SSCV

Một cuộc trò chuyện với bố mẹ

2019-11-21T15:33:00.003+07:00

Đọc thêm loạt bài về Người LGBT và Gia đình.

Mỗi lần về nhà, mình thường cố tình đeo vòng tay cầu vồng trước mặt ba. Ba mình biết hết ý nghĩa những biểu tượng LGBT, cũng như những khái niệm cơ bản, nhưng vẫn không đồng ý với việc mình hoạt động trong phong trào quyền LGBT. Tối qua mình và ba đã có cuộc nói chuyện dài. Lẽ ra mình không chia sẻ những điều riêng tư này, nhưng, nếu nó có ích thì nó nên được chia sẻ. Mình nghĩ những băn khoăn của ba đều là chính đáng, thông thường, và ba cũng rất thông minh khi đặt các câu hỏi rất khó. Đây là tóm tắt lại những trao đổi, có chia nhỏ một chút, thứ tự trong thực tế có khác, cũng như đây là kiểu "cắt gọt" nên khi đọc có thể thấy hơi nhát gừng, rời rạc một chút.

MỞ ĐẦU

Ba: Hai đứa A và B có phải đồng tính không?

Mình: Con không biết, đó là việc cá nhân của hai đứa nó.

Ba: Không phải đồng tính thì tại sao lại tham gia sự kiện của bên con?

Mình: Tụi nó có thể là người ủng hộ. Sự kiện của LGBT đâu phải chỉ là tự tổ chức với nhau. Xã hội bây giờ có rất nhiều người ủng hộ tụi con.

Ba: Mình đã không may mắn rồi, đừng đi dụ dỗ để con cái nhà người ta bất hạnh.

Mình: Cái này không có gì là bất hạnh. Và có muốn dụ cũng không được, nó như thế nào thì tự nhiên thế đó thôi.

Ba: Người ta nói gia đình có con đồng tính là nhà vô phúc.

Mình: Những người mở miệng ra nói người này người kia vô phúc thì chính họ mới là vô phúc.

HẠNH PHÚC VÀ HY SINH

Ba: Ba rất lo cho con.

Con: Con cám ơn ba đã lo, nhưng ba có thể yên tâm vì con đang sống rất hạnh phúc.

Ba: Con hạnh phúc nhưng ba không hạnh phúc. Ba muốn con cũng lấy vợ sinh con như người ta.

Con: Vậy con đau khổ thì ba mới hạnh phúc sao? Phải có một người khác nữa cùng sống cuộc đời giả tạo nữa thì ba có hạnh phúc trên tất cả những điều đó không?

Ba: Cuộc sống đôi khi phải có những sự hy sinh, không phải lúc nào cũng làm theo ý mình được. Đó là ích kỷ, chỉ biết sống cho mình.

Con: Người ta hy sinh cũng là phải để sống hạnh phúc hơn. Làm điều mà tất cả mọi người đều thấy khổ thì không gọi là hy sinh. Không thể làm cho mình hạnh phúc thì làm sao khiến người khác hạnh phúc được.

Ba: Ba sẽ hạnh phúc nếu con làm theo ý nguyện, ước mơ của ba.

Con: Đó là ảo tưởng chứ không phải hạnh phúc thật sự. Hạnh phúc là cái hiện tại, cái đang trong đầu mình. Là cái trước khi đi ngủ mình thấy ngày hôm nay mình không có gì tiếc nuối.

Ba: Niềm vui của con nhưng là sự héo mòn của ba mẹ. Có thể như vậy sao?

Con: Vậy thì trách nhiệm của con cái là phải thuyết phục bố mẹ, vì bố mẹ đang thiếu thông tin.

Ba: Ngày xưa bác (anh trai ba) đi du học nước ngoài, được công việc tốt ở thành phố lớn, nhưng vẫn quyết định về quê để sống cùng ông bà, vì đó là ý nguyện của ông bà. Đó mới là sống vì mọi người.

Con: Vậy ba ngày xưa tại sao không ở bên cùng ông bà mà lại vào Sài Gòn? Ông bà có muốn ba ở bên cạnh không?

Ba: (Suy nghĩ) Rất muốn chứ. Nhưng ông bà hiểu rằng con cái ở quê mãi thì không phát triển được, ba phải ở đây.

Con: Vậy là ông bà có đủ thông tin, và biết điều gì là tốt nhất cho ba. Con sẽ phải làm sao để ba cũng như ông bà, biết điều gì là tốt nhất cho con và ủng hộ con, nói với con là “Con cứ sống thật đi, con cứ làm những gì con cảm thấy hạnh phúc là ba vui.”

GIA ĐÌNH VÀ CON CÁI

Con: Con không hiểu con đang không hạnh phúc chỗ nào khiến ba phải đau khổ?

Ba: Vì con không có con cái.

Con: Có con không đồng nghĩa với tự nhiên hạnh phúc.

Ba: Đối với ba thì ước mơ thấy con cái mình lập gia đình, sinh con đẻ cái, có người chăm sóc nó về già là hạnh phúc rồi. Chỉ lấy thôi, không cần yêu cũng được. Miễn có đứa con.

Con: Vậy sao ba không ước mơ con yêu người cũng yêu thương con, rồi chăm sóc cho nhau những lúc khó khăn, nó cũng cùng mục đích mà?

Ba: Hai người cùng giới thì làm sao có con được?

Con: Con nuôi là một cách.

Ba: Con nuôi sao bằng con đẻ.

Con: Gia đình tạo nên từ tình thương chứ không chỉ đơn thuần từ huyết thống. Vợ chồng có phải là người huyết thống với mình đâu mà họ vẫn yêu nhau. Tình thương được xây dựng nên từng ngày chứ không chỉ do sinh ra là có sẵn.

Ba: Con đẻ vẫn khác. Con đẻ mới sẵn sàng đút cơm, chăm sóc, lo lắng cho mình khi mình ốm đau.

Con: Không đương nhiên như vậy. Con đẻ cũng có thể hất đi bát cơm của cha mẹ ruột.

Ba: Nói là phải nói số đông, không thể tuyệt đối. Số đông là sẽ như vậy.

Con: Không có bằng chứng nào cả. Và cố gắng của mình sẽ lấp đầy số ít, cuộc sống của mình mà.

Ba: Nói như con. Vậy tại sao bao nhiêu đứa con rơi con rớt, thất lạc cha mẹ, vẫn ao ước tìm lại cha mẹ ruột mình, dù đã có cha mẹ nuôi, cha mẹ ruột có nuôi ngày nào đâu?

Con: (suy nghĩ) Có thể họ cũng khát khao hiểu lý do vì sao mình lại xa cha mẹ ruột, cái khát khao muốn biết rằng nỗi đau nào đã chia cắt tình cảm lúc nhỏ ấy. Nhưng vấn đề là không có nghĩa là họ sẽ không còn thương người đã nuôi dạy mình, họ chỉ thương thêm một người nữa thôi mà. Yêu thương thêm thì càng tốt, thế giới càng ít đi thù hận.

NUÔI DẠY CON CÁI

Ba: Đứa con sẽ gọi ai là cha, ai là mẹ?

Con: Cả hai đều là cha.

Ba: Thế nó hỏi mẹ nó đâu thì sao?

Con: (Suy nghĩ) Con sẽ trả lời nó rằng nó cũng từng có mẹ, nhưng mẹ con đã mang con đến với hai cha, đã trao tặng cho hai cha món quà là con. Đó là cái duyên của con và của hai cha.

Ba: Nó sẽ mặc cảm với xã hội không, có phải mình là làm chuyện có lỗi không?

Con: Mình đã cưu mang một cuộc đời, làm cho nó hạnh phúc hơn mà, không có gì có lỗi.

Ba: Nó sẽ thấy mình rất khác biệt, nó hỏi sao ai cũng có mẹ mà con không có thì sao?

Con: (Suy nghĩ) Con sẽ nói rằng mỗi đứa bé sinh ra đều không giống nhau, đều đến với cuộc sống này bằng những cách khác nhau. Đứa sinh ra trong bệnh viện quốc tế, đứa sinh ra trong trạm y tế xã, đứa 3 ký 7, đứa 3 ký 8, không ai sống ai cả. Con được sinh ra và lớn lên theo cách của con. Quan trọng là mỗi người đều đi đến mục đích sống tốt đẹp và hạnh phúc hơn.

Ba: Nó sẽ phải che dấu, rồi ứng xử với bạn bè, xã hội như thế nào?

Con: Vậy trường hợp ba nói rằng con hãy cưới một người phụ nữ nào đại rồi sinh con ra thôi. Đứa con đó sẽ như thế nào? Nó lớn lên trong gia đình tan vỡ ngay từ đầu như vậy thì có hạnh phúc không?

Ba: Có, ít ra nó vẫn có cha có mẹ.

Con: (hiểu khi tranh luận không còn dựa trên sự hợp lý) Con thì không nghĩ như vậy. Hạnh phúc đâu chỉ có một con đường, đâu phải chỉ có một cách để hạnh phúc.

ĐỊNH KIẾN XÃ HỘI

Ba: Con có công nhận đồng tính là thiểu số không?

Con: Dạ đúng.

Ba: Thế thì con nghĩ cả cái thành phố này, đất nước này, thế giới này nó ngu hết sao mà cứ yêu người khác giới, sao không yêu người cùng giới giống con đi cho tốt đẹp.

Con: Quan trọng là họ tự nguyện, không ai ép buộc họ cả. Con người chỉ bất hạnh khi bị ép buộc thôi. Người dị tính sẽ đau khổ khi ép họ yêu người cùng giới. Người đồng tính sẽ đau khổ khi ép họ yêu người khác giới.

Ba: Thế con nghĩ cả cái Quốc hội này nó ngu hay sao mà không thừa nhận chuyện này, không cho phép người cùng giới kết hôn?

Con: Vậy ba nghĩ Quốc hội của Mỹ hay châu Âu nó cũng ngu hết sao mà đều thừa nhận hôn nhân cùng giới.

Ba: Nó thừa nhận thế thôi, nhưng vẫn coi đó là bệnh.

Con: Không, thế giới đều không coi đồng tính là bệnh.

Ba: Đến loài vật còn biết tìm đến con khác giới để kết đôi. Đó mới là tự nhiên, là bản năng.

Con: Loài vật cũng có đồng tính.

Ba: Thế thì nó là bệnh hoạn.

Con: Không phải. Mà loài vật cũng không phải là loài người. Không phải nó như thế nào thì mình phải giống nó.

KẾT THÚC

Ba: Con làm sao cũng được, nhưng đừng để hàng xóm dị nghị, xì xào về gia đình mình. Ba rất xấu hổ, không dám ngẩng mặt nhìn ai.

Con: Vậy ba phải trách những người đang trực tiếp nói xấu ba chứ sao lại trách con. Người ta cố tình xúc phạm để ba xấu hổ, ba mà xấu hổ là người ta đạt được mục đích rồi. Với nữa, mình chỉ có thể bị tổn thương khi mình cho phép người ta làm mình tổn thương. Bốc nắm muối bỏ vào ly nước thì thấy mặn, còn bỏ vào lòng ao hồ thì không thấy gì. Lòng mình bao dung hơn thì sẽ không bị những thứ đó ảnh hưởng.

Ba: Ba biết nói thế thôi, đầu óc con đã ăn sâu quá rồi, ba không nghĩ sẽ thuyết phục được con. (Đi ra khỏi phòng)

Con: Nhưng con nghĩ con sẽ thuyết phục được ba.

Xung đột gay gắt khi bố mẹ phát hiện mình là LGBT, bỏ nhà đi hay không?

2019-11-21T15:29:00.002+07:00

Các bạn thân mến. Trong những năm làm việc của mình, ngoài công việc chính là các hoạt động dự án, thì điều mang lại cho mình nhiều trải nghiệm, cảm xúc, hạnh phúc hay day dứt nhất là những trường hợp cá nhân tìm đến với mình để chia sẻ về những xung đột, căng thẳng với gia đình khi bị phát hiện/công khai là LGBT.

Với vai trò người tư vấn, chia sẻ, mình luôn cố gắng thực hiện đúng vai trò là chăm sóc cái tôi tinh thần khỏe mạnh để họ tự quyết định, chứ không đưa ra lời khuyên hay phán xét. Đỉnh điểm của xung đột thường là bỏ nhà ra đi. Nhiều trường hợp cũng khiến mình rất băn khoăn với việc phân tích tình huống thế nào để người đối diện không hiểu mình đang khuyến khích hay ngăn cản các bạn thực hiện quyết định đó.

Mình từng đưa bạn nữ ở một tỉnh phía Bắc tới nhà tạm lánh ở Hà Nội, sau đó bạn chạy trốn vào miền Nam cùng người yêu. Bẵng đi chừng hai năm bạn nhắn tin lần đó bị gia đình bắt về, đưa sang nước ngoài, tuyệt vọng và muốn chạy trốn về Việt Nam lần nữa. Một bạn khác bị gia đình đánh đập, bắt nhốt, tin nhắn cuối cùng bạn ấy gửi cho mình là em đã thoát khỏi nhà và chuẩn bị đi tàu vào Sài Gòn. Nhiều người khác bị ép dùng thuốc an thần, các nghi lễ tâm linh trừ tà, sự kìm kẹp đến nghẹt thở từ gia đình, thậm chí bạo hành, đánh đập, đe dọa những người dám đứng ra ủng hộ con họ.

Tin vui là, hầu hết trường hợp dù nặng nề nhất, đều thường tìm được một giải pháp về dài hạn, và cuộc sống trở về bình thường, dù những tổn thương về tâm lý cần nhiều thời gian hơn nữa để lành lặn. Các trường hợp còn lại mình mất liên lạc nên không biết kết quả thế nào.

Được sự đồng ý của các nhân vật, mình xin chia sẻ lại trao đổi với ba trường hợp từng bỏ nhà đi vì bị phát hiện/công khai là LGBT. Một lần nữa đây không phải là gợi ý cho những bạn đang hay sắp phải đối mặt với gia đình (đi hay ở), mà là một góc nhìn đa chiều để giúp cho việc tự  quyết định của bạn. Rất cảm ơn các nhân vật, Huy tin câu chuyện của các bạn sẽ giúp ích cho rất nhiều người.

==

1. M.A. là một trans guy, sống ở TP.HCM. Từ lúc rất trẻ, vì cảm thấy bức bối với gia đình, trường học, M.A. đã bỏ nhà đi và tự kiếm sống. Mình gặp M.A. khi em đang đối đầu với những đe dọa, áp lực từ phía gia đình của người yêu lúc đó. M.A. muốn thuyết phục người yêu bỏ gia đình để cùng chạy trốn, nhưng người yêu em đã chọn về phía gia đình. Em tuyệt vọng, liên hệ lại với mẹ của mình. Không khuyên răn được con mình với những ý định tự tử vì tình yêu, bà đã đi thông báo với tất cả mọi người rằng em đã chết. Lúc nghe được tin đó mình sững sờ. Vài tuần sau nhận được điện thoại của em giải thích mọi chuyện, cảm giác như gặp người trở về từ cõi chết. Tiếp xúc cũng lâu, mình thấy em ngày một trở nên chín chắn hơn. Hiện em vẫn sống độc lập với gia đình.

2. Huy là một bạn đồng tính nam và khiếm thính bẩm sinh, đang học đại học ở Hà Nội. Từng bị gia đình nhiều lần nghi ngờ, dò hỏi từ cấp 2, gần đây khi phát hiện qua điện thoại, bố mẹ rất sốc khi em thừa nhận mình là người đồng tính. Bố mẹ không tin mà nghĩ rằng em bị lôi kéo dụ dỗ. Cố gắng giải thích rất vất vả vì phát âm khó, nhưng bố mẹ cũng chỉ gạt đi. Mẹ giận quát đuổi em ra khỏi nhà, nhưng bố thì bắt ở lại, mặc dù cũng không ủng hộ. Trong lúc căng thẳng, em bỏ ra khỏi nhà giữa đêm, không mảnh giấy tờ, tiền bạc, quên cả máy nghe. Mình gặp em tại văn phòng cùng với bạn của em. Đó là một trong những cuộc tư vấn đặc biệt nhất, vì hai bên chỉ lặng lẽ viết lên giấy cho nhau đọc. Ý định của em rất thiên về hướng bỏ nhà, đi làm thêm kiếm tiền tiếp tục đi học, cố gắng tốt nghiệp để tự lập. Sau 3 ngày ở nhà của người cô, em quay trở về nhà, với sự hỗ trợ từ họ hàng, gia đình chấp nhận bớt căng thẳng hơn.

3. Tuấn là một bạn đồng tính nam, sinh viên ở Hà Nội. Gia đình phát hiện những thông tin LGBT mà em đăng tải trên Facebook, lập tức kiểm soát toàn bộ cuộc sống của em: tin nhắn, lịch học, gặp ai, làm gì. Một hôm, Tuấn mệt mỏi không trả lời tin nhắn của gia đình, đến tối về bố mẹ rất tức giận và đuổi em ra khỏi nhà. Em rời khỏi nhà, vừa làm vừa học khoảng vài tháng, thỉnh thoảng liên lạc với gia đình. Sau vài tháng, hiện giờ em đã trở lại nhà, bố mẹ bớt căng thẳng và kiểm soát hơn trước nhưng cũng tránh đề cập quá nhiều lại chuyện cũ.

==

Sáu Sắc: Theo các em khi phải chịu sức ép quá lớn từ gia đình, bỏ nhà ra đi có phải là giải pháp tốt không?

Tuấn: Với trường hợp của em, em đã gặp quá nhiều sức ép kể từ khi còn nhỏ đến khi em đi học, và thời điểm em come out chỉ khiến cho sức ép ấy bùng lên mạnh hơn. Em muốn được là chính mình, chứng minh rằng gia đình đã nghĩ sai về em. Tất nhiên, với trường hợp của em thì trong hoàn cảnh ấy đó là giải pháp tốt nhất với em, nhưng với các bạn khác thì em không nghĩ rằng đó là cách tốt nhất cho các bạn.

Huy: Ở lại hay bỏ nhà đi thì theo em thì tuỳ hoàn cảnh nó ra sao, còn tùy thuộc vào tính cách của bố mẹ nữa nên em cũng chưa phân tích được. Bị sức ép quá lớn từ gia đình thì việc bỏ nhà đi cũng có thể là giải pháp tốt nhưng cũng có thể là giải pháp không tốt nếu như mình còn đang dang dở học tập thậm chí chưa có công việc cho nên mình phải giấu phận thận, đành phải chấp nhận sự thật như thế trừ phi mình có cá tính rất mạnh mẽ thì ít ra còn làm được, dám nói dám làm.

Khi em trở về gia đình, điều đầu tiên là bố mẹ rất sợ mất em, sợ em ra đi trong cái khổ đau, sợ em sau này sẽ mãi cô độc không ai yêu thương, và sợ để con của mình đã đau khổ mà mình không hề chịu trách nhiệm. Bố mẹ nào cũng đều thương con cả, chỉ có điều bố mẹ chỉ hơi thành kiến, trải nghiệm cuộc sống không nhiều và tiếp thu kiến thức ngoài đời mà thôi nên là trong những lúc không tỉnh táo, sáng suốt mình cần chia sẻ các kiến thức bên ngoài cho bố mẹ hiểu dần.

M.A.: Dạng của em không phải bị đuổi khỏi nhà, mà là em bức bối tự bỏ đi. Nhưng em thấy cách giải quyết nan giải quá. Đa số là bỏ đi tay trắng, lâm vào cảnh sống tạm bợ, việc làm không ổn định. Bạn LGBT nào khi come out hay bị phát hiện mà chẳng trải qua sức ép từ gia đình. Riêng em không cổ xúy việc bỏ nhà đi là 1 giải pháp tốt đâu. Còn tùy vào tính cách mỗi bạn. Có bạn hiền lành yếu đuối chọn ở lại và cam chịu, hoặc những người tự nhận là không muốn cam chịu và bướng như em thì lại bỏ nhà đi. Giữa việc đi hay ở thật ra khó nói, tùy mỗi hoàn cảnh.

Với em trải qua rồi thì em nghĩ bỏ nhà đi có mặt tốt 50%, và mặt xấu cũng 50%. Tốt vì bản thân sẽ được/bị xã hội dạy dỗ, mà xã hội dạy bao giờ cũng thấm hơn gia đình. Biết tự lập và chăm lo cho bản thân. 50% xấu còn lại xã hội quá nhiều cám dỗ, không ít lần em nhận được đề nghị rủ nhau buôn ma túy kiếm tiền, nếu là người dễ sa ngã thì biến thành phần tử xấu ngay. Bí quá thì một số bạn lại phải đi bán dâm, nguy hiểm tới sức khỏe. Bỏ nhà đi đồng nghĩa mất đi hậu phương vững chắc là gia đình. Đó là mất mát rất nhiều.

Cố gắng ở bên hay bỏ nhà đi đều không là giải pháp tốt. Nếu cố gắng ở bên mà bị áp lực quá, không chịu được, và nếu trên 20 rồi thì cứ đi thôi. Ở đây em nói 20, không phải 18 theo như tuổi trưởng thành quy định ở nước mình, vì em thấy 18 vẫn suy nghĩ không đâu ra đâu cả. Đấy là khi ở độ tuổi ấy em như thế. Còn không biết các bạn tuổi 18 có khác không hay chín chắn hơn không?

Sáu Sắc: Nếu bây giờ nghĩ lại, em có muốn thay đổi quyết định của mình không?

Tuấn: Nếu thay đổi chắc em sẽ đợi một thời gian nữa em mới come out với toàn bộ gia đình. Nhưng nhiều lúc nghĩ lại, em thật sự vui khi là chính mình, không phải nghe ai sắp đặt, được nói lên chính tiếng nói của mình và được phép yêu cầu người khác tôn trọng nó.

Huy: Lúc ấy em đã cảm thấy vô cùng tiếc nuối khi nghĩ đến bỏ dang dở học đại học. Tương lai rất quan trọng, sự nghiệp cũng quan trọng, nhưng chính bản thân cũng quan trọng. Có thể không can tâm, có thể đau khổ, có thể bị áp lực, nhưng hãy tự hỏi, để vì bản thân, vì hạnh phúc bản thân, vì mong muốn bản thân, liệu sự học hành có thực sự đáng để bỏ đi hay không?

M.A.: Bây giờ nghĩ lại hoặc giả như được quyết định lại, em nghĩ em sẽ vẫn có suy nghĩ riêng của em, vẫn không cam chịu sức ép từ gia đình, nhưng là không cam chịu theo cách khác. Em sẽ ở lại và cố gắng giải thích cho gia đình hiểu. Hoặc không được nữa thì ở lại đến khi đủ cứng cáp để ra riêng. Nếu có lúc em trở về em nghĩ ruột thịt vẫn là ruột thịt, miệng không nhận nhưng lòng ai cũng buồn. Với em thì em chưa hình dung ra được khi em trở về sẽ diễn ra thế nào nữa. Nhưng theo như tính cách của mẹ em, về thì có thể bị đuổi đi, hoặc có thể không đuổi đi nhưng để được nhìn nhận như mình muốn thì rất khó.

Sáu Sắc: Theo em cái khó nhất cần vượt qua ngay thời điểm áp lực nhất với gia đình là gì? Bây giờ khi nghĩ lại, có 2 thứ: cái gì lúc đó em nghĩ rất quan trọng, nhưng giờ nghĩ lại thì lại thấy không quan trọng, và cái gì lúc đó em nghĩ không quan trọng nhưng giờ nghĩ lại rất quan trọng?

Tuấn: Khó nhất cần vượt qua ngay thời điểm áp lực nhất chính là áp lực và nỗi sợ mình từ tạo ra trong mình. Lúc đó, em thấy quan trọng nhất chính là gia đình của mình, phải cố gắng vun đắp cho nó. Nhưng rồi càng bị chèn ép nhiều, em nhận ra nếu chính gia đình mình không tôn trọng mình, và nhân phẩm, phẩm giá mình càng bị xâm phạm bởi chính gia đình thì điều đó mới thật sự cần để ý. Đó mới chính là thứ quan trọng đối với em: hạnh phúc và phẩm giá của chính mỗi con người.

M.A.: Mọi người chắc đều đã xem qua Danish Girl. Với mẹ em cũng vậy, mẹ em như người vợ mong Lili trả lại người chồng như cũ cho mình. Cuối cùng người vợ cũng chấp nhận Lili, dù em nghĩ nội tâm cũng không hẳn hoàn toàn. Còn mẹ em thì nếu người nam trong em không chết đi để trả lại đứa con gái cho bà, bà sẽ xem như cả 2 đều chết.

Đối diện với áp lực cũng tùy vào tâm tính mỗi người. Có người kiểu im lặng đêm về thổn thức. Hay kiểu gân cổ chống đối ăn bạt tai như em. Sức chịu đựng mỗi người mỗi khác. Nhìn chung thì nếu bị áp lực tốt nhất nên giữ bình tĩnh, đừng vì thế mà bị kích động. Em nghĩ đối diện với áp lực không có gì tốt hơn là bình tĩnh, vì đa số các bạn khi bị áp lực đều mất bình tĩnh dẫn đến suy nghĩ không thông.

Sáu Sắc: Nếu có một bạn cũng rơi vào trường hợp như em thì em sẽ nói gì với bạn?

Huy: Em cũng không biết phải khuyên như thế nào vì đó là sự lựa chọn của mỗi người, em chỉ có thể góp thêm trải nghiệm ở khía cạnh khác thôi.

M.A.: Thật sự khuyến cáo dưới 20 tuổi không nên dùng biện pháp bỏ nhà đi.

Tuấn: Em tạm thời chỉ khuyên là các bạn đừng nghe những gì xã hội áp đặt định kiến, rằng nếu như mình đứng lên vì hạnh phúc của mình là ích kỉ, trái với tự nhiên… Hạnh phúc của bản thân mới là thứ quan trọng. Và chứng minh cho người khác thấy hạnh phúc của mình cũng xứng đáng như những hạnh phúc của họ.

==

Lời kết: Như đã nói từ đầu, bài viết này ngõ hầu để giúp các bạn trẻ có thêm thông tin và suy ngẫm từ những người từng trải,  từ đó xác định tâm thế để đón nhận những thử thách mà mình có thể sẽ trải qua, không quá ngạc nhiên hay thất vọng với những gì xảy đến, suy xét tất cả các khả năng và lập kế hoạch cho tương lai.

