Aakar Post

घोडा तबेला [संस्मरण]

noreply@blogger.com (Aakar) — Sat, 07 Aug 2021 01:00:00 +0000

स्याफ्रुवेसीबाट बिहान साँढे सात बजे निस्कँदा, एकैदिनमा धेरै माथिसम्म नजानु 'हाइ' (लेक) लाग्छ भन्ने लोप्साङ, लामा होटल आइपुग्दा, पानी पर्दैन तपाईहरु माथि जान सक्नुहुन्छ भन्न थालेको थियो ।

दुई बजे लामा होटल पुग्दा, पानी सिमसिम परिरहेको थियो, चियाका लागि हामी (विवेक दाइ र म) छेउको होटलमा रोक्कियौँ । लोप्साङ, आफ्नी जर्मन पर्यटक लाउरालाई लिएर अलि पर्तिरको होटलमा गएर रोकियो, हामीले लोप्साङलाई बोलायौँ तर उसले ईशाराले नआउने संकेत गर्यो, उ चिया पिउँदै थियो । तर लोप्साङ सँगै भएकी जर्मन पर्यटक हामी बसेको होटलमा आएर गफ गर्न लागेपछि, लोप्साङ पनि पछिपछि आयो । एक घन्टा बस्दा पनि पानी खासै रोकिएन, तर लोप्साङ पानी रोकिन्छ, तपाईहरु घोडातबेला पुग्नुहुन्छ भनेर हामीलाई भनिरहेथ्यो, सायद उ हामीलाई लामा होटलमा नबसोस् भन्ने चाह गरिरहेको थियो ।

अघिल्लो दिन माछापोखरी, काठमाडौँबाट बस चढ्दा, लोप्साङ हामी भन्दा अघिल्लो सिटमा थियो । ९ घन्टा लामो बस यात्रामा, लाउरा सँग खासै केही कुरा नभएपनि, लोप्साङ हाम्रो लागि पनि गाइड झैँ बनिसकेको थियो । स्याफ्रुवेसी, विवेक दाइ र मेरो लागि नौलो थियो, लोप्साङकै पछि लागेर, हामी उनीहरु बस्ने होटल तिर लाग्यौँ। घर कता हो भनेर लोप्साङलाई सोधेँ, काठमाडौँ नजिकै भन्ने जवाफ आयो। मैले फेरि सोधेँ, सिन्धुपाल्चोक? होइन । काभ्रे? हो । उसलाई गाइडले पाउने भत्तामा उसलाई गुनासो थियो, उसलाई आफ्नै वेवसाइट भए केही हुन्थ्यो कि जस्तो पनि लागेको रहेछ । खाना खानेबेला, भोलि बिहान सँगै निस्कने प्लान बन्यो ।

बिहान खाजा खाएर, लाङटाङ खोला किनारै किनार हामी चार जना पूर्वतिर लाग्यौँ । लाङटाङ खोला एकोहोरो सुसाइरहेथ्यो, बाटोमा अन्य समूहरु पनि भेटिन्थ्यो, बाटोमा भेटिएका गाइडहरुसँग विवेक दाइ कुरा गर्नुहुन्थ्यो, म अलि कम नै बोल्थेँ। कहाँसम्म जाने भनेर सोध्दा, घोडा तबेला पुगिएला कि भन्थ्यौँ । लोप्साङले हिँड्ने बेला पनि भनेको थियो, धेरै माथि जानुहुन्न 'हाइ' लाग्छ, बिस्तारै उकालो चढ्नुपर्छ, लामा होटल बस्नुस् । तर लाङटाङ खोला माथिको पहिलो झोलुंगे पुल तर्नेठाउँसम्म पुग्दा लोप्साङ तर्किन थालेको आभाष भएकोथियो । सायद, लाउराले हामीसँग कुरा गरेको उसलाई चित्त बुझेको थिएन । सिस्नु, चराचुररुङ्गी र वनस्पतिहरुको नाम समेत हामी नेपाली, अंग्रेजी र जर्मन भाषामा सोधखोज गरिरहेका हुन्थ्यौँ । पुल तर्नेबेला एकछिन हामी थकाइ मार्ने भयौँ, लोप्साङलाई छुटकारा मिलेजस्तो भयो होला सायद, हामी अगाडी जाँदै गर्छौँ तपाईहरु बिस्तारै आउँदै गर्नुस् लोप्साङले भन्यो,'सि यु लेटर' भन्दै लाउरा पनि अघि बढिन् । दाइ र म मुखामुख गरेर हास्यौँ, लोप्साङ अगाडि कुदेको देखेर ।

पहिरो पुगेर चिया खान रोकिदाँ लोप्साङ र लाउरासँग फेरि भेट भयो । होटलवाली दिदीले अंग्रेजीमा सोधिन के खाने भनेर, दाइले नेपालीमा जवाफ फर्काउँदा, उनी छक्क परिन् । प्राय:ले दाइलाई युरोपियन र मलाई भारतिय सोच्दा रैछन्, हामी त नेपाली हो, नेपाली रेटमा चाहिन्छ भन्दा उनीहरु छक्क पर्थे र बारम्बार सोध्थे तपाईहरु नेपाली नै हो भनेर। लामा होटलमा चिया पिउन बस्दा, शेर्पा होटलको दाइले गनेरै पाँच पटक सोधेका थिए, हैन तपाई त ठ्याक्कै विदेशी जस्तो लाग्छ भनेर । पहिरोमा, पल्लो टेबलमा चिया पिउँदै गरेका व्यक्ति परिचय गर्न आइपुगे, बंगलादेशका मिथुन।

बंगलादेशी मिथुनको यो दोस्रो नेपाल भ्रमण रहेछ, उनी अघिल्लो वर्ष अन्नपुर्ण सर्किट गर्न नेपाल आएका थिए । मिथुन भन्ने बित्तिकै हामीले भारतिय नायक मिथुन चक्रवर्तीको कुरा निकाल्यौँ । उसको नाम पनि उनै हिरोबाट प्रभावित रहेछ । उसको घर ढाकामा, उ जन्मने समयमा घरमा एउटा भिसिआर रहेछ, जहाँ उसका परिवार तथा छिमेकीहरु दिनरात मिथुनकै मात्र फिल्म हेर्दा रहेछन् । उसको बुवा मिथुनका फ्यान भएका कारण, उसको नाम मिथुन राखिएको रहेछ। हामीले पनि उसलाई मिथुन दा' भनिदियौँ ।

पहिरोमा पनि लोप्साङले हल्का अलमल गर्दै, हामी बिस्तारै आउछौँ, तपाईहरु जाँदै गर्दा हुन्छ भन्यो । लोप्साङको कुरा बुझ्न हामीलाई गाह्रो थिएन । क्रिकेट, राजिनिती आदि इत्यादिको कुरा गर्दै, विवेक दाइ, मिथुन र म उकालो लाग्यौँ।

एघार बजे बाम्बु पुगियो, दाइले सुरुमै हामी नेपालीलाई नेपाली रेट चाहिन्छ भन्नु भो, होटलवाला ले ५० प्रतिशत छुट हुन्छ तपाईहरुलाई भन्दा, म एकछिन त छक्क परेँ । बाम्बुमा रोटी र तरकारी खाएर, फेरि उकालो लागियो । उकालो लाग्दै गर्दा मलाई चाँहि ४ वर्ष पहिलेको आफ्नो एकल बेङ्लोर यात्राको याद आइरहेथ्यो, बिरगंज, रक्सौल, पटना हुँदै ट्रेन चढेर बेङ्लोर पुग्दा बाटोमा जसरी साथीहरु भेटिएका थियो, लाङटाङमा उकालो चढ्दैगर्दा त्यही कुरा नै रिपिट भइरहे झैँ लाग्दैथियो ।

लाङटाङ खोला सुसाउँदै, गर्जदैँ बेगले तल झर्दैथियो, हामी भने असिन पसिन हुँदै बिस्तारै बिस्तारै उकालो चढ्दै थियौँ । विवेक दाइ अघि अघि, त्यसपछि म अनि मिथुन । बाटोमा देखिएका हरेक गुँरासका फूल फरक लाग्थे, हरेक घुम्ती नौला लाग्थे, सकेजती सबैको फोटो र भिडियो खिच्दै अघि बढ्यौँ। घान्द्रुक, घलेगाउँ भन्दा यो बाटो फरक लाग्दैथियो, घान्द्रुक, घलेगाउँ जाँदा एउटै पहाडमा फनफनी घुमेर उकालो चढ्नुपर्थ्यो तर यहाँ बिस्तारै बिस्तारै खोलाको किनारै किनार हिँड्दै उचाइ लिइरहेकाथियौँ । हामीहरु बारम्बार जिपिएस डिभाइसमा हेर्दै, यती हाइटमा आइयो, अब यतिमा जानुपर्छ भन्दै हिँड्थ्यौँ ।

रिम्चे कटेर अगाडि गएपछि सिमसिम पानी पर्न थाल्यो । लामा होटल आइपुग्दा दुई बजेको थियो, पानी सिमसिम परि नै रहेको थियो । करिब आधाघन्टा कुरेपछि मिथुन पनि आइपुग्यो भिज्दै । हाम्रो टेबलमा अघि नै लाउरा र लोप्साङ आइसकेका थिए, अब मिथुन पनि थपिएको थियो । लेमन टि, बिस्कुट र घरैबाट लगिएको भुटेको मकै खायौँ । पानी रोकिए, घोडा तबेला, पानी नरोकिए लामा होटलकै बास थियो, हामी (विवेक दाइ, मिथुन र म) लाई केन्जिङ सम्म पुग्नुथियो भने लाउरा गोसाइकुण्डसम्म (फर्केर) पुग्ने गरि हिँडेकी थिइन् । लोप्साङ र लाउराको आजको बास लामा होटलमा तय भइसकेको थियो, पानी परिरहेका कारण हाम्रो योजना तय भएको थिएन तर लोप्साङ भन्दैथियो, यो पानी रोकिन्छ, तपाईहरु घोडा तबेला पुग्नुसक्नुहुन्छ । मैले लाउराको ईमेल माग्दा, लोप्साङ झनै उग्र भएकोथियो ।

पानी केहीबेर रोकिए झैँ भयो । चिया खाएर, ब्याकप्याक तयार गर्‍यौँ । एकैछिनमा फेरि पानी फुसफुस झर्न थाल्यो । पानी पर्दैन, यस्तै हो, यतातिर, रेनकोट ओढेर बाटो लाग्दा हुन्छ, लोप्साङले फेरि दोहोर्‍यायो । रेनकोट त के हुनु, बिहान स्याफ्रुवेसीमा किनिएको निलो प्लाष्टिक थियो, त्यसैलाई रेनकोट झैँ ओढियो । ब्याकप्याप बोक्यौँ, अनि माथिबाट प्लाष्टिक ओढायौँ, फुसफुस परेको पानीलाई तर्काउन सकियो ।

करिब ३ बजे हामीले लामा होटलमा लोप्साङ र लाउरालाई छोडेर उकालो लाग्यौँ । विवेक दाइ अघि अघि, त्यसपछि म अनि, मेरो पछाडि मिथुन । मिथुन एकदमै बिस्तारै हिँडिरहेको थियो, एकछिन उकालो चढ्दै टक्क रोकिन्थ्यो, म पनि उसै गर्थेँ, तर उ भन्दा अलि कम । हामीले सल्लाह गर्‍यौँ, अब आज बास बस्न घोडा तबेला पुग्नै पर्छ । ढिलो पुगियो भने बास नपाइएला । हामी ३ जना मध्ये जो पहिले घोडा तबेला पुग्छ, उसले बस्ने बन्दोबस्त गर्ने सहमति गर्‍यौँ । विवेक दाइ अगाडि लाग्नुभयो । मिथुन र म पछि पछि ।

जति जति उकालो लाग्दै गयो, त्यति त्यति खुट्टा अगाडी सर्न मान्दैन । गति धिमा हुन थाल्यो । फुसफुस गर्दै झरेको पानी, अलि कस्सेर आउन थाल्यो । रेनकोटले ब्यागमा बोकेका लुगा जोगाइदिएपनि, लाएरै हिँडेको लुगा जोगाउन सकेन । धन्न टाउकमा लगाइएको क्यापले पानी सिधै आँखामा भने पर्दैनथियो, तर पानी विस्तारै घाँटिबाट भित्र छिर्नथाल्यो । ज्याकेटले पानी थेग्न सकेन । हातबाट बिस्तारै पानी कुइनो सम्म पुग्न थाल्यो । जुत्ता र मोजा भिजिसकेको थियो । पानी परेका कारण जंगलमा भिजिबिलिटि कम थियो । एकछिन हिँडेपछि अगाडी हेर्छु परसम्म कसैलाई देख्दिन, पछाडी हेर्छु मिथुन पनि छैन । पानी परिरहेको छ, बसेर मिथुनलाई पर्‍ख्यौँ भने झन् अन्धकार थपिएला, हिँड्नु पर्ने नै छ भनेर सोच्छु । नपर्खौँ त अगाडि अब मैले कोही भेट्नेवाला छैन, दाइ धेरै अगाडि पुगिसक्नु भएकोछ । दाइलाई त अगाडि जानु भनेकै हो, फेरि बस्ने ठाउँ नै नपाइएला भनेर ।

