دستنوشته‌های 360‌درجه

بازي بازي

2012-01-21T11:40:00.001+03:30

شب برف اومد، صبح آفتاب زد دخلش رو آورد.
مي‌توني از آب شدن برف غصه بخوري،
مي‌توني از حركت توي اين تغيير لذت ببري.
مي‌توني بين اون غصه و اين لذت در نوسان باشي.
مي‌توني هم با خودت همينجور الكي حرف بزني تا برف بعدي.
من مي‌رم با باقيمونده‌ش هر چي كه هست برف بازي.

قضيه‌ي كي‌بورد

2011-12-24T04:53:00.000+03:30

چند وقته كه خيلي اوضاي خوبي ندارم. دائم يه احساس مالش مياد تو شيكمم و ميره. نه مزخرف گفتم اصلاً موضوع اين نيست كه نگرانتون كنم. اگر چه اصلاً چرا بايد نگران بشين؟ ضمن اينكه به هر حال چند روز ديگه حالم خوب ميشه. اما اين موضوع اصلاً مسئله‌ي الآنم نيست. مسئله الآن اين كي‌بورد لعنتيه كه خيلي بدجور رفته تو پاچه‌م. نه اينكه كسي تو پاچه‌م كرده باشه‌ها. نه! خودم. حالا ممكنه يكي بگه خب اين هم از اون حرفاس كه بعضيا معتقدن هر اتفاقي ميفته مقصر خودشونن و منكر دخالت هر نوع شانس و اقبال مي‌شن و معتقدن همه‌چيز چه خوب و چه بد خودخواسته‌ست و از اين قبيل عقايد و باورهاي «از ماست كه بر ماست»ي. ولي نه؛ واقعاً خود من بودم كه اين كي‌بورد رو عليرغم اصرار فروشنده كه سعي مي‌كرد با اشاره و با صراحت بهم حالي كنه كه اين كي‌بورد كي‌بورد مزخرفيه، كاملاً از روي اختيار و به صرف اينكه اندازه‌ش مناسبه خريدم. ولي اصولاً موضوعي كه ناراحتم مي‌كنه اين نيست كه چرا يه كي‌بورد بد خريدم. يا چرا حتي خودم خواستم كه يه كي‌بورد بد بخرم. بلكه مسئله اينه كه اين كار رو بر خلاف تمام باورهاي تكنيكيم انجام دادم. بذارين توضيح بدم.
من همواره با خيليا، بخصوص كسايي كه قرار بوده براي مدتي باهاشون زير يك سقف زندگي كنم، اين صحبت رو با نهايت اطمينان و اعتماد‌به‌نفس داشتم كه دوست عزيز مهمترين بخش يه چيزي كه آدم مي‌خره يا به هر نحوي با تقبل هزينه يا زحمتي تهيه مي‌كنه، اينه كه اون چيز اولين و اساسي‌ترين كاركرد خودش رو درست انجام بده. يعني اگه كتاب مي‌خريم مهم «قابل خوندن بودن» و «محتواش»ه نه مناسب بودن اندازه و رنگش وگرنه بجاش يه سري جعبه‌ي همرنگ و اندازه‌ي خوشگل مي‌ذاريم كه هم سبكتره هم ارزونتر (فوقش مي‌ديم يه صحافي روشون يه نوشته‌هايي رو طلاكوب كنه)، و اگه داريم باند سيستم صوتي منزل رو جايي مي‌ذاريم، اول بايد اصول اساسي آكوستيك در جاگذاري اونا رعايت بشه، بعد فرم چيدمان و دكوراسيون، وگرنه بجاي باند بهتره دوتا عسلي بذاريم و.از اين قبيل و معمولاً هم چون خيلي اين بحثا ممكنه به مذاق طرف سازگار نباشه از اين جهت كه آره تو داري اينجوري ريخت و روز اينجا رو خراب مي‌كني و خودتو به رخ مي‌كشي و از اين حرفا، نهايتاً بيشتر اوقات تسليم مي‌شدم و به خودم لعنت مي‌فرستادم و مترصد چاره‌اي كه چه جوري مي‌شه بدون قهر و دلخوري برم جايي كه با كسي به مشكل اينجوري برنخورم و يا اصولاً تنها باشم. حالا چيزي كه الان منو منقلب مي‌كنه اينه كه اين كي‌بورد لعنتي رو عليرغم تمام اين حساسيت‌ها و دقت كردنها، اولين و آخرين پارامتري رو كه در خريدنش ملاحظه كردم «اندازه‌»ش بود و نه مثلاً روون بودن يا راحت بودنش براي تايپ! در واقع راستش رو بخواين خود اين هم اونقدرها مهم نيست. خب چون ميشه گفت آدمه ديگه، اشتباه مي‌كنه گاهي وقتا! ولي نه دوست عزيز اصلاً مسئله همينه. ترس من از اينه كه آدمي كه همچين اشتباهي رو مي‌كنه كه يهو «ملاك»ش در انتخاب، از «عملكرد»ِ درست به «اندازه»ي مناسب مقلوب مي‌شه طوري كه بعداً دچار احساس غبن -اونم در معامله با خودش- ميشه، به راحتي مي‌تونه اين اشتباه رو در مورد ملاكها و در جاهاي جدي‌تر تكرار كنه و اين خطرناكه. خيلي خطرناك!

گاهي وقتا فكر مي‌كنم كه اگه كي‌بوردم اين نبود آيا بهتر تايپ نمي‌كردم؟ آيا دستم بيشتر به تايپ كردن نمي‌رفت؟ آيا اينطور نبود كه ميل و رغبت بيشتري به اينكه حرفام رو بزنم، داشته باشم؟ نمي‌دونم. شايد آره، شايدم نه. شايد اين كي‌بورد رو اصلاً براي اين اينجوري انتخاب كردم كه ديگه اولويتم از نوشتن، به چيز ديگه‌اي مثلاً «خوشگل بودن كي‌بورد و داشتن اندازه‌ي مناسب» تغيير كرده. شايد آه و نفرين كسايي كه من با كوبيدن اصول تكنيكي كاربرد اشياء تو سرشون، زمينه‌ي تاثرشون رو فراهم كردم، من رو و تشخيصم رو احاطه كرده و تحت تاثير قرار داده. شايد اصلاً دلم خواسته براي يك بار هم شده در زندگي از آدمي كه خيلي وسواس داره، به آدمي كه در نظر يك آدم وسواسي بيشعوره تغيير شكل بدم، يا شايد اصلاً مي‌خوام اينجوري احمق بودن رو تجربه كنم. احمق بودن! نكته‌ي قابل توجهيه! ولي چرا بايد يه آدم بخواد احمق بودن رو تجربه كنه؟ مگه چه فايده‌اي در اين حماقت وجود داره؟ الان كه فكرش رو مي‌كنم مي‌بينم خيلي!

در واقع الان كه دارم دقيق‌تر نگاه مي‌كنم مي‌بينم اصلاً همين بوده. يعني نوعي گول خوردن ذهن توسط خودش به واسطه‌ي آزاري كه از عوامل بيرونيش مي‌ديده. اينكه دائم مجبوري حرفي رو بزني كه براي ديگراني بي‌معنيه؛ يا اصلاً چون اينطور بار اومدي خيلي از واكنش‌هاي منطقي و معتدلت در ديگران اين قضاوت رو ايجاد مي‌كنه كه اين بابا يا خيلي شياده يا خيلي متوهم ويا خيلي ازخودمتشكر. اينكه تمام فشارها رو به اميد اينكه روزي ديگران تو رو همونجوري كه هستي باور مي‌كنن، نه اونجوري كه دلشون مي‌خواد، تحمل مي‌كني و باز هم دوباره مي‌بيني نه تنها همچين باوري در كسي ايجاد نكردي، بلكه روز‌ به روز تنهاتر و منزوي‌تر شدي. اينكه در اثر اين تنهايي و انزوا مشكلات جديدي درت ظهور مي‌كنه و ديگه كم‌كم به شكل واقعي آدم غيرقابل‌تحمل‌تري مي‌شي، امراض و نگراني‌هاي جورواجوري در تو شكل مي‌گيره كه قبلاً نبوده، يا لااقل به اين شدت نبوده... و بعد، درست همچين زماني، بدون اينكه خودت بفهمي، شروع مي‌كني به «از خودت استعفا دادن». يعني بنظرم اين يه واكنش طبيعي براي بقاست. يعني در مقابل اين دوراهي (ولو انتزاعي و در اثر مزمن شدن چالش‌هات) قرار مي‌گيري كه آيا مي‌خواي همچنان خودت بموني و به‌تدريج مضمحل و متلاشي بشي، يا مي‌خواي در اونچه كه ازش بيزاري حل شي و به هر قيمت باقي بموني؟ من فكر مي‌كنم كه اينطور مي‌شه كه مي‌ري يه كي‌بورد مي‌خري كه فقط اندازه‌ش مناسبه ولي واقعاً كار نمي‌كنه. بعد تو ايجاد ارتباط با ديگران از همون الگوهايي تبعيت مي‌كني كه هميشه به نظرت مسخره و احمقانه‌ن، بعد شروع به رفتار اجتماعي و اقتصادي و غيره‌اي مي‌كني كه دائم مذمت‌شون مي‌كردي... و اين قاعدتاً شروع مسيريه كه انتهاش تبديل شدن به اون چيزيه كه ازش در رنجي.
راستشو بخواين خودمم هيچ‌وقت اينطوري نديده بودمش. الان فكر مي‌كنم بهتر مي‌دونم چي‌كار مي‌خوام بكنم. اگرچه با نوشتن متن با همين اندازه هم قاعدتاً اين حس بهم دست مي‌ده كه انگار اين كي‌بورده اونقدرا هم بد نيست! ولي فردا مي‌رم يه كي‌بورد ديگه مي‌خرم. يه كي‌بوردي كه درست تايپ كنه. به درك كه هر چي شد.

الان يه حسي دارم كه كي‌بورده داره چپ‌چپ بهم نگاه مي‌كنه! انگار داره مي‌گه «نامرد، جاكش، عوضي، آشغال ... خوب شد ازم بدت مي‌اومد و انقده باهام تايپ كردي!» منم هي مجبورم بهش توضيح بدم كه «نه بابام جان، مسئله تو نيستي، مسئله منم، خودِ من» و اونم همچنان به بد و بيراه گفتن ادامه مي‌ده... نه نه، به هيچ وجه ديوونه نشدم، واقعاً داره يه همچين رفتاري مي‌كنه. اين رو از روي صداي كليداش مي‌گم. يعني چيليك چيليكشون فرق كرده، يا شايدم من خواب‌آلود و خسته‌م. نمي‌دونم.

اوضاي خوبي ندارم. يعني چند روزيه. البته مسئله اصلاً اينا نيست. دائم يه مالشي مياد تو شيكمم و گم ميشه. در واقع اصلاً موضوع اينكه كي‌بوردم خوب كار نمي‌كنه هم نيست. ولي منظورم هم اين نيست كه بخوام نگرانتون كنم. اگر چه اصلاً چرا بايد نگران بشين؟

فكر كنم به هواي آزاد احتياج دارم. يه جايي كه بشه توش راحت و راست بدون اينكه براي كسي سوء تفاهم ايجاد كني شق و رق و راحت راهت رو بري و ديگران وقتي مي‌بيننت بهت لبخند بزنن.
راحت راهت؟ يا راهت راحت؟
فكر كنم همه‌چي تا چند روز ديگه بهتر مي‌شه. يعني اصلاً قضيه همينه كه حالم خوش نيست و دلتنگم، ولي گير دادم به اين كي‌بورد بدبخت.

خب آخه اين كي‌بورده‌م درست كار نمي‌كنه لعنتي، واقعاً درست كار نمي‌كنه.

فيلتوس

2011-11-26T00:36:00.001+03:30

گاهي وقتها نگاه كه مي‌كنم، مي‌بينم وضعم از آنچه كه قاعدتاً بايد باشد يا بايد مي‌شد، خيلي بهتر است، خيلي بيشتر از آنچه كه حتي بشود فكرش را كرد. شايد اگر كسي به قضا و قدر اعتقاد داشته باشد، بشود گفت «مقدر بوده كه اينطور باشد». حالا اين «اينطور» چيست و «آنچه بايد مي‌شد يا بايد باشد» كدامست، بماند.
راستي، اين متن طولاني است آنرا نخوانيد.
امروز براي اولين بار از خواب كه بلند شدم احساس كردم يك شاخ درست وسط سرم روييده به قاعده‌ي يك در خودكار بيك و به بلندي يك انگشدانه. دست كشيدم روي سرم و ديدم كه خودش است يك شاخ نرم و غضروفيِ تازه. رفتم جلوي آينه با همان چشمهاي پف كرده‌ام كه به زحمت باز مي‌شد نگاه كردم ديدم شاخي در كار نيست و باز دست كشيدم و ديدم كه درست است، چيزي نيست. دست و صورتم را شستم و رفتم كه صبحانه بخورم.
تازگيها گاهي احساس مي‌كنم كه چيزي گم كرده‌ام. توي خانه دنبالش مي‌گردم؛ توي اينترنت دنبالش مي‌گردم؛ حتي توي خيابان. نه اينكه فكر كنيد قبل از گشتن براي اين كار برنامه‌ريزي مي‌كنم، نه؛ در هرجا كه هستم -و فكر مي‌كنم كه همينطوري بيخودي يا الكي فقط هستم كه باشم- و سرم گرمِ آنجا بودنست، يكهو به خودم مي‌آيم و مي‌بينم كه دارم با دقت هرچه تمامتر مي‌گردم. همين پريروز بود رفته بودم براي خودم از مغازه بيسكوييت بخرم. تا صاحب مغازه برود بيسكوييت را از قفسه بردارد و بياورد، داشتم توي يخچال مغازه را وجب به وجب مي‌گشتم و بعد از اينكه صداي «بفرماييد»ش را شنيدم. متوجه شدم كه اصولاً قرار نيست كه توي آن يخچال چيزي گم كرده باشم.
شب خواب ديدم دو كايوت دارند كنار هم راه مي‌روند. هر كدام يك صاحب دارند كه آنها هم هر كدام قلاده‌اي به گردن كايوتهايشان انداخته‌اند و دارند آنها را با خود مي‌برند. اگر نمي‌دانيد كايوت چيست برويد پيدا كنيد، يك چيزيست بين گرگ و سگ و روباه. من اين حيوان را خيلي وقت است مي‌شناسم. دقيقاً نمي‌دانم از كي وكجا ولي مي‌دانم كه خيلي وقت است. البته اين اطراف پيدا نمي‌شود ولي به هر حال حتماً جايي از نزديك آنرا ديده‌ام، چون خيلي دقيق و با جزئيات كامل مي‌توانم آنرا مجسم كنم و حتي طرز رفتار و اخلاقش را هم خيلي خوب مي‌دانم. اصولاٌ قيافه‌اش هيچ ربطي به آنچه توي كارتون «رُد رانر» نشان مي‌دادند ندارد. من اين را از همان بچگي مي‌دانستم.
خانه‌ي ما (يعني خانه‌اي كه من سنين نوجواني‌ام را در آنجا گذراندم) در خيابان اميرآباد است. البته اين چيزي نيست كه من بخواهم الان درباره‌اش چيز زيادي بگويم. در خانه‌ي ما، ولي، -مثل خيلي خانه‌هاي ديگر- گياهان آپارتماني مختلفي وجود داشت. البته حياط هم داشتيم، ولي اين «حياط داشتن»، براي مادرم كه عاشق طبيعت و گل و گياه بود، كافي نبود. يكي از اين گياههاي آپارتماني ما يك گلدان فيلتوس بود. مادرم خيلي آنرا دوست داشت و من از آن متنفر بودم. نمي‌دانم چرا. شايد چون بنظرم خيلي قناس و بدقواره مي‌آمد. اين فيلتوس توي اطاق من بود و از صبح تا شب جلوي چشم من.ـ
من از بچگي و از وقتي يادم مي‌آيد، داشته‌ام در يك تظاهراتي شركت مي‌كرده‌ام، آنقدر كه هنوز كه هنوز است گاهي خواب تظاهرات مي‌بينم، از وقتي كه حدود 10 سالم بود؛ كلاس چهارم دبستان بودم. اولين تظاهراتي كه رفتم روز عاشوراي سال 1357 بود كه به حساب اين تقويمي كه توي اينترنت هست، مي‌شود دوشنبه بيستم آذرماه. و بعد از آن هم 12 بهمن و 21 بهمن و بعدش هم 22 بهمن بود كه البته تظاهرات نبود ولي ما توي خيابان ول بوديم و بعد از آنجا (يعني توي خيابان) رفتيم به خانه‌ي دايي من كه آنموقع درست روبروي پل سيدخندان بود. يك عده مي‌گفتند مردم دارند راديوتلويزيون را مي‌گيرند. پل سيدخندان را تقريباً تازه ساخته بودند و براي همين آنتن تلويزيون خانه‌ي آنها تقريباً كور شده بود و درست كار نمي‌كرد و براي همين براي آنكه بتوانيم ببينيم چه اتفاقي افتاده، به اتفاق خانواده‌ي دايي‌ام، رفتيم به خانه‌ي عمه‌ام كه خانه‌ي آنها هم همان نزديكي در خيابان خشايارشا بود (كه شد ابوذر غفاري). همه با هم نشسته بوديم جلوي تلويزيون كه داشت تصوير و بوق تست را پخش مي‌كرد و ناگهان تصويرِ گوينده‌اي كه الان نامش يادم نيست روي صفحه ظاهر شد و با قيافه عرق كرده‌ي بدون گريم، شروع كرد با خوشحالي خبر از اين دادن كه تلويزيون و خيلي جاهاي ديگر به دست نيروهاي مردمي افتاده و ناگهان همه حاضرين خوشحال و پيروزمندانه شادي كردند، يكي دو نفر اشك شوق در چشمانشان حلقه زد و حتي جاري شد، يكي دونفر دستشان را به نشانه‌ي همبستگي در بالاي سرشان در هم گره كردند و فشار دادند و بعد همديگر را در آغوش كشيدند و پدرم گوشه‌اي روي مبل راحتي با لبخند بقيه را تماشا مي‌كرد، ولي آنچه در ذهن من مي‌گذشت اين بود كه ديگر نمي‌توانستم بفهمم گوينده عرق كرده‌ي تلويزيون چه مي‌گويد. و بعد هم ديگر يادم نيست چه كار كرديم.
صبح‌ها هميشه يك ساعت قبل از ساعتي كه بايد سر كار حاضر باشم از خواب بيدار مي‌شوم. چون هر جور كه حساب مي‌كنم، يك ساعت زماني كافي است براي اينكه بيدار شوي، صبحانه بخوري، اينترنت را چند دقيقه‌اي چك كني و يك مسير بيست و سه‌چهار دقيقه‌اي تا محل كار را طي كني. ولي با اين حال، به دلايلي كاملاً پيش‌بيني نشده، هميشه يك ربع تا نيم ساعت دير مي‌رسم. امروز بعد از اينكه از دستشويي بيرون آمدم، بلافاصله رفتم براي خوردن صبحانه كه ديرم نشود.
مادرم دست به حرص خوردنش حرف نداشت. او هميشه نگران ما بود، نگران درس خواندنمان، نگران اينكه معتاد نشويم، نگران اينكه با آدمهاي ناجوري دم‌خور و در اثر آن خلاف نشويم، نگران اينكه دخترها بي‌شوهر نمانند، نگران اينكه نكند من پروفسور نشوم، نگران اينكه اتفاق بدي برايمان نيفتد، و هزار نگراني ديگر و البته هنوز هم نگران همينهاست. بين سه تا بچه‌اي كه در خانه بوديم، فكر مي‌كنم من بيشتر از بقيه مادرم را حرص مي‌دادم، بس كه حرفْ حرفِ خودم بود، و به هيچكدام از نگرانيهايش اهميتي نمي‌دادم، باز دخترها كمي ملاحظه‌اش را مي‌كردند.
در بهار سال پنجاه و هشت كه اوج ميتينگ‌هاي خياباني بود، پدرم را زور كردم مرا ببرد به يكي از اين ميتينگ‌ها؛ در ميدان آزادي. آنجا آدم خيلي زياد بود و يك نفر در جايي كه از فرط انباشتگي جمعيت نمي‌توانستي تشخيص دهي كجاست، با فرياد سخنراني مي‌كرد و سخنرانيش از بلندگوهاي درازِ سر ميله‌ها پخش مي‌شد و من هم با حالت آدمهايي كه تشنه‌ي دريافت يك نداي بخصوص و اعجازآور و رهايي بخش بشريت هستند -يعني مثل اكثر آدمهايي كه آنجا ايستاده بودند-، به دقت گوش مي‌دادم ولي شايد بيشتر از 5 كلمه‌اش را در هر 5 دقيقه نمي‌شنيدم يا نمي‌فهميدم ولي باز هم احساس مي‌كردم چقدر دارم از بشريت و آزادي و افتخار لبريز مي‌شوم -درست مثل همه آدمهايي كه آنجا بودند. در آخرهاي كار، همزمان با بلندگوها، جمعيت سرود انترناسيونال به زبان فارسي را مي‌خواندند، و يك عده هم با چوب و چماق مشغول كتك زدن هر كسي بودند كه دم دستشان مي‌رسيد.
صبحانه‌ي من معمولاً چند عنصر ثابت دارد. نان بربريِ داغ، كره، پنير، عسل و چاي شيرين. به روش خودم معمولاً آماده شدن كل اين تشكيلات و خوردن آن، بيشتر از يك ربع زمان نمي‌گيرد. ولي مهمترين قسمت غذا خوردنم در شبانه‌روز، همان يك ربع است. اگر روزي صبحانه نخورده باشم حالت مرده‌ها را دارم؛ درست مثل اينكه از توي قبر بخواهم يكراست بروم سر كار. بعدش هم يك‌جور حالت گريپ و سرماخوردگي كاذب پيدا مي‌كنم. تقريباً حالتي مثل اين حساسيتهاي فصلي كه معمولاً در بهار، بعضي‌ها دچارش مي‌شوند. من خودم هم مدتي يعني حدود 12 سال، اين مشكل را داشتم و بعداً‌ پي بردم (البته براساس يك سري تحقيقات شخصي و انجام خوددرماني -من اصولاً به خوددرماني اعتقاد زيادي دارم) بيشتر از اينكه به فصل بهار ربط داشه باشد، مثل خيلي مرضهاي ديگر به اعصاب و روان ربط دارد و اينطور شد كه حل شد. البته نه اينكه به بهار بي‌ربط باشد ولي چيزي كه بود، اين بود كه بهار عامل تشديد بود نه چيز ديگر.
معمولاً سزاي سرپيچي‌ها و لجبازي‌هاي من در مقابل مادرم، حبس شدن در حياط بود. يعني نه اينكه كلاً اين يك روش مشخص و از پيش تعيين شده‌اي باشد، نه، بيشتر طوري مي‌شد كه كار بعد از لجبازي به بگومگو، و بعد به لنگه‌دمپايي و بعد از آن به گرگم‌به‌هوا و وسطي مي‌كشيد و چون من احساس مي‌كردم جاي اين كارها داخل خانه نيست به طرف حياط مي‌دويدم و مادرم هم تا جايي كه حوصله داشت دور حياط دنبالم مي‌دويد و بعد برمي‌گشت داخل خانه و در را از داخل مي‌بست و من غير از يكي‌دو بار اول -كه آنهم اصلاً يادم نيست كي بود-، بقيه مواقع از روي نرده‌هاي روي ديوار حياط به خرابه‌اي كه كنار خانه بود مي‌پريدم و از آنجا به كوچه و بعد هم با كمك نيروهاي نفوذي كه داخل خانه داشتم، لباسهاي بيرونم را مي‌گرفتم و توي پاركينگ مي‌پوشيدم و مي‌رفتم پي دوستان و گردش. البته يكي‌دو بار هم شد كه حين عمليات لو رفتم و مادرم تا توي كوچه هم دنبالم دويد، يكبارش را به پايين كوچه دويدم و موفقيت آميز بود و يك بار ديگر به سمت پاركي كه چسبيده به ديوار خانه‌مان بود رفتم ولي اشكالش اين بود كه چون ورودي پارك تنها بصورتِ جاي خاليِ يك نرده بود (كه از ميان نرده‌هاي پارك كنده شده بود)، خروج من با وقفه روبرو شد و راه جاخالي دادن هم بين دو نرده نبود.
پدرم از اول تا آخر ميتينگ‌هايي كه ناچار مي‌شد من را همراهي كند، تركيب سه حالت را همزمان با خودش همراه داشت: يك لبخند روي لبش بود، بي‌حوصله بود و نگران. و من مي‌فهميدم كه در خلال تمام اين مدت دارد من را زيرچشمي مي‌پايد، و ضمن اينكه برايش عكس‌العملهاي من جالب و بامزه است، احساس مي‌كند عجب گرفتاري شده‌است. در يكي از اين ميتينگها بود كه موقع خروج و رفتن به سمت ماشين، بلندگوهايي كه مي‌خواندند «انتـــرنـاسيونـــــال است نجـــات انـسانـهـــــــا» در حال پرواز از بالاي سر ما به اطراف بودند و ما همزمان انسانها را مي‌ديديم كه خود را نجات مي‌دادند. پدرم ماشين را در پاركينگي كه دقيقاً اول جاده طرشت (كه شد بزرگراه جناح) بود پارك كرده بود. در راه برگشت با پدرم بحث مي‌كردم كه بايد كاري كرد و نبايد اجازه داد و كلي حرفهاي ديگر و او فقط لبخند مي‌زد و من احتمالاً حرص مي‌خوردم.
اين يك عدد ميله‌ي نرده را از زماني كه اين پارك احداث شده بود هي مي‌كندند و بعد دوباره نصب مي‌كردند. نه اينكه يك نفر بيخودي همچين كار بيهوده‌اي را تكرار كند، نه، بلكه كاملاً طبق يك روال مشخص و معين اتفاق مي‌افتاد، يعني اول اهالي كوچه براي تردد نرده را مي‌كندند و بعد مسئولين مربوطه دوباره نصب مي‌كردند و همينطور الي آخر و البته اين مناقشه همچنان ادامه داشت تا زماني كه شهرداري كلاً تشخيص داد پاركها در و حفاظ لازم ندارند. زماني كه اين پارك هنوز بصورت يك زندان متروكه بود ما به اين خانه آمديم كه مربوط مي‌شود به تابستان سال 1356 و تا حدود چندسال بعد از انقلاب هم به همان صورت باقي مانده بود، تا اينكه بالاخره پارك شد. در اسفند ماه بعد از انقلاب با يك تيركمان سنگي -كه فكر مي‌كنم از پسرخاله‌ام گرفته بودم- پشت سنگري كه با گوني‌هاي شن درست در مجاورت محل كنده شدن ميله نرده درست كرده بودند (و آنموقع البته بجاي نرده، سيم‌خاردار پاره‌پوره‌اي قرار بود از زندان كهنه‌ي قزل‌قلعه -كه مي‌گفتند خيلي‌ها را زماني در خود جا داده- حفاظت كند) از حمله‌ي دشمن فرضي و به يغما بردن دستاوردهاي انقلاب در كوچه‌مان محافظت مي‌كردم. يك همسايه هم داشتيم كه فكر مي‌كنم بعداً اعدام شد و هر وقت مرا سر پست نگهباني‌ام مي‌ديد با لبخندي به پهناي صورتش، به نشانه‌ي همبستگي دستهايش را در بالاي سرش در هم گره مي‌كرد و فشار مي‌داد و مي‌گفت «خسته نباشي چريك». اين حركتش خيلي بنظرم مسخره مي‌آمد ولي اين كلمه‌ي «چريك» را كه مي‌شنيدم كلي ذوق مي‌كردم.
كلمه‌ي مناقشه هم از آن كلماتيست كه خيلي زود مجبور شدم معني‌اش را بفهمم. البته در دوران كودكي فكر مي‌كردم يك چيزيست توي مايه‌هاي «توافق» و خيلي زود فهميدم كه اينطور نيست و مثلاٌ وقتي مي‌گويند «محل مناقشه است» با اين كه «محل توافق است» خيلي فرق دارد و حتي دو معني متضاد دارند. شايد علتش اين بود كه اول معني كلمه‌ي توافق را ياد گرفته بودم و بعد مناقشه را و دلم مي‌خواست همه‌ي كلمات سخت يك معني بدهند. ولي در طرف مقابل وقتي كه شروع كردم به انگليسي خواندن اول «كانفليكت» را ياد گرفتم و خيلي بعدتر «كامپرومايز» را يعني كلاً هركاري مي‌كردم معني اين «كامپرومايز» توي مغزم باقي نمي‌ماند و هرجا با آن برخورد مي‌كردم به ندانستن خودم پي مي‌بردم، ولي ديگر هم معني با كانفليكت يا چيز ديگر فرضش نمي‌كردم. اصولاً تنها چيزي كه كه تجربه‌ي معكوس يادگيري اين دو لغت در زبان فارسي برايم ايجاد كرد اين بود كه اگر كلمه‌اي سخت است بهتر است معني‌اش را ندانم تا اينكه از خودم برايش معني جعل كنم.
بحث، بحث، بحث، بحث، تا مدتها يكي از علايق و دلمشغولي‌هايم اين بود كه در بحثها شركت كنم، تشنه‌ي اين بودم كه جايي بحث سياسي باشد و من گوش كنم و نظر بدهم، وسط آدمهاي بيست بيست و پنج ساله تا آدمهاي شصت هفتاد ساله هرچه داغتر و تندتر هيجان‌انگيزتر، با بچه‌هاي خاله و دايي و عمو و عمه، بعد با همانها در جلساتي كه در دانشكده‌ها و يا دوره‌هايشان برگزار مي‌شد، بدون توجه به اينكه هر كدام از آن چماقهايي كه معمولاً در پايان اين جلسات روي هوا مي‌چرخيد مي‌تواند باعث شود اخرين باري باشد كه مي‌تواني در يك بحث شركت كني. بحثهايي كه هميشه به آرامي شروع مي‌شد و با «تو برو يه كم مطالعه كن» (در بهترين حالت) و با «تو شعورت نمي‌رسه» (در حالت نرمال) و با كتك‌كاري (در حالتهاي شديد) به پايان مي‌رسيد. در بحثهاي سياسي خانوادگي نظر پدرم برايم مهم بود ولي او هميشه حرفهايي را كه من خوشم مي‌آمد نمي‌زد. و براي همين بعد از اين بحثها با او بحث مي‌كردم و او با لبخند جوابم را مي‌داد و در آخر هم معمولاً ناراضي مي‌ماندم. تا مدتها پدرم را سرزنش مي‌كردم كه چرا نمي‌فهمد چقدر افكار من مهم است و او تا مدتها لبخند مي‌زد.
انستيتو سيمين در بلوار كشاورز نبش كوچه‌ي ورنوس بود. احتمالاً هنوز هم همانجاست. آنموقع درست پانزده سالم بود. شوق عجيبي به ياد گرفتن انگليسي پيدا كرده بودم اين شوق از چند جا نشأت مي‌گرفت: يكي اينكه خيلي دوست داشتم معني شعرهاي انگليسي كه آهنگهاي آنها را دوست داشتم بدانم و يكي فيلمهاي خوبي بود كه بتدريج ديگر با ور افتادن دوبله‌ي فارسي براي آنها لازم بود انگليسي را به اندازه‌ي كافي بلد باشي تا بفهميشان؛ در همين حال مثل خيلي بچه‌هاي ديگر عطش بخصوصي براي رفتن به آمريكا داشتم. همه‌ي اينها مرا هل مي‌داد كه بعد از ظهر سه روز از هفته، از چهارراه كالج خودم را به موقع به كوچه‌ي ورنوس برسانم و تا 8 شب آنجا بمانم. ولي با اين همه بلوار كشاورز هميشه برايم يك جاي حزن‌انگيزو دلگير بود. شايد چون ساعت كلاسها طوري بود كه به تاريكي هوا برخورد مي‌كرد و من معمولاً بعد از وقت درس و وقتي تنها از در كلاس در مي‌آمدم شروع مي‌كردم به ولگردي تو آن. يكي از جاهايي كه توي اين ولگردي شبانه توجه من را بخودش جلب مي‌كرد مغازه‌ي متروكه‌اي بود كه درست زير انستيتو سيمين بود و هر وقت توي آن را نگاه مي‌كردم به نوستالژي عجيبي دچار مي‌شدم. همان روزها بود كه از بچه‌هاي كوچه كه از من بزرگتر بودند و آنها هم احتمالاً به دلايل مشابهي دچار عشق انستيتو سيمين شده بودند شنيدم كه اين مغازه در اصل قبلاً «ديسكو لابيرنت» بوده كه پاتوق بچه‌هاي دوره‌هاي قديمتر سيمين بوده كه بعد از كلاس‌ها (كه البته آن موقع مختلط بوده) به اين ديسكو لابيرنت سرازير مي‌شده‌اند و خوش و خرم به رقص و معاشرت مشغول.
ديشب خواب دو كايوت را ديدم كه كنار هم و در حاليكه هر دو قلاده به گردن داشتند راه مي‌رفتند. هر دو خيلي معصوم و مهربان با هم بازي مي‌كردند. خيلي با هم خوب بودند. تا اينكه انگار صاحبهايشان كه با هم راه مي‌رفتند و گاه و بيگاه به دليلي -كه من توي خواب نمي‌فهميدم چيست- مي‌خواستند از هم فاصله بگيرند و براي همين كايوتها شروع مي‌كردند مظلومانه و با التماس به هم و به صاحبهايشان نگاه كردن. و باز صاحبانشان دلشان به رحم مي‌آمد و از خر شيطان پياده مي‌شدند و مي‌گذاشتند آنها با هم بازي كنند. نمي‌دانم بعدش چه شد، چون از خواب بيدار شدم ولي تا آخرين لحظه همچنان با هم بازي مي‌كردند.
فيلتوس يا فيكوس الاستيكا گياهي است با برگهاي پهن كه بسته به نژادش و قوت خاك و ميزان نور و غيره مي‌تواند برگهاي زياد يا كمي داشته باشد ولي معمولاً يك ساقه‌ي صاف دارد كه انگار برگها را همينجوري به آن فرو كرده‌اند از پايين تا بالا، و در نوك آن برگهاي تازه و جوان توي هم بصورت حلقوي مثل پوست پياز لوله شده‌اند و كم كم با قد كشيدن گياه باز مي‌شوند و عمود بر ساقه متصل مي‌مانند. از فيلتوس هنوز هم بدم مي‌آيد شايد بدليل يك حس نستالژيك، شايد چون براي من نمادي از تكرار‌هاي بدون همپوشاني و نامعين است، شايد چون زماني حساسيت بهاره‌ام را تقصير آن مي‌دانستم. شايد چون آن فيلتوسي كه در خانه‌ي ما بود خيلي قناس و بدتركيب بنظرم مي‌رسيد نمي‌دانم.ـ
ديشب كه انقلاب مصر را تماشا مي‌كردم احساس كردم تاج سرم يك حالت برآمدگي خاصي پيدا كرده. امروز بعد از صبحانه به دستشويي برگشتم تا خودم را بار ديگر توي آينه نگاه كنم. ديدم روي سرم يك ساقه‌ي جوان فيلتوس سبز شده با يك برگ تازه كه عمود بر آن روييده و نوك آن آبستن برگهاي ديگرش. رفتم قيچي و نخ و سوزن و فندك و پنبه و الكل را آوردم و به محل كارم زنگ زدم و گفتم كه امروز ديرتر مي‌رسم، اصلاً نگران نباشيد.