Có người ra đi và thành công, hạnh phúc; có người không; có người lăn lộn trưởng thành với sự đánh đổi; có người ở lại và may mắn trong việc thuyết phục bố mẹ; có người vẫn phải chịu đựng thỏa hiệp dai dẳng. Không có giải pháp hoàn hảo, nhưng bạn sẽ là người hiểu rõ và quyết định cuối cùng. Chúc các bạn vững lòng bước tiếp.

Ba mẹ dẫn đi gặp “lang băm”, xử lý sao?

2019-11-21T15:24:00.003+07:00

Đọc thêm loạt bài về Người LGBT và Gia đình.

Nhiều phụ huynh khi phát hiện/được thông báo rằng con mình là người đồng tính, một trong những phản ứng phổ biến là nghi ngờ con mình “có bệnh cần chữa” hoặc cần tác động tâm lý để thay đổi. Người mà ba mẹ nghĩ tới thường là bác sĩ tâm lý (gọi đúng ra là bác sĩ tâm thần), bác sĩ tuyến nội tiết, hoặc bác sĩ nam khoa. Mặc dù đồng tính thật ra chẳng liên quan tới các chuyên khoa này, mà là công việc của chuyên viên tư vấn tâm lý, và người cần được tư vấn là ba mẹ.

Gặp bác sĩ là một con dao hai lưỡi. Nếu gặp bác sĩ có kiến thức đúng, ba mẹ sẽ được trả về ngay và khuyên học cách chấp nhận con cái. Nếu gặp bác sĩ có kiến thức “rởm”, thậm chí lang băm, kê đơn thuốc an thần, khuyên cách “chữa trị đồng tính” thì là đại họa vì bác sĩ thường được coi là tiêu chuẩn của kiến thức y khoa.

Vậy giải quyết như thế nào nếu ba mẹ đề nghị dẫn mình đi gặp bác sĩ, mà mình không biết xịn hay rởm, để hỏi về đồng tính?

Chuẩn bị kiến thức tốt, sẵn sàng đối thoại là chìa khóa cho vấn đề.

1. Trước hết, bản thân mình nên tự tìm hiểu những địa chỉ bác sĩ uy tín. Tốt nhất là từng có review của bạn bè, hoặc chủ động tới gặp trước một mình để trình bày. Mình sẽ liệt kê một số địa chỉ từng làm việc với mình ở dưới. Sau đó có thể về và đề xuất rằng con biết bác sĩ này có chuyên môn về đồng tính/chuyển giới và tới gặp.

2. Nếu ba mẹ đã có lựa chọn bác sĩ, hoặc không chịu bác sĩ do mình lựa chọn vì nghi ngờ, thì có thể nói: Con biết có nhiều bác sĩ vẫn có kiến thức sai về đồng tính, nên nếu con đi cùng ba mẹ gặp bác sĩ theo lựa chọn của ba mẹ, thì ba mẹ cũng phải để con sắp xếp gặp một bác sĩ theo lựa chọn của con. Ít nhất nếu hai bác sĩ có quan điểm khác nhau thì mình biết là cần phải thận trọng.

3. Khi gặp bác sĩ, NGUYÊN TẮC SỐ MỘT “Nếu bất kỳ khi nào thấy họ nói, đưa kiến thức sai, mình cần phải hỏi họ lại ngay lập tức, rằng đây là quan điểm cá nhân hay là bác sĩ tham khảo từ nguồn chính thức nào?”

Ví dụ: Bác sĩ bảo đây là rối loạn tâm lý, mình sẽ hỏi lại là bác sĩ có tham khảo sổ bệnh và rối loạn ICD-10 của tổ chức sức khỏe thế giới WHO không, trong đó không coi đồng tính là rối loạn tâm lý.

Ví dụ 2: Bác sĩ nói cần phải cách ly với đồng tính 1 thời gian để từ từ xác định lại, mình hỏi lại là đây là qua điểm cá nhân hay bác sĩ tham khảo ở đâu cách điều trị này? Bác sĩ đã đọc những tài liệu nói về hậu quả tâm lý của việc cách ly hoặc cố gắng thay đổi xu hướng tình cảm của người đồng tính không?

Ví dụ 3: Quan điểm bác sĩ trung dung, hoặc mập mờ lúc nói bình thường nhưng lại cần giám sát chẳng hạn, chờ một thời gian xem sao, có thể là do ngộ nhận, có thể là do bị lôi kéo, thì cũng cùng một công thức: “Bác sĩ tham khảo những nguồn kiến thức về đồng tính/chuyển giới này từ đâu?”

Tại sao lại xoáy đi xoáy lại về căn cứ khoa học của bác sĩ? Vì mình biết chắc 100% không có tài liệu chính thống nào từ phía y tế nói đồng tính là bệnh, rối loạn hay “mách”cách thay đổi cả. Nên chắc chắn họ sẽ không thể đưa ra căn cứ.

4. Họ vẫn đưa ra được chứng cứ thì sao? Ví dụ như bài báo, bài trên Wikipedia trong đó trích ý kiến rõ ràng về đồng tính giả, đồng tính đua đòi? Thì mình dựa vào NGUYÊN TẮC SỐ HAI: “Sau khi hỏi về nguồn kiến thức của bác sĩ thì trình bày về nguồn kiến thức của mình.”

Ví dụ: “Theo những thông tin em tìm hiểu từ các nguồn thông tin chính thức từ Tổ chức Sức khỏe Thế giới (WHO) hay Hiệp hội tâm thần học Hoa Kỳ (APA) thì đồng tính/chuyển giới là yếu tố bình thường của con người, không phải chữa và không được phép chữa. Có hai tài liệu rất quan trọng các bạn cần thuộc nằm lòng để nói chuyện với bác sĩ, (1) Sổ chẩn bệnh ICD - phiên bản 10 của WHO năm 2000, thì không còn coi đồng tính là bệnh hay rối loạn, mà không phải bệnh thì không cần và không được chữa, (2) Sổ chẩn bệnh DSM-V của Hiệp hội Tâm thần học Hoa Kỳ từ 1973 cũng không coi đồng tính là bệnh, và cảnh báo không được phép có những biện pháp cố gắng thay đổi xu hướng tự nhiên của họ. Nhớ thuộc hai cái này là được.

5. Nếu bác sĩ đưa ra bằng chứng, tài liệu tiếng Việt về “đồng tính giả” hay kiểu do bị lôi kéo tập nhiễm, thì trình bày luôn rằng em biết đây là phát biểu của Cố BS Trần Bồng Sơn, tuy nhiên em cũng biết sau này thì Cố BS có thừa nhận đây là quan điểm riêng của BS chứ bản thân BS không hiểu về vấn đề này. Đồng tính là một xu hướng tình cảm bền vững, và mỗi người sẽ cảm nhận về mình rõ nhất, ví dụ bác sĩ biết rất rõ bác sĩ thích người khác giới, không có ai nghi ngờ bác sĩ bị lôi kéo cả, thì em cũng biết rất rõ từ lúc nhỏ/dậy thì em có cảm xúc với người cùng giới. Sau đó kể về trải nghiệm từ nhỏ, để thấy quá trình này của mình là tự nhiên thế nào. Sau đó hỏi bác sĩ nghĩ sao?

6. Nếu bác sĩ không đưa nguồn kiến thức, mà lấy ví dụ nhiều trường hợp từng do bác sĩ tư vấn, rằng họ tự nhận mình bị lôi kéo và sau đó không thoát ra đc (cái này báo có đăng chứ cũng không phải không), và sau đó bác sĩ đã giúp họ. Thì mình nói đó là bản thân họ là người đồng tính, họ không hiểu về mình và bị tự kì thị mình, nên chối bỏ và cho rằng mình bị lôi kéo. Và khẳng định em hiểu rõ về mình thế nào.

7. Trường hợp bác sĩ ngoan cố vẫn khẳng định kiến thức sai của họ là đúng, mình rất nên phát biểu thẳng thắn và dứt khoát là "Em không đồng ý với những quan điểm của bác sĩ, em nghĩ những điều này ảnh hưởng tiêc cực tới đời sống của em. Em mong muốn bác sĩ có thể gặp các chuyên gia trong vấn đề này để trao đổi thêm.” Sau đó có thể lặp lại phần khẳng định kiến thức của mình, nói là mình sẵn sàng cung cấp các tài liệu kiến thức để bác sĩ tham khảo.

Địa chỉ nào?

- TP.HCM: Bệnh viện thì mình không rõ. Chuyên viên tâm lý thì xin tới WE Link (search “Ngô Minh Uy”), là rất vững về kiến thức LGBT lẫn kỹ năng tham vấn ở Sài Gòn. Ngoài ra xin liên hệ Trung tâm ICS để kết nối xa hơn. (www.ics.org.vn)

- Hà Nội: Khoa sức khỏe nam giới của Bệnh viện Đại học Y Hà Nội rất tốt (Phòng 309 Nhà A5 ĐH Y HN), cụ thể là chị Thu Trang (thạc sĩ tâm lý từ Pháp) hoặc chị Kiều Trang có nhiều kinh nghiệm hỗ trợ các gia đình. Ngoài ra xin liên hệ Viện nghiên cứu iSEE để kết nối xa hơn. (www.isee.org.vn)

Liệt kê ngay vào danh sách đen là Bệnh viện Nội tiết Trung Ương, Bệnh viện Bạch Mai Khoa Thần Kinh, hai địa chỉ này vô cùng bậy bạ khi tiếp người nhà và người LGBT, cho thuốc an thần rồi đưa đi xét nghiệm đủ thứ, tái khám như thiệt. Xin mọi người comment góp giúp địa chỉ tin cậy, và địa chỉ đen luôn.

Tài liệu ở đâu?

Tới ICS hoặc iSEE để lấy tài liệu, các quyển khuyến khích là “Hỏi nhanh Đáp gọn về Đồng tính”, “Những đứa con của chúng ta”, “Nói về mình” và đặc biệt là “Lời mẹ kể.” Có thể tải bản mềm từ trang www.thuvien.lgbt hoặc liên hệ để ICS, iSEE gửi qua đường bưu điện.

Ngoài ra phụ huynh thường tin lời chuyên gia trên TV, đặc biệt là VTV, nên có thể bật các video về LGBT sau cho phụ huynh xem:

VTV1: Nhìn nhận về cộng đồng người đồng tính https://www.youtube.com/watch?v=acCXPEVDRBo (Thông điệp clip này nhìn chung tích cực, chưa nói nhiều về kiến thức, nhưng nhấn mạnh ở chỗ đồng tính là bình thường)

VTV2: Hiểu về đồng tính? https://www.youtube.com/watch?v=wUL5LnNWK38 (Kênh Khoa giáo của VTV, chương trình nhiều tập, kiến thức đa chiều và khá dày)

VTV3: Làm gì khi con đồng tính? https://www.youtube.com/watch?v=jhJanJW3EEI (bản thân mình thích clip này, và nó tập trung vào việc ứng xử khi biết con đồng tính)

PS: Về chuyển giới, thì cơ bản cũng như vậy, nhưng nguồn kiến thức thì khác chút, mình chưa tổng hợp kịp, bạn nào làm giúp mình thì rất hay.

Gia đình phát hiện mình là LGBT, đâu là giải pháp?

2019-11-21T15:22:00.003+07:00

Đọc thêm loạt bài về Người LGBT và Gia đình.

Đây là câu hỏi muôn thuở. Tới hôm nay mới đặt bút viết tất cả những quan sát và trải nghiệm của mình.

Cùng với sự phát triển của xu hướng ủng hộ quyền của người đồng tính, song tính, chuyển giới (“LGBT”), sự hiện diện của cộng đồng LGBT ngày càng rõ nét, nhưng điều này cũng mang tới một rủi ro lớn: công khai một cách bị động. Có một đặc điểm mà Việt Nam trái ngược so với nhiều nước phương Tây, đó là gia đình, bố mẹ thường là người cuối cùng các bạn LGBT sẽ come-out. Nếu đặt câu hỏi cho cả hai trường hợp (tại sao công khai với gia đình đầu tiên? tại sao công khai với gia đình cuối cùng), có lẽ chúng ta sẽ nhận được cùng một câu trả lời: Bởi vì gia đình rất quan trọng.

Trong sự khác biệt hóa ra cũng có những giá trị tương đồng. Cũng như khi đặt câu hỏi tại sao bố mẹ ở phương Tây dễ chấp nhận con mình là LGBT hơn, và tại sao bố mẹ Việt Nam lại rất khó chấp nhận điều đó, chúng ta một lần nữa đi về lý do: Vì bố mẹ rất yêu thương con cái.

Với cùng một nguyên do, dẫn tới hai hệ quả khác nhau, lẽ dĩ nhiên, chúng ta cũng cần giải quyết vấn đề công khai với gia đình của người LGBT một cách rất “Việt Nam.”

Những tình huống phổ biến nhất khiến bố mẹ phát hiện:

Con cái chủ động nói với bố mẹ khi bố mẹ chưa hoặc có ít hoài nghi.
Quan sát, hoài nghi, đặt câu hỏi và con thừa nhận.
Quan sát, hoài nghi, con không thừa nhận cho tới khi có bằng chứng không thể chối cãi.
Giống như trên, nhưng tạm phân ra 1 dạng: Phát hiện về mối quan hệ, về việc con mình yêu người cùng giới, từ đó biết con mình là người đồng tính, song tính, chuyển giới.

Phản ứng của bố mẹ: cái này nhiều sách vở quá rồi nên không nhắc lại, từ đau khổ vật vã dằn vặt khuyên răn áp lực đe dọa đánh đập bạo lực... đủ cả.

Như mình vẫn hay nói: Những ngày tháng đẹp luôn qua nhanh, những ngày tồi tệ thì luôn chậm rãi, nên hãy luôn chuẩn bị cho mình một tình huống, kịch bản nếu gia đình phát hiện thì sẽ ứng xử ra sao. Nhất là trong thời đại này, với công nghệ và internet, việc giấu diếm bản thân nói thật là không thể, chỉ là chuyện sớm muộn. Vì vậy mà mình luôn khuyên rằng hãy chuẩn bị sẵn sàng từ rất sớm.

Điểm mấu chốt khiến việc công khai ở gia đình Việt Nam vô cùng khó khăn vì:

- Bố mẹ có cách thể hiện tình yêu rất theo khuôn mẫu: hình mẫu về gia đình chuẩn mực, thể diện với người ngoài, cũng như ám ảnh về quyền lực lên con cái khiến giai đoạn chối bỏ (denial) của họ kéo dài dai dẳng. Bố mẹ thường mong muốn con cái phục tùng vô điều kiện những gì họ cho là tốt nhất, hơn là mong muốn được thuyết phục bởi con cái với những lựa chọn của nó.

- Mô hình và thiết chế xã hội khiến thanh niên Việt Nam phụ thuộc vào bố mẹ rất lâu, có thể tới 24-25 tuổi mới độc lập hoàn toàn về kinh tế (chưa kể sự toàn trị về tinh thần có thể cả đời). Mà người LGBT bộc lộ từ khoảng 14-15 tuổi, vậy là trung bình,  khoảng chơi vơi 10 năm đó trở thành một thời gian nhạy cảm, yếu ớt nhất của người LGBT: phụ thuộc hoàn toàn vào gia đình, không có khả năng thương thuyết hay thỏa hiệp.

Những trường hợp mình biết và khó khăn nhất, đều rơi vào giai đoạn độ tuổi này. Bài viết này dành đặc biệt cho các bạn trẻ dưới 25 tuổi. Giả sử bạn rơi vào trường hợp này, sẽ phải chọn lựa giải pháp nào: chọn gia đình và mất tự do, hay chọn tự do và mất gia đình.

Những kịch bản của gia đình khi công khai

Như mình đã từng nói, thật vô lý khi người ta không thể chọn lựa thứ mà đáng lẽ mỗi người đều xứng đáng có, mất gia đình hay mất tự do, phẩm giá con người đều bị tổn thương sâu sắc. Nhưng quay lại thực tế, giải pháp, chiến lược sẽ là gì?

Mình không đưa ra lời khuyên, nhưng đây là những phản ứng phổ biến nhất mình từng thấy:

- Bản thân gia đình chủ động chấp nhận nhanh chóng. Đây là những bố mẹ tỉnh táo nhận ra an toàn,  hạnh phúc, sức khỏe tâm trí của con mình là điều quan trọng nhất, không muốn làm tổn thương con, còn lại cái gì cũng có thể xếp lại sau.

- Thỏa hiệp với gia đình, người LGBT chấp nhận những điều kiện gia đình đưa ra, tự “kiểm duyệt” và thu mình lại. Thường là những trường hợp mà con cái hiểu về khuôn mẫu hành động (pattern) của bố mẹ, là dạng không chấp nhận đối thoại. Cũng khó nói những bố mẹ này không yêu con cái, nhưng cái tôi quá lớn, thường nếu nhìn vào quá khứ của họ, mình thấy một điểm chung: họ lớn lên, trưởng thành và ổn định cuộc sống nhờ vào việc biết tuân thủ những khuôn mẫu, thậm chí là luồn lách theo thời cuộc, chưa bao giờ chống lại định kiến, nên rất tôn thờ định kiến, nên họ cũng muốn giữ con cái mình trong vòng tròn ấy.

- Đấu tranh với gia đình để khẳng định những kiến thức đúng về LGBT và cố gắng thuyết phục bố mẹ, và thành công. Bố mẹ ở những trường hợp này thường là dạng thực sự mong muốn hiểu “chuyện gì đang xảy ra”, bối rối, hoang mang, nên họ sẽ tự động tìm hiểu kiến thức, nên con cái sẽ xem cách nào bố mẹ tiếp nhận kiến thức tốt nhất (sách vở, chuyên gia, họ hàng, bố mẹ cùng hoàn cảnh khác...)

- Có đấu tranh, nhưng thất bại, và thoát ly khỏi gia đình. Có thể là bắt đầu cuộc sống tự lập sớm, từ bỏ học hành, hoặc thiết lập cuộc sống mới với người yêu.

Đây là sẽ là một hành trình dài

Lời khuyên của mình với các bạn, là hãy đặt sự an toàn của mình lên trên hết, dù là bất kỳ trường hợp nào. Có vững vàng thì mới bước tiếp được, còn để mình quỵ ngã thì sẽ không có giải pháp. Ở đây, việc dự đoán xu hướng sử dụng bạo lực của bố mẹ là rất quan trọng. Trong bất kỳ trường hợp nào, cần cự tuyệt với các gợi ý từ bố mẹ mang tính hủy hoại vĩnh viễn sức khỏe hay tinh thần của mình: như đồng ý uống thuốc điều trị tâm thần, đồng ý quan hệ với người khác giới để có con... 

Việc “đuổi ra khỏi nhà” ở Việt Nam khác so với phương Tây, phương Tây “đuổi để ra khỏi nhà”, còn Việt Nam thật sự là “đuổi để trở về nhà.” Đuổi ra khỏi nhà là hình thức gây áp lực nhằm ra một thỏa hiệp với con, hoặc  hình thức bạo lực và thể hiện quyền lực như một phương pháp mà gia đình đó vẫn hay làm. Hiểu được thật sự bố mẹ đang nghĩ gì đằng sau từng lời nói, hành động là điều rất quan trọng. Bố mẹ Việt Nam lạ chỗ đó, nói vậy nhưng ý khác, “ý tại ngôn ngoại.”

Một số lưu ý quan trọng:

MỘT, Khi nói chuyện với bố mẹ, tránh dùng nhãn/thuật ngữ mà thay bằng trải nghiệm/cảm xúc. Ví dụ khi nói "con là chuyển giới nên con như thế", thì khái niệm chuyển giới của con cái và bố mẹ là khác nhau, với bố mẹ thì chuyển giới là đua đòi, trò hề, bệnh hoạn, hay bất thường cơ thể, nên khi con cái dùng như vậy bố mẹ sẽ gắn ngay những định kiến đó vào con cái. Thay bằng trải nghiệm và cảm xúc, nghĩa là phải nói về việc con đã trải qua những gì, có những gì bên trong mà bố mẹ chưa biết về con trước nay, con đã cảm thấy như thế nào khi giấu bố mẹ, tất cả về cảm xúc, để bố mẹ ít nhất hiểu diễn biến tại sao con là con ngày hôm nay, qua đó thuyết phục bố mẹ hiểu cảm xúc của mình là tự nhiên.

HAI, Thu thập những tin tức, ý kiến ủng hộ, tích cực cũng là gợi ý tốt. Đặc biệt các ý kiến ủng hộ LGBT từ nhà nước, nhà làm luật để ba mẹ thấy ngoài kia xã hội đã bớt định kiến hơn.

BA, Nhìn sâu vào, đâu là nỗi sợ của bố mẹ thật sự đằng sau những sự phản đối đó, để hóa giải giúp bố mẹ. Phụ huynh lạ lắm, khi họ thấy mình yếu, họ sẽ tỏ ra cứng rắn đến mức vô lý. Đôi khi mình cần nhìn bố mẹ mình như những con người đang có rắc rối: bố mẹ đang gặp trục trặc, khủng hoảng về tâm lý, những lời bố mẹ nói ra lúc này, dù là xúc phạm, hay là sai kiến thức, thì nó cũng xuất phát từ trạng thái tâm lý không ổn định. Nếu mình bị cuốn vào chạy theo từng cái một đó thì mình chắc chắn cũng bị khủng hoảng theo.

Bước lùi lại một bước để thấy là cái gì mới là khúc mắc chính, cái quan trọng nhất, thường lại là cái bố mẹ không bao giờ nói ra đâu: Ví dụ như giấc mơ của bố mẹ đã sụp đổ, sẽ không bao giờ nói ra như vậy. Chỉ khi vượt qua giai đoạn chối bỏ rồi họ mới có thể nói ra điều đó, ví dụ như "tao sinh mày ra muốn mày thế này thế nọ, mà giờ thế này thì biết làm sao?" Đó là dấu hiệu rằng giai đoạn chối bỏ đã chấm dứt, bố mẹ bắt đầu đương đầu với sự thật. Đây sẽ lúc thích hợp để tạo đối thoại, càng sâu càng tốt. Tận dụng cơ hội để bày tỏ quan điểm (thấy bố mẹ nói đúng hay sai) và cảm xúc của mình (mình cảm thấy tổn thương như thế nào) cho bố mẹ nghe. 

CUỐI CÙNG, Một điều quan trọng, phải không còn bị tổn thương bởi những lời nói nặng nề của bố mẹ. Kiên trì để ba mẹ thấy mình cũng rất dứt khoát. Lúc nhu lúc cương, cứng rắn trong quan điểm, mềm dẻo trong thể hiện tình cảm. 

Đây chắc chắn sẽ là một hành trình dài, không thể kết thúc nhanh chóng. Không có một “giải pháp duy nhất”, mà nhiều giải pháp, vào nhiều giai đoạn, có sự tham gia nhiều người. Khi đã tự xác định việc này sẽ mất thời gian, thì giữ cho tinh thần mình vững vàng sẽ là điều quan trọng nhất.

Nguyên tắc ba chiến lược

Đây là nguyên tắc do mình đúc rút ra. Không gọi là lời khuyên vì chỉ có bạn sẽ hiểu bố mẹ mình nhất, hiểu hành động nào sẽ phù hợp nhất, nhưng mình xem đây là những nguyên tắc mang tính gợi ý để bạn có cơ sở lựa chọn hành động phù hợp.

- Mục tiêu ngắn hạn: An toàn và bình thường hóa. An toàn cho mình, người yêu lẫn bố mẹ, mọi việc xảy ra còn quá “nóng”, đụng vào dễ “bỏng”, tốt nhất tìm cách hạ nhiệt tình hình, có thể có những thỏa hiệp nhất định. Giai đoạn này bắt đầu từ lúc bố mẹ vừa phát hiện, kết thúc khi xuất hiện dấu hiệu bố mẹ muốn tìm hiểu, đối thoại với với con cái.

- Mục tiêu trung hạn: Đối thoại và thuyết phục. Khi tạo được đối thoại nhỏ ban đầu, cố gắng “vẽ sơ đồ” ra những yếu tố, con người nào sẽ tác động đến suy nghĩ của bố mẹ. Dần dần đầu tư vào việc hỗ trợ cho bố mẹ. Giai đoạn này chấm dứt khi bố mẹ nói câu kinh điển sau: “Mày làm gì thì làm, cũng phải...”

- Mục tiêu dài hạn: Tự lập và tự tôn. Tự lập, vững về tài chính và tinh thần, mối quan hệ luôn là giải pháp hiệu quả nhất. Khi tự lập, khả năng áp đặt lên con cái sẽ rất hạn chế. Đây là giai đoạn tốt để khẳng định thêm các giá trị trước đó. Học hành, xây dựng các mối quan hệ xã hội, tu dưỡng nhân cách và giá trị sống chính là chìa khóa để trở thành một con người tự lập và tự tôn.

Một trường hợp khá phổ biến khi việc công khai liên quan tới người yêu (bố mẹ bắt chia tay người yêu, gây áp lực lên gia đình người yêu). Mình biết cả hai sẽ rất đau khổ, khi cùng lúc hụt đi chỗ dựa tình cảm, lại bị vơi đi tự do. Lời khuyên của mình là vẫn hãy cứ dựa vào 3 nguyên tắc chiến lược trên để đưa ra quyết định. Khi tư vấn các trường hợp này mình thấy rất tội nghiệp các em, có trường hợp bạn người yêu thấy quá áp lực, nguy hiểm đã chủ động chia tay ngay thời điểm khó khăn nhất khiến bạn kia vô cùng tuyệt vọng, tự tử hành hạ bản thân... nhưng từ lúc mình gặp mẹ Nguyệt ở Nha Trang, vốn cũng có những bạn tìm tới tư vấn, mình đã ngộ ra, vô cùng sáng tỏ khi nghe lời khuyên của mẹ: “Con cứ về đi, tình yêu đủ lớn thì sẽ vượt qua.” Nếu không thể vượt qua, cũng đừng quá buồn, tình yêu không còn đôi khi không nhất thiết phải là lỗi của ai cả. Giữ cho lòng mình nhẹ nhàng, bước qua thì vẫn hơn. Cũng có trường hợp cả hai vượt qua được, là duyên số của các bạn, gắn bó với nhau tới lâu dài.

Kết hôn để làm hài lòng gia đình?

2019-11-20T15:35:00.000+07:00

Đọc thêm loạt bài về Người LGBT và Gia đình.