अलि पहिले नै भएको भए त 'टि-हाउस' थियो, तर त्यहाँ नबसी उकालो लागेँ । फुसफुस गरेको पानी, पछि ठूलो पर्ला भनेर सोचिएन । अर्को कुरा, फुसफुस पानी त रेनकोटले थेगिहाल्छ नि भन्ने लाग्यो । आखिर हिँड्नै पर्ने छ भनेर, म विस्तारै माथि तिर नै पाइला सार्दै अघि बढेँ । हिँड्नु के थियो र, पाइला माथि सर्नै नमान्ने, त्यसमाथि चिप्लो बाटो, अनि माथिबाट बर्सीरहेको पानी । बाटो छेवैमा बडेमानको ढुंगा रहेछ, सानोतिनो ओढार नै भन्न मिल्ने । त्यहाँ पुगेपछि हल्का सास आएझैँ भो, कम्तिमा चिसो पानीमा रुझ्नु त पर्दैन । ढुंगा मुनि एकछिन टुक्रुक्क बसेर मिथुनलाई पर्खिएँ, एउटा चकलेट बार खाएर पानी पिँए ।

एकछिनमा मान्छेहरुको आवाज सुनियो, लौ मिथुन आउँदैछ भन्ने लाग्यो । अघि आवाज मात्रै आएथ्यो, अब मान्छेहरुका टाउका देखिन थाले, उकालो लाग्दै गरेका । आर्मीका ४ जना मान्छेहरु रहेछन् । उनीहरु सिभिल ड्रेसमा थिए । लामा होटल सम्म उनीहरु अघि पछि भेट भइरहेका थिए । एकजना चैँ अलि ठूला अफिसर जस्ता देखिन्थे, अनि बाँकी चाँहि उनका सिपाहीहरु होलान् भन्ने लख काटेँ । उनीहरु त लमक लमक, पानीको पर्वाह नगरी हिँडिरहेका थिए । मैले ती आर्मीलाई एकजना साथी बाटोमा देख्नुभो भनेर सोधेँ, उ आउँदैछ, अब त नजिकै आइपुग्यो होला भन्ने जवाफ पाएँ । केहीबेर ढुंगामा सुस्ताउँदै कुरेरै बसेँ, पानी हल्का कम भएझैँ भो । आफूलाई सकेसम्म चिसोबाट जोगाउने प्रयत्न गरेँ ।

मिथुन पनि नजिकै आइसक्यो भनेर म त्यो ओढार छोडेर अघि लागेँ । बारम्बार, एकछिन हिँड्छु र घडि हेर्छु, खै अझै घोडा तबेला भन्ने ठाउँ आइपुगेन भन्ने जस्तो लाग्छ । माथि अलि तेर्सो जस्तो बाटो देखियो भने, ए ल पुग्न लागेछु भनेजस्तो लाग्छ, तर घोडा तबेला आउँदैन । हिँड्नेका लागि डेढ दुई घन्टामा पुगिन्छ भन्थे, आफूले लामा होटल छोडेको ३ घन्टा भइसक्यो, घोडा तबेलाको नाम निशाना छैन, न वरिपरि कुनै मान्छे नै छन् । एक्लै उकालो लागिरहेछु, एउटा ठाडो भिरमा त चिप्लिएर झन्डै तल पुगिएन । अर्को खुट्टोले अलि बलियो नटेकेको भए, के हुन्थ्यो भन्न सक्दिन । सायद तल खोलामै पुगिन्थ्यो होला । खुट्टा चिप्लिँदा जिउभरि काँडा उम्रियो, एकछिन जिउ पनि थरर भएर काप्योँ । भिर कटेर एकछिन तल तिर हेर्दै सुस्ताएँ । माथि तिर हेर्दा घोडा तबेला देखिएला भन्ने आश, तल तिर हेर्दा मिथुन आइपुग्ला र सँगै हिडौँला भन्ने आश । तर खै, कतै केही देखिन्न ।

हिँडेको ३ घन्टा भइसक्यो भनेपछि, घोडा तबेला टाढा चैँ नहोला भन्ने मनमा लागिरह्‍यो । जंगलमा अब हिँड्नेबाटो मात्र सेतो देखिन्थ्यो, छेउछाउ पुरै अन्धकार । मोबाइलको फ्ल्यास लाइट बालेर हिँड्न थालेँ । अलिबार तेर्सो बाटो हिँडेपछि पर बत्ति बलेको देखियो । मान्छेहरु देखिए, घरहरु देखिए । ए लौ, आइपुगियो भनेर खुसी भइयो, तर एकैछिनमा घरहरु छोपिए, बादलले । हेर्दा हेर्दै बादलले घर छोपिए तर अब आफू घोडा तबेला आइसकेको छु भन्ने भएर होला, बादलले घरहरु छोपिएको रमाइलो लाग्यो ।

विवेक दाइ एकघन्टा अघि नै घोडा तबेला पुगेर ३ जनाको लागि सबै बन्दोबस्त गरिसक्नुभएको रहेछ । घोडा तबेलाको पल्लो पट्टिको होटलमा लगेर ब्याग बिसाएपछि, धन्न यहाँ आइयो भन्ने लाग्यो । होटलमा विदेशीहरु टन्नै थिए, कोही खाँदै, कोही आगो ताप्दै त कोही तास खेल्दै । बाटोमा देखिएका केही गाइडहरु पनि त्यहीँ भेटिए । घोडा तबेला पुगेको १ घन्टा जति हुनलाग्यो, मिथुन आइपुगेन । घोडा तबेलामा एकजनाको स्काइ फोन खोजेर सम्पर्क'को प्रयास गरियो, फोन लागे पो । फोनको नेटवर्क भए पो लाग्नु ।

मिथुन अबेरसम्म पनि नआइपुगेपछि, गाइडहरु यो बाटोमा भएका दूर्घटनाहरु बारेका कथा भन्न थाले । विदेशी, त्यो पनि एक्लै, यति राती न कतै लड्यो कि, न कहिँ कतै त्यस्तै व्यक्तिहरुको फन्दामा पर्‍यो कि, भन्ने अनेक तर्कना हुनथाल्यो । मैले त उसलाई तलै छोडेर आएको हुँ । मलाई आफू चिप्लिएको भिरको याद आयो । म आउँदा पो उज्यालै थियो, र कसो कसो त्यो भिरमा चिप्लिएर पनि जोगिँए । मिथुन त्यहिँ पो चिप्लियो कि भनेर नराम्रो तर्कना आउन थाल्यो । गाइडहरुको अनेक अड्कलहरुले गर्दा आफूलाई झन् झन् चाहिने नचाहिने कुराहरु दिमागमा आउनथाल्यो ।

म अलि तलसम्म मिथुनलाई खोज्न निस्किएँ । घोडा तबेला अघि उकालो चढेको बाटो, अहिले त एकदम छोटो लाग्दै थियो। घोडा तबेलाको चौर छोडेर म तल जंगलतिर पसेँ, मोबाइल बाल्दै । अलि अघि बढेपछि धेरै तलजान पनि डर लाग्यो, अन्धकार छ, जंगल छ, बाटो फेरि चिप्लो छ, अनि चिसो स्याँठ चलिरहेको छ । मैले त्यहीँ उभिएर मोबाइल यता र उता बाल्दै, उसलाई बोलाइरहेँ, 'मिथुन, मिथुन, मिथुन... मिथुन दा... कतैबाट उत्तर आइहाल्छ कि भन्दै एकछिन चुप लागेर बसेँ, लाइटले बाटोतिर देखाँए, कतै उसले उज्यालो देखिहाल्छ कि भनेर । तर मिथुनबाट उत्तर आएन । अब यति राती के गर्ने, धेरैबेर म त्यहाँ बसेर गर्न नै के सक्थेँ र ।

एकछिन फेरि जोड जोडले उसको नाम चिच्याएँ, 'मिथुन' । आवाज कतैबाट केही आएन । म डराइ डराइ, अनेक कुरा सोच्दै होटलमा फर्किँए । सायद उ लामा होटल फर्कियो होला, विवेक दाइले ढाडस दिनुभयो । अघिल्लो वर्ष एबिसी जाँदा यस्तै गरि एक्लै भएपछि, ढिलो हुने भो भनेर उ पहिले कै स्टपमा फर्किएको कुरा दिउँसो हामीलाई सुनाएको थियो । विवेक दाइले यो कुरा दोहोर्‍याएपछि, सायद लामा होटल नै फर्क्यो होला भन्ने लाग्यो । मिथुन आएन, न त उसको बारे कुनै खबर नै आयो । एकछिन आगो तापेर हामी सुत्न गयौँ, बिहानको ब्रेकफास्ट के कतिबेला हुन्छ भन्ने बुझेर ।

क्रमश...

हामी (म र विवेक दाइ) २०१५ को मार्च महिनामा लाङटाङ पदयात्रामा गएका थियौँ । लाङटाङबाट फर्किएर यो नियात्रा लेख्न थालेको थिँए, तर यो ब्लग लेखि नसक्दै भूँइचालो गयो । उक्त भूँइचालोमा परेर, लाङटाङ गाउँ नै सखाप भएपछि, यो ब्लग पुरा गर्ने र प्रकाशित गर्ने मन भएन । ड्राफ्टहरु खोज्दै जाँदा यो अप्रकाशित ब्लग भेटेँ । भूँइचालो गएको ६ वर्ष भइसक्यो, यसविच लाङटाङ पदमार्ग फेरि सुचारु भइसकेको छ । अत: अहिलेलाई लाङटाङ यात्राको सम्झनामा, यो पहिलो ब्लग प्रकाशित गरेको छु । फेरिएको लाङटाङ हेर्न, फेरि छिट्टै एकपटक लाङटाङ पदयात्रामा जाने मन छ ।

सामाजिक सञ्जालमा सुरक्षित रहने तरिका

noreply@blogger.com (Aakar) — Fri, 26 Jul 2019 05:09:00 +0000

सामाजिक सञ्जाल चलाउने पनि आफ्नै तौरतरिका छन्, जसलाई नजरअन्दाज गरिँदा सामाजिक सञ्जालले समस्या सिर्जना गरिरहेका पनि छन् । सामाजिक सञ्जालका प्रयोगकर्ता एक करोडभन्दा धेरै रहेको देशमा छिटपुट घटनालाई लिएर पूरै सामाजिक सञ्जाल नै असामाजिक छ भन्न मिल्दैन ।

मूलधारका मिडिया रेडियो, पत्रिका, टेलिभिजनजस्तो सामाजिक सञ्जाल एकोहोरो छैन । सामाजिक सञ्जालको बनोट नै फरक छ, यो दोहोरो हुन्छ । दोहोरो हुनेबित्तिकै उठान गरिएका विषयमा केही घर्षण हुनु, वादविवाद हुनु, तर्कवितर्क हुनु, केही तलमाथिका कुरा हुनु एकदम सामान्य हो । प्रयोगकर्ताले सामाजिक सञ्जालको बनोट बुझ्ने वा यस्ता प्लेटफर्मका फिचरको सदुपयोग गर्ने हो भने यी कुरा अत्यन्तै सामान्य लाग्छन् । सबै कुरा प्रविधिले समाधान गर्न सम्भव छैन, तर सामाजिक सञ्जालमा देखिने, भोगिने प्रायः कुरा भने प्रविधिबाटै समाधान गर्न सक्ने अवस्था छ ।

सामाजिक सञ्जाल तथा इन्टरनेट प्रयोगकर्ताले अरूलाई दोष लगाउनुपहिले आफ्नो थैलो बलियोसँग कसौँ भन्ने कुरा मनन गर्न जरुरी छ । मोबाइलमा मात्रै इन्टरनेट चलाउने अधिकांश प्रयोगकर्ताका लागि अहिले फेसबुक र भाइबर भनेकै इन्टरनेट हो भन्ने भ्रम छ । फेसबुकमा जे पढिन्छ, जे लेखिन्छ, त्यो सत्य हो भन्ने बुझाइ छ ।

स्मार्टफोन र इन्टरनेट डाटा सुलभ रूपमा उपलब्ध हुन थालेको हालसालै हो । धेरैको पहिलो इन्टरनेट अनुभव स्मार्टफोनमा फेसबुक रहन पुगेको छ । हामी र हामीभन्दा अघिल्ला पुस्ताले इमेल चलाएनन्, अन्य वेबसाइट पनि चलाएनन्, हामीले सीधै मोबाइलमा फेसबुक चलायौँ, हाम्रो अनुभव पृथक् रह्यो, हामीले इन्टरनेट र सुरक्षाबारे नबुझी सामाजिक सञ्जाल चलायौँ । इन्टरनेटको बनोट, यसका सुरक्षा चुनौती आदि विविध पाटाबारे नबुझी चलाउँदा केही दुर्घटना हुनु स्वाभाविक हो । यहाँ उल्लेख गर्न लागिएका सुरक्षा चुनौती सामाजिक सञ्जाल प्रचलित हुनुभन्दा पहिले पनि थिए, र अहिले पनि छन् । अतः सामाजिक सञ्जालका साथसाथै इन्टरनेटमा अन्य सेवा सुविधा उपयोग गर्दा यी निम्न पक्षहरुमा ध्यान दिन जरुरी छ ।