فصل دوم

2011-11-18T17:21:00.001+03:30

چند شب پيش داشتم فكر مي‌كردم. البته منظورم اين نيست كه به ندرت فكر مي‌كنم و اين هم اهميتي ندارد كه به چه چيز فكر مي‌كردم. اگر هم بگويم واقعاً نمي‌دانم الان منظورم از گفتن اين حرفها چيست زياد پرت نگفته‌ام. چه فرقي مي‌كند چيزي را تعريف كردن، يا نتيجه‌اش را گفتن. بهرحال فقط يك چيز روشن است، كه آن هم آنقدر مهم نيست كه ارزش گفتن داشته باشد. نه! هنوز فكر نمي‌كنم ديوانه شده باشم، فقط مي‌دانم كه ضمن يك خستگي طولاني حرف زدن نمي‌تواند خيلي واضح باشد، آنهم وقتي شك آن برود كه اين خستگي مدتها حتي تا ابد مي‌تواند ادامه داشته باشد. يك روز وقتي توي خيابانهاي شهر قدم مي‌زدم متوجه شهر شدم. خانه‌ها و ساختمانها موجودات مفلوك و غمناكي شده بودند كه دائم يك مشت آدم را كه بيرون و داخل آنها دست و پا مي‌زدند مي‌پاييدند، انگار منتظر بودند هرلحظه كه بشود روي سرشان خراب شوند. آن روز انگار آدمها به طرزي ناشناخته، بي‌هدف و بيگانه، لابه‌لا، داخل و پشت و روي شهر چسبيده و در حال لوليدن بودند....
....
نمي‌دانم چرا يكنوع عطش و خستگي همراه با كلافگي و اضطراب ذهنم را پر كرده، كه چرا براي هركس مي‌گويم اين خانه و دور و بر آن جور عجيبي است، نمي‌فهمد. وقتي به آنها مي‌گويم حالت اين ديوارها براي من معني كهنه‌اي را تداعي مي‌كند، با نگاهي نيم‌باز و با عضلات منقبض و آماده‌ي پوزخند سرشان را به نشانه‌ي نشنيدن برمي‌گردانند، طوري كه انگار در دلشان مي‌گويند «ولمان كن ديوانه‌». باور كنيد خيلي سعي كرده‌ام؛ بارها خواسته‌ام مثل آنها به اينجا نگاه كنم، يعني به عنوان يك قسمت از آنچه كه بايد باشد، مثل نقطه‌اي در شهر، شهر‌هايي كه عكس آنها در مجلات و كتابها هست، يا شايد هم مثل يك جايي كه ناگزير بايد عمرت را در آن بگذراني تا بگذرد و تمام شود، يا حتي مثل قسمتي از جايي كه وظيفه دارد بخشي از بار تمدن و بشريت را حمل كند و به نقطه‌اي نامعلوم ببرد؛ و درست در همانموقع حس كرده‌ام كه به سرعت از خودم فاصله مي‌گيرم، آنقدر كه انگار گناه ترسناك و نابخشودني‌اي را مرتكب شده باشم. حالا ديگر يقين دارم كه اينطور نيست. اين را مي‌دانم كه بايد حقيقت را گفت. البته نمي دانم كه حقيقت چه معني دارد، ولي آهنگ اين كلمه حالت خاصي را در من ايجاد مي‌كند كه دوست دارم آنرا توي ذهنم تكرار كنم. از اين كار كيف بخصوصي مي‌كنم، تقريبا همان كيف زجرآوري كه از نگاه كردن به ديوارهاي اين خانه و دور و بر آن مي‌كنم. البته گاهي متفاوت هستند، فكر مي‌كنم بيشتر اوقات نگاه كردن به اين خانه را ترجيح مي‌دهم.
احساس عجيبي است. فكر مي‌كنم كه شايد اين خانه آن نباشد؛ نه تقريباً مطمئن شده‌ام كه يكي ديگر است. البته يادم مي‌آيد كه خيلي شبيه بود؛ مثلا نماي آجر بهمني ديوارها و در چوبي دولنگه و طاق نيمدايره و حفاظ پنجره‌ها با اشكال پيچ‌واپيچ و هندسي و بوي ترشي و بوي خورشت‌هاي بادمجان و فسنجان و قورمه‌سبزي كه به آجرها و پنجره‌هايش چسبيده‌بود و همه چيزهاي ديگر آن را، اين هم دارد. فقط يك اشكال دارد كه آن نيست. راستش توي همه اين كوچه‌ها يكي دوتايي شبيه اين خانه پيدا مي‌شود. فرقهايي هم دارند؛ بعضي‌شان طاق نيمدايره ندارند، بعضي در آهني دارند، بعضي شيشه ندارند، بعضي ديوار ندارند، از بعضي از آنها بوي غذايي كه انگار دويست سيصد سال پيش خورده‌باشم مي‌آيد، از بعضي‌شان صداي گريه يك بچه و جيغ و فحش‌هاي مادرش كه نثار آباء و اجداد بچه مي‌كند مي‌آيد، لحظاتي مبهوت ايوانهاي بعضي‌شان مي‌شوم كه گوشه‌هاي گردي دارند، همانها كه در چوبي با پنجره‌هاي مشبك و شيشه‌هاي مربع رنگي كوچك به آنها باز مي‌شود و توي گلدانهاي كهنه‌اي كه روي لبه‌ي آنها گذاشته‌اند شمعداني كاشته‌اند. گاهي پيچكي را كه از توي باغچه آمده و حاشيه‌اي از ديوار آنها را پوشانده مي‌بينم و گاهي تكه‌اي از پيچك را كه كنده شده و جايش شاخك‌هاي خشك شده‌‌ي آن به حالت چسبيده روي ديوار باقي مانده؛ انگار كه خواسته باشد با اين يادگاري چسبانيده روي ديوار، براي هميشه خاطره‌ي آويزان بودنش را زنده نگه دارد... انگار اينطور باشد كه مدتها قبل خودم توي همين مناظر و صداها غذا خورده‌ام، گريه كرده‌ام، بو كشيده‌ام، فحش شنيده‌ام، خيره شده‌ام، خواب رفته‌ام ... چه چرندياتي! درست مثل اين كه يك مادربخطاي حرامزاده‌اي تخم يادگاري و خاطره توي مغز باير من پاشيده و يادش رفته باشد، بعد هم يك بيشرف ديگر رويش شاشيده باشد تا خاكش قوت بگيرد. آنوقت آنرا توي باد و باران ول كرده‌اند و ديمي يك عالمه خاطره مبهم و توسري‌خورده و كج و كوله رشد كرده‌اند و هي پشت‌سرهم از لابلاي چاله‌هاي ذهنم به بيرون سرك مي‌كشند و باز قايم مي‌شوند. وقتي راه مي‌روم، وقتي مي‌خندم، وقتي گريه مي‌كنم، حتي وقتي كه پلك مي‌زنم، انگار كه يك غبار چندهزارساله از روي تنم بلند مي‌شود و جلو چشمهايم را مي‌گيرد، بعد تصاوير مبهم مثل حيوانات ماقبل تاريخي بي تناسب و بدهيكل، مي‌خواهند كاسه سرم را از وسط گاز بگيرند و دوشقه كنند، يك مشت شبح و تصوير و سايه كه دائم توي ذهنم پرسه مي‌زنند و آن‌را آرام نمي‌گذارند.
...
اينجا استخر است؛ اما خالي از آدم.
توي آن آب پر كرده‌اند و من هم لخت كنار آن نشسته‌ام. نسيم آرامي موجهاي كوچكي روي آب مي‌سازد.
همين حالا از آب درآمده‌ام. يك آفتاب تند و تيز روي من تابيده و سايه‌ام روي سنگفرش سفيد، شكلي با لبه‌ها و زاويه‌هاي واضح و دقيق درست كرده.
دورتادور اينجا در شعاع صد قدمي درختهاي تبريزي و چنار كاشته‌اند با برگهاي سبز و غبارگرفته و كرختي كه توي نسيم مي‌لرزند. فقط صداي برگها را مي‌شنوم. يك نوع نشئه‌گي و آرامش بي‌حالت تمام وجودم را پر كرده.
داخل استخر را رنگ سبز روشن زده‌اند و آب آن زلال و شفاف است.
آفتاب پشتم را داغ مي‌كند؛ بخار آبهايي كه روي سنگفرشها بتدريج ناپديد مي‌شوند بوي آشنايي مي‌دهد؛ بوي گيج كننده‌اي كه مدام توي كلّه‌ام مي‌پيچد و مرا ياد استخر مي‌اندازد؛ ياد بچگي‌هايم، ياد زماني كه از آن بجز يك مشت تصوير مشكوك و دور چيزي توي ذهنم نمانده.
احساس خمودي و كرختي خاصي مي‌كنم؛ برگهاي درختهاي تبريزي كه توي نسيم آهسته مي‌لرزند و پشت و رو مي‌شوند مثل يك‌عالمه زنگوله ريز صدا مي‌دهند. مي‌خواهم دوباره توي آب بپرم ولي نمي‌توانم؛ انگار بدنم به سنگفرشها چسبيده. همه سنگفرشها سفيد هستند كه توي بعضي از آنها رگه‌هاي خاكستري و سبز ديده مي‌شود.
بي‌دغدغه‌گي همه‌ي فضاي اينجا را پر كرده، ولي نمي‌دانم چرا يك بوي گيج كننده مدام توي كله‌ام مي‌پيچد و مرا ياد وقتي ‌مي‌اندازد كه همه چيز در حال شروع شدن بود، حالت مرموزي است كه از روزنه‌هايي نامرئي، به فضاي اينجا و اين آرامش رخنه كند.
...

