دیروز “درباره الی…” تازه‌ترین ساخته‌ی اصغر فرهادی را در سینما فرهنگ دیدم. معمولا سعی می‌کنم قبل از تماشای فیلم‌ها پیش زمینه‌ای راجع به داستان آن نداشته باشم و هیچ نقد و گزارشی راجع به آن نمی‌خوانم. البته می‌دانستم که اکثر منتقدین سینمایی فیلم را تحسین کرده‌اند اما بین مردم می‌شنیدم که “فیلم خوبی نیست” یا “آنطوری که گمان می‌کردیم نبود” و “به چه چیز این جایزه داده‌اند؟” برای همین دیروز قبل از اینکه سانسی که بلیط آن را داشتم شروع بشود به جلوی درب خروج سینما فرهنگ رفتم و فالگوش ایستادم تا واکنش مردمی که فیلم را دیده‌اند بشنوم. بر خلاف اکثر فیلم‌ها مردم خیلی ساکت از سینما بیرون می‌آمدند. تنها صدایی که شنیدم مربوط به پسر جوانی بود که به بانوی همراهش می‌گفت:”همچین می‌گفتن درباره‌ی الی درباره‌ی الی، گفتیم حالا چی هست” و دختر هم پاسخ داد:”تقصیر تو بود، من گفتم بریم امشب شب مهتابه رو ببینیم تو قبول نکردی” و دور شدند.

بعد از اینکه فیلم را دیدم بیشتر دلیل حرف‌های عموم مردم را فهمیدم و به دلیل سکوت‌شان موقع خروج از سینما پی بردم. مردمی که از سینما خارج می‌شدند از اظهار نظر راجع به فیلم خودداری می‌کردند چون “درباره‌ی الی…” آیینه تمام نمای خود ماست و اصغر فرهادی با ظرافت نقاب از چهره‌ی ما انسان‌هایی که صداقت را فراموش کرده‌ایم برداشته و رسوایمان کرده و نشان داده که چگونه برای منافع خودمان حاضریم حقیقت را کتمان کنیم.

–هشدار: پاراگراف زیر ممکن است بخشی از داستان را لو بدهد—

ایده‌ی غرق شدن دختر جوان و کاوش جسد او خیلی‌ها را به یاد فیلم L’ Avventura ساخته‌ی آنتونیونی انداخته است اما به نظر من فیلم تصویری تمام عیار از رمان بیگانه اثر آلبر کامو است. الی همچون مورسو بیگانه‌ای در میان جامعه (در فیلم جمع ده نفره) است، مانند مورسو با دوستانش به ساحل دریا سفر کرده است و مانند مورسو به به خاطر صداقتش محاکمه می‌شود. و {به زعم من} مانند مورسو مرگ یا زندگی‌اش در هاله‌ای از ابهام می‌ماند {به نظر شما جسدی که در پایان فیلم نشان داده می‌شود شبیه الی بود؟}

—پایان خطر لوث شدن داستان—

اینگونه است که اصغر فرهادی ما را میخکوب می‌کند و مردم سینما را با سکوت ترک می‌کنند. او نیمی از فیلمنامه را صرف این کرده که ما را به شخصیت‌ها نزدیک کند و مردم در همذات پنداری با شخصیت‌ها قرار می‌گیرند و باور می‌کنند که اینها خود ِ خود ِ ما هستیم و به اینجا که می‌رسد فاجعه رخ می‌دهد و هرکدام از آن آدمها سعی می‌کنند که از آن فرار کنند و ساده‌ترین راه ممکن چیست؟ دروغ گفتن! و اینجا اصغر فرهادی آیینه را رو به ما می‌چرخاند و هرکدام خودمان را می‌بینیم که برای فرار از مسئولیت صداقت را دفن می‌کنیم و البته ژست صادق بودن را هم فراموش نمی‌کنیم.

یکبار دیگر جمله‌ای که آلبر کامو در مقدمه‌ی رمان بیگانه نوشته را به خاطر بیاورید:” دروغ گفتن تنها گفتن آن چیزی نیست که وجود ندارد. افزون اینکه بیش از آنچه که هست بگوییم و وقتی به حس آدمی ربط پیدا می‌کند، گفتن ِ بیش از آنچه که حس می‌شود است.”