बलियो पासवर्ड

एकाउन्ट ह्याक भएको धेरै सुनिन्छ । फेसबुक, ट्विटर जस्ता कम्पनीको सर्भरबाटै हाम्रा पासवर्ड चोरी भइरहेका छन् । यस्ता चोरी भएका पासवर्ड ‘डार्क वेब’ (दुई नम्बरी, कालाबजारी भनेर बुझ्दा हुन्छ) मा किनबेच हुन्छन् । सामान्यतः यस्ता चोरी भएका पासवर्ड बलिया हुन्नन्, या भनौँ सजिला किसिमका शब्द हुन्छन् । हामी धेरै एप तथा साइट चलाउनेहरू सामान्यतया एउटै पासवर्ड सबै एकाउन्टमा प्रयोग गर्छौं । हरेक खाताका लागि अलग–अलग पासवर्ड सम्झिरहन हामीलाई झन्झटिलो लाग्ने भएर सजिलो पासवर्ड प्रयोग गर्छौं । यस्तो परिस्थितिमा तपाईंको एउटा कुनै एकाउन्ट ह्याक हुँदा अन्य एकाउन्ट पनि ह्याक हुने सम्भावना धेरै हुन्छ ।

यति भनेर यकिन तथ्यांक त छैन तर मोबाइलमा फेसबुक मात्रै चलाउने प्रयोगकर्तालाई आफ्नो इमेल, पासवर्ड थाहा नहुन सक्छ । नयाँ स्मार्टफोन ल्याइन्छ, फेसबुक चलाउनुपर्छ भन्ने थाहा हुन्छ, अलि जान्नेलाई फेसबुक एकाउन्ट बनाउन दिइन्छ । उसले के इमेल राखेर फेसबुक खाता खोलिदिन्छ, के पासवर्ड राखिदिन्छ, चलाउनेलाई पत्तो हुन्न, आवश्यक पनि ठान्दैन । यसरी खाता खोलिदिनेले जुनसुकै वेला तपाईंको फेसबुक खोलेर हेर्न सक्छ, चाहिने नचाहिने कुरा राखिदिन सक्छ । आफैँ खाता खोलेर प्रयोग गर्ने प्रयोगकर्ताको पनि समस्या पासवर्डमा रहन्छ ।

सकेसम्म अति सजिलो किसिमको पासवर्ड राख्ने गर्छन् । ‘नेपाल १ २ ३’ त नेपालमा धेरैले प्रयोग गर्ने पासवर्ड नै होला । त्यसबाहेक आफ्नो जन्ममिति तथा मोबाइल नम्बर पनि पासवर्डका रूपमा राख्नेहरू धेरै छन् । यस्तो अवस्थामा जोकोहीले पनि अर्काको एकाउन्ट ह्याक गर्न सक्ने सम्भावना रहन्छ ।

इन्टरनेट सेक्युरिटी एक्सपर्ट सरोज लामिछानेले केही पहिले ‘डार्क वेब’मा सार्वजनिक भएका पासवर्डको अध्ययन गर्दा आश्चर्यजनक नतिजा फेला पारेका थिए । नेपालमा रहेका क्लब फुटबल फ्यानहरूले क्लबको नाम पासवर्डमा राखेको देखियो । जस्तो कि लिभरपुल फुटबल क्लबका करिब ३३ सय फ्यानले ‘लिभरपुल’ भनेर पासवर्ड राखेका थिए । यसले के देखाउँछ भने प्रयोगकर्ताहरू आफूलाई मनपर्ने कुरा, सम्झिरहने शब्द नै पासवर्डको रूपमा प्रयोग गर्छन् । अतः प्रयोगकर्ताले बलियो पासवर्ड प्रयोग गर्नु जरुरी छ ।

कस्तो हुन्छ बलियो पासवर्ड ?
सामान्यतया अंक, साना तथा ठूला अंग्रेजी अक्षर तथा स्पेसल क्यारेक्टरहरू जोडेर बनाइएको पासवर्ड बलियो हुन्छ । शब्दकोशमा नभेटिने र चलनचल्तीमा नआउने शब्दहरू नै पासवर्डका लागि उत्तम हुन्छन् । उदाहरणका लागि ‘नम्बर १ बस उड्यो’– यसलाई अंग्रेजी साना (a) ठूला (A) अक्षर, अंक (1) तथा स्पेसल क्यारेक्टरहरू (%, #) राखेर पासवर्ड बनाउने हो भने निकै बलियो हुन्छ ।

➤ बलियो पासवर्ड राख्ने तरिका [VIDEO]

यति लामो, गन्जागोल लाग्ने, स्पेसल क्यारेक्टर मिश्रित पासवर्ड अरूले गेस गर्न नसक्ने भएका कारण सुरक्षित हुन्छन् । तर, एउटै पासवर्ड सबै एकाउन्टमा भने प्रयोग गर्न हुँदैन, कथंकदाचित यति धेरै बन्देज गर्दा पनि कहीँ कतै पासवर्ड अर्काले थाहा पायो भने अन्य एकाउन्ट पनि ह्याक हुने सम्भावना हुन्छ । धेरै एकाउन्ट, धेरै पासवर्ड सम्झिन गाह्रो लाग्छ भने ‘लास्ट पास’, ‘गुगल स्मार्ट लक’ आदि क्लाउड सर्भिस पासवर्ड राख्नका लागि प्रयोग गर्न सकिन्छ ।

सम्झनुपर्ने अर्को कुराचाहिँ, आफ्नो एकाउन्टको पासवर्ड अरूलाई कहिल्यै पनि सेयर गर्नु हुँदैन । जतिसुकै नजिकको साथी होस् वा विश्वासिलो मित्र, पासवर्डलाई भित्री वस्त्र मानेर र आफ्ना लागि मात्रै हो भनेर आफूले मात्रै प्रयोग गर्नुपर्छ । कुनै काम विशेषले पासवर्ड सेयर गर्नुपर्ने भयो भने, काम सकिनेबित्तिकै पासवर्ड परिवर्तन गरिहाल्नुपर्छ । सामान्यतः ३–३ महिनामा पासवर्ड परिवर्तन गर्ने सल्लाह दिइन्छ ।

टु फ्याक्टर अथेन्टिकेसन

पासवर्ड सेयर गर्दा वा केही गर्दा पासवर्ड चोरी भो, सार्वजनिक भो भने ‘टु फ्याक्टर अथेन्टिकेसन’ गरिएको अवस्थामा एकाउन्ट ह्याक हुनबाट जोगिन सक्छ । फेसबुक, गुगल, ट्विटरलगायत लगभग हरेकजसो सर्भिस प्रोभाइडरले ‘टु फ्याक्टर अथेन्टिकेसन’ अप्सन दिएका हुन्छन् । पासवर्ड पछि राख्नुपर्ने अर्को कोडलाई टु फ्याक्टर अथेन्टिकेशन भनेर मान्न सकिन्छ ।

जस्तो– फेसबुकमा सेक्युरिटी सेटिङमा जानुभयो भने त्यहाँ टु फ्याक्टर अथेन्टिकेसन अप्सन हुन्छ, त्यसलाई प्रयोग गर्नुभयो भने तपाइले हरेकपटक फेसबुकमा लग–इन गर्दा, दोस्रो कोड पनि माग्छ, जुन तपाईंसँग मात्र हुन्छ । भन्नुको मतलब त्यो सर्भिस अन गरेपछि तपाईंको छनोटअनुसार दोस्रो कोड तपाईंको मोबाइलमा एसएमएसको रूपमा आउन सक्छ वा तपाईंले अर्को एप प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ वा कोडहरू लेखेर राख्न सक्नुहुन्छ, अनि तपाईंले लग–इन गर्न पासवर्ड मात्रै राखेर हुन्न, अर्को कोड पनि राख्नुपर्ने हुन्छ । यहाँ यो पढिरहँदा झन्झटिलो झैँ सुनिए पनि यो एकदमै सरल र सहज छ ।

मानौँ, तपाईंको पासवर्ड चोरी भो । कसैले तपाईंको एकाउन्टमा सो पासवर्ड राखेर लग–इन गर्न प्रयास गर्दै छ भने ह्याकरलाई तपाईंको एकाउन्ट चलाउन दोस्रो पासवर्डको आवश्यकता पर्छ, उसको प्रयास असफल हुन्छ, किनकि दोस्रो कोड तपाईंको मोबाइलमा एसएमएसमा आउन सक्छ वा तपाईंले ‘गुगल अथेन्टिकेटर’ एप वा कोड लेखेर आफूसँग राखेको हुनुहुन्छ । अतः बलियो पासवर्ड सँगसँगै ‘टु फ्याक्टर अथेन्टिकेसन’ पनि एकदमै जरुरी छ । तपाईं नेपालबाहिर गइराख्नुहुन्छ भने चाहिँ कोड जेनेरेटर एप वा कोड लेखेर राख्नुपर्ने हुन सक्छ । नेपालभरिका लागि त तपाईंको फोनमा एसएमएसकै रूपमा दोस्रो कोड सहज रूपमा आउँछ ।

सूचनामा गोपनीयता

हामीले सामाजिक सञ्जालमा के–कस्ता कुरा राख्दा ठीक हुन्छ भनेर आफैँ सजग हुनु जरुरी छ । फेसबुकमा आफ्ना पोस्टहरू साथीले मात्रै हेर्न मिल्ने वा कुनै समूहले मात्रै हेर्न मिल्ने वा सार्वजनिक रूपमा सबैले हेर्न मिल्ने गरी राख्ने अप्सन हुन्छ । सकेसम्म आफ्ना कुरा चिनेका साथीहरूले मात्रै हेर्न मिल्ने गरी राख्नुपर्छ । सार्वजनिक हुँदा फरक नपर्ने विषयलाई सार्वजनिक तवरले राख्न सकिन्छ ।

साथीहरू ट्यागले आजित भइयो भन्नुहुन्छ, यसका लागि पनि फेसबुकमा अप्सन छ, ट्याग भएको पोस्ट सार्वजनिक गर्नुपहिले ‘रिभ्यु’ गरेर त्यस्तो पोस्टबाट ट्याग हटाउने, कसैले बारम्बार अनावश्यक ट्याग गरिरहन्छ भने ब्लक गर्ने । यसका लागि कुनै कानुनको सहारा लिनुपर्ने वा कतै उजुरी गर्नुपर्ने अवस्था नै छैन । केही कुरा मन परेन भने ब्लक गर्न सकिन्छ, प्लेटफार्ममा नै रिपोर्ट पनि गर्न सकिन्छ ।

के–कति कुरा राख्न उचित हुन्छ । सार्वजनिक स्थलमा म के–कति भन्न सक्छु वा देखाउन सक्छु, त्यति मात्रै कुरा सामाजिक सञ्जालमा राख्नुपर्छ । आफूले केही राख्नु वा लेख्नुपूर्व एकपटक सोच्न जरुरी छ, यो कसका लागि राख्दै छु, यो राख्न ठीक छ कि छैन, आफैँले सेन्सरसिप गर्न पनि पछि हट्नु हुँदैन । किनकि सबै कुरा सबैका लागि योग्य हुन्नन् । कसैबारे टिप्पणी गर्दा प्रत्यक्ष भेट्दा जति भन्न सकिन्छ, त्यति नै लेखेर आत्मानुशासन कायम गर्न सकिन्छ । गोपनीयताकै कुरा गर्दा सामाजिक सञ्जालले तपाईंको उमेर, शिक्षादीक्षा, पेसा सबै कुरा सोध्छ । अब तपाईंलाई कति, केसम्म राख्दा ठीक हुन्छ, किन सामाजिक सञ्जाल चलाउँदैछु भनेर आफैँले आफैँलाई प्रश्न सोध्नुपर्ने हुन्छ ।

नचिनेका साथीहरू

फलानाको नाममा खाता खोलेर झुक्यायो, च्याटबाट लाखौँ ठगी आदि समाचार सुनिन्छन् । सामाजिक सञ्जालमा अनेकथरी प्रयोगकर्ता छन् । कतिले यसलाई ठगी गर्ने माध्यम पनि बनाइरहेका छन् । हामी अलिकति चनाखो हुने हो भने यस्ता घटना टार्न सकिन्छ । सामाजिक सञ्जालको रमाइलो पक्ष भनेको, कहिल्यै नभेटिएका, नदेखिएका मान्छेसँग सञ्जालमा भेट्न सकिन्छ । तर, यसो भन्दै गर्दा नचिनेका साथीहरूको ‘रिक्वेस्ट’ आउँदा एकपटक अनुसन्धान गरेर, को मान्छे हो भन्ने बुझेर मात्रै सम्बन्ध गाँस्दा सजिलो हुन्छ । फेसबुकको हकमा त आफ्ना साथीका साथीबाहेकले रिक्वेस्ट पठाउनै नमिल्ने पनि बनाउन सकिन्छ । कसैले च्याटमा म्यासेज पठाइरहन्छ भने ब्लक गर्न सकिन्छ । फेसबुक, ट्विटर, भाइबर, ह्वाट्सएपमा देखिएका, भेटिएका, पढिएका सबै कुरा सही हुन्नन् भनेर प्रयोगकर्ताले बुझ्नु पनि जरुरी छ ।

