A BIT SIN: ALL CORE IN

TheMoonGal — Sun, 05 Oct 2014 03:42:42 +0000

MORAL (1982)

Ni Marilou Diaz-Abaya

Ang kwento ng Moral ay sumasalamin sa apat na mukha ng kababaihan sa lipunan na ika nga ng aking guro sa FilmCrit ito ang apat na mukha ng kababaihan sa kapanahunan na namumuno si Marcos. Apat na mukha na may apat na magkakaibang kwento bilang isang anak, asawa, ina at babaeng may pangarap na siya ring nagpapakita ng kalagayang moralidad ng mga kababaihan sa bansa.

Ayon sa aking ethics professor na si Mrs. Cecilia Lapitan, ang moral ay tumutukoy sa pagkakakilala ng tao sa mali at tama. Sa kabilang banda, sinasabi na ang tao daw ay mayroon obligasyong moral na ang ibig sabihin ay ang pagkakaroon ng pananagutan na gumawa ng nauukol sa mabuti at matuwid na kaugalian bilang tao.

Pagbasa sa Pelikula:

Sa simbahang Katoliko, laging pinapaalala sa sangkatauhan na mas mahalaga ang pagbibigay muna ng blessing nito bago pa man nila gawin ang mga hakbang at bagay na tanging dapat gawain lang ng mga mag-asawa. Subalit sa pelikula tulad kay Marites, tila hanggang isang paalala na lamang ang ito sapagkat talamak na ang ganitong sitwasyon sa ating lipunan na mag-aanak muna bago ang pagpapakasal. Kung minsan nga di ka na lugi kapag binuntis ka bago ang kasal atleast papakasalan. Marami narin ngayon ang mga babaeng mas pinipili munang magkaanak bago magpakasal ng sa gayon makilala muna nila ang lalaking nais nilang makasama sa habang panahon. Isa din sa nag-udyok sa kanila na magkaroon ng ganitong konotasyon ay dahil sa sistemang bawal magdivorce dito sa Pilipinas. Ibig sabihin kung yan ang napili mong maging kapareha at kapag nagkamali ka hindi muna pwedeng isauli. Maaaring maghihiwalay kayo pero konektado parin kayo ng isang papel na inyong nilagdaan sa simbahan lalo na kapag may anak na kayo. Sa katauhan din ni Marites ipinakita ang isang babae na pilit binabago ang nakatakdang buhay niya. Kung noon nangingibabaw ang pagiging Patriarkal na pamamahala sa pamilya kung saan tanging ang lalaki lang ang may kakayahang magkaroon ng boses sa tahanan at tanging sunud-sunuran lamang ang mga babaeng asawa sa kung ano man ang desisyon ng kanilang kapareha. Syempre ang kanilang mga gampanin ay bilang ina, asawa at taong bahay lamang. Taga-alaga ng mga anak sa umaga at sa gabi parausan ng libog ng asawa, syempre bahagi narin ang pagiging atchay kung minsan lalo na kung nakikitira lang kayo sa pamilya ng may pamilya. Pero ipinakita din sa pelikula na pilit kumawala ni Marites sa ganoong sitwasyon dahil tulad ng iba ay may ambisyon siya sa buhay hindi lang bilang may asawa kung hindi bilang babae. Dito, ipinaglaban niya ang pantay na karapatan na nais niyang matamo.

Marites: Magsasama tayo ulit pero sa isang kondisyon ako, gusto ko na humilay na tayo sa pamilya mo. Umupa tayo ng apartment.

Dodo: Hindi ba magastos ang ganon?

Marites: Maghati tayo sa gastos, magtatrabaho din ako uli.

Dodo: Ano?

Marites: Gusto kong magsulat siguro sa Magazine. I don’t mind being a housewife but I wanna be able to do something else with myself.

Pinatunayan ni Marites na hindi lang pangbahay ang mga babae. Hindi lang para mag-anak at pagsilbihan ang asawa kung hindi isa rin siyang babae na may karapatan na tuparin ang kanyang mga ninanais sa buhay. Sa madaling salita, binasag niya ang karaniwang sistema ng tahanan at unti-unting ipinapakilala ang Matriarkal na sistema.

Si Katherine tulad din ni Marites na may ninanais ang sarili. Isa siyang frustrated singer kung saan para sa pangarap kaya niyang gawin ang lahat. Hindi na bale kung anong sabihin ng mga tao basta kahit sa anong paraan gagawin niya ang lahat para sumikat sa larangan ng pag-awit. Kung kani-kanino siya sumama at kumakapit para lang maisakatuparan niya ang kanyang hangarin. Ipinapaubaya niya ang kanyang katawan kapalit ang katanyagan at pangalan sa lipunan. Alam kong mahalaga ang pagtupad ng pangarap pero bilang Kristiyano mas binibigyan parin ng halaga ang pagignig sagrado ng ating katawang lupa. Sa kabilang banda, hinangaan ko si Kathy sa pagiging pushy niya sa kanyang pangarap. Pero ika nga ng aming guro sa ethics, “Magandang layunin, masamang pamamaraan. Mali parin. Maling layunin pero nasa tamang pamamaraan. Mali parin. Parehong mali ang layunin at pamamaraan pero maganda naman ang kinalabasan. Mali parin.” Kapag ang isang bagay ay nabahiran na ng pagkakamali, mali talaga. Pero huwag nating kalimutan na sa bawat pagkakamali ay may choice tayong bumangon at itama ang mga pagkakamaling ating nagawa sa buhay tulad din ng ginawa ni Kathy ng matauhan siya na hindi pala talaga niya kayang makipagsabayan sa iba. Sa huli mas pinili niyang pagalingin pa at paghusayin ang kung anong meron siya at kung handa na tsaka nalang ulit susugod sa giyera.

Ang infidelity ay isa pang talamak na problema ng mga mag-asawa. Sabi nga sa pelikulang ito “ walang relasyon na nagtatagal”. Ang huwag pagtaksil sa kanyang asawa ay isa rin sa pinangangaral ng simbahan pero sa ngayon maraming mga nawasak na tahanan dahil sa tukso at sinong nagsasuffer, syempre ang mga anak na walang kamuwang-muwang. May mas sasaklap pa sa suliranin ng pagtataksil, ang malaman mong pareho pala kayo ng gusto ng asawa mo. Syempre dito na pumapasok ang isyu ng LGTB, sa aking palagay isyu lang talaga siya kapag hindi mo idadamay sa usapin ang simbahan na una-unang hindi sumusuporta sa mga taong ito. Isyu lang siya dahil naninibago lang ang karamihan sa pagbabago at pagkakaroon ng maraming opurtonida para sa mga taong ito (mas nagiging isyu dahil pwede ng maging babae in figure and all body parts ang mga dating matitikas at matipunong mga lalaki). Syempre nagiging problema lang kapag nagiging komplikado. Komplikado dahil simbahan ang kanilang kalaban at isa itong institusyong makapangyarihan sa lipunan. Ito ang problema ni Sylvia sa pelikula. Nakakatuwa lang na isipin na si Sylvia ay napakabukas ang isipan sa sitwasyon na kinasangkutan ng kanyang asawa. Hindi man naging madali sa kanya pero sa ngalan ng pagmamahal, handa siyang mahati ang pagmamahal at atensyon ng kanyang asawa na may kalaguyong macho dancer.

Sa kasalukuyan, patuloy parin na pinag-uusapan ang ganitong usapin— ang pagiging bukas ng mga simbahan at ng mga Pilipino sa mga taong nabibilang sa LGTB. Ang karapatang pantao ay hindi magiging pantay kung sila din ay hahayaan nating nakatago sa hawla ng kanilang tunay na pagkatao. Taliwas man sa kultura at paniniwala ng mga Kristiyano ay sumusuporta ako sa pagtanggap at pantay na pagtingin sa kanila. Tao din sila at hindi nila kasalanang maging ganyan sila. Hindi ito isang pagkonsente sadyang nangangailangan silang ng acceptance.

Ipinakita din sa pelikula ang katangian ng isang babae na tulad ni Joey, isang rebeldeng anak na umabot sa puntong ginagawang habit ang pakikipagtalik sa kung sino-sinong lalaki para makalimot sa mga problemang pinagdadaanan niya. Siguro sa apat sa kanila siya yung napaka liberated sa lahat. Nakikita ko sa kanya na nangangailang siya ng kalinga ng magulang at higit sa lahat disiplina.

Sa pamagat palang, alam na kung ano ang pag-uusapan. Syempre usapang moral ng mga kababaihan sa lipunan. Kung ako ang tatanungin kung naipakita ba dito ang moralidad? Oo dahil kailanman ay hindi nawawala ang moralidad ngunit mayroon itong tinatawag na pagbaba at pagtaas ng moralidad. At ang nakita ko sa pelikula ay ang pagbaba ng moralidad ng mga kababaihan na may kanya-kanyang pinag-uugatan kung bakit ang mga ganito ay nangyari. Saan ba itinuturo at natutunan ang pagkilala sa mali at tama? Unang una sa tahanan, syempre ang mga magulang ang mangunguna at magiging role model sa kanyang anak at kung ano man ang gagawin ng kanyang mga magulang iyon ang paniniwalaaan niyang tama. Hindi rin maiiwasan ang impluwensiya ng mga taong nakapaligid sa atin lalo na ang mga kaibigan na kung minsan malaki ang naimbag nila sa buhay ng isang tao. Sa pelikula, ipinakita ang mukha ng makabagong Pilipina: Si Joey na liberated; Si Kathy na unstopable; Si Marites na gustong maging pantay magkaroon ng boses sa tahanan at nais na maging pantay ang karapatan nito sa kanyang asawa; at si Slyvia na may bukas na kaisipan sa usaping hindi lang siya ang minamahal ng kanyang asawa at ang tanging paraan lang na lumigaya siya ay tanggapin at intindihin ang kalagayan. Siguro ang masasabi ko lang na ang pagkilala sa mali at tama ay nakadepende sa tao. Nakadepende sa tumitingin. Ang bawat isa sa atin ay iba-iba ang kahulugan at basehan ng konsepto ng tama at mali. Maaaring masama o mali ang isang bagay sa akin pero sa iba ito ang tama. Ang mahalaga sa bawat ginagawa natin ay maging responsable tayo sa maaaring maganap matapos natin gawin ang isang bagay.

MASAHISTA: ANG KRITIKAL NA PAGBABASA SA PELIKULA

TheMoonGal — Wed, 01 Oct 2014 06:11:11 +0000

MASAHISTA (2005)

ni Brillante Mendoza

Pagsusuri sa pelikula:

Sa unang panonood ko sa kwento ng Masahista medyo hindi naging maliwanag sa akin ang literal na ipinapakita nito mismo sa mga manunuod na tulad ko dahil sa paraan ng paglalapat ng mga flashbacks nito sa kwento. Hindi mo kasi masusuri ka agad kung ang eksena ipinapakita ay ang nangyayari ba sa kasalukuyan o kung ito ay isang flashback lamang. Kailangan mo talagang panuorin ng dalawang beses o higit pa. Sa aking kalagayan, mahigit sa dalawang beses ko siyang napanood, mga apat na beses tapos yung panghuli putol-putol na para sa mas may gusto akong iklaro na partikular sa isang eksena.

