Нэр хүндийг минь гутаацгаа. Дуртай шошгоо зүү. Хужаа гэж нотлох аянд мордоцгоо. Гэхдээ би үнэнийг хэлснийхээ төлөө хэнээс ч уучлал гуйхгүй!)

#ЭМЧИЛГЭЭ Одоо яах вэ? Дээр нь хөх тэнгэр л бий гэж хол андуурдаг энэ авлигачдыг бүгдийг нь зайлуулах хэрэгтэй. Эд нар улс орныг удирдаж чадахгүй гэдгээ өдөр бүр ӨӨРСДӨӨ нотолж байна шүү дээ. Сая өөрсдийнхөө саналаар ашгүй огцрох дөхлөө. Систем ӨӨРИЙГӨӨ НУРААЖ эхэлж буй нь тэр юм. Иймд хоёр үг хэлээд төгсгөе.

Хоёр намын алдарт ах нар, хүнд гарууд аа!

Залуус бид та нарын 60 тэрбумын схем, 49 хувь, концесс, ЖДҮ, өөр олон ил далд хэргүүдийг чинь үнэхээр жигшиж байна. Та нар бүгд биш гэхэд ихэнх чинь гэмт хэрэгтнүүд болох нь тодорхой болчихлоо. Савангийн дуурь, тавилтат жүжгүүдээс чинь ард нийт залхаж байна. Эцэстээ та нар хэдэн үеэрээ идэх хөрөнгөтэй боллоо. Одоо хангалттай биш үү? Үтэр түргэн зайлцгаа. Өнгөрсөн 30 жилийн алдаа, оноогоо хамтдаа үүрээд явцгаа. Алдаа оноог тань түүх шүүг. Нэмж гай бас гавьяа тарихгүйгээр зүгээр л явцгаа. Онгоцондоо суугаад (өгзгөнд гар хүрэхгүйгээр), үр хойчоо бодоод чимээгүй алсран одоцгоо. Иргэд та нарыг сонгож ханалаа. Баярлалаа. Баяртай!

Залуус аа!

70, 80-аад оныхоон! 90, 2000-аад оныхоон! Ирээдүйгээ хэн нэгнээр зуруулах биш, харин бид өөрсдөө зурж, хойч үеийнхээ хувь тавиланг өөрсдийнхөө гарт атгах цаг иржээ! Одоо ах нар гэж, төрийн түшээд гэж, тэдний нэрийг дурсаж, тэднийг баясгахаа зогсооцгоо! Тэднийг гэж дээшээ бүү хар. Тэр дээр хэн ч байхгүй. Заавал харах ёстой бол тэднийг дээрээс нь харж зогс!

Сошиал медиагийн анд минь, намайг хүндэлдэг, бас над руу давшилдаг анд минь! Одоо чи дээшээ биш хажуу тийшээ харах цаг чинь болжээ. Мөр зэрэгцэн зогсож буй залуу үедээ итгэ. Өөр хэнд ч биш чи зөвхөн өөртөө, залуу үедээ итгэ! Ядаж л үзээд алд! Монголын залуус бид нам, шашин, үзэл бодол, хүйс, бусад олон ялгаагаа хойш тавиад мөр зэрэгцэн нэгдэж, өөрсдийн хүчинд итгэж чадвал:

Үндсэн хуулийн хүрээнд, 2020 оны сонгуулиар үеэ өнгөрөөсөн, авлигач улстөрчдийг алга эргүүлэхийн хооронд байх ёстой газар нь буулгах их хүч бидэнд л бий. Бид хамтдаа чадна! Сонгуульд оролцдоггүй 18-30 настнуудын 70% нь саналаа өгөхөд бүх зүйл өөрчлөгдөнө. Хамтдаа алхаад саналаа өгцгөө!

Яагаад та бүхэн саналаа өгөөгүйг би мэдэж байна. Яагаад гэвэл надад ч тийм сонголтгүй үе олон тохиолдсон. Хамгийн гол нь энэ удаа чамд сонгож болохуйц тэр хүн чинь олдоно. Тийм сонголттой байхын төлөө хамтдаа тэмцэцгээе. Ихэнхи тохиолдолд АН, МАН, МАХН намаас шигшиж, нэр дэвшүүлсэн гарууд нь сонголт хийхэд ямар ч ялгаагүй новшнууд байж таарсан юм. Тэд зөв хүмүүсээ системтэйгээр нухчин дарж, зөвхөн цөөн тооны залуусыг реклам болгож нэр дэвшүүлж ирсэн. Залууст сонгочихмоор хүнийг тэд санал болгодоггүй. Тийм ч учраас та нар саналаа өгдөггүй.

Монголын гэрэлт ирээдүйг залуу үе бид ХАМТДАА цогцлоож чадна! Түүхийн турш Монгол залуус тэгсээр ч ирсэн. Гэхдээ өмнөх үеийнхэн алдаа оноотой ч “ачаагаа үүрсэн” гэдгийг хэлэх нь зүйд нийцнэ. Гэгээлэг бүхэнд талархах сэтгэл бидэнд бий ч төрийн дээр гэмт хэргээр гинжлэгдсэн түшээдээс дахиад юу ч хүлээх хэрэггүй юм. Одоо тэдний тэнхээ барагджээ. Ирж яваа цагийн дууг тэд биш харин бид дуулж, ачааны хүндийг үүрэх цаг ирсэн.

Чи хүссэн намаасаа, эсвэл бие даан нэр дэвш! Аль нам олонхи болох нь бидэнд падгүй ээ. Угаасаа ялгаагүй юм билээ. Одоо хангалттай! Харин намын харьяалалтайгаас үл хамаарч ЗӨВ ЗАЛУУЧУУД ОЛОНХИ болох ёстой юм байна! Бүгдээрээ СОНГОЛТТОЙ БОЛЦГООЁ! ӨӨРСДӨӨ НЭР ДЭВШИЖ, ӨӨРСДӨӨ СОНГОЖ, улс орноо УУХАЙЛАН хөгжүүлцгээе! Өөртөө, өөрсдөдөө, үеийнхэндээ бид итгэх хэрэгтэй. Чи чадна! Бид чадна! Бид хамтдаа чадна!

Иргэн Даваабатын Сайнбаяр /2019.11.07/ @dsainbayar

Д.Сайнбаяр: Эрх баригчид иргэдийн мөнгийг хулгайлаад, эргээд саналыг нь худалдаж авдаг нь ЖДҮ-гээр илэрлээ

2018-11-15T19:00:00.000+08:00

Нээлттэй АН - Шинэчлэлийн нэгдсэн хөдөлгөөний үүсгэн байгуулагч Д.Сайнбаяртай цөөн хором ярилцлаа.

-Ерөнхийлөгчийн эрх мэдлийг нэмэгдүүлэх үү, эсвэл Ерөнхий сайдынхыг нэмэх үү. Таны бодлоор засаглалын аль хувилбар нь оновчтой юм бэ?

-Ерөнхийлөгчийн засаглал руу шилжих тухай зохион байгуулалттай улс төрийн шуугиан их үүсч байна. Гаднын захиалгатай байхыг ч үгүйсгэхгүй. Энэ бужигнаан, нийгэмд буй хардалтыг намжаах үүднээс Монгол Улсын Ерөнхийлөгч өөрийн байр сууриа нээлттэй илэрхийлэх хэрэгтэй гэж бодож байна. Түүхээ эргэж харвал Монголчууд бид 13-р зуунаас хойш аливаа асуудлыг их хуралдайгаар шийдэж ирсэн. Хоёр хүчирхэг гүрний дунд оршдог, маш жижиг эдийн засагтай, цөөн хүн амтай орны хувьд бид нэг хүнээс хамааралтай тогтолцоонд огт шилжиж болохгүй. Үндэсний аюулгүй байдлын хувьд ч парламентын тогтолцоо сонгосон нь бидэнд ашиг тусаа өгч ирсэн байдгийг экспертүүд онцолдог. Бид харин цаашид парламентын засаглалыг улам төгөлдөршүүлээд явах нь чухал гэж харж байгаа. Жишээлбэл, парламентын гишүүдийн тоог нэмснээр цөөн хүний кнопоор хууль батлагддаг байдал арилж, аливаа эрх ашгийн бүлэглэлээс хараат байх эрсдэл багасна. Түүнчлэн төрийн тогтвортой, гэхдээ байнга шинэчлэх байдлыг тооцоод парламентыг гишүүнийг харин 6 жилээр сонгодог, парламентын 3/1 нь 2 жил тутам ротацид орж солигддог олон улсын туршлагаас ч бид хуулиндаа тусгах боломж бий. Харин Ерөнхий сайд нь кабинетээ өөрөө байгуулдаг, өөрөө огцруулдаг байх нь чухал. Үндсэн хуульд шаардлагатай өөрчлөлтүүдээ хийгээд урагшаа алхах нь чухал ч одоо ил болж буй хэргүүд, улстөрийн нөхцөл байдлыг харвал энэ парламентийн үед Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулах нь цаг үеийн хувьд оновчтой биш, гишүүд нь ч ёсзүйн чадамжгүй болох нь улам тод болж байна.

Манай нийгэм хамтдаа нэг алхам урагшиллаа, одоо...

-Энэ өдрүүдэд ЖДҮХС-гаас зээл авсан УИХ-ын гишүүн, сайд дарга нарын хариуцлагын асуудал яригдаж байна. Та үүнд ямар байр суурьтай байгаа вэ?

-Сүүлийн үед нийгэм, улстөр цэвэрших процесс маш эрчтэй явагдаж байгаад маш баяртай байна. Улсын бүртгэлд байгаа хуулийн этгээдийн нээлттэй өгөгдлийн баазтай холбоотойгоор улстөрчдийн хамааралтай компаниудын зээлийн асуудал сөхөгдөж байна. Өмнө нь байсан, бугшсан булхианууд одоо технологийн дэвшлийн дүнд нээлттэй болж байгаа нь энэ. Сошиал медиа нээлттэй өгөгдөл хоёрын нэгдэл цаашид ч улс төрийг эрүүлжүүлэх, нийгмийг сэрээхэд маш том үүрэг гүйцэтгэх нь тодорхой байна. Манай зарим хэвлэл мэдээллийн байгууллагууд нөлөөллөөс ангид, иргэдэд үнэн зөв мэдээллийг түгээж байгаа нь энэ салбарт гарч буй бас нэг том дэвшил болж байна. Иргэд нэгдэж дуу хоолойгоо хүргэж байна. Манай нийгэм хамтдаа нэг алхам урагшиллаа. Одоо ЖДҮ-д нэр холбогдсон УИХ-ын гишүүд хариуцлага хүлээх ёстой.

Шүгэл үлээвэл хорих биш харин урамшуулна гэж уриалах хэрэгтэй

-Хийсэн хэрэг нь тогтоогдоогүй болохоор хариуцлага хүлээлгэх боломжгүй байгаад байна. Ёс зүйн хариуцлага хүлээж, албан тушаалаасаа огцрох ёстой юу?

-Улс төрийн хариуцлага хүлээгээд огцрох хэмжээний ёс зүйтэй улстөрч алга байна. Магадлалын онолоор авч үзвэл маш цөөн тооны зээл гарсан байхад 76 гишүүний 20-иод нь холбогдож байна гэдэг яалтчгүй улстөрийн нөлөөлөл байгааг харуулж байгаа юм. Зөвхөн гишүүдийн хамаатан садан, гэр бүл л бизнес хийдэг болж таарч байна уу, эсвэл.

Ерөнхий сайд, Ерөнхийлөгчийн зүгээс ЖДҮ-ийн аппаратад улстөрчдийн нөлөөнд автаж ажилласан албан хаагчдыг нийтэд үнэн хэлж, хэргийг илчилвэл, нэг ёсондоо шүгэл үлээвэл хорих биш харин урамшуулна гэж уриалах хэрэгтэй. Нэр холбогдсон гишүүдийг дахиж нэр дэвшүүлэхгүй байх ёстой. Олон нийт, иргэний нийгэм энэ хүмүүсийн хар жагсаалтыг гаргаад, эрх барьж байгаа намуудад шахалт үзүүлж, энэ хүмүүсийг дахиж улс төрд оруулахгүй, нэр дэвшүүлэхгүй, улс төрийн албан тушаалд томилогдохгүй талаас намын бодлогод нь нөлөөлж, цэвэрлэх ёстой. Ийм тодорхой акц, алхам хийхгүй бол үр дүн гарахгүй.

-ЖДҮХС-гаас зээл авсан УИХ-ын гишүүн, сайд дарга нарт хариуцлага тооцохгүй бол татвар төлөхгүй гэж танхимаас мэдэгдлээ. Энэ зөв үү?

-Үнэхээр татвар төлмөөргүй санагдаж байна шүү дээ. Энэ бол татвар төлөгчдийн мөнгө. Ард түмнээс цуглуулсан татвараар зээлийн сан байгуулаад, тэрнээсээ хүүгүй шахам зээл аваад, эргүүлээд тэр ард түмний өөрсдийнх нь мөнгийг өөрт нь маш өндөр хүүгээр хүүлээд, дундаас нь ашиг олоод, олсон мөнгөөрөө эргүүлж ард түмний саналыг худалдаж авч төрийн эрхийг гартаа авч байна. Ард иргэд нь ч саналаа мөнгөөр худалдаж байна. Мөнгөний сонгуулийн циклүүд үргэлжилсээр л байна. Энэ бурангуй систем, энэ чөтгөрийн тойргоос бид гарах ёстой. Үүний гарц бол иргэд сонголтоо зөв хийх явдал. Улстөрийн намууд ч институтийн хувьд авилгажсан улстөрчдийг намаасаа цэвэрлэдэг, нэр дэвшүүлдэггүй байх тогтолцоог бүрдүүлэх ёстой.

Эх сурвалж: http://itoim.mn/article/Gzmgw/14836

Боловсролын Санаачилгууд: Boosting Negotiation Skills (June 2017, Ulaanbaatar)

2017-05-04T14:27:00.000+08:00

#СайнМэдээ National University of Singapore - Lee Kuan Yew School of Public Policy төгсөгч О.Энхзул болон бусад нөхдийн хамт Боловсролын Санаачилгууд (Educated Initiatives) гэж ТББ байгуулснаа та бүхэнд дуулгахдаа таатай байна.

Сурсан мэдсэнээ бусадтай хуваалцаж, эрдэм мэдлэгийг нийтэд түгээж, боломжгүй нэгэнд гүүр болж, Монголын хөгжилд боловсролын салбараар дамжуулж хувь нэмрээ оруулах нь бидний эрхэм үүрэг гэж үзсэн билээ. Иймээс ч бид Назарбаевын Их сургуульд бүтэн тэтгэлэгтэй магистр, докторын хөтөлбөрт суралцах боломж байгааг монгол залуустаа танилцуулж үйл ажиллагаагаа эхэлсэн.

Бидний дараагийн хийж буй ажил бол Lee Kuan Yew School of Public Policy-ийн багш Нюно Деликадо-г энэ 6-р сард Монголд урьж хичээл заалгах явдал.

2 хоногийн турш "Хэлэлцээ хийх ур чадвараа ахиулах" маш өгөөжтэй хөтөлбөрт төр, олон нийт, хувийн хэвшлийн мэргэжилтэн, удирдах албан тушаалтнууд өргөнөөр оролцоно гэж найдаж байна.

Бид өөрсдийн амьдралын цаг мөч бүрт хэлэлцээ хийж, шийдвэр гаргаж байдаг. Бизнесийн хамтрагч, харилцагч нартай эсвэл зүгээр л такси хөлслөхдөө, гэрийнхээ засварын ажлыг хийлгэхдээ ч бид байнга хэлэлцээ хийж, өөрт үр ашигтай, харилцан ашигтай тохиролцоонд хүрэх арга замуудыг эрэлхийлж байдаг.

Энэ сургалтанд сууснаар та ирээдүйд олон мянга, зарим тохиолдолд (ажлын хүрээнээс хамаарч) олон сая доллар хэмнэх, олох боломж олдоно гэдэгт итгэлтэй байна. Negotiation strategy –ийн иймэрхүү төрлийн сургалт ерөнхийдөө их өндөр төлбөртэй байдаг. 5 жилийн өмнө Нью-Иорк дахь Колумбийн их сургуулийн Бизнесийн сургуульд яг ийм сургалтын төлбөрт 5000$, ирж очих зардал гээд 10 000 орчим долларын зардал гаргаж байснаа нуух юун. Гэхдээ энэ сургалтанд суугаад олж мэдсэн туршлагаараа өнгөрсөн хугацаанд олон бизнесийн хэлэлцээрт үр бүтээлтэй оролцож компанийхаа ашиг орлогыг нэмэгдүүлж байв.

Дэлхийн жишгээс харьцангуй бага зардал буюу 1000$-р энэ сургалтанд эх орондоо сурахыг би хувьдаа маш сайн боломж гэж ойлгож байгаа. Ямартаа ч та бүхэн тус хөтөлбөртэй танилцаарай. Сургалт энэ удаа зөвхөн англи хэлээр явагдана. Mонголын томоохон компаниуд болон жижиг дунд ААН, зарим олон улсын байгууллагынхан, засгийг төлөөлж гэрээ хэлэлцээ хийдэг төрийн өмчит компанийхан суудлаа захиалаад эхэлснийг дуулгахад таатай байна.

Нуно багш дэлхийн топ бизнесийн сургууль гэгддэг INSEAD-ийг төгсчихөөд дэлхийд тэргүүлэх консалтингийн компаниуд болох Mckinsey & Co, Bain & Co компаниудад ажиллаж байсан ба Bain & Co фирмд ажилд орохдоо компаниас санал болгосон сарын цалинг 10 дахин өсгөх хэлэлцээг амжилттай хийж байжээ. Түүнээс суралцах зүйлс тун их буй нь эргэлзээгүй.