स्क्याम तथा फिसिङ

एकजना चर्चित सेलिब्रेटीको सात लाखभन्दा धेरै फलोअर भएको फेसबुक पेज दुई महिनाअघि ह्याक भयो । उनलाई बलियो पासवर्ड, टु फ्याक्टर अथेन्टिकेसन आदि विविध कुरा थाहा थियो । उनको पेजमा धेरै लाइक भएका कारण एकजनाले उनलाई म्यासेजमा बिजनेस प्रपोजल राख्यो । पेजमा पोस्ट गरेबापत रकम लिने–दिने कुरा पनि भयो । उनले कस्तो किसिमको पोस्ट हो भनेर सोधिनभ्याउँदै उताबाट एउटा लिंक आयो । लिंक क्लिक गरेर उसले भनेअनुसार गरेपछि पेज ह्याकरको कब्जामा गयो । पछि फेसबुकसँग सम्पर्क गरेर बल्लबल्ल ह्याक भएको पेज फिर्ता ल्याइयो ।

दुखः दिने नियतले सामाजिक सञ्जालमा यस्ता लिंक पठाउने क्रम बढ्दो छ । पहिले–पहिले इमेलमा आउने यस्ता फिसिङ लिंक अहिले म्यासेन्जर, कमेन्ट तथा फिडमै आउन थालेका छन् । फलानाले यो भिडियो हे-यो भन्ने किसिमका पोस्ट क्लिक गर्नासाथ अटोमेटिक रूपमा सबै साथीहरूको ‘वाल’मा पोस्ट भएको पनि देखिएको छ । यसैले कुनै लिंक क्लिक गर्नुपूर्व यो आधिकारिक साइट हो कि होइन, यसले कुनै हानि पो गर्ने हो कि भनेर सजगता अपनाउन जरुरी छ । देख्दा दुरुस्त उस्तै देखिने साइटहरू युजरनेम, पासवर्डलगायत तथ्यांक चोरी गर्न प्रयोग गरिन्छ । अनलाइन बैंकिङ, अनलाइन पेमेन्ट गेटवे विस्तार भइरहेको अवस्थामा प्रयोगकर्ता झन् सजग रहनु जरुरी छ ।

मानौँ तपाईंलाई कसैले म्यासेजमा तपाईंको एकाउन्ट ह्याक भएको छ, पासवर्ड परिवर्तन गर्नुस् भनेर लिंक पठायो रे । तपाईले त्यो लिंक खोल्दा, दुरुस्तै फेसबुकझैँ देखिन्छ । अनि हतारहतार तपाईं आफ्नो एकाउन्ट जोगाउन युजरनेम र पासवर्ड राखेर लगइन गर्न खोज्नुहुन्छ । तर, त्यो फेसबुक नभई, फेसबुक जस्तै देखिने अर्को वेबसाइट हुन सक्छ । ह्याकरले सजिलै तपाईंको फेसबुकको युजरनेम र पासवर्ड पाउँछ र सजिलै ह्याक गर्न सक्छ । यो उदाहरण दिएर सबै कुरामा सशंकित हुनुपर्छ भन्न खोजेको भने होइन है । तर, सामाजिक सञ्जाल वा जुनसुकै साइट वा इमेल चलाउँदा शंकास्पद लिंक क्लिक नगर्नु भन्न खोजेको मात्र हो ।

सेक्युरिटी चेक

पासवर्ड, टु फ्याक्टर अथेन्टिकेसन, एप्सलगायत यावत् कुराका लागि अहिल्यै आफूले चलाउने एकाउन्टको सेक्युरिटी चेक गरिहाल्नुस् । फेसबुक, गुगल, ट्विटरलगायत सबैको सेटिङबाट यी कुरा समीक्षा गर्न सकिन्छ । कमजोर पासवर्ड छ भने नयाँ बलियो पासवर्ड राख्नुस् । टु फ्याक्टर अथेन्टिकेसन राखिएको छैन भने राखिहाल्नुस् । आफूले यी साइट कुन–कुन डिभाइस (मोबाइल, ल्यापटप, ट्याबलेट) बाट चलाउनुभएको छ, हेर्नुहोस् । कुनै शंकास्पद डिभाइस, स्थान देखा परे त्यसलाई हटाउनुस् । नचिनेका वा नचाहिने एप्स हटाइदिनुस् र सुरक्षित रहनुस् ।

(मङि्सर ०४, २०७५ मा नयाँ पत्रिका दैनिकमा प्रकाशित लेखलाई केही सम्पादन सहित ब्लगमा पून: प्रकाशित गरिएको हो।)

हाम्रो नेपाली किबोर्डमा अब नेपाली स्टिकरहरु

noreply@blogger.com (Aakar) — Wed, 02 Jan 2019 01:10:00 +0000

नयाँ वर्ष २०१९ को अवसर पारेर हाम्रो पात्रोले हाम्रो नेपाली किबोर्डको नयाँ संस्करण सार्वजनिक गरेकोछ । नयाँ थिम, इमोजी तथा नेपाली स्टिकरहरु सहित आएको हाम्रो नेपाली किबोर्डको नयाँ संस्करण हिजोबाट गुगल प्लेस्टोरमा उपलब्ध छ ।

हाम्रो नेपाली किबोर्डमा नयाँ के छ?

स्टिकर
हाम्रो नेपाली किबोर्डको नयाँ संस्करणमा नेपाली परिवेश झल्काउने विभिन्न नेपाली पात्रहरु सहितको स्टिकरहरु राखिएकोछ । मेसेन्जर, भाइबर, ह्वाट्सएप, स्काइप, टेलिग्राम, फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम आदि जुनसुकै एप्लिकेशनमा पनि प्रयोग गर्न मिल्ने यी नेपाली स्टिकरहरुले प्रयोगकर्तालाई नयाँ अनुभव दिनेछ । नेपाली पारा, हाम्रो साथी, नयाँ वर्ष, संगी, हाम्रो कान्छा, हाम्रो कान्छी, नक्कली, र बौचा व मैचासमेत गरी आठ किसिमका स्टिकरहरु समावेश गरिएकोछ । हाम्रो नेपाली किबोर्डको इमोजी खण्डमा गएर यी स्टिकरहरु प्रयोग गर्न सकिन्छ ।

थिम
हाम्रो नेपाली किबोर्डको यस संस्करणमा नयाँ किबोर्ड थिम पनि थपिएको छ । हाम्रो नेपाली किबोर्डको सेटिङमा गएर आफूलाई मन पर्ने थिम छान्न सकिन्छ । डार्क तथा लाइट गरेर हाललाई दुई डिजाइनमा किबोर्ड थिम उपलब्ध छ । चलनचल्तिको “बकमन” देवनागरी, अंग्रेजीबाट नेपाली (रोमन ट्रान्सिलिरेसन), रोमनाइज्ड नेपाली युनिकोड तथा अंग्रेजी अक्षर टाइप गर्ने किबोर्ड लेआउटहरु यथावत नै छन् ।

इमोजी
हाम्रो नेपाली किबोर्डको नयाँ संस्करणमा प्रयोगकर्ताको मुडलाई अभिव्यक्त गर्न विभिन्न नयाँ इमोजीहरु पनि थप गरिएकोछ, जुन इमोजीहरु जुनसुकै एपमा सजिलै सँग राख्न तथा शेयर गर्न सकिन्छ ।

#HappyNewYear2019 #Nepal
🇳🇵 pic.twitter.com/zLLUBb8mbu
— Aakar Anil (@aakarpost) December 31, 2018

➤ हाम्रो नेपाली किबोर्ड अपडेट गर्नुहोस्

मोदी र ट्विटर ट्रेन्ड [पडकास्ट 📻 ]

noreply@blogger.com (Aakar) — Mon, 14 May 2018 01:15:00 +0000

यो अंकमा भारतिय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी नेपाल भ्रमणमा आउँदा ट्विटरमा चलेको #BlockadeWasCrimeMrModi (नाकाबन्दी अपराध हो, मिस्टर मोदी) ट्रेन्ड र ट्विटर ट्रेन्ड कसरी हुन्छ भन्ने बारेमा कुरा गर्दैछु ।

मोदी जनकपुरमा आइपुग्ने बित्तिकै एक्कासी #BlockadeWasCrimeMrModi ट्विटरको ट्रेन्ड लिस्टबाट हरायो । हामीले सेन्सरसिपको शंका गरिरहँदा केही घन्टापछि त्यही ट्रेन्ड पुन: देखापर्‍यो । विगतमा बाहिर भएका केही ट्रेन्डहरु फेसबुक तथा ट्विटरले 'ट्विक' गरेको भन्ने खबर आएका कारण, सुरुमा यो सेन्सरसिप नै हो भन्ने लाग्यो । तर उक्त ट्रेन्ड ट्विटरबाट हराएर केही घन्टापछि फेरि आएबाट, सेन्सरसिप हैन भन्ने लाग्यो ।

मोदी र ट्विटर ट्रेन्डबारेको यो पडकास्ट 📻 सुन्नुहोस्

ट्विटर ट्रेन्ड कसरी हुन्छ?

ट्विटरमा ट्रेन्ड हुन यति नै ट्विट हुनुपर्छ भनेर कहिँ उल्लेख गरेको पाइँदैन तर पनि केही कुरा ट्रेन्डमा देखिनको लागि त्यस विषयमा एकैपटक, धेरै ठाउँबाट धेरैले एउटै विषय ट्विट गरेको हुनुपर्छ । एउटै विषयमा हजारौँले दिनभरि ट्विट गर्दा त्यो ट्रेन्डिङ टपिकमा देखिन्छ भन्ने हुँदैन । ट्विटरमा ट्रेन्ड हुन, कुनै पनि विषयमा निश्चित समय/अवधिमा उल्लेख्य रुपले ट्विटहरु देखिनुपर्ने हुन्छ ।

ट्विटरका अनुसार, ट्रेन्डिङ टपिक हुनको लागि कुनै कुरा पपुलर (Popular Tweet) अर्थात धेरै समयसम्म एउटै कुरा निरन्तर रुपमा ट्विट गरिरहेको भन्दा पनि कुनै निश्चित समयमा देखिएको ट्विटको संङ्ख्याले (Tweets Volume) ट्रेन्डिङ टपिक निर्धारण गर्ने गर्छ । प्राय ब्रेकिङ न्युजहरु ट्विटरमा छिटो ट्रेन्ड हुने गर्छन् । ट्विटरले समाचार, सूचना ‘रियल टाइम’मा प्रवाह गर्ने भएकोले ट्विटरले ब्रेकिङ न्युजको लागि आफ्नै किसिमले अलगोरिदम डिजाइन गरेकोछ । ट्विटरमा पपुलर (धेरै कुरा गरिएको) मात्र नभइ अहिले के विषयमा कुरा भइरहेको छ भन्ने आधारमा पनि ट्रेन्डिङ टपिक हुनेगर्छ ।

#BlockadeWasCrimeMrModi is back on the trend list. Not sure, if that was a censorship. pic.twitter.com/RPD4AqrSpO
— Aakar Anil (@aakarpost) May 11, 2018

ट्विटरव्दारा प्रयोगकर्तालाई पासवर्ड परिवर्तन गर्न आग्रह [पडकास्ट 📻 ]

noreply@blogger.com (Aakar) — Mon, 07 May 2018 00:45:00 +0000

आकार पोष्ट रेडियोको पहिलो अंकमा स्वागत छ । आजको यो अंकमा ट्विटरले केही दिन पहिले पासवर्ड परिवर्तन गर्न जारी गरेको सूचनाको बारेमा कुरा गर्दैछु । के कति कारणले, ट्विटरले पासवर्ड परिवर्तन गर्न सूचना जारी गर्‍यो, तथा प्रयोगकर्ताले के कति कारणले पासवर्ड तुरुन्त परिवर्तन गर्नुपर्छ भन्ने विषयमा यो अंक केन्द्रित छ ।

पडकास्टको यो पहिलो अंक परिक्षणको रुपमा मोबाइलमा रेकर्ड गरेर तयार पारिएको हो । कति सकिन्छ थाहा छैन, तर यस पडकास्टलाई साप्ताहिक रुपमा सञ्चालन गर्ने मेरो योजना छ, जहाँ सूचना प्रविधिका विभिन्न पाटोहरुको बारेमा कुरा गर्नेछु । हाललाई यो पडकास्ट एन्कर एफएम तथा स्टिचर एप मार्फत सुन्न सकिन्छ ।