Nagsimula ang Masahista sa eksena na kung saan pabalik muli sa Maynila si Illiac (Gabi, nasa byahe, may mga parol, putukan). Kasunod nito ang (flashback) eksena na nagbababyahe pa lamang siya pauwing Pampanga (umaga.. ramdam ang mahabang paglalakbay.. tapos sumakay sa isang padyak at muntik ng magbanggaan ang kanyang sinakyan at ang kalesa. Nakakahilo talaga kapag di mo mapagsunod-sunod ang kwento pero syempre nagbigay ng mga palatandaan o sensyales ang Direktor ng pelikula katulad na lamang nung naiwan niyang pocket book sa padyak, diba binigay yun nung nagngangalang Marina Hidalgo na kleyente niya sa pagmamasahe sa Maharlika. Para sa akin ang kwento ng Masahista ay isang flashback na may nakapaloob pa ulit na flashback. Sa aking sariling pagtingin, nagsimula ang talaga ang kwento sa eksenang pabalik na siya ng Maynila, yung eksenang inihatid siya ng kanyang kapatid sa bus terminal. Nang nasa loob na siya ng bus ay napapikit siya at tila para ngang nag-iisip habang nakapikit. (Isunod mo dito ang eksenang na nasa unang bahagi ng pelikula (Gabi, nasa byahe, may mga parol, putukan). Idamay mo narin ang flashback na kung saan nagbabyahe na si Iliac papuntang Pampangga hanggang sa bahaging muntik na magbanggaan ang kalesa at kanyang sinakyang padyak. Ang sunod na eksena ay ang pagdating ni Lester (nakawhite-tsaleko na lalaki) kung saan ito naman ang unang bahagi ng flashback na nakapaloob sa isang flashback.

Simplekasyon ng aking nais ipabatid bilang isang kritiko:

Masahista isang kwentong halos puro flashback na may nakapaloob pa ulit na flashback
Ang kasalukuyang nangyayari lamang ay ‘yung nasa bus siya nagbabyahe galing Pampanga papuntang Maynila (bahagi ng eksenang inihatid siya ng kanyang kapatid na lalaki na si Maldon).
Ang flashback sa kwento ay ang mga eksenang ang plot ay nasa Maharlika. Ito yung mga eksena ng pagiging masahista ni Illiac.
Ang flashback na nakapaloob sa flashback sa kwento ay halos lahat ng eksenang nasa setting ng lugar ng Pampangga na nagpokus sa mga eksenang may kinalaman sa pagkamatay ng kanyang Tatay.

Pagbasa sa pelikula:

Binasa ko ang pelikula bilang may kaugnayan sa usaping kakulangan sa trabaho at kahirapan sa bansang Pilipinas at obyus naman na ipinakita ito sa kwento. Si Illiac ay kumakatawan sa payak na katauhan ni Juan. Maraming Pilipino na masisipag ngunit dahil sa maraming ipinanganak na mahirap at kulang sa kakayahan ang mga magulang na paaralin ang mga anak at dagdagan pa ng kakulangan ng matinong trabaho dito sa ating bansa kung kaya marami sa ating lahi ang kumagat at kumapit sa matulis na patalim .. . .ki-masamang pakinggan at nakakasukang tingnan ang mga trabahong ipinagbabawal sa lipunan at hindi naaayon sa ating kultura bilang Pilipino ay sige parin si Juan dahil wala ng maisip na ibang paraan upang matugunan ang mga pangangailangan katulad ng karamihang mamamayan na naghihirap sa ating bayan.

Ang hirap maging isang mahirap. Mangingilalim ka. Magiging utusan ka. Magpapaubaya ka. Magpapagamit ka. Mangangamuhan ka para lang makasurvive ka sa mundong ito. Sa sitwasyon ni Iliac, siyang siya ang tinutukoy kong mahirap na kumakatawan sa milyun-milyong Pilipino na naghihirap. Marami tayong mga kababayan na triple kayod na may extra raket pa. Masipag ang Pinoy pero hindi natin maiiwasang maging isang barat dala na din ng kahirapan.

Bukod sa kahirapan at kakulangan sa trabaho, nakikita din ang usapin tungkol sa mga Gay (Politically correctness called LGTB). Marahil ang bansang Pilipinas ay hindi pa ganoon ka-open ang kanilang isipan tungkol sa gender na ito lalung-lalo na dahil ang Pilipinas ay mayroong 92.5% ang nagclaim na mga kristyano ayon sa aking pagbabasa sa Wikipedia. Maharahil naging usaping panlipunan dahil sa tahasang pagtutol ng simbahan, marami parin ang naglakas loob na pagladlad (and I admire them so much). Hindi na nga mapipigilan ang pagdami ng mga Gay sa bansa, siguro ang dapat lang na mainform and mabigyan sila ng edukasyon kaugnay sa kanilang sekswal na pangangailangan dahil talamak ang mga sakit na tulad ng Aids na mas madali silang nadadapuan sa paraan ng pakikipagtalik sa kapwa nila lalaki.

Simbolismo

Pares ng saplot pang paa (tsinilas na magkaiba ang kulay, isang pares ng tsinilas o di kaya ay sapatos). Maraming anggulo na mas nakapukos at binigyang pansin ang bahagi ng mga paa at tsinelas.

Ang tsinelas ay sumasalim din kalagayan ng buhay ng tao. Sabi nga ni Korina Sanchez na isang brodkaster ng Pilipinas na isang nagbibigay tulong sa pamamagitan ng paglilibot ng iba’t ibang bahagi ng Pinas at nagbibigay tsinilas, “kaysa ibili ng tsinelas syempre mas inuuna ang pambili ng pagkain”.

Bahagi na ng kultura Pilipino ang pagkahilig magbasa subalit sa aking sariling pananaw pati sa mga babasahin ay maiiugnay din ang kalagayan ng isang tao. Sa mga elitistang nagbabasa mas mabenta sa kanila ang mga nagkakapalan nobela at may kilalang pangalan sa larangan ng pagsusulat. Sa panahon ngayon mas mabenta ang mga foreign story sa ating mga Pinoy. Isa din to sa dahilan kung paging hindi tayo naunlad ni hindi natin kayang tangkilikin ang sariling atin.

Sa payak na pamilya ni Juan, mas trip nilang magbasa ng mga pocket book hindi dahil yun lang ang gusto nila kung hindi mas mura ang ganitong basahin kaysa sa iba.

Pero sa dahil Pilipino tayo , hindi tayo bigla-biglang bumibitaw sa laging ang Parol ay sumisimbulo ng pag-asa na may magbabagong mararating ang bawat isa. Sobra ang paghanga ko sa paggamit ng mga lightning and kulay ng mga ilaw lalung-lalo na sa eksena doon sa Maharlika habang nangyayari ang pagmamasahe at ang extra serbis na ginagawa ng mga masahista.

Para sa akin hindi malaswa ang pelikula dahil nangingibabaw ang kwento nito tungkol sa pamilya at katayuan ng isang Illiac sa lipunan. Tsaka hindi naman siya puro kaharutan eh at natatago pa nila ang mga mahahalaga bahagi ng kanilang katawan tulad ng kanilang mga ari.(Salamat sa magaling na cameraman). Bravo! Brillante Mendoza!

TheMoonGal — Sun, 28 Sep 2014 04:34:41 +0000

ANAK (2000)

ni Rory B. Quintos

Ang Anak ay isang napakabagbag damdamin na pelikulang pinagbibidahan ng dalawang malalaking bituin sa larangang ng pelikula na sina Vilma Santos at Claudine Barretto. Ito ay kwento tungkol kay Josie (Vilma Santos) bilang OFW sa Hongkong na umuwi sa Pilipinas para sa kanyang mga anak. Subalit ang kanyang panganay na si Carla (Claudine Barretto) ay puno na ng tampo’t galit ang kanyang puso dahil sa tagal nitong pagkawala.

Pagbasa sa Pelikula

Grabe! Ang galing umarte ng dalawang bida at ng iba pang kasamahang artista. Sobrang simple lang at natural ang pag-arte ni Vilma bilang Jossie at nabigyan naman ng hustisya ang pagiging rebeldeng anak na ginampanan ni Claudine. Sobrang bigat ng mga eksena kahit napakanormal na lang ng kwentong ito. Mata at mga labi pa lamang ni Vilma ay may sinasabi kahit hindi pa nagsasalita. Ganoon din naman si Claudine, sa mata mo palang makikita ang galit ng kanyang puso.

Ang ganitong pelikula ay nagbibigay halimbawa sa tunay na pangyayari sa kasalukuyang pamilya ng OFW. Ang pakikipagsapalaran ng mga nila sa ibang bansa ay maaaring makapagdulot ng isang positibo at negatibong pangyayari na makakaepekto sa buong pamilya. Ano nga ba ang sanhi kung bakit mas mainam na mangibang bansa na lamang? Alam kong di na kailangan pang sagutin. Syempre, nariyan ang gutom, kawalan ng matinong trabaho, kahirapan at higit sa lahat kailangan punduhan ang kinabukasan ng mga mahal nila sa buhay lalung-lalo na ang kanilang mga anak. Ipinapakita lang nito ang kalagayan ng Pilipinas kung gaano kahirap buhayin ang isang payak at simpleng Pilipino dahil sa kasalatan ng trabahong pwedeng pagkakitaan dito sa bansa at kung mayroon man kakaperanggot lang ang sweldo para sa mga manggagawa. Sa aking sariling persepsyon mas mainam na nga sigurong mangibang bansa, hindi mo lang basta nabibigyang suporta ang iyong pamilya, nakakatulong kapang maiahon ang ating ekonomiya sa pamamagitan ng remittance na ipinapadala. Pero diba tila isang sampal sa ating mga pinuno ang mga pangyayaring ganito? Bakit kasi hindi pa kayang bigyan ng sapat na trabaho ang bawat mamamayang Pilipino na may magandang sweldo at kayang makabuhay ng pamilya. Paano kinakaya ng ating gobyerno ang ganitong sitwasyon? Kung saan lumulubo na ang populasyon ng mga migranteng Pinoy sa ibang bansa at nagpapaalipin sa mga banyagang dayuhan.

Hindi madaling maging isang OFW, kung inaakala ng iba na basta nasa ibang bansa na marami kanang pera—Isang malaking pagkakamali. Mahirap magpakaalipin sa ibang bansa, batid ko ito dahil minsan na rin kaming iniwan ni Mama para makipagsapalaran sa ibang bansa, pero mas mahirap para sa isang Ina na mang-iwan ng mga mahal sa buhay. Parang ipinakita din dito ang pagiging Matriarchy ng pamilyang Pilipino na hindi na laging Patriachy ang sistemang sinusunod lalung-lalo na kung ang mas may kakayahan naman ang isang babae na buhayin ang kanyang pamilya.

Sa kabilang banda, sa pelikula ding ito ipinakita ang malimit na isyu ng kabataan ngayon. Sa kwento kung saan si Carla ay isang rebeldeng anak ni Jossie kung saan nakaranas ng mga isyu tulad ng premarital sex, aborsyon at druga. Talamak nga ang ganitong problema sa ating bayan hindi lang dahil kulang sa atensyon mula sa magulang kun’di maski ang edukasyon na may kinalaman sa ganitong isyu ay isa paring usapin hanggang ngayon. Ang aborsyon, syempre nagiging kaakibat ng usaping premarital sex kapag nagbungga ang mga kapusukang gawi. Ang druga o ang ipinagbabawal na gamot na siyang bentang-benta naman sa mga pariwarang kabataan ngayon ay sinasabing pangpalimot sa mga problemang kinakaharap. Maituturing na ang kakulangan ng sapat na kasangkapan para sa edukasyon ay isang problemang kinakaharap ng mga kabataang Pilipino tulad ng kakulangan sa pasilidad, upuan, kwarto, mga aklat at marami pa na maaaring gamitin sa pagkaklase.

Pinupuri ko ang editing ng pelikula, lalo na sa paglalagay ng mga flashback sapagkat nagiging klaro sa manunuod ang history ng pamilya sa paunti-unting paraan at hindi isang bagsakan. Maging ang sinematograpiya nito na gumamit ng iba’t ibang angulo at posisyon sa paghawak ng kamera ay nakakamangha pero may kaunti lang boom mic na sumabit (medyo funny). Pero sobrang galing parin!

Sa huli, ang kaugaliang Pilipino ay hindi parin maiwawaksi sa atin. Si Jossie na isang Ina na siyang binabastos ng kanyang anak. Kahit ano pa ang nagawa nito, aakayin parin niya dahil dugo’t laman niya parin si Carla. Manginigbabaw parin sa atin ang pagpapahalaga sa pamilya. Ang relasyon sa Ina sa kanyang anak, at ang kanyang anak tungo sa kanyang Ina ay hindi parin kailan man magbabago.

OFW: Bayani kang ituring, Produkto ka kung gamitin!