“درباره الی…” فیلمی است که، دست کم برای ادای دین به اصغر فرهادی، ارزش بارها و بارها دیدن را دارد. از شما ممنونم آقای فرهادی به خاطر حضورتان و لذتی که تماشای اثر تازه‌تان در یک عصر جمعه‌ی غمگین در این تابستان لعنتی به من عطا کرد. باز هم به تماشای “درباره الی…” خواهم رفت و باز هم راجع به آن خواهم نوشت.

نه قاعده مشق و نه مستقبل و ماضی

نه هندسه و رسم و مساحات اراضی

خواهی که شوی مجتهد و مفتی و قاضی

رو مسخرگی پیشه کن و مطربی آموز

صد سال اگر درس بخوانی همه هیچ است

در مدرسه یک عمر بمانی همه هیچ است

خود را به حقیقت برسانی همه هیچ است

جز مسخرگی هرچه بدانی همه هیچ است

رو مسخرگی پیشه کن و مطربی آموز

* احتمالا این شعر رو نسیم شمال در حالی گفته که رفته بوده قزوین یک ماه برای امتحان های دانشگاه درس بخونه و بعد وسط امتحان ها رفته رای داده و بعد از یک ماه برگشته تهران و دیده یکی دیگه شده مجتهد و مفتی و قاضی. به جان خودم

در مناظره‌تان با میرحسین موسوی اسم هاشمی رفسنجانی را آوردید و گفتید که او و پسرانش دزد هستند، اسم ناطق نوری را آوردید و گفتید برویم و ببینیم چگونه زندگی می‌کند. از پسر ناطق نوری نام آوردید و گفتید پول‌هایش از پارو بالا می‌رود. دو حالت بیشتر ندارد، یا شما راست می‌گویید و هاشمی رفسنجانی، با سابقه ریاست بر پارلمان ایران و دو دوره ریاست جمهوری و ریاست خبرگان و ریاست مجمع تشخیص مصلحت، فساد مالی دارد و خانواده‌اش رانت خواری می‌کنند و ناطق نوری، با سابقه ریاست مجلس و ریاست بازرسی بیت رهبری، هم خانوادگی مشغول چاپیدن پول این ملت فقیر هستند. در اینصورت وای بر ما که عالی رتبه‌رین و انقلابی‌ترین مقامات کشورمان سی سال است مشغول خوردن و بردن هستند و هیچ کس، حتی شما مگر برای جمع‌ آوری رای، جرات ندارند جلوی آنها را بگیرند و یا شما دروغ می‌گویید که باز هم وای بر ما که رییس جمهورمان برای حفظ قدرت به هر دروغی متوسل می‌شود.

آقای رییس جمهور

در گفتگوی ویژه خبری شبکه دو صحبت از هزار میلیارد تومانی که در دولت شما گم شده است کردید. فرمودید که “اشتباه محاسباتی بود، بچه ها ریال را با دلار جمع کرده بودند و هزار میلیارد تومان کم آوردند(!)”. باز هم دو حالت بیشتر ندارد، یا شما راست می‌گویید؛ پس وای بر ما که حسابداران و کارشناسان دولتمان از جمع و تفریق هم عاجزند و حتی در حد یک بچه دبیرستانی هم نمی‌دانند که وقتی دو عدد با هم جمع می‌شوند باید واحد‌هایشان یکسان باشد، و یا شما دروغ می‌گویید و این هزار میلیارد تومان واقعا گم (دزدیده) شده پس باز هم وای بر ما که سرمایه ملتمان به همین مسخرگی به یغما می‌رود و در ساحل نشسته و نظاره می‌کنیم.

والسلام

مرتبط:
یکی بر سر شاخ بن می‌برید

یکی بر سر شاخ بن می‌برید
خداوند ستان‌ نظر کرد و دید
بگفتا که این مرد بد می‌کند
نه بر من که بر نفس خود می‌کند

منبع عکس:File Magazine

شاید بسیاری از مردم و کارشناسان مثل مهدی کروبی به قانون اساسی جمهوری اسلامی انتقاداتی داشته باشند اما آیا همه مشکل از قانون اساسی است؟ جورج اورول در سال ۱۹۴۵ مقاله‌ای با عنوان “آزادی در [هاید] پارک” در مجله تریبون نوشته است و می‌گوید که قانون مستقیما از خلق و خوی مردم تاثیر می‌گیرد و در واقع قانون آن چیزی است که مردم می‌خواهند نه آنچه که دولت تصویب کند. اورول می‌گوید:

“مسئله اینجاست که این آزادی نسبی که ما تجربه می‌کنیم به افکار عمومی بستگی دارد. قانون حافظ ما نیست. دولت‌ها قانون‌ها را به وجود می‌آورند، اما اینکه آن را چگونه اجرا کنند و پلیس‌ها چگونه رفتار کنند به خلق و خوی عمومی مردم کشور بستگی دارد.