ट्विटरमा प्रयोग भएको पासवर्ड अन्य साइटहरुमा (जस्तो: फेसबुक, गुगल, दराज, सस्तोडिल, ड्रपबक्स आदि) पनि प्रयोग गरिएकोछ भने, ती साइटहरुमा पनि पासवर्ड तुरुन्त परिवर्तन गर्नुभइ, इन्टरनेटमा सुरक्षित रहनुहोला।

प्रो टिप: साइटहरुमा कहिले पनि एउटै पासवर्ड प्रयोग नगर्नुहोला। pic.twitter.com/PjWwQWc7C4
— Aakar Anil (@aakarpost) May 4, 2018

पाँच करोड फेसबुक प्रयोगकर्ताको तथ्यांक दुरुपयोग

noreply@blogger.com (Aakar) — Fri, 23 Mar 2018 01:15:00 +0000

५ करोड फेसबुक प्रयोगकर्ताको तथ्यांक चोरी भएको खबर केही दिन पहिले गार्डियन तथा न्युयोर्क टाइम्सले प्रकाशित गरेको थियो । प्रयोगकर्ताको जानकारी विना फेसबुकबाट लिइएको उक्त तथ्यांकलाई क्याम्ब्रिज एनालिटिका भन्ने कम्पनीले अनधिकृत रुपमा प्रयोग गरेको दावी गर्दै, क्याम्ब्रिज एनालिटिका’का भूतपूर्व इन्जिनियर क्रिस्टोफर वाइलीले गार्डियनलाई अन्तरवार्ता दिएर यी कुराहरु मिडियामा सार्वजनिक गरेका थिए । क्रिस्टोफरका अनुसार क्याम्ब्रिज एनालिटिकाले २०१४ मा एउटा एप मार्फत करिब ५ करोड फेसबुक प्रयोगकर्ताहरुको तथ्यांक चोरी गरेको थियो ।

क्याम्ब्रिज एनालिटिका र फेसबुककै विषयमा गार्डियनले पहिले नै २०१५ मा समाचार प्रकाशित गरेको थियो । उक्त समाचार पछि फेसबुकले क्याम्ब्रिज एनालिटिकालाई तथ्यांक मेटाउन भनेको र एनालिटिकाले तथ्यांक मेटाएको जानकारी फेसबुकलाई गराएको थियो । तर दुबै कम्पनीले यो कुरालाई गुपचुप राखेका थिए, अझ उल्टै फेसबुकले जथाभावी समाचार लेखेको भन्दै गार्डियनलाई मुद्दा हाल्ने धम्कि दिएको थियो भने क्याम्ब्रिज एनालिटिकाले तथ्यांक सुरक्षित नै राखेको थियो ।

त्यही चोरी गरिएको प्रयोगकर्ताहरुको तथ्यांकलाई लिएर क्याम्ब्रिज एनालिटिकाले अमेरिकी निर्वाचनमा ट्रम्पको पक्षमा क्याम्पेन चलाएको थियो । त्यसरी फेसबुकबाट लिइएको तथ्यांकमा प्रयोगकर्ताहरुको आनीबानी, राजनैतिक झुकाव, ईमेल, फोन, फोटो, लाइक आदि विभिन्न कुराहरु समावेश थियो । यिनै कुराहरुको आधारमा एनालिटिकाले कस्तो मान्छेलाई के भन्दा हुन्छ, कस्तो मान्छेले कस्तो कुरा, कसरी भन्दा पत्याउँछन्, सुन्छन्, मान्छन् आदि भन्ने अध्ययन गरेर भएका-नभएका विभिन्न सामाग्रीहरु फेसबुकमा राखेको थियो । एनालिटिका’को यस्तो ‘टार्गेट’ गरिएको विज्ञापनहरुले अमेरिकी जनताहरुलाई गतल समाचार, सूचना प्रवाह गरेको थियो, जसका कारण ट्रम्पलाई जित्न सहज भएको समाचारमा दावी गरिएको छ । त्यसैगरि युरोपियन युनियनबाट युके छुट्याउन (ब्रेक्जिट) मा पनि क्याम्ब्रिज एनालिटिका’को हात रहेको उल्लेख गरिएको छ । च्यानल फोर न्युज’ले गरेको स्टिङ अपरेशनमा एनालिटिका’का सिइओ एलेक्जेन्डर निक्सले खुलेआम रुपमै अमेरिका, केन्या लगायतका देशमा यसै गरि राजनैतिक क्याम्पेन चलाएको बताएका छन् ।

फेसबुकबाट तथ्यांक कसरी दुरुपयोग भयो?
क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयका प्रोफेसर एलेक्जेन्डर कोगनले ‘दिस इज योर डिजिटल लाइफ’ नामक एप बनाएका थिए । मनोवैज्ञानिक पक्षबारे शोध गर्नको लागि भनेर पैसा तिरेरै हजारौँ फेसबुक प्रयोगकर्ताहरुलाई उक्त एपमा ‘पर्सनालिटि टेस्ट’ लिन लगाइएको थियो । यसरी उक्त एप चलाउनेहरुको तथ्यांक त फेसबुकबाट भनेरै लिइएकै थियो, तर भित्र भित्रै उक्त एप नचलाएका तर एप चलाएका व्यक्तिका साथीहरुको तथ्यांक पनि फेसबुकबाट उनीहरुले लिए । जस्तो कि, मैले उक्त एप चलाएको छैन, तर मेरो फेसबुकमा भएका एकजना साथीले उक्त एप चलाए भने, मेरो सम्पूर्ण जानकारी त्यो एपले लिन्छ । भन्नको मतलब, मलाई थाहा नै नदिइकन, नभइकन, मेरो फेसबुकको साथी मार्फत मेरो सम्पूर्ण जानकारी जस्तो कि, मेरो नाम, फोटो, इमेल, फोन, ठेगाना, मेरो लाइक, स्टाटस अपडेट आदि विविध कुराहरु चोरी हुन्छ । २०१४ मा फेसबुकले नै यो सुविधा एपहरुलाई दिएको थियो, तर फेसबुकले प्रयोगकर्ताहरुलाई यसबारेमा जानकारी गराएको थिएन । आफूले एप चलाएर, एपले मागेका आफ्ना जानकारीहरु दिन त पाइयो, तर आफूले एप नै नचलाइकन मेरा गतिविधिहरु अरुले चोरी गर्नु, थाहा पाउनु त हजम भएन । यसरी, केही लाख प्रयोगकर्ताले यो एप प्रयोग गरे पनि साथीहरु मार्फत करिब ५ करोड प्रयोगकर्ताहरुको तथ्यांक फेसबुकबाट चोरी भएको थियो । यसरी लिइएको तथ्यांकलाई अध्ययन गरेर अमेरिकी निर्वाचनका लागि विभिन्न किसिमका राजनैतिक क्याम्पेनहरु चलाइएको थियो ।

रसियाले फेसबुकमार्फत प्रपोगान्डा गरेर “फेक” समाचारहरु फैलाएर, अमेरिकी निर्वाचनको परिणामलाई नै उल्ट्याउन सघाएको, र ती कुराहरु फेसबुकले रोक्न नसकेको आदि कुराहरु सेलाउन नपाउँदै फेसबुक मार्फत क्याम्ब्रिज एनालिटिकाले ५ करोड प्रयोगकर्ताको तथ्यांक चोरी गरेको र निर्वाचनको दौरान त्यही तथ्यांकहरु प्रयोग भएको कुरा सार्वजनिक भयो । यही घटनालाई लिएर ब्रिटिस अधिकारीहरुले फेसबुक र एनालिटिका माथि केही हप्ता अघिबाट छानविन सुरु गरे । छानविन थालिएपछि र मिडियाले यस विषयमा समाचार प्रकाशन, प्रशारण गर्ने थाहा पाएपछि; फेसबुकले क्याम्ब्रिज एनालिटिका र कोगनलाई, तथ्यांकको दुरुपयोग गरेको भन्दै फेसबुक प्लेटफर्मबाट निष्काशन गरेको घोषणा ब्लग मार्फत गर्‍यो । २०१४ मा घटेको तथ्यांक चोरीको घटना, २०१५ मा गार्डियनले रिपोर्टिङ गर्‍यो, अहिले आएर क्याम्ब्रिज एनालिटिका’का भूतपूर्व इन्जिनियर क्रिस्टोफर वाइलीले सूचना दिएपछि ब्रिटिस अधिकारीहरुले यस घटनाको छानविन सुरु गरे । गार्डियन, न्युयोर्क टाइम्स तथा च्यानल फोर न्युजले यस सम्बन्धि समाचार ब्रेक गरे । समाचार सार्वजनिक भएसँगै फेसबुकले गार्डियनलाई गलत समाचार प्रवाह गरेको भन्दै मुद्दा हाल्ने धम्की दिएको दावी गार्डियनले गरेको छ ।

यो तथ्यांक चोरीको घटना सार्वजनिक भएपछि, यति धेरै घटनाहरु घट्दा पनि फेसबुकले प्रयोगकर्ताहरुलाई जानकारी नदिएको, प्रयोगकर्ताहरुको तथ्यांक विना स्विकृती अरुलाई दिएको, प्रयोगकर्ताको गोप्यताको ख्याल नगरेको भन्दै ‘डिलिट फेसबुक’ क्याम्पेन नै सुरु भयो । यसै पनि फेसबुक केही समय देखि मोनोटोनस हुँदै गइरहेको, फेक समाचारको बिगबिगी रहेका कारण प्रयोगकर्ताहरुले फेसबुक चलाउन छोडेको समाचारहरु सार्वजनिक भइरहेको थियो । यो घटना पछि त ‘डिलिट फेसबुक’ भन्दै क्याम्पेन नै सुरु भयो । यो क्याम्पेन सँगै, कतिले फेसबुक चलाउन छोडे भन्ने तथ्यांक त छैन तर धेरैले आफ्नो फोनबाट फेसबुक तथा मेसेन्जर हटाएको समाचारहरु चाँहि सार्वजनिक भइरहेका छन् । हाम्रो न्युजफिडमा कमेन्टमा ‘बि एफ एफ’ लेखेर फेसबुक सुरक्षित भए वा नभएको कुरा थाहा पाउनुस् भन्ने हावा कुरा फैलिरहेका बेला, उता फेसबुक एप तथा अकाउन्ट नै डिलिट गर्ने क्याम्पेन चलिरहेको छ ।

फेसबुक तथ्यांक चोरी काण्ड सार्वजनिक भइरहँदा, उता फेसबुक भने तथ्याङ्क चोरी भएको होइन भन्नेमै लागिरह्यो । फेसबुक’का सुरक्षा प्रमुखले ट्विटरमा फेसबुक’को वचाउ गर्दै ट्विट गरे, तर पछि सबै ट्विट मेटाए । उता फेसबुकले यो घटना सार्वजनिक गर्ने क्याम्ब्रिज एनालिटिका’का भूतपूर्व इन्जिनियर क्रिस्टोफर वाइलीको फेसबुक र इन्स्टाग्राम अकाउन्ट निलम्बन गरिदियो । त्यस्तै क्याम्ब्रिज एनालिटिका'को बोर्डले यसका सिइओ एलेक्जेन्डर निक्सलाई निलम्बन गरेको घोषणा गर्‍यो । डिलिट फेसबुक क्याम्पेन चल्न थाल्यो, फेसबुक’को सेयर एकै पटक करिब ६ प्रतिशतले घट्यो । तथ्यांक चोरीको समाचार सार्वजनिक भएको ३ दिन पछि फेसबुक’का सुरक्षा प्रमुखले फेसबुकबाट राजिनामा दिँदैछन् भन्ने अर्को समाचार आयो । तर यस घटनाका सम्बन्धमा फेसबुकका संस्थापक मार्क जकरवर्गको धारणा आएन । यति ठूलो घटना हुँदा पनि मौन रहे, जसले केहि शंका उपशंकाहरु पनि उब्जायो, डिलिट फेसबुकलाई झनै मलजल गर्‍यो ।

अन्तत: सबै दुविधाहरुलाई चिर्दै घटना सार्वजनिक भएको पाँच दिन पछि मार्क जकरवर्गले आफ्नो धारणा फेसबुक पोष्ट मार्फत राखे ।

“प्रयोगकर्ताको तथ्यांक सुरक्षित राख्नु फेसबुकको कर्तव्य हो, यदि सुरक्षित राख्न सक्दैनौँ भने प्रयोगकर्ताका लागि हामी योग्य छैनौँ” फेसबुक सिइओ मार्क जकरवर्गले, आफ्नो पोष्टमा लेखेकाछन् ।