خيلي خوب مي‌دانم آن مردي كه شبها توي خانه پشتي تار مي‌زد و مي‌خواند، حالا مرده. نمي‌دانم چرا هنوز صداي سازش را مي‌شنوم. حد فاصل آن خانه و اطاق من يك حياط كوچك است كه توي آن دوتا درخت تبريزي پير و چندتا كاج هم سن و سال آنها كاشته‌اند. كف اين حياط كاشي‌هاي لوزي دارد از همانها كه وقتي حياط را آبپاشي مي‌كنند آب از لابلاي لوزي‌لوزي‌ها راه مي‌افتد و توي سراشيبي خفيفي كه دارد به باغچه مي‌رسد و توي آن فرو مي‌رود. اين اطاق را از پيرزن عجيبي كرايه كرده‌ام. يك‌روز توي خيابانهاي شهر قدم مي‌زدم كه متوجه آن شدم؛ يك خانه است با در دولنگه چوبي و طاق نيمدايره و ايوانهايي پهن با گوشه‌هاي گرد. همينطور كه نگاه مي‌كردم، صداي پيرزن را شنيدم كه از پشت پنجره‌ي رو به كوچه با همين پرده‌ي زردوزي شده كه از فرط دودزدگي خاكستري مايل به قهوه‌اي شده بود، پرسيد «چيزي مي‌خواي آقا؟» لحنش تندي زننده‌اي داشت كه خراشيدگي صدايش ترسناكش مي‌كرد. يكّه خورده بودم. با دستپاچگي گفتم «اطاق اجاره دارين؟» در را باز كرد. بوي خورشت‌هاي جورواجور همراه با بوي چوب پوسيده‌ي نم‌كشيده نفسم را تنگ كرد. پيرزن با موهاي سفيد مجعد و بهم‌ريخته‌اش كه از زير روسري قهوه‌اي نيمداري بيرون زده‌بود، همين اطاق را نشانم داد. از كار و درآمدم پرسيد، از وضع و حالم، از اينكه معتاد هستم يا نه و از اينكه چرا تنها هستم. مي‌خواست بداند كجا بوده‌ام و چكار مي‌كرده‌ام. دست آخر مبلغ كرايه را گفت و گفت كه پول هر ماه را اول مي‌گيرد. براي اولين بار توي چهره پيرزن دقيق شدم؛ قيافه بي‌روحي داشت، ولي در عمق نگاهش حالت ترسناكي موج مي‌زد كه نمي‌شد بيشتر از چند لحظه آنرا تاب آورد.
حالا باز هم صداي اين تار مي‌آيد، يك آهنگ سوزناك است توي مايه‌ي دشتي كه سه سال پيش هر شب آن مرد مي‌زد و مي‌خواند، يك آواز غريب كه انگار عصاره سالها درد و دوري و رنج و بدبختي باشد. توي همين خانه پشتي زندگي مي‌كرد. آنجا يك خانه است با شيرواني سفالي خيلي فرسوده كه بعضي از تكه‌هاي آن كنده شده‌اند. پنجره‌هاي مستطيل چوبي چهارلنگه‌دارد كه از پشت شيشه‌هاي دوده گرفته‌ي آنها ملافه‌هاي چركي كه پشت‌شان كشيده‌اند پيداست. روي لبه‌ي بعضي از پنجره‌ها گلدانهاي شمعداني گذاشته‌اند كه انگار صد سال است همانطور دست‌نخورده آنجا مانده‌اند آنقدر كه از آبِ گِل تهِ آنها تا پايين ديوار، لابه‌لاي آجر بهمني‌ها رد كلفت و سياه و كج‌وكوله‌اي افتاده.
شايد دوسال پيش بود كه يك شب ديگر صداي سازش را نشنيدم. يك هفته يا شايد بيشتر است كه دوباره صداي همان آهنگ را بدون آواز مي‌شنوم.
مي‌دانم كه او مرده. قبل از آن شب هميشه چراغ اطاق روبروي اطاقم كه روشن مي‌شد، صداي همان ساز و آواز را مي‌شنيدم. ولي آن شب وقتي چراغ روشن شد صداي فرياد وحشتزده‌ي خفه‌اي آمد. يكي دو ساعت بعد سايه‌هايي را ديدم كه روي ملافه‌ي چرك و كهنه پشت آن پنجره‌ها جابجا مي‌شدند، سايه‌ي نعش كفن‌پيچ شده‌اي بر سر دستها بالا رفت و بعد همه ناپديد شدند. آن شب تا صبح صداي گريه مي‌آمد؛ گريه يك جوان كه انگار فقط مي‌خواست براي همان يك شب جاي خالي صداي آواز سوزناك دشتي را پر كند و بعد رهايش كند.
توي حياط مابين اين دو خانه درختهاي تبريزي و كاج كاشته‌اند. پيچك سبزي روي آجرهاي بهمني ديوار كهنه‌ي روبرو بالا رفته و قسمتي از آن را پوشانده و آنطرفتر رد سياه كلفتي از آب گِل تهِ گلدانهاي شمعداني به موازات ساقه‌ي كج و كوله‌ي پيچك تا پايين ديوار كشيده شده. كف حياط زير ساقه‌ي پيچك پر است از خرده برگهاي پيچك كه طي سالها با هر زمستان روي زمين ريخته‌اند و با هر تابستان دوباره ديوار را پوشانده‌اند.
توي خيابانهاي شهر قدم مي‌زدم. خانه‌هاي كج‌وكوله و آدمهاي كج‌وكوله‌تر از كنارم مي‌گذشتند. كنار يك عمارت فرسوده پيرمردي چهارزانو روي زمين نشسته بود و يك تار بدون سيم را وسط پاهايش گرفته‌بود با نيش باز و گشاد، خيره به چشمهايم نگاه مي‌كرد، آفتاب تندي كه توي چشمهاي ماتش مي‌تابيد انعكاس عجيبي داشت، انگار كه از پشت پرده‌ي كفن توي چشمهاي نيمباز يك مرده تابيده باشد. ته‌ريش نامرتبي داشت و يك سبيل پرپشت. همينطوركه نگاهش مي‌كردم توي صورتم خنديد؛ من هم خنديدم. خسته بودم، چند ساعت بود كه فقط راه مي‌رفتم، روي يك نيمكت سنگي كنار يك خيابان باريك نشستم. يك ساختمان بلند روبرويم بود، پنجره‌هاي دوده‌گرفته‌ي بزرگي داشت، روي درهاي بزرگ شيشه‌اي كثيف پايين ساختمان آگهي‌ها و اعلاميه‌هاي بزرگ و كوچك را روي هم چسبانده بودند. بعضي پاره شده بود و تكه‌هاي فتيله شده‌ي كاغذ پاي درهاي شيشه‌اي ريخته بود. چرك آب باران مخلوط با دوده‌ي ماسيده ردهاي رگه‌اي نامنظم سياهي روي ديوارهاي سيماني‌اش درست كرده بود كه تا پايين ادامه پيدا مي‌كرد. بوي زباله فضاي خيابان را پر كرده بود. معني دور و مبهمي توي ذهنم تداعي مي‌شد كه از تكرار آن لذت مي‌بردم. حس مي‌كردم كه اين ساختمان مي‌خواهد هر لحظه كه بتواند روي سر آدمهايش خراب شود. خيالات موهوم توي كلّه‌ام پرسه مي‌زدند. پيرمردي را مجسم مي‌كردم كه با كلاه و عينك و يك عصاي كهنه مي‌خواهد خودش را از طبقه آخر ساختمان روي من پرت كند. به بالاي سرم نگاه كردم، راهروي باريكي از آسمان بين دو ساختمان بلند بالاي سرم ديده مي‌شد كه چند تكه ابر كم پشت و چرك ميان آن بآهستگي جابجا مي‌شدند. احساس غريبي داشتم؛ انگار بايد همانجا روي همان صندلي تا آخر عمر بنشينم و همانجا بگندم تا بوي تعفن جسدم همراه با بوي زباله‌ها به ديوارها و پنجره‌هاي بزرگ و كاغذ‌هاي فتيله شده‌ي پاي در ساختمان بچسبد. بوي زباله را دنبال مي‌كردم، مرد ژوليده‌اي با لباسهاي پاره كه بدن پشمالو و چركش تكه‌تكه از زير آن بيرون زده بود، آشغالها را زير و رو مي‌كرد و چند قدم آنطرفتر زني با يك نگاه غمزده هر چندگاه مراقب حركات او مي‌شد و بعد دوباره سرش را برمي‌گرداند، انگار كه منتظر كسي باشد.
داخل يك كوچه شدم، از پشت پنجره‌ي يكي از خانه‌ها پسر جواني به بيرون نگاه مي‌كرد. خانه آجرهاي بهمني و در چهارلنگه‌ي چوبي و شيرواني سفالي كهنه‌اي داشت. حفاظ جلوي پنجره با اشكال مارپيچ و هندسي حالت عجيبي به صورت استخواني و لاغرش مي‌‌داد. توي چشمهايش گيجي و بهت تمام نشدني موج مي‌زد. كوچه‌ي تنگ و باريكي بود كه خانه‌هايي با گوشه‌ها و زاويه‌هاي شكسته و تيز دو طرف آن كشيده شده بودند. در خانه نيمه‌باز بود. از لاي در به داخل نگاه كردم تاريك بود. در را آرام هل دادم. پلكان چوبي كه به طبقه بالا مي‌رفت كنجكاوي‌ام را تحريك مي‌كرد. بوي خورش قورمه‌سبزي مخلوط با بوي شاش تند شده‌ به ديوارها چسبيده‌بود. طبقه بالا فقط يك اطاق بود. دستگيره را پيچاندم. مردي مشغول ور رفتن با يك تار بود كه معلوم بود شكسته و تازه آنرا تعمير كرده‌اند. وسط اطاق چارزانو نشسته بود. متوجه من كه شد، با لبخندي سلام كرد. سلام كردم. به ميز كنار در اشاره كرد «لطفاً اون چسب رو به من مي‌دين؟» كمي سريشم توي يك نعلبكي لاي يك مشت ابزار و ميخ و چكش و تبر و سمباده و رنده، روي ميز در حال خشك شدن بود. سبيل پرپشتي داشت و چشمهايش نيمه‌باز بود، مثل اينكه ناخوش باشد. تار را توي دستش بالا و پايين مي‌كرد و من همينطور كه حواسم به كارهاي او بود، متوجه شدم با من صحبت مي‌كند. «... بعله جانم، اين تار، تار خيلي خوبي بود. ديروز صبح به مسعود... هه مسعود شاگردمه... به مسعود گفتم دستشو دراز كنه و تار رو از روي ميز به من بده كه تار از دستش افتاد روي زمين و به اين وضع در اومد ... خوب اين خرَكِشم درست شد، حالا تا چند دقيقه ديگه ببينيم چطور صدا مي‌ده. ...» تا چشمم به نور اطاق عادت كند كمي طول كشيد، لامپ كم نوري روي سقف روشن بود. كمد چوبي رنگ و رو رفته‌اي كنار يك ديوار اطاق بود، يك كتابخانه هم در گوشه ديگر اطاق، كه يك مشت كتاب قديمي و كهنه توي آن چپانده بودند كه چندتا سوسك هم دائم از لابلاي كتابها و كاغذپاره‌هاي چرك به بيرون سرك مي‌كشيدند و باز قايم مي‌شدند. ميز تحرير كوچكي كنار در بود كه روي آن ميخ و چكش و تبر و رنده و سمباده و چيز‌هاي ديگر روي هم ريخته شده بود و يك تختخواب بهم ريخته كه يك طرف اطاق به ديوار چسبييده بود. مرد هنوز حرف مي‌زد. نور كمي از پشت شيشه‌هاي رنگي كثيف پنجره چوبي مشبكي كه يك پرده زردوزي شده با ملافه سفيد دوده گرفته‌اي جلوي آن آويزان بود به داخل اطاق مي‌آمد. ناگهان صداي تار فضاي اطاق را پر كرد. مرد، يا بهتر است بگويم پيرمرد، تار را كوك مي‌كرد. و بعد شروع كرد به چنگ زدن به تار و خواندن يك آواز توي مايه دشتي. وقتي از در بيرون رفتم صداي تار هنوز توي گوشم بود، صداي غم‌انگيزي كه عصاره سوزناك سالها رنج و بدبختي بود. ديگر دنبال چيزي نمي‌گشتم، انگار كه بچه شده باشم و مادرم دستم را گرفته و توي خيابانهاي شهر مي‌گرداند و من دائم سوالهاي بيجا مي‌كنم و او باحوصله به من جواب مي‌دهد و اين بازي همينطور ادامه دارد. مي‌فهميدم كه گولم مي‌زند ولي نمي‌توانستم چيزي بگويم. ازاينكه گولم مي‌زد كلافه مي‌شدم، بعد بهانه مي‌گرفتم و به گريه مي‌افتادم و خودم را روي زمين ولو مي‌كردم... متوجه اطرافم شدم. حس مي‌كردم دوباره گول خورده‌ام، سالها قبل از اينكه به دنيا بيايم گول خورده‌ام، احساسي غريب و مبهم كه از بالا و پايين كردن آن توي ذهنم كيف بخصوصي مي‌كردم. به عمارتي رسيدم كه از كهنگي در حال خراب شدن بود. كاشي‌هاي معرق رنگ و رو رفته‌اي تكه‌تكه به ديوارهاي گچي و چرك آن چسبيده بود. مغازه‌ها چراغ‌هاي مهتابي‌شان را روشن كرده‌بودند. جلوي عمارت ايستادم، پيرمردي با دهان كف كرده و صورت جزام‌زده روي زمين ولو شده بود، جعبه چوبي شكسته‌اي با يك مشت سيم وسط پاهايش روي‌زمين افتاده بود. توي خيابانهاي شهر پرسه زدم تا نيمه‌شب شد، بوي لجن جويهاي خيابان با صداهاي جوراجور و نور لامپهاي مهتابي مخلوط شده بود.
اين اطاق درست مثل دكانهاي سمساري است، پر از اثاث كهنه و پوسيده با يك بوفه كوچك چوبي كه پر از ظروف بندخورده‌ است كه لابلاي آنها عتيقه‌هاي ريز و درشت قديمي گذاشته‌اند. ديشب همينطور كه روي تخت فكسني وسط اطاق دراز كشيده بودم و لامپهاي مهتابي آبي و ارغواني بالاي گلدسته مسجد توي خيابان پشتي را نگاه مي‌كردم، پيرزن صاحبخانه در را باز كرد. مي‌گفت مستأجر‌هايش همه از ترس جن توي خانه پشتي رفته‌اند. تعجب كردم، چون مي‌دانستم غير از من مستأجري ندارد، بعد فهميدم كه مرا دست انداخته، چون چند شب است كه صداي ساز از خانه پشتي مي‌آيد؛ من هم اين را به پيرزن گفته‌بودم. آخر يك شب حس كردم كه او ممكن است حرفهاي مرا بفهمد، اين چيزها را به او گفتم، چيزهاي ديگري هم بود. پرسيدم چند سال است در اين خانه زندگي مي‌كند. گفتم كه ديوارهاي اين خانه، سقف آن، بوهاي اينجا، همه براي من يك معني كهنه‌اي را تداعي مي‌كنند. ناگهان پوزخند كريهي زد. حس تحقير پوزخندش هنوز آزارم مي‌داد كه حالتي جدي گرفت و با تندي ولي انگار كه مي‌خواهد چيزي را قايم كند گفت «ديوونه». به صورتش دقيق شدم. قيافه‌ي بيروحي داشت و درعمق چشمهايش حالت مرموز و ترسناكي موج مي‌زد.
بهرحال اصلاً براي من مهم نيست كه ديگران چه فكري مي‌كنند، همينقدر مي‌دانم كه از ديدن ديوارهاي اين خانه و حقيقت مشكوك آن كيف بخصوصي مي‌‌كنم، تقريبا همان كيف زجرآوري كه از شنيدن صداي زخمه‌هايي كه به آن تار مي‌خورَد. كيف دور و كهنه‌اي كه دوست دارم آنرا توي ذهنم تكرار كنم، ذهن زخمي‌اي كه يك مشت تصوير مه گرفته دائم از لابلاي زخمهاي چرك كرده‌ي آن، پيش چشمم ظاهر مي‌شوند و باز محو مي‌شوند.
نمي‌دانم كجا هستم؛ يك مشت اشباح خيالي و بدقواره دور و برم را پر كرده‌اند. دنبال سوراخي امن و راحت مي‌گردم. توي خيابانهاي شهر راه مي‌روم. اينجا شهر است. شهر مرا هم مثل همه قورت داده، حس مي‌كنم تمام زندگي‌ام يك شهر بوده كه من فقط حق داشته‌ام توي كوچه پس كوچه‌هاي آن قدم بزنم و دنبال تداعي‌ها بگردم و وقتي آنها را پيدا كردم، از حقيقت داشتن آنها كيف كنم. كيف كشنده‌اي كه بايد توي آن حل شد و رفت. توي خيابانهاي شهر قدم مي‌زنم و ساختمانهاي قد و نيمقد با لبه‌ها و زاويه‌هاي تيز و دقيق از كنارم مي‌گذرند، بعد توي كوچه‌هاي كج و معوج و ناهموارِ پر از آدم راه مي‌روم. صداي پاي خودم را كه جزو صداي پاي آدمهاي ناآشناي آنجا شده تشخيص نمي‌دهم. به يك دوراهي مسقف مي‌رسم، با طاقي ترك خورده كه روي آنرا كاشي‌هاي معرق پوشانده. داخل يك كوچه ديگر مي‌شوم. رسيدم، كليد را توي قفل مي‌اندازم و در را باز مي‌كنم. شب شده. صداي يك آواز دشتي از دور مي‌آيد، آنقدر دور كه كلمات آن را نمي‌توانم تشخيص بدهم.
توي حياط اين خانه يك پيچك كاشته‌اند كه تا لب پنجره خانه روبرو بالا رفته. ديشب ديدم چراغ اطاق روبرويم روشن شد، پنجره اطاق باز شد و يك پسر جوان سرش را از آن بيرون آورد و شروع كرد به نگاه كردن؛ چون پشتش به نور بود نتوانستم جهت نگاهش را تشخيص بدهم. همانطور كه پنجره را باز گذاشته‌بود از لب پنجره كنار رفت و شروع كرد به قدم زدن. قيافه‌اش را مي‌ديدم، صورتي لاغر با چشمهاي گود رفته كه انگار اشك زير آنها خشك شده بود. موهايش كم‌پشت بود و قيافه‌اي عصبي داشت كه بهت عجيبي توي آن ديده مي‌شد. داد زدم «آهاي پسر» ديدم آمد لب پنجره، من هم سراسيمه وارد حياط شدم، ولي باور نمي‌كردم، او اصلاً جوان نبود، تقريباً پير بود با موهاي مجعد بهم ريخته و قيافه بي‌حالت و بي‌روح. آب روي سنگفرشهاي دور باغچه بخار مي‌شد و بوي آشنايي مي‌داد، بوي گيج كننده‌اي كه يك معني خيلي دور و مبهم را از راه بيني‌ام با خودش به سلولهاي مغزم فرو مي‌كرد. چشمهايش را نگاه كردم. توي تاريكي برق مي‌زدند و حالت ترس‌آوري ته آنها موج مي‌زد. ناگهان فرياد زدم، آنقدر بي‌اختيار كه انگار اين صدا از گلوي من خارج نشده باشد؛ فريادي كه انگار قبل از بسته شدن نطفه‌ام توي حلقم كاشته باشند، طوري كه از شنيدنش لرزيدم. موهاي تنم راست شده بود. دوباره سعي كردم تكرارش كنم. فكر كردم شايد بتوانم از اين كار لذت ببرم، ولي اين‌بار مثل بار اول نبود؛ يك نعره گوشخراش معمولي. متوجه پيرزن شدم كه با وحشت از در راهروي خانه به حياط آمده. «چيه؟! چته؟» خواستم با دست پنجره روبروي اطاقم را نشان بدهم. پنجره بسته بود و چراغ اطاق هم خاموش بود، انگار كه هميشه همينطور بوده باشد. سرم را پايين انداختم و, به اطاقم برگشتم. تا صبح صداي يك آواز سوزناك دشتي توي مغزم مي‌پيچيد، انگار عصاره سالها دوري و بدبختي باشد. صداي گريه يك بچه و صداي جيغ و فحش‌هاي زني كه نثار آباء و اجداد بچه مي‌كرد از دور شنيده مي‌شد. روي يك تخت فكسني وسط اطاقم دراز كشيده بودم و به گربه‌هاي چركي كه دائم از پشت درختهاي تبريزي به بيرون سرك مي‌كشيدند و باز قايم مي‌شدند نگاه مي‌كردم.
چند شبانه‌روز است كه فكر مي‌كنم. مي‌خواهم همه‌چيز برايم روشن شود تا خودم را نجات بدهم؛ درست نمي‌دانم از چه‌چيز. ولي هرچه بيشتر فكر مي‌كنم، توي همان فكرها بيشتر حل مي‌شوم و احساس خفگي بيشتري مي‌كنم. براي همين دائم قدم مي‌زنم. آن روز كنار يكي از خيابانها پيرمردي را ديدم با كلاه و عينك كه عصاي كهنه و رنگ و رو رفته‌اي هم توي دستش بود، كنار يك ساختمان بلند روي يك نيمكت نشسته بود. نزديكتر كه شدم ديدم به تكه ابرهاي چركي كه توي راهروي باريكي بين دو ساختمان بلند توي آسمان جابجا مي‌شدند خيره شده. آنطرفتر كنار ساختمان چركي، يك مشت زباله ريخته بودند كه بوي تعفن آن با بوي ترياكي كه از لاي يكي از پنجره‌ها مي‌آمد مخلوط مي‌شد و توي دماغم مي‌پيچيد. وقتي داشتم روي آشغالها را با يك تكه مقوا مي‌پوشاندم، متوجه شدم زن خوشپوشي چند قدم آنطرف‌تر ايستاده و با حالت تمسخرآميزي به من نگاه مي‌كند. خواستم بروم كه به اندازه يك سطل آب چرك از يك پنجره روي سر پيرمرد ريخت، كلاهش كه از روي سرش افتاد، فهميدم كه خيلي پيرتر از آن است كه اول به نظرم رسيده بود.
چند شب پيش دائم يك خستگي موذي مزاحم فكر كردنم بود. روي تخت دراز كشيده بودم. پيرزن صاحبخانه طرفهاي غروب باغچه را آب داده‌بود و حياط را آب‌پاشي كرده بود. هواي اطاق دم كرده بود، بخار آبي كه از روي سنگفرشها بتدريج ناپديد مي‌شد همه جا را پر مي‌كرد و بوي عجيبي مي‌داد. مي‌خواستم از روي تخت بلند شوم ولي تنم به رختخواب چسبيده بود، انگار همراه با بخار آب يك حالت مرموزي به فضاي داخل اطاق رخنه مي‌كرد.
مي‌خواهم بروم توي خيابان قدم بزنم، وسط خوبها، وسط عاقلها و نشئه‌ها، وسط آدمهايي كه از فرط توهم فهميدگي و دانايي مثل يك خيك سي مني پر از دوغ پف كرده‌اند و فقط كافيست آدم سوزن به يك جايشان بزند تا مثل يك تكه گه وسط خيابان ولو شوند، درست عينهو يك تكه گه، آن ديگري‌هايي كه درمانده به آنها آويزان شده‌اند و چرت مي‌زنند، و آنهاييكه از چرت چندهزار ساله‌شان احساس خوشبختي مي‌كنند. دوست دارم بدوم توي خيابان به بعضي‌شان فحش خواهرومادر بدهم و با يك كشيده خواب از كله‌ي بقيه‌شان بپرانم.
داشتم مي‌رسيدم، شب شده بود، نحوست و چرك به كف خيابانها و ديوارها و آدمها چسبيده بود. كرمهايي از لابلاي آشغالهايي كه گوشه يك ساختمان بلند با ديوارهاي سيماني يا نمي‌دانم شايد هم مرمري ولي دوده گرفته گذاشته بودند، يكي‌يكي به بيرون سرك مي‌كشيدند و باز قايم مي‌شدند. يك هيكل كج و كوله از كنارم گذشت، يكي ديگر، و يكي ديگر... رسيدم. يك خانه دوطبقه بود با آجرهاي بهمني و پنجره‌هاي چوبي، از پله‌ها بالا رفتم، توي طبقه دوم يك اطاق بود، يك جوان با چشمهاي گود رفته و موهاي ژوليده كنار در چمباتمه زده بود و تندتند داشت پكهاي عميقي به سيگاري بنگ كج و كوله‌اش مي‌زد. مرا كه ديد دست و پايش را جمع كرد. توي اطاق يك پيرمرد زردنبو كه يك طرف صورتش را جذام خورده بود، تار شكسته‌اي را وسط پاهايش گذاشته بود و با ناخن روي پوسته سفيد چرك جعبه‌ي صداي آن مي‌كشيد. اينجا بوي شاش و خورش فسنجان و ترياك و استفراغ و ترشي و حشيش و چلوخورش قيمه و قورمه سبزي و كثافت بچه و زباله و همه چيز باهم مي‌آمد. جسد تركيده چندتا سوسك به ديوارها و كف اطاق چسبيده بود و موشهاي گنده‌اي از لابلاي كتابهاي كهنه و پاره پاره توي كتابخانه فلزي به بيرون سرك مي‌كشيدند و باز قايم مي‌شدند، دلم داشت بهم مي‌خورد. توي دستم يك تبر بود كه دسته‌اش را دائم توي دستم فشار مي‌دادم. كنار پيرمرد زني با موهاي ژوليده و چشمهاي ناخوش و پر از درد نشسته بود و دوتايي به من مي‌خنديدند. حس كردم فرياد مي‌كشم؛ با زجر و شكنجه. دائم فرياد مي‌كشيدم و شكسته‌هاي تار و تكه‌هاي گوشت و مو به هوا پرتاب مي‌شد و باز روي زمين مي‌افتاد. كثافت و خون و تكه‌هاي دست و گوش و چشم و انگشت توي سر و صورتم مي‌خورد و ديوار‌ها خوني مي‌شد؛ خون كثيف دوده گرفته‌اي كه بوي آن معني كهنه‌اي را تداعي مي‌كرد. دلم مي‌خواست باندازه يك نفس هواي آزاد را توي جگرم پر كنم و بتركم.
چراغ را خاموش كردم. از در اطاق كه بيرون آمدم هيچكس آن اطراف نبود. مي‌دويدم و تبر را توي شيشه‌خانه‌ها مي‌كوبيدم
در اطاقم را بستم و رفتم توي حياط، شلنگ را برداشتم و همانجا پاي درختها خودم را شستم. اثري از خون روي سنگفرشها نمانده بود.
حس مي‌كنم سالها گول خورده‌ام. به من كلك زده‌اند. يك مادربخطاي حرامزاده‌اي با يك تبر ذهنم را پاره‌پاره كرده و تخم يادگاري و خاطره توي آن پاشيده. من از هر چيز رنج‌آور و كشنده‌اي كيف مي‌كنم. گريه‌كردن هم بي‌فايده شده. گريه كه مي‌كنم غبار چندهزارساله‌اي از روي تنم بلند مي‌شود و جلوي چشمهايم را مي‌گيرد، خسته‌ام و هيولاها و كابوسها مرا راحت نمي‌گذارند.
.....
...
.
اينجا استخر آرامي است. دلم مي‌خواهد ساعتها زير اين آفتاب تند دراز بكشم و روي اين سنگفرشها با سايه‌ام كه زوايا و گوشه‌هاي دقيق و واضحي دارد بازي كنم. دورتادور اينجا را درختهاي تبريزي و چنار كاشته‌اند. اين بوي بخار آب كه از روي سنگفرشها بلند مي‌شود پاك افكارم را پريشان كرده، بوي مرموز و عجيبي كه معني كهنه‌اي را تداعي مي‌كند؛ يك معني دور و مشكوك كه از آن كيف بخصوصي مي‌كنم و دوست دارم آنرا توي ذهنم تكرار كنم.
آبان 1368
ويرايش: شهريور 1386
ويرايش دوم: مهر 1386
ويرايش سوم: آبان 1390
.
با تشكر از ويرايش تكميلي توسط في‌ميل

آخر زمون

2011-11-06T03:31:00.001+03:30

عمراً فكرشو مي‌كردي كه يه روز تو تهرون تو خونه‌ت يه شب ساعت 3 و نيم بعدِ نصف شب از تو قابلمه با چاپ‌استيك گوشت و قارچ قيمه‌قورمه‌ي سرد بخوري و حالشو ببري مث خر؟

بعد از نيمه‌شب

2011-11-02T04:14:00.003+03:30

بطري‌هاي خالي روي كانتر، اينترنتي كه از اعتبار افتاده، سكوت و سرماي پيش از سپيده‌دم، همه با هم دستور مي‌دن «برو بخواب» و من لج مي‌كنم و لج مي‌كنم و لج مي‌كنم و لج مي‌كنم ...
بطري‌ها رو جمع مي‌كنم، اينترنتو راه مي‌ندازم، و پنجره رو مي‌بندم، و تازه اونموقع‌س كه جاي خاليت فشار مياره.
مي‌رم بخوابم.

ليبيِ آزاد!؟

2011-10-25T00:49:00.000+03:30

گاهي وقتا وقتي حرف مي‌زنم احساس مي‌كنم دارم... ها؟... نه! نه اينكه تو پيت بگوزم، ولي خب انگار تو خواب با موجودات فضايي تمرين نون بيار كباب ببر مي‌كنم يا دارم به ماهيا آموزش خلباني مي‌دم... خلاصه يه چي تو اين مايه‌ها.
آره خلاصه...

طب

2011-10-21T03:43:00.001+03:30

نمي‌تونم دكتر!
چرا عزيزم مي‌توني، مگه نمي‌گي گلوت درد مي‌گيره؟
نه آخه معده‌مم درد مي‌كنه.
ربطي نداره جانم، مي‌توني.
آخه از تو شيكمم داره ميزنه تو حلقم
باشه فرقي نمي‌كنه از كونتم بزنه تو چشت باز همينه كه مي‌گم.
دمت گرم دكي ايني كه گفتي خيلي آرومم كرد.
چاكرتيم
آقاييد

چهارشنبه نوزده اكتبر

2011-10-19T02:33:00.002+03:30

صبح جلسه دارم، ولي يه مرضي افتاده به جونم كه نمي‌ذاره بخوابم. نمي‌دونم چيه، دارم دنبالش مي‌گردم، خيلي آشناس. مسنجرم روشنه و طبق معمول اينويزيبله. «شاپ» آدما از اون پايين كله‌شون مياد بالا و دوباره ميره پايين. «شوپ» چراغ خاموششون مياد بالا و ميره پايين. اعصابشونو ندارم. تو يوتوب دنبال يه آهنگ قديمي مي‌گردم كه مدتها پيش خيلي گوشش ميدادم. ويدئوش رو هم دوست داشتم. عيال سابق دوستش نداشت. فكر مي‌كرد من دارم وسطاش هيزي مي‌كنم. فكر مي‌كنم بايد يه چيزي تو اون ويدئو باشه كه يه كم حس الانمو داشته باشه. ويدئو رو پيدا مي‌كنم. نگاش مي‌كنم. هنوزم قشنگه. ولي يه اشكالي داره، حالش اوني نيست كه به حال الان من بخوره. مي‌رم تو اين ستون بغلش نگاه مي‌كنم بلكه تو پيشنهاداش يه چيز درست و درموني باشه ولي بي‌فايده‌س. فحش مياد تو دهنم، فحش مي‌دم. به اينكه چرا همه‌ي دنيا بايد از نظر اين سيستم كودن و كور يه جور فرض بشن. چرا به صرف اينكه من يه آهنگ پاپ يه سال دهه‌ي نود رو نگاه كردم بايد هر چي آهنگ پاپ در پيت دور و بر همون سال رو بهم پيشنهاد كنه، چرا نبايد فكر كنه كه اين آدم شايد يه كم سليقه داشته باشه.

ولش كن. مي‌بندمش.

شوپ شاپ، يكي مي‌خواد يكي ديگه ببيندش، من بايد شاپ و شوپش رو بشنوم. شوپ... شاپ. به اين فكر مي‌كنم كه چرا آدما هم مي‌خوان، هم نمي‌خوان كه بنظر بياد كه مي‌خوان! بعد فكر مي‌كنم كه خب تقصيري هم ندارن، هميشه اينجوري بوده، كلاً هميشه رسم بر اينه كه نبايد مستقيم حرف بزني، بايد كرشمه بياي، بايد قر و قربيله بريزي تا توجه طرف رو جلب كني، همه كه مدل تو خركي نيستن. بعد فكر مي‌كنم كه من خركي‌يم؟ بعد فكر مي‌كنم كه شايد. خوبه؟ بده؟ نمي‌دونم. ولش كن.

مي‌رم سراغ عكسام. اين عكسا رو دوس دارم. مدتها بود كه مي‌خواستم همچين عكسايي بگيرم. اين فضاها رو براي خودم نگه دارم. بدونم كه خيالات و توهماتم نبوده و نيست. حوصله‌شونو ند ارم. مي‌بندمشون. حالم يه جوريه. شاپ. الان مي‌دونم چمه. ميرم تو فولدر عكساش....

يه باد خوبي مياد از پنجره. پرده رو پس مي‌زنه. از لاي پرده‌اي كه داره موج مي‌خوره مي‌شه ساختموناي بلند بالاي تپه رو ديد كه چراغاشون تك و توك روشنه. قشنگه. يه كمي آرومترم. ولي مي‌دونم كه اين آروم بودن مي‌تونه كه خيلي طولاني نباشه. شايد بهتره بگيرم بخوابم. مي‌رم صفه‌ي كانت‌دان رو نگاه مي‌كنم. 7 روز و 18 ساعت و ... الان وقت خوبيه براي خوابيدن. آره وقت خوابه. اه باز يادم اومد صب جلسه دارم. گندش بزنن. ولش كن. شوپ. ميرم بخوابم.

تاملي در باب همزيستي

2011-10-18T16:54:00.000+03:30

بعضي آدما مثل يه آهنگ خوبن، يعني مي‌توني گوششون كني و از شنيدنشون لذت ببري.

بعضياي ديگه مثل يه فيلم قشنگ و خيلي باحالن يعني مي‌توني بشيني پاشون و نگاشون كني و گاهي هم تكرارشون كني.

بعضي آدما مثل كتاب خوب مي‌مونن، مي‌توني بازشون كني، دنبالشون كني و مدتي باهاشون سرگرم باشي.

ولي بعضي آدما شبيه هيچ‌كدوم از اينا نيستن و در همون حال حكم همه‌ي اونا رو برات دارن، اينا آدمايي‌ين كه حس مي‌كني مي‌توني باهاشون زندگي كني ولي هنوز نمي‌دوني چرا و چطور. ساده نيست پيدا كردنشون ولي وقتي پيداشون كردي دستپاچه مي‌شي، با ناباوري گوششون مي‌كني، نگاشون مي‌كني دنبالشون مي‌كني و احساس مي‌كني كه بايد يه كاري بكني، بايد يجوري ارزشي رو كه برات دارن نشون بدي ولي نمي‌توني، كم مياري، نفست موقعي كه نبايد بند مياد، حرفت موقعي كه وقتش نيست قطع ميشه، دلت مي‌خواد بهترين باشي ولي مي‌ترسي از اين كه شايد نتوني.

ولي در همين لحظات مي‌فهمي كه بايد بشيني باهاش يه فيلم ببيني يه موزيك گوش بدي يا يه كتاب بخوني و تازه اون موقع‌ست كه مي‌فهمي چرا بايد باهاشون زندگي كني.

غريبه‌اي در تارتيخ

2011-10-14T02:42:00.000+03:30

دور دور دور خيلي دور

يه جايي نزديك مريخ يا نه، نزديك آندرومد

يه نفر رد شد با كلاه پشمي و چشماي آلبالويي

كه دستاشو كرده بود تو جيباي كفشش  و داشت با كونش سوت مي‌زد.

دور دور دور نزديك آندرومد

مرد كلا پشمي، سرش آويزون، دمش دور گردنش مي‌رفت كه خچامير خام بخره

و همينطور كه با كونش سوت مي‌زد داشت فكر مي‌كرد كه خچامير رو اگه با شاندام درست كنه خيلي بهتره.

دور  دور دور خيلي دور نزديك آندرومد بعد از گورسيد سياره مرنين شهر تارتيخ يا  نه شايدم گومبيخ، خيابون چلّم شمالغربي، طبقه‌ي چهارم، واحد 5ميليون و 11،  مرد كلا پشمي داشت خواب مي‌ديد كه با چشاي آلبالوييش داره يه ميكس خچامير و  شاندام معركه رو لف لف ميده تو دوماغش.

يه جايي نزديك آندرومد يود فك كنم آره، خيلي دور

يه  مرد كلا پشمي با دوماغ پر از ميكس خچامير و شاندام كه نمي‌تونست به من  سلام كنه، همينطور كه داشت با كونش سوت مي‌زد و دستاش تو جيباي كفشش بود،  چشماي آلبالوييش رو كرد اونور و رفت.

من از اون روز ديگه  نديدمش ولي گاه و بيگاه صداي سوتش مياد و من مجسمش مي‌كنم كه داره چشماي  آلبالوييش رو كه خچاميرو شاندام دوماغيده بهش چسبيده، به ديواراي طبقه‌ي  اول خيابون چلّم شمالغربي مي‌مالدشون كه شايد بيدار شه.

الان شما فكر مي‌كنين كه من دارم دري‌وري مي‌گم.

ولي يه جايي دور دور دور خيلي دور نزديك آندرومد

يه نفر داره خواب مي‌بينه كه من دارم با يه قيافه و رفتار دري‌وري واقعيت رو مي‌گم.

اصلاحاتچيه!ـ

2009-06-02T13:50:00.009+04:30

مغولها كه يكي از آنها پيشاپيش بقيه در حركت است، در بيابان به سمت دري كه در سر راهشان قرار گرفته گام برمي‌دارند، به در كه نزديك مي‌شوند، مي‌ايستند. جلودار قدمي به پيش مي‌گذارد بقيه هم به تقليد چنين مي‌كنند. دوباره قدمي ديگر و بقيه هم تكرار مي‌كنند. تا اينكه جلودار به تنهايي خود را به آستانه‌ي در مي‌رساند. شستي زنگ روي قاب در را با جديت تمام فشار مي‌دهد و زنگ اخبار گوشخراشي به صدا در مي‌آيد. بعد از كمي تامل، مرد مغول بر مخاطب غايب آنسوي در آهني بانگ مي‌زند «اصلاحاتچيه!»... اينكه پرسش مي‌كند يا خبر مي‌دهد قابل تشخيص نيست. اينكه آيا خبر از حضور كسي با سمت يا كنيه «اصلاحاتچي» مي‌دهد بر آستانه‌ي دروازه‌اي در برهوت، يا پرسشي دارد از اهالي نظر كه به بياباني تبعيد شده‌اند، تا بداند و بياموزد، در پس پرده‌اي از ابهام است...

من دومي را فرض مي‌گيرم و در خيال خود مي‌شنوم كه صاحبخانه در پاسخ مي‌گويد:

اصلاحات آنست كه گوشها و چشمها و زبانمان را بشوييم.

آنست كه نو شويم و از نو ببينيم.

كه چند گاهي فراموش كنيم كه چه كسي اولين خون را ريخت.

آنست كه بتوانيم بدون خشم صبر كنيم.

آن كه بدون تسليم سكوت كنيم و بدون پرخاش استقامت.

آن كه باور كنيم راه «بهتر شدن» از «بهتر بودن» مي‌گذرد.

...

اصلاحات يعني «جوابِ هاي هوي نيست»

اصلاحات يعني «زنده باد مخالف من»

يعني «تحمل و مدارا» يعني «فهميدن حقوق بشر».