Trưa nay hẹn ăn với một bạn lâu ngày, gặp nhau ít nhưng lại khá chia sẻ vì hoàn cảnh và quan điểm hai đứa giống nhau nhiều thứ. Xong nghe bản kể chuyện này thấy vui vui, xin share lại, kể lại dưới ngôi thứ ba nhé.

Bạn đi coi bói ở cô thầy bói thân thiết. Cô bốc bài xong bảo.

- Cô: Năm 29 tuổi em sẽ lấy vợ.
- Bạn: Dạ không đâu ạ.
- Cô: Ơ tại sao không?
- Bạn: Tại em không thích con gái đâu ạ.
- Cô: Không thích con gái là làm sao?
- Bạn: Em yêu con trai thôi và em có bạn trai rồi.
- Cô: Thế là không được! Này, em xào bài lên đi chị hỏi tổ tiên em.

* Bạn xào xào bài.

- Cô: Tổ tiên em đang rất giận dữ. Em phải lấy vợ. Cứ lấy có đứa con đi, rồi ly dị cũng được, người ta vẫn lấy chồng được còn em có đứa con nối dõi cho tông đường nhà em.
- Bạn: Đời con gái của người ta. Nếu là chị chị bị lừa lấy người như em, chị có hận không, chị có thể bước vào quan hệ mới mà không có tổn thương hay hoài nghi nữa không?
- Cô: Không được, em phải lấy vợ. Em theo Phật cũng biết là phải giữ đạo hiếu thế nào rồi.
- Bạn: Đạo Phật chẳng chỗ nào bảo phải lấy vợ lấy chồng cả, mà chị bảo em lừa dối làm người khác bất hạnh thế chắc em mãi không siêu thoát được mất.
- Cô: Những người "bị" như em là đều có vong theo!" 
- Bạn: "Ơ hôm trước em cũng có đứa bạn đồng tính tới cùng em, nó sợ đang có vong theo thì chị lại bảo nó không có vong theo mà?" : ))
- Cô: Tổ tiên em nói là em không lấy vợ thì phải chọn hoặc người yêu hiện tại của em phải chết, hoặc mẹ em phải chết!
- Bạn: Chị nói với các cụ là thôi giết em luôn đi, tự dưng bắt em làm chuyện không phải đạo với người khác.
- Cô: Nói chung là tổ tiên em không đồng ý, em phải lấy vợ!
- Bạn: Thế chị gửi tin nhắn với tổ tiên em là em không đồng ý với các cụ, đây là quyết định của em rồi các cụ đừng bắt em phải sống theo ý các cụ. Tạo hóa sinh ra gì cũng là tự nhiên cả, mà cuộc sống cũng là vô thường, lang thang hết kiếp này thì tới kiếp khác, chẳng lẽ cứ phải mải lẩn quẩn sống theo ý người khác sắp đặt mà không được một kiếp nào sống cuộc đời của mình? Thà em là một ngày chính em còn hơn.

====

Xong mình với bạn bàn luận. Mình bảo: Những người cho rằng lấy vợ/lấy chồng để làm hài lòng bố mẹ là một trong những ảo tưởng lớn nhất. Vì bố mẹ sẽ chẳng bao giờ thấy đủ hài lòng. Sau khi lập gia đình xong thì tiếp tục mong ngóng “chừng nào mày cho tao cháu để bế đây?”, mà thời giờ nhiều nhà có con rồi thì vẫn phải “chừng nào tao có cháu trai nối dõi đây?”, có con rồi thì chuyện nhà trẻ, chuyện trường lớp, nuôi dạy con lại mãi mãi bị các ông các bà xen vào nhất nhất phải theo ý họ. Không được như ý, bố mẹ lại buồn phiền, dằn vặt, rốt cuộc chẳng ai sung sướng hơn. Nói chung, những bố mẹ biết tôn trọng cuộc sống của con cái, thì lúc nào cũng có đủ sự tin tưởng để hài lòng với con dù nó thế nào. Còn những người vốn từ đầu không bao giờ hài lòng, tin tưởng thì sự thỏa mãn này chỉ là khởi đầu của một đòi hỏi khác.

Làm con còn nhiều bổn phận lắm, không chỉ ở mỗi chuyện lập gia đình. Còn ai bảo nhưng tội bất hiếu lớn nhất là không có con, thì nói với họ ấy, cái ông nói ra câu đó “Bất hiếu hữu tam, vô hậu vi đại”, là ông Mạnh Tử bên Trung Quốc đã từ mấy trăm năm trước Công nguyên ấy. Những triết gia vĩ đại nhất trên thế giới thì hầu hết đều không lấy vợ. Thời nay cũng có nhiều thứ bất hiếu mới xuất hiện mà thời Mạnh Tử cũng chả hiểu là cái gì, vậy thì bám riết lấy cái giáo điều ấy làm gì?

Ảo tưởng thứ hai, gay lấy vợ rồi cuộc sống sẽ ổn định. Bạn thử ngồi cafe một tiếng đồng hồ với một người mình không thích đi xem cảm giác thế nào. Nếu phải sống đầu ấp tay gối quanh năm suốt tháng với một người mình không có tình cảm thì thế nào? Bạn mình kể bạn của bạn ấy lấy vợ xong, nhìn vợ thì thấy sợ, nhìn con cũng thấy sợ nốt, trách nhiệm quá lớn, mà phàm thứ giúp người ta gánh vác được trách nhiệm và gắng sức vượt qua chỉ có tình yêu. Cái gì không được tạo ra trên nền tảng đó, sớm muộn cũng đổ vỡ.

Gay lấy lesbian cũng không khá hơn, cơ bản vẫn là lừa dối mọi bề, chỉ là không lừa nhau. Nhưng giả sử lúc một người “hoàn thành nghĩa vụ”, chả lẽ không nán lại giúp người kia cũng hoàn thành nốt? Nói chung vướng mắc đủ điều, không đơn giản. Cứ nghĩ lấy vợ để giải quyết vấn đề, thực ra lại tạo ra nhiều vấn đề cần giải quyết hơn.

Kinh Thánh đã thực sự viết gì về đồng tính?

2015-10-07T13:57:00.000+07:00

(Nhấn CC để xem phụ đề tiếng Việt)

Chúng ta đều có biết việc đặt những trích đoạn Kinh Thánh vào các ngữ cảnh khác nhau có thể dẫn tới những diễn giải khác xa nhau như thế nào. Từ rất lâu, nhiều tín đồ Thiên Chúa giáo (Ki-tô hữu) vẫn tin rằng Kinh Thánh quy tội tất cả mối quan hệ cùng giới là sai trái, tội lỗi. Tuy vậy, Kinh Thánh đã thực sự viết gì về đồng tính?

Một người Thiên Chúa giáo đồng tính tên là Matthew Vines đã cố gắng đi tìm lời giải đáp trong nguyên văn của Kinh Thánh, và đây là những gì anh đã tìm thấy.

Câu chuyện về Sodom & Gomorrah (Genesis 19)

Câu chuyện trong Genesis 19 là đoạn trích phổ biến nhất để kết tội đồng tính. Vines đã đọc nó:

"Chúa Trời cử ba thiên thần dưới hình hài ba người đàn ông vào thành Sodom, nơi mà những người đàn ông ở Sodom đe dọa sẽ cưỡng bức họ. Những thiên thần làm những người này đui mù, và Chúa trời phá hủy toàn bộ thành phố."

Hàng thế kỷ, câu chuyện này được diễn giải rằng đó là phán xét của Thiên Chúa lên mối quan hệ đồng giới. Nhưng hành vi đồng giới được miêu tả duy nhất ở đây là việc cưỡng hiếp tập thể. Và vì cưỡng hiếp tập thể = không tốt (không phải vì nó là hành vi đồng tính). Ở các bản dịch tiếng Việt thì câu chuyện này nói về việc Thiên Chúa phán xét tội lỗi của người dân trong thành Sodom vì họ quan hệ tình dục một cách loạn luân và sự xuất hiện của gái điếm. Đoạn tóm tắt của Sodom và Gomorrah tìm thấy trong Ezekial 16:49 nhấn mạnh điểm mấu chốt của sự việc:

"Và đây là tội lỗi người chị em Sodom ngươi: mẹ con cô ta đã quá ngạo mạn, tham ăn, và lãnh đạm; họ không giúp người nghèo và kẻ túng bấn."

Nói cách khác, những người dùng câu chuyện này như bằng chứng về sự tội lỗi của đồng tính, đã hoàn toàn hiểu sai câu chuyện.

Chúa trời gọi đồng tính là điều ghê tởm (Leviticus 18:22) (Leviticus 20:13)

Rất rõ ràng rằng trong Leviticus là chỗ mà Kinh Thánh đã nói thẳng rằng hành vi đồng tính là điều ghê tởm. Đúng là như vậy! Sách cũng nói rằng đồng tính thì đáng tội chết. Sách cũng nói rằng trừng phạt tương tự với việc ăn thịt heo, ích kỷ, cho vay lấy lãi và hàng chục thứ khác nữa dựa theo Luật Mose. Nhưng với người Ki-tô hữu mà nói, Luật Mose không ràng buộc họ bởi vì Romans 10:4 nói rằng Thiên Chúa đã kết thúc luật ấy. Hầu hết Ki-tô hữu ngày nay đều ăn thịt, sử dụng thẻ ngân hàng, trang điểm, ủng hộ nữ quyền, đều là những thứ phạm luật Cựu Ước. Bởi vì, như Hebrews 8:13 đã nói, bộ luật và cũ kỹ và bị phế bỏ.

Khi con người quay lưng với Chúa (Romans 1:26-27)

“Cả khi người đàn bà của họ trao đổi tình dục mối quan hệ tình dục tự nhiên lấy những thứ không tự nhiên. Cùng cách mà người đàn ông làm những hành vi đáng xấu hổ với người đàn ông khác và nhận lấy tội chết vì lỗi lầm của họ.”

Lý giải đoạn trích này, Vines đã thật sự đào sâu vào bối cảnh văn hóa của nó. Vào thời kỳ cổ xưa, hành vi tình dục đồng giới thường được thấy giữa người đàn ông trưởng thành và trẻ nam vị thành viên (giữa chủ và nô), hoặc thông qua mãi dâm, bởi những người đàn ông đã lấy vợ. Và trong tất cả các trường hợp trên, chúng ta có thể thấy tại sao nó lại được coi là tội lỗi, quá độ, dâm ô và chống lại luật của Chúa Trời. Nhưng Chúa Trời không quy tội tình yêu, cam kết, sự chân thành của mối quan hệ cùng giới, mà ngày nay chúng ta đã thấy đó như một sự thật sáng tỏ hơn rất nhiều. Chúng ta cũng không quên rằng Thánh Paul cũng nói rằng đàn ông để tóc dài là ngược lại tự nhiên, hay đàn bà không được nói ở trong nhà thờ, có lẽ nhiều người chúng ta ngày nay cũng sẽ không đồng ý với ông.

Việc sử dụng những từ Hy Lạp "Malakoi" và "Arsenokoitai" (1 Corinthians 6:9-10) (1 Timothy 1:10)

Những từ này xuất hiện trong Tân Ước, liệt kê danh sách những người sẽ không được hưởng vương quốc Thiên Chúa. Đã có nhiều tranh luận để nguyên nghĩa của những thuật ngữ này, việc chuyển ngữ khái niệm cổ đại rất khó khăn. Nhiều người cho rằng từ này có nghĩa là đồng tính và kê gian, trong khi những người khác cho rằng cách dịch hiện đại gần nhất phải là “những người đàn ông già dơ bẩn.” Và Vines đã lý giải:

Hầu hết dịch giả hiện đại ngày nay đều diễn các thuật ngữ này theo hướng nói về người đồng tính. Tuy vậy khái niệm xu hướng tính dục không tồn tại vào thời cổ đại. Và đúng, Thánh Paul không có quan điểm ủng hộ quan hệ đồng giới (cũng như không ủng hộ phụ nữ…) nhưng ngữ cảnh mà ông viết những lời đó không liên quan tới những người đồng tính trong mối quan hệ cam kết và chung thủy mà chúng ta thấy rõ ràng ngày nay.

Nếu bạn muốn tìm hiểu rõ hơn khảo cứu của Matthew Vines, có thể đặt mua sách từ nước ngoài: http://www.amazon.com/God-Gay-Christian-Biblical-Relationships/dp/1601425163

Dũng cảm là chính mình

2015-08-30T13:06:00.000+07:00

Mở đầu câu chuyện rất thời sự như sau: Bạn An dũng cảm. Cô giáo hỏi bạn nào trong lớp là người đồng tính, song tính hoặc chuyển giới thì giơ tay lên. Cả lớp đều rất sợ hãi, và An cũng vậy. Nhưng cô giáo đã động viên và nói rằng là LGBT là hoàn toàn bình thường, là một phần của cuộc sống đa dạng, nhờ vậy mà An đã tự tin đứng lên công khai mình là người đồng tính. Khi đứng lên rồi, An thấy việc công khai không đáng sợ như mình nghĩ, và An quay lại động viên các bạn LGBT khác trong lớp để các bạn dũng cảm như An. Cuối cùng cả lớp cũng nhận thấy các bạn LGBT hóa ra là những người bạn rất bình thường vẫn ở xung quanh mình hàng ngày, và đều dũng cảm vượt qua định kiến về người LGBT.

Làm với trái tim

Dũng cảm khác với gan dạ và can đảm. Trong tiếng Hán, “dũng” thuộc bộ “lực” tức là sức mạnh, còn “cảm” thuộc bộ “tâm” tức là trái tim, “sức mạnh của trái tim." Trong tiếng Anh, “dũng cảm” - “courage” có gốc Latin từ “cour” có nghĩa là trái tim, “-age” có nghĩa là “làm với", với nguyên nghĩa là “hành động với cả trái tim.” Chắc hẳn nhân loại đã thống nhất phổ quát một điều gì đó về sự liên hệ giữa dũng cảm và trái tim con người!

Gan dạ là đặt sự an toàn của mình lên bờ vực, nhưng dũng cảm chính là đặt sự yếu đuối, dễ tổn thương của mình ở mép rìa của sự thử thách.

Nelson Mandela từng nói: “Dũng cảm không có nghĩa là không thấy sợ, mà là chiến thắng nó.” Hay như một câu mình thích hơn “Dũng cảm là vẫn cảm thấy nỗi sợ hãi, nhưng biết điều gì là đúng và vẫn không ngừng cố gắng để đạt được nó.”

Trong buổi tập huấn NextGEN Hải Phòng vừa rồi, mình chứng kiến rất nhiều sự dũng cảm đích thực từ các bạn LGBT. Đó là bạn đồng tính lần đầu tham gia sự kiện cộng đồng mà chỉ dám đứng từ phía xa nhìn vào, đó là bạn chuyển giới kể về lần đầu tiên bước chân lên chiếc giày cao gót. Không có gì quá phi thường ở những hành động đó, nhưng đối với con tim của từng người, nó đã đập những nhịp thật mạnh mẽ và cảm nhận về ý niệm sống thật sự.

Đồng tính: Một chiếc mặt nạ khác?

Có chia sẻ của một bạn trong nhóm mình thấy rất thú vị. Bạn kể rằng trong một bộ phim Joker đã nói với Batman (mà mình tra lại thì là trích của Oscar Wilde, lại Oscar Wilde!), rằng: “Hãy đưa cho một người đàn ông chiếc mặt nạ, và anh ta sẽ là chính mình.” Các cách ngôn của Oscar Wilde (tiện thể, cũng là một người LGBT) luôn sâu sắc một cách đáng kinh ngạc, vừa vô cùng đúng, vừa vô cùng sai.

Con người thường có xu hướng thể hiện hết bản thân khi họ được ẩn danh, khi họ không phải mang nặng một bản dạng xã hội, “là ai." Đó là lý do vì sao mình cho rằng trên mạng xã hội mọi người trở nên thật hơn. Nhà văn J. K. Rowling năm 2013 khi xuất bản tiểu thuyết trinh thám đầu tay đã dùng bút danh giả Robert Galbraith, thậm chí viết cả tiểu sử giả của nam nhà văn này. Có lẽ bà muốn đeo một chiếc mặt nạ vào để quay trở lại là chính mình, không mang gánh nặng của “nhà văn tỉ phú.” Trong vòng 3 tháng sau khi phát hành, và trước khi bị/được phát hiện ra danh tính, tiểu thuyết này bán được tương đương với thời kỳ đầu sự nghiệp của bà. Nhưng tôi tin, đây là khoảng thời gian bà thấy hạnh phúc với chiếc mặt nạ của mình. Bản thân tôi, cũng cố duy trì bút danh “Sáu Sắc” ẩn danh trong nhiều năm! Tôi không muốn biết người khác biết về tuổi tác, giới tính, công việc của tôi. Tôi chỉ muốn người ta đọc những gì tôi viết.

Trước giờ mình vẫn nghĩ rằng chúng ta chỉ có thể là chính mình khi cởi bỏ tất cả các mặt nạ. Nhưng nhu cầu về sự an toàn cũng rất quan trọng, bạn sẽ không thể là chính mình khi bạn chưa cảm thấy an toàn. Thêm nữa, khi bạn công khai là người đồng tính, khó mà nói rằng bạn không phải mang thêm nhiều trách nhiệm, bổn phận khác: phải là một người đồng tính sống tốt (dù rằng thật ra ai cũng phải sống tốt), phải là một người đồng tính tự hào (hoặc phải đi phản đối những người tự hào, một dạng trách nhiệm khác). Đồng tính, liệu có thể cũng là một chiếc mặt nạ khác?

Con tim biết đứng lên

Câu nói của Oscar Wilde tuy vậy cho cùng vẫn mang nhiều tính phản đề hơn. Khi bạn vẫn còn “giấu”, thì nghĩa là bạn vẫn còn “giấu.” Tháng 3/2011 khi mình chính thức làm toàn thời gian cho phong trào LGBT, mình dự một khóa tập huấn gồm các bạn đồng tính ở Đông Nam Á. Buổi chiều đó cả lớp đi dạo ở Hồ Gươm. Lần đầu tiên, mình bước đi cùng nhiều người đồng tính công khai tới như vậy (chưa tới 10 người). Cảm giác hạnh phúc và an toàn, khi biết mình không phải che giấu hay bị phán xét.

Năm 2012, khi công diễn vở kịch “Được là chính mình,” mình suy nghĩ rất nhanh rằng sau khi xem vở kịch xong, làm cách nào để những bạn khán giả dưới kia cũng sẽ sống được cái cảm giác “được là chính mình” như thông điệp vở kịch. Mình quyết định đứng trên sân khấu và kể về những câu chuyện người LGBT đã dũng cảm sống đúng là chính mình như thế nào dù phải chịu hy sinh, mất mát. Rằng “Im lặng là vàng, im lặng là kim cương, nhưng hôm nay tôi không muốn im lặng nữa. Những bạn nào là người đồng tính, song tính, chuyển giới và tự hào vì mình là người đồng tính, song tính, chuyển giới, xin hãy đứng lên!”

Đó là một trong những phút giây đẹp nhất cuộc đời của mình. Lần đầu tiên, có một cuộc công khai tập thể vô cùng ấn tượng. Có những bạn đã đứng lên, và bật khóc. Đó có thể là sự nhạy cảm, sự yếu đuối, nhưng khi con người ta đã đẩy được sự yếu đuối của mình ra tới bờ vực, thì cũng là lúc sự dũng cảm đã lên ngôi. Bản thân hành động đứng lên của đôi chân là một điều vô cùng bình thường, lặp lại hàng vạn lần trong đời người. Nhưng những người đã đứng lên cùng mình đêm đó, chính là sự đứng lên của trái tim, của sức mạnh của con tim và hành động bằng con tim. Dũng cảm là chính mình.

Rất tiếc! Bạn không thể kết hôn với nhiều người, anh chị em, đồ vật hay thú cưng của mình!

2015-06-30T14:41:00.003+07:00

Hôn nhân cùng giới có dẫn tới hôn nhân cận huyết, đa hôn?

Không phải từ mới đây mới có ý kiến phản ứng lại việc hợp pháp hóa hôn nhân cùng giới bằng lý lẽ hôn nhân cùng giới sẽ dẫn tới hôn nhân nhiều vợ nhiều chồng, cận huyết, kết hôn với trẻ em, đồ vật hay động vật. Từ năm 2012 khi tham gia vận động cho Luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam, tôi đã trả lời nhiều lần cho câu hỏi về những “viễn cảnh" hệ lụy của hôn nhân cùng giới như vậy. Đây là một câu hỏi khó, sẽ không thể lấy lý lẽ “yêu là yêu” ra để giải thích vì sẽ là "gậy ông đập lưng ông." Nhưng nó cũng là một câu hỏi pháp lý đầy thú vị.

Và tin vui là, các nhà khoa học xã hội và pháp lý đã mổ xẻ và tìm ra câu trả lời cho nó!

Trước hết, hôn nhân là một dạng giao dịch dân sự, và điều kiện của nó là các bên phải trưởng thành và tự nguyên. Hôn nhân với đồ vật, động vật hay thậm chí với trẻ em không đáp ứng điều kiện này. Bạn không thể kết hôn với một “thứ” không có đầy đủ nhận thức và khả năng thể hiện sự tự nguyện để kết đôi với bạn.

Một blogger mới có video phân tích rằng những lập luận để ủng hộ cho hôn nhân cùng giới cũng là lập luận bảo vệ cho đa hôn và cận huyết. Liệu có đúng như vậy?

Không có logic nào đủ hợp lý chứng minh hôn nhân cùng giới sẽ dẫn tới đa hôn hay cận huyết. Những quốc gia đã hợp pháp hóa hôn nhân cùng giới, người ta không thấy sự gia tăng nhu cầu đa hôn hay cận huyết. Ngược lại, đa hôn vẫn còn tồn tại hợp pháp nhiều nơi trên thế giới, và lại đều là những nước cấm đoán, thậm chí hình sự hóa quan hệ đồng tính.

Hôn nhân cùng giới vẫn dựa trên nền tảng tương tự hôn nhân khác giới là cấu trúc kết đôi hai người (nhị hợp). Hợp pháp hóa hôn nhân cùng giới là bỏ đi sự giới hạn về giới tính, chứ không phải bỏ đi sự giới hạn về số lượng phối ngẫu. Nếu có ai nói rằng “Nhưng năm người chúng tôi cũng yêu nhau lắm như hai người cùng giới kia, sao lại cấm chúng tôi kết hôn”, thì hãy thử hỏi “Cuối cùng thì tại sao hai người khác giới lại có quyền kết hôn với nhau?”

Bạn đã nghĩ ra câu trả lời chưa? Đó là vì người ủng hộ cho đa hôn không phải chờ tới khi hôn nhân cùng giới được hợp pháp hóa mới dùng lập luận “yêu là yêu”, họ có thể dùng bất kỳ lúc nào, dùng chính trường hợp của các cặp khác giới. Lập luận của họ không phải là “Cùng giới kết hôn được thì ba người cũng kết hôn được”, lập luận của họ là “Hai người tự nguyện kết hôn được thì ba người tự nguyện cũng kết hôn được.” Đa hôn không đứng về hôn nhân cùng giới để thách thức hôn nhân khác giới, mà thách thức chế độ hôn nhân nhị hợp nói chung (cả cùng giới và khác giới). Tóm lại, đa hôn không liên quan tới hôn nhân cùng giới.

Tương tự với hôn nhân đồng huyết, cận huyết. Đa hôn và cận huyết đã tồn tại và là một phần của đời sống nhân loại rất lâu trước khi hôn nhân cùng giới được thừa nhận. Sự tiến hóa của hôn nhân đã dần dần thay thế nó bằng hình thức đơn hôn và dị huyết, phù hợp hơn với sự phát triển ổn định của xã hội. Lịch sử chưa từng ghi nhận sự hợp pháp hóa đa hôn hay hôn nhân cận huyết nào có yếu tố cùng giới nào cả, tất cả đều là khác giới.

Nói cách khác, đa hôn và cận huyết là sản phẩm lịch sử của chế độ gia trưởng nam giới. Khi nữ giới giành được nhiều quyền bình đẳng hơn thì nó cũng tự chấm dứt, và chỉ còn tồn tại ở các nước mà phụ nữ còn bị tước đi nhiều quyền tự do. Chế độ đa hôn và cận huyết chỉ có thể quay lại khi nam giới thành công trong việc hạ thấp vai trò và quyền lực của phụ nữ, chứ không phải bởi hôn nhân cùng giới được hợp pháp hóa.

Bản chất của hôn nhân từ thuở ban đầu của nó tới nay không thể tách rồi với sự phát triển của luật pháp và xã hội. Lịch sử của hôn nhân vẫn tiếp tục thay đổi, từ một hình thức sở hữu hóa phụ nữ, sắp đặt gia đình, bảo toàn và cân bằng quyền lực cho tới là một thỏa thuận giữa hai người.

Đừng xem hôn nhân cùng giới là một sự "xâm lược" đối với hôn nhân khác giới. Chúng ta không mất đi một chế độ hôn nhân đang có, mà chỉ thêm vào một chút sự tự do cho nó. Bản chất của hôn nhân hiện đại, là thông qua mối kết gắn, hai con người sẽ cùng nhau tìm thấy những sự tự do khác. Hôn nhân bình đẳng không phân biệt giới tính là một con đường mở rộng để nhiều con người hơn có thể bước vào để đi tìm sự tự do đó.

Thông tin thêm về đa hôn và cận huyết

Cần phải nhìn chế độ đa hôn rộng hơn với góc nhìn lịch sử và văn hóa. Đa hôn trên thế giới liên hệ chặt chẽ với chế độ gia trưởng và quyền lực của nam giới trong xã hội. Trong thế giới mà nam giới vẫn chiếm ưu thế hơn, thì hợp pháp hóa đa hôn sẽ làm lợi cho đàn ông theo một tỷ lệ không cân xứng với số lượng nữ giới. Điều này làm mất cân bằng cấu trúc xã hội. Hôn nhân cùng giới thì không như vậy, số lượng người đồng tính trong xã hội không thay đổi bởi việc hợp pháp hóa hôn nhân cùng giới hay không. Họ vẫn ở đó, chỉ là có quyền hay không có quyền kết hôn không thôi.

Nên nhớ, từng có thời đa hôn, cụ thể là đa thê, là hoàn toàn được chấp nhận về cả luật pháp, văn hóa, truyền thống. Nhưng khi các nhà nước chuyển từ đa hôn sang đơn hôn, đã xảy ra một cuộc tranh luận dữ dội nào như chúng ta đang thấy ngày nay khi hợp pháp hóa hôn nhân cùng giới không?