Professor Nuna Delicado-ийн тухай:
Би хэрхэн ажилладаг вэ? - Сингапурын Ли Куан Югийн Нэрэмжит Их Сургуулийн профессор Нуно Деликадо: http://www.unread.today/posts/post/991

Сургалттай холбоотой мэдээллийг эндээс татаж үзнэ үү:
http://educated.mn/files/Boosting_Negotiation_Skills.pdf

Энд дарж бүртгүүлнэ үү: Boosting Negotiation Skills (June 2017, Ulaanbaatar)

Хүндэтгэсэн:

Д.Сайнбаяр
Удирдах Зөвлөлийн Дарга
Боловсролын санаачилгууд ТББ
Ли Куан Югийн нэрэмжит төрийн бодлогын сургуулийн магистр
www.educated.mn
2017.05.04

Назарбаевын Их сургуульд БҮТЭН тэтгэлгээр суралцах боломж

2017-04-22T14:44:00.000+08:00

Та бүхэндээ нэгэн сайхан мэдээ дуулгахдаа таатай байна. Назарбаевын их сургуулийн Төрийн бодлогын дээд сургууль нь Сингапурын үндэсний их сургуулийн Ли Куан Югийн нэрэмжит Төрийн бодлогын сургуультай стратегийн түншлэлтэй ажилладаг юм. Энэ ч утгаараа хэд хоногийн өмнө Назарбаевын их сургуулийн удирдлагаас бидэнтэй холбогдож Монголоос чадварлаг залуусыг тус сургуульд элсүүлэхэд туслах, Назарбаевын их сургуулийн хөтөлбөрийг Монголд сурталчилж өгөхийг хүссэн юм. Хариуд нь Монголоос очих залууст тэтгэлэг өгөх боломж бий эсэхийг судалж хариу өгөхийг хүслээ.

Хэд хоногийн дараа баяртай мэдээ ирлээ: Астана дахь Казахстаны Боловсрол, Шинжлэх Ухааны Яамнаас Назарбаевын их сургуулийн 3 төрлийн хөтөлбөрт (Төрийн бодлогын магистр - 2 жил, Төрийн удирдлагын магистр - 1.5 жил, Төрийн бодлогын докторантур - 4 жил) 3 төрлийн хөтөлбөрт суралцах Монгол оюутнуудад төрийн сангаас бүтэн тэтгэлэг (сургалтын төлбөр, байр, стипенд) олгох зөвшөөрлийг олгосоныг тус сургуулийн удирдлага бидэнд уламжлав.

Хэдэн жилийн өмнөөс дэлхийн томоохон их дээд сургуулийн профессоруудыг өндөр цалин урамшуулал, хангамжаар дуудаж Назарбаевын их сургуулийн шавыг тавьж эхэлснийг та бүхэн сайн мэднэ. Назарбаевын их сургуулийн Төрийн бодлогын дээд сургуулийн оюутнууд нь Сингапурт хэдэн долоо хоног суралцах боломжоор хангагдсан, Ли Куан Югийн нэрэмжит Төрийн бодлогын сургуулийн профессоруудаар хичээл заалгадаг болно.

Хөтөлбөр англи хэлээр явагддаг тул орос, казах хэлний мэдлэгээс илүүтэй ТОEFL-ийн оноог чухалчилж байгаа юм байна.

Одоо залуус минь, та бүхэн магистрын хөтөлбөрт 4 сарын 30, докторын хөтөлбөрт 5 сарын 15-наас өмнө амжиж бүртгүүлээд сургуульдаа тэнцэх л үлдлээ. Тавигдах шаардлага, сургалтын агуулга, сургуульд элсэх өргөдлийг http://gspp.nu.edu.kz/en/home хуудаснаас үзнэ үү. Та бүхэнд амжилт хүсье!

Д.Сайнбаяр
Сингапурын үндэсний их сургуулийн Ли Куан Югийн нэрэмжит Төрийн бодлогын сургуулийн төгсөгч
УЗ-ийн дарга, Educated Initiatives - Mongolia

Нэмэлт мэдээлэл:
Nazarbayev University Graduate School of Public Policy currently offers 2 master programs and 1 PhD program:
1) Master in Public Policy - 2-year full time program; 2) Master in Public Administration - 18-month program (weekend format); 3) PhD in Public Policy - 4 years full time

Ирж яваа цагийн дуун

2016-12-06T00:30:00.000+08:00

Ардчилсан Намын залуустаа хүргэх үг

Хүн өөрийн амьдралынхаа мөч бүрт СОНГОЛТ хийдэг. Гэхдээ амьдралын турш маш цөөн чухал сонголт, САЛАА ЗАМЫН өмнө ирдэг билээ. Их сургуульд суралцах, мэргэжлээ сонгох, анхны ажил, гэр бүл г.м Гэхдээ энэ чухал сонголтуудыг хийх боломж дандаа давтагдаад байдаггүй. Улстөрийг сонгох зам бол тэртусмаа хамгийн хэцүү гэхдээ хамгийн нь гэгээлэг нь.

Өнөөдөр Монголын нийгэмд хүн бүр л бүгдийг шүүмжилдэг болжээ. Энэ нь ч сайн хэрэг. Гэхдээ түнэр харанхуйг зүхэж суухаар ганц ч болтугай лаа асаа гэж нэг ухаантны хэлсэн үг бий. Тун харамсалтай нь болохгүй, бүтэхгүй байна хэмээн шүүмжлэгчдийн тоо түүнийг өөрчлөхийн төлөө үйлдэл хийж буй хүмүүсээсээ олон байна. Шийдлийг олж нээх, хэрэгжүүлэхэд ҮЙЛДЭЛ, ОРОЛЦОО чухал. Тэртусмаа ЗАЛУУСЫН ОРОЛЦОО чухал юм.

Сүүлийн үед УЛСТӨР гэдэг үгээс Монголчууд бид бүгд залхжээ. Бүх нийтээрээ улстөрч хүнийг адгийн амьтан гэж боддог болсон байна. Тэр улстөрд орж байгаа гэнэ гээд нэг нь нөгөөгөө ад үзэж, сайн муугаар хэлдэг болжээ. Энэ бол өөрөө яагаад залуус улстөрд дуу хоолой, үйлдлээрээ оролцох ёстой вэ гэдгийн маш том шалтгаан болж байна. Яагаад манай нийгэм УЛСТӨР гэдэг үгээс ингэж их цэрвэнэ вэ?

Яагаад гэвэл Монголын улстөр БОХИР байна. Яагаад гэвэл Монголын улстөр ШУДАРГА БУС байна. Монголын улстөрчид ХУДАЛ АМЛАЛТ хэлж байна. Монголын УЛСТӨР баялаг бүтээгчдэд СААД болж байна. Монголын улстөр нийгмийн сэтгэлгээний түвшнээс хоцорсон байна. МОНГОЛЫН УЛСТӨР МОНГОЛЫГ МУУХАЙ ХАРАГДУУЛЖ БАЙНА.

Монголын ард түмэн ЦОО ШИНЭ ҮЕИЙН, ӨНДӨР ЁС СУРТАХУУНТАЙ, ОРЧИН ҮЕИЙН мэдлэг боловсролтой, ХЭЛСНЭЭ ХИЙДЭГ, ХИЙСНЭЭ ҮРГЭЛЖЛҮҮЛДЭГ, ҮНЭТ ЗҮЙЛДЭЭ ҮНЭНЧ, ШИНЭ МАНЛАЙЛАГЧДЫГ хүсч байна.

Ардчилсан Намын шинэчлэлийн хөдөлгөөнд оролцогчдыг сайн муу хэлж, өөлж, үл итгэж, урьдчилан дүгнэж буй хүмүүс олон байгааг нийгмийн сүлжээгээр харлаа. Улстөрд, Ардчилсан Намд шинэчлэлийн салхи авчрахаар зориглон оролцож буй энэ залуусыг битгий ад үз, залуу үеийн хийж бүтээх, ӨӨРЧЛӨЛТ ХИЙХ ХҮСЭЛ ЗОРИГИЙГ бүү МОХОО гэж би тэдэнд хэлмээр байна. Даргын хүүхэд эсвэл гагцхүү олон жил намын ажил хийсэн хүн манлайлагч болдог байх шаардлагагүй. Эрдэм мэдлэг, авьяас чадлаа ард түмнийхээ өмнө шалгуулая, уралдуулая гээд зориглож буй эдгээр залуусыг дэмжтүгэй гэж Ардчилсан Намын өнөөгийн удирдлагад хэлмээр байна!

Шинэчлэлийн хөдөлгөөнд эвлэлдэн нэгдсэн эдгээр залуус бол Монголын шинэ үеийн сэхээтний төлөөлөл, үндэсний эрх ашиг, үнэт зүйлийг эрхэмлэдэг, Монгол улсын нэр төртэй иргэн, дэлхийн энх тайванч, байгаль орчноо хамгаалагч, шударга ёсыг сахигч, өндөр ёс суртахуунтай, Монгол орны хөгжлийн хөтөч болсон ЭХ ОРНЫ САЙН ХҮҮ, ОХИН мөн гэдэгт би итгэж байна.
Өнөөдөр эдгээр залуус дундаас улс орныхоо иргэдэд ҮЙЛЧЛЭХ (public servant), нийгэмд тулгарсан асуудлуудын ШИЙДЛИЙГ ОЛОХ бодлого тодорхойлогчид, Соёлт нийгэм, Шударга ёс, Xүний эрх, Ардчилсан нийгмийн ҮНЭТ ЗҮЙЛИЙН төлөө тэмцэх МАНЛАЙЛАГЧИД төрнө гэж ард түмэн итгэж, найдаж, хүлээж байна.

Монголын түүхийн үе бүрт нүдэндээ цогтой залуу манлайлагчид төрж, ачааны хүндийг үүрч ирсэн. Энэ ачаа хүссэн хүсээгүй бидний үед шилжин ирж буй. Энэ бол ирж яваа цаг. Манай үеийнхэн их өвөг дээдсийн ариун голомтыг бадрааж, хөгжлийн бамбарыг улам өндөрт өргөх болно.

21 зууны Монгол залуучууд үүнийг хийж чадна. Та бүхэн чадна.

ТА БҮХНИЙГ ЭХ ОРОН ЧИНЬ ДУУДАЖ БАЙНА!

Даваабатын САЙНБАЯР

Нээлттэй Ардчилсан Нам – Шинэчлэлийн Нэгдсэн Хөдөлгөөний үүсгэн байгуулагч, зохицуулагч
2016.12.06

АН-ын шинэчилсэн дүрмийг боловсруулах явц

2016-11-26T02:41:00.003+08:00

#АН-ын Шинэчилсэн дүрэм боловсруулах ажлын хэсэг өнгөрсөн 5 хоногийн турш өдөр бүр шөнө дөл хүртэл хуралдсаны дүнд АН-ын үзэл баримтлал, Үндсэн дүрмийн шинэчилсэн найруулгын төсөл ерөнхийдөө гарч байна. АН-ын бүх шатны төлөөлөл орсон уг ажлын хэсэг дүрмийн зүйл заалт бүрт маш нухацтай хэлэлцүүлэг хийлээ. Энэ шинэ дүрэм бол АН-ын шинэчлэлийн суурь платформ байх учиртай. (Санал болгож буй төслийг бүх сум дүүргийн намын хороодод илгээж нээлттэйгээр хэлэлцүүлээд эхэлж буй)

Дүрмийн нэлээд чухал хэсэг болох Гишүүний бүртгэл, цахим бүртгэл, шилжилт хөдөлгөөний журам, АН-ын гишүүний батлах олгох журам, АН-ын гишүүний татварын журмуудыг боловсруулах ажлын хэсгийг миний бие ахлаж байгаа бөгөөд ирэх Даваа гаригт бэлэн болгохоор зорьж ажиллаж байна. Үндсэндээ манай нам гишүүдээ цоо шинээр үнэн зөв бүртгэх, татвар төлөлтийг эрчимжүүлэх, оролцоог үнэлэх, хянах, тайлагнах, хариуцлагын тогтолцоо г.м маш олон чухал асуудлуудыг энэ журмаар шийдэх ёстой. Энэ бүхэнд bar code/ гишүүнчлэлийн ID бүхий мэдээллийн технологийн дэвшил, ERP системд суурилсан цахим үнэмлэх голлох үүрэг гүйцэтгэнэ гэж би хувьдаа үзэж байна.

Тус дүрмийг 2016.12.06-нд Ардчилсан намын VI их хурлаар (1210 төлөөлөгчтэй) хэлэлцэн батлах юм. Ардчилсан намыг Бодлого суурьтай, Ёсзүй, хариуцлагын тогтолцоотой, Тэгш оролцоотой, Хүний нөөцийн цогц бодлоготой, Нийтийн, ил тод санхүүжилттэй, Хагас босоо тогтолцоотой, Нээлттэй - Иргэний индэр нам болж төлөвших ёстой хэмээн 7 зүйл зарчмыг дэвшүүлж ирсэн Нээлттэй АН - Шинэчлэлийн нэгдсэн хөдөлгөөн, хөдөлгөөний гишүүд Дүрэм болон Их хурал зохион байгуулах ажлын хэсгүүдэд маш идэвхитэй оролцож, бодит хувь нэмрээ оруулж байгаад баяртай байна.

Энэ дашрамд 1924 оны 11 сарын 26-ны эл өдөр Анхдугаар үндсэн хуулиа батласны 92 жилийн ойн мэнд хүргэе. Харин 1911 оны 12 сарын 29-нд Монгол улс тусгаар тогтнолоо сэргээж туурга тусгаар Монгол улсаа байгуулснаа даян дэлхийд зарлан тунхагласан нь үнэн тул тусгаар тогтнолын баярын өдрийг 12 сарын 29-нд тэмдэглэж занших нь зүй билээ.

DeFacto interview - D.Sainbayar

2016-09-29T13:55:00.000+08:00

Өчигдөр миний оролцсон #DeFacto ярилцлагыг эндээс үзнэ үү. Баярлалаа. #ШинэчлэлШийдэл

Хөдөлгөөний зохицуулагч Д.Сайнбаяр: Одоогийн намын бодлого тодорхойлж буй фракциудын удирдлагад хандаж хэлэхэд " Баярлалаа, Одоо болно!"

Д.Сайнбаяр: Бидний ард хэн нэгэн байгаа бол тэр нь С.Зориг

2016-09-19T15:05:00.004+09:00

Д.ГЭРЭЛЦЭЦЭГ

“Нээлттэй АН-Шинэчлэлийн нэгдсэн хөдөлгөөн”-ийг үүсгэн байгуулагч, зохицуулагч Д.Сайнбаяртай цаг үеийн асуудлаар ярилцлаа.

-АН өнгөрсөн сонгуулиар ялагдал хүлээсэн. Сонгуулийн дүн гардаг шөнө таны хэлсэн дүгнэлт сошиал медиагаар нэлээд шуугиан тарьсан. Энэ талаар ярилцлагаа эхлүүлье?

-Товчхондоо ард түмэн Ардчилсан намд дүнгээ л тавьсан. Энгийн ард иргэд байтугай гишүүд дэмжигчид АН-даа гомдсон байна. Олон зуун бизнес хаалгаа барьж, олон мянгаараа ажилгүй болж, олон гэр бүлийн амьдрал доройтсон гэдэг бол хөдлөшгүй баримт, өнөөгийн манай нийгмийн бодит дүр төрх. Үүнийг яаж ч хаацайлаад нэмэргүй. Гадаад зах зээлд түүхий эдийн үнэ унасан хэцүү, азгүй үе таарсан ч ядаж байхад АН-ын ах нар фракцилаж хоорондоо маш эв түнжингүй байсан нь хамгийн том алдаа болсон. Сонгуулиар АН-ын дарга нар, томчууд бүгд уналаа. Хүндэлж явдаг залуу үеийн төлөөлөл М.Батчимэг, Х.Тэмүүжин нар ч ялагдал хүлээсэн. Ингэж ялагдана гэж АН байтугай МАН ч төсөөлөөгүй. Гэхдээ заримдаа ялагдал ялалт болдог үе бий. Өнөөдөр АН бүр үндэс сууриараа шинэчлэгдэх цаг болсныг ард түмэн хангалттай ойлгогдохоор хэллээ.

-АН-ын ҮЗХ-ны хуралдаан хоёр дахь удаагаа хойшилчихлоо. Шалтгаан нь Гүйцэтгэх зөвлөлөөс Орон нутгийн сонгуулийн дараа хуралдах нь зүйтэй гэсэн шийдвэртэй холбоотой. ҮЗХ хойшилж байгаа нь хэр зөв шийдвэр гэж харж байна вэ?

-ҮЗХ-ны хуралдааныг хойшлуулах болгонд нэг шалтаг хэлдэг. АН бол ардчиллын үнэт зүйлс, хувь хүний эрх чөлөө, төрийн оролцоо хязгаарлагдмал чөлөөт зах зээлийн үзэл санааг дагадаг хүмүүсийн нэгдэл. Гэвч энэ нам хувь хүний эрх чөлөөг боомилдог нам болж хувирлаа. Одоо байгаа удирдлага нь өөрөө дүрмийн бус. Дээрээс нь үндсэн ажлаа хийхгүй байна. Бидний өмнө хийх ёстой ажил олон байна. Ард түмэн орон нутгийн сонгууль гэхээсээ илүүтэй АН-ыг аль болох хурдан шинэчлэгдэж, шинэ удирдлагаа сонгож, сөрөг хүчний үйл ажиллагаагаа сайн явуулаасай гэж хүсч байгаа. Тэгэхээр ҮЗХ-г хойшлуулж байгаа нь маш хариуцлагагүй үйлдэл. Шуудхан хэлэхэд намын даргаар “хэнийгээ тавих вэ” гэдэг шударга бус өрсөлдөөн, аль фракцийн гишүүд ҮЗХ-ны хуралдаанд ирцийг бүрдүүлэх вэ гэдэг ханлигийн системээс бүх зүйл хамаарч байна. Гишүүд нь цуглаад асуудлаа шийдээд л явж байх ёстой. Ер нь ҮЗХ яахаараа хэдхэн цаг хуралдаад тардаг байх ёстой юм. Жүжгийн тавилт уу? Яагаад энэ нөхдүүд өнгөрсөн алдаа оноогоо цэгнээд, тулгамдсан асуудлуудаа шийдээд өдөр болгон хуралдаж болохгүй гэж.