“फेसबुक मैले सुरु गरेको हुँ, फेसबुकमा हुने कुराहरुमा म नै जिम्मेवार रहन्छु । फेसबुकलाई सुरक्षित बनाउन म प्रतिबद्ध छु । क्याम्ब्रिज एनालिटिकासँगको जस्तो घटना अहिलेका एपहरुसँग हुँदैन, तर जे भयो त्यसलाई परिवर्तन गर्न पनि सकिन्न । हामीले पहिलेका आफ्ना अनुभवहरुबाट सिकेर फेसबुकलाई अझै सुरक्षित बनाउँदैछौँ।” भन्दै जकरवर्गले प्रयोगकर्ताहरु सँग माफी मागेकाछन् । यस घटनापछि फेसबुक एपहरुको लागि नयाँ नियम ल्याउन लागिएको जानकारी पनि जकरवर्गले गराएकाछन् ।

गर्ने के?
फेसबुक लगायत हामीले प्रयोग गर्ने विभिन्न एपहरुले के, कसरी काम गर्छ, प्रयोग गर्नु अघि प्रयोगकर्ताले बुझ्नु जरुरी छ । फेसबुक, ट्विटरमा फलानाले यस्तो भन्यो, त्यस्तो भन्यो भन्ने एप् चलाउँदै गर्दा यो एपले के-के जानकारी माग्छ सजग हुनुपर्छ । यसका अलावा आफ्नो फोन तथा फेसबुक अकाउन्टमा राखिने एप्सहरुले के कस्तो सहमति माग्छन् याद गर्नुपर्छ । जस्तो, कहिले फोटो वा क्यामेराको आवश्यकता नपर्ने मोबाइल एपले मोवाइलको क्यामेराको ‘एक्सेस’ माग्यो भने, यसलाई किन क्यामेरा चाहियो भनेर एक पटक सोचौँ । प्राय: धेरैजसो एपले तपाईको कन्ट्याक्ट लिस्टको एक्सेस मागिरहेको हुन्छ, त्यस्ता एपहरुलाई सोच, विचार गरेर मात्र एक्सेस दिनुपर्छ ।

फेसबुक, ट्विटर, गुगलको सेटिङ्समा गएर हेर्नु भयो भने तपाईले आफ्नो तथ्यांक कुन कुन एपलाई दिनुभएको छ, देख्न सकिन्छ । त्यहाँ गएर काम नलाग्ने वा प्रयोगमा नभएका एपहरुलाई हटाउन सक्नुहुन्छ ।

क्याम्ब्रिज एनालिटिका’का भूतपूर्व इन्जिनियर क्रिस्टोफर वाइलीले गार्डियनलाई दिएको अन्तरवार्ता

च्यानल फोर न्युजको स्टिङ अपरेसन

मार्क जकरवर्गको स्विकारोक्ति

फेसबुक तथ्यांकको दुरुपयोग र घटनाक्रम

सन्दर्भ सामाग्री तथा तस्विर स्रोत: द गार्डियन, न्युयोर्क टाइम्स, भर्ज

फेसबुक न्युजफिड अपडेट - पेजलाई झनै गाह्रो

noreply@blogger.com (Aakar) — Sun, 14 Jan 2018 15:12:00 +0000

अमेरिकामा भएको पछिल्लो राष्ट्रपति निर्वाचनको परिणाम सार्वजनिक भएसँगै फेसबुक लगायत विभिन्न सोसल मिडिया साइटहरुको उपयोगिताबारे व्यापक बहस सुरु भएको थियो । "फेक न्युज"को बिगबिगीले गर्दा फेसबुक, एकहिसाबमा फेकबुकमा परिणत भयो । प्राय: फेक न्युजहरु नै धेरै सेयर हुने र भाइरल हुन थाले । धेरै सेयर हुँदा, स्वाभावत: "फेक न्युज" पनि साँच्चै हो भन्न थालियो । कहिँकति अनुसन्धान छैन, फलानोले एकथरि पेजबाट समाचार सेयर गर्छ, अर्कोले सेयर गर्छ, अर्कोले गर्छ, असत्य तथा काल्पनिक समाचारहरु कै बोलबाला देखियो ।

नेपालमा भएको पछिल्लो निर्वाचनमा पनि प्रचारवाजी शैलीका मनगढन्ते तथा काल्पनिक समाचारहरु भाइरल भए । फलाना र चिलाना पार्टि, मान्छे पिच्छेका अनलाइन समाचार पोर्टल, फेसबुकको न्युजफिड हेर्न नै दिक्क लाग्ने किसिमको थियो । सबैभन्दा अनौठो लाग्ने चाँहि, मान्छेहरु फेसबुकमा फलाना समाचार पोर्टलले लेखेको भन्दै सेयर गरिरहेका भेटिन्थे । अझ के भने, नेपालका ठूला प्रकाशनहरु सँग ठ्याक्कै मिल्ने नामहरु राखेर काल्पनिक समाचारको व्यापार गर्ने समूहहरु नै छन् । उदाहरणको लागि, कान्तिपुरले यस्तो उस्तो लेख्यो भन्दै हुँदै नभएको समस्या उचाल्दै, फेक समाचार सेयर गर्ने भेटिन्छन् । खासमा नाम चाँहि कान्तिपुर जोडिएको अरु कुनै वेबसाइट हुन्छ । यस्ता समाचारको व्यापार गर्नेहरु अझै छन् । फेसबुक जस्तै अहिले युट्युब नेपालको ट्रेन्डिङ पनि यसैको शिकार भइरहेकोछ ।

यस्तै फेक न्युज, क्लिकबेट टाइपका कुराहरुलाई नियन्त्रण गर्न फेसबुकले विगत एक डेढ वर्ष देखि विभिन्न प्रयासहरु गर्दै आइरहेको छ । फेक न्युज रिपोर्ट गर्ने अप्सन पनि फेसबुकले भित्र्यायो, तर सोचे जस्तो सफल भएन । देख्ने बित्तिकै लाइक गर्नुस्, सेयर गर्नुस् मार्काका पोष्टहरु पनि फेसबुकले अघिल्लो महिनाबाट नियन्त्रण गर्न सुरु गरेको छ । यसैको शिलशिला स्वरुप, आफन्त साथीभाइलाई फेसबुकले जोड्ने भन्दै फेसबुकले गत हप्ताबाट नयाँ न्युजफिड अपडेट ल्याएको छ, जसले फेक मात्रै होइन, लगभग सबै किसिमका फेसबुक पेजलाई गाह्रो बनाएको छ । पछिल्लो २-३ दिनमा भ्रम सिर्जना गर्ने तरिका'का फेसबुक पेजका पोस्टहरु मैले आफ्नो फिडमा देखेको छैन । साँच्चै भन्दा, कुनै पनि पेजको अपडेट अहिले मेरो न्युजफिडमा देखिएको छैन । फेसबुकमा केही साथीहरुले सेयर गरेका लिंकहरु मात्रै देखिएको छ ।

फेसबुकको उदेश्य आफन्त, साथीभाइहरुलाई नजिक ल्याउनु हो र यसप्रति सँधै कटिबद्ध छ, तर हालैका दिनमा आफन्त तथा साथिभाइ भन्दा फेसबुक पेजका पोस्टहरुले फेसबुक न्युजफिड ओगटेर विकृत बनाएको भन्दै फेसबुकले गतहप्ता नयाँ न्युजफिडको घोषणा गरेको छ। हालैका वर्षहरुमा भिडियो र पब्लिक पोष्टहरु अत्याधिक रुपमा बढेको कारण यस्तो समस्या देखिएको तथा विभिन्न अनुसन्धानहरुले पेजभन्दा साथीभाइ आफन्तहरुको पोष्टले प्रयोगकर्तालाई खुशी बनाउने भन्ने व्यहोराको पोष्ट फेसबुकका सिइओ मार्क जकरवर्गले आफ्नो प्रोफाइलमा लेखेकाछन् ।

प्रयोगकर्ताहरुलाई यो खुशीको खबर भएपनि बिजेनस पेजहरुलाई चाँहि झनै गाह्रो पारेको छ । सोसल मिडिया मार्केटिङको उदयसँगै फेसबुकमा पेज बनाएर, यसैलाई आधार मानेर लाखौँ बिजनेसहरु चलिरहेकाछन् । फेसबुक पेज चलाउनकै लागि भनेर संस्थाहरुमा सोसल मिडिया टिम बनाइएको छ, लगानी गरिएको छ, तर प्रतिफल छैन । अघिल्लो हप्तासम्म त पेजका केही अपडेटहरु भने पनि देखिँदै थियो, अहिले त फेसबुकमा पेज भए, नभएको पत्तो नै छैन । केही महिना अघि लेखेको सोसल मिडिया मिथ्याङ्क ब्लग पनि अहिले पढ्दा आउटडेटड भए झैँ लाग्ने रै'छ । फेसबुक पेजमा पोष्ट हुने हरेक अपडेटहरु अब फेसबुक एड नचलाए कसैले नदेख्ने भइसकेको छ ।

फेसबुक पेजमा एक समय, फोटो राख्दा धेरैले देख्थे, एकसमय लिंक, एकसमय भिडियो, अलि पछि त झन् लाइभ भिडियो धेरैले देख्थे । अब यी सबै उहिलेका कुरा भए । अब कुन साथीको पोष्टमा धेरै इन्गेजमेन्ट भइरहेको छ, तपाईले कस्तो किसिमको पोष्टहरु मनपराउनुहुन्छ भन्ने किसिमका विभिन्न सिग्नलहरु लिएर फेसबुकले तपाईलाई साथीभाइ आफन्तका अपडेटहरु देखाउने छ (हेर्नुस् भिडियो) । एक हिसाबले भन्दा फेसबुक पेजको उपयोगिता लगभग सकिएको छ । फेसबुक पेजलाई नै आधार मानेर आफ्नो व्यापार व्यवसाय चलाउनेहरु, मिडिया कम्पनीहरुलाई सबैभन्दा ठूलो धक्का लागेको छ । न्युजफिडमा विशेषत साथीभाइ आफन्तका अपडेटहरु धेरै भन्दा धेरै देखिने भएका कारण स्वभावत फेसबुक पेजका अपडेटहरुले कम स्थान पाउने बताउँदै फेसबुकले पेजहरुको रिच, रिफरल ट्राफिक आदि घट्ने उल्लेख गरेको छ ।

फेसबुक न्युजफिडमा गरिएको परिवर्तनबारे जान्नको लागि तलको यो भिडियो हेर्नुहोस् ।

गर्ने के?
पेजको अपडेटहरु थोरैले देख्ने तर आफन्त साथीभाइहरुको अपडेट चाँहि धेरैले देख्ने भनेपछि, अब फेसबुक पेजबाट सेयर हुने पोष्टहरु व्यक्तिका नामहरुबाट धेरै सेयर गरिने सम्भावना छ । मेरा पाँच हजार साथीहरु भए भन्दै वेफ्वाँकमा आफ्नो प्रोफाइललाई पेजमा परिवर्तन गरेकाहरुको अपडेट न्युजफिडमा अब प्राय: नदेखिने भएका कारण, यसरी प्रोफाइललाई पेजमा परिवर्तन गर्ने शिलशिला पनि रोकिएला । आफ्नो व्यापार, व्यवसायको नाउँ राखेर पेजको सट्टा, फेसबुक प्रोफाइल खोल्नेहरुको संङ्ख्यामा पनि बढोत्तरि हुनसक्छ ।

फेसबुकलाई केन्द्रमा राखेर व्यापार व्यवसाय गर्नेहरुले अब कि त हरेक पोष्ट प्रमोट गर्न फेसबुकलाई पैसा तिर्नुपर्छ या यसको विकल्पबारे सोच्नुपर्छ । मेरो विचारमा, जुनसुकै अनलाइन व्यापार, व्यवसाय गर्न मोबाइल वेबसाइट हुनु एकदमै जरुरी छ। सर्च इन्जिन तथा युजर फ्रेन्ड्ली मोबाइल वेवसाइट नै आजको आवश्यकता हो ।

ट्विटर लाइकोनोमिक्स

noreply@blogger.com (Aakar) — Tue, 31 Oct 2017 00:45:00 +0000

कसैले ट्विटरमा लाइक गर्दा के बुझ्ने? ट्विटमा आउने लाइकलाई कसरी लिने? कतिपय अवस्थामा ट्विटरमा ट्विट लेखिसक्न पाएको हुन्न, 'लाइक' आइसक्छ । यसलाई एक हिसाबले ट्विटरको राम्रो र अर्को हिसाबले कामै नलाग्ने 'फिचर' भनेर मान्न सकिन्छ । यसलाई यस अर्थमा काम नलाग्ने भन्दै छु कि, कतिपय प्रयोगकर्ताहरु जो कोहीको हरेक ट्विट लाइक गर्छन्, कहिलेकाँही त उनीहरुलाई म्युट गर्नुपर्ने बाध्यता नै हुन्छ, नचाहिँदो नोटिफिकेशनका कारण । ट्विटरमा लाइक किन गरिन्छ भनेर सबैका आ-आफ्नै बुझाइ होलान्, चलाउने आफ्नै तौर-तरिका होलान् । तर यत्ति चाँहि के प्रस्ट हुनुपर्छ भने ट्विटरमा वा फेसबुकमा आउने लाइकहरु अनलाइन भोटिङमा मात्र काम लाग्छन्, यी लाइकहरुले कसैको समर्थन वा विरोध भनेर जनाउँदैन ।