Năm 1950 tại miền Bắc và năm 1959 tại miền Nam Việt Nam mới bãi bỏ chế độ đa thê. Liệu lúc đó những người theo tư tưởng đa thê có đứng lên phản đối quyết liệt chế độ đơn hôn, hay cho rằng đa thê mới là phù hợp truyền thống, đạo đức, là điều tự nhiên của con người? Tôi cho là không hoặc rất ít. Do bối cảnh xã hội đã thay đổi, vai trò người nữ giới được nâng cao và ghi nhận bình đẳng hơn. Hôn nhân truyền thống không bị xói mòn khi chuyển từ đa hôn sang đơn hôn, cũng như từ phân biệt giới tính chuyển sang không phân biệt giới tính, nó là kết quả của việc những nhóm yếu thế, như nữ giới hay người đồng tính, đã được nhìn nhận bình đẳng hơn.

Năm 2008, Tòa án Tối cao California đã phân biệt đa hôn và quyền kết hôn cùng giới bằng cách giải thích “Chế độ đa hôn có hại tới mối quan hệ gia đình tương hỗ và lành mạnh…” vì dẫn tới sự mất cân bằng quyền lực, nô dịch tình dục, và những xâm hại khác vốn không tồn tại trong các trường hợp hôn nhân cùng giới. (Thậm chí quan hệ quyền lực trong các cặp đôi cùng giới được cho là tốt hơn cặp đôi khác giới khi họ có cùng giới tính)

Mỗi trường hợp cần được đánh giá trên những căn cứ của nó. Khi nhìn vào hôn nhân đồng huyết, cận huyết, sự mất cân bằng quyền lực, tổn thương tâm lý, bạo hành tình dục được chứng minh là cao hơn, không kể tới nguy cơ những tổn thương di truyền. Cho dù đặt ra những điều kiện (giả sử cam kết triệt sản) đi nữa thì những nguy cơ khác vẫn còn.

Thời xưa, người ta vẫn biết rõ hôn nhân cận huyết làm suy giảm giống nòi, nhưng để duy trì quyền lực gia tộc, họ vẫn chấp nhận trả cái giá đó, và giảm nó xuống bằng cách sinh con thật nhiều với nhiều người vợ cùng huyết thống khác để có được đứa con khỏe mạnh. Xã hội loài người đã dần bãi bỏ hôn nhân cận huyết khi chức năng bảo toàn quyền lực của nó không còn, cái giá phải trả của nó trở nên cao hơn.

Cơ sở của những thay đổi trong pháp luật là một thứ có gây hại tới xã hội không. Đa hôn và cận huyết được thuyết phục là có, còn hôn nhân cùng giới thì không. Bạn vừa đọc một tài liệu nói về tác động xấu của cha mẹ đồng tính lên trẻ em? Xin hãy đưa cho tôi một nghiên cứu được bình duyệt (peer-reviewed) và được đăng lên tạp chí chuyên ngành quốc tế, vốn là yêu cầu bắt buộc của bất kỳ nghiên cứu nào để trích dẫn, tranh luận chính thống. Tôi cam đoan là bạn không tìm được.

6 lý do tại sao hôn nhân bình đẳng ở Mỹ lại liên quan tới Việt Nam

2015-06-27T13:15:00.000+07:00

1. Mỹ là cường quốc số một thế giới.

Với một nước lớn, vấn đề gì của nó cũng có vẻ trở nên lớn, quan trọng và ảnh hưởng tới toàn thế giới. Những tin tức tại Mỹ luôn được truyền thông, giới chính trị gia lẫn người dân trên toàn thế giới quan tâm theo dõi. Một khi cái gì đã trở thành “giá trị Mỹ” thì nó sẽ đi sâu vào trong những thứ mà Mỹ mang ra thế giới, bao gồm cả chính sách ngoại giao, quân sự (quyền lực cứng), văn hóa, khoa học, giải trí (quyền lực mềm). Và thông thường đây cũng là những giá trị toàn cầu và sẽ được thúc đẩy nhanh hơn trên các diễn đàn quốc tế mà Mỹ tham gia. Trên bàn cờ, từng bước đi của quân nào cũng sẽ ảnh hưởng tới tương lai và lựa chọn của các quân khác.

2. Mỹ là nước đông dân nhất hợp pháp hóa hôn nhân bình đẳng.

Dân số của Mỹ năm 2015 là hơn 321 triệu người, chỉ đứng sau Trung Quốc và Ấn Độ, với diện tích cũng đứng hàng thứ 4 trên thế giới. Bản đồ hôn nhân bình đẳng trên thế giới sẽ thay đổi đáng kể sau phán quyết của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ. Xét về số lượng, có thêm hàng trăm triệu người giờ đây đang sống ở nơi mà họ có thể kết hôn với người họ yêu, không phân biệt giới tính.

3. Mỹ đưa phong trào quyền dân sự tới một cột mốc mới.

Hôn nhân cùng giới được hợp pháp hóa trên toàn nước Mỹ được cho là đã giải quyết một trong những cuộc tranh cãi lớn nhất về quyền dân sự trong thế kỷ 21. Sự kiện này có ý nghĩa với toàn thể nhân dân Mỹ trọng đại như phong trào của người da màu thế kỷ 19, người nữ giới thế kỷ 20. Đồng thời, nó đã chính thức đặt dấu chấm hết cho quá trình tách nhà nước ra khỏi nhà thờ. Hôn nhân trở thành thiết chế dân sự và là một quyền dân sự cơ bản.

4. Mỹ là nơi khởi đầu của phong trào LGBT thời hiện đại.

Làn sóng phong trào xã hội mới được khởi đầu vào giữa những năm 1960, với sự ra đời của phong trào quyền của người gốc Phi, và phong trào nữ quyền. Phong trào quyền LGBT (đồng tính, song tính, chuyển giới) cũng khởi lên từ cuối thập niên 60, thường gắn với Cuộc bạo động Stonewall năm 1969 khi cảnh sát thành phố New York bố ráp một quán bar của người đồng tính.

Ngay sau đó, những tổ chức, hội đoàn đầu tiên trên thế giới của chính người LGBT được thành lập rộng khắp trên toàn nước Mỹ. Tự hào Đồng tính (Gay Pride) ra đời cũng vào lúc đó tại Hoa Kỳ vào năm 1970. Cờ cầu vồng xuất hiện sau đó ít lâu, được vẽ bởi một họa sĩ Mỹ. Các tài liệu, nghiên cứu về LGBT tại Mỹ ngày càng nhiều và đóng góp lý lẽ cho toàn bộ cộng đồng LGBT trên thế giới.

5. Mỹ là một đất nước đa chủng tộc, đa văn hóa.

Người dân Mỹ có gốc gác từ khắp nơi trên thế giới, là "vùng đất của các quê hương," và số đông họ vẫn giữ liên lạc với nguyên quán của mình, bằng quan hệ gia đình, hôn nhân hay tài chính. Hôn nhân liên quốc gia tại Mỹ cũng rất phổ biến, đặc biệt với các cặp đôi cùng giới khi mà quốc gia của một trong hai người không thừa nhận hôn nhân của họ.

Năm 2013, có hơn 1,2 triệu công dân Mỹ là người sinh ra tại Việt Nam, chưa tính các thế hệ người gốc Việt được sinh ra tại Mỹ và lai chủng tộc, tổng cộng là 1,7 triệu người, chiếm 0,6% dân số Mỹ, và tương đương gần 2% dân số Việt Nam (là nhóm nhập cư lớn thứ 4 từ châu Á đến Mỹ).

Như vậy, Mỹ chắc chắn sẽ phần nào tác động đến bức tranh văn hóa, xã hội nói chung của những quốc gia mà công dân Mỹ có quan hệ gần gũi về gốc gác, huyết thống, hôn nhân. Nhu cầu về việc thừa nhận hôn nhân cùng giới liên quốc gia cũng sẽ đưa các quốc gia khác một vấn đề pháp lý cần phải giải quyết.

6. Mỹ không có những thứ hoàn hảo ngay từ đầu.

Và các quốc gia khác cũng vậy. Nhưng nhiều quốc gia phương Tây khác đã đi trước Mỹ rất lâu trong hôn nhân bình đẳng nói riêng cũng như các vấn đề tự do, nhân quyền nói chung. Vậy do đâu hôn nhân cùng giới tại Mỹ lại được khen ngợi nhiều như vậy? Đó là bởi vì xã hội Mỹ tạo ra được những cuộc tranh luận, đôi lúc gay gắt, để giải quyết những sự khác biệt một cách văn minh.

Nước Mỹ tự hào về Tòa án Tối cao của mình, nơi trên đỉnh đầu các thẩm phán là dòng chữ khắc trên đá “Công lý bình đẳng dưới pháp luật” luôn soi đường cho các phán quyết làm thay đổi lịch sử nước Mỹ. Năm 1961, bang đầu tiên của Mỹ bãi bỏ hình sự hóa quan hệ tình dục cùng giới. Tới tận năm 2003, tất cả các bang mới bỏ hình phạt quan hệ đồng tính. Những năm 1960 tại Mỹ, đồng tính bị coi là bệnh và được áp dụng đủ các liệu pháp chữa trị từ thuốc men tới tâm linh. Người đồng tính nam bị cấm hiến máu từ năm 1985.

Cho tới tận ngày hôm nay, hầu hết các bang vẫn cho phép sa thải nhân viên vì người đó là người đồng tính, song tính hay chuyển giới. Chỉ có ba bang ngăn cấm việc “chữa trị” đồng tính. Vẫn còn kỳ thị với người LGBT trong việc thuê nhà, quân đội, trại giam, chăm sóc sức khỏe… Bình đẳng hôn nhân chỉ là một bước tiến tới bình đẳng toàn diện về phẩm giá.

Tất cả những điều này cho thấy sự thay đổi là có thể ở bất cứ đâu, cho dù xuất phát điểm của bạn như thế nào. Người dân sẽ tạo nên một chính phủ tốt hơn, một đất nước tốt hơn cho chính mình. Xã hội Việt Nam hoàn toàn có thể lựa chọn để trở thành ngọn cờ đầu của phương Đông trong tiến trình của toàn nhân loại này. Đừng im lặng trước tiếng gọi của lịch sử.

7 lầm tưởng về chuyển đổi giới tính

2015-05-13T17:18:00.001+07:00

Trong các các thảo luận về Dự thảo Bộ luật dân sự (sửa đổi) gần đây, có một số ý kiến về việc có nên cho phép chuyển đổi giới tính hay không. Sau đây là tổng hợp một số lầm tưởng phổ biến về việc chuyển đổi giới tính.

Buổi biểu diễn thời trang của nhóm chuyển giới nữ tại Hải Phòng, 4/2015

1. Chỉ nên cho phép chuyển giới khi có khiếm khuyết về giới tính sinh học

Hiện tại theo quy định của pháp luật Việt Nam, khái niệm “xác định lại giới tính” được giới hạn chỉ dùng với người “bị khuyết tật bẩm sinh hoặc chưa định hình chính xác” về giới tính, mà khoa học gọi là người “liên giới tính”. Từ đó phân biệt với “chuyển đổi giới tính” là dành cho những người “hoàn thiện về giới tính." Cách giải thích này cho rằng “xác định lại” là do giới tính bị "nhầm lẫn”, “trục trặc" nên mới cần phải “xác định lại” cho đúng với giới tính "ban đầu," còn “chuyển đổi” là do “ý thích” muốn “chuyển” từ giới này sang giới khác.

Việc phân biệt này tạo ra định kiến về sự “chính đáng” của mỗi khái niệm, trong khi thực tế chúng không khác nhau về khía cạnh thực hiện lẫn mục đích, đơn giản là làm cho cơ thể mình phù hợp với giới tính mong muốn bằng các biện pháp y học. Người có giới tính bẩm sinh không rõ ràng chưa chắc đã muốn can thiệp vào cơ thể mình, trong khi người chuyển giới là người mà luôn nghĩ rằng mình có giới tính khác giới tính khi sinh ra, và mong muốn cơ thể trở nên phù hợp với tâm hồn. Đây có thể gọi là “người có quyền thì không chắc cần, còn người cần thì lại không có quyền."

2. Đã có cơ thể, giới tính hoàn chỉnh thì không cần chuyển đổi giới tính. Không thể cho phép chuyển giới theo ý thích trong khi cơ thể hoàn toàn “bình thường” được

Chuyển giới được khoa học xem là một tình trạng tâm lý bình thường. “Giới tính thật” của mỗi người nên được hiểu là giới tính mà bản thân người đó tự cảm nhận về mình, là giới tính mà họ muốn sống với, chứ không phải dựa trên những gì người ngoài nhìn vào. Vậy đối với người chuyển giới, “giới tính thật” của họ là giới tính họ mong muốn, chứ không phải giới tính lúc sinh ra. Việc cấm thực hiện phẫu thuật xác định lại giới tính với người chuyển giới là ngăn cản họ được sống đúng giới tính của họ.

Căn cứ trên quyền bình đẳng, quyền được thừa nhận trước pháp luật, quyền với cơ thể, quyền tự do thể hiện cũng như quyền riêng tư, thì việc cho phép một người thay đổi giới tính cho phù hợp với nguyện vọng của họ cũng là một quyền chính đáng và cần được thừa nhận. Bản thân mỗi người sẽ biết điều gì là tốt nhất cho mình, không thể ép buộc một người phải sống theo cách mà họ không muốn, đặc biệt khi việc đó không ảnh hưởng gì tới quyền, lợi ích của người khác.

3. Có nhiều người đi chuyển giới là để hưởng ưu đãi, hoặc để trốn tránh nghĩa vụ dựa theo giới tính mới, như vậy không thể cho chuyển giới "bừa bãi" được

Đúng là có nhiều quy định pháp luật, chính sách theo hướng ưu đãi cho một giới nào đó, ví dụ như nữ giới không thực hiện nghĩa vụ quân sự bắt buộc, hoặc nam giới thì có điểm chuẩn xét tuyển vào trường hệ quân đội thấp hơn nữ giới, hay độ tuổi nghỉ hưu, cách tính thành tích thể thao của nam và nữ là khác nhau. Nhiều người nghĩ rằng sẽ xảy ra tình trạng người ta đi chuyển giới để trốn tránh hay hưởng ưu đãi nhất định từ việc có giới tính mới.

Quan điểm này chứng tỏ nhiều người vẫn chưa có đủ kiến thức về người chuyển giới và sự nghiêm túc, khó khăn của quá trình chuyển giới. Chuyển giới là một quyết định cần sự trưởng thành, không thể hoàn lại, tốn nhiều thời gian, tiền bạc, sức khỏe và thậm chí chịu áp lực từ sự kỳ thị. So sánh về thiệt hơn thì không người nào lại đi chuyển giới với mục đích chính là để hưởng ưu đãi từ giới tính mới cả. Hơn nữa, chuyển đổi giới tính không phải là một dạng dịch vụ không điều kiện, mà nó được giám sát bởi các cơ quan y tế phù hợp, người chuyển giới cần được kiểm tra tâm lý là thật sự mong muốn và thích nghi được với giới tính mới, chứ không phải cứ đăng ký là được chuyển giới.

4. Nhưng sẽ có những trường hợp “chuyển đi chuyển lại”, nay thích làm giới này, mai thích làm giới khác thì sao

Những lo ngại về việc người chuyển giới sẽ “tự tiện” chuyển đi chuyển lại là không có cơ sở. Mặc dù trường hợp này là có xảy ra rất hiếm trên thế giới, không có nghĩa là nó ngăn cản việc người chuyển giới có quyền tự quyết về cơ thể của mình. Điều này cũng giống như lập luận “không nên cho phép kết hôn vì sợ sẽ ly hôn” vậy, nếu đó là quyền chính đáng, thì họ có quyền thực hiện nó.

5. Thừa nhận chuyển đổi giới tính nghĩa là thừa nhận luôn hôn nhân cùng giới

Trong hầu hết trường hợp, người chuyển giới sẽ yêu người mà họ nghĩ có giới tính khác với họ (ví dụ người chuyển giới từ nam thành nữ sẽ yêu người nam). Như vậy khi đã phẫu thuật chuyển giới và được thừa nhận giới tính mới, thì trên pháp lý họ là hai người khác giới, có thể kết hôn với nhau như hai người khác giới chứ không phải cùng giới.

Một số ít trường hợp, người chuyển giới che giấu bản thân mình, đang trong hôn nhân với một người khác giới (trên giấy tờ), nếu sau khi chuyển giới thì hệ quả pháp lý là hai người này trở thành hai người cùng giới. Một số quốc gia giải quyết bằng cách yêu cầu người thực hiện chuyển giới phải đang trong tình trạng độc thân. Tuy nhiên, cách giải quyết hợp lý và đồng bộ nhất vẫn là hợp pháp hóa hôn nhân không phân biệt giới tính.

6. Chuyển đổi giới tính là một vấn đề nhạy cảm văn hóa, xã hội nên cần hạn chế

Không gì có thể bất hợp lý hơn khi chúng ta làm luật về một nhóm người mà quan điểm của người ngoài cuộc lại được coi trọng hơn nguyện vọng, tiếng nói của người trong cuộc. Nếu tất cả người chuyển giới đều mong muốn được thay đổi tên gọi, giới tính và giấy tờ, và điều này là nhu cầu chính đáng, không ảnh hưởng tới quyền lợi người khác, thì giải pháp đưa ra là cần phải giáo dục, nâng cao ý thức xã hội về vấn đề còn nhạy cảm này, đồng thời tiến hành những hỗ trợ thích đáng như tham vấn, liệu pháp hoóc-môn, phẫu thuật để người chuyển giới có thể tự do thể hiện bản dạng giới của mình và giảm thiểu kỳ thị.

7. Thừa nhận chuyển giới thì sẽ không thể quản lý được, tốt nhất là cần thận trọng, khoan vội cho phép chuyển giới

Trên thực tế, việc không thừa nhận quyền xác định lại giới tính của người chuyển giới gây ra nhiều rắc rối hơn là việc hợp pháp hóa nó. Nhiều người chuyển giới không có giấy tờ tùy thân, hoặc không khớp với thể hiện bên ngoài, đây chắc chắn là điều mà về mặt quản lý, nhà nước cũng không mong muốn. Không ai nên nằm ngoài sự thừa nhận của pháp luật cả.

Việc cấm hay không thừa nhận việc chuyển giới không thể làm họ ngừng khao khát được sống đúng với giới tính mong muốn của mình. Không thừa nhận chuyển giới có nghĩa là họ vẫn phải gồng mình để chịu những ca phẫu thuật tốn kém gấp nhiều lần và nguy hiểm ở nước ngoài. Không thừa nhận có nghĩa là tên gọi, giới tính của họ sẽ vẫn không phù hợp với tình trạng cơ thể thực tế. Đồng thời còn ngăn cản họ tiếp cận với các quyền khác như kết hôn, đi lại bằng máy bay, mua bán, việc làm...

Có nhiều quan điểm cho rằng việc chuyển giới làm tăng áp lực với hệ thống hành chính, gây tốn kém, lãng phí. Tuy nhiên thừa nhận quyền chuyển giới không chỉ giúp cuộc sống một bộ phận người chuyển giới thuận lợi, hạnh phúc hơn, mà còn giảm những chi phí xã hội do chính việc không thừa nhận gây ra như giải quyết việc làm, tệ nạn, hệ thống hỗ trợ…

Tim Cook: "Đây là viên gạch của tôi"

2014-10-30T20:20:00.000+07:00

Ngày 30/10/2014, Tim Cook, Tổng giám đốc Điều hành của công ty Apple, viết một bài xã luận trên tạp chí Businessweek, trong đó công khai rằng ông là người đồng tính. Là một người vốn cực kỳ kín tiếng, lại lãnh đạo công ty công nghệ hàng đầu thế giới, Tim Cook chưa bao giờ đề cập tới xu hướng tính dục của mình, dù có nhiều lời đồn đoán, tiết lộ.

Trong lĩnh vực kinh doanh, giới doanh nhân, đặc biệt là ngành công nghệ, đồng tính vẫn là một chủ đề khá khép kín. Tuy vậy, ngày càng nhiều doanh nhân công khai mình là người đồng tính hơn, có thể kể tới: Chris Hughes (Đồng sáng lập Facebook), Peter Thiel (Đồng sáng lập Paypal), Megan Smith (Phó Chủ tịch mảng Phát triển Kinh Doanh Google)...

Nguồn ảnh: Ashley Gilbertson (Bloomberg Businessweek)

Dưới đây là toàn bộ bài viết của Tim Cook.

Trong suốt sự nghiệp chuyên môn của mình, tôi luôn cố gắng giữ sự riêng tư ở mức tối thiểu. Tôi có gốc gác khiêm tốn, và tôi không tìm kiếm sự chú ý của mọi người. Apple đã là một trong những công ty được theo dõi sát sao nhất trên thế giới rồi, và tôi muốn giữ tâm điểm vào những sản phẩm và những điều phi thường mà khách hàng chúng tôi có được từ chúng.

Cùng lúc đó, tôi cũng tin tưởng sâu sắc những lời nói của Martin Luther King, rằng: “Câu hỏi bền bỉ và khẩn thiết nhất của cuộc sống chính là ‘Bạn đang giúp ích gì cho những người khác?’” Tôi thường tự vấn mình câu hỏi đó, và tôi nhận ra rằng việc cố giữ kín đời sống riêng tư đang ngăn cản tôi làm một việc quan trọng hơn. Và đó là lý do tôi đi đến quyết định của mình ngày hôm nay.

Từ lâu, tôi đã công khai với nhiều người về xu hướng tính dục của mình. Rất nhiều đồng nghiệp tại Apple biết tôi là người đồng tính, và điều đó không làm thay đổi cách mà họ ứng xử với tôi. Tất nhiên, tôi thật may mắn khi được làm việc ở một nơi luôn yêu sự sáng tạo, đổi mới, và điều đó chỉ có thể được nuôi dưỡng khi bạn biết trân trọng sự khác biệt của người khác. Nhưng không phải ai cũng may mắn như tôi.

Trong khi tôi chưa bao giờ phủ nhận tính dục của mình, tôi cũng chưa bao giờ thừa nhận nó, cho tới tận bây giờ. Vì vậy hãy cho tôi nói rõ: Tôi tự hào là người đồng tính, và tôi xem đồng tính là một trong những món quà tuyệt vời nhất mà Chúa đã trao cho tôi.

Việc là một người đồng tính giúp tôi hiểu sâu sắc hơn về cảm giác khi là một nhóm thiểu số, và mở cánh cửa sổ để tôi nhìn được những khó khăn mà những người ở trong các nhóm thiểu số khác phải đối mặt hàng ngày. Nó cho tôi nhiều sự thấu cảm hơn, dẫn đến một cuộc sống phong phú hơn. Đôi khi điều đó cũng thật khó khăn và khắc nghiệt, nhưng nó cũng cho tôi sự tự tin để sống là chính mình, đi theo con đường của bản thân, và vươn cao lên trên những vận nghịch và sự mù quáng. Nó cũng giúp tôi có được lớp da của loài tê giác, một điều vô cùng thích hợp khi bạn là Tổng giám đốc của Apple.

Thế giới đã thay đổi quá nhiều từ lúc tôi còn nhỏ. Nước Mỹ đang tiến tới bình đẳng hôn nhân, và những nhân vật của công chúng dũng cảm công khai đã giúp thay đổi thái độ của xã hội và làm cho nền văn hóa của chúng ta bao dung hơn. Dù vậy, vẫn còn những đạo luật đang nằm trên giá sách ở phần lớn các bang cho phép chủ doanh nghiệp sa thải nhân viên chỉ vì xu hướng tính dục của họ. Vẫn còn nhiều nơi mà chủ nhà có thể tống cổ người thuê vì họ là người đồng tính, hay những nơi mà chúng tôi bị ngăn cấm vào thăm người bạn đời đang nằm trên giường bệnh, hay tước quyền thừa kế di sản. Vô số người, đặc biệt là trẻ em, phải đối mặt với nỗi sự hãi và bạo hành hàng ngày bởi vì xu hướng tính dục của chúng.

Tôi không xem mình là một nhà vận động quyền, nhưng tôi biết mình hưởng lợi nhiều như thế nào từ sự hy sinh của những người khác. Vì vậy, nếu việc mọi người biết rằng Tổng Giám đốc của Apple là một người đồng tính có thể giúp một ai đó đang vật lộn với việc mình là ai, hay có thể mang lại bình yên cho những người đang cảm thấy đơn độc, hay có thể gợi cảm hứng để họ đấu tranh cho quyền bình đẳng, thì tôi thấy hoàn toàn xứng đáng để đánh đổi cuộc sống riêng tư của mình.

Tôi thừa nhận đó không phải là một quyết định dễ dàng. Sự riêng tư vẫn rất quan trọng với tôi, và tôi vẫn muốn giữ lại một chút cho bản thân. Tôi đã coi Apple như cuộc sống của tôi, và tôi sẽ tiếp tục dành hầu hết thời gian tôi còn thức để tập trung vào việc trở thành người CEO tốt nhất. Vì đó là điều mà những nhân viên của chúng tôi xứng đáng có được—và cả khách hàng, đối tác, cổ đông nữa, họ cũng xứng đáng như vậy. Một phần của sự tiến bộ xã hội là hiểu được rằng, một con người không chỉ được định nghĩa bởi tính dục, chủng tộc hay giới tính của họ. Tôi còn là một kỹ sư, một người cậu, một người yêu thiên nhiên, một tay mê thể thao, một đứa con của miền Nam, một cổ động viên nhiệt thành, và nhiều thứ khác nữa. Tôi mong rằng mọi người sẽ tôn trọng ao ước được tập trung vào những thứ thích hợp với tôi, những công việc mang lại cho tôi niềm vui.

Công ty mà tôi may mắn lãnh đạo đã vận động từ rất lâu vì quyền con người và sự bình đẳng. Chúng tôi ủng hộ mạnh mẽ cho một đạo luật lao động bằng đẳng trước cả khi Quốc hội làm việc đó, cũng như việc chúng tôi đã ủng hộ cho hôn nhân cùng giới tại tiểu bang California nơi chúng tôi có trụ sở. Và chúng tôi lên tiếng phản đối tại Arizona khi bang đó thông qua một đạo luật kỳ thị nhắm tới cộng đồng người đồng tính. Chúng tôi sẽ tiếp tục đấu tranh cho những giá trị của chúng tôi, và tôi tin rằng bất kỳ người CEO nào của công ty phi thường này, dù là chủng tộc, giới tính hay xu hướng tính dục nào, cũng sẽ làm điều tương tự. Cá nhân tôi sẽ tiếp tục vận động cho quyền bình đẳng cho mọi người cho đến khi đôi mắt của tôi nhắm lại mãi mãi.