-228 гишүүнтэй АН-ын ҮЗХ намын шинэ даргаа сонгоход хэр чадамжтай вэ. Сүүлийн жилүүдэд хуралдаж чадаагүйг нь харвал бүрэн чадамжтай гэж хэлэхэд эргэлзээтэй байна?

-Товчхондоо үгүй. Дүрмийн дагуу намын их хурлаас сонгох ёстой. Одоо мөрдөгдөж буй дүрмийн дагуу ротациа хийхгүй олон жил болчихсон, бүрэн эрхийн хугацаа нь дууссан, дүрмийн бус гишүүд ҮЗХ-д үүрлэж байна. Улс орноор жишвэл УИХ-ын бүрэн эрх нь дуусчихаад байхад ажиллах гэж үзээд байгаа парламенттай яг ижилхэн. Дээр нь намаа сонгуульд ялагдуулсан олонлог. Манай нам ҮЗХ-ны гишүүнийг УИХ-д дэвшүүлнэ гэдэг дүрэмтэй. Гэтэл гишүүн бус олон арван хүн УИХ-ын сонгуульд нэр дэвшсэн. Дараа нь нөхөж ҮЗХ-д гишүүн болж байх жишээтэй. Өөрөөр хэлбэл, энэ нам алхам тутамдаа дүрмээ зөрчиж байна. Ард түмэн, энгийн гишүүд дэмжигчид шударга ёс, нээлттэй байдлыг хүсч байгаа. Гэтэл үүний бамбай болж байх ёстой АН ялзарч явсаар өнөөгийн Монголын нийгмийн хамгийн муу муухай болгоны үндэс нь болчихсон байна. Фракц хоорондын зөрчил нь улс үндэстний асуудал болж хувирлаа. АН ёс зүй, зарчим, ёс суртахууны хувьд ялзралын дээд цэгт хүрсэн.

-Уг АН-ыг асуудлаа хамгийн нээлттэй хэлэлцдэг гэдэг. Гэтэл байдал өөрчлөгдөж асуудлыг далд, хүчээр шийддэг, хаалттай нам болж хувирч байх шиг?

-Ер нь аймаг, сумдын намын хороо, дүүрэг, хороодын намын үүрүүдийн ихэнх нь танил тал, бизнесийн сүлжээн дээр тогтнож байна. Манай нам дээрээсээ доошоо авлигын тогтолцоог дэмжигч институци болж төлөвшсөн байна. Орон нутгийн сонгуульд нэр дэвшигчдээ сонгохдоо хаалгаа түгжээд, үүдэндээ хамгаалалтын алба авч хор найруулдаг нам болсныг олон энгийн гишүүн ярьж хэлж байна. Энгийн гишүүд дэмжигчид нэр дэвших, санал өгөх эрх нь хязгаарлагдмал, шинээр гишүүн элсүүлэх дургүй, элссэн нэгнийг хуралдаа дууддагүй ийм ханлигийн, хаалттай нам болж хувирчээ. Энэ л системээс манай намын ҮЗХ бүрэлддэг. ҮЗХ гишүүдийн дийлэнх нь танил тал, хөрөнгө мөнгө, эрх мэдлийн сүлжээгээр гарч ирсэн хүмүүс. Нэг ёсондоо авлигын тогтолцоог өөгшүүлж, тэр системээр дамжиж гарсан гишүүд олон байгаа.

-УИХ-д байгаа гишүүдээсээ намын даргаа сонгох нь давуу талтай. Нэгэнт сонгогчдын итгэл хүлээж, суудал авсан учраас тэднээс томилох ёстой гэсэн санал ч явж байсан?

-Ийм утгагүй логик байж болохгүй. Хэрэв манай намаас нэгхэн хүн УИХ-ын гишүүнээр сонгогдсон байвал зөвхөн түүнийг намын даргаар сонгоно гээд байгаатай адил сонсогдож байна. Ер нь бол намын даргыг үндэстэн даяар сунгаа хийж тодруулах хэрэгтэй. Улс орны хөгжлийн бодлогыг тодорхойлогч үндэсний хэмжээний нам мөн л юм бол ийм л зарчмаар удирдагчаа сонгох ёстой. Намын их хурал бол үндсэндээ томсгосон ҮЗХ. Одоогийн дүрмийг баримталбал намын их хуралд фракциуд өөрийнхөө хүмүүсийг шургуулах дажинд мордох нь ойлгомжтой. Ийм хуучин тоглоомын дүрмээр гарсан удирдагч бол бас л хэсэг бүлэг фракцийн эрх ашгийг хамгаалагч болж тодроно. Ингэвэл АН бүрэн шинэчлэгдэж чадахгүй. Үүнээс сэргийлж үндэсний хэмжээний сунгаа хийж тодруулах нь нээлттэй намын зарчимд нийцнэ. Зөвхөн гишүүд дундаас гэх юмгүй гишүүд дэмжигчдээс саналаа авсан ч болно. АН сайн шинэчлэгдэн чадвал улс орны язгуур эрх ашигт нийцнэ. Энэ намын шинэ дарга нь аль нэг фракц, явцуу эрх ашгийн хүүхэлдэй биш харин Монголын хөгжлийн алсын харааг тодорхойлогч, ардчилсан үзэл санааны лидер, мерит зарчмыг баримталсан бодлогын намын үндэс суурийг тавигч байх ёстой. Ардчилсан намд цоо шинэ нүүр царай, шинэ лидер хэрэгтэй. Ийм лидерүүд манай намд бий гэдэгт би итгэлтэй байна.

-Залуус намаа шинэчлэх асуудлыг ярьж байгаа нь магадгүй өмнөх үеэ үгүйсгэж байна гэж шүүмжлэх гишүүд ч байгаа шүү дээ?

-Хоёр зүйл хэлье. Алдаа оноотой ч гэсэн өмнөх үе маань түүхэн үүргээ гүйцэтгэсэн. Тэд ардчилсан хувьсгалыг эхлүүлсэн. Тэдэнд баярлалаа гэж хэлэх ёстой. Гэхдээ одоо хангалттай. Шууд хэлэхэд АН-ын удирдлагад байсан 60-аад оны зарим нөхөд АН-ын удирдлагаас зохистой түвшинд зайгаа авах ёстой цаг үе ирлээ. Та бүгдийн хувийн шинжтэй зөрчилдөөн, дотоодын хямрал энэ улс орныг хямралд хүргэж байна. Эхлүүлсэн ардчиллаа та нар өөрсдөө нураагаад эхлэхийг бид харлаа. АН-ыг эрх чөлөөг боомилогч, авлигын үүр, шударга бус явдлын үндэс болгож хувиргалаа. Та нар бүгдээрээ сайд даргын албыг толгой дараалан ээлжилж хашлаа. Төрийн гурван өндөрлөгийг гурвууланг нь авч байсан үедээ ч улс төрийн хамгийн тогтворгүй байдлыг бий болгож, улс орныг амар тайван авч явж чадсангүй. Та нар хамтарч чадаагүй. Намаа ч ялагдалд хүргэлээ. Одоо энэ улс оронд нэмж гай тарихаасаа өмнө АН-ыг энгийн гишүүд, дэмжигчиддээ буцааж өгөх цаг чинь ирсэн. Энийг сайн ойлго. Үүнийг сонгогч түмэн сая хэлээд өглөө шүү дээ. Түүхэнд сайнаараа үлдэхээ бод. Одоо хоорондоо зөрчилдөж, тэмцэлдэхийн оронд дараагийн үеийнхэн болох 1970, 1980-аад оны залуустаа ачааны хүндийг үүрүүл гэж хэлмээр байна. Бид уламжлал, шинэчлэлийг хослуулж чадна.

-Шинэчлэлийн талаар АН-ын залуус хүчтэй дуугарах болсон цагаас тэдний ард хэн нэгэн дарга, фракц байна гэх хардлага явж байгаа. Уг нь шинэчлэлийн асуудал өмнө нь ч яригдаж байсан. Тэр үед залуус хүчтэй дуугараагүй байж одоо дуугарч байгаа нь хардах үндэслэл болж байгаа байх?

-Бидний ард хэн нэгэн байхгүй. Бидний ард ардчиллын үнэт зүйлс, АН-ын олон мянган гишүүн дэмжигч бий. Заавал нэг хүн байх ёстой юм бол тэр нь С.Зориг агсан гэж хэлж болно. Өнгөрсөн долдугаар сард “Нээлттэй АН-Шинэчлэлийн нэгдсэн хөдөлгөөн”-ий залуус АН-ын удирдлагад анхны шаардлага, тунхагаа хүргүүлэхдээ С.Зоригийн хөшөөний өмнө зогсож байгаад зургаа авахуулж байсан. Ер нь бид байнга тэнд цугларч, асуудлаа ярилцдаг. Шуудхан хэлэхэд З.Энхболд, Н.Алтанхуяг, Х.Баттулга, Ц.Элбэгдорж, С.Эрдэнэ, Б.Гарамгайбаатар зэрэг өөр хоорондоо байнгын зөрчилтэй нөлөө бүхий улстөрч, фракцийн удирдагч нар бидний ард байхгүй. Харин ч энэ хүмүүсийг бүгдээрээ АН дахь нөлөөгөө багасгах шаардлагатай гэж үздэг. Энэ удирдагч нарын хэн нэгний нь нөлөө АН-ын удирдлагад байгаа цагт фракц хоорондын зодоон дуусахгүйгээр үл барам АН-ын шинэчлэл, улс орны хөгжилд саад бэрхшээл учирна. Та нарын хоорондын тэмцлээс ард түмэн залхаж байна гэдгийг онцолж хэлмээр байна.

-Тэгвэл намын удирдлагуудын зүгээс та бүхнийг хэрхэн дэмжиж байна. Шинэчлэлийн асуудал хэр үр дүнд хүрнэ гэж бодож байна?

-Манай нам бүрэн шинэчлэгдэнэ гэдэгт итгэж, найдаж байгаа. Шинэчлэл гэдэг бол олон нийтээрээ хамтдаа хийх нээлттэй диалоги, бас оновчтой үйлдэл юм. Монгол хүний саруул ухаанд итгэдэг гэдэг шиг дээр дурдсан хүмүүс намын удирдлагыг Ардчилсан намын мартагдсан, таягдсан үзэл санааг хамгийн сайнаар илэрхийлж, дахин амьдруулах цоо шинэ эрч хүч, шинэ зууны хөгжлийн идеологийг тээж чадах залуу үед зайгаа тавьж өгнө гэдэгт итгэхийг хүсч байна. Өнгөрсөн хугацаанд АН-ын ҮЗХ, ГЗ-д зургаан зүйл бүхий шаардлага, тунхагаа хүргүүлсэн. Нааштай хүлээж авсан. 21 аймаг, есөн дүүрэгт шинэчлэлийн хөдөлгөөний салбар зөвлөлүүд байгуулагдаад эхэлж байна. Улс даяар энгийн гишүүд дэмжигчдийн дунд АН-ын шинэчлэлийн асуудлаар судалгаа, санал асуулга хийж байна. Улс төрийн шинжлэх ухааны судлаачид, их сургуулиудын профессоруудтай хамтарч “Улс төрийн намын шинэчлэл, гарц”- сэдвээр эрдэм шинжилгээний бага хурал хийлээ. Нийтлэлч Баабар, Д.Энхбат, эдийн засагч Д.Жаргалсайхан, Ерөнхий сайд асан Д.Бямбасүрэн зэрэг нийгмийн үзэл санааны лидерүүд болон АН-ын Лу.Болд, Д.Эрдэнэбат, П.Цагаан, Да.Ганболд, Лу.Гантөмөр, Ж.Батзандан гэх мэт АН-ын үе үеийн төлөөлөл болсон гишүүдийг урьж “Хөгжлийн тухай диалоги” цуврал чөлөөт уулзалтууд хийж байна. Цаашид АН-ын үе үеийн дарга нарыг урьж, санал бодлыг нь сонсоно. Ер нь бид залуу үе гэдэгт биологийн нас огт яриагүй. Дэвшилтэт үзэлтэй хэн бүхэн манай хөдөлгөөнд нэгдэхэд нээлттэй. Хөдөө орон нутагт уулзалт, семинарууд хийж байна. Удахгүй улс орны хөгжлийн асуудлаар хамтарч бичсэн номоо хэвлүүлнэ. Судалгаанд суурилж, өөрсдийн боловсруулсан АН-ын шинэчлэлийн үзэл баримтлал, хөгжлийн модел, дүрмийн төслийг олон нийтэд дэлгэж танилцуулна. АН-ын одоогийн удирдлага, ҮЗХ бидний саналыг хүлээж авахгүй бол бид тэмцлийн бусад хэлбэрт шилжихэд бэлэн байгаагаа хариуцлагатайгаар мэдэгдэе.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин - 2016.09.19 Даваа гариг

Xүчирхэг үндэстнийг хамтдаа бүтээх (nation building) эрхэм үүрэг БИДНИЙ ҮЕ-д бий

2016-08-24T01:27:00.002+09:00

Эрхэм анд нөхөд, хамтран зүтгэгчид, Ардчилсан нам болон Монголын нийгмийн шинэчлэлийг дэмжигчид, шинэ үеийн залуус болон ах, эгч, дүү нар аа. Миний бие эх орныхоо нийгэм, улстөр, эдийн засаг, үндэстний хүсэл эрмэлзэл, хөгжлийн асуудлаар өөрийн үзэл бодол, үзэл санаа, үнэт зүйлсийг хуваалцаж байх зорилгоор Facebook Page (https://www.facebook.com/sainbayar.davaabat) нээж буйг болгооно уу. Та бүхэн LIKE дарж, үзэл бодлоо чөлөөтэй хуваалцаж байхыг хичээнгүйлэн хүсье!

Хөгжлийн эрчийг бидний үе улам эрчимжүүлж, урагшлуулах ёстой. Өвөг дээдсийн өвлүүлсэн үнэт зүйлсийг умартаж, шударга ёсыг гээж, ёс зүйгүй байдал илт давамгайлсан энэ нийгмээ бид дор бүрнээ аль чадахаар засч, залруулах ёстой. Шинэ зууны цоо шинэ, хүчирхэг үндэстнийг хамтдаа бүтээх (nation building) эрхэм үүрэг БИДНИЙ ҮЕ-д бий.

САЙН ШИЙДЭЛ, ЗӨВ ГАРЦ-ыг олж нээх, хэрэгжүүлэхэд хүн бүрийн ҮЙЛДЭЛ, ОРОЛЦОО чухал. Тэртусмаа ЗАЛУУСЫН ОРОЛЦОО чухал.

Уудам Монголын (бас дэлхийн) өнцөг булан бүрт Монголын шинэ үеийн сэхээтний төлөөлөл, үндэсний эрх ашиг, үнэт зүйлийг эрхэмлэдэг, Монгол улсын нэр төртэй иргэн, шударга ёсыг сахигч, өндөр ёс зүйтэй ЭХ ОРНЫ САЙН ХҮҮ, ОХИН олон мянгаараа бий гэдэгт би итгэдэг. Өөрчлөлт, шинэчлэл, дэвшлийг хийх хүсэл зорилго бидэнд бий.

Бид хамтдаа хийж чадна. Манай үеийнхэн их өвөг дээдсийн ариун голомтыг бадрааж, хөгжлийн бамбарыг улам өндөрт өргөх болно.

Даваабатын Сайнбаяр 2016.08.24

(Энэ бичвэрийг түгээж тус болно уу. Баярлалаа)

AН-ын ялагдлын дараа бодогдсон бодол

2016-06-30T00:40:00.000+09:00

Ардчилсан намд ард түмэн дүнгээ тавьлаа. МАН мундагтаа ялаагүй ээ. Ард түмэн манай намд гомдсон байна. Аргагүй дээ, олон зуун бизнес хаалгаа барьж, олон мянгаараа ажилгүй болж, олон хүний амьдрал доройтсон гэдэг бол факт. Түүхий эдийн үнэ унаад хэцүү, азгүй үе таарсан ч ядаж байхад "ах нар" фракцилаж хоорондоо байнга зодолдож, эв түнжингүй байсан. АН-ын дарга нар, томчууд бүгд уналаa. Хүндэлж явдаг залуу үеийн төлөөлөл Батчимэг, Тэмүүжин нар ч уналаа. Арай ч ингэж ялагдана гэж бодсонгүй. Сэрэх цаг болжээ. Одоо АН шинэчлэгдэх цаг болсныг ард түмэн хангалттай ойлгогдохоор хэллээ. Заримдаа ялагдал ялалт болдог үе бий...

Д.Сайнбаяр
June 30 at 12:19 am · Bangkok, Thailand

2015-12-14T12:08:00.002+08:00

Нийтлэгчийн тухай: Кишорэ Махбубани - Сингапурын Үндэсний Их Сургуулийн Ли Куан Юүгийн нэрэмжит Төрийн бодлогын дээд сургуулийн захирал. Дипломат албанд 30 гаран жил ажиллахдаа Сингапурын ГХЯ-ны төрийн нарийн бичгийн дарга, НҮБ дахь элчин сайдаар хоёр удаа томилогдож, НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөлд Ерөнхийлөгчийн алба хашиж байв. Financial Тimes, Foreign Affairs, Washington Quarterly, New York Times зэрэг дэлхийн нэр хүндтэй хэвлэлд геополитикын сэдвээр нийтлэл бичиж, “Can Asia Think?”, “The New Asian Hemisphere: Тhe irresistible shift of global power to the East” зэрэг хэд хэдэн даацтай ном хэвлүүлжээ. Энэтхэгийн Ерөнхий сайдын дэргэдэх Дэлхийн Зөвлөл, Йелийн их сургуулийн Олон улсын харилцааны Ерөнхийлөгчдийн Зөвлөл, Дэлхийн Эдийн Засгийн Форумын Гео-эдийн засгийн Глобал Зорилтын Зөвлөлийн гишүүн. Foreign Policy сэтгүүл түүнийг дэлхийн Топ 50 сэтгэгчийн нэгээр нэрлэж байв.