TheMoonGal — Fri, 26 Sep 2014 00:00:30 +0000

The Flor Contemplacion Story (1995)

Sa Direksyon ni Joel Lamangan

Ang pelikulang hango sa totoong buhay ni Flor R. Contemplacion na isang Pinoy domestic helper sa Singapore na napagbintangang pumatay kay Delia Maga at sa alaga nitong tatlong taong gulang na si Nicholas Huang. Siya hinatulan ng pagkabitay noong March 17, 1995 na lalong nagpasidhi sa pagkakaisa ng mamamayang Pilipino na magwelga para sa katarungan at hustisya sa sinapit ni Flor sa ibang bansa.

Pagbasa sa Pelikula

Tulad nila Xandrex, Russel at ng kanyang mga kapatid na kambal, ang inyong linggod na kritiko ay isa din sa nakaranas ng pagkaulila sa Ina noong kabataan dahil sa pagtrabaho ng nito sa ibang bansa. Hilaw paman ang aking kaisipan ay tinatanong ko na ang aking Ina kung bakit kailangan niyang mangibang bansa. Lagi niyang sinasagot sa akin noon na mas malaki daw ang kita doon dahil dolyar. Mas malaki ang maiipon at mas masusuportahan niya ang aming pag-aaral. Higit sa lahat mas malaki ang tsansa na may magandang kinabukasan na maghihintay para sa aming magkakapatid kapag nakapag-abroad siya. Pero ni minsan hindi nabanggit ng aking Ina ang posible at maaaring mangyari sa kanya sa lugar kung saan tayo naman ang banyaga.

Bakit nga ba nangingibang bansa ang ating mga kababayan? Kung ang mga dayuhan ay madalas napapadpad dito sa ating bayan upang magbakasyon o hindi kaya may negosyong itatayo dito sa bansa, ang payak at pangkaraniwang tao na tila walang-wala dito sa Pinas ay lumilipad patungong ibang bansa upang magtrabaho. Isa ang bansang Pilipinas na mayroong pinakamalaking bilang ng mga taong walang pormal na trabahong mapagkakakitaan kung kaya ito ang nagtutulak sa kanila na magtrabaho abroad para makapagbigay tulong pinansyal sa pamilyang naiwan sa bansang Pinas. Sila ang kilala sa tawag na OFW o Overseas Filipino Workers na kinikilala ng ating bansa bilang bagong bayani ng makabagong panahon.

Masakit sa dibdib na maraming migranteng Pinoy ang umaalis ng bansang kinalakhan at kinamulatan na nila ng diwa hindi dahil “gusto” kung hindi ito ay “kinakailangan”, kailangan mo at higit na kailangan ng mga mahal mo na siyang umaasang magkakaroon ng magandang kinabukasan. Nagpapakahirap at tinitiis na malayo sa pamilya upang makapagbigay lang ng pangangailangan nila. Nagpapakaalipin sa mga banyaga kapalit ang perang malutong na dolyar na ipapadala sa bansang pinagmulan.

Bakit kaya maraming mga Pinoy ang nakikipagsapalaran sa ibang bansa? Noon at ngayon, iisa lang ang sagot ng karamihan: Ang bansang Pilipinas ay lugmok sa kahirapan. Napaka-ironic lang na tawagin na isang bayani ang mga migranteng Pinoy kung saan itinuturing naman ng ilang kritiko na tila isang produkto na ang mga OFW. Ika nga ni Cabigting (2011), ito daw ang napakainam na pang-export ng bansa.

Si Flor Contemplacion ay isa lamang sa libu-libong export ng bansang Pilipinas na nakapag-ambag sa ekonomiya ng bansa sa pamamagitan ng dolyar na nireremit nito sa bansa. Habang kapalit nito ang ilan sa mga hindi kaaya-ayang posibleng mangyari para sa isang migranteng Pinoy. Bukod sa pagakakalayo sa mga mahal sa buhay, posibleng mawasak ang tahanan kapag ang iyong kapareho ay nadala ng temptasyon na siya ngang isa sa nangyari sa pamilya ni Flor kung saan ang asawa nitong si Efren ay nakipagrelasyon sa iba na tumutukoy kay Neneng sa kwento. Higit pa sa maraming bagay na nakakatakot na maaaring sapitin ninuman na nandoon ay ang kalupitan at karahasan mula sa mga banyagang amo at ng mga tao sa bansang iyon tulad nalang ng kinahihinatnan ni Flor.

Hindi naman sa pagmamaliit sa ilan nating OFW ay kung bakit pinapayagan ng mga ahensya ng human resources na pwede silang magtrabaho abroad gayong ang kanilang dila ay pilipit pa at nasasamid sa mga wika ng taga-ibang bansa. Nakakalabas na din ang mga aplikanteng hindi man lang nakatapos ng elementary maski walang pinag-aralan. Ang kakulangan sa tamang Edukasyon ay higit na nakakabahala dahil tila isa kang sundalong susugod sa giyera pero walang dalang bala. Mahalaga ang may-alam lalo na kung nasa ibang bansa kana hindi lang edukasyon naitinuturo dito sa ating bayan kundi maging ang sa bansang dadayuin mo dapat may background kana kung ano klaseng nilalang sila.

Isa pa sa napansin ko sa pelikula ay kung bakit parang kulang ang pagkilos na ginagawa ng gobyerno sa panahon ng paglilitis ng kaso ni Flor Contemplacion puro pag-uusap lang sa pamamagitan ng telepono, walang aksyon. Ang embahada naman ng Pilipinas ay hindi kayang bigyan ng sariling abugado si Flor dahil mahal daw ang gastos na maaaring umaabot sa 2M mas pinili nilang magtiwala nalang sa abugadong ibinigay ng Singapore Court. Medyo nakakatawa yung spokesperson ng embahada ng Pilipinas, nagtiwala pa sa hindi kauri, hindi kalahi eh hindi na nga mapagkatiwalaan kahit mismo ang mga kapamilya eh marami na ang nagtataksil. Si Efren din tila isang pipi at inutil na hindi man lang kayang tumulong na magsalita sa pikit. Mabuti pa itong kabit niyang si Neneng, nagmamalasakit kahit papaano at sumama sa pikit at nagsalita para sa panawagan sa embahada na iligtas si Flor. Sinasabi sa pelikula na ang Presidenteng Ramos daw ay nagmakaawa na sa gobyerno ng Singapore pero hindi ito ipinakita diba? Kaya parang di talaga malaman kung totoo ba! Sa kabilang banda, mararamdaman mo talaga ang takot ng mga nasa posisyon tungkol sa posibleng mangyari o sadya talagang inutil lang talaga sila at walang puwang ang mga boses nila sa gobyerno ng Singapore.

Sa kabila ng nangyari, humanga ako sa sistema ng bansang Singapore kaugnay sa pagbibitay, sistemang kung buhay ang nawala saiyo buhay din ang din ang kapalit. Ang gobyerno nila ay may isang salita at kung sa tingin nila na ang tao ay talagang nagkasala. Hindi nakukuha sa negosasyon o pakiusap ang mga pangyayari. Eh ang Pilipinas kaya? Tambak na ang kriminal na pakalat-kalat sa labas. Ang ilan basta may pera ka pwede kang magpyansa.

Ilan pa bang Flor Contemplacion ang kailangan makipagsapalaran sa ibang bansa? Mapalayo sa mga mahal niya at ilagay sa walang kasiguraduhan na kalagayan ang kanyang buhay sa ibang lugar? Swerte lang kung ugaling tao ang amo mo pero kung ugaling hayop, tiyak ang peligro.

Mayaman ang bansa natin. Ang hindi ko lang maintindihan kung bakit hindi kakayanin ng Pilipinas na paunlarin at payabungin ang yaman natin na walang kasangga na taga-ibang bansa. Bakit marami pang mga dayuhang imperyalista na kasabwat ng mga local naghahari-harian sa ating bayan ang patuloy na bumababoy at nagpapababa ng ating ekonomiya. Sila lamang ang tumutukoy sa isang porsyento ng populasyon nagtatamasa ng kasaganahan at kayamanan ng bansa at ang natitirang 99 porsesyento ay tumutukoy sa mga uring manggagawa na siyang nagpapakahirap at nagsusumikap na maiunlad ang bansa. Itong mga manggagawa na tinutukoy dito ay gawa lang naman ng gawa pero iilan lang ang umasenso at nakaahon sa hirap. Marami parin ang nagpakahirap sa paggawa pero hanggang mamatay sila mahirap parin.

Samakatuwid, ang pelikulang ito ay isang pamukaw sa lahat ng Pilipino na sana magkaroon ng pagbabago ang sistema ng ekonomiya ng ating bansa. Sana magkaroon ng matinong trabaho na may sapat na sweldo at prebilehiyo ang milyun-milyong Pinoy sa Pilipinas na hindi na kinakailangan pang mangibang bansa at mapalayo sa pamilya. Kung hindi man mapipigilan ang pag-alis sa sariling bayan at doon sa ibang bansa makipagsapalaran, mabigyan sana ng ganap at matibay na proteksyon ang ating mga kababayan mula sa mga banyagang amo.

TheMoonGal — Sun, 21 Sep 2014 05:45:27 +0000

VIRGIN FOREST 1985

Ni Peque Gallaga

Noon paman kanibalismo na ang nangyayari sa ating bayan. Hindi ko tinutukoy ang kanibalismong kainan ng laman kung hindi kapwa at kalahi mo ang pinahihirapan. Malupit ang kapalaran sapagkat maraming mga mangmang sa bayan na ating sinilangan. Mga mangmang na siyang naging instrumento ng mga banyagang naligaw ng tahanan upang malupig ang ilan sa ating mga kababayan.

Sa pelikula ito, ang pamain sa atin ay ang kunwaring kabutihan, kunwaring karamay at kunwaring katarungan ibig sabihin kunyari ay kakampi sila sa likod ng pagtulong nilang ang interest sa buhay bayan natin na angkinin at gawing kanila. Diba sa history, sabi nga dahil ang kailangan natin ang edukasyon, ibinigay ito ng mga kuno-amigong Kano ng pamahalaan. Kinuha ang loob at ng bumigay, nalaglag sa pain. Nasakop. Kinuntrol tayo ng mga ito at magpahanggang sa kasalukuyang panahon. Ang Pilipinas ay kailan man ay hindi na nakalaya. Hindi nakawala sa aninong Amerikano dahil hanggang ngayon nagpapasailalim parin tayo sa kanila pati na ang mga lider na ating pinagkakatiwalaan naging puppet narin ng kanilang kapangyarihan.

Ang loko ano? Nakilala mo ba si Gad damit- isa sa mga katutubong Pilipino na nagamit ng mga dayuhan. Ganoon ka pure ang ating mga kababayan na ultimo salita hindi nila maintindihan. Sa panahong ngayon, wala na masyadong mangmang ngunit dumadami naman ang mga taksil at nagmaang-maangan.

Sa kabilang banda, ang eksena nila Chayong at ng mangingisda sa kagubatan kung saan gusto nitong lalaki na makipagtalik sa babae ngunit pinigilan siya. Si Chayong ay tulad ng ating bansa na ilang beses ng ginahasa, binaboy at pinagpasapasahan na ng iba’t ibang dayuhan pero hindi parin sumusuko dahil sa bawat henereasyon hindi nawawalan ng pag-asang may makabagong Emilio Aguinaldo na siyang magliligtas sa ating bayan.

TheMoonGal — Sun, 21 Sep 2014 04:12:26 +0000

ORO, PLATA, MATA

Ang pelikulang ito ay tungkol sa dalawang pamilyang mayayaman sa lugar ng Negros noong kasagsagan ng World War II ng ating bansa. Kalaunan nadagdagan pa ng dalawang malalapit na kaibigan na nagtipon-tipon sa hacienda ng mga Lorenzo. Mahusay na ginampanan ng mga artistang bagong usbong pa lamang noong 1982 tulad ni Cherie Gil, Joel Torre at Sandy Andolong. Iisa lang ang dahilan kung bakit sila pumayag sa paanyaya ni Inday Lorenzo upang hindi madamay at di maging biktima ng mga Hapones. At dahil sobrang haba ng pelikula ito, nagpokus nalang ako sa ilang konsepto na ipinakita— ang Power, Faith and Survival.