Khi tôi tới văn phòng mỗi sáng, bức chân dung lộng khung của Ngài King và Robert F. Kennedy mỉm cười với tôi. Tôi không giả vờ rằng viết ra điều này sẽ đặt tôi vào chung con đường với họ. Tất cả những gì tôi đã nói ra ở đây, cho phép tôi ngẩng đầu nhìn vào những bức chân dung đó và biết rằng tôi đang làm phần việc của mình, dù nhỏ, nhưng giúp ích cho người khác. Chúng tôi cùng lát con đường ngập đầy ánh nắng bước tới bình đẳng cùng nhau, từng viên, từng viên gạch một. Và đây chính là viên gạch của tôi.

Cú đập thứ 101

2014-09-07T00:37:00.002+07:00

"Khi tôi làm một việc gì đó và thấy dường như không có sự tiến triển gì, tôi lại nhìn một người dùng chiếc búa tạ của mình đập vào tảng đá đến 100 lần mà vẫn không làm nó xuất hiện một vết nứt nào cả. Nhưng đến lần đập thứ 101 thì tảng đá vỡ làm đôi. Và tôi biết rằng không phải cú đập cuối cùng đã làm vỡ nó, mà là nhờ vào cả 100 cú trước đó." (Jacob Riis)

Các bạn thân mến, Luật Hôn nhân và gia đình được thông qua hôm nay đã nói không với hôn nhân cùng giới, không thừa nhận chung sống cùng giới. Nhìn ở nhiều khía cạnh, Luật này không có gì tiến triển trong việc bảo vệ quyền các cặp cùng giới.

Nhưng mọi người hãy nhớ, chúng ta đã liên tục đập vào "tảng đá" ấy trong suốt những năm qua, nhiều thứ đã thay đổi từ bên trong, trong đó, sự thay đổi lớn nhất chính là bản thân người đồng tính. Chúng ta biết mình xứng đáng được hưởng quyền gì, đối xử ra sao và làm cách nào để lên tiếng.

Đối với nhà làm luật và xã hội, đây sẽ là lời khất hẹn đầu tiên và cuối cùng có thể đưa ra, vì trong tương lai, không thể tiếp tục viện lý do "lộ trình từ từ" hay "chưa phải thời điểm" được nữa. Nói cách khác, Quốc hội đang "nợ" người đồng tính, và phải "trả" vào lần tiếp theo.

Tảng đá ấy đã bị đập 100 lần. Và cần thêm một chút thời gian, rất gần thôi, tôi tin như vậy, cú đập thứ 101 sẽ xuất hiện, và làm vỡ tung tảng đá bấy lâu trì nặng chúng ta.

Truvada: "Thần dược" chống HIV?

2014-07-17T16:48:00.000+07:00

Trong thông cáo báo chí ngày 11/7/2014 của Tổ chức Sức khỏe Thế giới (WHO), có đoạn: "Lần đầu tiên, WHO mạnh mẽ khuyến khích những nam giới có quan hệ tình dục với nam cân nhắc sử dụng thuốc kháng virus như một biện pháp bổ sung để phòng ngừa nhiễm HIV (phòng ngừa tiền phơi nhiễm) bên cạnh việc sử dụng bao cao su. Tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm nam giới có quan hệ tình dục với nam giữ mức cao gần như ở mọi nơi và những biện pháp phòng ngừa mới là cực kì cần thiết."*

Thông tin này khá quan/nghiêm trọng, khi cả CDC và giờ là WHO đều ra khuyến nghị tất cả những người đồng tính nam đang có sinh hoạt tình dục hãy bắt đầu sử dụng PrEP (thuốc chống tiền phơi nhiễm) hàng ngày như một biện pháp bổ sung để phòng ngừa HIV. Nếu thông tin này không được hiểu một cách thấu đáo sẽ tạo một nhận thức không đầy đủ về PrEP, cũng như về nhận định nguy cơ, hành vi của người đồng tính nam.

PrEP (phòng ngừa tiền phơi nhiễm) và Truvada ("viên thuốc màu xanh")

Thuốc Truvada của hãng Gilead Sciences, hay còn gọi là "blue pill" (vì nó có màu xanh, màu của hy vọng) là một nhãn thuốc kháng virus HIV sử dụng khi một người HIV âm tính thực hiện hành vi tình dục nguy cơ cao (ví dụ phát hiện rách, tuột bao khi quan hệ, hay quên/không sử dụng bao cao su với người không rõ tình trạng). Những người thường xuyên có hành vi nguy cơ cao (lao động tình dục, diễn viên phim khiêu dâm, hoặc người có người yêu là "HIV poz" (dương tính) được khuyên sử dụng hàng ngày PrEP. Vì Truvada là nhãn thuốc phổ biến nhất của PrEP nên trong bài viết này đôi khi sẽ sử dụng thay thế hai từ này.

Vốn là thuốc điều trị HIV, dùng với một số thuốc khác. Vài năm trước, Truvada được chứng minh có thể ngăn ngừa lây nhiễm HIV khi sử dụng hàng ngày. Khi một người "HIV neg" (âm tính) sử dụng Truvada hàng ngày, cơ thể có sức đề kháng mạnh hơn với HIV, thành ra được ví như "thuốc phòng tránh HIV", bất chấp không cần biện pháp bảo vệ vật lý khác. Nếu dùng đều đặn sẽ giảm được nguy cơ đến 92% (theo tài liệu WHO), thậm chí là 99% (theo quảng cáo). Nếu dùng không thường xuyên thì tỷ lệ còn khoảng 40%.

Cũng vì thế mà Truvada được/bị gắn nhãn là "thuốc ăn chơi", là "lệnh bài" cho những người thích barebacking (quan hệ không sử dụng bao cao su). Có hẳn từ lóng để chế nhạo những người dùng Truvada cho mục đích quan hệ tình dục vô tội vạ, là "Truvada whores" ("dân chơi Truvada"). Tác dụng phụ? Buồn nôn, nhức đầu, đau lưng, vấn đề về thận, trầm cảm, những triệu chứng này nhẹ và giảm dần sau vài tuần, vài tháng.

Quan điểm ủng hộ PrEP như một biện pháp phòng tránh HIV

"Some people don't use condom, get over it!" là khẩu hiệu... tôi tự nghĩ ra. Đôi khi chúng ta tuyên truyền thật nhiều về việc bắt buộc phải sử dụng bao cao su, nhưng giống rất nhiều vấn đề khác trong cuộc sống, thực tế nó vẫn ở đó: vẫn sẽ có người không sử dụng, vì nhiều lý do, không biết hoặc không thích. Vậy nếu có một biện pháp làm tăng hiệu quả việc phòng ngừa, thì tại sao chúng ta lại chối bỏ nó?

Quyền. Không ai bị ép buộc phải dùng bao cao su, nói cách khác, họ có quyền không sử dụng bao cao su. (Tương tự một phụ nữ để tránh thai thì có thể dùng bao cao su, hoặc uống thuốc tránh thai nếu cô ta không thích.) Nếu một người kiên quyết nói "Tôi sẽ không sử dụng bao cao su", và chúng ta biết Truvada có thể làm giảm nguy cơ nhiễm HIV, chúng ta có xem đó là quyền của họ để phổ biến họ sử dụng thuốc này không? Câu trả lời là "tại sao không?" Họ có quyền lựa chọn điều gì tốt nhất và làm họ thấy thoải mái. Nếu sử dụng PrEP khiến họ thoải mái, thỏa mãn và hạnh phúc hơn dùng bao cao su, thì họ có quyền lựa chọn PrEP.

Biện pháp kết hợp. Tất cả các tài liệu truyền thông đều coi PrEP như một "biện pháp bổ sung", bên cạnh việc sử dụng bao cao su chứ không phải là "biện pháp thay thế." Thực tế thì sử dụng bao cao su là biện pháp rất an toàn, tuy vậy trong quan hệ qua đường hậu môn thì việc rách bao cao su là thường xuyên hơn, vậy khi kết hợp với một biện pháp như PrEP sẽ làm tăng hiệu quả phòng ngừa hơn nữa.

Biện pháp cho những ai phù hợp. Không ai bắt buộc bạn phải từ bỏ bao cao su cả. Thêm nữa giá thành của Truvada là khá cao, không phải ai cũng mua được. Những người sẵn sàng bỏ thêm tiền để tăng sự bảo vệ thì họ sử dụng thêm PrEP. Bất cứ biện pháp hiệu quả nào đều nên được phổ biến và cân nhắc.

Quan điểm phản đối PrEP như một biện pháp phòng tránh HIV

Mạnh mẽ nhất vẫn là ý kiến cho rằng đây là một chiêu vận động bán hàng của Truvada, WHO và CDC chỉ đang làm quảng cáo và truyền thông cho nó. Sự nhiệt tình quảng bá PrEP như một biện pháp phòng tránh HIV của WHO khiến người ta hoài nghi về những hợp đồng kinh tế đằng sau đó. Những lời nặng nề như "công ty thuốc không chữa bệnh, họ chỉ muốn tạo ra khách hàng" thường xuyên được nhắc tới.

Giá thành. PrEP khá đắt, so với cả các nước phát triển (khoảng $800-1300 USD/tháng, giá thành gốc và ít công ty bảo hiểm chi trả cho Truvada). Họ hồ nghi làm sao WHO dám "điên rồ" khuyến nghị hàng trăm triệu người đồng tính trên khắp thế giới một biện pháp đắt tiền và không phù hợp như vậy.

Lựa chọn. Cái này phản lại lập luận "quyền" ở trên. Nếu họ thực hiện hành vi tình dục không an toàn, đó là "lựa chọn" chứ không phải "quyền" của họ. Quyền ở đây phải là quyền của người khác được bảo vệ khỏi các hành vi không an toàn.

Biện pháp không bền vững. Theo phát biểu không chính thức, mặc dù luôn được khuyến cáo là một "biện pháp đi kèm" với bao cao su để tăng hiệu quả, những người sử dụng PrEP luôn có tỷ lệ sử dụng bao cao su thấp dần rõ rệt theo thời gian. Thói quen chỉ được tạo từ hành vi duy trì liên tục, nếu nó không được duy trì thì thói quen cũng sẽ sớm muộn bị bỏ. Rất nhiều người vẫn trung thành với quan điểm, đặt một miếng cao su lên mỗi khi quan hệ tình dục vẫn đơn giản, kinh tế và hiệu quả hơn rất nhiều so với uống liên tục một loại thuốc. Màu xanh tươi mát, màu của niềm tin, hy vọng của viên thuốc Truvada có thể làm người dùng ảo tưởng rằng mình đã hoàn toàn an toàn. Theo quan điểm này, PrEP cần được xem là biện pháp "khẩn cấp" hơn là một biện pháp thường xuyên.

Tuân thủ. Một nghiên cứu cho thấy, chỉ 10% người dùng Truvada tuân thủ uống thuốc đều đặn. Khi vừa không tuân thủ thuốc, vừa bỏ thói quen sử dụng bao cao su, tâm lý chủ quan và không đi xét nghiệm thường xuyên, thì hành vi quan hệ tình dục của họ sẽ có nguy cơ rất cao. Những người ủng hộ PrEP nói rằng "kêu gọi thay đổi hành vi là một việc không hiệu quả" (ám chỉ việc kêu gọi sử dụng bao cao su), nhưng họ quên rằng sử dụng Truvada thật ra cũng là một thay đổi hành vi khi phải tuân thủ việc uống thuốc đều đặn.

Kháng thuốc. Truvada dùng chất tương tự như trong thuốc điều trị HIV, do vậy việc sử dụng diện rộng thuốc này có thể khiến tăng khả năng kháng thuốc của HIV. Muốn tránh tình trạng này, trước khi sử dụng Truvada, người ta cần xét nghiệm đảm bảo âm tính, sau đó xét nghiệm lại định kỳ vài tháng, rồi mới bắt đầu sử dụng PrEP hàng ngày. Điều này là rất khó. Nếu nhiễm HIV khi bắt đầu/đang sử dụng Truvada, sẽ làm HIV trở nên kháng thuốc mạnh hơn, và nếu lây sang người khác thì nó cũng kế thừa những đặc tính đó. Họ cáo buộc đây là sự vô trách nhiệm của các chiến dịch quảng bá Truvada.

Tác dụng phụ. Một số người sử dụng Truvada nói tác dụng phụ của nó là đáng kể. Khi cơ thể bạn không bị bệnh, bạn lại phải liên tục uống một thuốc kháng virus, thì đó là một điều không tốt với cơ thể.

STIs (các nhiễm khuẩn qua đường tình dục). PrEP không có tác dụng với các STI hay các bệnh lây qua đường tình dục như viêm gan, giang mai, lậu... Việc sử dụng PrEP như biện pháp phòng ngừa HIV có thể sẽ làm sao lãng việc sử dụng bao cao su, vốn vẫn là biện pháp hiệu quả để phòng tránh STIs.

Định kiến thêm về hành vi tình dục cùng giới. Bất kỳ ai có hành vi quan hệ tình dục không an toàn, không phân biệt cùng giới hay khác giới, là đều có nguy cơ cao và đều cần có biện pháp bảo vệ. Vậy tại sao phải nhấn mạnh việc sử dụng PrEP cho người đồng tính? Điều này cũng góp phần khắc sâu thêm định kiến "HIV là chuyện của đồng tính".

Kết luận

Sớm muộn thông tin về Truvada và khuyến cáo của WHO cũng sẽ tới Việt Nam. Nguồn cung ứng thuốc tới thị trường Việt Nam thì chưa rõ. Vậy thì rất cần thiết để ngay từ bây giờ chúng ta có đủ thông tin về PrEP cũng như phân tích các quan điểm về khuyến nghị của WHO, nhất là sự nhạy cảm về truyền thông với báo chí, các tổ chức làm về sức khỏe, và nhận thức của cộng đồng người đồng tính.

* Xem tại: http://www.who.int/mediacentre/news/releases/2014/key-populations-to-hiv/en/
Bài viết đã được đăng trên Diễn Ngôn.

"Nếu ngày mai thức dậy tôi vẫn là người độc thân..."

2014-05-17T17:22:00.002+07:00

(Dưới đây là bài phát biểu của Sáu Sắc tại Buổi kỷ niệm Ngày Quốc tế Chống kỳ thị Người đồng tính và Chuyển giới "IDAHOT" vào ngày 15/5/2014 tại Hà Nội)

Người tham gia tại sự kiện

Kính thưa quý đại biểu,

Chỉ trong một tháng trở lại đây, đã có hai đám cưới của hai cặp đôi cùng giới được tổ chức tại tỉnh Bình Phước và Tiền Giang. Tôi tin rằng trên khắp đất nước Việt Nam vẫn luôn có những đám cưới như vậy diễn ra, có thể không công khai trên báo chí, có thể diễn ra trong nội bộ gia đình họ hàng, cũng có thể chỉ là giữa hai người với nhau.

Điều làm tôi cảm thấy hạnh phúc khi nhìn hai đám cưới này, là sự tham dự và ủng hộ của gia đình hai bên. Một phụ huynh từng nói với tôi “Nếu mình không thể ủng hộ con mình, thì làm sao người khác có thể ủng hộ nó.” Tình yêu thương từ gia đình, sẽ là hành trang để những người đồng tính, song tính và chuyển giới (“LGBT”) mạnh mẽ bước ra ngoài cuộc sống, đối diện với những định kiến và phân biệt đối xử còn tồn tại trong xã hội.

Cách đây 24 năm, tức là đã gần 1/4 thế kỷ, vào ngày 17/05/1990, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã loại đồng tính ra khỏi danh sách các rối loạn tâm lý và xem đó là một tình trạng bình thường, tự nhiên và không thể tách rời của con người.

Đôi lúc tôi tự đùa với mình rằng phải chi những định kiến, kỳ thị và phân biệt đối xử cũng chỉ là những dòng chữ trong một cuốn sổ hay danh sách nào đó; và chỉ bằng một nghị quyết, chúng ta đã có thể đưa nó ra khỏi cuộc sống. Tất nhiên mọi thứ không dễ dàng như vậy, xóa bỏ định kiến, kỳ thị là một công việc cần những nỗ lực không ngừng nghỉ của toàn xã hội, thậm chí nó có thể là một công việc không bao giờ chấm dứt. Nhưng sẽ luôn có một con đường để chúng ta bước tới.

Trong nhiều năm qua, cộng đồng LGBT tại Việt Nam chưa bao giờ đơn độc. Xung quanh chúng tôi còn có bạn bè, gia đình, đồng nghiệp, những người ủng hộ. Đặc biệt ngày càng có nhiều tổ chức quốc tế, như Liên Hợp Quốc ngày hôm nay, các đối tác phát triển, các tổ chức xã hội đã hỗ trợ vô cùng thiết thực cho cộng đồng; và những anh chị phóng viên cùng chúng tôi chiến đấu trên mặt trận truyền thông để xóa bỏ kỳ thị với người LGBT. Tất cả cho thấy những cố gắng của chúng tôi là không uổng phí.

Những ngày này, cả đất nước đang hướng về biển cả quê hương. Cũng như tất cả người dân Việt Nam, hàng triệu người đồng tính mong mỏi hòa bình sẽ luôn được duy trì trên mảnh đất này. Vì chúng tôi hiểu, Độc lập thuộc về Tổ quốc, Tự do thuộc về con người, và Hạnh phúc nằm ở mỗi con tim biết yêu thương và được tôn trọng.

Chúng tôi chia sẻ cùng những niềm trăn trở của đất nước, khi thấy rằng những hạnh phúc riêng tư cũng sẽ trở nên mỏng manh khi sóng biển không còn phẳng lặng. Hơn lúc nào hết, chúng tôi cảm nhận đây là thời điểm của tất cả người dân Việt Nam cần giương cao tinh thần đoàn kết, yêu thương, không phân biệt dựa trên bất kỳ cơ sở nào. Khi đoàn kết với nhau, chúng ta chợt nhận ra người LGBT cũng như tất cả mọi người. Những định kiến, phân biệt mà chúng ta dành cho nhau bấy lâu bỗng trở nên tầm thường và vô nghĩa. Tất cả đều đóng góp cho đất nước như nhau, tất cả cũng xứng đáng được hưởng những quyền bình đẳng nhau.

Những ngày tháng 5 sắp tới, bất kỳ người đồng tính Việt Nam nào cũng sẽ hướng về những thảo luận tại nghị trường của Quốc hội khóa XIII. Luật Hôn nhân và gia đình sửa đổi sẽ được thông qua. Nhưng đặc biệt hơn nhiều đạo luật khác, luật này ảnh hưởng sâu sắc tới cuộc sống của chúng tôi. Nó sẽ nói cho tôi biết tôi được đối xử như thế nào trước pháp luật, nó sẽ nói với xã hội rằng tôi xứng đáng được hưởng những quyền gì, nó sẽ nói cho người tôi yêu thương rằng chúng tôi được bảo vệ như thế nào.

Một buổi sáng nào đó thức dậy, có thể tôi vẫn là người độc thân. Độc thân bên người tôi yêu. Độc thân chăm sóc cho người tôi gắn bó cả cuộc đời. Độc thân trong lời chúc phúc của bạn bè, gia đình. Độc thân trên mảnh giấy tôi cầm trên tay. Nhưng chúng tôi biết trong hành trình này, mình không bao giờ đơn độc.

Cộng đồng LGBT đã lên tiếng không mệt mỏi trong nhiều năm qua. Bây giờ là lúc để chúng tôi lắng nghe lời hồi đáp từ xã hội.

Xin cảm ơn quý đại biểu đã lắng nghe.

Hiến pháp 2013 không "đóng cửa" hôn nhân cùng giới

2014-01-20T14:02:00.001+07:00

Bài viết đã được đăng trên Diễn Ngôn.

Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992, sửa đổi năm 2013 (gọi tắt là Hiến pháp 2013) bắt đầu chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2014. Cộng đồng người đồng tính nên nhìn nhận Hiến pháp mới là cơ hội hay trở ngại với quyền kết hôn bình đẳng? Các nhà làm luật có thể nhìn nhận và lý giải như thế nào về những quy định mới trong Hiến pháp 2013, đặc biệt ở nội dung về quyền kết hôn. Liệu cánh cửa để hợp pháp hóa hôn nhân cùng giới có được “mở đường”, đã “đóng cửa”, hay là đang “khép hờ”?

Hiến pháp đang cản luật hợp pháp hóa hôn nhân cùng giới?

Câu hỏi trên được nhiều người đặt ra khi khoản 1 Điều 36 của Hiến pháp 2013 quy định: “Nam, nữ có quyền kết hôn, ly hôn. Hôn nhân theo nguyên tắc tự nguyện, tiến bộ, một vợ một chồng, vợ chồng bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau.” Và cho rằng như vậy nghĩa là chỉ có các cặp khác giới mới có quyền kết hôn.

Cũng trong năm 2013, Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 cũng được thảo luận lấy ý kiến. Một trong các đề xuất là bỏ điều cấm kết hôn cùng giới, tuy nhiên cũng ghi rõ là “không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính.” Quy định này được các nhà làm luật cho là phù hợp với thời điểm hiện tại, và cũng không vi phạm hiến pháp; một số khác lại cho rằng đây là quy định “nửa vời”, “lơ lửng” vì không cấm mà lại ghi không thừa nhận.

Câu hỏi đặt ra là chúng ta nên hiểu quy định về quyền kết hôn trong Hiến pháp 2013 thế nào, có thật sự là với quy định như vậy thì sẽ “đóng cửa” với hôn nhân cùng giới hay không?

- Hiến pháp 2013 không hề quy định “hôn nhân là giữa một nam và một nữ” mà là “nam, nữ có quyền kết hôn.” Thay vì định nghĩa hôn nhân, Hiến pháp 2013 chỉ quy định về quyền kết hôn. Thực tế thì người đồng tính nam vẫn là nam giới, người đồng tính nữ vẫn là nữ giới, thì có nghĩa là họ cũng có quyết kết hôn theo quy định hiện hành của Hiến pháp 2013. Quy định về quyền kết hôn của “nam, nữ” không ảnh hưởng hay ngăn cản quyền kết hôn của người đồng tính.

- Nguyên tắc “một vợ một chồng” mà Hiến pháp 2013 nhắc tới cần được hiểu là “đơn hôn”, với nội hàm là “không ai được kết hôn với người khác khi đang ở trong tình trạng hôn nhân với một người”, nói nôm na là không được phép “hai vợ” hoặc “hai chồng.” Nguyên tắc này cũng không có nghĩa rằng hôn nhân phải là giữa một nam và một nữ. Cái nhấn mạnh ở đây là “một – một” chứ không phải “vợ - chồng”, và vì vậy, hôn nhân giữa hai người cùng giới tính cũng đáp ứng được được nguyên tắc này.

Xem xét tính kế thừa của các quy định trong quá khứ

Điều thú vị là cho tới tận bản Hiến pháp 1992 thì vẫn không có điều khoản nào quy định về việc ai có quyền kết hôn. Năm 2000 khi luật Hôn nhân và gia đình thêm vào điều khoản 5 Điều 10 về cấm kết hôn giữa những người cùng giới tính; thì Hiến pháp 1992 sửa đổi năm 2001 vẫn không hề có quy định về quyền kết hôn.

Như vậy, chúng ta nên hiểu quy định “nam, nữ có quyền kết hôn” là một quy định để công nhận quyền kết hôn của công dân hơn là một quy định để định nghĩa hôn nhân hay để giới hạn người thụ hưởng quyền này.

Hiến pháp 1959 không có quy định về nguyên tắc “một vợ, một chồng”, và trên thực tế thì trước năm 1959, đa hôn (mà cụ thể thể là đa thê) vẫn không bị cấm trong quy định pháp luật. Chỉ tới khi luật hôn nhân và gia đình đầu tiên của Việt Nam ra đời năm 1959 thì đa hôn mới bị cấm, bằng quy định “một vợ một chồng” (Điều 1), “cấm lấy vợ lẽ” (Điều 3) và “cấm người đang có vợ, có chồng kết hôn với người khác.” (Điều 5) Đây là thời kỳ mà pháp luật mong muốn bảo vệ quyền lợi của phụ nữ trong hôn nhân nhiều hơn, và có những quy định chi tiết về cả việc “quyền tái giá” của phụ nữ góa chồng, xóa bỏ “trọng nam khinh nữ”... Từ Hiến pháp 1980, nguyên tắc “một vợ một chồng” chính thức được đưa vào và giữ nguyên cho tới bản Hiến pháp 2013 hiện hành.

Như vậy xuất phát từ tính kế thừa và nguồn gốc lịch sử, chúng ta nên hiểu quy định “một vợ một chồng” là quy định về chế độ đơn hôn, chứ không phải là quy định có mục đích ngăn cản hôn nhân cùng giới.

Giải quyết bài toán “vợ chồng” trong hôn nhân cùng giới như thế nào?

Thực tế pháp luật nhiều quốc gia đã dần dần thay thế các thuật ngữ tiềm ẩn phân biệt về giới như “nam, nữ” hay “vợ, chồng” ra khỏi hiến pháp và luật của mình. Và điều này trước hết là để không tạo sự phân biệt về giới tính nữa. Đối với quy định về hôn nhân, khi tiến tới hợp pháp hóa hôn nhân không phân biệt giới, các quốc gia thường thực hiện hai bước: bỏ đi điều khoản quy định giới tính của hai phối ngẫu, và trung tính hóa các thuật ngữ về giới.

- Bộ luật Dân sự Pháp 1804 (sửa đổi 2013) của Pháp, Điều 143 ghi: “Hôn nhân được kết hợp bởi hai người khác giới tính hoặc cùng giới tính.”

- Luật Hôn nhân 1955 (sửa đổi 2013) của New Zealand giải thích: “Hôn nhân là sự kết hợp của hai người, không phân biệt giới tính, xu hướng tính dục hay nhận dạng giới của họ.”

- Bộ luật Hôn nhân 1987 (sửa đổi 2009) của Thụy Điển, Điều 1 ghi: “Bộ luật này quy định về việc chung sống trong quan hệ hôn nhân. Hai người trong quan hệ hôn nhân trở thành phối ngẫu của nhau.” Bằng cách không nói gì về giới tính, Thụy Điển xem mọi quyền lợi và nghĩa vụ giữa các cặp cùng giới và khác giới là áp dụng hoàn toàn như nhau.