Сингапурын амжилтын нууц буюу MPH зарчим

Kишорэ Махбубани Ли Куан Юүгийн нэрэмжит Төрийн бодлогын дээд сургуулийн захирал

Сингапур улс 2015 оны 8 сарын 9-ний өдөр 50 нас хүрлээ. Хүн төрөлхтний түүхэн дэх хамгийн амжилттай нийгмийг Сингапур улс цогцлоож чадсан уу? Өөрөөр хэлбэл дэлхийн бусад оронтой харьцуулвал Сингапур улс нийт иргэдийнхээ амьжиргааг бүх талаар өв тэгш, хамгийн богино хугацаанд дээшлүүлж амжив уу?

Дээрх асуултанд хариулах цорын ганц арга бол бодит тоо баримтанд түшиглэх явдал. Хүний хамгийн анхдагч хэрэгцээ бол хүнс, орон байр, эрүүл мэнд, боловсрол, ажлын байр. Эдгээр анхдагч хэрэгцээг Сингапурчууд бусад улс орнуудаас илүү богино хугацаанд хангаж чадсан уу?

Сингапур 1965 онд Малайзын бүрэлдэхүүнээс хөөгдөж, өөрсдийн хүсээгүй тусгаар тогтнолыг олох үед ердөө л гуравдагч ертөнцийн буурай орон байлаа. Нэг хүнд ногдох орлого нь 500 ам.доллар байсан нь тухай үеийн Гана улсынхтай зэрэгцэж байв. Бүр яадгаа алдсан ядуу байгаагүй ч тэжээлийн дутагдал нийтлэг байжээ. Юу гэвэл бага сургуулийн нэгдүгээр ангид ороход намайг хүнс тэжээлийн тусгай хөтөлбөрт хамруулж байв. Бусад хүүхдүүдтэй хамт сүүний хувингаас утгалцаж суусны хувьд би энэ бүхнийг өөрийн биеэр гэрчилж чадна.

Хүснэгт 1: Нэг хүнд ногдох ДНБ /бодит үнээр/

* 2005 оны ам.долларын тогтмол ханшаар

Өнөөдрийн байдлаар Сингапурын нэг хүнд ногдох орлого 500 ам.доллараас 55000 ам.долларт хүрч огцом цойлсон нь шинээр тусгаар тогтносон бусад аль ч орны хүрээгүй том амжилт юм. Сингапурын эдийн засгийн энэ онцгой амжилтын түүх бол ердөө л гайхамшиг гэлтэй. Гэвч намайг 1980-аад онд НҮБ дахь Сингапурын элчин сайдаар ажиллаж байх үед НҮБ-ын Хүүхдийн сангийн тэргүүнээр ажиллаж байсан америк эр Жэймс Грант дээрх зүйлийг сонсох бүртээ ундууцдаг байлаа.

Хүснэгт 2: Дурдсан оноос 2014 он хүртэл өссөн ДНБ-ын өсөлтийн хувь /бодит үнээр/

*2005 оны ам.долларын тогтмол ханшаар

Чухамдаа өөр нэг салбарт үзүүлсэн Сингапурын амжилтыг илүү онцгойлж үзэх ёстой гэж тэр надад хэлдэг байв. 1965 онд нялхсын эндэгдэл 1000 төрөлт тутамд 35 байсныг 1985 он гэхэд 10.9 болгож бууруулсан нь бүх улс орнуудыг ардаа орхисон үзүүлэлт байлаа. Жэймс Грантын зөв байжээ. Аль ч нийгэмд хүн амын хамгийн эмзэг, гадны нөлөөнд автамтгай бүлэгт нялхас багтдаг. Нялхасын эндэгдэл багасч энх тунх байх нь эргээд нийгмийн экосистем хэр сайжирч байгаагийн шууд тусгал болдог аж.

Амьд мэнд төрж өссөн Сингапурын нялхас дэлхийн хамгийн сайн боловсролын тогтолцоогоор дамжих ерөөлтэй байв. Тун саяхан Эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, хөгжлийн байгууллагын (ОECD) явуулсан математик, шинжлэх ухааны Бүх нийтийн суурь эрдмийн (Universal Basic Skills) түвшин тогтоолтоор Сингапурын 15 настнууд дэлхийд чансаагаараа тэргүүн байрт орсон байна. 2012 оны “OECD PISA шийдэл олох шалгалт”-нд Сингапур хүүхдүүд мөн л тэргүүллээ.

Нийгмийн бусад олон шалгуур үзүүлэлтээр Сингапур улс дэлхийд тэргүүлж байна. Миний төрж өссөн ядуусын хорооллоос гараагаа эхэлсэн Сингапур улсын иргэдийн 90% нь өнөөдөр өөрсдийн өмчилдөг орон сууцанд амьдарч байна. Энэ үзүүлэлтээрээ мөн л дэлхийд тэргүүлж байна. Цаашилбал орлогоороо нийгмийн доод 20% -д багтдаг айл өрхүүдийн 80% нь өөрийн орон сууцанд амьдарч байна. Нийгмийн Халамжийн Төв Сангийн (Central Provident Fund) тусламжтайгаар хурдацтай өссөн цалин хөлс, заавал төлөх ёстой нийгмийн даатгалын хадгаламжаа ашиглаж байр авах боломжоор хангасан чанд тогтолцооны дүнд өөрийн байртай айл өрхийн тоо ер бусын өндөр хэмжээнд хүрчээ.

Тэгэхээр Сингапур хэрхэн яаж ийм өв тэгш хөгжилд хүрч чадав? Хамгийн энгийн хариулт бол ер бусын сайн манлайлал. Сингапурын үндсийг тавигч ерөнхий сайд ноён Ли Куан Юүгийн тухай дэлхий даяар олон хүн мэднэ. Тэрээр өнгөрөгч оны 3-р сард таалал төгссөн билээ. Харин Сингапурын эдийн засгийн гайхамшгийг урлан цогцлоосон доктор Го Кен Сви, Сингапурын хөгжлийн суурь философийг томъёолсон ноён С. Ражаратнам нарын тухай арай л цөөн хүн дуулсан болов уу.

Тэд хамтдаа гайхалтай баг болж чадсан.

Энэ хүчирхэг баг ер бусын гэмээр гурамсан бодлогыг хамтдаа хэрэгжүүлсэн нь: Мeritocracy (хамгийн чадварлаг нь удирдах албан тушаалд томилогддог төрийн тогтолцоо), Pragmatism, Honesty (шударга журам) гурав юм. Чухамдаа “MPH” нэртэй энэ “нууц” жорыг би Ли Куан Юүгийн нэрэмжит төрийн бодлогын дээд сургуулийн бүх гадаад оюутнуудад харамгүй хуваалцаж, хэрэв тэд энэ жорыг эх орондоо нэвтрүүлж чадах аваас улс орноо Сингапур шиг хөгжүүлж чадна гэж ямагт сургаж ирсэн.

Меритокраси бол ноёлогч ангийн хамсаатнууд бус харин хамгийн чадварлаг иргэд нь шилэгдэж улс орноо удирддаг тогтолцоо юм. Прагматизм гэж дугуйг шинээр бүтээх гэж оролдоод байдаггүй, шаардлагагүй зүйлд цагаа бараад байдаггүй улс орны үзэл баримтлалыг хэлнэ. Доктор Го Кен Сви ямагт “Кишорэ минь, Сингапурын өмнө ямар ч асуудал тулгарсан бай яг ижил асуудлыг хэн нэг нь хаа нэгтээ шийдсэн л байж таараа. Иймд тэр шийдлийг олж хуулаад Сингапурт нутагшуулъя” гэж хэлдэг байв. Шилэгдмэл сайн туршлагыг хуулна гэдэг бол аль ч улс орны хийж чадах зүйл. Харин ”шударга журам”-аар засаглана гэдэг бол хамгийн хэцүү нь. Авлига бол гуравдагч ертөнцийн орнуудын ихэнхи нь яагаад өөдөлдөггүйн цорын бөгөөд хамгийн том шалтгаан мөн. Сингапурын үндсийг тавьсан эрхмүүдийн хамгийн агуу бяр тэнхээ бол тэдний “өршөөлгүйгээр шударга ёсыг баримталдаг” чанар юм. Дээр нь бүгдээрээ сүйхээтэй, овжин байж чаддаг байсан нь бодлогоо хэрэгжүүлэхэд нэмэр болсныг дурдах ёстой.

“Сингапурын амжилтын үндэс бол MPH: Meritocracy, Pragmatism, Honesty (шударга журам) юм.”

Гэхдээ Сингапурыг гүжир гүтгэлэг тойроогүй. Таван жил тутам чөлөөт сонгууль явагдаж ирсэн ч Сингапурын улс төрийн тогтолцоог “соёлтой дарангуйлал” гэх нь нийтлэг. Хэвлэл мэдээлэл нь төрийн хяналтанд байдаг гэсэн түгээмэл ойлголт ч бий. Хил Хязгааргүй Сурвалжлагчид (Reporters Without Borders) байгууллагын 2015 онд гаргасан Хэвлэлийн Эрх Чөлөөний Индексээр тус улс 180 орноос 153 дугаар байрт жагсчээ. Энэ үзүүлэлт хүний эрхийн байгууллагуудын шүүмжийн бай болж ирсэн. Эрх чөлөөний ордон (Freedom house) ч Сингапурыг “хагас эрх чөлөөтэй” гэж дүгнэдэг.

Мэдээж эдгээр шүүмжийн заримд нь эргэлзэшгүй үндэслэл бий. Гэвч Сингапурын ард түмэн бол дэлхийн хамгийн өндөр боловсролтой ард иргэдийн нэгд тооцогддогийг санах хэрэгтэй. Тиймдээ ч тэд дэлхийн хаана ч гологдохооргүй юм. Хэрэв Сингапурын ард түмэн “чөлөөт бус” нийгэмд боомилогдож байгаа бол өөрсдийн итгэл үнэмшилд бат зогсч сонгуулиар засгаа өөрчлөх эрх нь бий. Дийлэнхи нь эх орноо орхиогүй. Яг үүнтэй ижил нэг үнэн зүйл бол америк, европ гэх мэт дэлхийн хамгийн чадварлаг хүмүүс Сингапурын иргэн болж өөрсдийн уугуул иргэншлээс татгалзаж байгаа явдал. Магадгүй барууны хэвлэл мэдээллийнхний анзаарч түвдээгүй нэг зүйлийг энэ хүмүүс анзаарч чадсан байх: Сингапур бол төрж өсч, амьдрахад хамгийн таатай улс орнуудын нэг. 1965 онд сүйрэх тавилантай байсан энэ улс дэлхийн хамгийн өндөр хөгжсөн орны нэг болж чадсан явдал нь өөрөө ер бусын түүх билээ.

Зохиогчийн зөвшөөрөлтэйгээр орчуулсан Д.Сайнбаяр –Ли Куан Юүгийн нэрэмжит Төрийн бодлогын дээд сургуулийн магистрант (@dsainbayar)

Forbes Mongolia сэтгүүл (11 сар)
Эх сурвалж: http://www.huffingtonpost.com/kishore-mahbubani/singapore-world-successful-society_b_7934988.html

Сингапурын Ерөнхий сайд Ли Сян Лүний Үндэсний тусгаар тогтнолын 50 жилийн ойд зориулж хэлсэн үг

2015-08-09T10:10:00.003+09:00

2015 оны 8 сарын 8

Эрхэм Сингапурчууд аа,

1. 50 жилийн өмнө, яг энэ үдэш, Сингапур улс түүхэн өөрчлөлтийн өмнөх цаг мөчтэйгээ золгосон юм. Салан тусгаарлах гэрээнд Кабинетын зүгээс гарын үсэг зураад баталгаажуулчихсан байлаа. Салан тусгаарлах гэрээ болон Тусгаар тогтнолын тунхагийг тусгайлан хэвлэх үүднээс засгийн газрын хэвлэх үйлдвэр чөлөө завгүй ажиллаж байв. Малайзын засгийн газар Цагдаагийн Ерөнхий комиссар болон Бүх цэргийн командлагч нарт маргаашнаас эхлэн шинэ засгийн газрын шууд мэдэлд очих чиглэл өгсөн байдаг. Энэ бүхэн маш өндөр нууцлал дунд явагдсан тул тэр үдэш бидний өвөг дээдэс нэг хоногийн дараа тэдний амьдралд юу тохиолдох талаар ямар ч төсөөлөлгүй, өөрсдийгөө Малайзын иргэн хэмээн бодсоор орондоо нойрсчээ.

2. Өглөө боллоо. 1965 оны 8 дугаар сарын 9. Бидний ертөнц өөрчлөгдөв. Өглөөний 10 цагт радиогоор Тусгаар тогтнолын тунхагийг сонордуулав. Сингапур улс Малайзын бүрэлдэхүүнээс гарч “мөнхөд бие даасан, ардчилсан, тусгаар тогтносон үндэстэн” боллоо. Бүгд Найрамдах Сингапур улс ийнхүү мэндлэв.

3. Ард түмний сэтгэл зовниж байлаа. Бид биеэ дааж чадах эсэхийг хэн маань ч хэлж мэдэхгүй. Эдийн засаг маань чөмөгжиж амжаагүй, чадамж сул байв. Үнэндээ бидэнд ямар ч байгалийн баялаг, бие даасан зэвсэгт хүчин байсангүй. Үдийн алдад эрхэм Ли Куан Юү зурагтаар хэвлэлийн бага хурал хийлээ. Тэрээр сэтгэлээ барьж дийлэлгүй хэвлэлийн бага хурлын ид дунд нулимс дуслуулан уйлсан юм. Түүний хожим хэлснээр энэ бол “сэтгэл догдлуулсан, эмзэг мөч” байжээ.

4. Гэхдээ энэ л эмзэг мөч арлын үндэстний хөгжлийн замналыг цутгах насан туршийн шийдмэг зорилт болж хувирсан юм. Хэвлэлийн бага хурлын эцэст эрхэм Ли Куан Юү Сингапурчуудад хандан “Бид энэ нутагт бусдад үлгэр жишээ болохуйц олон үндэстний Сингапур улсыг цогцлооно. Сингапур бол зөвхөн малай үндэстэн биш, Сингапур бол хятад үндэстэн биш, Сингапур бол энэтхэг үндэстэн ч биш. Хүн бүр төрөлх хэл, соёл, шашны эрх тэгш өөрийн гэсэн орон зайтай байх болно” хэмээн амлалт өгсөн юм.

5. Тэр л мөчөөс хойш бид цоо шинэ үндэстнийг бүтээж эхэлсэн. Ямар ч урт зам туулав даа. Энэ замнал манай анхны манлайлагч нар Сингапурын эхэн үеийнхний зүрх сэтгэлд Сингапур улс бие даасан, тусгаар улсын хувьд амжилтанд хүрч чадна хэмээх итгэл үнэмшлийг төрүүлэх үйлсээр эхэлсэн юм. Тийм ээ, манлайлагчид ба ард түмэн – арслангууд ба арслан зүрхтнүүд хамтдаа нугаршгүй итгэл зүтгэл өвөрлөн улс үндэстнийхээ үндэс суурийг бэхжүүлэхийн төлөө тэмцсэн юм. Хөгжлийн буухиаг тэдний араас манай залуу үе залгамжилж, Сингапурыг улам сэргээн мандуулсан түүхтэй.

6. Жилээс жилд Сингапур улс цэцэглэн хөгжсөн. 1971 онд Британичууд Сингапурыг орхисон явдал, 1973 оны Газрын тосны хямрал, SARS өвчний даамжрал, Азийн санхүүгийн хямрал, Дэлхийн санхүүгийн хямрал гэх мэт олон хэцүү сорилтыг энэ зуур бид хамтдаа туулсан. Бид эдийн засгаа тэлж, ажлын байр бий болгож, орон даяар орон сууц, сургууль, эмнэлэг, цэцэрлэгт хүрээлэн бүтээн байгуулсан. Бид цоо шинэ улс үндэстнийг бүтээн байгуулсан.

7. Жилээс жилд эрхэм Ли Куан Юүгийн 1965 оны 8 сарын 9-нд “бидний өмнө ямагт гэрэлт ирээдүй бий хэмээн итгэж, үндэс язгуур, хэл, шашнаас үл хамаарч нэгдмэл үндэстэн байх болно” гэсэн амлалтыг биелүүлэхийн төлөө бид хамтдаа зүтгэж, зорилгодоо хүрсэн.

8. Тийм ч учраас бидэнд 50 жилийн ойн баяраа ёс төгөлдөр тэмдэглэх хангалттай учир шалтгаан бий.

9. Сингапурын цэргийн хүчний (Nsmen) үе үеийнхний цус, хөлсөө өргөн хамгаалсан амар амгалан, аюулгүй байдлын 50 жилийг хамтдаа тэмдэглэцгээе.

10. Сул талаа хүч тэнхээ болгож чадсан он жилүүдээ тэмдэглэцгээе. Дотооддоо ч зах зээлгүй даржин эдийн засаг хэрхэн дэлхийг өөрийн зах зээлээ болгож, ард иргэдээ ажлын байраар хангаж чадсаныг тэмдэглэцгээе. Өөрийн гэсэн эх газаргүй бид PSA-гийн ачаа тээврийн усан боомт, Чанги нисэх онгоцны буудлыг хэрхэн дэлхийн шилдэг болгож чадсанаа дурсан тэмдэглэцгээе. Малайзын Жохор мужийн импортын уснаас бүрэн хараат байсан бид хэрхэн бүхэл бүтэл арлыг борооны ус тогтоох тосгуур болгож усны NEWater брэндийг шинээр бүтээснээ санан тэмдэглэцгээе. Бидэнд ямар ч байгалийн баялаг байхгүй атал Сингапурынхаа иргэн бүрт өндөр боловсрол эзэмших, авьяас билгээ хөгжүүлэх боломж олгож чадсаныг тэмдэглэцгээе. Хамтдаа байхдаа бүх хүмүүсээ нийлүүлснээс ч илүү хүчтэй гэдгийг бид нотолж чадсан билээ л.