Matapos tayong sakupin ng mga Espansyol at mga Amerikano sumunod naman ang pananakop ng mga Hapon sa Pilipino. Sa pelikula unang nakapagbigay pansin sa akin ang pag-uusap nila Tiyo Claudio at ng mga kaibigan nito.

Ang magkakaibigan

Tiyo Cladio: Tumawa kayo! Magbabago ang lahat at maraming buhay ang madadamay.

Pascual: Ano naman ang panlaban ng mga Hapones na ‘yan ang kanilang mga laruang Eroplano? Iba naman ang kanilang pangkontra sa mga kanyon, bapor, at eroplano ng mga Amerikano. Santisima!

Minggoy: Mahirap patayin ang mga hapon Pascual! Mga traydor ang mga iyan! Tingnan mo ang ginawa nila sa Pearl Harbor.

Pascual: Siguro ngay traydor pero sila ay napakagaling na mga hardinero (tawanan). Pinaplano ni Ines na palagyan ng mga rosas sa pekonya yung hardin sa tabi ng balon. Talagang magaling magtanin si Heroldas.

Tiyo Claudio: Kung meron kapang hardin o balon o Hacienda!

Pascual: Ay, You are hopeless!

Minggoy: Hindi ka rin nakakasiguro Pascual kung sino sa atin ang may tunay na problema.

Ang dialogo ni Pascual ay nagpapakita lamang ng diskriminasyon sa kakayahan ng ibang bansa porke hawak tayo ng mga Amerikano sa kapanahunang ito. Samantalang si Tiyo Claudio ay kalmante pero may banta na maaaring mawala ang lahat “Kung meron kapang hardin o balon o Hacienda!” dahil sa bagong mananakop sa bansa. Sa kabilang banda si Minggoy naman ang taga-timbang ng sitwasyon na tila ba di mawari kung sino ang may problema– Ang mga mananakop o ang sinasakop na bansa?

Sa pelikula partikular sa Oro, ipinakita ang sosyal na aspeto na kagawian ng mga Pilipino mula sa mga pananakop na Espanyol at Amerikano. Ito ang pagtitipon-tipon, pagsalu-salo, indakan at kwentuhan ng mga magkakaibigan, magkapamilya at iba pang kamag-anak sa gabing ipinagdiriwang ang kaarawan ni Maggie.

Bumalik sa eksena kung saann nag-uusap si Tiyo Claduio at kanyang mga kaibigan:

Minggoy: Tingnan naten ‘yung lupain ni Samuel Antyaga

Kaibigan 1: Pero Minggoy walang kakwinta-kwinta ang mga lupain ng ni Samuel Antyaga kaya mura-mura niyang binenta.

Minggoy: Maaari walang kwenta taniman ng tubo pero maaring umubra naman sa palay diba?

Pascual: Palay? Pwendi bang palay sa lupa naten?

Tiyo Claudio: Huwag ninyong hahamakin ang ating lupa kahit ano ay tutubo sa ating pulo. Kung pakikinggan ninyo si Minggoy ay baka mayroon din kayong konting aral na mapupulot.

Kaibigan 1: Ano naman tiyo Claudio? Ang isip nyo pakaya ay pag-isa nating Islam?

Pascual: Hanggang ngayon pa ba yan! Sa panahong ganito , hindi na kakatawa ang mga ideya ninyong separatism!

Tiyo Claudio: Bakit Pascual sino bang nagpapatawa!

Sa karugtong ng kanilang pag-uusap mula sa usapin ng pagsakop ng mga Hapones ay napunta sa lupain na binebenta ni Samuel Antyaga. Di kaya ang tinukoy nilang lupa ay ang lupain ng bansang Pilipinas? (Maaring ipagpalagay nalang naten.) Sabi nga ni Tiyo Claudio ay wag daw hamakin ang lupain dahil lahat dito ay maaaring tumubo pati masamang damo natubo- sila yung mga traydor! Sabi ng isa nilang kausap na “Ang isip nyo pakaya ay pag-isa nating Islam?”Kaya nga ang Pilipinas ay laging na sasakop sapagkat walang pagkakaisa. Relihiyon palang, tayo ay kanya-kanya na. Hindi mo maaaring pag-isahin ang magkaiba ng paniniwala o paraan pananampalataya (Maski nga sa kasalukuyan eh, di bale na atleast nagkakaunawaan naman.) Sinasabi ni Pascual na si Tiyo Claudio ang nagbigay kosepto ng separatismo na ang ibig sabihin sa Ingles: The advocacy of a state of cultural, ethnic, tribal, religious, racial, governmental or gender separation from the larger group. While it often refers to full political secession, separatist groups may seek nothing more than greater autonomy. Ibig sabihin hangarin niyang ng kalayaan sa kahit sino mang mananakop sa ating bayan hindi lamang sa relihiyon na aspeto kun’di magkaroon ng pantay ng pagtingin sa iba’t ibang lahi.

Ang magkapatid

Sa Oro, naging konsyus pa si Trining sa paghalik ni Miguel sa kanya at di mapalagay sa nangyari. Sinabi ng kanyang ate na si Maggie na okay lang daw, ganoon daw talaga ang mga lalaki kung kaya masanay na daw ito. Nagbilin pa ito na wag niya iiwanan si Miguel baka iba ang hahalikan nito. Sinabi pang masama ang tingin ni Natty kay Miguel. Isang bantang di mo aakalin at masasabi mo na lamang na “Bakit kung sino pa?” Si Trining ay napakapure pa sa mga panahong ito pero sa pagdaan ng panahon unti-unti siyang gagawing hayop dala ng pagkakataon. Tulad ng mga Pilipino na napapasailalim sa iba’t ibang mananakop sa ating bansa ay unti-unti narin silang namulat sa katutuhanan. Unti-unting nagrerebelde, na tila mga hayop na umaayaw sa hindi nila amo. Ang kapanahunan ng Ginto ay sinasabing kapanahunan ng kapangyarihan at kayamanan. Sa pelikula, sa pamilyang Ojeda ay pinapakita na isa sila sa mga taong may magandang kinalalagyan sa lipunan. Medyo, makompyansa dahil may kakayanan pero noong malaman na palapit na ang mga Hapones, nagsilikasan din sa bahay-hacienda ng kanilang matalik na kaibigan na si Inday Lorenzo, ang ina ni Miguel na childhood sweetheart naman ni Trining.

Nang makalipat na sila sa puder ni Inday. Sa eksina sa hapagkainan na ang tungkol naman sa pagbibigay tiwala sa kapwa nating Pilipino. Oo nga naman marami ng nangyaring ganyan. Minsan kung sino pa kadugo mo? Siya pa yung papatay sayo. Samantala ng magreklamo si Maggie sa kanyang pagkain kung bakit laman loob ang ulam. Humingi naman ng paumanhin itong si Inday kay Nena ngunit hindi na niya kinunsenti ang reklamo ng bata. “ Ikaw narin ang may sabi na sa mga panahong ito dapat maging matatag ang tao, hindi na pupwede paghuhumaling sa mga kapritso. Kung ano ang ulam yung ang dapat kainin. May digmaan, mahirap ang buhay. Dapat nga ay magpasalamat pa tayo at merong pagkain ang nakahanda sa mesa.”Ito na ang panahon ng pagpasok na panahon ng Silver kung saan hindi na ganoon na kasagana ang mga Ojeda at Lorenzo dahil sa papalapit na ang mga Hapones. Di nga naglaon ay sumuko na ang mga Amerikano sa mga Hapon.

Ang eksena sa ilog kung saan may mga naglalabang mga babaeng naglalaba at tila takot sa mga lalaking parating na nais maligo. Maihahambing ang mga babaeng ito na tila Pilipinas na sinasakop ng ibang bansa at ang mga mananakop naman ay ang mga lalaki. Ngunit sa bandang huli sumuko rin at nagpasakop na kung baga inanod din sila tulad ng tuwalya na sa ilog.

Dumating din sa Hacienda ng Ojeda ang dalawa pa nitong kaibigan na sila Joe at Biring, itong madaldal na si Biring ay nagkwento tungkol sa mga tulisan. Sa huli may nabanggit siya na: “ Hindi nalang talaga mga Hapones ang dapat nating katakutan kun’di pati ang kapwa natin Pilipino.” Nakakalungkot pero tayo mismo ay naging traydor na din hindi lang sa ating kapwa kundi sa ating bansa. Sa anong paraan? Sa pagyakap natin sa kanilang kulturang nagisnan at unti-unting paglimot sa kulturang Pilipino na siyang dapat nating pagyamanin. Isang halimbawa sa panahong ngayon, dati ang mga laro natin ay nakakatulong physical tulad na lamang luksong-baka, patitero, luksong lubid at marami pa pero ngayon halos lahat nasa technology na nakatunganga ang ating mga kabataan. Isa lamang ito sa mga naging impluwensya sa atin ng mga bansang minsan ng sinakop ang ating bayan.

Ang makasarili

Nahiya naman ako kay Biring porke nakapag-asawa ng Amerikano feeling niya kung sino na siya. Tama nga ang kaibigan kong “Henyo”. Si Juana nag-aala-dayuhan! Maka-alipusta sa kadugo at kauri ay parang di pareho ng sinilangan. Nakabrilliante lang siya, naging mapagmataas na. Sinasabi niyang mag-ingat sa mga trabahadures dahil LAHAT daw sila ay traydor. Pilipino nga ito, mahilig sa stereotyping eh. Lahat? Ang pagkakamali ng isa, pagkakamali ba ng lahat? Kawawang trabahadures. Kawawang Biring. Kinawawa ang sariling lahi.

( Ang paglalaro ng Mahjong at ang pagsuot ng mga Brilliante ay impluwensya lamang sa atin.)

Sinasabi niya lagi na kahit ikamatay niya ay di niya ibibigay ang kanyang mga alahas. Napakahilig sa mga makamundong bagay. Napakababaw ang pagpapahalaga sa buhay.

Ang Babae

Sinabi ni Inday na kung sana ay nagkaroon din siya ng anak na babae. Sinagot naman ni Nena na mahirap magkaroon ng anak na babae. “….. mahirap maging isang babae, Inday! Dapat nakibagay sa asawa, dapat sumagot sa kanyang pangangailangan. Kung wala kang alahas katulad ni Biring.. ang tangi mong armas ay ang iyong kagandahan, ang iyong katawan! Dapat kang matutong mabuhay.” Diskriminasyon sa antas ng katauhan. Diskriminasyon sa mga kababaihan. Diskriminasyon sa uri at lahi. Kung hindi ka kauri hindi ka ituturing na tao, ang turing sa’yo hayop. Mas nararamdaman ito noong panahon ng mga Kastila pero mas lumala ito sa panahon ng mga Hapones dahil binababoy nila ang mga kababaihan kahit saan na madatnan.. sa sarili man na tahanan, sa eskwelahan at maging sa simbahan.

Ang devotante

Si Inday, napakadevotante kahit pa man sa trahedyang kinaharap ng bayan mas lalo niyang pinahahalagaan ang kanyang Diyos. Isa ito sa mga impluwensya na nagmula sa mga Kastila na hanggang ngayon sa kasalukuyan marami paring mga Kristiyanong sumasamba at nagtitiwala sa Panginoong Hesus.

Dahil sa ilang beses ng sinakop ang ating bansa, nagulat ako ng ganoon nalang ang takot ng mga Ojeda at Lorenzo sa mga ito. Tila mga multo ang mga Hapones kung katakutan kung kaya nang ito ay mamataan, nag-alsa balutan na naman sila at nagtungo sa bahay na ipinagawa ni Inday sa gitna ng kagubatan. At tara na nga at harapin ang panahon ng plata kung saan ang hindi na ganoon kaganda ang buhay ng mga Ojeda at Lorenzo kasama ng kanilang mga kaibigan.