- Đáng lưu ý, Bộ luật Dân sự Tây Ban Nha 1889, Điều 44 từng ghi rất giống với Hiến pháp 2013 của Việt Nam, Điều 44: “Nam, nữ có quyền kết hôn theo quy định của Bộ luật này.” Vào năm 2005 khi tiến hành hợp pháp hóa hôn nhân không phân biệt giới tính, họ chỉ cần thêm vào một câu ngay sau đó: “Việc kết hôn có cùng điều kiện và hiệu lực bất kể là đối với những người cùng giới hay khác giới.” Điều này thể hiện rằng việc quy định quyền kết hôn của “nam, nữ” là không ảnh hưởng tới quyền kết hôn của những cặp cùng giới.

Bước thứ hai là trung tính hóa các thuật ngữ “vợ, chồng”, “cha, mẹ” bằng những thuật ngữ như “phối ngẫu, phụ huynh.” Trong một số trường hợp việc trung tính hóa thuật ngữ trở nên quá phức tạp, có thể giữ nguyên các thuật ngữ đang sử dụng, và thêm quy định rằng “khái niệm vợ, chồng trong luật này cũng được áp dụng tương tự đối với các bên trong quan hệ hôn nhân giữa hai người cùng giới tính.” Như vậy sẽ không cần sửa quá nhiều chỗ chi tiết.

Trên thực tế các mẫu giấy tờ cũng phải được sửa đổi cho phù hợp, nhưng không tách riêng giấy tờ cho các cặp cùng giới và khác giới, mà áp dụng một mẫu thống nhất. Các thuật ngữ “vợ, chồng”, “cô dâu, chú rể” được thay bằng “phối ngẫu” (“spouse”) hoặc đánh thứ tự “bên A, bên B” (party) , “đối tác 1, đối tác 2” (partner).

Các thuật ngữ này đôi khi được cho là quá khô khan (“Bên”), dễ gây hiểu lầm như một thương vụ (“Đối tác”) hoặc khó hiểu khi dịch ra tiếng Việt (“Phối ngẫu”, mặc dù thật ra từ này từng được sử dụng phổ biến bởi những người thuộc thế hệ trước đây). Trong trường hợp đó cũng khá đơn giản, các biểu mẫu chỉ cần ghi “vợ/chồng” hay “vợ hoặc chồng” cho cả hai bên và đánh thứ tự (A, B, 1, 2) và giải thích trong luật “phối ngẫu là vợ hoặc chồng.”

Trên thực tế nhiều người đồng tính nam xem nhau là “chồng”, nhiều người đồng tính nữ xem nhau là “vợ”, hoặc có thể thỏa thuận phân vai với nhau. Việc này hoàn toàn không liên quan tới vấn đề nhận diện giới tính như đối với người chuyển giới, mà đơn giản đó là sự vay mượn các khái niệm đang được dùng mà thôi.

Kết

Hiến pháp 2013 của Việt Nam là bản hiến pháp có nhiều thay đổi quan trọng, đặc biệt lần đầu tiên thừa nhận quyền kết hôn của công dân. Một số nguyên tắc, khái niệm được sử dụng trong Hiến pháp có thể gây trở ngại cho việc lập pháp sau này để bảo vệ quyền lợi của các cặp cùng giới. Tuy nhiên nếu chúng ta nhìn nhận đó chỉ là những khó khăn về mặt kỹ thuật, và hoàn toàn có những giải pháp thỏa đáng, những kinh nghiệm quốc tế sẵn có, thì việc vượt qua những trở ngại đó không phải là quá khó.

“Dĩ bất biến, ứng vạn biến”, cái vạn biến ở đây chính là những giải pháp phù hợp với thực tế, và cái bất biến chính là con người, tình yêu và hạnh phúc của con người. Những quyết định trong kỳ sửa đổi luật Hôn nhân và gia đình vào tháng 5/2014 sắp tới sẽ cho chúng ta biết các nhà làm luật đang thật sự quan tâm và trân trọng điều gì.

Cộng đồng LGBT Việt Nam cần gì để bước tiếp?

2014-01-11T14:37:00.000+07:00

Bài viết đã được đăng trên Diễn Ngôn.

“Theo các bạn thì cộng đồng người đồng tính, song tính, chuyển giới (“LGBT”) Việt Nam cần làm gì trong năm 2014?

Vào một ngày cuối năm 2013, câu hỏi này đã được đặt lên ở cuối buổi hội thảo về chủ đề phong trào quyền LGBT. Bên cạnh cấu trúc câu trả lời quen thuộc “phát huy những điểm mạnh, hạn chế những thiếu sót”, trong đầu tôi bật ra một câu khác hơn một chút: “Cộng đồng LGBT Việt Nam thật sự đang cần gì?”

Chúng ta cần nhiều sự kiện công cộng hơn nữa? Chúng ta cần nhiều người đồng tính công khai hơn nữa? Chúng ta cần nhiều bài báo, chương trình truyền hình ủng hộ LGBT hơn nữa? Chúng ta cần nhiều đối thoại giữa cộng đồng LGBT với những người hoạch định chính sách hơn nữa? …

Không thể lấy ước mơ để đạt được ước mơ. Và điều mà cộng đồng LGBT rất cần lúc này để công cuộc vận động chính sách, thay đổi xã hội có thể thành công: đó là lý lẽ.

Tại sao phải cần có lý lẽ?

Lý lẽ là một công cụ tương đương với bằng chứng và tình cảm. Thời gian vừa qua, cộng đồng LGBT đã sử dụng rất nhiều và thành công phương tiện “tình cảm.” Tất cả những nỗ lực từ việc công khai, kể câu chuyện đời mình, nói lên ước mơ của mình, tập hợp nhau hát múa sẽ tác động vào tình cảm của người nghe, người thấy. Nó còn tác động vào cả tình cảm của chính người trong cuộc khi họ thấy yêu bản thân và tự tin hơn.

Tuy nhiên con người hành động theo cả tình cảm lẫn lý trí. Tình cảm xuất phát từ sự thấu hiểu, đồng cảm, tình thương, sự xót xa... Tình cảm còn xuất phát từ niềm tin tôn giáo, văn hóa, giá trị sống. Đó là lý do tại sao khi đề cập tới hôn nhân cùng giới, nhiều người nói rằng “ủng hộ các bạn, nhưng không ủng hộ việc các bạn kết hôn” vì những gì cộng đồng làm chỉ mới tác động được tới sự cảm thông, chứ chưa thay đổi được niềm tin và giá trị của người đó về hôn nhân.

Trong khi đó, lý trí xuất phát từ các lập luận, tư duy logic, các động cơ lợi ích, các thông tin chính xác. Con người có xu hướng tự cho là mình cần phải hành động theo lý trí. Các hành động hợp với lý trí thường được gắn liền với sự công bằng, hợp với lẽ phải và công lý. Trong khi các hành động hợp với tình cảm thì thường được gắn với truyền thống văn hóa, đạo đức xã hội.

Cảm tính có thay thế được lý lẽ?

Cộng đồng LGBT Việt Nam thường nghĩa rằng mình đứng về lẽ phải, và lẽ phải là vũ khí mạnh nhất. Có thể. Nhưng nếu chỉ dùng tình cảm để thuyết phục mọi người đứng về lẽ phải thì có được không?

Nếu không có lý lẽ, anh sẽ chỉ là người đứng lên đòi hỏi quyền lợi cho bản thân, đấu tranh vì bản thân. Chỉ có tình cảm, nghĩa là người ta giúp anh vì người ta thương anh. Nó là hành động nhân văn nhưng không bắt buộc. Còn khi đủ lý lẽ, anh sẽ có cái "thế" để kêu gọi sự ủng hộ cho anh vì anh đang đấu tranh cho lẽ phải. Có lý trí, nghĩa là người ta nhận ra họ có nghĩa vụ phải tôn trọng anh.

Trong năm 2013, chúng ta có rất nhiều người đồng tính công khai với công chúng, nhưng hầu hết là người trẻ với ít trải nghiệm về cuộc sống hôn nhân. Và thông điệp của câu chuyện thường xoay quanh việc “yêu nhau lắm, muốn cưới nhau lắm, mong chờ pháp luật thay đổi lắm.” Đó chính là tác động tới tình cảm, mà không có đủ lý trí. Chúng ta cũng có rất nhiều sự kiện cộng đồng, hát ca và tung cao ngọn cờ cầu vồng, những bài báo khắc họa chân dung cuộc sống “là một người đồng tính.” Mỗi khi có một ý kiến phản đối, cộng đồng LGBT thường dùng sức mạnh của số đông để đàn áp, “anh thật ích kỷ, anh thật lạc hậu, anh thật kỳ thị.” Đó cũng là dùng cảm tính để thay cho lý trí, hay tệ hại hơn nữa là chụp mũ, “cả vú lấp miệng em.”

Lý lẽ, số đông và lẽ phải: không giống nhau

Có ý kiến cho rằng, xét cho cùng con người chỉ hành động vì lợi ích bản thân mình. Theo đó thì bản chất của lý lẽ là chỉ ra cho người ta thấy các lợi ích, tính hợp lý của đề xuất của ta gắn liền với lợi ích của họ. Ví dụ anh kỳ thị tôi vì xu hướng tình cảm, người khác có thể kỳ thị anh vì vùng miền, vì thu nhập. Trong khi kỳ thị tôi anh cũng chả được gì, chỉ là một định kiến về tâm lý do anh không hiểu về tôi. Định kiến thường xuất phát từ sự cảm tính về nỗi sợ mơ hồ của con người đối với những thứ mà họ không hiểu được. Và khi sự cảm tính này đến từ số đông, thì số đông sẽ lựa chọn kì thị và áp đặt lên những cái mà họ ghét, họ sợ.

Nếu chúng ta chỉ chú trọng tìm cách giải quyết bằng cảm tính, thì đầu tiên là chúng ta không giải quyết được tận gốc nỗi sợ - ghét do thiếu hiểu biết, thiếu lý trí. Tiếp nữa là chúng ta không thể “đấu” lại cảm tính của số đông bằng cảm tính của số ít. Hay nói cách khác, không thể “lấy thịt đè người” khi mà “người” có nhiều thịt hơn ta.

Nhiều quốc gia thường làm khảo sát hàng năm về tỷ lệ người ủng hộ quyền kết hôn LGBT, và những năm gần đây số người ủng hộ bắt đầu vượt lên làm đa số, có nghĩa là người phản đối lại trở thành thiểu số. Nhưng có một thực tế là tại Việt Nam số người phản đối vẫn còn là phần đông dân chúng. Trong thời điểm như vậy, nếu chỉ tuyệt đối dựa vào cảm tính, cộng đồng LGBT mãi mãi là một cộng đồng đáng thương, tội nghiệp, dễ tổn thương trong mắt xã hội. Lý lẽ là cái sẽ giúp cộng đồng xác lập một nền tảng bình đẳng để đứng lên.

Có lý lẽ để bao dung hơn, nhìn dài và đi xa hơn

Trong một cuốn sách của Michael A. Gilbert, ông có viết: “Bạn học được rất nhiều điều từ việc trao đổi lý lẽ với người khác. Trước hết, bạn học được người ta tin vào điều gì và tại sao như vậy. Thứ hai, từ cách mà họ đưa ra lý lẽ, bạn cũng học được cái gì là giá trị, niềm tin của họ và cách họ thể hiện nó. Bạn học được cả một thế giới quan của người khác. Lý lẽ cũng giúp bạn hiểu thực sự bạn tin vào điều gì, người khác tin vào điều gì, và tại sao như vậy.”

Lý tưởng thì chỉ có một, nhưng cần 1 triệu lý lẽ khác nhau để 1 triệu người LGBT có thể hiểu được tại sao mình cần phải có bình đẳng, và tại sao nhất quyết không thể là “bình đẳng một phần” hay “bình đẳng theo lộ trình.” Mỗi một người cần là một người đưa tin, nhà hoạt động trong chính gia đình của mình, cộng đồng của mình nơi trường học, xóm làng, nơi làm việc.

Có được lý lẽ trong tay, tôi tin sẽ không còn những người cho rằng cuộc đấu tranh của cộng đồng LGBT là không khả thi; bởi vì chúng ta không thể nào hoàn thành được điều mà chúng ta chưa bao giờ bắt đầu. Tôi tin sẽ không còn những người mất hết hứng khởi khi nghe nhà nước vẫn không thừa nhận hôn nhân cùng giới; bởi vì vận động chính sách không phải là câu chuyện xin cho một món đồ để “được hay mất”. Tôi tin sẽ không còn những người nổi đóa lên khi thấy có ai đó không ủng hộ hôn nhân cùng giới; bởi vì thay đổi xã hội thực sự cần thời gian và nỗ lực để đạt được, cũng như biến những người phản đối thành đồng minh của mình thì quan trọng hơn biến họ thành những kẻ thất bại hay đáng xấu hổ.

Kết

Chúng ta cần biết mình đang phải đối mặt với cái gì. Đó không phải là một tập giấy với những điều luật, mà sâu xa hơn là lý do mà những điều luật đó vẫn còn tồn tại ở đó. Chúng ta ghét những định kiến chứ chúng ta không ghét những người định kiến. Và lý luận chính là chìa khóa để khai mở cho mọi người đi đến việc tạo ra thay đổi xã hội.

* Cảm ơn hai bạn Thu Minh, Đức Minh đã đóng góp cho người viết “lý lẽ” để viết bài này.

15 việc người đồng tính nam Việt Nam không nên làm nữa

2014-01-08T16:59:00.002+07:00

1. Giữ nỗi sợ không căn cứ với những người nam giới nữ tính.

“Nam giới nữ tính” ở đây có thể là những người chuyển giới nam-nữ, hoặc những người đồng tính mà chúng ta hay gọi là “ẻo lả” hay “bóng lộ.” Tất cả chúng ta đều có những tiêu chuẩn, sở thích riêng. Nhưng có một sự khác biệt giữa việc thích những người nam tính và việc ghét những người nữ tính. Sự kỳ thị thường có chung một gốc rễ đó là không chấp nhận những sự khác biệt: có thể bạn không chấp nhận việc tự do thể hiện, thì người khác cũng có thể không chấp nhận việc tự do yêu thương của bạn.

Ngoài ra thử nghĩ xem bạn có chấp nhận được một người nữ giới nam tính không? Câu trả lời thường sẽ là “có.” Vì vậy việc sợ hay thấy xấu hổ khi đi chung, kết bạn với một người nam giới nữ tính cũng là biểu hiện của việc bạn bị định kiến về giá trị độc tôn nam tính. Gạt nỗi sợ đi và bạn sẽ hiểu thêm giá trị của tự do thể hiện.

2. Cố gắng gò mình vào một hình mẫu của người đồng tính nam.

Tùy mỗi xã hội, mỗi thời kỳ mà luôn tồn tại một hình mẫu bất thành văn nào đó về một người đồng tính nam: cư xử nam tính, khuôn mặt ưa nhìn, cơ bắp, sành điệu, hài hước, tâm điểm chú ý… Bạn có thể lo sợ mình “quá gay” hay không, hay có “đủ gay” hay chưa, trong khi thực tế là bạn sẽ không bao giờ quá hay đủ “gay” cả. Thật đáng tiếc khi một người không dám thể hiện cá tính thật bởi vì chỉ ước muốn gò mình để giống như những người đồng tính khác. Đây không phải là sự phán xét dành cho cá nhân bạn. Cái thực sự chúng ta cần nhiều không gian hơn cho sự bao dung.

3. Cố gắng gò mình cho khác với mọi người.

Thái cực bên kia của việc luôn muốn giống mọi người! Việc này có thể khiến bạn trở thành một người liên tục dùng mọi cách để có được sự chú ý của người khác. Và đó là biểu hiện của một người tự ti và nhiều mặc cảm.

4. Tình dục là chuyện nhỏ, nhưng tình dục là tất cả.

Thật sự khó chịu khi nhiều người hứng thú khám phá những gì có trong quần bạn hơn là những gì có trong tim hay đầu bạn. Sẽ không có chuyện gì xảy ra nếu 100 người bạn muốn quan hệ tình dục cũng là 100 người cũng chỉ muốn tình dục ở bạn. Nhưng nếu trong 100 người đó có những người muốn cả tình cảm của bạn, thì nó sẽ xuất hiện sự lợi dụng hoặc không công bằng ở đây.

Tuy vậy cũng không có sự phán xét hay áp đặt ở đây. Nếu một ai đó muốn lên giường ngay với người họ vừa gặp, đó là lựa chọn cá nhân của họ, miễn là đó là tình dục an toàn và không ai bị tổn thương về tình cảm. (Hy vọng như vậy.) Tương tự, nếu bạn cho rằng tình dục là việc trọng đại và cần hạn chế, điều đó cũng là lựa chọn của bạn. Chúng ta mất quá nhiều thời gian cho việc lấy người khác, hoặc bản thân mình, để so sánh và đánh giá nhau. Hãy cứ là mình.

5. Châm chọc và chế giễu những “bottom.”

Có rất nhiều hình thức, biểu hiện của việc tỏ ra xem thường, chế giễu những người “bottom”: gọi là “con này con nọ”, gắn với những đặc tính như ủy mị, yếu đuối, nhỏ nhặt, rắc rối… Định kiến này dựa trên quan niệm cho rằng “top” có giá hơn, bảo toàn giá trị nam tính hơn. Cho dù là việc đùa giỡn đi nữa thì điều này cũng rất khó chấp nhận khi dùng để nói về người yêu thương bạn (và cũng là người bạn yêu thương).

6. Cương quyết phải có sự phân vai trong mối quan hệ.

Việc phân vai là lựa chọn tự nguyện của từng cặp đôi. Câu hỏi thường đặt ra “ai là vợ, ai là chồng” có thể áp dụng được một chừng mực nào đó, mà cũng có thể không. Thay vì có gắng áp đặt quyền lực lên bên kia, mỗi người có thể tự xác định những điểm mạnh và hạn chế của mình. Điều này rất có ích khi tận dụng được sở thích hay kỹ năng của cả hai: ai yêu thích sửa xe thì sửa, ai giỏi nấu ăn thì nấu; và không bị dán nhãn nếu người sửa xe giỏi trang trí nhà cửa và người nấu ăn lại yêu thích đồ điện tử. Thậm chí nếu đó là vai trò trong tình dục, bạn vẫn luôn có giải pháp cho riêng cặp đôi của mình.

7. Định kiến với người song tính nam.

“Không nên quen bi”, “bi nó sẽ bỏ mình theo gái”, “bi là những người không dứt khoát”, “bisexual không có thật”… là một số định kiến phổ biến của người đồng tính nam về người song tính nam. Hãy tìm hiểu về người song tính trước khi bạn quyết định làm tổn thương họ.

8. Ảo tưởng về việc “bẻ trai thẳng.”

Điều này tương tự như việc có người quả quyết có thể khiến bạn thích người khác giới. Điều gì làm bạn nghĩ bạn hấp dẫn hơn những cô gái đối với những “trai thẳng”? Hoặc là mối quan hệ đó dựa trên lợi ích vật chất, hoặc đơn giản đó chỉ là trải nghiệm về tình dục. Mà hành vi tình dục thì không nhất thiết trùng với với xu hướng tính dục. Một mối quan hệ không dựa trên cảm xúc thật sự là một mối quan hệ nguy hiểm.

9. “Đánh hội đồng” những ý kiến trái chiều. Đó có thể là ý kiến của người ngoài về việc họ phản đối hôn nhân cùng giới, hoặc ý kiến gây tranh cãi của các thành viên LGBT khác. Nên nhớ tranh luận = quan điểm + lý lẽ. Và chúng ta thảo luận về quan điểm, chứ không tấn công vào cá nhân. Cần học cách tôn trọng quan điểm cá nhân và tranh luận dân chủ, tích cực.

10. Định nghĩa cuộc sống mình bởi “đồng tính.” Coi mọi khó khăn trong cuộc sống là do bản thân là người đồng tính. Người này làm bạn với mình thì chắc là người ủng hộ đồng tính. Đứa kia không chơi với mình chắc là nó kỳ thị đồng tính. Ba mẹ la mắng chắc vì định kiến với đồng tính. Mình sáng tạo, vui vẻ thế này chắc là do đồng tính... Thực tế bạn là một con người với rất nhiều khía cạnh khác nhau và không cần phải giới hạn cuộc sống mình như vậy.

11. Liên tục than thở về việc độc thân, sau đó vài ngày chiêm nghiệm về sự phù du của tình yêu. Có lẽ bạn cần cả thời gian để chiêm nghiệm thêm về việc bạn thực sự muốn gì.

12. Đối xử với các bạn nữ một cách thiếu tôn trọng. Bởi vì bạn đồng tính không có nghĩa là bạn có thể thiếu tế nhị với phụ nữ.

13. Cho rằng tất cả nam giới đẹp, hoặc thân thiện với người đồng tính thì là người đồng tính. Điều này thực sự gây khó chịu và phản cảm với nhiều người, một người không cần phải là đồng tính để ủng hộ đồng tính. Không phải ai đẹp cũng đồng tính và không phải ai đồng tính cũng đẹp.

14. Đăng hình cởi trần lên Facebook. Trừ khi Facebook của bạn chỉ dùng để giới thiệu cơ thể, việc làm này là lố bịch. Một hành động phổ biến khác là đăng hình tập trung vào các bộ phận cơ thể, kèm theo chú thích về tầm quan trọng của tâm hồn và tình yêu.

15. Quan hệ tình dục không biện pháp bảo vệ mới là “cool” hay “thật sự tin tưởng nhau.” An toàn luôn là trên hết. Hãy nhớ đến câu “khi bạn quan hệ tình dục với một người, nghĩa là bạn đang quan hệ với tất cả những người mà người đó từng quan hệ.” Hãy tạo định nghĩa mới về sự tin tưởng.

Đọc thêm: 18 điều người đồng tính Việt Nam không nên nói nữa

18 điều người đồng tính Việt Nam không nên nói nữa

2014-01-07T10:16:00.001+07:00

Đây hẳn sẽ là một danh sách khó khăn vì chính người viết cũng đã từng nói nhiều trong số những câu nói dưới đây. Việc lựa chọn câu nói nào được đưa vào danh sách chủ yếu được phân tích trên khía cạnh thái độ và cảm xúc của người nghe, cũng như sự tương hợp của tác động câu nói đối với mục tiêu mà cộng đồng người đồng tính đang hướng tới.

Bài viết đã được trích đăng tại Diễn Ngôn.
Danh sách có thể được chia làm 3 nhóm:

Những câu nói mô tả hay nêu quan điểm về bản thân: Câu 1-8.
Những câu liên quan đến tiến trình vận động luật: Câu 9-12.
Những câu dùng trong giao tiếp giữa những người đồng tính và với người ngoài: Câu 13-18.

Phần Một: 12 điều người đồng tính Việt Nam không nên nói với mọi người nữa

1. “Tôi vừa công khai giới tính thật của mình…”

Vậy "giới tính giả" của bạn là gì? Giới tính của loài người có nam, nữ và tình trạng liên giới tính (không xác định rõ là nam hay nữ). Còn “giới tính thật” bạn đang muốn nói là “xu hướng tính dục”, là việc một người thích người cùng giới, khác giới hay cả hai chứ không liên quan giới tính nam hay nữ của bạn. Việc nói “giới tính thật” cũng khiến người nghe nghĩ rằng bạn không nghĩ mình là nam hoặc nữ nữa mà muốn chuyển giới. Nếu muốn tránh dùng thuật ngữ khó hiểu, cứ đơn giản nói “Tôi vừa công khai mình là người đồng tính” một cách thật tự tin.

2. “Tôi bị đồng tính.”

Đừng dùng từ “bị” để nói về việc bạn “là” một người đồng tính. Cũng như đừng dùng từ “người bình thường” để nói về người dị tính. Đồng tính không phải bệnh. Đồng tính cũng như dị tính là những xu hướng tính dục tự nhiên và bình thường. Bạn có thể “bị kì thị” vì là người đồng tính, chứ bạn không “bị đồng tính”.

3. “…những người như chúng em/chúng tôi.”

Nhiều người đồng tính rất ngần ngại khi phải nói ra từ “đồng tính.” Thật ra đây cũng là cảm giác của cả những người dị tính khi hay nói “Nó cũng là người ‘giống vầy’ hả?” một cách rất e ngại như thể nói ra từ “đồng tính” sẽ khiến họ ngất xỉu ngay lập tức. Điều này thể hiện bạn vẫn xem đồng tính là một điều cấm kỵ và nhạy cảm. Vậy nên đề nghị “chúng em” là ai thì cứ nói ra - đồng tính, chuyển giới - để người nghe khỏi phải đoán mò!

4. “Thật ra tôi cũng không muốn mình như vậy.”

“Như vậy” là “đồng tính” hay là “bị kì thị”? Hãy phân biệt thật sự vấn đề bạn không mong muốn là gì: là việc bạn là người đồng tính, hay là việc bạn bị kì thị vì là người đồng tính? Tương tự như câu “Nếu được lựa chọn tôi không muốn mình là người đồng tính.” Thứ nhất, việc bạn có sự hấp dẫn tình cảm với giới nào thì bạn hay bất kỳ ai cũng không lựa chọn được. Thứ hai, cái cần thay đổi là thái độ xã hội đối với bạn chứ không phải bản thân việc bạn là người đồng tính. Và thứ ba, cách nói đó cũng không khiến người nghe thấy cảm thương vì sự “bất hạnh” của bạn đâu!

5. “Xin đừng kỳ thị những người thuộc thế giới thứ ba.”

Bạn không cần van xin ai cả, chúng ta có quyền để không bị kỳ thị và phân biệt đối xử. Ai kỳ thị bạn thì người đó đang vi phạm quyền con người. Thêm nữa, “thế giới thứ ba” là thuật ngữ để chỉ những nước kém phát triển, ở hoàn cảnh Việt Nam thì là được dùng gọi chung cho cả người đồng tính, chuyển giới và mang tính phân tách xã hội cao. Thế giới này quá nhỏ bé để phân thành thế giới thứ nhất hay thứ hai, vì một thế giới công bằng là đủ cho tất cả.