اگر اکثریت مردم به آزادی بیان علاقمند باشند، آزادی بیان وجود خواهد داشت، حتی اگر آن را غیرقانونی اعلام کنند. اگر مردم نسبت به اقلیت‌ها حس خوبی نداشته باشند، حتی در صورت حمایت قانون، آن‌ها سرکوب خواهند شد. وقتی نخبگان ما میان مخالفت دموکراتیک و شورش تفاوتی قائل نمی‌شوند، استبداد و بی‌عدالتی در خارج از کشور برای مردم به امری عادی تبدیل خواهد شد. من از این روند می‌ترسم.”

باز هم می‌گویید قانون اساسی باید تغییر کند؟ دیگر دارید عصبانی‌ام می‌کنید… D:

بهتر است از خودمان شروع کنیم، قانون اساسی در ذهن‌ و جان ما تصویب می‌شود نه در مصوبات مجلس.

پی‌نوشت: متن کامل مقاله “آزادی در پارک” اثر جورج اورول را از اینجا بخوانید.

بر عکس کسی که بر خود و بر زندگی خود مسلط است می‌تواند واقعا بخشنده و بزرگوار باشد و به راستی چیزی به دیگران بدهد. مردی را می‌شناختم که زنش را دوست نداشت و از این امر رنج می‌برد. تا آن که روزی تصمیم گرفت، از راه ترحم، زندگی خود را وقف همسرش کند. اما از آن روز زندگی زن بیچاره، که تا آن زمان باری قابل تحمل بود، مبدل به جهم واقعی شد. متوجه هستید که فداکاری و از خود گذشتگی مرد تمام و به کمال بود. امروزه مردان و زنانی از این دست هستند که زندگی خود را وقف بشریتی می‌کنند که چندان دوستش ندارند. این عاشقان عبوس، ازدواجشان برای روزهای تیره‌‌ی زندگی است نه روز‌های آفتابی.

×بخشی از خطابه‌ای که آلبر کامو در یک سخنرانی تلویزیونی با عنوان “چرا به تئاتر می‌پردازم” بیان داشته است.

کوتاه‌ترین هدفون جهان را 

برای شنفتن ِ موزیک ِ برایان آدامز

در نزدیکی گونه‌هایت

راهنمای تور: …خوب دوستان، دیگه به آخر این تور کوتاه رسیدیم. فردوسی مرد بسیار بزرگی بود و تمام فارسی زبانان جهان به او مدیون هستند. او بود که زبان فارسی را مجددا زنده کرد و اگر ما امروز فارسی صحبت می‌کنیم مدیون او هستیم. کشور‌هایی مثل مصر و لبنان و… فردوسی اگر داشتند زبانشان الان عربی نبود. او با زنده کردن زبان فارسی خودش را نیز جاودانه کرد، همانطور که خودش سروده:

بسی رنج بردم در این سال سی / عجم زنده کردم بدین پارسی
از این پس نمیرم که من زنده‌ام / که تخم سخن را پراگنده‌ام
هر آنکس که دارد هش و رای و دین / پس از مرگ بر من کند آفرین 

یکی از حضار: احسنت! رحم الله من یقرا الفاتحه مع الصلوات

جمعیت: اللهم صلی علی محمد و آل محمد …

[جمعیت پراکنده می‌شوند]

حضور آدم‌های عجیب و غریب در ستاد انتخابات وزارت کشور و ثبت نام آنها برای انتخابات ریاست جمهوری اتفاقی است که در دو سه دوره اخیر بسیار رخ داده و جالب اینکه شدیدا هم تحت پوشش رسانه‌ای قرار دارد و از پر بیننده ترین بخش‌های خبری تلویزیون گرفته تا تیتر اول روزنامه مهمی مثل همشهری با آب و تاب اخبار ثبت نام کشاورز روستایی و اوباش چاله میدانی و… را به سمع و نظر ملت “همیشه در صحنه” می‌رسانند.