Ang buhay nila sa kagubatan ay tila isang normal lang na mamamayan pero dito mas lalo silang sinubok ng pagkakataon. Dumating ang mga kaibigang guerilya sa lugar ng mga Ojeda at Lorenzo at humingi ng tulong dito upang magamot ang ilan sa mga sugatan ni Doctora Joe. Isa sa mga sugatan ay si Hermes na ipinaiwan sa mga Ojeda at Lorenzo upang makatulong at madagdagan na ang lalaki sa kanilang grupo.

Si Trining ay mas nagiging mapusok dahil sa kanyang mga nakikita sa kanyang Tiya Joe na nakipagtalik kay Julio. Isang gabi dahil sa curious si Trining sa kanyang nakita, siya mismo ang lumapit sa manok upang siya ay tukain. At may nangyari nga sa kanila ni Melchore. Hindi lang isang beses kun’di naulit pa ito. Sa ibang bansa hindi isyu sa kanila ang pagiging Virgin o hindi pero sa Pilipinas magpahanggang ngayon mas nagiging mahigpit ang simbahang katoliko at talagan dapat makasal muna bago magsiping.

Ang traydor

Sa kabilang banda, si Melchore ay nagtaksil sa kanyang amo ng magnakaw ito ng diamante na singsing kay Biring kung kaya napilitan si Inday na palayasin ito.

Ang mga trabahador at alipin na punong-puno na sa sistema ng kanyang amo tungo sa kanyang mga katulong. Sinasabi niya na hindi daw siya nagnakaw kun’di kinuha lang niya ang para sa kanya. Hanggang sa kasalukuyan ang mga uring manggagawa ay hindi parin nakakaranas ng magandang prebilihiyo kung kaya minsa sila ay nagwewelga at nakikibaka ng matauhan at maalala ng mga dominante na tao din sila may pangangailangan at kailang nilang mabuhay. Lumayas nga si Melchore na may iniwang banta!

Si Miguel dahil wala na ang kanyang teleskopyo, nagdesisyon itong magpaturo kay Hermes kung paano bumaril na kalaunan ay nagamit niya.

Kinumprunta ni Maggie ang kapatid na si Trining. Ngunit higit na nanaig ang puso ng pagiging ate. Sabi ni trining : “Natatakot ako, takot-takot! Ayaw ko dito! Gusto kong umuwi! . . . . .. Kapag takot ka hindi kana nahihiya.. mas madaling kalimutan ang hiya kaysa takot. Gusto ko, gusto kong mabuhay!” “Napakahirap ba intindihin, mahal ko si Miguel pero mas mahal ko ang sarili ko.” Sa ngalan ng buhay, kaya natin ibaba ang lahat. Ang pagpapahalaga mo sa sarili mo, siya rin kung gaano kahalaga ang buhay mo. Pero minsan sa sobra natin pagpapahalaga, nagkakamali na tayo. Parang katulad lang mga linya sa telebisyon ng mga babaeng nagpapalaglag: “ Kailangan mong mawala sa mundo, dahil mahal kita at ayaw kung makitang tuksuin kang walang ama!” Mahal mo pala, pero pinatay mo na!

Sinalakay ng mga tulisan ang pamamahay ng Ojeda at Lorenzo. Ang namuno sa mga tulisan aya ng traydor na si Melchore. Grabe ang galit na nasa puso ni melchore kung kaya nagawa niya patayin ang lahat ng mga alipin ng mga Ojeda. Pinutol niya ang daliri ni Biring ng hindi nito ibigay ang mga alahas samantalang ginahasa naman nito si Inday dahil sa pagsampal at dala narin ng galit niya sa masyadong pagiging palautos nito.

Si Biring may pagkavisionary pala akalain mo ‘yung nangyari nga ang kanyang mga pinagdadaldal sa unang bahagi ng pelikula. Noong una binilang ko ang mga kalaban ng mga tauhan sa loob ng pelikula at nakita ko ang mga sumusunod:

Hapones- Akala ko ganun kagrabe ang mangyayari sa mga karakter nasa pelikula na makikipaglaban sa mga Hapones. Iyon pala ay iisa lang na Hapones ang nagpakita sa eksea at hindi naman ganoon kasidhi ang pangyayari.
Tulisan- May punto si Biring! Pero parang pinamukha sa akin na mas katakutan natin ang mga kalahi natin. Kasi kung minsan , yung taong pinagkakatiwalaan mo ay siya pala ang papatay at tatraydor sayo.
Sarili- Pero higit paman sa lahat mas mahirap kalabanin ang sarili dahil hindi mo mapagtanto ang mali sa tama. Isa sa mga nakitaan ko na may ganitong struggle ay si Trining.

Gayunpaman, kahit sino o ano pa man ang ating mga kalaban, marapat lamang na ipaglaban natin ang ating karapatan. At kung madapa man at matalo, bangon lang hanggang matututo ka kung anong ipangtatapat mo sa kahinaan at kalaban mo.

Sa huli, nanalo si Miguel at Hermes laban sa grupo ng tulisan na pinamunuan ng traydor na Melchore. Ika nga, kapag natututo ang tanga, lintik lang ang walang ganti. Bumalik man ang dating buhay ng kanilang pamilya pero may lamat na. Awkward! Nakaplano na ang pagpapakasal ni Maggie at Miguel.

Simbolismo

Sa tinging ko ang Oro, Plata, Mata, ay hinahati ng panahon gamit ang simbolismo ng orasan.

Sa unang bahagi ng pelikula habang nakaslow mo namataan ko ang or asan na iyan na tila tsinicheck ni Senior ang kanyang orasan. Sumunod ito nalaglag sa hagdanan bago paman sila lumikas mula sa bahay-hacienda ng mga Lorenzo.

At pangatlo, yun yong naghihigante na si Melchore sa mga Lorenzo.

Sinisimbolo nito ang panahon at kahalagahan ng oras sa mundong ibabaw. Sana maisip ng lahat na hindi na maibalik ang mga oras na sayang kung kaya pahalagahan .

HUWAG KA LANG TUMIHAYA! ISAYAW MO ANG PANGALAN KO!

TheMoonGal — Fri, 19 Sep 2014 23:59:10 +0000

CURACHA: ANG BABAENG WALANG PAHINGA

Ang Curacha, ang babaeng walang pahinga ay kwento ng isang babae torotera (live sex performer) na si Corazon o mas kilala sa tawag na Curacha dahil sa kanyang galing sa pakikipagtalik. Ito ay ginampanan ng bihasang aktor na si Rossana Roces noong 1998 sa direksyon ni Chito Roňo.

Ang unang kong napansin sa pelikula ay ang background ng ilang isang eksina tungkol sa update ng nangyayari nagaganap na kudeta. Sinasalamin ng pelikula ang pulitikal na kalagayan ng Pilipinas noong 1989 kung saan nagyayari ang kudeta o ang sapilitang pagpapababa sa pwesto ng isang lider ng bansa sa madahas na paraan. Si Curacha ay sumusimbulo lamang bilang bansang Pilipinas kung saan puro kaputahan nalang ang bawat sulok nito. Ang kabulgaran, kahirapan, katiwalian at kasakiman ng mga taong namumuno sa bansa ay tuwirang nararanasan ng payak na mamamayan. Paano nga ba magiging maayos ang ating bansa kung pati ang ating mga pinuno ay magulo din? Ika nga ni General na isa rin sa na guguluhan kung saan papanig sa sitwasyong na ipinakita ng pelikula.

General: Tingnan mo sa labas… iba na ang panahon…hindi mo malaman kung sino ang mabuti… kung sino ang Diyos…kung sino ang demonyo.. mahirap talaga humanap ng papanigan!

Sa isip-isip ko, kailangan pa bang alamin kung sino ang dapat papanigan? Diba bago pa naman sila pumasok sa kanilang propesyon o posisyon ay may sinumpaan na silang mga dapat paglingkuran? Di ba dapat ako, ikaw, kami, at tayong mga taong bayan ang dapat na ipinaglalaban at binibigyan ng proteksyon higit pa man sa kinikilalang lider ng bayan. Ngunit bakit parang may mali, bakit laging pumapagitna ang taong bayan sa dalawang partidong naglalaban sa pulitika? Sila ang naiipit at naghihirap sa kalagayan.

Sabi ng driver: Yang coup-coup na yan! Walang namang mga silbi yan e! Magpapalit-palit man tayo ng gobyerno ganun din ang gagawin nila.. magkanya-kanya nalang sila ng kurakot! Kung ako tatanungin mo , wala ng presidente. Ang mamamayan, wala ng batas, wala ng kalsada, wala ng bahay, wala ng metro, wala naring suso.. wala na lahat..wala na lahat- lahat!

Napakasakit aminin na kung may pagbabago ay yun yung paglala pa ng kalagayan ng ating bayan na tila parang pamana na ng nakaraan . Sa kasalukayan mas maraming krimen ang napapabalitang nangyayari sa ating lipunan tulad ng rape cases. Kalat parin ang mga puta sa iba’t ibang sulok ng bansa sa lalo na sa kalakhan bahagi ng Kamaynilaan. May mga lider nga tayong tinatawag pero ang iba sa kanila ay gamahan, silaw sa kayamanan at kaban ng bayan. May punto nga rin naman pala ang sinasabi ni Manong Driver!

Curacha bilang manggagawa

Isa sa malaman na eksena ay ang eksinang nag-aaway si Mabel at si Curacha na magpapatuloy sa pag-uusap nila ni Guloy. Sinampal ni Curacha si Mabel at nang awatin ito ni Guloy at nagsalita:

Guloy: Ano to libreng palabas? Dyan kayo magaling eh sa away!

Curacha: At bakit ikaw Guloy, san ka mahusay? Matagal na kaming nagrereklamo sayo pero hindi mo kami pinakikinggan!

Guloy: Bakit ba Curacha anong problema mo?

Curacha: Noong kay Mang Ador pa kami lahat libre! Pagpasko may bonus pero ngayon di na sayo lahat kinakaltas mo sa sweldo namin. Lahat naman kami nagpapakapagod ah. Puro kain na nga ang mga puki naming Ikaw nagpapalaki ka lang ng bayag!

Guloy: Noong panahon ni Tata Dor, masunurin ang mga torera. Ang trato sa kanya, parang ama.. may takot.. paggalang dahil ganun ang samahan nila ang trato naman niya sa mga torera ay parang kapamilya.. mga anak na itong Casa ang bahay nila. Naiibigay niya lahat ang gusto nila. Pero iba na ang panahon ngayon Cora. Kayo nga iba na eh! Iba na ang bansa natin! Nagbago na tayong lahat! Kayo nga matitigas na ang ulo puro reklamo ayaw sumunod! Alam mo puro kayo ganyan eh pero kulang dito! Alam mo, hindi lang negosyo ‘to eh Cora buhay natin ‘to! Kung nagiging mahigpit man ako eh dahil mahigpit din yang nasa taas eh! Kung minsan nga kahit nakikita ko na, nagbubulag-bulagan nalang ako para ituloy nalang yung buhay natin! Akala mo ba hindi ko alam na nagbabangag ka? Na pinababayaan mo yung trabaho mo? Na nagseserbis ka sa labas ng patago? Kaya yan tuloy iiwan ka ng kapartner mo! Hindi akong dapat ang nagsasabi sayo nito eh! Pero uunahan ko na si Dennis! Iiwan ka nya kaya maghanap ka ng makakapareha mo! Ang hirap mo ihanap ng makakasundo eh!

Ayon sa mga binitawang salita ni Curacha sa itaas, tila isa siyang manggagawang Pilipino na nagrereklamo sa sweldong kakaperanggot at dahil kulang ang mga prebiliheyong natamo mula sa ating gobyerno. Nakapanlumo ang katutuhanan na kapag may pinag-aralan mas magaan ang trabaho at higit doon ay malaki ang sweldo. Samantalang ang mga trabahong katulad ng mga construction worker na buwis buhay maitatayo lamang ang naglalakihang establismento ay maliit lamang ang sweldo. Ang pagiging basurera/basurero ay isa ding halimbawa ng trabahong minamaliit ng ibang tao, pero kung sa Western country pa ito dolyar na ang pera mo kung ganito ang trabaho mo-isang Sanitary Engineer.