11. Гурав дахь ертөнцийн буурай орноос дэлхийн хөгжлийн манлайд хүрэхдээ ард иргэдийнхээ хэнийг ч ардаа орхилгүй нэгэн цул үндэстэн шиг замнаж чадсанаа юун түрүүн тэмдэглэцгээе. Сингапурын хөгжлөөс чухамдаа иргэн бүр хувиа хүртсэн. Ажилчин ангийн цэнхэр захтнаас эхлээд сэхээтний давхаргын цагаан захтан хүртэл, төсвийн дэмжлэгтэй орон сууц (HDB) эзэмшигчдээс өгсүүлээд тансаг сууц эзэмшигчдийг оролцуулсан ч тэр, хятад, малай, энэтхэг, евроази гэлтгүй бүх хүний амьжиргаа сайжирсан нь үнэн билээ. Бид бол бүх нийтээрээ хувийн орон сууц эзэмшиж, өмчилж чадсан үндэстэн. Хүн бүрт өөрсдийгөө хөгжүүлэх боломж нээлттэй. Хүн бүр илүү гэрэлт ирээдүйтэй золгох хувьтай.

12. Бид өнөөдрийн энэ л өндөрлөгөөс 50 жилийн ялгуусан замналаа эргэн хараад бахархаж байна. Энэ бүхнийг бий болгоход хувь нэмрээ оруулсан хүн бүрт ач санан талархаж байна.

13. Энэхүү өндөрлөгөөс биднийг угтах шинэ оргилуудыг харж болно. Бидний цаашдын аян газрын зурагт тэмдэглэгдээгүй ээ. Гэхдээ бид улам хичээх ёстой. Учир нь бидэнд өөрсөддөө болон хойч үедээ илүү сайн сайхныг бүтээх хүсэл тэмүүлэл бий.

14. Бид зорилгодоо хүрч чадна гэдгээ мэднэ. Яагаад гэвэл бид бие биенийнхээ төлөө бат зогсч чаддаг хүмүүс. Бид нэгдмэл нэг үндэстэн байхдаа хүчтэй. Хөмөрсөн ачааны машинд гацсан нэгнээ аврахын тулд бид зөнгөөрөө цуглараад өргөчихдөг. Хөгжмийн аяз тасарсан ч төрийн дууллаа бид цог жавхаатай дуулан гүйцээдэг. Бид өнгөрснөөрөө бахархаж, ирээдүйдээ итгэл төгс байдаг. Хамтдаа байхдаа бид Сингапурт итгэдэг. Хамтдаа байхдаа бид Сингапурт харьяалагддаг. Бид хамтдаа Сингапур.

15. Миний бие та бүхэнтэй Сингапурын түүхэнд онцгой ач холбогдол бүхий Викториагийн нэрэмжит Концертын танхимаас мэндчилж байна. 1954 онд энэ баганатыг Викториагийн дурсгалын танхим гэж нэрлэдэг байжээ. Эрхэм Ли Куан Юү энэ л танхимд Ардын Хөдөлгөөний Нам (PAP) –ын үндсийг тавьж, эрх тэгш, шударга нийгмийн төлөөх урт удаан тэмцлээ эхлүүлсэн юм. 1958 онд энэ л танхимд “Сингапур мандтугай” (Majulah Singapura) сүлд дуу анх эгшиглэсэн. Тусгаар тогтносныхоо дараа бид Үндэсний баярын өдрийн анхны баярын жагсаалыг зэргэлдээ орших Паданг талбайд хийж, нэг үндэстний ёсоор “Сингапур мандтугай”-г хоолой нийлүүлэн дуулж байлаа.

16. 50 жилийн дараа, Алтан ойн их баяраа (Golden Jubilee) тэмдэглэх гэж Падангийн талбайд бид дахин цугларна. Бид хамтдаа “Сингапур мандтугай” дуугаа бахархалтайгаар дуулж, Үндэсний тангарагаа уншицгаана. Өнгөрсөн 50 жилийн ололт амжилтаараа бахархан цэнгэж, улс үндэстнээрээ зол жаргал, мандан бадрал, хөгжил дэвшлийн манлайд хүрэхийн төлөө үндэс язгуур, хэл, шашнаас үл хамааран эв нийлсэн нэгэн цул үндэстэн байж, Сингапур улсаа мандуулахын төлөө ахиад цоо шинэ эрч хүчээр хамтдаа зүтгэцгээе.

17. Та бүхэндээ Үндэсний баярын 50 жилийн ойн мэндийг өргөн дэвшүүлье!

Орчуулсан Даваабатын Сайнбаяр @dsainbayar
/Сингапурын Үндэсний Их Сургуулийн Ли Куан Юүгийн нэрэмжит Төрийн бодлогын дээд сургуулийн магистрант/

Эх сурвалж: http://www.pmo.gov.sg/mediacentre/prime-minister-lee-hsien-loongs-national-day-message-2015-english

Монгол мөрөөдөл ба үндэстний амбици

2015-02-14T17:04:00.000+08:00

Америк мөрөөдөл

Америк мөрөөдөл гэх хэлцийг Холливудын кино, утга зохиолоос дуулаагүй хүн ховор. Гудамжны рэппэрүүд ч дуундаа үглэдэг энэ үгээр Барак Обама номоо гарчиглаж байв. Ягшмал тодорхойлолт байхгүй ч америк мөрөөдөл бол гарвал угсаа, арьсны өнгө, нас, хүйс, шашин шүтлэгээс үл хамааран хүн бүрт тэгш боломж, зорилгодоо хүрэх бүхий л бололцоог олгох идеал буюу үзэл санаа, үндэстний нь хүсэл эрмэлзэл юм. Нөгөөтэйгүүр хүн өөрийн цуцашгүй хөдөлмөр, сонголтоор ямар ч амжилтанд хүрч болно гэсэн итгэл үнэмшил, түүнийг гүйцэлдүүлэгч зөв тогтолцоог илтгэдэг. Америк мөрөөдлийн суурь философи нь АНУ-ын Тусгаар тогтнолын тунхагт шигтгээстэй байдаг ажгуу. Улстөрийн болон эдийн засгийн эрх чөлөө, эрхзүйт ёс, хувийн өмч бол америк мөрөөдлийн үндэс суурь нь юм. Хоёроос цөөнгүй хүүхэд, хувийн хаус, том жийп, ажилтай орлоготой дундаж гэр бүл бол америк мөрөөдлийн хялбаршуулсан бэлэг тэмдэг бөгөөд энэ дүр төрх америкчуудын тархинд бага балчир наснаас нь зураастай байдаг. Америк мөрөөдөлдөө бид хүрч чадаж байна уу хэмээн тэд бие биеэсээ асууж, үндэстнээрээ хамт тэмүүлэх хүсэл мөрөөдлийнхөө бэлгэ тэмдэг, нэг төрлийн дэнс болгох ажээ.

Хятад мөрөөдөл

Хятадын нэн шинэ түүхэнд хамгийн хүчирхэг, шударга гэсэн нэр хүндийг богино хугацаанд олж авсан Си Зиньпин 2012 оны 11 сард Хятадын Коммунист Намын даргаар сонгогдсон даруйдаа “Хятад мөрөөдөл” гэсэн цоо шинэ үзэл санааг тунхаглажээ. Нэг ёсондоо Дэн Сяо Пиний Нээлттэй хаалганы бодлогоор амжилттай замнаж 21-р зуунтай золгосон хятад үндэстэнд дахиад шинэ мөрөөдөл, шинэ бодлого, шинэ үзэл санаа, шинэ оргил, шинэ хэмжүүр хэрэгтэй болсон яг л энэ торгон мөчид Си Зиньпин Хятад мөрөөдлийг тунхагласан нь чухам цагаа олсон гэлтэй. Си Зиньпин энэхүү шинэ идеологио “Хятад үндэстний сэргэн мандалт, хятад хүний амьжиргааны түвшинг сайжруулах, хөгжил дэвшил, илүү сайн нийгмийг цогцлоох болон цэрэг армийг хүчирхэгжүүлэх” хэмээн томъёолсон байна. Хятад мөрөөдөл гэсэн хоёр үгийг уриагаа болгосон даруй хэвлэл мэдээллийн гол эх сурвалжуудаар үзэл санааг нь түгээн дэлгэрүүлж, төр нийгмийн зүтгэлтнүүд ч бүх шатанд тогтмол хэрэглэн хэвшиж, Хятадын нийгэм дахь хувь хүний эрх үүрэг, эзлэх байр суурийг тодорхойлдог болжээ.

Энэ хэллэгийг анх Нью-Йорк таймс сонины тоймч Томас Фридманы бичсэн “Хятадад өөрийн гэсэн мөрөөдөл хэрэгтэй” нэртэй нийтлэлээс үүдэж Хятадад дэлгэрсэн гэж үзэх нь бий. (эл зохиогчийн “The World is Flat” ном “Дэлхий бөөрөнхий биш” нэрээр 2007 онд Монголд хэвлэгдсэн) Нэр нь л төстэй болохоос Америк мөрөөдлөөс хэлбэр, агуулгаар тэс өөр, гэхдээ улс үндэстэндээ нэгдмэл идеал, мөрөөдөл бэлэглэж, бүгдийг нь нэг зүгт уриалан дуудаж чадаж буйгаараа зорилго нэг гэлтэй.

Хамгийн сонирхолтой нь Си Зиньпин хоосон гоё лоозон хэлсэнгүй. Тэрбээр Хятад мөрөөдөлтэй уялдуулж “Хос 100” (Two 100s) нэртэй маш тодорхой хоёр зорилт, хөгжлийн стратеги дэвшүүлжээ. Эхний зорилт нь 2021 он буюу ХКН-ын 100 жилийн ой тохиох үед moderately well-off society (xiaokang) буюу дунд зэргийн чинээлэг нийгэм цогцлоох тухай бол хоёр дахь зорилтоо Хятадыг орчин үежүүлж, үсрэнгүй хөгжүүлэх зорилгын хүрээнд 2049 он буюу БНХАУ байгуулагдсаны 100 жилийн ойгоор fully developed nation буюу өндөр хөгжилтэй орон болно гэж тодорхойлжээ.

Дунд зэргийн чинээлэг нийгэм цогцлооно гэдэг нь томоохон хотууд төдийгүй хөдөө орон нутгийн иргэд ч өндөр түвшний амьжиргаатай болох тухай юм. 2010 оны байдлаар нэг хүнд ногдох ДНБ-ийг 2021 он гэхэд хоёр дахин нугалж, орон нутагт буй иргэдийг хотжуулж (ойролцоогоор 1 тэрбум буюу хятадын хүн амын 70%) дуусгах зорилт тавьжээ. Модернизаци буюу орчин үежүүлэлт гэдэг зорилтоо шинжлэх ухаан, технологи болон эдийн засаг, бизнесийн салбарт дэлхийд тэргүүлэх байр суурь эзлэхээс өгсүүлээд Хятадын соёл иргэншил, соёл, зэвсэгт хүчнийг бэхжүүлэх бодлогыг хамааруулж, хүний хүчин чармайлт, хөгжлийн асуудалд төрөөс идэвхийлэн оролцоно хэмээн маш тодорхой томъёолсон байна.

Олон улсын хөрөнгө оруулалтын банкир Роберт Күн Хятад мөрөөдөл нь дөрвөн хэсгээс бүрддэг гэж Нью-Йорк Таймс сонинд бичжээ: 1. Хүчирхэг Хятад орон (эдийн засаг, улстөр, гадаад бодлого, шинжлэх ухаан, зэвсэгт хүчин); 2. Соёл иргэншсэн Хятад орон (тэгш байдал, шударга ёс, баялаг соёл, өндөр ёс суртахуун); 3. Эв нэгдэлтэй Хятад орон (нийгмийн анги давхаргууд хоорондоо эв найртай байх); 4. Үзэсгэлэнт Хятад орон (эрүүл байгаль орчин, агаар, төрөл бүрийн бохирдлыг багасгах);

Үндсэндээ маш тодорхой зорилт тавьсан удирдагчынхаа уриалга дор хятад үндэстэн нэг зүгт харж, тэмүүлж чадаж байна. Хятад мөрөөдөл гэдэг үг өдгөө www.baidu.com хайлтын системийн хамгийн их эрэлттэй түлхүүр үгсийн нэг болсон нь үүнийг илтгэнэ. (Бээжинд буугаад мордсон гийчин Хятадын аль ч сувгаар Beautiful China нэртэй Хятадын үзэсгэлэнт байгалийн зураглал, рекламыг үзэхгүй өнгөрөх аргагүй)

Урд хөрш хөгжлөө олон арван жилээр тодорхойлж байна. Тэд Great renewal of Chinese nation хэмээж үндэстнээ шинэ эрч хүч, шинэ өнгөөр тодорхойлж байна. Tэд дэлхийд тэргүүлэгч үндэстнийг шинээр бүтээж байна.

Монгол мөрөөдөл... Бид хаашаа зүглэнэ вэ?

Pax Mongolica хэмээх бүтэн эринг хүн төрөлхтний түүхэнд мөнхөлсөн Монголын эзэнт гүрний мандан-бадралын үеэс хойшхи бидний амьдарч буй 21-р зуун бол яах аргагүй шинэ Монголын дахин-сэргэн-мандалтын зуун мөн. 20-р зууны эхэн үеийн Монголын төрийн зүтгэлтнүүд тухайн үед бидэнд “ногдсон” хамгийн боломжит идеологийг нутагшуулж, тусгаар Монгол улсын төлөө хэмээх үндэстний их хүсэл тэмүүлэл дор үйлдвэржилт, хөдөө аж ахуй, шинжлэх ухаан, соёл, боловсрол, хотжилтод маш тодорхой зорилтууд тавьж, улс нийтээрээ НЭГ ЗҮГТ харж, уйгагүй хөдөлмөрлөсний дүнд орчин үеийн Монголын суурийг тавьж чаджээ. Тэд тавьсан зорилгодоо ХҮРСЭН. 90-ээд оны Ардчилсан хувьсгалынхан ч түүхэн гавьяагаа байгуулж, тусгаар тогтнолыг бүрэн утгаар нь тунхаглаж, ардчилсан нийгмийн суурийг тавихдаа бүхэл үндэстнээрээ НЭГ ЗҮГТ хамтдаа тэмүүлж, хөдөлж чадсан.

Үндэстний хүсэл эрмэлзэл бол үндэсний язгуур эрх ашгаар эрэмбэлэгдэж байнгын усалгаа, зөв манлайллыг эрж хайж байдаг. Шилжилтийн нугачаа, даяаршлын эринд алдагдсан үнэт зүйлүүдээ хайж, үндэстний цоо шинэ ялгарлыг цогцлоох учраа дээр дооргүй олохгүй хөл алдаж байна.

Бид өнөөдөр хүмүүнлэг иргэний ардчилсан нийгэм байгуулж, капитализмын замаар замнаж буй мэт боловч яг үнэндээ дээрх хоёр замналаасаа байнга хазайж байна. Одоо “мөрдөгдөж” буй Монгол улсын хөгжлийн бодлого бол сонгуулийн дөрвөн жилд зориулсан амлалтын жагсаалт төдий юм. Мянганы хөгжлийн зорилтод суурилсан үндэсний хөгжлийн цогц бодлого хэмээх сүржин нэртэй бичиг баримт байдаг боловч ард нийтийн хүсэл зоригийн илэрхийлэл болж чадсангүй. Агуулга, зорилт нь чухам юу байдгийг энгийн иргэд байтугай төрийн түшээд өөрсдөө ч ойлгоогүй, мөрдөөгүй, итгээгүй.

Улс орон байтугай хувь хүн, гэр бүл, компаниуд ч урт хугацааны төлөвлөгөө гаргаж хөгжлийн зорилтоо тодорхойлдог нь үсрэнгүй орнуудын амжилтын хэв маяг. Бид бүх шатандаа төлөвлөгөөгүй, хариуцлагагүй нийгэмд бужигналдаж байна. Ажил хэргийн уулзалтад оролцогч талууд ирэх эсэх нь 50% эргэлзээтэй, Засгийн газар нь ямар ч шийдвэрээ дуртай цагтаа өөрчлөх магадлалтай, төгрөгийн ханш хэрхэн өөрчлөгдөхийг нэг жилийн өмнө байтугай сарын өмнө мэдэх боломжгүй байдгаас ихэнхи компани ядаж л нэг жилийн төлөвлөгөө гаргахдаа бэрхшээлтэй тулгарна. Хувь хүн, компани байтугай угаас улс орон маань хаашаа явж байгааг ч мэдэж байгаа хүн байхгүй байна. Зарим нь социализм байгуулахаар шулуудаж, зарим нь ардчиллаас ухарч байна. Бид Канад, Австралийн хөгжлийн замналаар явах гээд байна уу, эсвэл мэдлэгийн эдийн засагт суурилсан Япон, Солонгос шиг болох гээд байна уу? Скандинавын орнуудын нийгмийг цогцлоох гээд байна уу эсвэл Монголын гэсэн өөрийн хэв маягийг тодорхойлж байна уу? Хэрэв тийм бол тэр нь тэгээд юу вэ?

Үндэстний хүсэл тэмүүллийг тэргүүлэх сэхээтний олонлогууд ба ард түмний сонгосон төлөөлөл зүгшрүүлж, манлайлдаг. Монголын төр ба тэргүүлэгч улстөрийн нам, хүчнүүд үндэстнийхээ хүсэл эрмэлзэл, итгэл үнэмшил, үнэт зүйлийг огоорч, тэднийг мохоож байна.

Манай үндэстний амбици буюу үндэстний хүсэл мөрөөдөл юу вэ? Тусгаар тогтносон, ардчилсан Монгол улсын дараагийн зорилт юу байх вэ? Бидэнд яг одоо улс үндэстнээрээ хамтдаа тавьсан зорилт, хүрэх оргил, түүнд хүрэх хөгжлийн загвар, тавьсан огноо байна уу? Манай үндэстний соёлын бодлого юу вэ? Бид нэг хүнд ногдох ДНБ-ийг хэзээ арав дахин өсгөх вэ? Бид хэзээ ӨНДӨР ХӨГЖИЛТЭЙ ОРНЫ тоонд багтах вэ? Хэрэв очих бол ЯАЖ вэ?