يا مثلاً يعني «اگر كسي در جواب حرف من نظر وارونه داد، مترصد اولين فرصت براي تاراندنش يا بخاك ماليدنش نباشم»

اصلاحات يعني «اينكه دوستمان را بخاطر اختلاف عقيده با ما، دعوا نكنيم و از جرگه‌ي دوستانمان بيرون نكنيم».

يعني ...
يعني «اگر نمي‌تواني به آنها كه به تو اعتماد كرده‌اند راستش را بگويي، دروغ نگو، حداكثر سكوت كن، حتي اگر احتمال مي‌دهي به ضررت تمام مي‌شود».

...

يعني «نرمش»، يعني «لبخند».

يعني نگوييم «مرگ بر».

يعني «دشمن خيلي كم است و كمتر از آن خائن هست»، ولي ممكن است عده‌ي زيادي در اين ميان دچار سوء تفاهم شده باشند و كاري دشمنانه كنند،‌

پس «رفع سوء تفاهم كن تا دشمني كم شود».

يعني ضمناً «شايد اصلاً خائني نباشد، اگر هر كس براي خود آغوشي به اندازه‌ي كافي امن و مهربان داشته باشد».

يعني «گفتگو بجاي نبرد».

يعني «باور داشتن جادوي كلمه‌ها».

يعني اينكه بدانيم «جادو هم خوب و بد دارد».

يعني «همواره نو شدن».

يعني «يكجا نماندن».

يعني «باور به كرامت انسان داشتن. به اينكه هر كس حرمتي دارد - حتي آدم بد».

يعني «ايمان به آزادي انديشه و بيان، و احترام (و نه تسليم) حتي به آراء كسي كه به آن باور ندارد».

يعني «مخالفش هم حرفش را بزند و خودش را تبليغ كند ولو با خشم، ولي تو بتواني به نرمي جواب بدهي»

اصلاحات چيزي است بس دشوار

و بس آسان.

خيلي دور و خيلي نزديك.

آشنا به اندازه‌ي يك دوست و به اندازه‌ي يك تازه‌وارد غريبه.

مي‌تواند نامهاي زيادي داشته باشد و دوستان زياد و سوءتفاهمات زياد.

اصلاحات زمان مي‌خواهد. اصلاحات كار يك انتخابات نيست.

اصلاحات حاصل يك سخنراني نيست. خروجي و نتيجه‌ي عملكرد يك دولت نيست.

اصلاحات يك حس مشترك است. يك مفاهمه است. يكجور سلام كردن است به همه، چه به اويي كه خوشمان نمي‌آيد و چه به اويي كه عاشقش هستيم.

اصلاحات فهماندن آن است به ديگري كه «قرار نيست اگر من بردم، تو بازنده بشوي». فهماندن اينكه «آنچه من نمي‌خواهم قطعاً «تو» نيستي، بلكه احتمالاً «شيوه»‌ي توست». و اينكه «تو» از همين الان هم، از «من» در اماني.

اصلاحات يعني «آنكه كاري كنيم منبعد همه‌چيز براي همه خوب باشد، نه فقط براي «من»ي كه تا امروز آزار مي‌شدم».

اصلاحات يعني «انتقام نه!»

اصلاحات سخت است! ولي اصلاحات زمخت نيست.

اصلاحات يعني «قبول اينكه هيچ چيز ثابت و ابدي نيست و همه چيز در تغيير است».

يعني «مقاومت در مقابل تغيير فقط دردش را بيشتر مي‌كند».

يعني «ما را از آتيه گريزي نيست، پس كاري كنيم كه به زيبايي بيايد».

يعني «اگر كسي زخمي‌ست، اول زخمش را خوب كنيم، بعد نصيحتش كنيم».

اصلاحات گاهي درد دارد. براي همين گاهي فراموش مي‌شود، گاهي گم مي‌شود ميان هياهوي كساني كه مي‌خواهند هريك خودشان آنرا توي جيبشان بگذارندش.

آنها گاهي «كلمه‌»اش را مي‌توانند بدزدند و تو جيبشان بگذارند ولي «خود»ش را نه.

اصلاحات مال همه است. مال من، مال تو، حتي مال اوست.

اصلاحات جايي وجود دارد كه سوم شخص هم محترم است.

اصلاحات خيلي كار سختي‌ست، ولي قشنگ است.

مي‌تواند به اندازه‌ي يك تابلو، يك ترانه، يك قصه يا يك فيلم جذاب باشد، مي‌تواند اشك آدم را دربياورد. مي‌تواند بخنداند يا آدمها را روي كاپوت ماشينهايشان حتي برقصاند.

اصلاحات هميشه و همه‌جا به يك شكل ظهور نمي‌كند، شابلون و الگو ندارد، اگر چه لازم بشود با الگو هم كار مي‌كند.

اصلاحات هادي مي‌خواهد. اصلاحات بستر مي‌خواهد. آرامش مي‌خواهد. آدمش را مي‌خواهد. ياد گرفتن مي‌خواهد. پرهيز از تشنج مي‌خواهد. دوري از غوغا و عصبيت و نفرت مي‌خواهد. فهمش و اهلش را مي‌خواهد.

براي آنكه همه‌گير شود بايد كمتر داد زد و شعار داد و بيشتر «گوش داد و نگاه كرد» و بعد «كار كرد» و «كار كرد و كار كرد و كار كرد».

براي آنكه تمرينش كني، بايد از چراغ قرمز سر چهارراه -فارغ از نوع حكومت- رد نشوي، چه پياده باشي و چه سواره. بايد دوبله پارك نكني. بايد شيشه‌ي اتوبوسهايي كه از استاديوم به خانه برمي‌گردانندت نشكني. بايد به محض نشستن پاي بحث گوشهايت را نگيري و دهانت را باز كني.

اصلاحات با چند جمله يا چند اعتراض تعريف نمي‌شود. اصلاحات يك زبان است. يك شيوه‌ي ارتباط با دنياست و ارتباط با آدمهاي توي آن. زبان اصلاحات خشن نيست و گاز نمي‌گيرد. نمي‌زند، تحكم ندارد ولي محكم است. مهربان است در عين حال كه با صلابت است.

يك نوع ديدن است. بايد نگاهش را ياد گرفت.

اصلاحات يعني «نگاه بدون تبعيض و بدون كينه». يعني «به رسميت شناختن حق اقليت، هر كه باشد، ولو اينكه اعلام نشده باشد».

يعني «صداقت همراه با سياست». يعني «نرمخويي همراه با قدرت»، يعني «مهرباني همراه با قاطعيت»، يعني «معنويت در كنار عقلانيت».

يعني «آدمهايي مثل خاتمي، مثل گاندي، يا ماندلا»

كاش زيادتر بودند، كاش زيادتر باشند، كاش زيادتر بشوند.

مي‌شوند، موجي در راه است، ببينيد! مي‌بينيد؟....

مغولها را مي‌بينم كه روي زمين نشسته‌اند و نگاه مي‌كنند به در آهني وسط بيابان و چشمان موربشان پر از مهرباني‌ست و بر لبهاي خشك و ترك خورده‌ي كوچكشان لبخندي آرام و مبهم موج مي‌زند. بعضي‌شان بغض كرده‌اند و برخي اشكشان از گوشه‌ي پلك سرازير است با دستهاي زمخت و پينه بسته پاك مي‌كنند.

در باز مي‌شود.

ديگر مغولها هم غريبه نيستند.

داكيومنت يك

2009-05-13T23:10:00.008+04:30

دفه‌ي سي‌امه كه دارم اين چرت‌وپرتايي رو كه نوشته‌م مي‌خونم. هيچ دليل و انگيزه‌اي براي اينكه بخوام بذارم ديگرانم بخوننش ندارم. فك كنم مي‌دونم چرا، ولي نمي‌خوام قبول كنم. نمي‌خوام قبول كنم كه واقعاً هيچ انگيزه‌ي ديگه‌اي براي اين كار ندارم. يكي هي تو مخم مي‌گه «كه چي؟ مي‌خواي كي بخونه؟ مي‌خواي چي بشنفي بعدش؟ اصلاً چرا مهمه برات؟» بعدش كه اينا رو مي‌شنوم (يعني فك مي‌كنم كه شنيده‌م) لجم مي‌گيره، مي‌خوام تمومش كنم. نه براي اينكه حتماً كسي بخونه يا چيزي بگه، بلكه واسه‌ي خودم. كي از خودم مهم‌تر؟ چرا خودمو فراموش كرده‌م؟ يني مدت‌هاست كه فراموش كرده‌مش، با اينكه هر روز باهاشم، هر كار مي‌كنم با اونه. مهمه برام. ولي واقعيت اينه كه فراموشش كرده‌م. حالا اينا هيچي. ولش كن.

چقد خسته و كوفته‌م الان! ناي نشستنم ندارم، چه برسه به چيز نوشتن. واسه چي يه همچين كار بي‌ربطي دارم مي‌كنم حالا؟ خودمم نمي‌دونم. تقريباً يه كار غيرممكنه؛ خب، ولي هر لحظه‌م ممكنه ولش كنم و برم بخوابم. يني يه خوابيه كه الان بدجوري داره قورتم مي‌ده. نمي‌دونم واسه چي دارم مقاومت مي‌كنم. شايد فكر مي‌كنم مثلاً اين‌جوري مفيدترم و دارم يه مقدار از عذاب وجدانِ اين مدتمو كم مي‌كنم. ديگه داره ميون تايپِ هر چن‌تا كلمه چرتم مي‌گيره.

كمك

نمي‌خوام بخوابم. نمي‌دونم چرا. فقط نمي‌خوام. ولي كاريش نمي‌شه كرد. دارم مي‌خوابم، چه بخوام چه نخوام.

خيلي وقتا موقعي كه مي‌خوام شروع كنم يه چيزي نوشتن درست همون وقتيه كه يه چيزاي درهم‌وبرهمي از تو ذهنم دارن مي‌گذرن و من اصلاً‌ نمي‌تونم جم‌وجورشون كنم. بعد انگار اين چيزميزا خودشون ميان پشت هم تو صف وامي‌ستن و همين‌جور كه همديگه رو ورانداز مي‌كنن ميان جلو. و بعد جلو و جلوتر تا اينكه از انگشتام ميان مي‌ريزن رو كي‌بورد و الي آخر. اما واقعاً چرا ميان؟ از كجا؟ مطمئن نيستم. ولي ميان. انگار مي‌خوان خودشونو نشون بدن. اول به من و بعدم به بقيه. مي‌خوان بگن «ما هستيم. ما رو ببينين: ما واقعي هستيم اگرچه ممكنه دروغ يا راست باشيم؛ ما ثابت و خشكيم اگرچه ممكنه بخندونيمتون يا اشكتونو دربياريم؛ ما رو نمي‌تونين قضاوت كنين اگرچه ما همه‌تونو به قضاوت وادار مي‌كنيم ـ‌قضاوت در مورد كسي كه داره ما رو نشونتون مي‌ده و قضاوت درباره‌ي دنيايي كه ما داريم نشونتون مي‌ديم.» من اونا رو باور مي‌كنم. هستن. واقعاً هستن.

خونه، خيابون، شهر، و باز شهر، خيابون، خونه. اين جاييه كه من توشم. ولي گاهي اينا نمي‌تونن منو نگه دارن و من ازشون مي‌ريزم بيرون. سرازير مي‌شم. مي‌رم. حركت مي‌كنم. آدما، آدما، آدما؛ من با اينام!؟ قيافه‌هاشون منو متعجب مي‌كنه. قيافه‌ي منم گاهي اونا رو. اينو از نگاهشون مي‌فهمم. مثلاً‌ اون مَرده رو ببينين كه پالتوي پشمي پوشيده تو اين گرما. خب من نمي‌فهمم چرا. و واسه‌ي ايني‌يم كه بفهمم بايد نگاش كنم و اونم با تعجب «آره آره، صدبار اينو تكرار كن؛ بگو، بگو من عاشق خودم هستم؛ صدبار تكرار كن؛ يالا»!! خب آخه مگه مي‌شه اينو نگاه نكرد؟ داره تو موبايلش وسط خيابون زير پل يه همچين اراجيفي رو بلندبلند داد مي‌زنه. اين يكيو چيكارش كنم واقعا؟ چرا موهاشو از جلو دمبِ نمي‌دونمچيچي كرده؟ «من صددفه بهش گفتم مرتيكه‌ی سنده، اون گاريتو جلوي در بيمارستانِ من پارك نكن!» تيمارستانيه واقعاً. كم‌كم نگران مي‌شم. انگار بايد يه‌كم يه گوشه بشينم و بذارم اين آدما بيان و برن و رد شن و برن پي زندگيشون و بعد من بيام برم به زندگيم برسم، ولي الان اصلاً ‌دلم نمي‌خواد بشينم. پس چيكار كنم؟ خب مي‌تونم با چشم بسته و گوش گرفته را برم يا وايسم، يا نمي‌دونم مثلاً همين‌جا طاقباز روي نيمكت ايستگاه اتوبوس دراز بكشم. اين كارو يه بار كرده‌م، خيلي جواب مي‌ده ولي نمي‌دونم چرا اينجا الان يه جور بديه اين كار. خب پس اول بايد يه جاي خوب پيدا كنم. من آخرين بار كه جايي غير از تختخواب، رختخواب، كاناپه‌ي جلوي تلويزيون، قالي يا كلاً جاهاي نسبتاً نرم دراز كشيدم، روي پله‌هاي فرودگاه بندرعباس بود. البته خيلي‌يم نمناك و برخلاف انتظار سرد بود. پروازي كه به اونجا داشتم با پروازم به مقصد بعدي شيش‌هفت ساعت اختلاف داشت و هتل هم گيرم نيومده بود و درِ سالن ترمينالم بسته بود. البته خوشبختانه قبلاً تجربه‌ي خوابيدن تو فضاي باز رو داشتم: يه بار تو كلاردشت بغل رودخونه، قبل‌تراشم بچگيام، تو پشت‌بوم خونه‌ي خاله‌م. فك كنم اين وسط‌مسطام يه بار تو حياط خونه‌مون يه چرتي زده‌م، چون مامانم تو جيبم سيگار پيدا كرده بود و تو خونه رام نمي‌داد. ولي خب زودي پاشدم و از رو ديوار حياط زدم به چاك. حالا اينا رو ولش كن. هيچي.

الان رو پشت بوم خونه‌ي نوه‌ي پدربزرگمم. خونه‌ش تو يه قايقه. شيكه. هيچ‌وقت دقت نكرده بودم و دارم الان فكر مي‌كنم كه واقعاً آدرسش رو چطوري به كسي مي‌ده. به‌هرحال من دقيقاً الان روي خرپشته‌ش هستم كه سوراخم هست. نه، ولي راستش اين واقعاً يه خرپشته نيست، دراصل يه بادگيره كه من به‌ناچار ازش سُر مي‌خورم مي‌رم پايين كه برسم به پشت‌بوم. كفترا اينجا رو كثافت زده‌ن، گنديه واسه خودش؛ ‌خوبه كه لباسام كثيف نشده‌ن. اينجا يه در هست كه راه داره به طبقه‌ي دوم. بازه. سعي مي‌كنم پشت سرم ببندمش ولي درست بسته نمي‌شه؛ لابد واسه همينم باز مونده. يه تختخوابِ دوطبقه‌ي باحال! مي‌رم پايين ببينم چه خبره. نه، اشتباه شد، اينجا خونه‌ي نوه‌ي پدربزرگ من نيست. چه جالب، يه عالمه آدماي غريبه اينجان. مهمونن. من فقط اين دختره كه لباس نارنجي و سفيد پوشيده كه گردنبند و دسبند چرمي‌يم داره رو انگار مي‌شناسم؛ ولي نه، مطمئنم نيستم. اصلاً ولش كن. حوصله‌ي شر و شلوغي رو ندارم. خونه‌ي مردمه، غريبه‌م هستن. اصلاً چي شد كه فك كردم اين خونه‌ي نوه‌ي پدربزرگمه؟ هيچي. ولش كن بذا برم بيرون تا يه‌وخ كسي نيومده خِفتم كنه اين وسط.

دم در يه تاكسي سوار مي‌شم. بهش مي‌گم بعد از پل. سوار كه مي‌شم مي‌گه «من رو پل مي‌پيچم» «خب اشكالي نداره، من همون‌جا پياده مي‌شم». همون‌جا كه پياده مي‌شم شروع مي‌كنم به قدم‌زدن به‌طرف پله‌ها؛ خيلي آهسته. مي‌رسم پايين پله‌ها ولي باز به قدم‌زدن ادامه مي‌دم. مي‌رسم كافه «چيزه» («زاچه»‌ی سابق). بامزه‌ش اينجاس همه بروبچ جمعن؛ سلام مي‌كنم (البته واقعاً همچين بامزه‌م نيست چون هميشه همينه: جمعن). تك‌وتوك جواب سلامي مي‌دن. خيلي سرحال به‌نظر نميان. مي‌رم بالا، باز اين پسره چارتا فنچو ورداشته با خودش را انداخته اومده اينجا. به من چه اصلاً! برمي‌گردم پايين. به رو خودشم نياورد منو ديده. لابد مي‌ترسه سلام كنه. مي‌رم يه گوشه مي‌شينم. هوشنگ و مسعود طبق معمول دارن بگومگو مي‌كنن؛ صد ساله برنامه‌شون همينه. اشاره مي‌كنم كه سفارش مي‌خوام بدم. هوشنگ زيرچشمي نگام مي‌كنه: يعني «باشه». در باز مي‌شه. يه مرد و يه زن ميان تو. مرد نسبتاً ميون‌ساله و زنْ جوون نشون مي‌ده ولي زير آرايشش معلومه كه خيلي‌يم جوون نيست. پايين جا نيست كه بشينن. ولي ظاهراً مرد اصرار داره كه نرن بالا و مي‌گه همين‌جا الان يه جا خالي مي‌شه. زل مي‌زنه به من. خيلي اهميتي نمي‌دم؛ همچنان منتظرم هوشنگ يا مسعود يكي‌شون بالاخره بيان. خانومه مياد جلو نزديك من مي‌شه و با يه ادااطواري مي‌پرسه «اِ ِ ِ ببخشين قربان، مي‌شه ما تا جا خالي بشه اينجا بشينيم؟» «بله، بله، خواهش مي‌كنم، بفرمايين». چي بگه آدم خب؟ حوصله ندارم تو اين خرتوخري. اينام كه نمي‌خوان وابدن بيان سفارشو بگيرن. آقا و خانوم مي‌شينن. آقا از زير بغلش يه بسته‌ي نخ‌پيچي‌شده رو در مياره مي‌ذاره روي ميز، دستشم مي‌ذاره روش. از زير آستين پالتوش يه قسمت از بسته پيداست. نوشته «زندگي لا...» بعد از «لا» رفته زير آستينش، نمي‌تونم بخونم. همين‌جور دارم تلاش مي‌كنم كه حدس بزنم چي ممكنه باشه و منتظرم كه دستشو يه‌كم جابه‌جا كنه كه يهو بلند مي‌گه «زندگي لاپوشاني» و همزمان دستش رو هم بلند مي‌كنه. يه لحظه بقيه ميزا برمي‌گردن طرف ما. يه‌كم از اينكه انقد حالت فضوليِ تابلويي داشتم احساس شرمندگي بهم دست مي‌ده، ولي حالت دوستانه‌ي يارو باعث مي‌شه زياد تو اين حس نمونم. ادامه مي‌ده «يه داستانه!» دوباره همه‌چي به حالت عادي برمي‌گرده «جدي؟! چه اسم بامزه‌اي!» «آره شايد، ولي وقتي بخونينش مي‌فهمين خيلي‌يم عجيب نيست» «بله خب» لبخند مي‌زنم و تعجب كرده‌م كه چطور فهميد منظورم از «بامزه» «عجيب» بوده و ادامه مي‌دم «ولي خيلي خاصه». زن اين پا و اون پا مي‌كنه و ظاهراً‌ كمي كلافه‌ست؛ حدس مي‌زنم داره پيش‌بيني مي‌كنه كه ممكنه قضيه كش پيدا كنه، سعي مي‌كنه حرفو عوض كنه «واي چقدر شلوغه امروز اينجا!» ولي موفق نمي‌شه «دقيقاً! راستش من خيلي وقته دارم روي اين داستان كار مي‌كنم» زن بالاخره مداخله مي‌كنه «هه، نويد نويسنده‌س! و خب اينم اولين كارشه كه قراره چاپ بشه.» «بشه»ي آخرو نمي‌گه «بشه»؛ يه‌جورايي با يه خنده‌ي تصنعيِ مخلوط با يه عشوه‌ي بي‌حال مي‌كشدش: «بشه‌ـه‌هـه‌هـه». به‌نظرم مي‌خواد اين‌جوري با اين حرفش اطمينان بده مردي كه همراهشه آدم ابلهي نيست و احياناً اتفاقات بعدي رو هم عادي‌تر جلوه بده. من سعي مي‌كنم قبل از اينكه مرد حس بدي بهش دست بده خودمو خيلي هيجان‌زده نشون بدم «جداً؟! چه عالي! منم خيلي به نوشتن علاقه دارم.» اهميتي به اين تيكه‌ي آخر حرفم نمي‌ده «بله! بالاخره بعد از يك سال، امروز چاپ داستانم قطعي شد.» «خب، تبريك مي‌گم!» «دوست دارين يه نگاهي بهش بندازين؟» زن چشم‌غره مي‌ره، ولي اون متوجه نمي‌شه و منم به روي خودم نميارم؛ حتي تا حدودي تعجب كرده‌م كه حاضره همچين كاري بكنه. با دقت بسته رو باز مي‌كنه و نسخه‌ي پرينت‌شده‌اي رو كه با فنر صحافي شده از توش در مياره و مي‌ذاره جلوم. «آخه اينجا خيلي سخته آدم تمركز كنه؛ اسمش يادم مونده؛ حتماً وقتي چاپ شد مي‌خرم، مي‌خونمش.» احساس مي‌كنم يه‌خورده صريح از خوندن قصه‌ش طفره رفتم و داره بهش برمي‌خوره؛ براي همين فوراً كاورشو باز مي‌كنم و شروع مي‌كنم به خوندن.

فصل اول ـ روز تولد

ديروز يك دوست‌دختر سابقم آمد به خانه‌ام.

[اقرار مي‌كنم كه با اين شروع عجيب يكه خورده‌م. آخه تو اين دوروزمونه دوست‌دختر و مميزي و مجوز و اينا اصلاً با هم ‌جور درنمياد؛ به‌هرحال با كنجكاوي بيشتري ادامه مي‌دم...]

آمده بود تا براي روز تولدم كادو بياورد و با هم ناهار بخوريم. بعد از اينكه آمد و با هم كمي حرف زديم و كادوي مرا داد، رفت به دستشوييِ جنب اتاق‌خواب، كه خوب البته قبلاً هم از همان دستشويي استفاده كرده بود. بعد از خوردن ناهار و چايي رفت به...

بالاخره سروكله‌ي هوشنگ پيدا شد. اومده كه سفارشو بگيره. قيافه‌ش نسبت به سابق اون‌قد به‌هم‌ريخته و عوض شده كه اگه اينجا نبودم نمي‌فهميدم اونه. يه چايي سفارش مي‌دم با كيك. خانم و آقا مي‌گن منتظر مي‌مونن، تا جا باز بشه بعد. هوشنگ ازشون مي‌خواد برن طبقه‌ي بالا، چون جاي خالي هست. مسعود با يه حالت مات از پشت كانتر زل زده به هوشنگ.

[بازم دستشويي!]

... دستشوييِ كنارِ در ورودي. (كه البته بوي تندي هم مي‌داد نمي‌دانم چرا، لابد از بس استفاده نشده بود!) و بعد از اينكه باز كمي صحبت كرديم و قانعش كردم كه واقعاً از تمام‌شدن شكل قبليِ دوستي‌مان ناراحت نيستم و او هم به من همين را فهماند و هردو مطمئن و خوشحال شديم و او رفت به خانه‌شان و من رفتم به دستشوييِ جنبِ اتاق‌خواب...، ناگهان با صحنه‌ي عجيبي مواجه شدم!

نويد توضيح مي‌ده كه نمي‌خوان برن بالا. هوشنگ برمي‌گرده پشت كانتر؛ متوجه مي‌شم داره از دور به من اشاره مي‌كنه. مي‌خواد يه چيزي بپرسه. ولي من اصلاً نمي‌فهمم.

البته اين صحنه براي من چندان عجيب نبود، ولي تصور اينكه براي دوست‌دختر سابقم چقدر ممكن است عجيب بوده باشد مرا به تعجب وادار كرد. كله‌ي نوك‌تيز و محزون [...] قهوه‌ايِ سير و كلفتي را كه در تهِ گلويي توالت‌فرنگي گير كرده بود و كلي هم در اثر تعليق و گذشت زمان براثر خاصيت اُسمُزي به اطراف خود رنگ‌پراكني كرده بود و البته متعلق به كسي غير از خودم هم نمي‌توانست باشد ‌ديدم (كه دراصل اين اتفاق ـ‌يعني همان بروز [...] مذكورـ مربوط به صبح مي‌شد، كه البته با كمي چالش هم همراه بود). اول كمي ناراحت شدم كه چرا بايد دوست‌دختر سابقم حالا كه بعد از مدت‌ها براي تبريك روز تولدم پيشم آمده با همچين صحنه‌ي عجيبي روبرو شده باشد.

[چه عجيب! منم همين فكرو مي‌كردم و از اون بيشتر از اين تعجب مي‌كنم كه چرا اين يارو اينا رو ورداشته نوشته]

نمي‌فهمم اين هوشنگ چي مي‌گه. بهش با چشم و ابرو اشاره مي‌كنم كه حالا فعلاً ولش كنه. مسعود هوشنگو مي‌كِشه كنار و زير گوشش يه چيزي پچ‌پچ مي‌كنه. زن مي‌گه «خواهش مي‌كنم نويد» نويد يهو از جاش بلند مي‌شه. زن دستشو مي‌گيره و با حالت التماس مي‌گه «ولش كن».

به اين فكر كردم كه او پيش خودش چه فكري كرده بعد از ديدن آن، ولي به‌سرعت فهميدم كه هرگز نمي‌خواهم و نمي‌توانم در اين مورد به نتيجه‌اي برسم. براي همين ديگر به اين موضوع فكر نكردم. پس شير آب را با فشار باز كردم و روي دهانه‌ي گلوييِ توالت‌فرنگي گرفتم و همزمان سيفون را هم كشيدم تا با فشار مضاعف، [...] مزبور را از اين قسمت عبور دهم و به قعر فاضلاب بفرستم. وقتي سيفون كاملاً تخليه شد شير آب را هم بستم و براي ديدن نتيجه به گلويي دقت كردم. لكه‌اي قهوه‌اي همچنان در كف گلويي ماسيده بود، كه پيش خود گفتم با فشار آب بعدي شسته خواهد شد، ولي همچنان در همين فكر غوطه‌ور بودم كه ديدم [...] موردنظر، به‌تدريج و به‌نرمي، از سمت شترگلو به سمت كفِ گلويي، با لغزش آرامي شروع به پايين‌آمدن كرد. خيلي حالت افسردگي خاصي پيدا كردم از اينكه چرا يك [...] ممكن است اين‌قدر سمج باشد.

از لاي دندون‌قروچه‌ش مي‌گه: «بيا اينجا پدرسگ!» زن همچنان ازش مي‌خواد كه بي‌خيال بشه. نويد كه دستاش حسابي مي‌لرزه خون توي سروصورتش جمع شده و هر لحظه احساس مي‌كنم الانه كه رگ‌هاي شقيقه‌ش بتركه. هيچ‌كس متوجه ميز ما نيست و اين برام خيلي جالبه.

بعد، كمي به خودم آمدم و به اين نتيجه رسيدم كه اين قاعدتاً ربطي به سماجت ندارد بلكه بيشتر مربوط مي‌شود به مقوله‌ي قطر. يك بار ديگر سعي كردم ولي دوباره همان اتفاق افتاد، منتها اين‌بار [...] با طمأنينه‌‌ي بيشتري به پايين برگشت. كمي نگاهش كردم. نوكِ تيزي داشت و رنگش همچنان يك قهوه‌ايِ خوشرنگي بود كه در زير آب تلألؤ و درخشش خاصي هم پيدا كرده بود. انگار مي‌خواست چيزي بگويد. سرم را جلوتر بردم و البته چون در زير آب غوطه‌ور بود نمي‌توانست بوي بدي هم متصاعد كند. نگاهش كردم. حالتش غمگين بود. متوجه هستيد كه، «[...]م غمگين بود». خيلي حالت بدي داشت.