Ano pa kaya ang pagpuputa, pokpok, o maging isang torera (sa ibang bansa legal na itong propesyon ) na itinuturing ng karamihan na immoral na gawain lalong lalo na sa mata ng Diyos. Maliit na nga ang kinikita mo , maliit pa ang pagtingin saiyo ng mga tao sa lipunan!

Tunay ngang walang permanente sa mundo. Nagbabago ang lahat, kahit ang sistema ng pamumuno. Sa panahon ni Marcos ay sinasabing naging malupit ang kanyang pamumuno at ng mahirang naman si Cory Aquino ay naging demokrasya na ang bayan (Aba ay iwan!). Ang mga kawani at opisyal ng gobyerno ay kapit lang sa patalim dahil kapag buhay na ang pinag-uusapang yung iba patay-malisya nalang sa mga pangyayari dahil takot na masangkot sa kahit anong kaguluhan. Sa mga Pilipino parang natural na ang pagiging reklamador kung hindi nila magugustuhan ang isang bagay tulad na lamang sa pagpili ng pinuno o lider ng bansa. At dahil sa walang perpektong tao sa mundo, ang pagrereklamo ay maaaring way upang maituwid ang mga baluktot na mga nagawa natin bilang tao.

Si Curacha kahit hirap siya sa paghahanap ng pera pero mapagbigay parin.Hindi nag-aatubiling magbigay ng limos sa kanyang kapwa.Parang mga Pilipino kung magtiwala sa kapwa ay sobra-sobra. Tulad ng pagahanap niya ng liwanag, todo bigay, buong puso at kaluluwa.Buong poke ika niya nga. Tayo mga Pilipino sa panahon ng pagpili ng magiging lider ng bayan ganoon natin ibinibigay ang ating boto.Tiwalang-tiwala tayo na ‘yung tao iniluklok natin sa posisyon ay ang maghahain sa atin sa kahirapan ng bayan pero hindi- siya pa ang nagbaon sa atin sa utang.

Simbolismo

Bag na Transparent– Ang bag na dala-dala Curacha ay parang siya lang. Sumasalamin sa kwento ng buhay niya na hubad. Wala na siya itinatago kaya nga silip na ang kanyang mga kagamitan eh.

Gamot- Masarap talaga ang bawal. Masarap maging malaya pero dahil sa mga maling tao sa pwesto para tayong si Curacha panakaw sa pagbili ng bawal na gamot upang makalimot sa mga bagay-bagay na tunay na nangyari sa ating kapaligiran.

Cross- Katulad ng pasakit na dinanas ni Kristo sa Cross dito sa lupa ay ganoon na rin ang pasakit na dinadala ng maraming Pilipino.

Sinabi ni Curacha na :“Ligtas na daw na ang Pilipinas.” Daw? Ibig sabihin hindi niya ramdam? Paano nagiging ligtas ang Pilipinas kung sa kahirapan ay wala naman silang takas. Marami parin ang walang matinong trabaho at hirap makakain sa isang araw.

Iba-iba ang kinukwento ni Curacha tungkol sa buhay niya kung bakit siya naging isang torera. Minsan sinabi niya sa mga madre na talagang lahi daw sila ng mga mapagmahal na tao, lahat sila ganoon kung kaya kahit ayaw niya na maging isang torero wala siyang nagawa. Nang tanungin naman siya ng direktor na kumukuha kay Dennis bilang artista ay ganito naman ang kanyang naging sagot: “ Lumayas kasi ako sa amin, sa Bicol. Nalaman kasi ng Nanay ko na hinalay ako ng step father ko.” At nang nasa eksina ng dadaan sila sa barakada ay hinarang sila ng isang sundalong nagbabantay, ipinakita niya ang kanyang tsubibo sa sundalo kapalit ng pagdaan nila. Ngunit hindi pa natapos ang kanilang pagtatalik ay umayaw na si Curacha at lumabas na umiiyak. Naikwento niya kay Myrna na hindi niya makalimutan ang ginawa ng kuya niya sa kanya! Ni hindi makalimutan at matakasan! Ito daw ang sumira ng kanyang pangarap. Minsan daw may nagtanong na kung bakit iba-iba ang kanyang kwento ng kanyang buhay. Eh bat naman niya ibibigay di naman daw siya pag-aari ng kanino. Maging sa palabas ay hindi niya sinabi kung anong kwento ng buhay talaga ang kwento ng buhay niya. Basta ako bilang kritiko, siya si Curacha ang babaeng walang pahinga. Ang Pilipinas na walang pahinga sa kakahanap ng liwanag at solusyon upang hindi na tuluyang tumihaya ang ating bayan sa lantad at baboy na kalakaran ng mga lider ng bayan.

Sister Stella L, Saan Ba Ang Tamang Daan Sa Sangandaan?

TheMoonGal — Sun, 14 Sep 2014 10:35:14 +0000

Sister Stella L.

Synopsis

Isyu ng pulitika, kawalan ng trabaho, relihiyon at maging sa media ang ipinakita ng pelikulang “Sister Stella L.”, na pinamagatang orihinal na “Sangandaan o crossroads” na unang ipinalabas noong 1984. Binigyan ng buhay ni Star For All Season, Vilma Santos na sa kasalukuyan ay isang gobernador na sa lalawigan ng Batangas ang karakter ni Sister Stella Legaspi.

Ang pelikulang ito ay nagpapakita ng iba’t ibang isyung panlipunan na sumasalamin sa kapanahunan ng pamumuno ng diktador ng bansang Pilipinas na si Ferdinand Marcos, Sr. Sa loob ng pelikula ipinapakita na maraming uri ng tao sa lipunan ang nakikibaka para sa kanilang tinatamasang karapatan kabilang dito ang grupo ng iilang madre na nakisipatya tulad ni si Sister Stella L.,at ng kanyang katukayo, peryodista na si Nick na naging ex-boyfriend ni Stella L., at ang unyon ng mga mangggawa na pinangungunahan ni Ka Dencio. Iba’t ibang uri ng tao ngunit may iisang pinaglalaban—ito ay ang makalaya sa paninikil ng mga walang pusong namumuno sa pinagtatrabahuhang pabrika ng mga manggagawa at upang kilalanin ang kanilang karapatan hindi lang bilang isang manggagawa kun’di bilang tao.

Pagtatalakay

Sa mahigit isang araw kung panonood sa pelikulang ito, di parin nakakasawang panuorin itong pelikula dahil kay Vilma. Bukod kay Nora Aunor, isa siya sa mga bituin na walang kupas ang galing sa pag-arte. Lubos pa ang aking paghanga ng sabihin niya sa isang interview na noon daw ay hindi niya pa naiintindihan ang kwento ng Stella L., wala lang, basta umarte lang siya. Ang galing lang talaga!

Bituin Ng Unyon

Bago ako magpatuloy, hinanap ko ang kahulugan ng pangalang Stella at natuklasan ko na ang ibig sabihin nito sa Latin at Italian ay “Star o Bituin”.

Sa pelikulang ito, parang umiikot lang halos ang kwento tungkol kay Sister Stella L., kaugnay sa kanyang pagpasok at pagtulong sa isang unyon ng manggagawa sa paraan ng pagwewelga. Napagtanto ko lang na sobra ang impluwensya ng simbahan sa mga tao sapagkat maaaring gamit ang sinuman o anuman na mula sa simbahan bilang pumapagitna sa dalawang bagay na di nagkakaintindihan.

Ka Dencio: Namumula sa galit yang streamer mo, Sister.

Sister Stella B: Aba! Ang anak n’yung may pakanan nyan!

Roger: Ayos nga diba tang?

SIdring: Syempre kapag lumalaban, mas mapula mas magaling!

Nes: Pero hindi kaya tayo mapahamak niya?

Roger: Pare, welga ‘to!

Nes: Oo, pero mabuti na ang nag-iingat! Di ba Ka Dencio?

Soledad: Hindi bale! ‘Pag nalaman ng manager na may kasamang madre gumawa niya niyan tiyak ibibigay nun ang hinihingi natin. Kung hindi sisipain siya ng simbahan.

Parang katulad lang sa panahon na pinaaalis sa pwesto si Marcos, naging mas effective ang pagpapaalis sa kanya dahil sa mga taong-simbahan na sumama sa pag-aaklas. Walang patak ng dugo! Walang nasaktan! Kung kaya tinawag ito ni Corry Aquino na “cheapest revolution ever”. Naalala ko tuloy ang sinabi ng Prof. ko sa Rizal na si Dr. Lutgarda Ilagan na kaya daw parang wala lang pagbabago ang ating bansa kasi walang nagsakripisyong dugo noong People Power Revolution. (Wala lang mairelate ko lang sa kulay pulang streamer). Di tulad noong himagsikan nila Bonifacio, itak laban sa baril pero lumalaban parin!

Media Repression

Sa panahon ng pamumuno ni Marcos din ay nauso na ang pagkuntrol ng media. Ang mga balita na dapat malaman ng taong-bayan ay pinipigilan lalong-lalo na kung nakakasira ito sa pamunuan o kahit anong negatibo na sinasabi sa lider ng bayan. Minsan nababayaran ng pera ang mga periodista, minsan naaakit sa posisyong ninanais o di kaya kapag “typical do-gooder” ka napapatahimik ka ng bala ng baril tsaka uso din noon ang salvage sa mga taga-medya (ayon di mo malaman kung saan na sila o kung humihinga pa ba).

Kung ang mga madre ay maaaring shield ng unyon o referee sa isang labanan o pwede ring pangpakalma, iba naman ang mga periodista o medya sa kabuan. Itinuturing ito ng unyon bilang maging boses at mata ng pangyayari na laging inaasahan pagdating sa pagsisiwalat ng mga di kaaya-ayang pangyayari sa lipunan na pawing katotohanan lang ang laman.

Sa pelikula, si Nick bilang isang periodista ay naglalaban ang kalooban kung ano ang nararapat gawin lalong lalo ng tanungin siya ng madre :“Kailangan mo bang isakripisyo ang iba para magampanan mo lang ang iyong tungkulin?”. Nagpapatunay lang ito na ang propesyon ng isang manunulat ay isang napakabigat na responsibilidad pero may mga bagay na dapat isipin at dapat isaala-alang bago ka magdesisyon. Sabi nga ni Sister Stella Bautista : “ Madaling mag desisyon ngunit mahirap itong panindigan”.

Uring Manggagawa: Tagagawa ng Yaman ng Bansa

Kapanahunan pa man ng mga Kastila ay marami ng manggawang Pilipino sa iba’t ibang sulok ng bansa na kung tutuusin nga ay sila ang mga uri ng tao ang dahilan sa pagyabong ng ekomiya ng Pilipinas pero dahil kulang ang pagkilala sa uri ng mga taong ito at hindi pantay ang karapatang natatamasa at kung minsan sobrang baba ang tingin ng lipunan sa mga taong ito na halos ituring ng mga hayop sa lansangan.

Ayon sa akin pagsasaliksik, sinasabing taong 1896 nagsimulang mabuo ang kamalayan ng mga taga- Maynilang manggagawa na sila ay pinagsasamantalaan lamang. Isa sa mga naging daan ng kamulataan ay ang pagiging masugid mag-aral ni Bonifacio ng kasaysayan ng rebolusyon sa Pransiya noong 1789. Napasanib ang mga uring manggagawa sa mga uring peti-burgis at burgis sa pakikipaglaban sa karapatang pulitikal at kultural sa pagpapalakad ng pamahalaan at paghubog ng edukasyon ng mga mamamayan ngunit ng matapos ang rebolusyong Pranses, ang mga burgis at peti-burgis ang bagong namuno sa pulitika at ang mga pangakong binitawan sa mga uring manggagawa ay di na tinupad.