Үндэстний хүсэл эрмэлзэл, түүндээ тулгуурласан биелэгдэхүйц, цаг хугацаатай, тооцоо судалгаатай, гуйвшгүй хөгжлийн бодлого, зорилтуудаа тодорхойлж, улс үндэстнийхээ хувьд гүн бат итгэл үнэмшил олж аваагүй цагт бид наад захын жижиг асуудлуудад ч ямагт нийгмээрээ талцаж, хөгжлийн эрчийг өөрсдөө хойш чангааж суух өнөөгийн дүр зураг үргэлжилсээр байх болно. (Үргэлжлэл бий...)

Даваабатын Сайнбаяр @dsainbayar 2015.02.09

Дээд боловсролын шинэчлэл - Либерал артс хөтөлбөр

2015-01-12T21:58:00.001+08:00

2015/01/13-ны өдрийн 15:00 цагт ШУТИС дээр ОЛУУЛАА Клубын Ерөнхий зохицуулагч Д.Сайнбаяр "Дээд боловсролын шинэчлэл - Либерал артс хөтөлбөр" сэдвээр лекц уншина. - Зохион байгуулагч ШУТИС, OIL Open Innovation Lab

"Шинэ жилийн мэнд дэвшүүлье" Jardin Residence

2014-12-26T23:44:00.001+08:00

Энэ шинэ жилээр авсан хамгийн сонирхолтой бэлэг. 3 настай Бүжин, 2 настай Индранила охидтойгоо хамт үзэв. 2 охин намайг шоолоод л хөхрөөд байна. Jardin Residence, Шунхлай групптээ баярлалаа. Аса аваргын төгсгөл хэсэг хамгийн инээдтэй байлаа :)

Political Branding Lessons from Mongolia (my interview for CongressDIGITAL)

2014-11-03T00:43:00.003+08:00

http://www.congressdigital.com/blog/2013/07/20/political-branding-lessons-from-mongolia/

Published on 20 July 2013

The branding and design of Mongolia's incumbent President Elbegdorj Tsakhia for this year's elections was clean and modern. We had the chance to talk about it with Mr. Sainbayar Davaabat, Advisor Non-Staff to the President of Mongolia (since January 2013), who worked as head of the Social Media PR team at Elbegdorj Tsakhia's election campaign headquarters.

CongressDIGITAL: Please tell us more about the campaign's logo.

Mr. Sainbayar Davaabat: It was mainly our PR director and chief strategist Ganbaatar Amgalanbaatar's idea. The campaign logo denotes Э ("E" in English), the initial of President Elbegdorj Tsakhia's first name. As for the design, it was inscribed with the national flag and the logo of the Democratic Party. The logo "E" was used pretty much on all campaign messages where the letter "E" occurred -- such as on our official TV news channel Unity news (Эв нэгдлийн мэдээ).

CongressDIGITAL: What font did you choose to use and why?

Mr. Sainbayar Davaabat: We used traditional Arial font all across our official website and print media for the straightforward and fresh feel of it. Also, we were careful about not being overpowering as the President was an incumbent.

CongressDIGITAL: Please tell us more about the poster with two horses.

Mr. Sainbayar Davaabat: Mongolians are traditionally a nomadic people. More than half of our population still lives in the countryside herding animals. For both urban and nomadic voters, we have presented a campaign slogan: "Илүү эрчээр Илүү хөгжил рүү" or "Moving forward with More strength" on a poster with the president riding a horse with a spare horse. Mongolians take a spare horse when we hit the road to a faraway distance. So the spare horse symbolizes our candidate's far-reaching goal and his second term in Presidential office. I believe it was a fantastic combination and delivers the message clearly to a voter's optimistic spirit and tradition at the same time.

CongressDIGITAL: What is your "digital strategy" for social media?

Mr. Sainbayar Davaabat: Our main strategy was to encourage youth participation and volunteerism. Compared to the previous elections, social media played a significant role in this year's Presidential election. With 1.9 million voters in the country, we have a rising number of 630,000 people on Facebook and roughly 65,000 urban voters on Twitter. This means 1 out of every 3 voters is on Facebook while 1 out of every 30 voters is on Twitter. We have created a Facebook – Twitter – YouTube viral chain and managed all of it simultaneously motivating volunteer supporters. We have carefully analyzed and worked with party members, volunteers and supporters on the most popular Facebook groups and pages and Twitter users with the most followers. We strategically encouraged youth volunteers to be more creative in making amateur videos, music videos, comic banners and web posters to promote our campaign messages. Youth turnout was crucial in this election. Also, we have used an in-house, proprietary software which does parsing and data mining on tweets to examine popularity rankings of the Presidential candidates among Twitter users. The announcement of the rankings among Twitter users and exit poll results from diaspora voters became most talked about topics on social media. It certainly influenced floating voters effectively. Our official website was designed by the New Media Marketing Agency and I believe they did a fantastic job. It was meant to be contemporary, clean-cut, yet user friendly all across. Official social media channels were managed by our professional team of volunteers. We also encouraged application developers to release Android application games for free download.

http://www.congressdigital.com/blog/2013/07/20/political-branding-lessons-from-mongolia/

МОНГОЛЫН УЛСТӨР МОНГОЛЫГ МУУХАЙ ХАРАГДУУЛЖ БАЙНА

2014-10-10T22:38:00.000+08:00

“Улс төрд шинэ манлайлагч” төслийн нээлтэнд хэлсэн үг

2014.10.10 Төслийн нээлтийн үйл ажиллагаа – Соёлын Төв Өргөө – Д.Сайнбаяр

Сайн байцгаана уу 21-р зууны Монгол залуус аа! Юуны өмнө хэн нэгэнд биш, харин та бүгд өөрсөддөө зориулаад алга ташаарай. Яагаад гэвэл өнөөдөр энд цугласан та бүгд бие биедээ баяр хүргэх маш том шалтгаан байгаа гэдэгт би эргэлзэхгүй байна.

Хүн өөрийн амьдралынхаа мөч бүрт СОНГОЛТ хийдэг. Гэхдээ амьдралын турш маш цөөн чухал сонголт, САЛАА ЗАМЫН өмнө ирдэг билээ. Их сургуульд суралцах, мэргэжлээ сонгох, анхны ажил, гэр бүл г.м Гэхдээ энэ чухал сонголтуудыг хийх боломж дандаа давтагдаад байдаггүй.

Одоогоос долоон жилийн өмнө би есөн жил харь нутагт ном сурч, ажил хийж, нэг ёсондоо "бадарчилж" яваад төрж өссөн Монголдоо буцаж ирсэн. 26 настай, АНУ-ын Чикаго хотод програмистаар ажилладаг, үсээ босгож самнасан тийм л нэг энгийн залуу. Эрч хүч дүүрэн. Яг тэр үед би бас л нэг чухал сонголтын өмнө ирсэн. Эх орондоо хийж бүтээж, өөрийгөө бизнесийн салбарт сорих уу, эсвэл Америкт өндөр цалинтай ажлаа хийгээд, тэнд эхэлсэн амьдралаа өрнүүлэх үү гэж. Удаан бодсоны эцэст Монголдоо үлдэж, Global CEO нэвтрүүлэгт оролцох сонголтыг хийж байсан. Энэ бол тийм амар сонголт байгаагүй ч амьдралдаа хийсэн хамгийн зөв сонголтуудын нэг байсан гэж одоо ч надад бодогддог.

Дэлхийн цалинг Монголдоо уриатай тус нэвтрүүлэгт шигшигдэн оролцсон 15 залуусын ихэнхи нь өнөөдөр Монголын топ групп компаниудад, зарим нь өөр өөрийн сонгосон салбарт манлайлагч болж ажиллаж, дэлхийн цалинг Монголдоо авч байна. Ард түмний өмнө мэдлэг боловсрол, авьяас чадвараа нээлттэйгээр уралдуулж, ӨӨРСДИЙГӨӨ СОРЬЖ, ӨӨРСДИЙГӨӨ НЭЭСЭН нь бидний хувьд хамгийн том шагнал болсон юм. Тэдний хэн нь ч “арын хаалгаар” ажилд орж, “арын хаалгаар” амьдралаа төвхнүүлээгүй ээ.

Өнөөдөр Монголын нийгэмд хүн бүр л бүгдийг шүүмжилдэг болжээ. Энэ нь ч сайн хэрэг. Гэхдээ түнэр харанхуйг зүхэж суухаар ганц ч болтугай лаа асаа гэж нэг ухаантны хэлсэн үг бий. Тун харамсалтай нь болохгүй, бүтэхгүй байна хэмээн шүүмжлэгчдийн тоо түүнийг өөрчлөхийн төлөө үйлдэл хийж буй хүмүүсээсээ олон байна. Шийдлийг олж нээх, хэрэгжүүлэхэд ҮЙЛДЭЛ, ОРОЛЦОО чухал. Тэртусмаа ЗАЛУУСЫН ОРОЛЦОО чухал.

Үүнийг та бүхэн хийж чадна.

УЛСТӨР гэдэг үгээс Монголчууд бид залхжээ. Бүх нийтээрээ улстөрч хүнийг адгийн амьтан гэж боддог болсон байна. Тэр улстөрд орж байгаа гэнэ гээд бие биеэ ад үзэх, сайн муугаар хэлдэг болжээ. Энэ бол өөрөө яагаад залуус улстөрд дуу хоолой, үйлдлээрээ оролцох ёстой вэ гэдгийн маш том шалтгаан болж байна. Яагаад манай нийгэм УЛСТӨР гэдэг үгээс ингэж их цэрвэнэ вэ?

Яагаад гэвэл МОНГОЛЫН УЛСТӨР БОХИР БАЙНА. Яагаад гэвэл МОНГОЛЫН УЛСТӨР ШУДАРГА БУС БАЙНА. МОНГОЛЫН УЛСТӨРЧИД ХУДАЛ АМЛАЛТ ХЭЛЖ БАЙНА. Монголын УЛСТӨР баялаг бүтээгчдэд СААД болж байна. Монголын улстөр нийгмийн сэтгэлгээний түвшнээс хоцорсон байна. МОНГОЛЫН УЛСТӨР МОНГОЛЫГ МУУХАЙ ХАРАГДУУЛЖ БАЙНА.

Монголын ард түмэн ЦОО ШИНЭ ҮЕИЙН, ӨНДӨР ЁС СУРТАХУУНТАЙ, ОРЧИН ҮЕИЙН мэдлэг боловсролтой, ХЭЛСНЭЭ ХИЙДЭГ, ХИЙСНЭЭ ҮРГЭЛЖЛҮҮЛДЭГ, ҮНЭТ ЗҮЙЛДЭЭ ҮНЭНЧ, ШИНЭ МАНЛАЙЛАГЧДЫГ хүсч байна.

Үүнийг та бүхэн хийж чадна.

Тус төсөлд оролцогчдыг сайн муу хэлж, өөлж, үл итгэж, урьдчилан дүгнэж буй хүмүүс олон байгааг нийгмийн сүлжээгээр харлаа. Улстөрд шинэ манлайлагч болохоор зориглон оролцож буй энэ залуусыг битгий ад үз, залуу үеийн хийж бүтээх, ӨӨРЧЛӨЛТ ХИЙХ ХҮСЭЛ ЗОРИГИЙГ бүү МОХОО гэж би тэдэнд хэлмээр байна. Даргын хүүхэд эсвэл заавал олон жил намын ажил хийсэн хүн манлайлагч болдог байх шаардлагагүй. Эрдэм мэдлэг, авьяас чадлаа ард түмнийхээ өмнө шалгуулая, уралдуулая гээд зориглож буй эдгээр 90 залуусыг дэмжтүгэй гэж тэдэнд хэлмээр байна!

Уудам Монголын өнцөг булан бүрээс шигшигдэн шалгарсан та бүхэн бол Монголын шинэ үеийн сэхээтний төлөөлөл, үндэсний эрх ашиг, үнэт зүйлийг эрхэмлэдэг, Монгол улсын нэр төртэй иргэн, дэлхийн энх тайванч, байгаль орчноо хамгаалагч, шударга ёсыг сахигч, өндөр ёс суртахуунтай, Монгол орны хөгжлийн хөтөч болсон ЭХ ОРНЫ САЙН ХҮҮ, ОХИН мөн гэдэгт бид итгэж байна.

Өнөөдөр та бүгдийн дундаас улс орныхоо иргэдэд ҮЙЛЧЛЭХ (public servant), нийгэмд тулгарсан асуудлуудын ШИЙДЛИЙГ ОЛОХ бодлого тодорхойлогчид, Соёлт нийгэм, Шударга ёс, Xүний эрх, Ардчилсан нийгмийн ҮНЭТ ЗҮЙЛИЙН төлөө тэмцэх МАНЛАЙЛАГЧИД төрнө гэдэгт ард түмэн тань итгэн хүлээж байна.

Монголын түүхийн үе бүрт нүдэндээ цогтой залуу манлайлагч нар төрж, ачааны хүндийг үүрч ирсэн. Энэ ачаа хүссэн хүсээгүй бидний үед шилжин ирж буй. Энэ бол ирж яваа цаг. Манай үеийнхэн их өвөг дээдсийн ариун голомтыг бадрааж, хөгжлийн бамбарыг улам өндөрт өргөх болно.

21 зууны Монгол залуучууд үүнийг хийж чадна. Та бүхэн чадна.

ТА БҮХНИЙГ ЭХ ОРОН ЧИНЬ ДУУДАЖ БАЙНА!

Баярлалаа.

Даваабатын Сайнбаяр
Моннис группын дэд ерөнхийлөгч
Олуулаа клубын ерөнхий зохицуулагч

Өглөөний уулзалт No.3 - Төслийн менежмент

2014-09-09T21:54:00.002+08:00

Маргааш өглөө Хөгжлийн Танхим ТББ-ын залуусын зохион байгуулж буй Төслийн удирдлага сэдэвт миний лекцэнд 100 хүн 10 000 төгрөгийг тус байгууллагын дансанд урьдчилан төлж, өглөө эрт 7 цагт цуглахаар болсныг өнөөдөр мэдээд залуусаараа их бахархлаа. Манай залуус маш эртэч, бас ажил хэрэгч болжээ. Project management ба түүний гол арга барилууд, PDLC-н гол мөчлөгүүд, Resource Plan, Financial Plan, Quality Plan, Сontract management, Procurement management, Time Management, Cost Management, Quality Management, Change Management, Risk Management, Acceptance Management, Communications Management гэх мэт аливаа төсөлд заавал байх ёстой, орхигдуулшгүй удирдлагын хэлбэр, арга барилуудын ач холбогдлыг дэд бүтцийн төслүүд болон олон улсын төслүүд дээр жишээлж ярихаар төлөвлөлөө. Мөн яагаад манай төрийн буюу төсвийн төслүүд нь төслийн удирдлагын дээр дурдсан наад захын аргачлал, төлөвлөгөөг хэрэгжүүлэхгүй орхигдуулснаас болж амжилтгүй болдог тухай (жишээ нь яагаад Монголд маш муу зам баригддаг буюу "бариулдаг") тухай хувийн ажиглалтуудаас хуваалцана. Сүүлийн хэдэн жил хэд хэдэн томоохон төслүүдийг удирдаж ажилласан. Энэ туршлагаасаа аль болох ойлгомжтойгоор, Монголын өнөөгийн нөхцөл, практикт ойртуулж, анхаарах зүйлсийг онцгойлж ярихаар төлөвлөлөө. Мөн сайн төслийн удирдагчид тавигддаг шаардлага, энэ ажилд хэрхэн бэлдэх тухай зөвлөнө. Жил бүр залуустайгаа туршлагаа хуваалцаж далимд нь та бүхнээсээ бас сурч, асар их эрч хүч авдагтаа баяртай байдаг. Маргааш өглөө 7 цагт Blue Sky Tower-т уулзацгаая.

The Atlantic: Afghanistan’s Minority Hazara Students Find Peace in Ulaanbaatar

2014-09-02T22:38:00.002+08:00

EURASIANET.org By Pearly Jacob | October 28, 2011
Some Hazara, who may be descendents of Genghis Khan's army, are ending up back in their ancestors' homeland

Mongolia - Ulaanbaatar hardly registers as dream destination for study-abroad scholars. But for a handful of Afghan students, all-expenses-paid undergraduate scholarships to study in Mongolia's capital city present a pragmatic alternative to life in war-torn Kabul.