दुई वर्ष अघिसम्म या भनौँ २०१५ सम्म ट्विटरमा पानको पात थिएन, लाइक भन्ने फिचर थिएन । यसको सट्टा तारा थियो, त्यसलाई फेवरेट भनिन्थ्यो । सन् २००६ मा ट्विटर सुरु भएसँगै फेवरेटको सुरुवात भएको थियो, जसले २०१५ सम्म निरन्तरता पायो । ट्विटरका फिचरहरु मध्ये धेरैले राम्रोसँग प्रयोग गर्न नजानेको फिचर भनेर फेवरेटलाई लिने गरेको पाइन्छ ।

फेसबुकले सन् २००९ मा लाइक फिचर ल्याएको थियो । फोटो, स्टाटस, लिंक आदिमा एक बटन क्लिक गरेर सजिलै अन्तरक्रिया गर्न सकिने भएपछि, फेसबुक लाइक पपुलर हुँदै गयो । सन् २०१० को तेस्रो फेसबुक एफएट सम्मेलन पछि 'लाइक' बटन यत्रतत्र देखिन थाल्यो, हरेक वेबसाइटमा लाइक बटन देखिन थाल्यो, पेजहरुमा भएका फ्यान पनि लाइकमा परिणत भए । यो तरिकाले हेर्दा फेसबुक लाइकले इन्टरनेट नै परिवर्तन गरिदियो, तर यही कुरा ट्विटरको फेवरेटको हकमा लागु भएन ।

ट्विटरको सुरुवात सँगै फेवरेटलाई 'बुकमार्क' भनेर मान्न थालियो, भन्नको मतलब ट्विटहरु बुकमार्क गर्नको लागि 'फेवरेट' फिचर थियो । फेवरेट फिचरलाई धेरैजसोले प्रयोग नै गरेनन्, प्रयोग गर्नेहरुले यसलाई बुकमार्क भनेर नै बुझे । जसरी हामी आफूले हेरिरहने साइटहरु, उपयोगी लिंकहरु ब्राउजरमा बुकमार्क गरेर राख्छौँ त्यसैगरि ट्विटरमा देखिएका महत्वपूर्ण ट्विट, तथ्यांक, लिंक आदि कुराहरु ट्विटरमा 'फेव' गर्ने चलन थियो ।

केही वर्ष अघिसम्म ट्विटर 'गिक'हरुले चलाउँछन् भनिन्थ्यो, जुन केही हदसम्म सत्य पनि थियो । सबैका लागि ट्विटर होइन नै भनेझैँ थियो । सन् २००९ - २०१० तिर साथीहरुलाई ट्विटर चलाउन आग्रह गर्दा पाइने जवाफ नै यही थियो, म ट्विटर बुझ्दिन, मलाई चलाउन आउँदैन, आदि इत्यादि । तर स्मार्टफोनको सहजता तथा फेसबुकमा भिडभाड बढ्दै गएपछि प्रयोगकर्ताहरु "वैकल्पिक" सोसल नेटवर्कको खोजीमा बिस्तारै ट्विटर तिर सर्न थाले ।

ट्विटर स्थापनाको १० वर्ष हुनैलाग्दा पनि ट्विटरले भनेजस्तो प्रयोगकर्ताहरु पाउन सकिरहेको थिएन । ट्विटर पहिलो पटक प्रयोग गर्नेहरुलाई 'फेव' फिचर एकदमै नौलो लाग्थ्यो । हुन पनि हो, फेसबुक, इन्स्टाग्राम, टम्लर आदि जहिँतहिँ 'लाइक' देखिरहेको, प्रयोग गरिरहेको बानी, ट्विटरमा फेव त नौलो हुने नै भो । यही कुरालाई ध्यानमा राखेर ट्विटरले फेवरेटलाई सन् २०१५ मा लाइकमा परिवर्तन गरिदियो ।

ट्विटरले फेवरेटलाई लाइक बनाइदिए पनि, मेरा लागि अझै यो 'फेव बटन' नै हो । आफूलाई महत्वपूर्ण लागेका ट्विटहरु, ट्विटरमा देखिएका तर पढ्न नभ्याइएका लेखका लिंकहरु, मन परेका लेखहरुका साथै रिफ्रेन्स लिनुपर्ने कुराहरु नै विशेषत म लाइक गर्ने गर्छु । यसले चैँ गज्जबै लेखेछ, यो कुरा चाँही गज्जब मन पर्‍यो भनेर विरलै "लाइक" गर्ने गर्छु । गज्जब लाग्यो भने प्राय: रिप्लाइ वा रिट्विट नै गरिन्छ, लाइक'को सट्टामा ।

ट्विटर लाइकलाई निम्न तरिकाले अर्थ्याएर प्रयोग गर्न सकिएला भन्ने लाग्छ।

बुकमार्क - आफूलाई महत्वपूर्ण लागेका ट्विट, घत परेका ट्विट/फोटो, लेखका लिंकहरु, रिफ्रेन्स लिनुपर्दा खोज्दा तत्काल भेटिनुपर्ने सामाग्रीहरुलाई लाइक गरेर बुकमार्क झैँ प्रयोग गर्न सकिन्छ ।
जानकारी दिन - कसैले केही कुरा आफूलाई भनिरहेको छ, मैले सुनिरहेको छु वा कुराकानी टुङ्ग्याउन चाहन्छु भनेर जानकारी दिन पनि लाइक थिच्न सकिन्छ ।
ध्यान तान्न - कोही व्यक्तिसँग कुराकानी गर्नु पर्ने छ, तर उक्त व्यक्तिले नोटिस गर्दैन भने उक्त व्यक्तिको ध्यान तान्न पनि केहीले निरन्तर उक्त व्यक्तिले लेखेका ट्विटहरु फेव गर्दै रहन्छन् र कुनै समयमा गएर कुराकानी सुरु गर्छन् ।

फेसबुक, इन्स्टाग्राम लगायतमा 'लाइक' गर्ने बानीका कारण ट्विटरमा पनि धेरैले लाइक थिचिरहेका हुन्छन्, जुन अमिल्दो देखिन्छ । फेसबुकमा तपाईले के के लाइक गर्नु भो भन्ने कुरा तेस्रो व्यक्तिले सजिलै थाहा पाउन सक्दैन तर ट्विटरमा तपाईले लाइक गरेको कुरा तपाईको प्रोफाइलमा गएर जुनसुकै बेला अरुले हेर्न सक्छन् । यो हिसाबले गर्दा पनि ट्विटरमा लाइक गर्दा सावधानी अपनाउनु पर्ने देखिन्छ ।

अन्त्यमा, फेरि पनि दोहोर्‍याँए, ट्विटरमा वा फेसबुकमा आउने लाइकहरु अनलाइन भोटिङमा मात्र काम लाग्छन्, यी लाइकहरुले कसैको समर्थन वा विरोध भनेर जनाउँदैन । कतिपय अवस्थामा आफूलाई मन नपरेको कुरा, आफूले समर्थन नगरेको कुरा, आफूलाई मन नपर्ने मान्छेको कुरालाई पनि फलानाले यस्तो भन्यो है भन्ने हिसाबले बुकमार्क गर्नको लागि लाइक बटन थिच्ने गरिन्छ । आफूलाई मन नपर्ने मान्छेको ट्विट वा मन नपरेको ट्विट प्राय रिट्विट गरिँदैन तर बुकमार्क गर्नकै लागि भनेर भएपनि, फलानाले यसो भन्यो है भनेर सम्झिनको लागि भएपनि, लाइक भने ठोकिन्छ, हैन र?

यो पनि पढ्नुहोस्
➤ ह्याचिङ ट्विटर - ट्विटरको इतिहास
➤ ट्विटर ह्यासट्यागको रामकहानी
➤ ट्विटर फलो फ्राइडे
➤ ट्विटरमा तपाईलाई 'फलो' नगर्ने ५ कारण
➤ सोसल मिडिया मिथ्याङ्क?

पहिलो तस्विर भर्जबाट साभार !

कुन च्याट एप्स चलाउने?

noreply@blogger.com (Aakar) — Sun, 29 Oct 2017 11:15:00 +0000

फेसबुकको मेसेन्जरमा स्टोरीज आएपछि वाक्क, दिक्क नै भइयो । त्यसको विकल्प खोज्ने क्रममा पहिले त फेसबुक र मेसेन्जर एप दुवै मोबाइलबाट हटाएर ब्राउजरमा चलाउन थालेँ । त्यसको केही दिनपछि फेसबुक लाइट र मेसेन्जर लाइट चलाउन पुगेँ । फेसबुक लाइटको 'एप एक्सपिरियन्स' खासै गतिलो लागेन र फेरि केही हप्ता पछि फेसबुक एपमा सरेँ तर फेसबुक मेसेन्जर चाँहि मेसेन्जर लाइट नै मनपर्‍यो । गज्जब, च्याट गर्न मात्र मिल्ने ।

त्यसो त मोबाइलमा करिब आधा दर्जन च्याट एप्स छन्, सबै एप सँधै चलाइँदैन । अर्को कुरा, च्याटको लागि प्रयोग नगरिने एप्‌मा पनि च्याट गर्ने फिचर छ या भनौँ "प्राइभेट मेसेज" गर्ने सुबिधा छ । उदाहरणको लागि इन्स्टाग्राम फोटो सेयर गर्ने एप हो, तर यहाँ साथीहरुलाई सिधै मेसेज पनि गर्न मिल्छ, दोहोरो च्याट गर्न मिल्छ । हिजोआज म पनि प्राय: ट्विटरको 'डाइरेक्ट मेसेज' धेरै प्रयोग गरिरहेको हुन्छु, साथीहरुसँग कुरा गर्न ।

एक समय यस्तो थियो, म गुगल टक या भनौँ जिमेल च्याट मात्रै प्रयोग गर्थेँ । कसैले केही म्यासेज मलाई पठाउनु छ भने, कि त ईमेल गर्थे वा गुगल टकमा कुरा गर्थे, हैन भने फोन र एसएमएस त छँदै छ । तर अहिले यही आफ्नो बानी बदलिएकोछ, ट्विटरलाई छाडेर हेर्ने हो भने, यो एप् चाँहि च्याट गर्नको लागि भनेर छुट्याइएको छैन । कसैले कुनमा मेसेज पठाउँ भनेर सोधे भने, के'मा भन्ने भन्ने हुन्छ । ट्विटरमा भएको साथी भए 'डिएम' गर्दिनु भन्छु, बाँकिलाई के भन्ने के । भाइबर भन्नु कि, स्काइप भन्नु कि, आलो भन्नु कि, डुओ भन्नु कि, स्न्यापच्याट भन्नु कि, फेसबुक मेसेन्जर भन्नु कि, ह्याङ्आउट्स भन्नु कि बडो दुविधामा पर्छु । चीनमा 'विच्याट' र भारतमा 'ह्वाट्सएप' भनेजस्तै नेपालमा 'भाइबर' भन्नेको सङ्ख्या पनि बढ्दै छ तर पनि यही एप चलाउने भनेर छैन ।

कहिलेकाँही मोबाइल खोल्ने बित्तिकै भरर मेसेजका नोटिफिकेशन आउँछन्, अनि कहिलेकाँही नोटिफिकेशन हराउँदा, कुन एपमा मेसेज आएको हो भनेर पत्ता लगाउनै धौ-धौ हुन्छ । कतिपटक मैले भाइबरमा पठाएको मेसेज किन नहेरेको, वा स्काइपमा पठाएको मेसेजको खोइ जवाफ, आलोमा पठाएको थिँए, खै जवाफ नै आएन भनेर साथीहरुबाट सुन्नुपर्छ । यस्तो हुँदा त सबै एप्स निकालेर एउटा मात्रै राखौँ भनेझैँ हुन्छ तर सकिन्न । कतिपय साथीहरु चाँही २-३ वटा एप्समा एउटै मेसेज ठेल्दिन्छन्, कुनै त यसले हेर्ला भनेर, यसो हुँदा पनि आफैँलाई ओभरलोड हुन्छ ।

नेपाल गुगल प्लेस्टोरमा ईमो, फेसबुक मेसेन्जर, र भाइबर क्रमश: पहिलो, दोस्रो र तेस्रो स्थानमा छन् । इमो (imo) अहिलेसम्म मैले चलाएको छैन, तर यसलाई प्लेस्टोरमा पहिलो स्थानमा देख्दा, नेपालमा यसका प्रयोगकर्ता रहेछन् भन्ने थाहा हुन्छ । यसबाहेक टेलिग्राम, लाइन, हाइक आदि विभिन्न च्याट एप्सहरुका प्रयोगकर्ताहरु नेपालमा रहेका देखिन्छन्, तर कसको कति प्रयोगकर्ता छन् भन्न चाँहि मुश्किल छ ।