Sa panahon naman ng mga Amerikano taong 1898, nalupig ang mga Pilipino dahil sa agarang pagbibigay tiwala ni Aguinaldo sa mga imperyalismong dayuhan na nangakong tutulungan ang Pilipinas ngunit muli tayong sinakop. Hindi pinawalang-bisa ang batas na nagbabawal sa pagtaas ng sahod sa uring manggagawa. Mayroong nagwelga ngunit ipinapakulong lamang.

Sa pag-upo ni Marcos bilang presidente noong 1966, mas naging pabor siya sa mga dayuhang kapitalista partikular sa mga Amerikano. Ilan lamang dito ang sa mga batas na kanyang ipinapatupad para dito ay ang Investment Act of 1967 at Export Incentive Act of 1970. Lumala na ang sitwasyon kung kaya mas maraming welga ang naganap, pagmamartsa at rali sa bayan ng Maynila.

Nang ipinatupad ni Marcos ang Batas Militar ay ipinagbabawal niya ang pag-wewelga pero hindi parin natinag ang uring manggagawa at nagtatag sila ng mga kilusan. Nang mamatay si Benigno Aquino Sr. ay lalong lumala dahil tumigil na sa pagpapautang ang mga Amerikano sa administrasyon Marcos.

At hindi lang sa Marcos Administrasyon nagtapos ang problema ng uring manggagawa hanggang sumunod pa ang administrasyong Aquino at Ramos na nakaranas din ng parehong problema pati nga ngayon sa kasalukuyan marami parin ang napapabalita kaugnay sa mababang sahod, kakulangan sa pagkilala sa karapatan ng mga manggagawang Pilipino at kulang sa mga prebilihiyo.

Bakit nga ganoon? Sila na nga ang pinagsisilbihan, sila pa ‘tong ang damot sa kayamanan. Sa kasalukuyan, sa Maynila, maraming mga buildings na naipatayo ng mga negosyateng ang iba dayuhan, yung iba taga dito lang. Grabe! hindi bihira ang ginagawa ng mga construction worker (kahit di ko po subok pero nararamdaman at nakikita ko). . delikado pero sobrang baba ng kanilang sweldo. Isa pa ‘tong mga basurera o basurero, nagtitiyaga lang tag-limang pesos! Sana maging propesyon nalang din yung mga ganoon (sa ibang bansa kaya Sanitary Engineering ang tawag sa katumbas ng basurera at basuro sa Pinas pero ang laki ng sweldo nila!). Pasalamat nga ang mga yaya o nanny ngayon may minimum na ng 3,000 a month ang sweldo. Sana kung alam lang ng mga may kaya o mga may-ari kung gaano sila kahirap silbihan at pagsilbihan… o yung trabaho nila nakikita nilang pweding buhay ang mawala. Kung marunong lang mag-gave and take ang bawat isa.. siguro walang mahirap at walang mayaman.. pantay sana ang kalagayan!

Saan Ba Ang Tamang Daan Sa Sangandaan?

Sa kasalukuyan sinasabing ng ating Presidenteng si Benigno Aquino III na ito ang “Daang Matuwid”. Napapaisip ako, matuwid ba talaga o lalo pang bumabaluktot? Sabi sa latest na survey tumataas na ang kredibilidad ng pambansang ekonomiya ngunit parang hindi naman ramdam. Ayon sa International labour Organization Survey ngayong taon, ang Pilipinas parin ang nangungunang bansa na may maraming walang trabaho simula pa noong 2011.

Marami paring krimen na nangyayari sa ating bayan tulad ng mga rape cases na walang sinasanto ang mga demonyo kahit mga batang walang kamuwang-muwang. Sa larangan ng medya, hindi nawawala ang mga tumatanggap ng bayad para lang mapagtakpan ang mga maling gawi ng mga makapangyarihan. Maging ang pera ng bayan, harap-harapan nilang ginagamit sa kanilang pansariling interest lamang. Ilan lamang ‘to sa mga bagay na kasalukuyang nararanasan ng maraming Pilipino, Krimen, Kahirapan, Kurapsyon at marami pa. Ito ba ang daang matuwid? Walang pagbabago!

Pinoy Stereotyping 101:Kritisismo Ng Pelilkulang Karnal

TheMoonGal — Sat, 13 Sep 2014 10:28:54 +0000

KARNAL

Synopsis

Ang Karnal (Of the Flesh) ay pinalabas noong 1983 sa direksyon ni Marilou Diaz-Abaya. Ang mga pangunahing karakter ay binigyang buhay nila Charito Solis bilang tagapagsalaysay, Philip Salavador bilang Narcing, Vic Silayan bilang Gusting, Cecille Castillo bilang Puring, Joel Torre bilang Goryo, Grace Amilbangsa bilang Doray, Pen Medina bilang Menardo , Joonee Gamboa bilang Pekto at Rolando Tinio bilang Bino.

Sa palabas na ito kinukuwento ni Charito Solis ang buhay na kinalakhan ng kanyang Ina na si Doray na mas pinagtuunan ng pansin ang kaganapan ng buhay ni Narcing (ang nakakatandang kapatid ni Doray) at ang asawa nitong si Puring sa bayan ng Mulawin.

Pahapyaw

Noong una ay natatawa ako sa tagapagsalaysay ng istorya, aba ay malalaman mo talaga na may kamera sapagkat mata sa mata ang kanyang pagkukwento na tila ako lang ang kinakausap niya. Ngunit ng simulan niya ng ikuwento ang tungkol sa buhay ni Narsing at Puring, naramdaman ko ang banta para sa mga susunod na pangyayari sa loob ng pelikula.

Sa aking panonood ay nangingibabaw ang ilang bahagi ng pelikula sa pagsasalamin ng naging kaugalian ng mga Pilipino na namana natin sa mga naging mananakop sa ating bansa siguro partikular sa mga namanang kaugalian mula sa mga Espanyol tulad na lamang ng kamay na bakal na pamamalakad. Nakita ko rin ang hindi pantay na pagbibigay karapatan sa mga kababaihan (hindi kinakailangan ang boses mo babae!). Isang uri ito ng diskriminasyon ng karapatang pantao. Idamay na din ang pag sa walang bahala sa mga taong may kapansanan (pipi at bingi) na siyang tunay na nakakakita at may alam sa mga pangyayari. Maski sa lugar (rural vs.urban) ay may diskriminasyon. Sa kabilang banda, hindi man pantay ang karapatan para sa mga kakabaihan, nakakatuwang isipin na ang bawat anak ay pinahahalagan ang kanilang Ina.

Ina: Konsepto na binigyang diin sa pelikula

Alam ko pong na ang ibig sabihin ng Ina ay Nanay, mga katawagan ng anak sa kanilang magulang na babae. Pero dahil napansin kong paulit-ulit na binanggit sa pelikula ang salitang Ina minabuti kong hanapin ang kahulugan nito sa internet. Ayon sa wikang Ingles:

Ina—–Stands for a beautiful, strong, intelligent sexy woman who knows what she wants and knows how to get it. She seems sweet and innocent but she knows how to get control over men who will do anything just to keep her. This girl is just the perfect mix of everything: she is beautiful, intelligent and crazily good in bed. Anybody who has ever lost an Ina, regrets the loss their whole life always comparing this perfect girl to other women. If you are with an Ina, you are a lucky man who will be envied everywhere. Ina can be used for any other words meaning great, sexy, hot, intelligent, genius etc.

Elena – ang Ina ni Narcing at Duray, ang asawa ni Gusting.
Bilang anak, si Narcing at Duray ay tunay nagpahalaga sa kanilang Ina na si Elena.
Si Gusting na asawa ni Elena ay nabulagan sa sobra-sobrang pagmamahal sa Ina ng kanyang mga anak kung kaya kinulong niya ito at nagdusa hanggang umabot sa puntong kitilin ang sariling buhay.

Anybody who has ever lost an Ina, regrets the loss their whole life always comparing this perfect girl to other women.

Mula ng mamatay si Elena, ay parang patay na rin si Gusting. At nang dumating si Puring ikinukumpara niya ito sa yumaong asawa mula sa awra hanggang sa mga gawain.

Ang tagapagsalaysay na anak ni Doray ay tulad ng kanyang mga kadugo ay hindi rin nakatakas sapagkat nadala ng kanyang ina ang pamamalakad ng ama nito na si Gusting.
Goryo, ang pipi at bingi na estranghero at nababasahan ni Puring na nangangailangan ng isang Ina na tagapag-aruga.
Puring- ang asawa ni Narcing na sinasabing kahawig ni Elena at tila iisa lang silang dalawa (Puring at Elena). Mula sa depinisyon ng salitang Ina sa itaas ay tila ang tinukoy nga ay si Puring.

Si Puring Bilang kasalukuyang kalagayan ng Inang Bayan

Ang Pilipinas ang itinuturing ng mga Pilipino bilang inang bayan. Sa panahon ng pananakop ng mga Kastila, ang Pilipinas ay sinasabing inabuso. Ang mga Pilipino ay pinahihirapan lalong lalo na ang mga kalalakihan habang ang mga kababaihan naman laging kinukulong sa bahay at tanging gawaing pambahay lang kanilang alam na gawin. Ang mga kakabaihan ay tila mga ibon na nakakulong lang kanyang tahanan.

Ang Pilipinas noon ay pinapagalaw ng kamay na bakal tulad ng pamamalakad ni Gusting sa kanyang tahanan. Para kay Gusting walang puwang ang boses ng isang babae. Kung ano ang kanyang nakikita ay ‘yun ang totoo.

Sa loob ng pelikula nagkaroon ng anak si Puring na tinatawag lamang niyang “anak ni puring” ibig sabihin babae (kapag lalaki Narcing ang tawag). Subalit di rin nagtagal ang buhay ng kanyang anak dahil ibinaon daw ito ng buhay sa lupa dahil sa pagmamahal niya dito. Ayaw niyang tuksuin at lumaking walang magulang ang kanyang anak.

Noon ipinaglalaban natin ang ating bayan mula sa mga mananakop. Ngayon parang kinukulit pa natin ang mga banyagang bansa na sakupin nila tayo. Tila ang pangyayari ay naging Ironic kasi mahal mo pero pinapatay mo!

Alam natin na ang bansang Pilipinas ay mayaman sa iba’t ibang natural resources pero hinahayaan natin ang mga dayuhan na e-explore nila imbes na tayo mismo ang gumawa.

Kung kaya may ilang Pilipino na parang kinahihiya na ang Inang bayan natin, halimbawa nalang ay si Robin Padilla, isang legend actor ng Pilipinas na umayaw na sa pagtira dito at nais na magpunta sa Europe at doon na manirahan buti pa daw doon neutral dito sa Pinas malala na. Maraming sinungaling!

Si Gusting Bilang Marcos

Nahahati ang mga tao sa pagkakilala kay Ferdinand Marcos Sr., may nagsasabi ng negatibo at ang ilan din ay may sinasabing positibo. Pero tulad ni Gusting si Marcos din ay gumamit ng kamay na bakal sa pamumuno at pamamalakad ng bayan. Sabi nga ng isang blogger na si Ejay Basalico, si Marcos daw ang may kamay na kamao (maiba lang daw sa may bakal na kamay) “na walang awa, walang puso at bukod sa lahat, walang patawad.. kumbaga walang sinisino… batas ay batas, yung parang sa linya ni Erap: “Walang kapa-kapatid, Walang kama-kamag-anak, Walang kaibi-kaibigan” Dapat din siguro lagi syang nakasubo ng sigarilyo at yung mala “Hari ng Tondo” ang pagkakakilanlan sa kanya para lalong katakutan.. yung tipong ubo pa lang ni President, nangangatog na lahat.” In short, may palabra de honor si Marcos.

Halos magkatulad naman talaga si Gusting at si Marcos, ginagawa ni Marcos ang paghihigpit upang ma secure ang lahat dahil alam niya ang ikakabuti ng kanyang nasasakupan. Pero sabi nga sa lahat ng puting tupa, may iisang naiiba. Tsaka masarap ang bawal kung kaya itong si Narcing ay sinuway ang ama. Parang yung kwento din pala ‘to sa bible na may dalawang anak ang hari. Ang isang anak di ay gusto ng e-claim ang kanyang mana at binigay naman ito ng hari pero nang maubos ito.. tinalo ng hiya ang suway na anak ,nahiyang magbalik loob sa ama at naging pulubi sa lansangan.