هوشنگ كه رنگش پريده بود به‌سرعت چايي‌مو گذاشت جلوم و كيك شكلاتي رو هم پشتش، جوري كه به‌نظر ميومد كيك تو چاييه. زن در گوش نويد پچ‌پچ مي‌كنه «حالا ديدي؟» الان احساس مي‌كنم كه سه‌تايي به هم يه نگاهي ردوبدل كردن. يه لبخندي روي لبشون نقش بسته. به هوشنگ نگاه مي‌كنم. چشاشو ازم مي‌دزده، ولي يه ته‌لبخند مريضي گوشه‌ي لبش نقش بسته.

از اينكه بلاتكليف در پيچ يك شترگلو مانده و نمي‌داند چه كاري بايد بكند، از اينكه چرا بايد اين‌قدر كلفت باشد كه از اين پيچ (كه قاعدتاً استاندارد هم هست) رد نشود.

[دلم آشوب شد]

از اينكه چرا مهندسان توالت‌ساز پيش‌بيني‌اش را نكرده بودند. همه‌ي اينها را در همان يك لحظه كه ديدمش فهميدم. دلم مي‌خواست دلداري‌اش بدهم. دلم مي‌خواست بداند كه بالاخره روزي خيس خواهد خورد و از آن پيچ عبور خواهد كرد، مانند ميلياردها ميليارد [...] ديگر.

چشمام به‌سرعت از روي كلمات عبور مي‌كنن و ديگه حاضر نيستم به معني‌شون فكر كنم. فقط مي‌خوام زودتر به يه نقطه‌اي برسم كه بتونم ادعا كنم مقدار قابل‌قبوليش رو خونده‌م و احياناً (اگرچه بعيد به‌نظر مي‌رسه، ولي) بگم خوشم اومده. فصل اولش رو همين‌جوري بدون توجه به معني بقيه‌ي نوشته‌ها تموم مي‌كنم. چايي و كيكو كه نمي‌خورم هيچي، پولشم مي‌ذارم كنارش و مي‌رم بيرون از كافه.

از تجربيات خودم برايش گفتم. از تمام سختي‌هايي كه در طول مسير زندگي بر خودم هموار كرده بودم و حتي اينكه هميشه در زندگي زخم‌هايي هست كه مثل خوره روح انسان را آهسته در انزوا مي‌خورد و مي‌تراشد. ولي هيچ‌كدام از اين حرف‌ها تأثيري در حالش نداشتند. حالش خيلي بد بود و باز داشت با تراوشات اُسمزي‌اش اطرافش را به قهوه‌ايِ كارامليِ لطيفي متمايل مي‌كرد. با خودم گفتم بگذار كمي خيس بخورد، خودش تكه‌تكه جدا مي‌شود و بعد از خردشدن با يك سيفون پايين مي‌رود.

«مستقيم!» «تا سر اون لبه‌ي پل مي‌رم» سوار مي‌شم. «باشه... دست شما درد نكنه» «از عمه ‌جان اينا چه خبر؟» «جان؟؟!» نمي‌تونم قيافه‌شو از پشت سر تشخيص بدم.

براي همين به‌آرامي بلند شدم و از دستشويي خارج شدم. ياد نوجواني‌ام افتادم و ديالوگ‌هاي جدي و طولاني كه با يك پسرعمه‌اي كه الآن در خارج از كشور زندگي مي‌كند. (پاورقي: بعدها فهميدم كه همان ديالوگ‌ها در زمان خود اكثراً نمونه‌هاي بارزي از هنر مفهومي محسوب مي‌شدند و حتي الآن هم مي‌شوند.) معمولاً اين ديالوگ‌ها در زمان بروز درگيري‌ها بين من و پسرعمه‌ام پديد مي‌آمد و همواره با وارياسيون‌هاي متنوعي از تركيبات رنگيِ قهوه‌اي و زرد همراه بود، به‌نحوي كه اكثراً با خنده‌ي هيستريكِ توأم با شماتتِ پدر و مادرهايمان قطع مي‌شد. كم‌كم متوجه لبخند ملايمي كه گوشه‌ي لبم نقش بسته بود مي‌شدم و اينكه چقدر تازگي‌ها خوشحالم.

«بابا منم يوسف!» «اِ يوسف! چطوري تو؟» «آقا تو كجا، اينجا كجا؟» «همين‌جوري يه كاري داشتم اين طرفا. نشناختمت بابا!»

بله، من تازگي‌ها خيلي خوشحالم. خوشحالم كه ياد گرفته‌ام چطور ناراحت نباشم. اين خيلي تكنولوژي مهمي ا‌ست. باور كنيد نمي‌خواهم مزخرف بگويم. اين نحوه‌ي خوشحال‌بودن دقيقاً يك تكنولوژي‌اي دارد براي خودش. البته الآن قصدم تشريح و توضيح آن نيست، ولي بعداً ‌اگر فرصت و حوصله‌اي بود آن را توضيح خواهم داد. به‌هرحال بهتر است از موضوع اصلي دور نشويم. بعد از اينكه متوجه خوشحالي‌ام شدم به‌سرعت به‌سمت توالت برگشتم...

«معلومه ديگه! نبايدم بشناسي؛ ديگه با ازمابهترون مي‌پري ديگه!» صداشو آخر جمله‌هاش يه جورِ حرص‌درآري مي‌كشه. مثلاً نمي‌گه: «نبايدم بشناسي!» مي‌گه: «نبايدم بشناسييييييي» يا «با ازمابهترون مي‌پري ديگه‌ـه‌ـه‌ـه‌ـه‌ـه» مي‌گم «ازمابهترون كيه ديگه يوسف؟» «آقا رووووووو! همون نويد و اون زنه ديگه‌ـه‌ـه‌ـه‌ـه‌ـه» «آقا پياده مي‌شم!» «حالا كه نرسيدييييييمممم» «نگه دار پدرسگ!!» نگه نمي‌داره، مي‌زنم تو سرش. سرش مي‌خوره تو شيشه. شيشه ترك مي‌خوره. يه چيكه از شقيقه‌ش خون مياد. ماشين واي‌مي‌سته. با وحشت و تعجب منو نگا مي‌كنه. پياده مي‌شم. رسيده‌م لبه‌ي اون‌وريِ پل.

ولي ناگهان در داخل توالت وحشت‌زده بر جايم ميخكوب شدم. يادم رفته بود كه به [...] قول داده بودم كه زود پيشش برگردم. مي‌دانيد، نكته‌ي مهم در مواجهه‌ی طولاني با يك سنده آن است كه حتماً تمامي قسمت‌هاي آن زير آب باشد، وگرنه مي‌تواند كاملا شرايط آزاردهنده‌اي را فراهم كند. بوي بد، بوي خيلي بد! تقريباً آدم را فلج مي‌كند. اينكه من وقتي سراسيمه به توالت برگشتم ناگهان وحشت‌زده بر جايم ميخكوب شدم درواقع دليلش اين بود كه فهميدم دارد الساعه احساس خفگي شديدي بروز مي‌كند كه باعث شد سريعاً مشغول به عمليات [...]نشاني شوم. (پاورقي: [...]‌نشاني درواقع مجموعه‌ي مهارت‌ها و روش‌هايي ا‌ست كه از طريق آن مي‌توان [...] بسيار كلفت، سنگين و يا چگال را از شترگلو ـ‌يا همان سيفون مزبورـ عبور داد، قبل از آنكه باعث ايجاد بيهوشي، ناخوشي ويا كسالت بيش‌ازحد شود.)

فصل دوم ـ [...] ِخوشبخت...

به اينجاي دست‌نوشته كه رسيدم اونو بستم و دادمش به مرد نويسنده. با ذوق‌مرگي به من نگاه مي‌كرد. «تا اولِ [...] خوشبخت خونديش، نه؟» و من باز كاري نمي‌تونستم بكنم جز اينكه با چشماي گرد بپرسم «از كجا فهميدي؟» با بي‌حوصلگي و كمي اكراه جواب داد «خب، براي اينكه هيچ‌كس نمي‌خواد خوشبختي يه [...] رو ببينه.» توي نی‌نی چشاش زل زدم. هيچي نبود؛ خالي بود؛ يه رودخونه‌ی باريك بود كه توش يه قايق تفريحيِ دوطبقه شناور بود و هي به در و ديوار رودخونه، يعني همون ديواره‌ي رودخونه، مي‌خورد و كج و راست مي‌شد، بدون اينكه حركت كنه. «حالا واقعاً اينايي كه نوشتين اتفاق افتاده بوده؟» چشماشو بست و دهنشو باز كرد. زن دستشو گرفت. «نويد ولش كن.» فهميدم كه بايد برم. صداش زنگ و طنين عجيبي داشت. توي مغزم مي‌پيچيد و احساس مي‌كردم با هر كلمه‌ش دندونام به هم قفل مي‌شن. رفتم و رفتم و رفتم، تا اينكه رسيدم به اون‌ورِ زير پل هوايي. معلوم بود دارن از روي پل ماشيناي سنگين حركت مي‌كنن، چون صداي گرومب‌گرومبشون وقتي كه از روي بامپرا يا همون دست‌اندازاي ساندويچيِ خودمون، به‌سرعت رد مي‌شدن، تمام بدن منو به ارتعاش درمي‌آورد. خب انگار الان يكي‌شون روي پل پيچيد، افتاد پايين پل. داره از زير پل مياد؛ واي چه بامزه‌س، خيلي غوله! تقريباً راننده‌ش اون‌قدر در مقابلش ريزه كه انگار يه گربه داره يه تريلي هيجده‌چرخو مي‌رونه. من باز نگرانم. چپ‌چپ به اين ماشين سنگين ـ‌كه دقيقاً نمي‌دونم چيه ولي بيشتر از هر چيزي شبيه ماشين حمل زباله‌س‌ـ دارم خيره نگاه مي‌كنم. راننده‌ش متوجه من شده و داره برام دست تكون مي‌ده. خوشحالم كه اونم منو ديده. البته دستشو خيلي دوستانه تكون نمي‌ده؛ به‌نظرم منظورش بيشتر اينه كه «چته زل زدي؟» منم نمي‌تونم از اين فاصله حالي‌ش كنم كه «چمه!» واسه همين سرمو تكون مي‌دم كه هيچي؛ به زل‌زدن بهش ادامه مي‌دم تا اينكه رد بشه. رد مي‌شه، درست مثل اينه كه يه ساختمون چارطبقه رو كه شكل كاميون ساخته شده، چارتا چرخ زيرش گذاشته باشي و بعد يه آدمي‌يم داره مي‌رونَدش. تازه درِ سمت شاگردش هم كلاً جاش خاليه، يعني يه‌جورايي اُپنه اصلاً. يني اصلاً واسه همينه كه راننده‌شو مي‌شه ديد، وگرنه مگه مي‌شد تو اين تشكيلات به اين عظمت، يه موجودي در قدوقواره‌ي آدميزاد رو تشخيص داد؟ با ديدن اين صحنه احساس شادي مي‌كنم. نمي‌دونم چرا. كلي شاد شدم. ولي جداً چرا؟ ولش كن. شروع مي‌كنم توي همون امتداد زير پل هوايي دويدن. قدمامو همون‌جوري كه تو كلاس «ران لايك هِل» بهم ياد داده‌ن باز مي‌كنم تا سرعتم در حد وحشتناكي زياد بشه (اين كلاس رو تا اونجايي كه من الان مي‌دونم همه مي‌شناسن و همه دارن مي‌رن، واسه همين احتياجي به توضيح نداره؛ حتي نويدم گفت كه تو كلاس ران لايك هل ايده‌ي «زندگي لاپوشاني» به فكرش رسيده). البته اين تكنيكو هنوز بهمون كامل نگفته‌ن؛ فقط مي‌دونم كه اگه به سرعت حد «راسكاري» برسم مي‌تونم اول حدود هر پونزده ‌متر يه قدمِ «البالمس» رو زمين بذارم و بعدش از زمين جدا بشم و براي يه مدت روي هوا معلق بمونم. استادم كه خودش مدعيه يه چيزي حدود نه‌وسه‌دهم ثانيه رو هوا در حال حركت رو به جلو باقي مي‌مونه ولي من الان اين حسو دارم كه اصلاً اين مدته مي‌تونه كاملاً نامحدود باشه. دقيقنم حسم درسته. من ديگه دارم مي‌رم بالا. واقعاً با اين آخرين پايي كه به زمين كوبيدم فهميدم كه مي‌تونم بدون قدم‌زدنم حركت كنم. دارم مي‌رم بالاتر. چه حالي مي‌ده. مي‌خوام برم روي نوك اون خونه‌هه كه هشت‌طبقه‌س فرود بيام. ولي اشتباه كردم، روي خرپشته‌ش فرود اومدم. چون اينجا همون خونه‌هه‌س كه از سوراخ خرپشته كه مي‌خواي بري پايين چلغوز كفترا سر راهت ريخته رو در و ديوار. اِ، نوه‌ي پدربزرگمه! داره زير همين سوراخ سيگار مي‌كشه و هر چي بهش مي‌گم بره كنار اهميتي نمي‌ده. حرص مي‌خورم. «برو كنار بذار من بيام پايين.» بالاخره رد مي‌شم. ميام پايين و اونم همين‌جور داره مي‌خنده. به‌نظرم سيگارش يه مشكلي داره. سيگارشو كه كج‌وكوله و چروك شده براش صاف مي‌كنم. بهش مي‌گم كه سيگارشو مثل من ترك كنه و اين‌جوري خيلي براش بهتره. بازم غش‌غش مي‌خنده. مي‌رم پايين. يه تخت دوطبقه سر راهمه. طبقه‌ي پايين هم هيچ‌كس نيست. مي‌رم رو عرشه. قايق كنار خيابون پارك شده و باد هي كج و راستش مي‌كنه. من مي‌خوام ازش پياده شم. اين يارو نويدم اونجاست، ولي زنه ديگه ننشسته پهلوش، بلكه داره بالاپايين مي‌پره و تمرين راسكاري مي‌كنه. معلومه كه خوشحالن. سعي مي‌كنم استادِ ران لايك هلمو نبينم كه نشسته داره با نويد تخته‌نرد بازي مي‌كنه، ولي متأسفانه مي‌بينم؛ خوشبختانه اون اهميتي نمي‌ده، چون به‌شدت سرگرم بازيه. نويد تو ليوانش شكلات‌گلاسه‌س و قلپ‌قلپ مي‌خوردش و هر بار كه به تيكه‌موزي كه وسط ليوان شناوره مي‌رسه، دوباره همه رو تف مي‌كنه تو ليوان. زنه به من چشمك مي‌زنه. منظورشو نمي‌فهمم. سعي مي‌كنم به روي خودم نيارم و رد شم ولي يهو مي‌بينم گردنمو گرفته. برمي‌گردم نگاش مي‌كنم. مي‌بينم اون نيست؛ يه دختره‌س با لباس سفيد و نارنجي و گردنبند و دستبند چرمي. دستشو مي‌گيرم مي‌ريم تو يه زيرزمين. انگار سرداب يه خونه‌ي قديمي يا يه مسجد يا مغازه‌س. فايده نداره؛ يه چيزي مانعه؛ دوباره؛ بازم؛ ولي بي‌فايده‌س. كلافه مي‌شم. مي‌بينم داره با خودش حرف مي‌زنه. آفتاب از يه ترك باريك تو سقف مي‌خوره تو چشمم. ديگه بايد پاشم. دوباره نزديك ظهره و من بايد زودتر برم بيرون از خونه. بسه هر چي تايپ كرده‌م. بالاخره كلي از اين كلمه‌ها عقده‌هاشون خالي شد. ديده شدن، خونده شدن، ولي براشون مهم نيست كه چقدر كسي باورشون كرد ـ‌مثل هميشه. فك كنم اينام عقايدي دارن برا خودشون. مثلاً مي‌دونم عقيده دارن كه بايد گفت، بايد شنيد، بايد نوشت. منم موافقم، ولي هنوزم نمي‌دونم چرا گاهي همه‌ي اينا انقدر سخت مي‌شن؟ شايد گاهي كلمه‌ها از آدم قهر مي‌كنن! مثل الان كه مدتي بود نبودن. من خيلي وقتا راجع به قهر كلمه‌ها فكر كرده‌م. به اينكه مگه اونام ناراحت مي‌شن؟ چرا يهو تصميم مي‌گيرن كه گم‌وگور بشن؟ آره همينه! اونا قهر نمي‌كنن، گم مي‌شن؛ يعني راهو گم مي‌كنن. اونجايي كه هستن تا اينجايي كه مي‌خوان باشن نمي‌تونن خودشونو برسونن. ولي واقعاً كجاي اين مسير گم مي‌شن و چرا؟ كمتر كسي اينو مي‌دونه. اينو نمي‌شه خيلي راحت راجع بهش حرف زد. خطرناكه؛ مي‌تونه دردسر درست كنه. اينجا ديگه بحث گم‌شدن و قهركردن دركار نيست. بحث يه تنبيهه. تنبيه كلمه‌ها. اونا دوس ندارن كسي خيلي راجع بهشون حرف بزنه يا تصميم بگيره. مثلاً البالمس! اين يكي از همون كلمه‌هاي جعليه، من مي‌دونم. يا اين يكي: شاروادور! اينا چي‌ين؟ هيچي. اصلاً معني‌شونو نمي‌فهمم. خسته‌م شايد! برم يه‌كم بخوابم. نه نمي‌خوام بخوابم، تازه پاشده‌م. نمي‌تونم! فردا بايد اين متنو تموم كنم. برم يه چايي بخورم. گاماندوواج!!... اينا يه‌جور اعتراضن. راسكاري! ـ‌ولي من اهميتي نمي‌دم. خب هيچي، ولش كن؛ حالا بياين راجع به چيزاي ديگه حرف بزنيم. مثلاً راجع به اينكه چي شد كه آدم اولين قصه رو گفت يا يه همچين چيزي. منظورم يه بحث واقعيه راجع به يه قصه‌ي واقعي، نه هر نقل و روايتي از يه چيزي كه اتفاق افتاده يا نيفتاده و يه بابايي‌يم از روي بيكاري واسه‌ي دوروبرياش سرهم كرده و گفته؛ بلكه قصه‌اي كه سروته داشته باشه. يارو خواسته باشه يه قصه بگه كه يه چيزي رو يه جايي بجنبونه. (خب مث اينكه بي‌خيال شدن.)

مي‌خواي چيكاركني حالا؟ چته؟ چايي مي‌خوري؟

آره.

برو بريز بخور، ولي بعدش بيا اينو ادامه بده، البته اگه نمي‌خواي بري سر كار.

نه بذار اول يه زنگ بزنم بگم كه نميام.

خب، كيكم تو يخچال هست. سر رات اونم بيار.

... چايي با كيك شكلاتي!

آره، خوبه خب؛ يه‌جورايي تنوع در ذائقه‌س.

چيز گهي‌يه! شكلات‌‌گلاسه با موز مي‌خوري؟

چي؟؟

ولش كن هيچي!

فعلاً يه كم سكوت

2009-05-12T01:46:00.002+04:30

دلم نمي‌خواد هيچي بنويسم. اصلاً حس نوشتنم نمياد. مهمم نيست زياد. مي‌خوام يه مدت تعطيلش كنم برم دنبال يه كار ديگه. مثلاً ... چه‌ميدونم هرچي! امشب يه پست هوا كرده بودم كه دوباره كشيدمش پايين. وقتي مي‌نوشتمش خيلي بنظرم جذاب بود. وقتي پستش كردم، همچين بنظرم يه هوا وارفت. يه ساعت بعد كه خوندمش گفتم حالا اين يه دفه بذار معمولي باشه. دفه آخري، هرچي فكر كردم نفهميدم چرا همچين چرتي رو اصلاً فك كردم بايد پستش كنم.

خلاصه اين توضيحو ديدم لازمه بدم كه براي اون يه دوستي كه كامنت گذاشته بود، سوء تفاهم پيش نياد.
به هر حال برم ببينم چمه يخورده. اگه فهميدم ميام مي‌گم.

يك غزل خداحافظي، از نوع سپيد خفن

2009-04-01T02:16:00.004+04:30

يك پيراهن سياه مي‌پوشم. پرده را پس مي‌زنم از پشت پنجره‌ي گردوخاك گرفته‌ي باران خورده، به دورترين نقطه‌ي ممكن توي شهر نگاه مي‌كنم. نفوذ كلمات به ذهنم را به بازي مي‌گيرم. هيچ چيز برايم معناي جذابي ندارد. پس خداحافظ

به اينجور آدم مي‌گويند بازنده، افسرده و ناخوش. باشد. به كسي چه مربوط. مهمتر از همه خودم هستم كه با آن مشكلي ندارم. خداحافظ

دلم براي آن پايين تنگ شده است. مي‌خواهمش. حال بد را. درد را. دلتنگي را. رهايم كن. خداحافظ

اين آخرين كلام من بود. فكر مي‌كني چرا؟ مي‌دانم البته، كه تو اصلاً فكر نمي‌كني به هيچ چيز. به جهنم. خداحافظ

دلت خوش است به آن چهار هواخواه و احوالپرسي كه داري. باشد. همه دارند. برو پي آنكه تو را نمي‌خواهد. خداحافظ

گردن كج كرده‌اي، با آن نفسِ بريده و دماغ آويزان؟ به خيال خودت توي حسي، ولي بگذار بگويم كه توي هيچ چيز خاصي نيستي جانم، عزيزم. خداحافظ

چه اهميتي دارد اگر كه يكي از اين چند سطر دچار سوء تفاهم بشود؟ چه اهميتي دارد اگر كسي همه‌ي آن را اشتباهاً به خودش بگيرد؟ و چه اهميتي دارد (واقعاً چه اهميتي دارد) كه چند خُمار بازگويي كهنه‌ها، چه قضاوتِ درِ پيتي راجع به آن بكنند وقتي خودت مي‌داني منظور كيست و علت چيست؟ هنوز اينجا ايستاده‌اي و بر و بر مرا نگاه مي‌كني؟ برو پي زندگيت بابا جان. خداحافظ

اگر قرار بود روزي حرفي را طوري بزنم كه هيچ كس نفهمد منظورم چيست، امروز همان روز است. مواظب باش تا شب نشده جل و پلاست را جمع كني و جلوي در مسجد پهن كني كه اينجا ميكده‌اي بدنام بيش نيست. مي‌فهمي؟ خداحافظ

من نفهميدم خودم هم، كه براي چه اين اراجيف را سر هم كردم راستش امشب. بنظرم، شما هم زياد جدي نگيريدش. برويد بخوابيد. شب بخير. خداحافظ

كلاً فردا روز ديگري است. و شايد حرفهاي بهتري داشته باشيم براي گفتن. به هر حال الان تا حرفها از همين دست است، بگذار بيشتر آنرا كش ندهم.

پس فعلاً، تا ببينيم فردا چطور مي‌شود. خداحافظ

پ.ن.

چرا كسي سالمرگ هيچ عشقي را سياه نمي‌پوشد؟

ديجيمُرفُسيس*

2009-02-24T19:06:00.003+03:30

يه روز ساعت نه و چهاردقيقه وسي و شش ثانيه‌ي صب كه آقاي «شين» از خواب بيدار شد، ديد كه تبديل شده به يه آيكن با يك هايپرلينك دراز كه بهش آويزونه. دقيقاً نمي‌فهميد كه چه خبره و چرا امروز همه‌چيز يه جور ديگه‌س. سعي كرد با خودش فكر كنه و ببينه قبل از اينكه بخوابه كجا بوده. تصاوير مبهمي، مثل كابوسي كه جزئياتش رو فراموش كرده باشه يادش مي‌اومدن. تنها چيزي كه مي‌تونست ازش مطمئن باشه، اين بود كه ساعتِ سه و سه دقيقه رو توي صفحه‌ي مانيتورش ديده بود و سرش رو روي كي‌بورد نوت‌بوكش گذاشته بود تا بفهمه «صداي وزوزي كه مياد از توي نوت‌بوكه يا نه؟» و همينطور يادش اومد كه خيلي خسته بوده، و حدس زد كه احتمالاً از فرط خستگي در همون حال خوابش برده و چيز بيشتري هم ديگه يادش نيومد.

احساس گرسنگي مي‌كرد و در عين حال وقتي منطقي فكر كرد، ديد هيچ دليلي براي اينكه گرسنه باشه وجود نداره و حتي خيلي راحت متوجه شد حداكثر چيزي كه براي ادامه‌ي حيات بهش احتياج داره يه جريان خيلي خفيف الكتريسيته‌ست كه اونم دائم در اطرافش موج مي‌زنه و بطور پيوسته داره تغذيه‌ش مي‌كنه. سعي كرد افكارش رو متمركز كنه تا بتونه درك كنه كه «چطور ممكنه همچين وضعيتي رو بشه توجيه كرد؟».

فرض اولش اين بود كه هنوز خوابه و داره خواب مي‌بينه، ولي اينو خوب يادش بود كه كلاً موقع خواب ديدن هيچ‌وقت شكي به واقعي بودن فضاي خوابش نمي‌كرده -هر چقدر هم كه حالا عجيب و غريب بوده باشه (و ممكن نبوده خوابي ديده باشه كه بتونه در همون حالت، احتمال بده كه اين مي‌تونه يه خواب باشه - احتمالاً اين جمله رو دوباره بايد بخونيدش -- و شايدم بيشتر). پس به همين دليل مطمئن شد كه اين يه خواب نيست. براي همين تعجبش خيلي بيشتر شد ولي سعي كرد ضمن غلبه به اين حس تعجب بي‌فايده، فكر بهتري براي توجيه منطقي وضعيتش بكنه. در همين اوضاع ناگهان متوجه شد كه جريان خفيف الكتريسيته‌اي كه همه‌جا موج مي‌زد در اطراف لينكي كه بهش متصل بود يه لحظه شدت گرفت. خيلي ناخودآگاه و بطور كاملاً شهودي حس كرد كه ممكنه اين به اين دليل باشه كه كسي متوجهشه و داره وراندازش مي‌كنه. سعي كرد واكنشي نشون بده بلكه اين بيننده‌ي احتمالي رو متوجه شرايط خيلي خاصي كه توش گير كرده بكنه و شايد راهي براي خروج از اين اوضاع غيرعادي و غريب پيدا كنه. ولي هر كاري كرد نتونست به اين نتيجه برسه كه اين واكنش چجور چيزي ممكنه باشه اصولاً. وقتي به نتيجه‌اي نرسيد دوباره به فكر كردنش در اين مورد كه بتونه توضيحي براي معني كردن وضعيت جديدش پيدا كنه، ادامه داد. فرض بعدي كه بنظرش مي‌رسيد اين بود كه شايد دچار نوعي بيهوشي توام با يجور توهم ذهني شده و احتمالاً الان عده‌اي در اطراف بدنش، در واقعيتي كه خودش الان نمي‌تونست بهش دسترسي داشته باشه، حلقه زدن و دارن واكنش‌هاي مغزي و عصبي‌ش رو تحليل و مطالعه مي‌كنن بلكه بتونن راه حلي براي خارج كردنش از اين شرايط پيدا كنن. بلافاصله ياد اين مطلب افتاد كه تنها زندگي مي‌كنه و ارتباطش هم با جهان خارج بغير از دو روز هفته كه به كلاس ورزش مي‌ره، سه روز هفته كه كار پاره‌وقتي داره و همينطور پياده‌روي روزانه‌ش، محدود شده به استفاده از اينترنت، و همكاراش هم از اونجايي كه خيلي بدون برنامه و نامرتب در محل كارش حاضر مي‌شه، احتمالاً لزومي براي پيگيري براي دسترسي بهش در اون حدي كه لازم باشه به محل زندگيش مراجعه كنن، نمي‌بينن؛ و بنابرهمه‌ي اينا، اينكه كسي بتونه دسترسي فيزيكي بهش داشته باشه تقريباً غيرممكنه و واسه‌ي همين نگران شد!