یک توهم توطئه‌ای چند روزی‌ست که ذهنم را درگیر کرده که اگر ننویسمش ممکن است هناق شود و خفه‌ام کند. به نظرم اصولا از دو حال خارج نیست:

حالت اول
با توجه به تکرار این اتفاق در انتخابات‌های تحت نظارت دو دولت متفاوت می‌توان گفت که این یک حرکت فرا دولتی برای موجه جلوه دادن حضور شورای نگهبان و لاپوشانی کردن رد صلاحیت‌ها است. دستگاه حاکم (منظور دولت نیست، دایره “رهبر- شورای نگهبان- مجلس خبرگان- رهبر” را می‌گویم) این آدم‌های طناز و بامزه را به ستاد انتخابات می‌فرستد (یا سرخود می‌روند و رسانه‌ها خبر را بزرگ می‌کنند) تا وقتی خبر “رد صلاحیت‌های گسترده” در رسانه‌های خارجی در بوق و کرنا می‌شود این تصاویر را نشان دهد و همچنین مردم هم از اینکه چنین شورای نگهبان مهربان و وظیفه شناسی از حضور آن کابوی داش مشتی در انخابات جلوگیری کرده سجده شکر فرود آورند و بدین ترتیب مردم عوام از خود خواهند پرسید که اگر شورای نگهبانی وجود نداشت واقعا این آدم‌های عجیب و غریب و گاهی بی‌سواد هم می‌خواستند کاندید ریاست جمهوری شوند و شان مملکت را پایین بیاورند؟

حالت دوم
اگر توهم توطئه را کنار بگذاریم یک حالت دیگر می‌ماند و آن این است که ما واقعا ملت باحال و در عین حال احمقی هستیم که می‌خواهیم بدون هیچ پشتوانه سیاسی و مالی‌ و بدون هیچ سواد و دانشی نامزد رییس جمهوری شویم. و در عین حال این حقیقت را یادآوری می‌کند که احزاب در کشور ما جایگاه بسیار ضعیفی دارند و راه رییس جمهور شدن به جای اینکه از حزب و کار حزبی بگذرد از دروازه غار و چاله میدان می‌گذرد.

من شخصا طرفدار نظریه اول هستم و چیزی که ذهن من را بیشتر به آن سو می‌کشد پوشش رسانه‌ای عجیب و غریبی است که این اتفاقات دارد. قبول دارم که ثبت نام اینگونه آدم‌ها جذاب است و می‌تواند خبر بامزه‌ای باشد اما اینکه در صدر اخبار قرار می‌گیرد را نمی‌توانم هضم کنم. یک نگاهی به این لینک‌ها بیاندازید:

^{یک نامزد: خدا وحی کرده که کاندیدا شوم! [اینجا]
آقای انرژی درمان هم کاندیدا شد… [اینجا]
میلیاردرترین نامزد گمنام انتخابات ثبت‌نام کرد [اینجا]
یک نامزد انتخابات: کیک زرد را می‌خورند؟ [اینجا]
طراح شعار «بگو مرگ بر شاه» نامزد شد! [اینجا]
گزارشی از نامزدهای عجیب‌و غریب در ستاد انتخابات [۲] [اینجا]
اعلام آمادگی یک کاندیدا برای کناره‌گیری به نفع احمدی‌نژاد [اینجا]
یک نامزد: استخدام زنان را ممنوع می‌کنم! [اینجا]
ثبت‌نام با کلاه ‌شاپو و دماغ خالکوبی شده در ستاد انتخابات [اینجا]}

خط به خط خبر‌ها را بخوانید لطفا، برای من اظهار نظر این نامزد‌ها بیش از حد مصنوعی به نظر می‌رسد. کسی که نامزد ریاست جمهوری می‌شود که همان لحظه اول نمی‌خواهد به همه نشان بدهد من خیلی احمقم! خدا رو شکر دروغ گفتن و ادا و اطوار درآوردن را همه خوب بلدند، اما این‌ها که داعیه ریاست جمهوری دارند چرا بلد نیستند نکته‌ی عجیبی‌ست.