(Isang sign ng pagkahiya… (Epekto ng panonood ko ng Lie To Me))

Ngunit isang araw ng magbalik ito upang humingi ng tawad sa hari, inakap siya ng kanyang ama at binihisan at pinaghanda ng masasarap na pagkain. (Medyo hawig lang yung kwento.. pero back to the reality). Maraming mga negatibong komento sa pamilyang Marcos noon at hanggang ngayon na patuloy paring inuungkat ng pamilya Aquino na siyang anak ng Ina ng Demokrasya. Pero kung ikukumpara mo ang kalagayan ng bansa noon kaysa ngayon mas asensado pa ang Pilipinas sa panahon ng pamumuno ng Presidenteng may kamay na bakal. Mas takot magkasala at magkamali ang mga tao. Mas unti ang krimen at mga illegal na gawain noon kaysa ngayon.

Napansin ko lang kay Narcing at Puring:

Nang kausapin ni Soling si Narcing tungkol sa nakaraan nilang dalawa tungkol sa nangyari sa kamalig, ang rason niya kung bakit nangyari iyon ay nalulungkot daw siya noon sa pagkamatay ng kanyang Ina.

Nang si Puring naman ay magpapaalam kay Goryo, ang sinabi niya ay ni minsan hindi niya niloko ito pero mahal niya parin si Narcing. Malungkot lang daw siya kung kaya siya nakipagkaibigan dito.

Ang kalungkutan ba ang nagtutulak sa tao upang gumawa ng maling hakbang? Wala lang ‘to. Pareho kasi sila ng sagot e!

Bakit Stereotyping 101?

Stereotype o sa tagalog napagkaugalian.

Di na ako nagtaka kung bakit sinasabi ng taga-probinsya na ganito ang mga tao sa Maynilao ganito ang Maynila. Siguro isang kaugalian na nga iyon ng mga Pilipino na basta nakita lang naggaganito ang isang tao masasabi mo agad… “Ay, ganito nga siya!”. At nakakalungkot ang ganitong kaugalian. Halimbawa, ang lalaking nakasuot lang ng eyeglasses sa school genius na agad?. Di ba pweding sira lang talaga ang mata?

Katulad nalang ng magpakilala si Puring kay Gusting. Sinabi niya kung ano-ano daw ang kwentong naririnig niya tungkol sa mga babaeng Maynila? (May pakahulugan ang pagsasalita ni Gusting nito e). At ng itanong niyang ilang taon na si Puring matapos saguting ang unang tanong kung bakit niya pinakasal si Narcing. Sinagot niyang Mahal niya. Wala naman sa edad ang damdamin ng tao. (Pati ba naman sa edad?).

Nakaayos lang nga ng pananamit napag-isipan ng Hostess? (Sa bagay ganoon talaga, sa personal experience ko nga kapag nauwi ako ng probinsya.. nagmumukha akong artista sa paningin ng iba). Nakipag-usap lang sa lalaki may relasyon na agad? Basta Babaeng Maynila, makati agad? Maaaring ang pagiging stereotype ng mga Pinoy ay maituturing naring judgemental na minsan di lang nakakasira ng pagkatao kundi nakakasira pa ng relasyon.

Sa palagay ko ang Pilipinas magpahanggang ngayon ay patuloy paring nakakulong sa nakaraan. Magmula sa pamamahala (at present si Nonoy hindi makamove on sa isyu ng mga Marcos o sa mga nagdaang Presidente namuno sa Pilipinas.. kung hindi sinisi laging inuulit at ginagawang rason sa mga failure na nangyayari) maging sa mga naging nakaugalian natin ( yan anak yan ng PDAF SCAM QUEEN .. isa yan sa nagpakasarap ng pera ng taong bayan pero di ba nila naisip na may mga pangyayaring hindi natin alam).. tila tulad tayo ng mga mulawin na di makalaya sa kulungan.. hindi makatakas sa kasaysayan at mga nakaraan na nagdaan.

Diko na papahabain pa! Bow. Thank you!

OH DAKILANG KHAN! GENGHIS KHAN!

TheMoonGal — Thu, 07 Aug 2014 18:06:31 +0000

Ang akala ko aantukin ako sa sinematograpiyang itim at puti ng pelikulang ito. Aba matindi! Hindi ko talagang inakalang ganito kaganda ang kwento ng Genghis Khan ni Manuel Conde noong 1950 na umiikot sa kwento ng buhay ni Temujin bilang isang Genghis khan na ibig sabihin ‘“Ruler of Kings, Emperor of All Men”. Ito ang pinakaunang pelikula na gawang Pilipino na sumabak sa International Film Festival noong 1952 na nilapatan ng English narration ni James Agee.

ANG HARING MANGMANG AT ANG HARING TANGA

Nagsimula ang kwento sa pagtitipon ng mga hari ng iba’t ibang tribo sa pag-anyaya ni Haring Borcho upang isagawa ang isang kasunduan ng isang kompetisyon o labanan. Kung saan sa ang matatanghal na “champion of champion” ay magiging kanya ang oasis at ang apat na natalunang tribo ay magbabayad ng buwis sa nanalo. At ang lahat naman ay sumang-ayon sa nasabing kasunduan.

Ang larawan sa itaas ay ang eksena kung saan ang rules and regulation para sa gagawin na paligsahang na napagsang-ayunan ay naging dahilan ng pag-alma ng isang pinuno sapagkat naramdaman niya ang pang-insultong ginawa ni Targot. Ikaw ba naman bigyan ng babasahin na di mo man lang kayang bigkasin!

Naisip ko lang si Manny Pacquiao sa eksinang ito (medyo naging stereotype pero idedepensa ko). Hindi naman lingid sa ating lahat ang kwento ng buhay ni Pacquiao mula ng sumikat siya sa larangan ng pagboboxing hanggang pinasok niya ang mundo ng pulitika. Though alam natin na hindi siya ganon ka edukado pero grabe ang narating niya ngayon hindi lang magaling sa boxing ring kundi sa pamamahala ng kanyang nasasakupan. Ilan pang Manny Pacquiao ang sumubok sa larangan ng pulitika na naging successful naman so far—ang iba kundi man nahusgahan sa pinanggalingan nila, nahusgahan dahil sa kamangmangan nila kaugnay sa pulitika. Naalala ko tuloy ‘yung kay FPJ (apektado Lol.).

Sa kabilang banda, ang sumasalamin sa katauhan ni Borcho ay si Pork Barrel Queen. Si Borcho sa pelikula nabansagan nga na hari ng mga Taijot pero umaasta lang siyang puppet na dumidepende kay Orgo at Targot na tulad ni Lim naging puppet din ng maraming opisyal sa gobyerno . Anyway tama na nga, mukhang naliligaw na ako.

Sa realidad, ang bawat isa sa atin ay may karapatan at pwedeng manuno sa bayan. Ikaw, siya, o di kaya ako! Kahit anong klase kang tao sa lipunan maaaring kang maging lider ng bansang iyong bansang kinabibilangan. Ang katapat mo lang ay ang tiwalang naipundar mo sa iyong mga kababayan na siyang magluluklok sa iyo sa posisyong ninanais mong maranasan. Pero sabi nga ng karamihan nating mga kababayan na lamang ang may alam! AHA!

EVA: NAKALIMUTAN MONG BABAE KA!

“Behind every great man is a great woman”. Opo, si Lei Hai ang great woman ng great conqueror na si Temujin. Agaw-pansin para sa akin ang karater ni Lei Hai sa kwento dahil sa ipinamalas niyang tapang, sincerity, pure love at sacrifice niya para kay Temujin na kalaban ng kanyang tribo at ama. Ginawa ni Lei Hai ang lahat na ipinag uutos ni Temujin tulad ng :

Paghihila ng mga mabibigat na na bagay.

Pagpapasan ng mabibigat na mga bagay.

Pag-aalaga ng mga kambing.

In short inalipin siya ng pansamantala. Kahanga-hanga sapagkat kahit hindi sanay sa mga gawain ang prinsesa ng mga Taijot ay nairaos niya pa din gawin.

At naging pinuno pansamantala at isang mandirigma.

Sinasabing ang mga Mongolian na babae ay mataas ang sosyal na estado kaysa iba pang Asian Societies subalit sila ay subordinate lamang sa mga lalaki Mongol, gayun paman, hindi matatawaran ang pagpapahalaga nila sa mga kababaihan sa pamamagitan ng pagbibigay ng fairly high status and freedom noong kapanahunang ito.

Ang mga mongolian na kababaihan ay sumisimbolo sa mga makabagong kababaihang Pilipino sapagkat ngayon hindi na tulad dati ang mga Pilipinong babae na nasa bahay lang, gampanan ang pagiging asawa at ina sa mga anak. Sa kasalukuyan, pinagtibay na ang usapin sa gender equality na magbibigay ng karapatan sa mga kababaihan hindi lang sa larangan ng pulitika at ekonomiya pati na ang mga sumusunod:

Male-to-female ratio: The male-to-female population ratio in the Philippines is 101 to 100. However, Filipino women live longer than men, with a life expectancy of 72.5 years compared to 67.2 years for men;

Literacy: Women also have a slight edge over men in simple literacy rate (94.3 vs. 92.6 percent) and functional literacy rate (86.3 vs. 81.9 percent);

Gender Development Index (GDI) and Gender Empowerment Measure (GEM): Based on the 2006 Human Development Report, the country’s GDI showed an improvement from 0.751 in 2002 to 0.761 in 2004. Likewise, GEM increased from 0.48 in 1999 to 0.542 in 2004. However, these gains do not necessarily translate into positive measurable changes in the roles and status of women in the country;

Gender-based violence (GBV): a recent national survey estimated that around 2.2 million Filipino women or nine percent of all women ages 18 years and above, experienced violence inflicted by their partners. In the past two years, around 70 percent of child-abuse victims were girls and about 40 percent of cases were sexual abuse and exploitation;

Trafficking: The Philippines is recognized as a source, transit, and destination country for cross-border trafficking of women and children for sexual exploitation and forced labor. It is estimated that between 60,000 to 100,000 children and over 100,000 women are trafficked (internally and externally) annually. Since the passage of the Anti-Trafficking in Persons Act of 2003, the number of cases filed for investigation and prosecution by the Department of Justice had steadily increased from 12 in 2003 to 114 cases in 2005. There had so far been eight convictions since 2003;

Access to income and productive resources: The last decade had seen an increase in the number of women in the labor force with 50 percent of all women working compared to 80 percent of men. In terms of quality of work, 64 percent of those in higher wage-and-salary jobs and 67 percent of own-account workers were men. Among the employed women, 50 percent were wage-and-salary workers, 33 percent were own-account workers and 17 percent, unpaid family workers.While women have a large presence in the growing informal economy, they have limited benefits and protection, such as social security and health care. Moreover, their economic contribution was largely invisible. For instance, as a country with the highest number of Overseas Filipino Workers (OFWs) worldwide, women and men were almost equal in number. The national economy and a quarter of the country’s families were highly dependent on OFW remittances. However, the average cash remittances of women were only 60 percent that of men. This is indicative of the status of women OFWs in lesser skilled and often unprotected lower paying jobs. This renders women vulnerable to exploitation, trafficking and abuse. Of particular concern is that 72 percent of newly-hired OFWs in 2005 were women, indicating lack of opportunities locally for decent work and livelihood to provide for themselves and their families.

Civil and political rights: The Philippine Constitution upholds the right of women to sectoral participation in national and local legislative bodies. The Philippines is one of the few countries with a woman President. Four out of 24 senators are women. Women dominate the civil service at the technical level (74%), but are still largely outnumbered by men in decision-making positions (35%). Women account for only 20 percent of total positions in the judiciary. In the 2004 elections, mean participation rate of women was 18.2 percent at the national and local levels of both executive and legislative bodies.

Resource: UNDP in Philippines Org.