نگرانِ اينكه نكنه اونقدر در اين وضعيت باقي بمونه تا زندگيش بطور واقعي در اثر نرسيدن غذا و آب تموم بشه و بعد آشناها و فاميل جسدش رو با يه شورت را‌ه‌راه آبي و قرمز و در حالي كه سرش يك‌وري روي كي‌بورد نوت‌بوكشه پيدا كنن، و با خودش فكر كرد: «واقعاً چه افتضاح شرم‌آوري!» از همه‌چيز بيشتر اين موضوع نگرانش مي‌كرد كه موقع مردن آب دهنش از گوشه‌ي لب و دهنش بيرون اومده باشه و باعث بشه چهره‌ي جنازه‌ش احمق جلوه كنه. اين نگراني از اونجايي ناشي مي‌شد كه چندبار بعد از بيدار شدن از خواب (مخصوصاً خوابهاي بد) متوجه شده بود كه بالشش درست زير دهنش مرطوب شده و احساس مشمئز كننده‌اي بهش دست داده بود، طوري كه بلافاصله روبالشي رو عوض كرده بود. احتمالاً اين حس از اونجايي ناشي مي‌شد كه هميشه از مواجهه با آدمهايي كه آب دهنشون آويزون بود اكراه داشت و هرگز نزديكشون نمي‌شد. ولي بلافاصله يادش افتاد كه بهتره بجاي اين فكرها سعي كنه در «لحظه» حضور داشته باشه، و سعي كرد به سرعت از اين افكار ناراحت كننده فاصله بگيره و خودشو نگران چيزهايي نكنه كه در اين شرايط مانع آرامشش مي‌شن - آرامشي كه بهش احتياج داشت براي اينكه بتونه افكارشو روي چيزاي خيلي مهمتر متمركز كنه. ولي هرطور كه فكر مي‌كرد مي‌ديد بطور احمقانه‌اي مهمتر از اينكه چجوري از اين محيط خارج بشه، اينه كه چجوري وارد اينجا شده! و هرچقدر كه بيشتر فكر مي‌كرد كمتر به نتيجه مي‌رسيد. بنابراين و به همين دليل، تصميم گرفت فكر كردن راجع به همه‌ي اين موضوعات رو بذاره براي يه موقع ديگه و كمي در اطرافش جستجو كنه. به محض اينكه خواست ببينه لينك درازي كه بهش وصله به كجا مي‌رسه، متوجه شد در فاصله‌ي كمتر از يك هزارم ثانيه تو يه صفحه‌ با رنگ زمينه‌ي مورد علاقه‌ش قرار گرفته و يه سري آيكن و لينك ديگه به علاوه‌ي يه مقدار نوشته‌هاي جورواجور دور و برش چيده شدن. رنگبندي‌ها و آيكنها و نوشته‌ها خيلي بنظرش آشنا بودن و طولي نكشيد كه متوجه شد اين صفحه‌ي خودشه. صفحه‌اي كه توي شبكه‌ي مجازي «وانابي‌اكتيويستز نتورك» (Wanna_be_activists Network) براي خودش ساخته بود و هر روز مقدار زيادي از وقتش رو توي اون به ديد و بازديد از صفحه‌ي دوستاش و خوندن مطالب ديگران و نوشتن وبلاگ مي‌گذروند. و البته خيلي هم از اين موضوع راضي و خوشحال بود. يادش افتاد كه ديشب همون موقعي كه داشت با خستگي تموم سرش رو روي كي‌بورد مي‌ذاشت، همين صفحه رو داشت چك مي‌كرد و برقي از سر ذوق و شعف در اطراف آيكنش ويزويز كرد: يعني به اين فكر افتاد كه ببينه وضع بازديد كننده‌هاش چه‌جوريه و اينكه كامنت جديد گرفته يا نه! كه باز در از كسري از ثانيه تمام كامنتاش رو ديد و متوجه شد 3تا كامنت جديد براي پست آخري كه توي بلاگش گذاشته، اومده. اين حس كه اينجا همه چيز چقدر بسرعت اتفاق مي‌افته براش تا حدودي غافلگير كننده بود و كم كم احساس خوبي بهش مي‌داد، چون خودش با اينكه هميشه از طريق يه اشتراك پرسرعت به شبكه وصل بود، براي هر بار ديدن كامنتاش بايد حداقل چيزي حدود سه تا چهار ثانيه وقت صرف مي‌كرد، و اين اصلاً با اين سرعتي كه توي اين حالت بدست آورده بود قابل مقايسه نبود، و براي همين كلي ذوق‌زده شده بود. بعد از همه‌ي نتيجه‌گيرياي ممكن از اين مقايسه‌اي كه انجام داده بود، تصميم گرفت يك تور گردشي بين همه‌ي دوستايي كه توي ليستش بودن براي خودش بذاره و از وضع پروفايلاشون باخبر بشه و هنوز فكرش تموم نشده بود كه تمام صفحات اصلي و بلاگاي همه‌ي دوستاي توي ليستش از جلوي چشمش رد شدن و همه محتواي اونها رو هم ديد و بخاطر سپرد. بلافاصه بعد از اون شروع كرد به چرخيدن توي بقيه‌ي پروفايلا و بلاگاي مختلف شبكه‌ي وانابي‌اكتيويستز و بعدش لينكاي اكسترنالي كه ظاهراً تحت پوشش خود اين شبكه و زير لوگوي اون احضار مي‌شدن. ولي بتدرج متوجه شد كه مي‌تونه اونا رو حتي بدون پوشش اين شبكه هم ببينه و در نتيجه ديگه اينجا تنها جايي نيست كه مي‌تونه صفحاتش رو ببينه و توشون بچرخه، بلكه ديگه كل اينترنت قلمرو گشت و گذارش مي‌شد.

از اينهمه توانايي كه پيدا كرده بود احساس شادي عجيبي بهش دست داد، طوري كه كلاً مسئله‌ي نگراني راجع به جنازه با شورت راه‌راه و آب‌دهن آويزون رو از ياد برده بود و حتي داشت فراموش مي‌كرد اصلاً مسئله‌ي اصليش چي بوده ولي بلافاصله بخودش مسلط شد و تصميم گرفت كه يه مقدار منطقي‌تر و بدور از هيجان با اين موضوع برخورد كنه. با خودش فكر كرد: «درسته! من همونجايي كه سرمو رو كيبورد گذاشتم، خوابم برد؛ و بعدششش...؟» و سعي كرد به ذهنش فشار بياره كه «چه ربطي بين گذاشتن سر روي كي‌بوردِ نوت‌بوك و تبديل شدن به يه آيكن در شبكه وانابي‌اكتيويستز مي‌تونه وجود داشته باشه؟» كه تصميم گرفت بره توي يك سرچ انجين (search engine) اين موضوع رو جستجو كنه و ببينه كه حالتهاي ممكن چيا ممكنه باشن. فوراً تمام كي‌ورد(keyword)هايي رو كه تركيبشون براي همچين سوالي منطقي بنظر مي‌رسيدن رديف كرد و آدرس سرچ انجين محبوبش رو هم احضار كرد و اون كي‌وردها رو جلوش چيد و چيزي حدود دويست صفحه نتيجه جستجو رو در عرض چندثانيه ورق زد و تنها و تنها يك تاپيك رو ديد كه ممكن بود بهش كمك كنه، كه عنوانش چيزي بود با اين مضمون «چگونه رجيستر‌هاي rx، si و cz هنگاميكه يك پردازندهي هنگ شده‌ي پنترون (Pantron) مرطوب شود، موجب بروز واكنش‌هاي عصبي و ذهني در كاربر سيستم مي‌شوند؟»! چند بار عنوان عجيب اين تاپيك رو مرور كرد - ضمن اينكه از هربار ديدن واژه‌ي «مرطوب» احساس اشمئزازي بهش دست مي‌داد كه سعي مي‌كرد آخرين چيزي باشه كه بهش توجه مي‌كنه. يادش بود سالها پيش كه تصميم گرفته بود برنامه‌نويسي با زبون اسمبلي رو ياد بگيره، تا حدودي راجع به رجيستر‌ها، مطالعه كرده بود و بنابراين خيالش راحت شد كه در اين مورد يه چيزايي مي‌دونه و احتمالاً مي‌تونه اين مقاله رو حداقل از نظر كليات درك كنه. بنابراين وارد لينك شد و ديد يه مقاله‌ي تخصصي پونصد صفحه‌اي كه در واقع پايان نامه‌ي ناموفق دكتراي يك دانشجوي رشته‌ي بايوكامپيوتيكس (Biocomputics) بود (اگرچه اسم چنين رشته‌اي رو تا اون لحظه هرگز به خواب هم نديده و نشنيده بود)، جلوش ظاهر شد. در هر صورت شروع كرد به خوندن. البته چون مقاله‌ي پيچيده و مشكلي بود ديگه نتونست به اون سرعتي كه تصور مي‌كرد تمومش كنه ولي با اينحال با سرعت باورنكردني هيجده دقيقه و سي و هشت ثانيه و شش دهم ثانيه خوندن مقاله رو تموم كرد و بشدت از چيزي كه خونده بود احساس تعجب بهش دست داده بود. و در همين حال متوجه شد از وقتي كه تو اين شرايط واقع شده بيشتر از اينكه خوشحال يا ناراحت بشه داره هي «متعجب» مي‌شه و البته ماجراي اين مقاله از اين قرار بود كه تحقيقات يه نفر به اين نتيجه رسيده بود كه در صورتي كه كسي كامپيوتري با پردازنده‌ي پنترون داشته باشه و موقع هنگ كردن كامپيوتر - بنا به هر دليلي- پردازنده اين كامپيوتر در معرض رطوبت قرار بگيره و استفاده‌كننده در فاصله‌ي كمتر از 1 متري بدنه‌ي پردازنده نشسته باشه، دچار اختلال عصبي سايكوديجي‌داياريا (psychodigidiarrhea) مي‌شه كه اگرچه چنين اختلالي جايي به صراحت جايي تعريف نشده بود، ولي طبق گزارشاي ضمني اثر مشهود فيزيكيش شدت گرفتن ترشح بزاق و اثر عصبي‌ش اين كه شخص براي چند لحظه دچار توهم «ارتباط ذهني شديداً سيال با عالم مجازي ديجيتال» مي‌شه ولي بلافاصله (كمتر از يك ثانيه) به حالت نرمال خودش برمي‌گرده. خوب اين خيلي معني براي آقاي شين داشت؛ اولينش اينكه حدسش درست بوده و با سر لميده روي كي‌بورد خوابش برده و بدترينش (و نه لزوماً آخرينش) اينكه در همون حال خوابيده آب دهنش سرازير شده! خب البته بقيه‌ي ماجرا كه در درجات اهميت پايينتر قرار مي‌گرفت اين بوده كه آب دهنش بعد از نفوذ از لابلاي كليداي كي‌بورد به داخل نوت‌بوك و به پردازنده‌اي كه بخاطر كند شدن و بعد احتمالاً گير كردن كردن فنش (كه اون صداي وزوزي كه شنيده مي‌شده هم به همين دليل بوده) هنگ كرده بوده رسيده و در همين اثنا رجيستر‌هاي rx و si و cs هم اون كاري رو كه نبايد مي‌كردن كردن و از اونجاييكه فاصله‌ي آقاي شين با بدنه تقريباً صفر بوده و آب دهنش دائم ميومده و باعث مرطوب شدن هرچه بيشترِ پردازنده‌ي لعنتي مي‌شده، دچار اين وضعيت حاد شده و اين پروسه هم توي يك حلقه‌ي تكرار بي‌انتها يا بقول خودشون اينفينيت لوپ افتاده و احتمالاً هنوز هم تا تموم شدن همه‌ي ريسورسها (تا خشك شدن كامل آب بدن آقاي شين) ادامه داره.

پس آقاي شين فهميد كه در اين اوضاع با يك شورت راه‌راه آبي و قرمز (كه كم‌كم داشت شك برش مي‌داشت كه ممكنه حتي سوراخم باشه) و آب دهن آويزون روي كي‌بورد، كلاً در حال خشك شدنه. و اين همه درحاليه كه ذهنش در فضاي سايبر مشغول فعاليت بسيار جدي و شديده. تمام اين نتايج رو آقاي شين در زماني در حدود سي‌وشش صدم ثانيه (دقت كنيد: نه سي، و شش صدم ثانيه بلكه سي‌وشش صدم ثانيه) بدست آورد و بشدت بهت زده و نگران شد و فكر آب دهن آويزون به هيچ وجه از ذهنش خارج نمي‌شد. پيش خودش فكر كرد «اين آب‌دهنوفوبيا (abedahanophobia) هم كشت منو! بايد يه فكري براش بكنم» و بعد فكر كرد «البته شايدم بيشتر از اينكه يه فوبيا باشه يه جور وسواس احمقانه باشه...» و اينجوري باز به خودش مسلط شد و تصميم گرفت فكر كردن به اين موضوع رو موكول كنه به يه موقعيت مناسب‌تر.

تو همين حال و هوا بود كه يهو دوباره يه لرزش ملايم از طريق هايپرلينك درازش كه بهش آويزون بود، احساس كرد. اينبار سعي كرد دقت كنه كه اين لرزش منشائش چيه. البته اين همون اولم معلوم بود كه در اثر يه تغيير توي جريان الكتريكي اطرافش داره اتفاق ميفته ولي اصلاً مسئله‌ش اين نبود يعني خيلي علاقه‌اي به دونستن نوع اين تغيير هم نداشت. البته اينكه استاد فيزيك الكتريسيته‌ش تو دانشگاه به هيچ وجه استاد خوبي نبود هم در اين بي‌علاقگي - به فهميدن ماهيت علمي اين پديده - بي‌تاثير نبود (كه حالا مثلاً اين فركانسش بود كه تغيير كرد يا شدت جريانش بود يا ولتاژش يا هر كوفت ديگه‌ش)، ولي در اصل به دليل ديگه‌اي بود كه «مسئله‌ش اصلاً اين نبود»، اونم اينكه مي‌خواست بدونه «كلاً چرا همچين شد؟» يا به عبارت ديگه «كي» يه كاري كرد كه «همچين شد» و كي «دقيقاً چه كاري كرد؟» كه «همچين» شد. بنابراين تصميم گرفت كه ته و توي قضيه رو دربياره و اونقدر صبر كرد تا دوباره «همچين بشه» و اتفاقاً شد! و چون منتظرش بود به سرعت تريس‌بك(trace back)ش كرد و فهميد كه يه نفر با آي‌پي آدرس(ip address) ِ «هشتادوپنج نقطه پونزده نقطه صدوپنجاه نقطه دو» خواسته پروفايلشو ببينه. خيلي خوشحال شد از اين كشفي كه كرده بود. باز دوباره صبر كرد و يه بار ديگه دوباره «همچين» شد ولي اينبار همون آي‌پي مي‌خواست بلاگش رو ببينه و همينجور حدود 1 ساعت صبر كرد و تقريباً تمام حالتهاي مختلف همچين شدن رو فهميد (يا لااقل حالتهاي مهمش رو). و كلاً فهميد كه اين سيگنال‌هاي الكتريسيته هر كدوم مشخصه‌ي يه ايونت(event)ي هستن، مثل ديده شدن پروفايل، اومدن كامنت جديد، مسج جديد و بقيه چيزا. بعد تصميم گرفت از همين جا با همونايي كه دارن اون بيرون همچينش مي‌كنن وارد تعامل و احياناً گفتگو بشه، بلكه بتونه يجوري قانعشون كنه كه تو وضعيت بدي قرار داره و بايد كمكش كنن. يعني اينطور شد كه وقتي يك كامنت براي پست آخر بلاگش اومد، رفت و بسرعت براي فرستنده‌ش يه جواب گذاشت «من اينجام!»، خب در حالت عادي، اين جمله يه شوخي خيلي درِ پيت و احمقانه‌اي توي شبكه محسوب مي‌شه ولي از اونجايي كه آقاي شين كسي نبود كه معمولاً از اين اين شوخيا با كسي بكنه، قاعدتاً انتظار داشت يه عكس‌العمل متعجب و يا استفهام‌آميز ببينه، ولي با كمال تعجب بعد از چندثانيه، يه جواب گرفت «ها ها ها، خب باشه، منم همينجام - چه خبرا؟» كاملاً داشت كنترلش رو از دست مي‌داد از اينكه انقدر كودن فرض شده، ولي در همون حال تلاش كرد نذاره اين گفتگو قطع بشه، و سعي مي‌كرد جوري رفتار كنه ضمن اينكه خودش رو جاي طرف مي‌ذاره - بطوريكه چيزايي رو كه مي‌نويسه احمقانه و شوخي به نظر نيان-، جوري هم نباشه كه حوصله‌ي طرف از دست يه نفر كه اصرار داره بگه «من عملاً و واقعاً تو فضايي گير كردم كه همه‌مون بهش مي‌گيم مجازي» سر بره. پس گفت «خبري نيست ... ببين راستش من تو يه موقعيت خيلي استثنايي و تاحدودي مجازي گير كردم»، خب اين جمله به اندازه‌ي كافي جمله‌ي عجيبي بود براي اينكه يه نفر آدم رو كاملاً كنجكاو كنه و كمي موضوع رو جدي بگيره ولي از اونجايي كه آقاي شين معمولاً شوخياي كج و معوج اين شكلي زياد مي‌كرد تنها جوابي كه عايدش شد اين بود كه «خب اتفاقاً منم خيلي مجازيم الان، حالا خودت چطوري؟» آقاي شين با كمال نااميدي نوشت «بد، بد» و جواب گرفت «خودتي، خودتي، من خوبم!» حالت انزجار خاصي به آقاي شين دست داده بود تقريباً همون حالتي كه از حس رطوبت روي بالش زير لپش موقع بيدار شدن از خواب بد بهش دست مي‌داد. و تصميم گرفت مكالمه رو قطع كنه. حتي درجا تصميم گرفت اين دوست احمق رو از ليست دوستاش حذف كنه و از اونم بالاتر حتي ايگنور(ignore)ش كنه تا احياناً گله‌اي، سوالي و حتي اثري ازش نبينه، ولي يك لحظه بعد، از اين تصميمش برگشت و يادش افتاد اين خودشه كه در وضعيت خيلي خاص و استثنايي‌ايه و اصلاً دليلي نداره كسي كه در مقابلشه، رفتار عاقلانه و درخورتحسيني از خودش نشون بده. براي همين و براي اينكه كمي آروم بشه، شروع كرد به گشت زدن از اين صفحه به اون صفحه، از اين بلاگ به اون بلاگ و از اين شبكه به اون شبكه، به تك تك خبرگزاريا، سايتهاي روزنامه‌ها، سايتهاي پرن، افراد معروف و همينطور سايتاي ادبي و هنري و عكاسي و فيلم و موسيقي سر زد. سر فرصت نشست و چندين كليپ موزيك-ويدئو تماشا كرد، برگشت و براي صدها مطلب و مدياي منتشر شده از دوست و غريبه كامنت گذاشت و همه‌ي اين كارا در كمتر از 1 ساعت بود كه اتفاق مي‌افتاد.

كم كم داشت احساس خاص و خوشايندي مي‌كرد، نوعي احساس تعليق و آزادي همراه با قدرت. بتدريج محدوديت در ديدن و فهميدن و دونستن، ديگه براش معني نداشت. همه‌چيز و همه‌كس در كنارش بودن و در همون حال مي‌تونست اراده كنه كه هرآن از همه‌چيز و همه‌كس به هر اندازه‌اي كه مي‌خواد فاصله داشته باشه. سيال بود و فارغ از هر حس ناخوشايند و تنها مشكلي كه گاه و بيگاه حس مي‌كرد هايپرلينك درازي بود كه بهش متصل بود و بايد با خودش جابجا مي‌كرد. شروع كرد به فكر كردن راجع به همه‌ي اينا، به اينكه الان چه وضعيتي داره و قبلش چه وضعيتي داشت و كم كم باز متعجب شد و مردد. متعجب از اينكه اونقدرها هم ديگه ناراحت نيست و مردد درباره‌ي اينكه «آيا واقعاً مي‌خواد برگرده؟». داستان آب دهن و شرت راه‌راه آبي و قرمز تنها دلايلي بودن كه همچنان براي برگشتن باقي مونده بودن - اگرچه داشتن هي كمرنگ و كمرنگ‌تر مي‌شدن. در همين حال به اين اطمينان هم نرسيده بود كه آيا باور كردن يا نكردن آدمهاي اون بيرون تاثيري به حالش داره يا نه. تصميم گرفت بعد از مدتها تو بلاگش مطالبي بنويسه و نوشت:

« من، آقاي شين، يه آيكن هستم كه با يه لينك http كه بهم وصله زنده‌ام. من از اينجا و با همين لينك مي‌تونم هرجا كه مي‌خوام برم و تو سوراخ هر كسي كه بخوام سرك بكشم و از همه چيز سر در بيارم. بر حسب يه اتفاق كاملاً نادر، من از دنياي آدمهاي اون بيرون جدا شدم. يعني دقيقاً نمي‌دونم چرا و حتي نمي‌دونم اين يه عقوبته يا يه آمرزش. ولي تا اينجاش چيز خيلي وحشتناكي توش نديدم. شايد بعداً شما راهي براي برگردوندن من پيدا كنين ولي ممكن نيست به ميل خودم از اينجا بيام بيرون. اينجا من تا ابد زنده‌م و كسي نمي‌تونه جلومو بگيره. من يه آيكن ديجيتال هستم با يه هايپرلينك دراز، كه تو يه اينفينيت لوپ، به بينهايت وصلم.»

در عرض كمتر از نيم ساعت تعداد زيادي كامنت با اين مضمون كه «به‌به چقدر عالي و فلسفي بود اين پستت» و يا «اوه! آه، واي‌ي‌ي» و حتي اينكه «بگير منو» دريافت كرد. ولي چيزي كه مشخص بود اين بود كه حتي يك نفر هم اين نوشته رو به اون معني كه آقاي شين مورد نظرش بود، جدي نگرفته بود. البته دور از انتظار هم نبود ولي با اين حال، اين وضعيت حالت توهين‌آميز شديدي براش داشت. و در همون اوايل گرفتن كامنتها كه چيزي حدود نيم ساعت از پست شدن نوشته‌ش مي‌گذشت، ناگهان تصميم عجيبي گرفت چون بهش برخورده بود و مي‌خواست نشون بده كه چرت و پرت نمي‌گه و اصرار داره كه جدي گرفته بشه. بنا براين از اون لحظه به بعد منتظر شد تا هركي براش كامنت مي‌ذاره از طريق شناسايي كردن آي‌پي آدرسش كامپيوترش رو هم شناسايي كنه. همزمان با تهيه‌ي ليست اين آدرسها و ذخيره كردنشون، رفت و سورس چندين‌هزار نرم‌افزار هكينگ و نفوذ رو هم شناسايي كرد و اونا رو ضميمه‌ي خودش كرد و دونه دونه وارد كامپيوتر همه‌ي كسايي شد كه براش كامنت گذاشته بودن و حتي اونايي كه كامنت نذاشته بودن. اين كار رو مي‌كرد تا دلايل واقعي و جدي بودن وضعيت خودش رو به همه‌ي اونا اثبات كنه. خب البته ذاتاً آدم مخرب و مردم آزاري نبود و براي همين بعد از وارد شدن به كامپيوترا، صرفاً چندتا از آيكناي روي صفحه دسكتاپشون رو جابجا مي‌كرد و يا چندتا از برنامه‌هاشون رو باز مي‌كرد و مي‌بست و يا شروع مي‌كرد تايپ كردن اين جمله كه «من واقعاً توي يه اينفينيت لوپ به بي‌نهايت وصلم» ولي خب همه‌ي اين كارا هيچ معنايي براي آدمهايي كه پاي كامپيوترهاشون نشسته بودن نمي‌توست داشته باشه جز اينكه يه نفر هكشون كرده و يا اينكه ويروسي شدن. بعد از گذشتن يكي دو ساعت، اين اتفاقات كم‌كم داشت به يه خبر عمومي تبديل مي‌شد. افراد مسئول از منابع مختلفي در سطح شبكه‌ي وانابي‌اكتيويستز و حتي در سطح كل اينترنت وجود فعاليت مشكوك و غيرعادي رو از طريق سيستمهاي كنترلي خودكار و همينطور چندين گزارش رسيده از كاربرها شناسايي و رديابي كردن. آقاي شين مدام پالسهاي ناراحت كننده‌اي رو در اطراف خودش دريافت مي‌كرد كه مشخص بود افراد و سيستمهاي مختلفي دارن آيكن و هايپرلينكش رو وارسي و دستكاري مي‌كنن. بشدت عصبي شده بود و نمي‌تونست بفهمه الان بايد چكار كنه و براي همين با سرعت شروع كرد به تغيير دادن تنظيمات پروفايلش براي بالاتر بردن امنيت و كم كردن سطح دسترسي افراد به اجزاي پروفايلش. ولي اين كار صرفاً‌ يه عمل مذبوحانه بود چون حتي خودش هم مي‌دونست كه الان ديگه اين سوپرواايزرها هستن كه دارن كنترلش مي‌كنن نه كاربرهاي معمولي.

احساس سردرگمي عجيبي داشت و به خودش مي‌پيچيد. رشته‌ي حروف و جملاتي رو مي‌ديد كه به سرعت از جلوي نظرش عبور مي‌كردن و بهش اخطار مي‌دادن كه هر چه زودتر فعاليتش رو متوقف كنه وگرنه اكانتش رو حذف مي‌كنن، ولي اونقدر عصبي و كلافه بود كه نمي‌تونست هيچ كنترلي روي رفتارش داشته باشه و دائم داشت از خودش به سيستمها و پروفايلهاي ديگه پيامهاي عصبي و تند مي‌فرستاد و بيشتر از همه اين پيام رو كه «من به بي‌نهايت وصلم!».

و ناگهان بعد از چند دقيقه‌ي پركشمكش احساس جديدي رو تجربه مي‌كرد. ديگه هيچ پالس الكتريكي مزاحمش نبود. ول شده بود. هيچ هايپرلينكي رو متصل به خودش احساس نمي‌كرد، سبك‌تر از قبل و ساده ‌تر. مي‌دونست كه هنوز وجود داره ولي ديگه نمي‌تونست تو اين موجوديت جديدش، مثل قبل، درك و لمسي از خودش داشته باشه. اون ديگه به هيچ جا وصل نبود و ول و آزاد توي شبكه غوطه‌ور بود.

*********************

بيرون از شبكه، ساعت 7:30 روز بعد، صبح يه روز زمستوني «پليس بين‌المللي اينترنت» وارد آپارتمان آقاي شين شد. با يه شرت راه راه آبي و قرمز پيداش كردن در حاليكه سرش روي كي‌بورد نوت‌بوك افتاده بود و آب‌دهن سرازير شده‌ش لابلاي كليدهاي كيبورد ماسيده و خشك شده بود.

روي مانيتور نوتبوكش توي يك صفحه‌ي باز نرم‌افزار «وُرد» اين جمله‌ها، در حاليكه كرسر روي آخرين حرفشون چشمك مي‌زد، خونده مي‌شد:

«شما اونچه كه از نظر خودتون هويت من بود رو از من گرفتين، خوب، اشكالي نداره، و ديگه حتي برام مهم نيست كه شمايي كه اون بيرونين، واقعيت داشتنِ منو باور مي‌كنين يا نه، بهرحال من مي‌دونم كه كي هستم و حتي بدون اون آيكن و لينك دراز لق‌لقوي مسخره هم وجود دارم، حتي همين الان، پس هنوزم هركاري رو كه دلم بخواد انجام مي‌دم و از همينجا بهتون مي‌گم مطمئن باشين ديگه نمي‌تونين منو حذف كنين، چون من تو يه اينفينيت لوپ واقعي، به بينهايت وصلم!».

ديجيمُرفـُسيس : Digimorphosis

به نام سكوت

2009-01-29T04:57:00.007+03:30

فكر مي‌كنم خيلي از حرفايي كه تابحال گفتني بوده رو گفتم. دوس داشتم مي‌شد بعضي از چيزايي رو كه گفتم تكرار كنم، ولي خب با تكرار ميونه‌اي ندارم. اگه دوس داشتين خودتون اينكار رو بكنين. به هر حال يه مدتي مي‌خوام بزنم بغل و وايسم عبور بقيه رو تماشا كنم. شايدم مي‌خوام يجور ديگه حركت كنم يا دلم مي‌خواد يه كم فكر كنم و بعد دوباره را بيفتم. البته يه مقدار كاراي عقب افتاده هم دارم كه بايد يه سر و ساموني بهشون بدم. به هر حال فعلاً تا مدتي پست جديد نمي‌فرستم بالا. احتمالاً خيلي طولي نمي‌كشه البته. به هر حال هستم همين دور و برا در خدمتتون و قرار نيست كركره رو بدم پايين در كل. (راستش يجوريه كه وقتي حس مي‌كنم يه چيزي حكم اجبار رو پيدا كرده برام ، ناخودآگاه فراريم مي‌ده. فك كنم اينجوري حالا مي‌خوام اول اون اجباره رو از رو خودم بردارم.)