6. “Mặc dù là một người đồng tính…”

Theo sau cấu trúc câu này là luôn luôn là một vế có nội dung rất tốt đẹp, dạng như “anh ấy vẫn là một nhân viên giỏi của công ty”, hay “tôi vẫn hiếu thuận với gia đình.” Theo ngữ pháp tiếng Việt, thì vế “mặc dù” này sẽ có sắc thái ngược lại, tức là nó là một điều tiêu cực, không mong muốn. Việc là một người đồng tính thì tương phản hay ngăn cản gì việc bạn làm những điều tốt, hay rộng hơn, khiến bạn không được là một người với đầy đủ mặt tốt và cả xấu?

7. “Không ai có quyền lựa chọn giới tính của mình khi sinh ra, nhưng có quyền lựa chọn cách sống với giới tính mà mình đang có.”

Đây là câu thoại từ bộ phim “Hot boy nổi loạn” được nhiều người yêu thích và hay trích lại như một tuyên ngôn. Không nhắc tới thuật ngữ “giới tính” như đã đề cập bên trên, vấn đề của câu nói này đó là nó xem đồng tính như một điều không mong muốn hoặc không may mắn, từ đó đưa ra giải pháp là sống tích cực với hoàn cảnh đó. Thật ra người dị tính khi sinh ra họ cũng không lựa chọn mình sẽ thích người khác giới, nhưng họ có “lựa chọn cách sống” với điều đó hay không? Đứng trên quan điểm bình đẳng thì chỉ đơn giản là “tôi có quyền quyết định cuộc sống của tôi.”

8. “Người đồng tính rất có tài, vượt trội hơn người dị tính trong nhiều lãnh vực.”

Nhận định trên thường được đưa ra để gây thiện cảm, tuy nhiên nó nên được người khác nói ra hơn là việc bạn tự giới thiệu về cộng đồng, vì thật sự không có căn cứ khoa học nào để nói như vậy cả. Thêm nữa, người đồng tính không phải là búp bê mà tất cả đều xinh đẹp, hoàn hảo như nhau. Chúng ta cũng như tất cả mọi người, có những người tốt, kẻ xấu, những người rộng lượng cũng như hẹp hòi, người giỏi và không giỏi. Việc xây dựng hình ảnh lung linh về người đồng tính có thể tạo ấn tượng ban đầu, nhưng không thể tạo dựng nên niềm tin về lâu dài.

9. “Hôn nhân cùng giới có ích vì dân số thế giới đang quá nhiều, trẻ em mồ côi sẽ được chăm sóc.”

Thoạt nghe thì câu nói này rất ổn, rất có lý. Tuy nhiên nó xuất phát từ việc xem người đồng tính chỉ nên được ủng hộ khi họ đi giải quyết những hậu quả mà người dị tính gây ra: dân số đông, trẻ em bị bỏ rơi. Vậy nếu người đồng tính vẫn muốn có con sinh học của mình, làm tăng dân số, không nhận nuôi trẻ em mồ côi thì chúng ta không có quyền kết hôn sao? Điều này cũng tương tự như nói “người nhập cư cũng rất có ích vì họ chịu khó làm những công việc vất vả, lương thấp mà ở đô thị không ai chịu làm” vậy. Sự chấp nhận không nên có điều kiện kèm theo.

10. “Thừa nhận hôn nhân cùng giới sẽ giúp người đồng tính chung thủy hơn.”

Thứ nhất, chưa có một nghiên cứu khoa học uy tín và toàn diện nào cho thấy người đồng tính có bản chất không chung thủy. Thứ hai, chúng ta không thể lấy một vài trường hợp công khai không chung thủy để đổ lỗi đó là hậu quả của việc pháp luật không thừa nhận hôn nhân cùng giới. Thứ ba, hôn nhân cùng giới hay khác giới đều có thể dựa trên nhiều giá trị khác nhau, cũng như đều có hợp có tan không chỉ vì chung thủy hay không. Một người đồng tính hay dị tính không cần (và cũng không thể) chứng minh mình sẽ chung thủy thì mới được quyền kết hôn, vì vậy không thể lấy sự chung thủy để “mặc cả” quyền được kết hôn.

11. “Được kết hôn mà gia đình không thừa nhận thì cũng như không.”

Vậy bạn có muốn không được kết hôn và gia đình không thừa nhận luôn không? Tương tự câu này là câu “pháp luật thừa nhận mà xã hội còn kỳ thị thì cũng vô ích.” Sự bảo vệ của pháp luật và thái độ của xã hội cũng như hai cái chân đang bước đi. Tất nhiên không thể chỉ cử động một chân mà muốn đi tới đích, nhưng tùy hoàn cảnh thuận lợi thì việc bước chân nào lên cũng sẽ kéo chân còn lại tiến tới. Còn nếu được, thì cứ nhảy cóc cả hai chân cùng lúc!

12. “Các bạn đừng làm quá người ta ghét mình luôn. Cứ bình thường đi mà sống.”

Nhìn vào sâu bên trong câu nói này là một sự mặc cảm thua kém dẫn tới tự nhượng bộ. Điều này cũng từng xảy ra với nhiều phụ nữ khi mà phong trào nữ quyền diễn ra. Nhiều phụ nữ, nhất là những người đang có cuộc sống tương đối dễ chịu, thường cho rằng phụ nữ không nên đòi hỏi quá nhiều. Đối với người đồng tính thì đó là tâm lý sợ rằng nếu kêu gọi quyền bình đẳng thì người ta sẽ nghĩ rằng mình đang muốn đặc quyền, trong khi thực tế nó chỉ là những quyền cơ bản ai cũng có. Tóm lại là bạn có quyền ngồi im, nhưng bạn không có quyền ngăn cản người khác đứng dậy!

Phần Hai: 6 điều người đồng tính Việt Nam không nên nói với nhau nữa

13. “Bạn là top hay bot?”

Nếu chỉ muốn quan hệ tình dục với người được hỏi, thì câu hỏi này chấp nhận được. Còn nếu chỉ là một thông tin mà bạn muốn biết từ một người mới quen thì câu hỏi này là tọc mạch và thiếu lịch sự. Một câu hỏi khác “Bạn là uke hay seme?” mặc dù có thể được cho là không liên quan tới tình dục, nhưng cũng là không phù hợp. Nó sẽ lại một rào cản và cân nhắc ở người nghe rằng sẽ như thế nào nếu mình trả lời một trong hai lựa chọn đó, nó ảnh hưởng gì tới mối quan hệ giữa hai người. Ngoài ra không phải ai cũng sử dụng hệ thống phân loại giống như bạn, họ có thể lựa chọn cả hai, hay không cái nào cả.

14. “Ẻo miễn tiếp.”

Nhiều người cho rằng việc họ sàng lọc mối quan hệ (tình dục lẫn tình cảm) bằng việc đưa ra trước một tiêu chuẩn nào đó là hoàn toàn chấp nhận được: Nếu tôi không thích người ẻo lả, tôi có quyền nói ra để tránh phiền phức cho cả hai. Thật ra tất cả chúng ta đều có một bộ lọc trong đầu: trên 30 tuổi, có nghề nghiệp ổn định, nghiêm túc… Tuy nhiên việc nói, ghi nó ra lại là một điều khác. Có lập luận cho rằng giả sử tôi ghi “menly miễn tiếp” thì tôi có bị coi là kỳ thị những người nam tính không, và cho rằng thật ra đó chỉ là lập luận đạo đức giả khi mà bản thân những người phản đối là những người bị “miễn tiếp” mà thôi. Vấn đề ở đây là phát ngôn của bạn có làm tổn thương người khác không. Nếu tôi nói “not looking for sex” thì những người chỉ tìm kiếm bạn sex sẽ không cảm thấy tổn thương, và đó là sàng lọc mối quan hệ. Tất nhiên đây vẫn là một điều sẽ còn gây nhiều tranh cãi.

15. Gọi nhau là “con này, con kia.”

Bên cạnh việc rất đề cao giá trị nam tính, người đồng tính nam lại cũng rất hay sử dụng nữ tính để đùa giỡn trong cộng đồng, thực chất cũng xuất phát từ tư tưởng trọng nam khinh nữ, nên những gì thuộc về nữ tính sẽ được dùng trong trường hợp không nghiêm túc. Trong bối cảnh mà người Việt Nam vẫn còn nhầm lẫn đồng tính với chuyển giới, và bạn vẫn không muốn phải trả lời câu hỏi “chừng nào đi chuyển giới” thì tốt nhất những giao tiếp dùng danh xưng nữ giới chỉ được giới hạn trong cộng đồng ở mức độ chấp nhận được. Điều này cũng tương tự như việc gọi nữ giới bằng danh xưng “bánh bèo” sẽ rất phản cảm khi bạn sử dụng trước mặt người ngoài cộng đồng.

16. “Đẹp trai vậy mà là xì-trây.”

Hay một biến thể khác là “trai càng gay càng đẹp.” Mặc dù là một câu nói đùa, nhưng việc lạm dụng hoặc đưa ra không đúng không gian sẽ làm xuất hiện định kiến người đồng tính luôn muốn sấn sổ tới mọi thanh niên đẹp trai. Nó cũng tạo tâm lý e ngại ở người nghe (nam giới dị tính) khi họ nhận thấy tất cả những gì bạn quan tâm tới họ chỉ là ngoại hình và xu hướng tính dục. Tuyệt đối không nên sử dụng câu nhận xét này trước mặt người mà bạn nhận xét!

17. “Chỉ có đàn ông mới mang lại hạnh phúc cho nhau.”

Không có nhiều điều để nói về phát ngôn vốn xuất phát để châm chọc người đồng tính này. Thứ nhất, nó quá cũ, không còn buồn cười nữa. Thứ hai, đàn ông với phụ nữ hay phụ nữ với phụ nữ cũng có thể mang lại hạnh phúc cho nhau.

18. “Không có tình yêu trong thế giới này đâu.”

Nhận xét vừa mang tính chiêm nghiệm, vừa mang tính sầu não này được sử dụng khá nhiều, nhất là với những người từng trải. Thật ra nhiều người dị tính cũng rất hồ nghi về việc có tồn tại hay không một tình yêu đích thực và vĩnh cửu giữa con người với nhau. Tuy nhiên việc bạn giới hạn lại trong “thế giới này” – cộng đồng người đồng tính – thì lại là một chuyện khác. Việc bạn thất bại trong chuyện tình cảm của mình không có nghĩa là người khác cũng không còn hy vọng. Mặc dù có cả một nghiên cứu khoa học chỉ ra rằng không có tình yêu vĩnh cửu, tuy nhiên bạn cũng nên ghi nhớ câu nói “Không có tình yêu vĩnh cửu, nhưng luôn có những khoảnh khắc vĩnh cửu của tình yêu.” Tình yêu như cuốn truyện, truyện ngắn cũng có thể hay mà truyện dài cũng có thể hay. Không quan trọng bạn đọc được nhiều hay ít trang, mà là có lưu giữ được những khoảnh khắc hạnh phúc mà bạn đã thực sự có ở từng trang sách đó.

Và điều cuối cùng…

Đừng nói “bạn không được nói như vậy” khi bạn có nghe ai nói một trong những điều trên. Hãy bắt đầu bằng việc giải thích, đặt câu hỏi gợi mở chứ không phải ngay lập tức dập tắt những phát ngôn của người khác. Rất khó để chính bản thân chúng ta cũng thực sự ngẫm nghĩ lại những gì lâu nay chúng ta vẫn hay nói ra. Và sự thay đổi tốt hơn chỉ xảy ra khi chúng ta hiểu rõ và tự lựa chọn lấy sự thay đổi đó cho mình.

Đọc thêm: 15 việc người đồng tính nam Việt Nam không nên làm nữa

* Cập nhật: Có nhiều bạn khi tranh luận với những người kỳ thị đồng tính hay nói câu "Bạn kỳ thị đồng tính mai mốt đẻ con ra đồng tính đó." Thật ra người ta chỉ "trù ẻo" những điều không may mắn, vả lại nếu điều đó xảy ra thì người con mới là người bất hạnh thêm chứ người kỳ thị chả sao cả.

Edith Windsor: Nguyên đơn vụ kiện của Tình Yêu

2013-12-12T03:19:00.002+07:00

Năm 2013, tạp chí TIME bầu chọn Đức giáo hoàng Francis là "Nhân vật của năm." Một điều thú vị là đứng ở vị trí top 3 chính là một người phụ nữ mà cả cuộc đời của bà đấu tranh cho một niềm tin có vẻ đi ngược lại với đức tin của Công giáo: vận động hợp hóa pháp hôn nhân cùng giới.

Bà chính là Edith Windsor, người đã đâm đơn kiện nước Mỹ trong vụ kiện lật đổ khoản 3 của Luật Bảo vệ hôn nhân (viết tắt DOMA) trong đó định nghĩa hôn nhân chỉ là giữa một nam và một nữ, và khước từ các quyền lợi liên bang của các cặp đôi cùng giới. Kết quả của vụ kiện là hôn nhân cùng giới tại tại các tiểu bang đã hợp pháp hóa hôn nhân cùng giới sẽ được công nhận trên toàn liên bang và hưởng hơn 1138 quyền lợi liên bang như phúc lợi xã hội, khấu trừ thuế, bảo lãnh nhập cư, chăm sóc y tế... Công dân Mỹ ở các tiểu bang chưa hợp pháp hóa hôn nhân cùng giới có thể đăng ký ở một bang khác đã hợp pháp hóa, và hôn nhân của họ cũng có giá trị toàn liên bang.

Người phụ nữ 84 tuổi này là ai mà lại có ảnh hưởng mạnh mẽ tới hàng triệu người đồng tính trên nước Mỹ cũng như toàn thế giới như vậy?

--

Căn hộ của Edith treo đầy hình ảnh của bà và người vợ quá cố, Thea Spyer, đã mất vào năm 2009. Khi Thea qua đời, di chúc để lại tất cả tài sản cho Edith. Mặc dù đã kết hôn hợp pháp với nhau ở Canada vào năm 2007, tuy nhiên vì hai người không được xem là phối ngẫu của nhau theo như khoản 3 của DOMA, nên Edith phải đóng một khoản thuế là 363.053 USD cho việc nhận di sản. Một năm sau bà đệ đơn kiện lên tòa án Nam New York. Vụ kiện được đưa dần lên và nhận phán quyết cuối cùng bởi Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ với số phiếu 5-4 tuyên bố khoản 3 của DOMA là vi hiến, trả lại cho bà số tiền thuế bà đã đóng, và tạo tiền án lệ cho tất cả các hôn nhân cùng giới đã được tiến hành ở tiểu bang sẽ được công nhận trên toàn liên bang.

Quay ngược thời gian lại năm 1965, khi Beatles vẫn đang hát 'Yesterday', Edith Windsor đã gặp Thea Spyer ở thành phố New York. Họ khiêu vũ và yêu nhau. Edith là nhân viên tư vấn hệ thống máy tính của hãng IBM, còn Thea là tiến sĩ tâm lý học cũng hành nghề ở New York.

Năm 1967, Thea cầu hôn Edith. Không dùng nhẫn đính hôn như thông thường vì sợ mọi người nhận ra, Thea quỳ gối trước mặt Edith, với một ghim tròn cài áo đính kim cương: "Will you marry me?" Edith xúc động thốt lên "Vâng vâng vâng vâng" mà không cho Thea nói hết lời.

Dù rất thành công với sự nghiệp, cả hai vẫn luôn giấu diếm mối quan hệ của mình. Một lần Edith hỏi: "Sẽ ra sao nếu chúng ta cứ đặt hết năng lượng của mình vào việc che giấu này?", Thea trả lời rằng "Ồ không sao cả. Không ảnh hưởng gì đâu." Edith kể tiếp: "Nhưng vài phút sau, cả hai cùng khóc. Rõ ràng nó có ảnh hưởng, dù chúng tôi không chủ động biết."

Hai người dành bất cứ thời gian nào có thể để du lịch vòng quanh thế giới. Năm 1977, Thea khi đó 45 tuổi được chẩn đoán mắc bệnh đa xơ cứng khiến bà phải đi lại trên xe lăn, nhưng điều này không ngăn hai người vẫn tiếp tục khiêu vũ với nhau với chiếc xe lăn. Lần đầu Edith ngồi trên lòng Thea trên chiếc xe lăn để khiêu vũ, nhưng bà chỉ có thể khóc. Năm 2002, Thea mắc thêm bệnh tim mạch.

Cho tới năm 2007, khi bác sĩ nói Thea chỉ có thể sống dưới một năm nữa, hai người lập tức bay tới Toronto, Canada để kết hôn với nhau. Sau đúng 40 đính hôn với nhau, Edith và Thea mới chính thức kết hôn, mặc dù hôn nhân đó không được quốc gia của hai người thừa nhận. Sức khỏe Thea ngày càng xấu đi nhanh chóng. 21 tháng sau đám cưới, Thea ra đi.

Đang trong sự buồn khổ vì mất mát quá lớn, Edith bất ngờ được yêu cầu phải đóng tiền thuế hưởng di sản, với lý do hôn nhân của hai người không được chính quyền liên bang thừa nhận. Edith lên cơn đau tim và nằm viện một tháng liền sau đó. Khi khỏe lại, bà chợt nghĩ mình cần phải làm gì đó. Bà kiện không phải vì số tiền mà mình phải nộp, mà vì lẽ công bằng mà bà nghĩ những người như bà, Thea hay bất kỳ cặp đôi đồng tính nào khác đáng được hưởng.

Bà lên tiếng mạnh mẽ trong các cuộc vận động. Một số tổ chức vận động quyền cho người đồng tính, song tính và chuyển giới ("LGBT") từ chối giúp đỡ bà vì cho rằng bà hơi được ưu tiên khi làm hình ảnh đại diện trong một vụ kiện quan trọng như vậy. Cuối cùng bà gặp được Roberta Kaplan, một luật sư và cũng là người đồng tính nữ, giúp bà khởi kiện vào năm 2010. Trong phòng bà dán một bức ảnh bằng to người thật của Thea, để đôi lúc bà dựa vào đó để kể về tiến trình của vụ kiện.

Ngày 26/6/2013, Edith bước tới Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ với chiếc ghim cài áo đính hôn năm xưa. Niềm tin vào công lý, vào tình yêu đã đưa Edith, Thea cũng như toàn bộ cộng đồng người đồng tính trên nước Mỹ tới phán quyết lịch sử. Trong sự vui mừng, bà phát biểu: "Hôn nhân là một từ kỳ diệu. Nó biểu tượng hóa cam kết và tình yêu không giống với bất kỳ thứ gì khác. Nó được hiểu trên toàn thế giới. Bất kể đi tới đâu, nếu nói hai bạn đã kết hôn, điều đó có một ý nghĩa đặc biệt với người nghe. Trả lời cho những ai không hiểu tại sao chúng ta muốn có hôn nhân, cần có hôn nhân -- nó là một điều kỳ diệu."

* Đọc thêm những câu chuyện và con người sau:
Câu chuyện về cặp đôi cùng giới đầu tiên trên thế giới được pháp luật công nhận.
40 năm không đơn độc của người đồng tính.
Người chứng minh cho điều hiển nhiên.
Lịch sử của Tự hào.

Tôi đã từng không đồng ý

2013-11-14T16:01:00.002+07:00

Trong chiến dịch “Tôi Đồng Ý” nhằm giúp những người ủng hộ hôn nhân cùng giới có cơ hội lên tiếng nói, nhà báo Tạ Bích Loan đã tham gia chụp hình với tấm bảng “Tôi Đồng Ý.” Khi được hỏi chị muốn nêu cảm nhận gì về hôn nhân cùng giới, chị đã phát biểu rất ngắn gọn: “Tôi đã từng không đồng ý.”

Năm 2010 tại Chicago (Hoa Kỳ) trong một lễ hội ngoài trời của người đồng tính, một nhóm người đứng tụ tập một góc, mặc những chiếc áo thun với dòng chữ “Xin lỗi” và cầm tấm bảng “Tôi đã từng là một người kỳ thị đồng tính.” Một người đồng tính nam đi ngang qua , hỏi lớn “Xin lỗi gì vậy, đang lễ hội vui vẻ mà?” Người đàn ông trong nhóm chỉ vào tấm bảng bên dưới. Trong một khoảnh khắc rất nhanh, người đàn ông đồng tính hiểu ra vấn đề, đứng sững lại nhìn chằm chằm vào cả nhóm người. Và anh ta chạy đến ôm chầm lấy người đàn ông kia, nói thầm vào tai, “cảm ơn anh” cùng với những giọt nước mắt bất ngờ.

Người đàn ông cầm tấm bảng đó là Marin. Ông mô tả mình đã từng được nuôi dạy trong một môi trường rất bảo thủ, và lớn lên với một tư tưởng chống đối đồng tính mạnh mẽ nhất. Mọi việc thay đổi vào mùa hè sinh viên năm nhất, ba người bạn thân nhất của ông, tình cờ đều công khai họ là người đồng tính trong ba tháng liên tiếp. Điều này xé toạc tất cả những niềm tin mà ông từng có về đồng tính: đồi bại, tội lỗi, phi tự nhiên, trái đạo đức. Ông không biết làm gì. Và ông đã học cách lắng nghe, và lên tiếng.

Chúng ta đang nói về sự thay đổi. Hay rộng hơn, là sự hòa giải của tình yêu.

Sự thay đổi là khởi đầu, nhưng sự hòa giải mới thực sự sẽ làm đầy cuộc sống. Hòa giải luôn là một việc khó khăn, vì nó buộc người ta phải nhớ đến những điều tổn thương họ đã làm, những sự thiếu thông tin họ đã có. Mỗi bên, vốn luôn mâu thuẫn về niềm tin, lại phải đến bên nhau để cùng nghĩ tới những điều tốt đẹp của nhau.

Ở Việt Nam, một người mẹ tên Thủy có con là người đồng tính viết thư tâm sự, có đoạn: “56 tuổi rồi tôi mới hiểu được rằng, đồng tính không phải là bệnh, mà là một điều hoàn toàn tự nhiên. Tôi đã mất hơn 10 năm để hiểu con, để lại những tổn thương không thể hàn gắn. Nhưng giờ đây tôi đã có thể nói về con với tất cả mọi người, rằng tôi tự hào về nó.”

Nói về quá khứ không hề là một điều dễ dàng. Giây phút khi một người nói rằng “tôi đã từng không đồng ý”, giây phút đó, họ đã sống lại tất cả những niềm tin một thời từng khiến họ không chạm tới được trái tim của những con người mà họ không thực sự hiểu hết: người đồng tính là ai, tình yêu của họ như thế nào, tâm tư của họ là gì, mình thực sự có quyền gì quyết định cuộc sống của họ hay không?

Một khảo sát trên Washing Post và ABC News cho thấy 53% người khảo sát ủng hộ hôn nhân cùng giới, 39% phản đối và 8% chưa quyết định. Tuy nhiên đáng chú ý là 33% số người ủng hộ nói rằng họ đã từng phản đối nhưng đã thay đổi quan điểm. Và điều khiến họ thay đổi là nhờ những thông tin rõ ràng hơn mà họ có được về người đồng tính, cũng như nhờ chính những bạn bè, người thân là người đồng tính đã giúp họ có cái nhìn gần gũi, công bằng hơn về hôn nhân cùng giới.

“Tôi đã từng không đồng ý,” không có nghĩa là tôi ngày trước ích kỷ hay ngu ngốc, mà nó cho tôi biết rằng tôi đã tìm được con đường để hiểu hơn về người khác, và hiểu hơn về chính bản thân mình. Nếu không có “đã từng không đồng ý”, thì có lẽ tôi sẽ không thể cảm nhận hết được niềm tự hào và hãnh diện như thế nào khi cầm tấm bảng “tôi đồng ý” ngày hôm nay.

“Tôi,” dù là ngày trước hay bây giờ, cũng không hề đơn độc. Vẫn luôn có những người đã và đang chưa đồng ý người đồng tính được quyền kết hôn, giống như “tôi” ngày trước. Tuy nhiên điều đó lại cho phép chúng ta hy vọng ở sự thay đổi, như chính điều nhà báo Tạ Bích Loan muốn gửi gắm trong thông điệp ngắn gọn ấy. Việc nói “tôi đã từng không đồng ý” hóa ra còn đòi hỏi sự dũng cảm hơn gấp nhiều lần việc nói “tôi đồng ý.” Và luôn có một câu chuyện đáng được nghe sau mỗi lời nói: “Tôi đã từng không đồng ý.”

Hôn nhân cùng giới: Câu chuyện về bình đẳng

2013-09-16T11:07:00.001+07:00

Hôn nhân là dành cho ai?

Một lập luận phổ biến là người đồng tính hoàn toàn có thể yêu thương nhau, sống với nhau mà không cần hôn nhân. Thực ra điều này cũng hoàn toàn đúng với những người dị tính, các cặp khác giới vẫn có thể sống với nhau mà không cần hôn nhân. Vậy tại sao họ vẫn muốn kết hôn, tại sao những người dị tính thì có quyền còn người đồng tính thì không, khi mà hai mối quan hệ đều dựa trên nền tảng là sự yêu thương, chia sẻ và cam kết? Nếu câu trả lời là “vì người dị tính duy trì nòi giống được” thì xin đọc lại bài viết "Câu chuyện về duy trì nòi giống".

Cuối cùng cũng chỉ là câu chuyện về sự bất bình đẳng. Đơn giản là một nhóm người cho rằng tôi có quyền kết hôn với người tôi yêu, còn anh thì không. Lý do bởi vì tôi cho rằng tôi bình thường, còn anh thì không. Đã có sự đánh tráo hai khái niệm: “số đông” với “bình thường”, và “số ít” với “bất thường.” Số người yêu người khác giới nhiều hơn không có nghĩa là người yêu người cùng giới là bất thường. Và pháp luật làm ra không phải phục vụ số đông hay tước đoạt quyền của số ít. Pháp luật là để bảo vệ tất cả mọi người. Cấm hôn nhân cùng giới cần phải được thừa nhận là hình thức phân biệt đối xử với người đồng tính.

Thay đổi pháp luật hay thay đổi xã hội trước?

Việc cho rằng nên để thái độ xã hội thay đổi trước khi thay đổi pháp luật là phiến diện. Không phải ngẫu nhiên nhiều trường đại học có môn học “Luật và Thay đổi Xã hội.” Kinh tế, giáo dục, khoa học vẫn sẽ phát triển nếu không có pháp luật. Kinh tế mua bán vật đổi vật không cần tới tiền, nhà băng vẫn có thể tồn tại, nhà nước không cần lập hệ thống giáo dục thì con người vẫn có thể tiếp thu học hỏi từ xung quanh. Cũng như xã hội chắc chắn cũng sẽ bình đẳng, tự do hơn một cách từ từ.