Ulaanbaatar hardly registers as dream destination for study-abroad scholars. But for a handful of Afghan students, all-expenses-paid undergraduate scholarships to study in Mongolia's capital city present a pragmatic alternative to life in war-torn Kabul. In the bustling canteen of Mongolia International University (MIU), 21-year-old Nasim Sahel, an ethnic Hazara from Afghanistan's Bamiyan Province, admits that before his arrival the only image he had of Mongolia was of people riding horses -- "and of course Genghis Khan." Currently, Sahel and at least 22 other Hazaras study in Mongolia, most of them the recipients of scholarships specifically designed for members of the oft-persecuted minority group back home. In Afghanistan, Hazaras are believed to be descended from Genghis Khan's marauding forces as they swept through during the Mongol conquests of the 13th century. The name "Hazara" is thought to come from the Persian "hazar," or thousand, a reference to the hordes. Mostly Shi'a Islam believers and Asian in appearance, Hazaras have endured frequent persecution from their Sunni neighbors. The ethnically Pashtun Taliban singled out the group for mass executions and forced deportations, most notably in Mazar-i-Sharif in 1998, and attacks on their settlements in highland towns like Bamiyan, the provincial capital. In 2009, Davaabat Sainbayar, director of an online, non-profit networking initiative for Mongolians worldwide -- Tsahim Urtuu, or "Electronic Station" -- was producing a local TV series tracking Mongolians around the globe when he visited a Hazara community in Kabul. Eyewitness accounts of discrimination, "just because they were regarded as Mongols," shocked him. Three months later, with Mongolian government support, he announced the Tsahim Urtuu scholarship program. "Our goal was to help these students, who we view as ethnic Mongolians, and see where it leads," he says. The three students chosen for the first round underwent nine months of preparatory language lessons before enrolling in undergraduate classes at the government-run National University of Mongolia (NUM) in 2009. Despite the crash course, language is still "the biggest challenge," says Zahra Baksh, a second-year business management student. "We often have to translate words from Mongolian into English and if we still don't get it, into Persian." For most Hazara students, many of whom experienced life as refugees in Iran and Pakistan, their time in Mongolia offers their first taste of prolonged peace and relative stability. Meqdad Salehi, a Tsahim Urtuu scholarship awardee studying international relations at NUM, spent his entire childhood as a displaced person. He was born in Iran to Hazara refugees who had moved there hoping to escape persecution in Afghanistan. Hazaras speak a dialect of Persian. With their Shi'a beliefs, many seek sanctuary in Shi'a Iran, rather than Sunni Pakistan. Unfortunately for Salehi and many like him, discrimination followed the Hazaras to Iran. "Tajiks and Uzbeks refugees from Afghanistan look more like Iranians. It is more difficult for Hazaras to be accepted because of our Mongolian features," said Salehi. Unable to find easy access to jobs and schooling in Iran, his family moved back to Afghanistan -- just as the Taliban gained control over much of the country in the mid-1990s. Taliban repression forced his family to return to Iran, but they found the environment so unwelcoming that they opted to return to Kabul prior to the 9/11 terrorism tragedy and the subsequent US-led blitz on Afghanistan. "The second time we came back to Afghanistan and then 9/11 happened. We heard Americans would attack so we ran to Pakistan," Salehi said. The family has since returned to Kabul. For Sahel, the student from Bamiyan, Mongolia is the opportunity he had always hoped for. "At least there is a country that's supporting me, a country that says, 'Yes, you belong to me,' after I've been exiled from Afghanistan and called a slave," he said. An outspoken student, his hair dyed a reddish blonde, Sahel says the individual freedom he enjoys in Mongolia has been the best part of his experience. Yet he still yearns to return to a peaceful Afghanistan. "I like the idea of being descended from Mongolians, but I belong to Afghanistan." For Hazara students in Ulaanbaatar, thoughts of home are sobering reminders of the uncertainty that loved ones continue to grapple with. "Each time I hear news of gunfire or bomb blasts in Kabul, I have to fight the urge to panic and think the worst," says Meqdad Salehi. When asked to describe the situation at home, Zahra Bakhsh, the business management student, mulled the question for a minute. "Afghanistan is like..." she said before pausing. "I don't know how you say it in English ..." After a quick Google search she finds a satisfactory way to express her sentiments: "Afghanistan is like a spell no one can break." This article also appears at EurasiaNet.org, an Atlantic partner site. Source: http://www.theatlantic.com/international/archive/2011/11/how-afghan-minority-students-found-peace-in-far-away-mongolia/247708/ http://www.eurasianet.org/node/64351

Цахим Өртөө Сүлжээний 1 жилийн ойн тухай мэдээ (хувийн архиваас)

2014-02-11T00:23:00.005+08:00

Ээжийнхээ гэрээс хэдэн ном авах зуур 14 жилийн өмнө ахын минь архивлаж хадгалсан нэг сонины хайчилбарыг олж ихэд олзуурхав. Энэ нь 2000.06.06-ны өдөр "Өдрийн Cонин"-ы 134-р дугаарт Цахим Өртөө Сүлжээний 1 жилийн ойн тухай бичсэн мэдээний хайчилбар аж. Тус мэдээ сонинд хэвлэгдсэнийг дуулаад Ламжав багш нэг их сонин болгож Цахим Өртөө Сүлжээний форумд бичиж, би тэр далимд сүлжээний зохицуулагч Д.Цэрэнбат ахад тоогдож билээ. Бараг анх шахуу сонинд мэдээ бичиж хэвлүүлээд би гэж хүн мөн ч их баярлаж байсан даа (Үүнээс өмнө Датакомын Монголиа Онлайн буюу www.mol.mn -д нэг мэдээ хэвлүүлж байсан санагдана). Сониноос энд дурдагдаж буй зуданд зориулсан хандивын ажлыг манай Байка манлайлан зохион байгуулж байсан. Ямартаа ч тэр үед Цахим Өртөө Сүлжээ маань 18 орноос 200 гаран гишүүдтэй байжээ. Хожим энэ тоо хэдэн мянга хүрсэн билээ. Тухайн үед 7 хоног бүр хэдэн хүн, аль орноос төлөөлж нэмэгдсэнийг Д.Цэрэнбат ах сүлжээнд бичиж бүгдэд мэдээлдэг байсан. Сонин сонин дурсамжууд бодогдоод сайхан байна. Энэ мэдээг бичих үед миний бие 18 настай байсан. Энэ жил буюу 2014.05.31-нд Цахим Өртөө Сүлжээ 15 жилийн ойгоо тэмдэглэнэ. Цаг хугацаа гэж тун ч хурдан өнгөрдөг эд юм даа.

Азийн зуунд тавтай морил

2013-09-06T00:09:00.001+08:00

Залхуурахаараа гэрийн хажуугийн ази зоогойноос carry-out захиалдаг билээ. Тогооч нь миний захиалдаг curry-ны сүмсийг хэнээс ч илүү сайн тааруулж хийдэг хятад тогооч. Хэд хоногийн өмнө ортол ууттай хоолон дээр минь бурам нэмжээ. Юу билээ гээд гайхан хартал 60 жилийн ойд зориулсан хүлээн авалтынхаа ширээг бурмаар чимсэн гээд даруухнаар инээмсэглэлээ. Хариад зурагт асаатал BBC-гээр БНХАУ байгуулагдсаны 60 жилийн ойд зориулсан сүр дуулиантай жагсаалыг харуулж байна. 1949 оны 10 сарын 1-нд албан ёсоор БНХАУ хэмээн тунхаглагдаж, дэлхийн 5 хүн тутмын 1-ийг дээвэртээ багтаасан энэ их гүрний нэн шинэ түүхийг Мао Зэдун, Дэн Сяопиний үе гэж 2 л хуваадаг байсан бол одоо 3 дахь үе нь яах аргагүй иржээ. Таван жилийн өмнө Fortune сэтгүүлд алдарт Jeffrey D. Sachs гуай Welcome to the Asian Century гэж маш сонирхолтой нийтлэл бичсэнийг тухайн үед Америкийн Монголчуудын Замдаан сэтгүүлд орчуулан хэвлүүлж билээ. Хожим монголын хэд хэдэн сонин, сэтгүүлд олон дахин хэвлэгдсэнийг (гүүглдэж үзтэл бас олон вэб блогуудад тавьсан бна) бодоход цаг хугацааны хувьд ач холбогдлоо алдаагүй онцгой сэдэв гэлтэй.

Ш.Баатар ах энэ сэдэвтэй холбогдуулж Хятад улc байгуулагдсаны 60 жилийн ойн эргэн тойронд төрсөн бодол гэж сонирхолтой нийтлэл бичсэн байна лээ. Орж сонирхоорой. Өнгөрсөн хугацаанд монголчууд бидний "урилгаар" маш олон хятадууд хууль бусаар ажиллаж байгааг бид сайн мэднэ. Хятадуудад хандах монголчуудын "хандлага" өөрчлөгдөхөөс бид байнга сэргийлж төрийн хар хайрцагны бодлого улам чанд, амьдралд илүү сайн хэрэгжиж байх хэрэгтэй. Гол нь "хандлага" өөрчлөгдөөд байна. Их эзэн хаан маань "Өмнө зүгт Тангуд улс мөхөөгүй гэдгийг өглөө бүр надад сануулж бай" гэдэг үгийг зүгээр ч нэг хэлээгүй байх аа. Мянга мянган жил хоорондоо дайсагналцаж ирсэн Хятад, Монгол хоёр! Сансраас дэлхий дээр харагддаг цорын ганц бүтээн байгуулалт болох хэдэн мянган бээр үргэлжлэх Цагаан хэрмийг хятадууд биднээс айж босгосон гэж бодохоор л хоёр орны харилцаа ямар байсан нь ойлгомжтой. Гэхдээ Ричард Никсоны амыг Баабар гүүш мөн сайн барьсан байдаг даа!

Нийтлэлийг зав гаргаж уншаарай, уг нь яг Fortune сэтгүүл дээр байдаг нийтлэлийн хажууд байдаг зураг нь бол аймаар. Ямартаа ч энэ зуун Азийн, тэртусмаа Хятадын зуун болно гэсэн Жэффри Сакс гуайн үг үнэний ортой болох нь өдөр өнгөрөх тусам нотлогдсоор байна. Хятад тогооч нар хоол хийхдээ гаргууд, одоо хоол хийх байтугай дэлхийн хамгийн шилдэг машин, компьютер, сансрын пуужинг хийгээд эхэллээ... Гэхдээ хамгийн том хил хязгаараар нийлсэн хойд хөршийн нь хувьд өндөр хурдтай эдийн засгийн өсөлтөөс бид юуг нь зулгааж авч үлдэх вэ? Мөн юунаас нь болгоомжлох вэ? Зүгээр л нэг импортлогч нь байсаар байх уу?
-------------

Азийн зуунд тавтай морил

Хятад улс, магадгүй Энэтхэг улс 2050 он гэхэд АНУ-ын улсын эдийн засгийг гүйцэж түрүүлнэ.

Жэффри Д. Сакс - Колумбын Их Сургууль

АНУ түншдээ ч, дайсандаа ч дэлхийн хамгийн хүчирхэг орон. Францууд АНУ-ыг хэт хүчирхэг орон гэж ярьдаг. Неоконсервативчууд Америкийг шинэ цагийн Ром ч гэдэг. Гэтэл аль аль нь АНУ-ын ноёрхол, удаан хугацаагаар тэргүүлэх чадварыг хэтрүүлж хэлсэн хэрэг юм. Америкийн хүч чадал технoлoгийн өндөр хөгжилд тулгуурладаг боловч энэ нь дэлхийн аль ч улс оронд мөн адил хөгжсөөр л байгаа салбар. Хятад, Энэтхэгийн эдийн засаг АНУ-ынхаас харьцангуй жижиг ч цар хэмжээгээрээ энэ зууны хагас гэхэд Хятад Америкаас түрүүлж, Энэтхэг Америктaй тэнцэж ирж тун магадгүй байна. Дэлхийн эдийн засгийн төвлөрөх хүч Азид шилжих үед АНУ-ын эдийн засгийн давамгайлал буурах нь эргэлзээгүй үнэн юм.

Худалдан авах чадвараар харьцуулж үзвэл одоогоор АНУ-ын эдийн засаг 10.7 триллион ам. доллараар Хятадаас (6.3 триллион ам. доллар) бараг хоёр дахин, Энэтхэгээс (3.6 триллион ам. доллар) гурав дахин хүчтэй байна. Нэг хүнд ногдох орлогоороо (per capita income) АНУ Хятадаас 8 дахин, Энэтхэгээс 11 дахин их байгаа нь Азийн энэ хоёр улсын хэт олон хүн амын тооноос тодорхой хэмжээгээр хамаарч байгаа хэрэг. Хятад, Энэтхэгийн нэг хүнд оногдох орлогын хэмжээ АНУ-ынхаас илүү хурдан өсөх хандлагатай байгаа нь амьжиргааны түвшингийн зөрүүг багасгаж, улмаар энэ хоёр улс АНУ-ын эдийн засгийг гүйцэж түрүүлэх бололцоог нээж байна.

Хятад, Энэтхэг мэтийн ядуу эдийн засагтай орнууд улс төр, эдийн засгаа сайн удирдан жолоодож чадвал бусад баян улс орнуудаас илүү хурдан хөгжих хандлагатай байдаг. Ядуу орнуудын хөгжлийн хоцронгуй байдал нь эргээд тэргүүлэх эдийн засагтай орнуудаас know-how (ямарваа зүйлийг хийж бүтээх мэдлэг туршлага. Орч.) импортлох давуу талыг бий болгодог. Энэ нь капиталын импорт, ар араасаа цувсан гадаадын хөрөнгө оруулалт, эрдэмтэд, инжинeрүүдийн мэргэжил дээшлүүлэлт, сургалтаар бий болдог. Дэлхийн 2-р дайны дараах технологийн хөгжил нь Баруун Европ, АНУ хоёрын орлогын зөрүүг багасгаж, арай ядуу өмнөд Европыг (Грeк, Итали, Португали, Испани улсууд) эдийн засгийн орлогоор нь Хойд Европын баян хөршүүдтэй нь ойртуулж өгч байсан.

Хэрэв хоцрогдож буй орон нь улс төрийн хувьд тогтворгүй, эдийн засгийн буруу удирдлаганд байвал технологийн хөгжилд их саадтай. Энэ бол коммунизмд нэрвэгдсэн Зүүн Европын гол бэрхшээл байлаа. Yүнтэй адил Хятад, Энэтхэг хоёр Дэлхийн 2-р дайны дараах эхний хэдэн арван жилүүдэд Маогийн коммунизм, Нeругийн социализмаас болж эдийн засгаар хурдацтай хөгжих бололцоогоо алдсан. Харин энэ хоёр орны эдийн засгийн хурдацтай хөгжлийн гол түлхүүр нь Хятадад Дэн Сиаопиний 1978 оны эхээр хэрэгжүүлсэн эдийн засгийн либeралчлал, Энэтхэгт Сангийн яамны сайд Мамохан Сингхийн 1991 оноос явуулсан лицeнзний дүрэмд (license raj) хийсэн рeфoрмooс эхтэй билээ.

Одоо энэ хоёр орны эдийн засаг маш сайжирч байна. Хятадын үндэсний нийт бүтээгдэхүүний (YНБ) дүн 1970-аад оны сүүлчээс хойш жил тутам 10%-аар, Энэтхэг улсынх 1991 оноос хойш жил тутам 6%-аар өссөн байхад АНУ-ын жил тутмын эдийн засгийн өсөлт ойролцоогоор 3.5%-тай байна. Гэхдээ Хятад, Энэтхэгийн эдийн засгийн өсөлтийн хурдац АНУ-ын орлогын түвшинтэй ойртох тутам буурах юм. Энэ хоёр орон АНУ болон бусад баян орнуудтай технологийн хөгжлийн түвшингээр ойртох тутам технологийн know how-ийг импортлох боломж нь багасна. Эдийн засгийн өсөлтийн удаашрал нь алгуур боловч энэ хоёр орон болон бусад адил нөхцөлтэй улс орнуудын эдийн засаг дараагийн олон арван он жилүүдэд АНУ-ын эдийн засгийн өсөлтөөс илүү хурдацтайгаар өснө.

Экoнoметриксийн нотолгоогоор бол Хятад, АНУ-ын орлогын зөрүү 50%-aaр багасах үед Хятадын эдийн засгийн өсөлтийн давуу байдал нь жил тутамд 1.4%-аар буурна гэж гарч байна. Хятад улсын нэг хүнд ногдох орлого одоогоор АНУ-ын нэг хүнд ногдох орлогын 13%-тай тэнцэх бөгөөд, Хятадын нэг хүнд ногдох үндэсний нийт бүтээгдэхүүний (YНБ) өсөлт АНУ-ынхаас ойролцоогоор 4.6%-аар илүү хурдтай өсч байна. Харин Хятадын нэг хүнд ногдох орлого АНУ-ын нэг хүнд ногдох орлогын 26%-тай тэнцэх үед, жил тутмын эдийн засгийн өсөлтийн давуу тал 3.2% хүртэл буурна. Мөн цаашдаа ч Хятадын нэг хүнд ногдох орлого АНУ-ын 50%-тай тэнцэж ирэх үед Хятадын жил тутмын эдийн засгийн өсөлтийн давуу тал 1.8% байх төлөвтэй.

Дээрх тоо баримтад түшиглэн урьдчилан тооцоолвол 2050 он гэхэд Хятад улс АНУ-ын нэг хүнд ногдох орлогын хэмжээнд хүрч, 1.4 тэрбум хүн ам нь АНУ-ын тухайн цаг үед хүрэх 400 сая хүн амаас 3.4 дахин их болж таарч байна. Тэр цагт Хятадын YНБ АНУ-ынхаас 75%-иар их байх болно. Мөн дурьдсан тооцоогоор Энэтхэгийн нэг хүнд ногдох орлогын өсөлт АНУ-ынхаас 4%-аар илүү гэж үзвэл, 2050 он гэхэд АНУ-ын нэг хүнд ногдох орлогын түвшингийн 25%-аас бага зэрэг давж, бараг дөрөв дахин их хүн амтай энэ орны эдийн засгийн хэмжээ АНУ-ынхтай тэнцэж ирэх юм.

Мэдээж дайн дажин, халдварт өвчин, улс төрийн тогтворгүй байдал болон эдийн засгийн буруу бодлого, эсвэл хүн амын өсөлтийн өөрчлөлт энэхүү таамаглалыг маань зөрчиж болохыг үгүйсгэхгүй. Гэвч АНУ-ын дэлхийд эзлэх эдийн засгийн байр суурь, эрх нөлөө буурч, Хятад улс, мөн магадгүй Энэтхэг улсад байр сууриа алдах чиг хандлага хүчтэй илэрч байна. Хятад, Энэтхэг болон бусад Азийн хурдтай хөгжиж буй эдийн засагтай орнууд технологийн хөгжлөөр гүйцэж түрүүлэхийн тулд R&D-д (Research and Development - Судалгаа шинжилгээ ба Yйлдвэрлэл. Орч.) үндэсний эдийн засгийнхаа нэлээд хувийг зарцуулж байгаа тодорхой баримтан дээр тулгуурлаж энэ таамаглалыг дэвшүүлж байна.