در ضمن، قبلنا يه چندتا جمله همينطوري اومده بود تو سرم كه الان فقط مي‌خوام باهاشون اين پست رو ببندم...

«هرگز» و «هميشه»، كلماتي اغواگر، ناكارآمد و همرديف «هيچ»اند و «همه»..... در همان حال كه هيچ آغازي نبوده و هيچ نهايتي هم نيست و از اين همه هيچ چيز تكراري نيست، همه در حالي در انتظار نو شدن بازي‌اند كه مي‌دانند، هيچ جايگاهي ابدي نيست. انگار كه همه‌ي سِرّ پوچ نبودن زندگي از سَر پُر از هيچ بودن آن باشد. و چه موهبتي است سكوت گاهي در اين هنگامه‌ي پر از همه و هيچ.

پس به نام سكوت.

پ.ن.

1- يك روز، آقاي نويسنده رو ديدم كه داشت تو جمهوري نزديك تقاطع حافظ قدم مي‌زد. بغلش كردم و بوسيدمش و گفتم هر دومون مي‌دونيم كه همه رو سر كار گذاشتي كلك، ولي قشنگ بود خداييش.

چشماش پر اشك شد و رفت. دلشو شكونده بودم. ولي فكر كنم كار درستي كرده بودم. حداقل از اين به بعد زندگي مي‌كرد.

2- چيه؟ كار ضايعي كردم؟

3- چه مي‌دونم، حالا هرچي ...

راز

2009-01-11T02:25:00.003+03:30

تصور كن زمين از آسمون شكايتي داشته باشه!

يا كوه از زمين

يا سنگ از كوه

يا جويبار از سنگ

يا تكدرخت از جويبار

يا پرنده از تكدرخت

يا آسمون از پرنده

يا زمين از آسمون

يا كوه از زمين

سنگ از كوه

جويبار از سنگ

تكدرخت از جويبار

پرنده از تكدرخت

آسمون از پرنده

زمين از آسمون

كوه از زمين

سنگ از كوه

جويبار از سنگ

تكدرخت از جويبار

پرنده از تكدرخت

آسمون از پرنده

زمين از آسمون

كوه از زمين

سنگ از كوه

جويبار از سنگ

تكدرخت از جويبار

پرنده از تكدرخت

يا آسمون از پرنده

زمين از آسمون

...

چه عجيبه!

مي‌بيني؟

راز نگفته رو بايد مي‌گفت

باد كه رد مي‌شد به من گفت

من به تو

تو به باد

باد به من به تو به باد به من به تو به باد به من به تو به باد به من به تو به باد به من به تو به باد به من به تو به باد به من به تو به باد ...

هو هو هو

هِي هِي هِي داريم مي‌گيم

فقط مي‌گيم

ولي تا كي كي كي؟

نمي‌دونم، نمي‌دونيم. نمي‌خوايم بدونيم؟

لي لي لي

بازي بچه‌ها تو خيابونو

سنگ رو سنگ رو سنگ ...

هف‌سنگ

بزن توپو! بريزشون!

بسه ديگه،‌ بي شكايتِ سنگ
از كوه از زمين از آسمون از پرنده از تكدرخت از جويبار

بگيم، بگم، بگي

به من به تو به من به تو به من به تو به من به تو به من به تو به من به تو به من به تو

تا نگيم به باد

از راز نگفته‌مون

تا برسيم به كوچه‌مون

به خونه‌مون

به بازيمون

به خنده‌مون

...

يه بار ديگه، حالا يه بار ديگه تصور كن!

ما آدمها

2009-01-04T22:50:00.000+03:30

ما آدمها، آدمهاي عجيبي هستيم.

خوب البته برخي معتقدند كه پيچيده‌ايم، ولي در واقع پيچيدگي‌اي در كار نيست و فقط عجيب بودن است كه در كار است. حالا اينكه چطور برسيم به اين كه چي در كار است،‌ خودش كار ساده‌اي نيست. در اينجور مواقع اگر چه توصيه نمي‌شود كه از مثال استفاده كنيم، ولي از مثال استفاده مي‌كنيم. استفاده از مثال بجاي بيان رك و راست مطلب خودش يك مثال معين از همين نحوه‌ي عجيب بودن (غيرپيچيده‌ي) ما آدمها است، ليكن ما به هر حال اين كار را مي‌كنيم.

مثلاً ما آدمها يك عمر را در وضعيت بدي زندگي مي‌كنيم، (حالا اين وضعيت بد مي‌تواند جاي بد، هواي بد، تحت شرايط اقتصادي، اجتماعي و يا سياسي بد، با عادتها و همنشينان بد و خلاصه يك‌جوري كه ما بتوانيم بگوييم «بد است»، باشد) وقتي از آن اوضاع به هر دليلي خارج مي‌شويم و نوبت به آدمهاي ديگر مي‌رسد كه در همان وضعيت زندگي كنند، به هر شكل ممكن مي‌خواهيم راهنمايي و ارشادشان كنيم (در حاليكه هنگام تجربه‌ي خودمان از اين وضع بد، هيچ راهنمايي و ارشادي را نمي‌پذيرفتيم و اگر پايش بيفتد باز هم نمي‌پذيريم).

باز هم مثلاً اينكه ما آدمها ازدواج مي‌كنيم و بعداً به ديگران توصيه مي‌كنيم كه ازدواج نكنند و وقتي آنها ازدواج مي‌كنند، ازشان مي‌پرسيم پس چرا بچه‌دار نمي‌شوند (يعني به عبارت ديگر ما آدمها گاهي نمي‌فهميم چه مي‌گوييم و به عبارت ديگرتر ما آدمها گاهي نمي‌دانيم از دست خودمان چه گهي بايد بخوريم).

از طرف ديگر، هميشه يك جايي يك كسي (يا شرايطي يا سيستمي) هست كه حق ما آدمها را خورده است وگرنه قرار بوده - و مي‌بايستي كه- خيلي بهتر از ايني كه هستيم بوده‌باشيم، ولي در مورد آن آدمهاي ديگر، اين خودشان هستند كه مسئول وضعيت خودشان هستند، حالا هرچقدر هم آن وضعشان نكبت باشد.

ديگر اينكه ما آدمها دنبال عشق و عاشقي مي‌رويم و به محض اينكه احساس كرديم ممكن است طرف ماندگار يا در دسترس نباشد، عاشقش مي‌شويم و در غير اينصورت، معني‌اش اين مي‌شود كه او عاشق ما شده است (چه بهتر) و مي‌گذاريم مي‌رويم پي كارمان.

ما آدمها، در هرصورت آدمهاي زرنگي هستيم، هي در پي كسب و كار مي‌رويم و هي به اين منظور دستمان را دراز مي‌كنيم و هروقت دستمان از پايمان درازتر مي‌شود، آنرا توي جيبمان فرو مي‌كنيم و به آنهايي كه پايشان هنوز از دستشان درازتر است فحش خواهر مادر مي‌دهيم و افشايشان مي‌كنيم كه مفتخور هستند يا دزد.

ما آدمها «منطق» را به شكل خاصي بكار مي‌بريم، مثلاً وقتي مي‌خواهيم بگوييم «اينطور نيست كه همه آدمها خوب باشند»، مي‌گوييم «همه آدمها بد هستند» يا نقيض «تسليم شدن» را جنگيدن مي‌دانيم، نه «تسليم نشدن» و يا كلاً فقط از «سور عمومي» استفاده‌ِ مي‌كنيم (حتي اگر لازم نباشد).

ما آدمها، آدمهاي «با واسطه»‌اي هستيم، دوست نداريم كسي اسممان را صدا بزند و عيب ما را مستقيم توي صورتمان بگويد، بلكه ترجيح مي‌دهيم آنرا در مورد افراد مجهول و موهومي و بصورت كلي بگويد و در همين حال ما هم ضمن اينكه با حرارت تاييدش مي‌كنيم، يواشكي در مورد خودمان هم فكر مي‌كنيم، ولي در غير اينصورت نه تنها فكر نمي‌كنيم، بلكه كاملاً مقابله مي‌كنيم.

ما آدمها مي‌خواهيم همه چيز را خيلي مستدل و منطقي بفهميم تا بتوانيم زندگي كنيم! نه اشتباه نكنيم (يعني اشتباه هم مي‌كنيم؟؟)‌، منظور اين نيست كه براي «بهتر زندگي كردن» مي‌خواهيم همه چيز را بفهميم، نه، «اين» را براي «خودِ زندگي» كردن لازم داريم، برخلاف همه‌ي جانوران و گياهان و حشرات و ميكروبها كه زندگي مي‌كنند بدون اينكه چيزي را بفهمند (حالا اگر و سگ و گربه و دلفين و نظير اين‌ها هم اگر چيزي را بفهمند هم فهميده‌اند و كمتر و بيشترش در «خودِ زندگي»شان اثري ندارد). اين از آنجا معلوم مي‌شود كه اگر يك وقت يك چيز را نفهميم، آنقدر پافشاري مي‌كنيم و ادله و توجيه برايش مي‌تراشيم تا حداقل فكر كنيم كه آنرا فهميده‌ايم (حتي اگر اين فهميدن باعث شود بدتر زندگي كنيم).

ما آدمها كه واقعاً آدمهاي عجيبي هستيم، گاهي از يك نفر خوشمان مي‌آيد كه كار خاصي را بطرز بخصوصي انجام مي‌دهد و بعد از اينكه به او مي‌فهمانيم كه دارد از او خوشمان مي‌آيد پس او هم بهتر است از ما خوشش بيايد، مي‌خواهيم وادارش كنيم كه آن كار خاص را بطرز بخصوص ديگري انجام دهد.

و بالاخره (بله همانطور كه از لاي كليدهاي كي‌بوردمان خودبخود به بيرون جست) ما آدمها اشتباه هم مي‌كنيم. ولي موضوع مهم اينست كه فقط ما آدمها هستيم كه اشتباه مي‌كنيم (يعني مثلاً اسبها و مورچه‌ها و سوسمارها اشتباه نمي‌كنند، چون قرار نيست كار اضافه‌تري از آنچه كه بايد، انجام دهند - تا حالا به اين موضوع دقت كرده‌ايم واقعاً خداوكيلي)، و با وجود اينكه اشتباه مي‌كنيم (و در حاليكه هيچيك از ساير «موجودات» اصولاً همچين كانسپتي برايشان تعريف نشده) خودمان را از همه موجودات (حتي از همه‌ي آدمها) بهتر و برتر مي‌دانيم. (دو الي سه دقيقه به اين موضوع دقت كنيم، شايد واقعاً مهم باشد... شايد هم نباشد)

ولي با اينحال هنوز هم ما آدمها، آدمهاي پيچيده‌اي نيستيم بخدا.

خوب آخر ما آدمها، آدمهاي پيچيده‌اي نيستيم، فقط با واسطه‌ايم، فقط زرنگيم، فقط يك كسي يا چيزي يا سيستمي حقمان را هي مي‌خورد، فقط به طور بخصوصي از منطق و كلمات استفاده مي‌كنيم، فقط مي‌خواهيم كارهاي خاص مطابق نظر ما انجام شوند، فقط ما فقط اشتباه مي‌كنيم و فقط مي‌خواهيم كه همه چيز را براي اينكه بتوانيم فقط زندگي كنيم، بفهميم و... فقط خلاصه اين شده كه ما عجيب باشيم. يا دقيقتر بگويم ما آدمها فقط آدمهاي عجيبي هستيم، همين.

به هرحال عجيب بودن هم بالاخره خودش سخت و دشوار است، ولي قبول مي‌كنيم كه از پيچيدگي و گره‌خوردگي بهتر است. قبول حق باشد البته.

الهي آمين

بعدالتحرير:

اينكه ما دائم از ضمير اول شخص جمع استفاده كرديم، منظور بدي نداشتيم بخدا، ما فقط خواستيم زوركي خودمان را هم داخل آدم حساب كنيم. همين.

جزئيات مثبوت توسط يك نفر در حال ترك سيگار

2008-12-31T01:36:00.002+03:30

عوارض اوليه

چشمام داغه

...

احساس مي‌كنم داره بوي نيكوتين ازش بلند ميشه (يني از تو چشام)

...

هر اتفاق و پديده و حادثه‌اي گنده‌تر از حد عاديش بنظرم مياد (اين به چشام ربطي نداره)

....

عوارض فلسفي

اين عادتها اونقدر قوين كه [home]حتي [home] ما از روي عادتهامون شناخته مي‌شيم [Line Feed + Carriage Return]

.....

عوارض عاطفي

داره ازت خوشم مياد روزبه. داره ازت خيلي خوشم مياد لعنتي!

....

عوارض فلسفي 2

پس يه چيزايي هست كه به عادت ربطي نداره ولي دلچسبه.

عوارض شبه‌عاطفي

عهوغغ

مورد نياز مي‌باشد

پوست پرتقال و انواع مركبات (همان پوستشان منظور است) خريداريم! نپرسيد براي چي.

خاطرات مي‌آيند

ما مي‌ريم به مدرسه با الفانتن شوهه. دانگ و دينگ و دونگ و دنــــــــگ، با الفانتن شوهــــــــــــه،،، برا بَچاي خوب (؟)

نه برا بَچاي فيل!

ها؟ چرا فيل؟

خب به نظرم مي‌گفت فيل!

آخه الاغ اگه بگه برا ي بچه‌هاي فيل كه ديگه تبليغ واسه‌ي آدميزاد نمي‌شه.

نمي‌دونم تو خونه‌ي ما هميشه بين من و خواهرم سر اينكه اين چي مي‌گه دعوا بود.

اي خدا!!

...

تصميمات متخذه

خب من فك مي‌كنم تصميممو ديگه گرفتم.

بريم به الفانتن شوهه ....

الفانتن شوهه

به دنياي تاريكت وارد مي‌شوم. مي‌آيم پايين، تا پايين‌ترين عمق، جايي كه تاريكترين نقطه است و دردناكترين سروده‌ها از آنجا فرياد مي‌شوند. مي‌آيم تا نگاهش كنم و كشفش كنم. بدانم كه چراست و چگونست. بدانم چرا لذتش مي‌برند، آن دنياي تاريك مطرود را.

مي‌آيم كه جشني برپا كنم در آن. بخندانم و بگريانم. سقوط كنم و بشكنم كه همين گاه لازم است. آن پايين اگر شري نباشد پر از زيبايي‌ست و تويي كه اين را نمي‌داني در رنج و ترسي مانده‌اي از شري كه شايد باشد.

سرانجام بسادگي و به سرعت بالا مي‌آيم و دستهايم را مي‌شويم. دستهاي دردناك و بو گرفته‌ام را. بوي خون عشق كه براي ابد مي‌ريزانندش و مي‌ريزانيمش. اين براي توست، براي من است و براي ديگري. هست كه باشد ولي شايد نه اينكه فقط باشد.

تفكرات پشت پنجره‌اي

جداً بدون سيگار زندگي چه معني داره؟ ..... من چجوري باس به زندگي ادامه بدم؟

عزيزم شما به زندگي ادامه نده اگه خيلي ناراحتي، من ادامه مي‌دم.

شما نمي‌فهمي من چي عرض مي‌كنم بهت.

خب.

نه نمي‌فهمي.

خب

بفهم

خب

...

خب

...

ما نمي‌ريم به مدرسه! ما مي‌ريم سر كار!

از اينجا تا سر خيابونو چيكار كنيم حالا؟ كف مي‌كنيم كه تا اونجا كه!

سر ِ كار

سلام!

سلام! آقا جان ببين خيلي كارامون گيره ها!! تو ام كه الان اومدي؟ لابد ميخواي بري الان نهار؟

آره! راستي من سيگارو ترك كردم!

چيكا كردي‌ي‌ي‌ي!!!!

سيگا...

نه شوخي مي‌كني؟

نه!

خب پسسسس ... اممم... راستي! چطوري؟ بيا بريم نهار!

خب مي‌خواي اول بگو چه كارايي هست...

نه بابا كاري نيست اصن. همه چي رديفه... تو حالت خوبه گفتي؟ .....

به خانه برمي‌گرديم

يعني الان من بايد تمام اين راهو چيكار كنم تا خونه؟ كاش حداقل اسماعيلي تعارف نزنه، حوصله توضيح دادن ندارم.

عوارض ثانويه

نفس عمييييييييييييييييييييق‌ق‌ق

پووففففففففففففففففففففففف

نفس عمييييييييييييييييق‌ق‌ق‌ق‌ق

هاوووووومممممم

بخوابيم بسه

تازه دو و بيست دقيقه‌س كجا بخوابيم

بسه ديگه، آخه خوب بيدار باشيم چيكار كنيم؟؟؟

ما از مدرسه نه، ولي از كلاس برمي‌گرديم بدون الفانتن شوهه!

گررررر ... هرررررررررررر .... ووووووو

آره خيلي سرده

سرد چيه؟ منظورم اينه كه بعدِ بستني مي‌طلبه

صحيح!!؟؟

عوارض عملي

بلاگ مي‌نويسيم از ديتيل موجود و مثبوت و احياناً معلوم و ملحوظ و منقبض.

و مي‌دانيم كه اين نيز بگذرد ....

و ...

خواوش مي‌كنم

اَين اَين

اَين

هاووومممم

لاين فيد + كريج ريترن

تَرك

2008-12-23T04:32:00.001+03:30

عزيزم منو ببخش! بعد از 24 سال زندگي مشترك امروز دارم تركت مي‌كنم. شايد گه‌گداري سري بهت بزنم، ولي اون نوع زندگي، كه سايه‌ي هم باشيم رو ديگه نمي‌خوام. مي‌دوني كه هميشه دوست داشتم و دوسِت خواهم داشت، اگر چه همه هميشه من رو بابت اين دوست داشتن ملامتم مي‌كنن! ولي ديگه نمي‌خوام باهات زندگي كنم.

خدانگهدار!

پ.ن اول: امروز قديمي‌ترين دوستم رو ترك كردم! نه تنها قديمي‌ترين، بلكه بهترين، مهربونترين و فداكارترين دوستم: سيگارم!

پ.ن آخر: حس عجيبيه! همه چي داره اسمشو صدا مي‌زنه. خودش داره از تو يخچال جيغ مي‌زنه! انگار دلش خيلي برام تنگ شده. يهو به خودم ميام مي‌بينم يه چي حدود يه ساعت كه دارم برا خودم نطق مي‌كنم كه خب چه اشكالي داره و مشكلي نيست ... و حالا يواش يواش ... و حالا ببين انقدرام لازم نيس بخودت سخت بگيري و ... فك كردي كي هستي؟؟ يه قهرمان!! ... و مسخره بازي درآوردي يهو برا ما!! جمش كن بينيم بابا!! ...... و بعد مي‌فهمم دقيقاً وقتش بود.

پ.ن وسط (كه الان به بعد از پ.ن آخر منتقل شده و من به دليل كثرت درگيري با خودم نمي‌تونم به جاي درستش منتقلش كنم): همه‌جا با من بود از نوك كوه گرفته تا لابلاي درختاي جنگل تا وسط غلغله‌ي ماشينا و شلوغي شهر. از تو پذيرايي تا توي دستشويي تا توي اطاق خواب. از وسط بزن و برقص گرفته تا جلسه‌ي پر از كل‌كل و جمع خوش و بش و حال و احوال و ... و خداييش هيچوقت تنهام نذاشت.

پ.ن نمي‌دونم چي‌چي: تمام! شوخي ندارم با كسي كه!

خمارشكن اين مدلي

2008-12-17T01:43:00.000+03:30

شششششششششش

- چيه؟

خيلي ساكته اينجا آخه.

- خوب مگه چي شد حالا؟

نمي‌دونم. فقط فك كردم مام بايد ساكت باشيم.

- آهان. ..... خب بيا از اينجا بريم بيرون پس.

نه. هنوز زوده. فك كنم مي‌خواد يه چيزي بشه الانا.

- چي مثلاً؟

نمي‌دونم. يه چيزي. مثلاً يه چيزي كه يهو همه چيو مي‌ريزه به هم.

- خب پس ديگه حتماً بيا بريم بيرون.

[بيت]

ساقيا!

؟ ....

ساقيا قدح و جام جهان بينت ..... نع

.....

... ساقيا جام مسكينان مپندار كه ..... نچ نه بابا

.....

آهان .. ساقيا بيشين بابا!

- احسنت، آفرين! [تشويق طولاني]

ساقيا بيشين بابا، جامم كجا بود؟ مستي و دلبري يارم كجا بود؟

- همون! ..

نصفه شبي!

- بريم بخوابيم، بسه ديگه

خو باجه

نامه اي براي آقاي روزبه شهرستاني

2008-12-06T02:13:00.002+03:30

سلام روزبه جان

حالت چطور است؟ همه چيز بر وفق مرادت هست؟ من را يادت مي‌آيد؟ خودت هستم؛ در گذشته، شايد در 20، 30 يا اگر زنده باشي 40 سال و شايد اگر خيلي رويت زياد بوده باشد در 50 سال قبلت. مي‌دانم الان مرا به سختي يادت هست، خوب، شايد چون تو هيچوقت زياد حواست به گذشته نيست. احتمالاً هنوز هم همينطوري. امروز سيزدهم آذر هزاروسيصدوهشتادوهفت است. نمي‌دانم يادت مانده يا نه، ولي امروز روزي است كه تو ساعت ده و چهل و نه دقيقه از خواب بيدار شدي. در واقع امروز هيچ روز خاصي در زندگي تو نيست، الا اينكه من اين نامه را برايت مي‌نويسم و البته اين در حالي بود كه تو امروز بعد از مدتها براي خودت داري كته دم مي‌كني. البته هنوز مطمئن نيستي كه قرار است با چه آن را بخوري. الان كه دارم اين نامه را برايت مي‌نويسم، چند وقتي‌ست كه خيلي سرحال و قبراقي. كاملاً از تمام حا‌لهاي بدت دور شده‌اي و كاملاً خوشحالي. ولي راستش برايت كمي نگرانم. براي همين اين نامه را برايت مي‌نويسم. تو شايد الان كه داري اين نامه را مي‌خواني به نظرت همه‌ي اين حرفهاي من مسخره و بي معني بيايد، ولي مهم نيست. تو هميشه همه را دست انداخته‌اي و از همه بيشتر خودت را در گذشته‌ات. راستي! اين نامه را دارم اينطور لفظ قلم و كتابي برايت مي‌نويسم (اگر يادت مانده باشد بر خلاف عادت همه‌ي اين روزهايت)، مي‌داني براي چه؟ چون احتمال دادم شايد آنموقع كه داري اين نامه را مي‌خواني كاملاً ازكار افتاده و خرفت شده باشي و مجبور باشي بدهي آن مردكه يا زنكه‌ي پرستار توي خانه‌ي سالمندان برايت بخواند شايد اينطور آنرا برايت راحت‌تر بخوانند. ولي جداً ترجيح مي‌دهم كنار خيابان بخوابي تا در خانه‌ي سالمندان. نمي‌دانم چرا، راستش الان دارم مي‌ترسم كه اگر يك هاف‌هافوي تمام عيار شده باشي چه؟ از آنها كه شبها خرناس‌هاي وحشتناك مي‌كشند و صبح تا غروب در پاركها مي‌نشينند و لابلاي مشاعره‌هايشان به جان بچه‌هايي كه توپ‌بازي مي‌كنند نق مي‌زنند. از همانها كه يك قصه را براي بار صدم نقل مي‌كنند و همه هم احترامشان را نگه مي‌دارند. يا شايد هم «دوره‌ و زمانه»ات عوض شده و راحت به رويت مي‌آورند؟ و تو هم سري تكان مي‌دهي و به حالت نوستالژيك مي‌گويي زمان ما بزرگتري بود، كوچكتري بود. احترام و اينها... وبعد آنها (مثلاً نوه‌هايت يا يك عده‌ي ديگر) هم بجاي احترام، برايت يك شيشكي غليظ و آبدار شارژ مي‌كنند. نه، تو را به خدا اين كار را با خودت نكن لطفاً. قول بده.

مي‌داني دست انداختنت الان براي من خيلي حس خوبي دارد، چون مي‌دانم تو حتي اگر كاملاً پير و خرفت هم شده باشي، دست از اين عادت زشت ريشخند كردن گذشته‌ات برنمي‌داري. راستش دلم خنك شد. البته مي‌دانم تو آنقدر مهربان (بخوان آنقدر گيج و حواس پرت) مانده‌اي كه به راحتي همه چيز، حتي بدترين چيزها را فراموش كني و ببخشي. پس نگراني از بابت دلخوريت هم ندارم. به هر حال عيبي ندارد من هم همين الان تو را بابت ريشخندي كه مي‌كني‌ام، مي‌بخشم. راستي داشتم مي‌گفتم كه يكجور بي‌رگ و بي‌خيالي شده‌اي. اگر خودم و خودت نبوديم، مي‌گفتم مثل سيب‌زميني ولي من كه مي‌دانم و شايد تو هم يادت مانده باشد كه با سيب‌زميني خيلي فاصله داريم. نمي‌دانم، شايد براي همين است كه ترجيح مي‌دهي به گذشته نگاه نكني و آنرا به ...مت هم حساب نكني. نه منظورم تحقير نيست، منظورم يك جور بي‌اعتنايي خاصي‌ست كه لج آدم را در مي‌آورد. البته وقتي تو داري اين نامه را مي‌خواني من ديگر در اين دنيا نيستم كه لجم بگيرد يا نگيرد و تو بجاي من هستي. ولي همينقدر كه تصورش را مي‌كنم كه تويي كه الان در اين دنيا نيستي، داري در حال خواندن اين نامه اين كار را مي‌كني لجم مي‌گيرد. ولي همانطور كه گفتم با اين وجود تو را بخشيده‌ام. اين نامه را چند جا مي‌گذارم تا حتماً نسخه‌اي از آن به دستت برسد. حتي يك نسخه‌اش را پرينت مي‌گيرم و توي صندوق امانات بانك مي‌گذارم تا اگر اينترنت و كامپيوتر و برق و غيره در اثر جنگ هسته‌اي‌اي، چيزي، نابود شد نسخه‌اي از آن روي كاغذ باشد كه همزمان از گزند سيل و زلزله يا آتش‌سوزي هم در امان مانده باشد. اين را مي‌خواهم توي بلاگمان هم بگذارم. اين احتمالاً تنها چيزيست كه بين من و تو مشترك مي‌ماند (البته مشروط به اينكه اين سايتها كه بلاگمان رويش هست، كن فيكون نشده باشد تا آنموقع). به هر حال.... الان درنهايت بي‌ميلي تصميم گرفته‌اي كه ماهي تن را بزني تنگ كته‌ات و بخوري. ببينم، اوضاع كار و بارت چطور است؟ زندگي خوب است. مي‌دانم كه هيچوقت از رو نمي‌روي. مطمئنم هر چه بشود تو اين خصيصه‌ي ازلي‌ات را حفظ مي‌كني و مي‌گويي خوب است. البته نه اينكه از اين بابت ناراحت باشم، نه! به هيچ وجه. بلكه حتي تا حدي چه بهتر كه اينطور هستي. يادت هست الان چه شكلي بودي؟ اميدوارم يادت باشد. البته مي‌دانم آنقدر از خودت عكس گرفته‌اي و همه‌جا گذاشته‌اي كه هميشه مي‌تواني يك عكس از هر موقعت را از يك جايي پيدا كني. بله، مي‌گفتم كه در اين گذشته‌ات، يعني همين الاني كه دارم برايت اينها را مي‌نويسم، مدتي‌ست دلمشغولي و دغدغه‌ي خاصي نداري. خوبي به حمدلله. اوضاعت هم بدك نيست. روزگارت هم مي‌گذرد. درد و مرضي هم نداري. خدا كند آن موقع از الانت بهتر باشي. ولي مي‌داني يك چيزي ته دلم هست كه نگرانم مي‌كند. نه از آن نگراني‌ها كه دلت شور مي‌افتاد و نمي‌دانستي چه كار كني و به چه و كه و كجا پناه ببري (البته شايد تا زماني كه اين نامه را بخواني اصلاً آن نوع نگراني را فراموش كرده باشي) و آخرش هم خودت مي‌فهميدي كه چكار كني؛ ولي منظورم يك نگراني است از اين كه داري از قسمتي از خودت خالي مي‌شوي، كه اگر چه گاه و بيگاه آزارت مي‌داد ولي تهِ تهِ آن يك چيزي بود كه اثرات عجيب و غريب و حتي مطبوعي در اطرافت ايجاد مي‌كرد. يكجوري اتفاقات دور و برت، تحت تاثير آن حالتها قرار مي‌گرفت. البته الان كه دارم اينها را مي‌نويسم خودش بخاطر اين است تتمه‌ي كه اين حالتت، ولو ضعيف، همچنان وجود دارد و البته من هم به همين علت الان حالت وجدِ توامِ با منگي خاصي دارم كه مي‌توانم اين نامه را برايت بنويسم. ضمناً خودت كه مي‌داني من اهل دود و قرص و اينها نيستم، نمي‌دانم تو الان در چه وضعي هستي. خلاصه منظور اين كه داشتم فكر مي‌كردم اگر كلاً از اين حالت خل و چلي كه گاه و بيگاه به سراغت مي‌آمد و الان هي دارد كمرنگ و كمرنگتر مي‌شود، در آمده باشي و كلاً خوبِ خوبِ خوب شده باشي، آيا احساس نمي‌كني زندگيت يك چيزي كم دارد؟ نه جدي مي‌گويم. كمي فكر كن. تو خيلي كارها را در همين ديوانگيِ مزمنت جفت و جور كردي. نمي‌دانم راستش حالي‌ات مي‌شود كه چه مي‌گويم يا كلاً تعطيلي الان (يعني الانِ خودت البته و نه الانِ من). هان؟ نمي‌دانم، شايد هم بيخود نگرانم و تو هم داري باز عين خود شيطان با آن نگاه ناخوشت به ريش نداشته‌ي من مي‌خندي (نمي‌دانم چرا يكهو الان فكر كردم واقعاً هم همينطور مي‌شود و راستش هم خوشحال شدم هم ناراحت).