Tuy vậy, chúng ta cần nhớ rằng nhận thức xã hội luôn thay đổi cực kỳ chậm nếu không dùng pháp luật như một công cụ để thúc đẩy nó. Pháp luật định hình nên chuẩn mực hành vi xử sự của con người. Khi hôn nhân đa hôn ở Việt Nam bị cấm, xã hội đã thay đổi rất nhanh chóng chuẩn mực về số lượng phối ngẫu trong hôn nhân, họ hiểu rằng hôn nhân chỉ là giữa hai người.

Câu hỏi đặt ra là liệu hôn nhân phân biệt giới tính đã tới lúc hoàn thành sứ mệnh của mình chưa? Và nó sẽ để lại gì cho xã hội khi ra đi: sự tức giận và phản đối của những người vẫn xem hôn nhân là đặc quyền của người dị tính, hay liệu xã hội sẽ trở nên cởi mở hơn với người đồng tính? Nghiên cứu ở nhiều nước như Canada, Thụy Điển đều cho thấy tỷ lệ dân số ủng hộ hôn nhân cùng giới tăng nhanh lên rõ rệt từ sau khi nhà nước công nhận hôn nhân không phân biệt giới tính.

Vấn đề còn lại chỉ là chúng ta có thực sự muốn thừa nhận quyền hôn nhân bình đẳng này hay không. Việc cho rằng nên thay đổi nhận thức xã hội trước khi thừa nhận hôn nhân cùng giới chỉ là một cách trì hoãn hay lảng tránh câu hỏi về bình quyền. Thực tế xã hội và pháp luật luôn cần đi song song, sự thay đổi nào cũng sẽ góp phần thúc đẩy sự thay đổi kia.

Chỉ có điều chắc chắn là một ngày mà pháp luật còn chưa thừa nhận quyền bình đẳng yêu thương của tất cả mọi người, thì một ngày người đồng tính vẫn còn phải chịu kỳ thị và sống với niềm hạnh phúc quý giá nhưng không được thừa nhận của mình.

Thổ Nhĩ Kỳ: LGBT đứng giữa hai bờ Á - Âu

2013-07-07T00:13:00.002+07:00

Tito ở Hà Nội

Tito là người Thổ Nhĩ Kỳ (Turkey), đất nước xuyên châu lục Á – Âu. Tito bắt đầu câu chuyện bằng việc kể về gia đình của mình. Ba bạn ấy chắc đã biết được bạn ấy là gay, nhưng ông không nói gì, bạn ấy cũng đi làm ở nhiều nơi, mỗi năm về một lần. Tito từng tiếp xúc với cộng đồng người đồng tính, song tính và chuyển giới (LGBT) ở nhiều nơi, các nước Tây Âu, Bắc Mỹ, Trung Quốc, Mông Cổ… và giờ là Việt Nam.

Về lý thuyết Turkey là một quốc gia dân chủ, nhưng thực tế cho thấy không hẳn như vậy. Chính phủ Turkey đang muốn gia nhập EU, điều này đòi hỏi phải cam kết một loạt vấn đề, trong đó nhân quyền, đặc biệt quyền LGBT là điều mà bên Ủy ban Nhân quyền Châu Âu rất quan tâm. Chính phủ luôn nói tạo mọi điều kiện cho các tổ chức phát triển, hứa hẹn nhiều thứ, luật không cấm gì, mặc dù cũng không bảo vệ gì.

Về người dân, bạn ấy kể nhiều người từ những tỉnh lẻ phải chạy lên Istanbul hoặc Ankara (thủ đô của Turkey) để sống. Một số người đồng tính bên nước láng giềng Iran cũng chạy trốn qua đây, chờ đi tị nạn ở châu Âu hoặc Bắc Mỹ, vì Iran tử hình người đồng tính. Istanbul là một thành phố rất “gay”, nhiều quán bar, tụ tập, trò chuyện của cộng đồng.

Tuy vậy trong gia đình, đồng tính là một vấn đề cấm kỵ. Nhiều bậc phụ huynh hay bảo “Mày đồng tính, OK. Nhưng đừng gây chuyện, đừng đi rêu rao. Đừng có để hàng xóm biết, tao không biết sẽ nói chuyện với hàng xóm thế nào đây.” Nói tới đây mình cười lớn bảo sao y như Việt Nam vậy.

Tito bỗng hạ giọng. Bạn ấy bảo rằng nhiều gia đình theo đạo Hồi hoặc Chính thống giáo (Orthodox) khi biết con mình là người đồng tính, người bố có thể giết chết con mình, để gìn giữ thể hiện gia đình. Mỗi năm luôn có vài vụ như vậy…

Ở Istanbul cũng có Pride, dù không lớn lắm nhưng cũng lớn nhất Đông Âu. Năm 2003 chỉ có vài chục người tham gia, nhưng càng ngày càng đông hơn, và Turkey là quốc gia Hồi giáo đầu tiên có Pride. Mình hỏi Tito liệu rằng Pride tác động tới nhận thức người dân thế nào. Tito nói ở các nước Tây Âu, Bắc Mỹ, Pride bây giờ là hội hè, mang tính thương mại cao lắm rồi. Người tham gia cũng toàn là dị tính, thấy vui vẻ tiệc tùng màu sắc thì tới tham dự. Nhưng mục đích vận đồng quyền thì vẫn còn chút ít.

Ở Turkey thì nó vẫn còn mang tính vận động quyền nhiều, đấu tranh quyền lợi này nọ của chính người LGBT. Tito cũng nói bạn ấy cũng hay lo ngại Pride khắc sâu định kiến về LGBT, người dân cứ nghĩ tới LGBT là nhớ tới cái đám hay đi diễu hành ngoài đường. Nhưng nhìn chung Pride vẫn rất tốt, để cộng đồng trở nên tự tin công khai hơn, và xã hội quen dần hơn.

Ở Turkey cũng hơi giống nhiều nơi còn lại trên thế giới, phong trào quyền LGBT được lãnh đạo chủ yếu bởi nam giới đồng tính. Giới trẻ cũng cởi mở và chấp nhận hơn. Anh có biết vài người bạn Việt Nam, những người này cũng rất thoải mái với chủ đề LGBT.

Tito kể rằng đi nhiều nơi rồi nhưng bạn ấy thấy ở Turkey rất hay một điểm là các hội nhóm rất hay ủng hộ nhau: nhóm LGBT, nhóm nữ quyền, nhóm biến đổi khí hậu, nhóm bảo vệ động vật… Nếu một nhóm tổ chức sự kiện gì, lập tức toàn bộ các nhóm còn lại tới tham dự ủng hộ. Buổi chiếu phim về lesbian thì cũng đông đủ như thế, mà hội thảo môi trường thì cũng gặp lại nhau như thế.

Tổ chức LGBT đầu tiên của Turkey hoạt động năm 1994, KAOS GL, nơi Tito đang cộng tác. KAO GL chính thức có tư cách pháp lý năm 2005, nhiều cơ quan còn cáo buộc tổ chức này là "trái với thuần phong mỹ tục" để kêu gọi đóng cửa tổ chức, nhưng đều không thành công.

--

Tháng 7/2013

Lời tác giả: Sáu Sắc thêm một mục mới trên blog, "Bạn bè LGBT" để ghi nhanh về những cuộc gặp mà Sáu Sắc có dịp được trò chuyện với những người hoạt động trong phong trào quyền LGBT ở những quốc gia khác nhau trên thế giới. Vì là mục ghi nhanh nên có thể ghi thành bài, cũng có thể chỉ là vài gạch đầu dòng về cộng đồng LGBT ở nước đó. Hy vọng những thông tin khiêm tốn này có thể giúp chúng ta có cái nhìn vừa gần hơn và vừa xa hơn về cộng đồng LGBT ở khắp mọi nơi.

Lịch sử của Pride (Tự Hào) - Phần 2

2013-07-01T15:17:00.003+07:00

Tự hào Đồng tính của thế kỷ 21

Ngày nay Gay Pride xuất hiện ở hàng trăm thành phố khác nhau (hơn 200 thành phố, theo thống kê trong tháng 6/2013). Có bản chất ban đầu là một cuộc biểu tình, biểu dương lực lượng vì quyền tự do và chống trả sự đàn áp của chính quyền, đến nay Gay Pride đã thay đổi cơ bản ý nghĩa chính trị của nó. Chỉ một số nơi mà đồng tính vẫn bị xem là tội phạm hoặc tệ nạn, Gay Pride mới còn mang ý nghĩa phản kháng ban đầu.

Đa phần Gay Pride ngày nay mang tính lễ hội văn hóa. Tại Thụy Điển, “Stockholm Gay Pride” đã bỏ đi chữ “gay” mà chỉ còn là “Stockholm Pride.” Nhiều nơi khác, Pride cũng trở thành sự kiện chung của cả đất nước, thành phố, có sự tham gia của cả chính quyền và các tổ chức khác nhằm thúc đẩy du lịch, văn hóa, kinh tế. Các nước kế nhau còn thỏa thuận các Pride Week liên tiếp nhau, để du khách có thể làm một “Pride Tour” suốt mùa hè. Pride thường kéo dài trong một tuần có thời tiết đẹp nhất mùa hè, với hàng loạt sự kiện bên lề, và đỉnh sự kiện là Pride Parade (Diễu hành Tự hào). Năm 2013, Sao Paulo Gay Pride tại Brazil trở thành Pride lớn nhất với 3 triệu người cùng diễu hành.

Đối với phong trào quyền GLTB phương Tây, việc xuất hiện Pride ở một quốc gia giống như một cột mốc chứng tỏ phong trào quyền GLBT ở nước đó đã bước tới giai đoạn trưởng thành; “đã có Pride” trở thành một lời khen tặng cho nơi nào tổ chức được Pride. Đặc biệt tại những nơi mà chính quyền hoặc người dân không thân thiện với GLBT, việc tổ chức Pride càng được đánh giá cao. Tại Việt Nam, Viet Pride 2012 được tổ chức vào ngày 3-5/8/2012 với khoảng 200 người tuần hành trên xe đạp tại Hà Nội.

Pride với mô hình châu Á

Các nước châu Á đã tổ chức sự kiện theo mô hình Pride gồm có: Philippines, Ấn Độ, Israel, Nhật Bản, Đài Loan. Một số nước tổ chức sự kiện ở quy mô nhỏ hơn: Campuchia, Lào, Nepal, Trung Quốc, Hàn Quốc, Hồng Kông, Thượng Hải, Miến Điện, Thái Lan, Việt Nam... Tuy nhiên, theo quan điểm của Sáu Sắc, một số quốc gia châu Á đang lúng túng trong việc tổ chức cũng như tạo ra “tinh thần” của Pride. Môi trường pháp luật, chính trị và văn hóa đặc thù cũng đòi hỏi phải tiếp thu và chỉnh sửa Pride lại cho phù hợp với từng quốc gia.

Nhanh nhạy nhất trong việc tiếp thu và chỉnh sửa này là Singapore. Tại Singapore không có Pride, nhưng sự kiện “Pink Dot” (Chấm Hồng) mà cộng đồng GLBT tổ chức là sự kiện quan trọng hàng đầu dành cho cộng đồng GLBT và những người ủng hộ mong đợi hàng năm. Pink Dot hội tụ tất cả các yếu tố của mô hình Pride phương Tây: đông người, vui vẻ, nói về tình yêu, tự do, tự hào, thu hút du lịch, vận động cho việc thay đổi chính sách (Singapore vẫn còn tội phạm hóa hành vi tình dục đồng giới), thậm chí còn có biểu tượng riêng, và mang được “tinh thần Pride.” Pink Dot đã tổ chức được 5 năm, với số người tăng đều qua từng năm, đạt 21.000 người vào năm 2013.

Tại Malaysia cũng hướng tới việc tổ chức Seksualiti Merdeka (Lễ hội Quyền Tính dục) hay tại Việt Nam là Flashmob Yêu là Yêu hay Diveristy Festival (Sự kiện Tôn vinh Sự Đa dạng) là những tìm tòi cho một mô hình Pride phù hợp với quốc gia mình.

Kết

Mỗi giai đoạn lịch sử sẽ luôn xuất hiện những biến cố và sự kiện mang tính cách mạng và làm thay đổi nhận thức của xã hội. Pride là một trong những di sản của cộng đồng GLBT, mặc dù Pride cũng đánh đổi rất nhiều bằng sự mất mát, thậm chí gây chia rẽ trong cộng đồng GLBT với nhau. Nhưng tựu chung lại, Pride vô giá ở tinh thần tự hào mà nó mang lại cho từng người, để họ cảm thấy mạnh mẽ, yêu mến bản thân và đáng sống hơn từng ngày.

(Hết)
Phần 1 | Phần 2

Lịch sử của Pride (Tự Hào) - Phần 1

2013-07-01T15:12:00.000+07:00

Cuộc nổi dậy Stonewall (Stonewall Riot)

Ngay trước nửa đêm ngày 27/6/1969, 4 cảnh sát sắc phục và 2 cảnh sát thường phục bước vào quán bar Stonewall Inn (thành phố New York) với phần lớn người đồng tính và xuyên giới* đang tụ tập, để “kiểm tra việc bán chất có cồn bất hợp pháp.” Cảnh sát bắt đầu bao vây khu vực quán bar. Vừa bước qua ngày 28/6/1969, cảnh sát bắt đầu dùng vũ lực để bắt giữ những khách hàng của quán, một hành động bình thường vẫn diễn ra lúc bấy giờ khi nạn bắt bớ thường xuyên hướng tới người đồng tính và xuyên giới.

Nhưng lần này, một điều ngạc nhiên khác thường đã xảy ra. Thay vì im lặng bước vào bóng tối, 200 khách hàng của quán bar đã chống trả lại cảnh sát, lao vào và chống trả túi bụi bằng bất cứ thứ gì họ có được. Lịch sử ghi tên Sylvia Rivera**, một người chuyển giới nữ, là người đầu tiên đứng lên chống trả lại. Và dù cho ai đã bắt đầu đi nữa, buổi đêm hôm ấy tại Stonewall đã khơi ngòi cho 3 đêm biểu tình liên tục và hơn bốn mươi năm miệt mài của phong trào đấu tranh vì quyền của người đồng tính, song tính và chuyển giới (GLBT) trên khắp thế giới.

Các tờ báo lớn đều hoàn toàn im lặng trước sự kiện Stonewall. Nhưng chỉ trong một ngày, một tờ rơi kêu gọi thành lập tổ chức đã được phát đi; đến cuối tháng 7, Mặt trận Giải phóng Đồng tính (Gay Liberation Front) được thành lập.

Cuộc nổi dậy Stonewall tuy không phải lần đầu tiên người GLBT đứng lên chống trả lại sự đàn áp, nhưng nó đã thay đổi hoàn toàn cục diện lịch sử lúc bấy giờ và trở thành nguồn động viên bất diệt cho phong trào quyền GLBT trên khắp nước Mỹ cũng như thế giới.

Đường chỉ tới Tự hào (Gay Pride)

Kỷ niệm 1 năm Cuộc nổi dậy Stonewall, một cuộc tuần hành nhỏ từ công viên Acquatic tới Trung tâm Thị chính San Francisco đã diễn ra. Cùng ngày 27/6/1970, Chicago Gay Liberation tổ chức một cuộc tuần hành khác. Đây là hai Tuần hành Tự hào (Pride Parade) đầu tiên trên thế giới.

Một ngày sau, ngày 28/6/1970, một cuộc tuần hành đồ sộ của người San Francisco diễn ra tại công viên Golden Gate. Người New York tổ chức Ngày Diễu hành Phố Christopher (Christopher Street Day March) còn người Los Angeles cũng xuống đường Đại lộ Hollywood.

Tháng sáu dần dần trở thành thời điểm để các thành phố tổ chức Tự hào Đồng tính của mình, với các tên gọi như “Tuần hành Giải phóng Đồng tính” (Gay Liberation Marches), “Tuần hành Tự do Đồng tính” (Gay Freedom Marches).

Tại San Francisco năm 1971, 3.000 người đã tham gia tuần hành, thu hút đám đông 54.000 người ủng hộ. “Gay Parade ‘73” năm sau đó được tổ chức quy mô một tuần lễ với đỉnh sự kiện là “Gay Picnic” ở Công viên Golden Gate.

Tới nay, San Francisco luôn là sự kiện Gay Pride được chờ đón nhất, được ví như “thủ đô đồng tính” (gay capital) của nước Mỹ. Năm 1978, lá cờ cầu vồng với tám màu, lá cờ tự hào đồng tính xuất hiện tại San Francisco Gay Freedom Day. Một năm sau nó được giảm màu hồng vì nhà in thiếu mực và giảm tiếp màu chàm để cờ có số vạch chẵn. (Đọc thêm về cờ cầu vồng)

Từ năm 1972, Jeanne Manford, người sáng lập Hội Cha mẹ và Bạn bè của Người đồng tính.(PFLAG) đã tham gia Ngày Diễu hành Tự do Phố Chistopher, tiền thân của Diễu hành Tự hào Thành phố New York. (Đọc thêm về PFLAG)

(Còn tiếp)
Phần 1 | Phần 2

Đọc thêm lịch sử:

* Bài viết sử dụng một số thuật ngữ cũ hoặc ít dùng (xuyên giới, GLBT) bởi vì những từ thuật ngữ hiện tại như chuyển giới hoặc LGBT chưa xuất hiện vào thời điểm đó. Thuật ngữ "chuyển giới" (transgender) tới thập kỷ 90 mới xuất hiện để chỉ những người có giới tính sinh học không trùng với giới tính mong muốn.

** Sylvia Rivera là sáng lập viên của cả Mặt trận Giải phóng Đồng tính và Liên minh Nhà hoạt động Đồng tính (GAA). Thuở ban đầu khái niệm đồng tính gọi chung cho cả những người đồng tính lẫn chuyển giới, nên dù là người chuyển giới (khái niệm xuất hiện sau cuộc nổi dậy Stonewall tới 20 năm), Rivera vẫn tham gia rất tích cực vào phong trào quyền của người đồng tính.

Rivera luôn nhấn mạnh sự cần thiết phải liên kết với những người xuyên giới, họ luôn là đứng mũi chịu sào của phong trào quyền GLBT. Những người lãnh đạo đồng tính theo trường phái tương đồng hóa mong muốn đưa một hình ảnh GLBT mà họ nghĩ là “tích cực”, “đàng hoàng” ra ngoài xã hội, đã đề nghị xóa bỏ hình ảnh những người giả gái và văn hóa cải giới, xuyên giới ra khỏi cộng đồng GLBT. Rivera đã kịch liệt phản đối điều này.

Năm 1971, tổ chức do bà sáng lập GAA đã loại bỏ các vấn đề của người xuyên giới và cải giới ra khỏi chiến lược hành động tổ chức, vì cho rằng như vậy thì hơi “quá lố” và họ nghĩ rằng khi vận động thì nên dùng hình ảnh người đồng tính “trông giống như” người dị tính sẽ có lợi hơn. Tới tận năm 1995, Rivera vẫn còn cảm giác tức giận vì bị gạt khỏi lề, bà chia sẻ “Khi mọi thứ bắt đầu thuận lợi hơn, thì giống như họ bắt đầu nói với tôi rằng ‘Chúng tôi không cần cô nữa.’”

Bà là người phản đối tổ chức Human Rights Campaign (HRC) và ESPA vì cho rằng những tổ chức này đã chặn đường với quyền của những người xuyên giới. Năm 2002 trên giường bệnh vài giờ trước khi chết, bà vẫn còn thảo luận với ESPA để mong muốn những vấn đề của người chuyển giới được đưa vào cấu trúc tổ chức và quá trình vận đồng quyền GLBT.

TP.HCM quan tâm về "đồng tính" nhất trên Internet

2013-06-15T04:29:00.001+07:00

* TP.HCM tìm kiếm "gay sex" nhiều nhất thế giới.
* Càng nhiều "truyền thống", càng "ly hôn" nhiều.

Internet ngày càng phản ánh nhiều khía cạnh thực tế của con người hơn, không còn đơn thuần là "ảo" nữa mà ở đó người sử dụng trở nên thoải mái bộc lộ thói quen, sở thích và nhiều khi cả quan điểm sống của mình thông qua Internet. Việt Nam là quốc gia có hơn 31 triệu người sử dụng Internet, chiếm hơn 33% dân số, thuộc hàng Top 20 của thế giới.

Google là một công cụ tìm kiếm phổ biến. Nhiều nghiên cứu còn sử dụng công cụ Google Trends của Google để tìm hiểu xu hướng tìm kiếm và các từ khóa mà người sử dụng trên khắp thế giới tìm kiếm trên Internet. Tận dụng công cụ thú vị này, 6SAC đã làm một khảo sát nhỏ về mức độ quan tâm của người sử dụng Google tại Việt Nam đối với một số từ khóa liên quan tới người đồng tính, song tính và chuyển giới (LGBT). Ở các bảng dưới đây, địa phương có lượt tìm kiếm cao nhất sẽ được quy về thang 100 cao nhất và tính tương ứng cho các xếp hạng thấp hơn.

Ai đang quan tâm "đồng tính" nhất?

Tính thời gian từ 2004 tới nay, ở phạm vi Việt Nam, kết quả cho thấy TP.HCM dẫn đầu về lượt tìm kiếm từ khóa "đồng tính", theo sau đó là Hà Nội, Đà Nẵng, Nha Trang và Hải Phòng. Nhìn vào xu hướng tìm kiếm ta sẽ thấy một số cột mốc mà số lượng tìm kiếm "lập đỉnh" như "đám cưới đồng tính nữ" (12/2010). Khi các sự kiện khác về hợp pháp hóa hôn nhân cùng giới trên thế giới diễn ra, hoặc sự kiện "Bộ Y Tế ủng hộ kết hôn đồng tính" cũng làm lượng tìm kiếm tại Việt Nam về "đồng tính" tăng cao.

Từ khóa "đồng tính" từ 2004-6/2013

Tuy vậy khi giới hạn thời gian lại trong 12 tháng qua (6/2012-6/2013) lại cho thấy sự thay đổi thứ hạng, Đà Nẵng leo lên vị trí thứ 2 về địa phương quan tâm tìm kiếm về "đồng tính" nhất.

Từ khóa "đồng tính" từ 6/2012 - 6/2013

Càng bị kỳ thị, càng trở nên đè nén

Với từ khóa "gay sex" trong thời gian từ 2004 tới nay, TP.HCM bất ngờ dẫn đầu các thành phố trên toàn thế giới quan tâm tới vấn đề này nhất, Hà Nội cũng nằm trong "Top 5" các thành phố tìm kiếm nhiều về "gay sex" nhất, bên cạnh các thành phố lớn của Indonesia hay Ấn Độ.

Nhìn một lượt qua có thể thấy, ngoài các quốc gia vốn đã khá thoáng với vấn đề tình dục cũng như đồng tính, thì các quốc gia Bắc Phi và Đông Phi (theo Hồi giáo), các nước Nam và Đông Nam Á, vốn được xem là bảo thủ hơn với các quan điểm tôn giáo, văn hóa lại tỏ ra "khát" với chủ đề này nhất.

Từ khóa "gay sex" trên toàn thế giới

Kết quả này cũng phù hợp với một khảo sát nước ngoài chỉ ra rằng Pakistan và Nigeria, mặc dù bị xếp hạng là những quốc gia khắc nghiệt nhất với người đồng tính, thậm chí vẫn còn tội phạm hóa hành vi tình dục giữa hai người cùng giới, lại là hai nơi quan tâm tìm kiếm nhiều nhất các thể loại phim ảnh "mát mẻ" đồng tính.

Lý giải điều này, có ý kiến cho rằng bởi vì áp lực xã hội, những người đồng tính không dám công khai và quay sang tập trung vào phim ảnh giải trí, bởi vì họ không thể tìm kiếm một bản dạng công khai và cuộc sống an toàn ở ngoài môi trường Internet được.

Ngoài ra, kết quả này cũng chia sẻ với phát hiện trước đây rằng Việt Nam là một trong 10 nước tìm kiếm từ khóa "sex" nhiều nhất thế giới. Thông thường với những chủ đề mà xã hội cho rằng "nhạy cảm", "khó nói" hoặc "đáng xấu hổ" thì người dân lại có xu hướng tìm kiếm trên Internet nhiều nhất.

Những chủ đề liên quan

Khi tìm từ khóa về "hôn nhân", Hà Nội dẫn đầu về lượt tìm kiếm. Tuy nhiên lưu ý đây chỉ là "hôn nhân" nói chung chứ không phải hôn nhân cùng giới hay không. Kết hợp 2 từ khóa "hôn nhân" và "đồng tính" cho thấy biểu đồ của hai truy vấn này khá tương đồng nhau, đều tăng theo thời gian và có nhiều "đỉnh" trùng nhau, đặc biệt là trong 12 tháng qua.

Từ khóa "hôn nhân"

Khi thử với từ khóa "truyền thống", một số tỉnh thành khác lại vượt lên, đứng đầu là Đà Nẵng, sau đó mới tới Hà Nội, TP.HCM bị tụt xuống hạng 5. Phân tích kết hợp từ khóa "truyền thống" với "

Từ khóa "truyền thống"

Và cuối cùng khi thử với từ khóa "ly hôn", một khái niệm ít nhiều bị xem là đi ngược lại với "truyền thống" khi "hôn nhân" không còn duy trì được, thì hai nơi tìm kiếm "truyền thống" nhiều nhất cũng là hai nơi quan tâm tới "ly hôn" nhiều nhất, với các từ khóa liên quan như: "đơn ly hôn", "mẫu ly hôn"... Trước năm 2006 không lưu thấy các truy vấn với từ khóa "ly hôn" tuy nhiên lượt tìm kiếm càng ngày càng tăng cao. Từ năm 2004, "ly hôn" luôn thấp hơn "hôn nhân", nhưng tới tháng 5/2013 thì lượt tìm kiếm về "ly hôn" bắt đầu cao hơn "hôn nhân."

Từ khóa "ly hôn"

Những con số và thứ hạng trên đây có giá trị hạn chế, như việc chỉ giới hạn ở thói quen tìm kiếm của những người dùng Google trong thời gian nhất định, địa chỉ IP của Việt Nam cũng có thể không cố định và chỉ tập trung ở một số tỉnh thành lớn; tuy vậy cũng có những phát hiện nho nhỏ thú vị và có thể gợi mở việc tìm hiểu sâu hơn một số chủ đề khác.