Мөн түүнчлэн АНУ нь зөвхөн Хятад, Энэтхэг улсаас гадна, өмнөд Ази, Зүүн өмнөд Ази, Зүүн Хойд Азийг холбосон Азийн нэгдмэл эдийн засагтай нүүр тулж байна. Азийн олон орон худалдаа, санхүү, технологийн төвлөрсөн хангамжийг бий болгохын тулд өнгөрсөн үед хийсэн стратегийн алдаагаа нөхөхийг хичээж байна. Одоогийн чиг хандлага, барагцаалсан тооцоогоор бол дэлхийн хүн амын 60%-ийг эзэлсэн хүн амтай Азийн энэ нэгдмэл эдийн засаг дэлхийн YНБ-ний тал хувийг эзлэх төлөвтэй. (Одоогоор дэлхийн YНБ-ний гуравны нэгийг эзэлдэг) Гэтэл АНУ-ын дэлхийд эзлэх хүн амын тоо 5% хэвээр үлдэж, худалдан авах чадвараар дэлхийн YНБ-ний тавны нэгээс илүү хувийг эзэлдэг эдийн засаг нь 2050 он гэхэд түүнээс хоёр дахин бага хувь эзлэх төлөвтэй байна.

Эдийн засгийн үүднээс авч үзвэл АНУ нь Дэлхийн 2-р дайны дараах Баруун Еврoпын эдийн засгийн нөхөн сэргэлтээс ашиг олсны нэгэн адил энэхүү үйл явцаас ашиг олох магадлалтай. АНУ-ын хэрэглэгчидэд Азид үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүний гайхалтай өргөн сонголт, хямд өртөг үр өгөөжөө өгнө. Азиас түгэх шинжлэх ухаан, технoлoгийн дэвшилийн хурдацаас дэлхий нийтээрээ л ашиг хүртэх юм. Сүүлийн жилүүдэд гарсан нэг сонирхолтой жишээ дурдья. Хятадын эрдэмтэд уламжлалт анагаах ухааны аргаар Африк, Зүүн өмнөд Азийн сая сая хүний амийг аврах хумхаа өвчний эсрэг эмийг ургамалаас гаргаж авч чаджээ. Хэрвээ АНУ-д эс нөхөн төлжүүлэх болон бусад биотехнoлoгийн судалгааны хөгжилд шашин, үзэл сурталын байр суурь саад болвол Азийн чаргуу эрдэмтэд энэ салбарт маш түргэн хугацаанд тэргүүлж дөнгөх юм.

Улс төрийн байр сууринаас авч үзвэл шинэ цагийн Ром гэгдэгч АНУ-ын биеэ тоосон тэр дүр төрх замхарч үгүй болно. Энэ намар Ерөнхийлөгч Буш Ази-Номхон Далайн орнуудын эдийн засгийн чуулга уулзалтанд оролцохоор Азид айлчлахад, олон улсын тавцанд АНУ-ын байр суурь алдагдаж байгааг бид хальт мэдэрсэн билээ. АНУ Хятадын валютын ханшны бодлогыг шүүмжлэх гээд Азиас хамтрах түнш эрсэн боловч Азийн бусад улс орнууд бүгд Хятадын талд байсан тул амжилт олоогүй. Азийн хөрш орнууд Хятад улсыг тэдгээр улс орнуудын хөгжлийн гол хөдөлгүүр нь гэж сайн ойлгосон тул Хятадын эдийн засгийн дипломат бодлого АНУ-ыг ийнхүү маданд оруулжээ.

Азийн хөгжиж буй орнууд хөгжил цэцэглэлтийнхээ төлөөх замд бүдэрч ч болохыг үгүйсгэхгүй бөгөөд AНУ-ын зарим шинжээчид Азийн энэ давшингуй хөгжил ямар нэгэн байдлаар тогооноосоо халихгүй байх гэж горьддог билээ. Хэдий тийм ч бид бүгдээрээ нэг завин дээр яваа тул ямарваа нэгэн Азийн хямрал болвол тэр нь бүхэл бүтэн дэлхийг хамарч, АНУ-ыг ч гэсэн хүнд байдалд оруулж дөнгөх юм. Энэ зууны дунд үед 400 сая хүрэх Америкийн хүн ам Азийн таван тэрбум хүн амыг залбиралдаа багтааж ч дийлэхгүй. Азийн эдийн засгийн амжилтыг энэ хэвээр үргэлжилнэ гэж бодвол, 21 дүгээр зуун урьд өмнө байгаагүй их хөгжил дэвшил, шинжлэх ухааны хөгжлийн зуун болох бөгөөд харин АНУ энэ удаа дэлхийн дийлдэшгүй, тэргүүлэх гүрэн бус харин дэлхийн тэргүүлэгч эдийн засагтай гүрнүүдийн нэг болж сурах тийм эрин ирж байна.

Жэффри Д. Сакс бол Колумбын Их Сургуулийн Earth Institute-ийн захирал, Тогтвортой хөгжлийн Куэтэлэт Профeссoр юм.

Source: FORTUNE magazine Vol.149, No. 1 January 12, 2004
Welcome To The Asian Century: By 2050, China and maybe India will overtake the U.S. economy in size
By Jeffrey D. Sachs

Хөрвүүлсэн Д. Сайнбаяр (Чикаго)
Замдаан сэтгүүл 2004 он

Вашингтон, Сан Франциксо, Лондон, Сөүлийн Монголчууд үзэл бодлоо илэрхийлж байна

2013-06-20T13:45:00.000+08:00

Вашингтон, Сан Франциксо, Лондон, Сөүлийн Монголчууд үзэл бодлоо илэрхийлж байна - Бид Сонгох Эрхтэй 2013.06.17

2013 оны Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн үеэр Гадаадад суугаа сонгогчдын дунд хийсэн EXIT POLL судалгааны дүн зарлагдлаа

2013-06-17T14:16:00.000+08:00

Бид Сонгох Эрхтэй клуб 2013 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд САНАЛАА ӨГСӨН гадаадад суугаа сонгогчдын дунд хийсэн EXIT POLL cудалгааны дүнг Улаанбаатарын цагаар 2013.06.17-ны өдрийн 14.00 цагт өөрийн фэйсбүүк хуудсаар дамжуулж цахим орчинд танилцуулж байгаадаа таатай байна.

Энэхүү судалгааны нэгдсэн дүнг гадаадад суугаа Монголчуудын хамгийн ихээр төвлөрсөн Вашингтон, Сан-Франциско, Лондон, Сөүл хотуудад сонгууль өгөхөөр бүртгүүлсэн нийт 2724 сонгогчоос random sampling aргачлалаар түүвэрлэсэн 273 сонгогчийн санал асуулгaд үндэслэв.

Судалгааг дээр дурдсан дөрвөн хотод 06 сарын 14, 15, 16 -ны өдрүүдэд тодорхой цагийн интервалд, тодорхой давтамжаар явуулсан бa нас хүйсний тэнцвэрт байдлыг хангаж, гадны аливаа нөлөөллөөс ангид байлгахыг тэргүүн зорилгоо болгосон.

Бидний танилцуулж буй EXIT POLL судалгаа нь 2013.06.26-ны өдөр оролцох МУ-ын Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн үр дүн, түүний чиг хандлагын талаар ямарваа нэгэн таамаглал дэвшүүлэхийг зориогүй, харин зөвхөн бидний сонгосон зорилтот бүлэг буюу Вашингтон, Сан-Франциско, Лондон, Сөүл хотуудад амьдарч буй сонгогч иргэд болон гадаадад суугаа Монгол улсын иргэдийн сонгуулийн идэвхи, хандлагыг үнэн зөвөөр тандах зорилготой болохыг албан ёсоор мэдэгдэж байна. Нэг ёсондоо энэхүү судалгааны дүнг МУ-ын Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн дүнг СЕХ-ноос албан ёсоор зарласны дараа, зөвхөн гадаадад байгаа сонгогчдын саналын албан ёсны дүнтэй харьцуулж, судалгааны бодит чанарыг дүгнэж үзэх нь нь зүйд нийцэх юм.

Тус судалгааг АНУ-ын Вашингтон хот дахь Монгол соёлын төвийн тэргүүн Др. М.Саруул-Эрдэнэ, Сан-Франциско хот дахь Америкийн Монголчуудын Замдаан сэтгүүлийн эрхлэгч, АНУ-ын Бэй Ариа Монголчуудын холбооны үүсгэн байгуулагч гишүүн Д.Цэрэндорж, Их Британий Лондон хотноо Вестминистрийн их сургуулийн олон улсын харилцаа, улс төрийн ШУ-ны магистрант У.Ганзориг, Сөүлд Солонгосын Чонбүкийн их сургуулийн докторант Д.Пүрэвсүрэн нар зохион байгууллаа. Бид Сонгох Эрхтэй клубын төлөөлөгчид нь тус хотуудад байрлах ЭСЯ, консулын газарт ойролцоо гудамжинд буюу ТУХАЙН УЛСЫН НУТАГ ДЭВСГЭРТ уг судалгааг хийж гүйцэтгэсэн болно.

Нөгөөтэйгүүр бид гадаадын 34 оронд байрлах 39 дипломат төлөөлөгчийн газар гадаадад суугаа сонгогчдоос санал авч дууссаны дараа энэхүү судалгааны дүнг зарлаж байгаагаараа онцлог.

Бид Сонгох Эрхтэй клубынхэн Вашингтон, Сан-Франциско, Лондон, Сөүл зэрэг 4 хотод нийт саналаа өгсөн 711 иргэдийн 273 хүнээс судалгаа авахад:

• AH - аас нэр дэвшигч Ц.Элбэгдоржид 195 сонгогч (71.43%)
• МАН - аас нэр дэвшигч Б.Бат-Эрдэнэд 69 сонгогч (25.27%)
• МАXН - аас нэр дэвшигч Н.Удвалд 9 сонгогч (3.30%) тус тус саналаа өгснөө илэрхийлжээ.

Бид энэхүү судалгааг явуулахдаа Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Сонгуулийн тухай хуулийг мөрдөж, хуулийн хүрээнд үйл ажиллагаа явуулсан болохыг албан ёсоор мэдэгдэж байна. Холбогдох заалт, тайлбартай танилцана уу.

Эх сурвалж: Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн тухай xууль http://www.legalinfo.mn/law/details/8910?lawid=8910

8.2. Ээлжит сонгуулийн санал авах өдөр нь сонгуулийн жилийн зургадугаар сарын сүүлийн хагасын аль нэг ажлын өдөр байна.

(Тайлбар: УИХ-аас энэ өдрийг 2013.06.26-ны өдөр гэж тогтсон)

8.4. Монгол Улсын дипломат төлөөлөгчийн газар байрладаг гадаад улсад байгаа сонгуулийн эрх бүхий иргэд /цаашид “гадаад улсад байгаа иргэд” гэх/-ээс санал авах өдрийг Улсын Их Хурал тогтоох бөгөөд уг санал авах өдөр нь гурав хүртэл өдөр байж болно.

(Тайлбар: Энэ өдрийг 2013.06.14 - 16-ны өдөр гэж тогтсон)

33.6. Аливаа этгээд санал авах өдөр хүртэлх долоо хоногийн хугацаанд нам, нэр дэвшигчдийн талаар санал асуулга явуулах, энэ төрлийн мэдээллийг бүх төрлийн мэдээллийн хэрэгсэл ашиглан нийтлэх, тараахыг хориглоно.

(Тайлбар: 1. Бид сонгуулийн өмнө бус харин сонгуулийн ҮЕЭР санал асуулга хийсэн тул дээрх заалт бидэнд хамаарахгүй. Энэ заалт нь зөвхөн САНАЛ АВАХ ӨДӨР ХҮРТЭЛХ ДОЛОО ХОНОГИЙН хугацааг заасан. 2. EXIT POLL судалгааны дүнг бид Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт явагдаж буй сонгуулиас долоо хоногийн өмнө буюу 2013.06.19-ны өдрөөс өмнө зарлаж буй тул хуулийн заалтыг огт зөрчөөгүй болно)

Exit poll гэж юу вэ?

EXIT POLL нь сонгогчийг сонгуулийн хэсгийн хороонд саналаа өгөөд ГАРЧ ИРСЭН ДАРУЙД "Та аль нам/нэр дэвшигчийн төлөө саналаа өгсөн бэ?" гэсэн ганц асуулт бүхий санал асуулгын хуудас бөглүүлж, битүүмжилсэн хайрцаганд хүлээж авдаг маш энгийн горимтой, гадаадын олон оронд түгээмэл судалгаа юм. Энэхүү судалгаанд оролцогчид зөвхөн цаасан дээр сонгосон нам, нэр дэвшигчээ дугуйлах бөгөөд өөр нэмэлт мэдээллээ өгөх шаардлагагүй байдаг. EXIT POLL судалгаа нь бодит мэдээлэлд анализ хийж, хувь хүний мэдээллийн нууцлалыг чанд баримталдагаараа онцлог.

Нэмэлт мэдээлэл:

Мэдээллийн анхны эх сурвалж: http://www.facebook.com/ElectionMN

2012 оны УИХ-ын сонгуулийн үеэр Гадаадад суугаа Монголчуудын дунд хийсэн EXIT POLL судалгааны дүн ба албан ёсны сонгуулийн дүнгийн харьцуулалт:
http://www.sainbayar.com/2013/06/2012-exit-poll.html

2012 оны УИХ-ын сонгуулийн үеэр Гадаадад суугаа Монголчуудын дунд хийсэн EXIT POLL судалгааны дүн ба харьцуулалт

2013-06-14T18:52:00.003+08:00

УИХ-ын 2012 оны сонгуулиар гадаадад суугаа Монголчууд анх удаа сонгуульд саналаа өгөх эрхээр хангагдсан юм. Монгол улсын 39 дипломат төлөөлөгчийн газарт 2012.05.11-нээс 30-ны өдрийг дуустал гадаадад суугаа 4,320 иргэн саналаа өгөхөөр бүртгүүлснээс Сонгуулийн Ерөнхий Хороо 4,276 иргэний сонгуульд оролцох эрхийг баталгаажуулжээ.

Санал хураалтын ажиллагаа 39 салбар комисст, тухайн орнуудын цагаар 2012.06.10-ны өдрийн 07.00-20.00 цагийн хооронд явагдаж, эцсийн байдлаар нийт 2,779 сонгогч өөрийн дэмжиж буй нам эвслийн төлөө саналаа өгсөн нь анх бүртгүүлсэн сонгогчдын 65% болсон байна.

Бид Сонгох Эрхтэй клуб нь сонгуулийн өдөр буюу 2012.06.10-нд Монгол улсын иргэд хамгийн ихээр төвлөрсөн Вашингтон, Сан-Франциско, Сөүл, Лондон, Токио хотуудад сонгууль өгөхөөр бүртгүүлсэн нийт 711 сонгогчоос RANDOM SAMPLING aргачлалаар 249 сонгогчийг түүвэрлэн (нийт сонгогчдын 9%) санал асуулга хийж Монголын анхны EXIT POLL судалгааг амжилттай хийсэн билээ.

Бид Сонгох Эрхтэй клубээс EXIT POLL cудалгааны дүнг 2012.06.13-ны өдөр өөрийн вэб хуудсаар дамжуулж интернэт орчинд танилцуулсан нь олон нийтийн дунд ихээхэн дуулиан тарьжээ. Гэхдээ энэхүү судалгаа нь Монгол улсын газар нутагт амьдарч буй нийт иргэдийн сонгуулийн дүнг илэрхийлэх, таамаглахыг зориогүй, харин бидний сонгосон зорилтот бүлэг буюу гадаадад суугаа Монгол улсын иргэдийн санал өгч буй байдал, хандлагын тухай судалгаа байж ирснийг цохон тэмдэглэх нь зүй.

Энэхүү судалгааг явуулахад Монгол туургатны Цахим Өртөө Сүлжээ (1999), Америкийн Монголчуудын Даяар Монгол Сонин (2002), Сан Франциско дахь Замдаан сэтгүүл (2002), Вашингтон дахь Монгол Соёлын Төв (2004) болон Их Британи, Герман, Япон, Герман, Солонгос дахь Монголчуудын холбоо, нийгэмлэгийн идэвхитэн гишүүд, оюутан залуус идэвхитэй оролцсон байна.

Exit poll гэж юу вэ?

EXIT POLL нь сонгогчийг сонгуулийн хэсгийн хороонд саналаа өгөөд ГАРЧ ИРСЭН ДАРУЙД "Та аль нам/нэр дэвшигчийн төлөө саналаа өгсөн бэ?" гэсэн ганц асуулт бүхий санал асуулгын хуудас бөглүүлж, битүүмжилсэн хайрцаганд хүлээж авдаг маш энгийн горимтой, гадаадын олон оронд түгээмэл судалгаа юм. Энэхүү судалгаанд оролцогчид зөвхөн цаасан дээр сонгосон нам, нэр дэвшигчээ дугуйлах бөгөөд өөр нэмэлт мэдээллээ өгөх шаардлагагүй байдаг. EXIT POLL судалгаа нь бодит мэдээлэлд анализ хийж, хувь хүний мэдээллийн нууцлалыг чанд баримталдагаараа онцлог.

Ингээд та бүхэнд 2012 оны УИХ-ын сонгуулийн үеэр Гадаадад суугаа Монголчуудын дунд хийсэн EXIT POLL судалгааны дүн ба харьцуулалтыг танилцуулж буйг хүлээн авна уу.

Бид Сонгох Эрхтэй клуб
www.facebook.com/ElectionMN
www.twitter.com/ElectionM
www.youtube.com/ElectionMN

• СЕХ Гадаад улсад байгаа иргэдийг сонгуульд оролцуулах, тэдний саналыг авах ажлыг анх удаа зохион байгуулав: http://www.gec.gov.mn/details/435
• Гадаадад байгаа монголчууд саналаа өгч дууслаа: http://songuuli.news.mn/content/110751.shtml
• Гадаадад байгаа 2777 монгол иргэн саналаа өглөө: http://ipost.mn/news/read/1169
• EXIT POLL судалгааны дүн зарлагдлаа:
http://www.dayarmongol.com/index.php/stories/news-stories/mongolia/7357-exit-poll-6
http://www.sainbayar.com/2012/06/exit-poll_14.html
• Exit Poll of Diaspora Voters (in English): http://blogs.ubc.ca/mongolia/2012/exit-poll-of-diaspora-voters/
• Эрхүүгийнхэн тэргүүлж, Парис “баян ходоод” болов: http://songuuli.news.mn/content/110709.shtml