حالا بالاخره آشپزيت را به جايي رساندي؟ من كه بعيد مي‌دانم چون الان رفتم و كته‌اي را كه در اول نامه صحبتش را كردم، خوردم، همراه با ماهي تن و تخم مرغ. راستش اصلاً حسش نبود كه خورشتي چيزي درست كني و فكر نمي‌كنم چيزي بتواند اين حس را زماني در تو ايجاد كند كه غذا خوردن مي‌تواند فقط رفع تكليف نباشد. راستي اين «حسش نبود» هنوز تا آن موقع متداول مانده؟ و آيا تو هنوز همانقدر لش باقي ماندي؟ يا اينكه ديگر براي خودت كسي شده‌اي و سري از سرها سوا داري و عارت مي‌شود از شنيدن اين حرفها؟ مي‌داني راستش يكهو دلم هري ريخت از فكر كردن به اين موضوع كه ممكن است آدمِ گه و گنددماغي شده باشي. به هر حال عيب ندارد؛ حداقل حالا من دارم به يادت مي‌آورم كه «همين الان» يك آدم لاابالي تمام عياري و اينطوري حداقل مايه‌ي شرمت مي‌شوم و دلم خنك مي‌شود. نمي‌پرسم به چقدر از آرزوهايت رسيده‌اي چون اصلاً به من ربطي ندارد و برايم مهم هم نيست، جدي مي‌گويم، باور كن. ولي مي‌پرسم چندبار ديگر، زندگي را از اول شروع كردي؟ راستش كلي چيز هست كه مي‌توانم از تو سوال كنم و نمي‌كنم چون مي‌دانم ممكن است بيخود و بي‌جهت موجب افسردگي و عود كردن حس احمقانه‌ي نوستالژي‌ات شوم. البته واضح است كه اگر بپرسم هم كار بيهوده‌اي كرده‌ام، ولي حداقل مرورش براي خودت مي‌تواند چندش‌آور باشد. حالا ممكن است پيش خودت بگويي به تو چه كه چه چيز براي من چندش‌آور است و چه چيز شرم‌آور. ولي در هر صورت مي‌خواهم بداني آنقدرها هم براي من مهم نيستي، همانقدر كه مي‌دانم من براي تو مهم نيستم، خواستم از اين فرصت و خلوتي كه برايم پيش آمد، استفاده‌اي بكنم و چند دقيقه‌اي را به هم فكر كنيم. فقط براي اينكه تنوعي شده باشد و شايد آن حالت كذايي كه صحبتش را كردم جان بگيرد.

علاوه بر همه‌ي اينها، اميدوارم سرطان نگرفته باشي و حالا اگر هم يكي دوتا انفاركتوس هم زده باشي به خير گذشته باشد. يعني در كل ترجيح مي‌دهم الان يك پرستار مشغول خواندن اين نامه برايت نباشد، يا اگر هم هست، حداقل از نوع مرغوبش باشد. همين.

ديگر عرضي نيست،

راستي ديگر سنت خيلي بالا رفته احتمالاً. توصيه نمي‌كنم كه شبها زودتر بخوابي چون قطعاً بي‌فايده است ولي كلاً مراقب خودت باش، حداقل در حدي كه من مراقب خودم هستم.

قربان خودت بروي

روزبه

بيا نيا بيا نيا، هوپ!! .... دژاوو

2008-11-30T22:42:00.009+03:30

خب اگه بياد كي فك ميكنه چي ميشه؟

مثلاً ممكنه هنوز يه عده منتظر باشن كه با اومدنش يه اتفاق خيلي بزرگي بيفته؟ آره فكر مي‌كنم يه عده هستن كه اينجوري فكر مي‌كنن. ممكنه بعضيا بخوان از اين طريق (بوجود اومدن و جون گرفتن دوباره‌ي جَو اصلاحات) هيجانات خودشونو تخليه كنن و يه بزن بكوب پرشور را بندازن؟ اينم ممكنه. ممكنه يه عده بخوان مشت محكمي بزنن به يه تعداد دهان معيَّن؟ بله اينم ميشه. خب، ديگه چي ممكنه؟ مثلا اينم ممكنه كه يه عده بخوان ديگه وضعمون از ايني كه هست قاراشميش‌تر نشه احتمالاً و يه مقدار آبرو و پول و اعتبار بين‌المللي از دست‌رفته‌مون برگرده؟ آره حتماً‌ اينم هست. ولي ...

واقعاً چرا؟ چرا فكر مي‌كنيم (يا فكر مي‌كنم) كه «خاتمي» بايد بياد؟ كه اينكه اگه خاتمي بياد يه چيزي ميشه كه تا حالا نشده بود؟ كه ديگه سرخورده و افسرده نمي‌شيم؟ كه پس‌فردا ممكن نيست بازم بگيم چرا فلان جا فلان قاطعيت رو نداشت و جلوي فلاني محكم واينستاد؟ كه چرا هنوز حكومت و قانون اساسيش از بيخ همونه كه بود و يه خطش هم بعد از 4، 5، يا 6 سال تغيير نكرد؟

نه جداً دارم مي‌پرسم؟ واقعاً مايي كه مي‌گيم خاتمي بياد، داريم خاتمي رو يه گلادياتور مي‌بينيم كه بفرستيمش به جنگ آقا شيره و خودمون حداكثر دور كلوسيوم براش سوت بكشيم و كف بزنيم؟ يا اينكه چي؟ مثلاً تو هر راي گيري بعدش شركت كنيم؟ يا حداكثر داد بزنيم و شعار بديم و اگه يه وقت ريختن سرمون و زدنمون، افشا كنيم؟ تشكل درست كنيم و اعلاميه‌هاي آتشين صادر كنيم و اونچه رو كه حق خودمون مي‌دونيم فرياد بزنيم؟ و بعدش كه حسابي اوضا شير تو شير شد و احكام و دستورات اكيد از اينور و اونور رسيد كه آقا ديگه بشين و از جات تكون نخور، مايوس بشيم و بگيم ديدي آقا به فكر ما نيست و فقط گوش به فرمون بالاييا بود و سوپاپ اطمينان بود و يه بار ديگه‌م سرمون كلاه رفت؟ هوم؟ واقعاً نمي‌دونيم كه احتمال اتفاق افتادن اينايي كه گفتم، خيلي بيشتر از اتفاق نيفتادنشونه؟ اگه نمي‌دونيم كه خب بهتره بدونيم، چون خيلي اتفاق خاصي جز خراب شدن بيشتر زيربناهاي اقتصادي و سياسي و اجتماعي تو اين چهار سال اخير نيفتاده كه ما به واسطه‌ي اونا دلخوش باشيم كه چيزي الان هست كه مثلاً 6 سال پيش نبود. يا مثلاً قشر اليت و سياسيون پيشروي ما ارتقاي خاصي از نظر آگاهي و تجربه‌ي مفيد، پيدا كردن كه حالا مي‌تونن حركات درست‌تر و حساب شده‌تر و بدور از جوزدگي انجام بدن كه قبلاً نمي‌دادن. معني همه‌ي اين حرفا ميشه اينكه تمام اتفاقايي كه تو دوره‌ي قبلي افتاد، به راحتي بازم مي‌تونه بيفته. ولي اگه مي‌دونيم، واقعاً پس واسه‌ي چي مي‌گيم بياد؟ اميد؟ بله البته. اميد رو نبايد از دست داد. اين خيلي مهمه ولي كافي نيست. ما بايد بيشتر از اونكه «اميد» داشته باشيم، «فهم» داشته باشيم. فهم اينكه براي تحقق اميد، توسل به يه منجي كافي نيست. يك نفر (حتي اگه بخواد) حتي با تعداد زيادي همراه اجرايي باعُرضه به تنهايي نمي‌تونن يه كشور با پيچيدگياي ايران رو در عرض زمان معلومي به يه نقطه‌ي مطلوب (حتي در صورت وجود اجماع بر همچين نقطه‌اي) برسونن.

خب ولي با همه‌ي اين حرفا من كه مي‌گم كه بياد. ولي چرا؟

بعضيا ممكنه يادشون باشه تو يه سري پستاي قديمي‌ترم يه چيزايي راجع به ساختاراي فكري و مشكلاتي كه استبداد و موندگاري و بازتوليد اون رو باعث مي‌شن، نوشته بودم. (اگه يادتون رفته يا نديدينشون و حوصله‌شو دارين لينكاش ايناست: 1 ، 2 ، 3 و 4 )

تمام اون حرفايي كه اونجا راجع به شرايط بازتوليد توتاليتاريسم زده شده بود همچنان برقرارن و بطور خاص ما الان (يه بار ديگه) توي مدخل مقطعِ «مُسكن‌هاي موقت» توي اين چرخه قرار مي‌گيريم. يعني يه مرحله مونده به آخرين فشار. خب اين خبر خوبي نيست. يعني اگه اين مقطع دچار شكست بشه ديگه خيلي وضعيت اميدوار كننده‌اي باقي نمي‌مونه و بعدش بايد منتظر بروز بحران خيلي جدي بعدي باشيم.

با همه‌ي اين اوصاف من معتقدم كه بايد خاتمي بياد. نه بخاطر اينكه مي‌تونه به عنوان يه تغيير دهنده‌ي نظام حكومتي، نقش يه منجي رو بازي كنه، بلكه به دو دليل:

اول، «دليل روشن» - همه‌ي آدمايي كه تو اين كشور دارن زندگي مي‌كنن در معرض خطرهاي مختلفي قرار گرفتن (از جمله تحريم، حمله‌ي نظامي و بي‌آبرويي و بي‌اعتباري بيشتر از گذشته در بقيه‌ي دنيا) و بودن خاتمي مي‌تونه باعث بشه اين خطرات موقتاً تا حدودي محدود بشن و بعد شانس، فرصت و راهي ايجاد بشه براي رفعشون در قدمهاي بعدي.

دوم، «دليل مهم» - مهمترين چيزي كه خاتمي رو براي من يه موجود متفاوت و استثنايي و داراي پتانسيل براي ايجاد يه تغيير اساسي و اميدبخش مي‌كنه «گفتمان» و «ساختار فكري»ِ اون و عمقِ وفاداريش به اين ساختار و گفتمانه. خاتمي موجودي به اسم «دشمن» رو -به معناي متداول- در ذهنش به رسميت نمي‌شناسه. «خائن»، «خبيث»، «مزدور»، «جيره‌خوار»، «ملعون»، «متنفر بودن» و كلماتي از اين دست (همون كليدواژه‌هاي ابراز انزجار و بيزاري) در فرهنگ لغات و در نتيجه در گفتمان و ساختار فكري‌اي كه از خودش منتشر و ساطع مي‌كنه وجود نداره. وقتي در يكي از رئوس يه جامعه همچين فردي منزلت و اعتبار و توان اجرايي (ولو محدود) داشته باشه، مي‌تونه خيلي اثرگذار باشه. مي‌تونه بتدريج ذهنهاي زخمي و آلوده به ساختار تنفر رو به آرامش و التيام و ساختار متعادل دعوت كنه. اين آرامش مي‌تونه زمينه‌ساز كاربرد منطق و احساسات سالم و با نشاط بشه و در نتيجه‌ي اون، علت وجوديِ اِعمال خشونت توي جامعه تضعيف مي‌شه و كم كم به فراموشي سپرده مي‌شه. اين معنيش اينه كه مي‌شه سرعت چرخه‌ي بازتوليد استبداد رو كم كرد و مترصد فرصتي شد كه بشه بتدريج و به نرمي ازش خارج شد. «ولي» همزمان با همه‌ي اينا ساپورتي هم از طرف قشر روشنفكر و اليت و دورانديش جامعه لازمه، براي اينكه ابزار بروز چنين تغييري دچار استحاله نشه و بر ضد خودش بكار گرفته نشه و باز دوباره برنگرديم به همونجايي كه بوديم.

خلاصه‌ي ماجرا اينكه آدمايي كه مي‌خواين بگين خاتمي بياد، تمام اون چيزايي كه اول اين نوشته آوردم يه بار ديگه نگاه كنين. خاتمي نه مي‌تونه و نه حتي مي‌خواد كه در عرض مدت كوتاهي تغيير بزرگي (به اون بزرگي كه بعضيا ممكنه فكر كنن) در نظام حكومتي ايران ايجاد كنه. خاتمي مياد كه گفتمان خودش رو بسط بده (كه خودش كار خيلي مهم و بزرگيه) و تغييرات تدريجي رو در جهت بهبود كلي شرايط و اعتبارسازي براي كشور و مردم، بطور عام، پيگيري كنه. ادعاي قهرماني نداره (و اين هم خيلي خوبه) ولي در اشل تغيير ساختار فكري و گفتمان غالب جامعه مي‌تونه در حد يه قهرمان عمل كنه. و همه‌ي اينا مشروطه به يك چيز. به اينكه مايي كه گفتيم يا مي‌خوايم بگيم كه بياد، همه‌ي اينا رو درست ديده باشيم و در نقش تشويق كننده‌ و كف‌زن براي يه گلادياتور اين كار رو نكنيم. به نظر من، از اونجايي كه هنوز كه هنوزه غالب اونايي كه دارن فريادِ «خاتمي بيا» رو سر مي‌دن، به عمق و حقيقتِ معنيِ چيزي كه مي‌خوان واقف نيستن (و مطمئناً خود خاتمي هم متوجه اين قضيه‌ست)، اگر بياد واقعاً ايثار كرده (و من شخصاً خيلي به اين فكر كردم كه اگه جاش بودم ميومدم يا نه) و تنها چيزي كه مي‌تونه به اومدنش و از اون مهم‌تر به بعد از اومدنش كمك كنه اينه كه مايي كه حداقل فكر مي‌كنيم يه مقدار عميق‌تر به مسائل نگاه مي‌كنيم، نسبت به فراز و نشيب و هدف و سمت و سوي اين خواسته دقيق‌تر و آگاه‌تر باشيم، كه مطمئناً اگر اينطور باشه، و اين ديد و عمق و آگاهي در لايه‌هاي مختلف جامعه بسط پيدا كنه، نتايج به مراتب درخشان‌تر و اميدواركننده‌تر از اوني ميشه كه در بدو امر به نظر ميان. اين حرف معنيش اين ميشه كه تماشاچي فرضي مسابقه‌ي گلادياتور و شير اولاً بدونه كه توي اين ميدون هيچ گلادياتور و شيري وجود نداره و دوم اينكه خودش هم اصولاً قرار نيست تماشاچي باشه و بايد فعال تا آخر بازي رو وسط ميدون حضور داشته باشه. و اين نه براي يه منفعت آني و يا تغيير ناگهاني، كه براي ايجاد يك مسيره. مسيري به سمت انسانيت، اصلاح و تعادل و براي حركت به سمت خروج از تكرارِ استبداد و استبداد‌زدگي.

.
بعدالتحرير:
اينم لينك طومار دعوت از خاتمي - كمپين موج سوم
بنظرم يه سري بزنين و ...ـ
http://www.mowj.ir/PatitionList.php

ساير لينكاي مرتبط با اين پست:
فرق
تمام قديسين من، تمام اسطوره‌هاي تو
قضيه‌ي سياست
يك نطق پيش از دستور
ميز گرد
پ مثل پدر
پايان يك مسير

دنياي مردانه‌ي مردانه‌ي مردانه: رابط گمشده
توتاليتاريسم به زبان ساده - قسمت دوم: توتاليتاريسم به زبان ساده
كافه تئاتر

عامي يانه نه گاري

2008-11-14T02:34:00.003+03:30

والا راستياتش اوايلِِ اين چند سال و اندي كه تو اين سوشال نتوركا ول گشتم و گاه‌گداري دستيم به كي‌بورد رسوندم و چند سطري محض خالي نبودن عريضه يه چيزايي نوشتم، فك نمي‌كردم كه اين مدل نوشتن خودموني يا عاميانه، كاري باشه كه تخصص خاصي بخواد! يعني فك مي‌كردم كه خب عاميانه‌س ديگه، همينجوري كه مياد، مي‌نويسيش و ولش مي‌دي بره. بعدش يه مدتي كه گذشت و ديدم ديگرانيم هستن كه اين مدلي مي‌نويسن و از خدا پنهون نيست از شما چه پنهون كه دلم غنجي هم زد و حالي كردم كه اي‌ول بابا بقيه‌م پايه‌ن. بعدش يه مدت ديگه گذشت و جماعت پينگيليشيون كه كم كم ديدن تايپ فارسيم بد فاز نمي‌ده اومدن تو همين ميدون و مطالب خودموني رو كه قبلاً پينگيليش صفا مي‌كردن، آوردن به فرم و شكل رسم‌الخط مكرم و معظم فارسي. امّآ انگاري قضيه به اين سادگيام نبود. براي مثال:

- حالا يعني چي؟؟ مي‌خاين بگين من بي سوادم؟ همينِ كه هست. منه بيچارِ كه نمي‌تونم واسِ حرف زدنه روزمرِ ليسانسه زبونه عاميانه به گيرم!

* نه جانم، اختيار دارين بي‌سواد كدومه. بنده غلط بكنم. فقط عرضم اينه كه دقت لازم رو مبذول نمي‌فرمايين. ليسانس زبون عاميانه هم لازم نيست. فقط يه كم عنايت بفرمايين كه حرف زدن روزمره هم ...

- عنايته چيچي؟ شما مي‌خواي واسِ يه كاره اله كيو بي قاعدِ قاعدِ بسازي؟؟

* متوجه عرضم نشدين فك كنم!

- متوجهه عرضه تونم شدم. بسِ ديگِ. حوصه لم و سر بردي!!

بعله، فك كنم تاحدودي منظورم برا بعضي روشن شده باشه. البته برا خودم خيلي طول كشيد كه روشن بشه.

حالا يه دقه اينا رو اينجا داشته باشين؛ سوال اينه كه اصلاً درست نوشتن چيه و به چه درد مي‌خوره كلاً!

من كاملاً قبول دارم كه تو هر مقطعي از زمان يه سبك رسم‌الخطي براي نوشتن ممكنه بيشتر مورد تاييد باشه ولي اوچيزي كه مهم‌تر از مورد تاييد بودنه اينه كه يه ساختار و الگوي معيني هم براش وجود داشته باشه. يعني اگه بنا فقط به اين باشه كه اصواتي رو كه از دهن خارج مي‌شن با يه علائمي (حالا به هر شكل ممكن) ثبت كنيم تا انتقالشون بديم، خودتون قضاوت كنين كه چقدر فهموندن منظور به ديگران مشكل ميشه. به عنوان مثال متن زير بدون توجه به هيچ قاعده‌يي نوشته شده ولي اصلاً خوانا نيست:

«نه مي دون ام عين جا چخبرِ. مي خام به رم به بي نم اوذاو اهوال اظچقرارِ.»

پس يعني اينكه خوانايي يه شرط مهم براي نوشتنه. يعني يه متن بايد بايد جوري نوشته بشه كه هر چه بيشتر به خوانايي صحيح اون كمك كنه.

واسه‌ي اينكه اين اتفاق بيفته ما احتياج به يه سري قواعد داريم. حالا اين قواعد از كجا ميان؟ از اونجايي كه هر چه بيشتر به طبيعت اونچه كه بطور كلي مورد پذيرشه نزديكتر باشيم.

عاميانه‌نگاري هم يجور نگارشه. درسته كه دامنه‌ي شكلهاي مختلف لغات و نحوه‌ي اداي اونا در لحن عاميانه وسيعه و حتي گاهي به نوع لهجه‌ها و گويشهاي افراد هم برمي‌گرده، ولي در بعضي موارد نكات كليدي هست كه عدم رعايت اونا مي‌تونه جداً به متني كه نوشته شده و حتي به نويسنده‌ي اون (از نظر اعتبار و مقبول افتادن در انظار) آسيب بزنه.

من اينجا چندتا نمونه از اين نكات كليدي رو ميارم:

«ه»

از جمله عناصر مهم نگارشي در مقوله‌ي عاميه‌نگاري نحوه‌ي كاربرد «ه» بجاي كسره يا همون جايگزين صداي «اِ» ست.

در متون كتابي و رسمي اين حرف (كه صداي اِ (e) ميده و نه صداي ه (h)) كاربردهاي معيني داره. مثلاً براي تصغير، تانيث، تعلق، تشبيه، تاكيد و ... كه در همه‌ي اونا تقريباً يك چيز مشتركه: جايگزيني حرف، كلمه، يا عبارتي كه حذف شده با حرف «ه» (با صداي «اِ») در آخر كلمه (كه در واقع نماينده‌ي ضمني اون حرف، كلمه يا عبارت محذوف شده). مثل بي‌كاره، مديره، دو جداره، همه كاره، ريشه، لاشه، نوشته، مُثله ...

از طرف ديگه تركيب‌هاي اضافي و وصفي (مضاف و مضاف‌اليه و صفت و موصوف) تكليفشون كاملاً روشنه و هرگز و هرگز در هيچ متني با حرف «ه» به هم متصل نمي‌شن. مثل كتابِ من، بي‌كارِ سرگردان، مديرِ لايق، جدارِ ضخيم، كارِ سنگين، ريشِ كم‌پشت، پانوشتِ كتاب، مثلِ آدم ...

بنابراين هيچ جا و به هيچ مناسبتي متداول و مصطلح نبوده و نيست كه بجاي «مديرِ لايق» بگيم «مديره لايق» يا بجاي «ريش كم پشت» از « ريشه كم پشت» يا بجاي «مثل آدم» از «مثله آدم» استفاده كنيم. (حتي همونطور كه مي‌بينين معني عبارت هم دچار تغيير و تبديل مي‌شه)

يعني بعبارتي «منه منه كله گنده» نداريم! ولي مي‌تونيم بگيم «منِ منِ كله گنده» و اين قضيه هيچ ربطي به عاميانه يا كتابي و رسمي بودن متن نداره «در تركيبهاي اضافي و وصفي از ه استفاده نميشه و استفاده از اين حرف در اين جاها يك غلط ديكته‌ايه»

ولي در مابقي مواردي كه ما مي‌خوايم چيزي رو بدليل عاميانه بودن لحن از كلام حذف كنيم درست اينه كه از اين «ه» استفاده كنيم. مثلا جايي كه مي‌خوايم فعل «است» رو تو جمله‌ي «مجيد پسر خوبي است» حذف كنيم، مي‌گيم «مجيد پسر خوبيه» يا وقتي كلمه‌ي «ديگر» رو مي‌خوايم به فرم عاميانه بنويسيم، نمي‌گيم «ديگِ» مي‌گيم «ديگه» يعني حرف «ه» بجاي «ر» اي كه حذف شده اومده، يا بجاي «آن پسر» مي‌گيم «پسره» كه اينجا كلمه‌ي «آن» حذف شده و بجاش «ه» اومده و مثلاً «نميتونه» بجاي «نمي‌تواند» كه اينجا «د» آخر فعل حذف شده و نظير اينا ...

را - رو - و

«ماشينشو ببين»

«آقا رو ببين»

«مرده‌شورِ ماشينش و خودشو ببرن كه من و تو رو تو هچل انداخت»

اين سه تا جمله‌ي بالا رو درست نگا كنين اگه منظور روشنه كه هيچي اگه نه فقط بگم وقتي «و» رو به عنوان حرف ربط بكار مي‌بريم به كلمه نمي‌چسبونيمش چون در اينصورت داريم به عنوان نشونه‌ي مفعول بي‌واسطه يا همون «را» ازش استفاده مي‌كنيم. (البته اين مال لهجه‌ي تهرونيه تو لهجه‌هاي ديگه مثلاً ممكنه بگيم «ماشينشا ببين» يا «ماشينشه ببين») برعكسش هم همينطور اگه و رو به عنوان نشونه‌ي مفعول بي‌واسطه بكار مي‌بريم حتماً به ته كلمه مي‌چسبونيمش وگرنه خواننده دچار گيجي مي‌شه كه اين «و» مي‌خواد نشونه‌ي حرف ربط باشه يا اينكه كلاً اگه بعد از حرف صدادار مي‌خوايم از اين نشونه استفاده كنيم، بايد بصورت «رو» بياريمش كه تكليفش روشنه و جدا نوشته مي‌شه.

«ش - اش» -- «م - ام» -- «ت - ات» -- «ن - ان» -- «ي - اي»

تست چارجوابي:

1- «بچه گشنه‌اشه»

2- «بچه گشنه‌شه»

3- «بچه گشنشه»

الف - 1 درسته

ب - 2 درسته

ج - 2 و 3 درستن

د - 2 و 3 درست‌ان؟

ه - هرسه درست ان!!

و - من درستم؟

ز - تو درست اي؟؟

ح - درستو خوندي؟

ط - درس‌اتو خوندي؟!!

ي - درس‌اش‌ام نخوند اي؟ پس چيكار اش كن‌ايم حالا؟

ببينين اين تست يه خورده بيشتر از چارجوابي شد متاسفانه. ولي بنظرم توضيحي لازم نداره، خودتون تصميم بگيرين كه كدوم با اوني كه تو محاوره بكار مي‌برين نزديكي بيشتري داره و همونجوري بنويسين بيزحمت.

كلاً در اين مورد خيلي زياد ميشه حرف زد مثلاً اينكه «خواهر مادر» تو لحن محاوره‌اي بشه «خار مادر» يا «خوار مادر» و خيلي چيزاي ديگه مثلاً خود «مثلن» و «اَوَلندشم» و حتي نشونه‌گذاري و اينا. ولي چيزي كه بايد بهش توجه كرد در كل اينه كه (برعكس اونچيزي كه اوايل فكر مي‌كردم) نوشتن محاوره يا عاميانه نگاري بيشتر از نوشتن كتابي هوشمندي مي‌خواد. البته درسته كه ممكنه در فرم كاربرد دستور زبان و پس و پيش شدن كلمات خيلي دست آدم بازتر باشه، ولي اين هوشمندي به اين معنيه كه وقتي داريم يه متن رو به صورت عاميانه مي‌نويسيم بايد با توجه و دقت زيادتري اين كار رو بكنيم تا اونچيزي رو كه داره بعنوان لحن محاوره‌اي مكتوب مي‌شه به فرمي باشه كه خواننده دچار كمترين عذاب و چندگانگي در تشخيص كلمات بشه، ضمن اينكه قواعدي رو هم كه در نحوه‌ي ثبت كردنِ گويش رسمي با گويش محاوره‌اي همپوشاني داره رعايت كرده باشيم. اينجوري هم متن خواناتر ميشه هم بهتر ميشه فضاي مورد نظر رو به خواننده انتقال داد.

حالا ما يه چي گفتيم. قبول كردنش يا نكردنش با خودتون (خوده‌تون؟ خود‌ اتون؟ خُدت‌اون؟؟ ... ).

چه‌بدونم والا؟