जति धेरै 'च्वाइस' त्यति धेरै दुविधा भने झैँ भा'को छ । तपाईहरु चाँहि प्राय: कुन च्याट एप्स सबैभन्दा धेरै चलाउनुहुन्छ? 🤔

हाम्रो नेपाली किबोर्ड अब आइफोनमा

noreply@blogger.com (Aakar) — Sun, 24 Sep 2017 16:24:00 +0000

बहुप्रतिक्षित हाम्रो नेपाली किबोर्ड अब आइफोन/आइप्याडमा उपलब्ध भएको छ । हाम्रो पात्रो तथा एन्ड्रोइडका लागि हाम्रो नेपाली किबोर्डको सफलता पछि, हाम्रो पात्रो टिमले आइफोनको लागि यो नयाँ किबोर्ड सार्वजनिक गरेको हो ।

एन्ड्रोइड नेपाली किबोर्डमा झैँ यस किबोर्डमा पनि हामीले प्रयोग गर्दै आएको नेपाली रोमनाइज्ड किबोर्ड, नेपाली ट्रेडिसनल (बकमन) आदि लेआउटहरु समावेश गरिएकोछ । एपस्टोरबाट किबोर्ड डाउनलोड गरेर आइफोनको सेटिङमा यो नयाँ किबोर्ड 'एड' गरेपछि, जुनसुकै एपमा सरर नेपाली टाइप गर्न सकिन्छ । हाम्रो पात्रो किबोर्डमा नेपालीमा 'अटो सजेसन'हरु देखाउने हुँदा, टाइपिङ छिटो हुन्छ ।

➤ आइफोन / आइप्याडको लागि हाम्रो किबोर्ड एप डाउनलोड गर्नुहोस्

हेए माईट [कथा]

noreply@blogger.com (Aakar) — Sun, 20 Aug 2017 00:45:00 +0000

अनि मैले पनि “हेए माईट” भन्न थालेँ।

जिन्दगीको २३ बर्ष “नमस्कार”, “ओई”, “ओहो! के छ हालखबर”, “भाइ, सुन त”, “दाइ सुन्नुस् त” जस्ता सम्बोधनबाट वार्तालाप सुरु गरेर सकियो। त्यसपछि पलायन भईयो। त्यहाँ एक दशक बिताउँदा आफ्नै पारामा “हेलो” “हाई”, “एक्स क्युज मी”, “ए ! तपाई नेपाली हो” जस्ता सम्बोधनले वार्तालाप सुरु गरियो । अर्को अर्थमा भन्दा, यसैमा बानी परिसकेको थियो, त्यहाँ यही ढगंले बोलाउनु पर्छ भन्ने थिएन। मान्छेहरू सम्बोधन गरेकै आधारमा व्यवहार गर्दैनथे। आफुलाई जे ठिक लाग्छ त्यही अनुसार सम्बोधन गर्दा हुन्थ्यो। त्यसपछि जिन्दगीको नयाँ अध्याय सुरु गर्न गुँड सारेर बिल्कुलै नयाँ ठाउँमा लागियो।

१४ घन्टाको फ्लाईटबाट निस्केर ईमिग्रेसनमा पुग्ने बित्तिकै एउटा पुलिस आएर “हेए माईट” भन्यो। यताकाले “माईट” भन्छन् भनेर त पहिलै यता आएका साथीहरूले च्याटमा “अ’राईट माईट” भनेको सुनेको थिएँ तर के, कति, कस्तो ठाउँमा, कति मात्रामा “माईट” प्रयोग गर्नु पर्ने हो भनेर चाँहि राम्रो संग बुझेको थिईन। ईमिग्रेसन सकेर बाहिर पुग्ने बित्तिकै एउटा साउथ एसियन उबर ड्राईभर “हेए माईट” भन्दै आयो र छुट्ने बेलामा “अ’राईट माईट” भनेर गयो।

नयाँ ठाउमा जिन्दगीको नयाँ अध्याय सुरु गर्दैगर्दा, घर खोज्न होस् या जागिर खोज्न धेरै नै हिँड्नु पर्‍यो। सधैँ नयाँ नयाँ मान्छेसँग भेट हुन्थ्यो जसलाई भेटे पनि वार्तालाप भने “हेए माईट” बाटै शुरु गर्ने। ग्रोसरीमा होस या कफीसपका काउन्टर, रियलस्टेट एजेन्ट हुन् या जागिर खोज्दिने रिक्रुटर जता गए पनि, जसलाई भेटे पनि सम्बादको शुरुवात “हेए माईट” बाटै गर्छन। आफू भने “हाई”, “हेल्लो”, “एक्स क्युज मी” को बानी लागेको, त्यही अनुसार सुरु गरियो।

एक दिन एक जना साथीसँग कफीसप गईयो, आफ्नो लागेको बानी, गएर “हाई, क्यान ह्याब टु कफि ल्याते” भनेर अडर गरेँ । टेबलमा फर्केपछी साथीले भन्यो, “मु*, पाखे पारा नदेखा न, यहाँ कसैलाई बोलाउनु पर्दा "हेए माईट" भन्ने गर, नत्र यहाँ नयाँ रहेछ भनेर हेप्छन्”। उसको कुरो ठिकै लाग्यो। उसले भन्नु अघि पनि कति ठाउँमा “हाई” “हेल्लो” “एक्स क्युज मी” भन्दा मान्छेले भिन्नै नजरले हेरेको अनुभव लिई सकेको थिए।

मलाई पनि “हेए माईट” भन्न मन नलागेको त होईन तर साह्रै अफ्ठ्यारो लाग्ने हेर्नोस, आफ्नोपन नै नभएको झैँ लाग्ने। झन् साउथ एसियनहरूले भन्दा त "सो अफ" गरेको झैँ लाग्ने। जे जस्तो भए पनि पलायन भै नै हालियो, देश अनुसारको भेष गर्नुमा नै भलाई छ भन्ने ज्ञान नभएको पनि होइन। त्यसैले धेरै पटक ग्रोसरी, कफिसपहरूमा जाँदा आज त “हेए माईट” भन्छु भन्छु भनेर आटँ गरेँ तर पटक्कै निस्केन मुखबाट, कता कता आफैँलाई लाज लागे झैँ लाग्ने। आएको डेढ महिना भै सक्दा पनि एक पटक पनि “हेए माईट” भन्न सकिरहेको थिईन।

एक विकईन्डको साँझ जहान सँगै रेस्टुरेन्टमा खान खान गइयो। त्यँहा पनि शुरुमा “हेए माईट” भन्न मन नलागेको त होईन तर आफ्नो मनको दकस त्यसमाथी जहान पनि साथमै थिईन, लाज लाग्यो हेर्नोस्। “हाई” बाटै काम चलाएर अडर दिईयो। तर मनमा भने आज पनि “हेए माईट” भन्न सकिएन झै लागिरह्यो। एक बोतल बियर सक्दा रमरम पारी सकेको थियो, अर्को बोतल अडर गर्न वेटर बोलाउनु पर्ने भयो अनि मैले फ्याट्ट हात उठाए र भनेँ “हेए माईट, क्यान आई ह्याब ओन मोर बियर?”। जहानले पुलुक्क मेरो मुखमा हेरेर मुसुक्क हाँस्दै भनिन्, “ल्या, तिमीले पनि माईट भन्न सुरु गर्‍यौ?” मैले पनि मुसुक्क हाँस्दै भने “हो त, मैले पनि हेए माईट भन्न थालेँ”।

यो कथा हाम्रो ईमेलमा आइपुगेको हो । लेखकले आफ्नो नाम खुलाउन नचाहेका कारण, लेखकको नाम गोप्य राखिएको छ ।

जहाँ समस्या, त्यहाँ सजिलो मर्मत सेवा

noreply@blogger.com (Aakar) — Wed, 09 Aug 2017 02:19:00 +0000

घरमा धारा बिग्रियो? टिभी वा फ्रिज बिग्रियो? कसलाई सम्पर्क गर्ने? कता बनाउन जाने? कसरी लाने? यो मेरो मात्र होइन, हामी प्राय: सबैको समस्या हो । यही समस्याको समाधान घर-घरमै गएर गर्न सजिलो मर्मत सेवा आइपुगेको छ । काठमाडौँ, ललितपुर र भक्तपुर भित्र घर-घरमै पुगेर सेवा दिने लक्ष्य सहित स्थापना भएको सजिलो मर्मत सेवाले प्लम्बिङ, विद्युत, कम्प्युटर हार्डवेयर, नेटवर्किङ तथा अन्य घरायसी सामाग्रीहरुको जडान तथा मर्मत सेवा प्रदान गर्छ ।

सजिलो मर्मत सेवाका अनुसार, कम्पनीमा १ सय भन्दा धेरै अनुभवी प्लम्बर र इलेक्ट्रिसियनहरु उपलब्ध छन् । आफ्ना टेक्निसियनहरु काठमाडौँ उपत्यकामा विभिन्न स्थानमा छरिएर रहेका हुनाले सेवा छिटो र भरपर्दो हुने कम्पनीको दावी छ । "जहाँ समस्या, त्यहाँ सजिलो" मन्त्र सहित आएको कम्पनीले सेवाग्राहीका लागि वार्षिकरुपमा करार तथा आवश्यकता अनुसार 'अन कल' सुविधा दिने जनाएको छ ।

काठमाडौँ विश्वविद्यालयमा अध्ययनरत रहँदा, आफूले घरायसी मर्मत सेवा सम्बन्धि सुविधा पाउन अप्ठ्यारो रहेको तर अर्कोतिर टेक्नीसियनहरुले बजारमा चाहिएको मात्रामा ग्राहक र काम नपाएको महशुस गरेर सजिलो मर्मत सेवाको कन्सेप्ट आएको संस्थापक सुजित रेग्मी बताउँछन् । सजिलो मर्मत सेवा सुजित रेग्मी तथा उनका साथीहरुले काठमाडौँ विश्वविद्यालयको हाताभित्रैबाट सुरु गरेका हुन् । उद्यमी विकास कार्यक्रम अन्तर्गत नेपाल टेलिभिजनमा सुचारु 'आइडिया स्टुडियो - सिजन २' मा, यो समूहले राम्रो प्रशंसा पाएको थियो ।

हुन त यसअघि पनि घरमर्मत सेवा सजिलो बनाउन होम रिपेयर एप लगायतका कम्पनीहरु आइसकेकाछन् । कतिपय कम्पनी बन्द भइसके भने केही अझै सञ्चालनमा छन् । नाम अनुसारकै काम हुन सकोस्, सजिलो मर्मत सेवालाई शुभकामना ।

माइक्रोसफ्ट पेन्ट बन्द हुने

noreply@blogger.com (Aakar) — Tue, 25 Jul 2017 00:18:00 +0000

अपडेट: माइक्रोसफ्टले एमएस पेन्ट विन्डोज स्टोरमा राख्ने भएकोछ । एमएस पेन्ट हटाइने खबर फैलिएपछि, माइक्रोसफ्टले एमएस पेन्ट विन्डोज अपरेटिङ सिस्टमबाट हटाइएपनि, विन्डोज स्टोरमा राखिने कुरा आफ्नो ब्लगमा उल्लेख गरेको हो । एमएस पेन्ट चलाउन चाहनेहरुले विन्डोज स्टोरबाट डाउनलोड गरेर निशुल्क चलाउन सक्नेछन् ।

- - -

सन् १९८५ मा माइक्रोसफ्ट विन्डोजको पहिलो भर्सनसँगै सार्वजनिक भएको माइक्रोसफ्ट पेन्ट (एमएस पेन्ट), विन्डोज १० को नयाँ अपडेटसँगै बन्द हुने भएकोछ । माइक्रोसफ्टका अनुसार अब सार्वजनिक हुने क्रम'मा रहेको विन्डोज १० को नयाँ अपडेटमा एमएस पेन्ट सफ्टवेयर समावेश गरिएकोछैन ।

विन्डोज कम्प्युटर चलाउने सबैको पहिलो "ग्राफिक इटिडिङ टुल" एमएस पेन्ट हो भन्दा फरक नपर्ला । कम्प्युटर चलाउन थालेदेखि वा भनौँ ब्लगका सुरुवातका दिनमा ब्लगमा प्रयोग गरिएका ग्राफिक्सहरु एमएस पेन्टकै सहारामा सम्पादन गर्ने गर्थेँ । सबैको पहिलो ग्राफिङ इटिडिङ टुल'लाई माइक्रोसफ्टले ३२ वर्षपछि बिदा दिँदैछ । एसएस पेन्ट सँगै आउटलुक एक्सप्रेस पनि विन्डोजबाट हट्ने भएको छ ।

यस अघि नै माइक्रोसफ्टले विन्डोज १० मा "पेन्ट थ्रीडी" सफ्टवेयर ल्याइसकेको छ, जसबाट थ्रिडी र टुडी ग्राफिक्स बनाउन सकिन्छ । तर पेन्ट थ्रीडी एमएस पेन्टकै विकल्प भने होइन ।

RIP MS Paint. RIP our childhoods pic.twitter.com/UpNYEDe4cA
— Ramsha (@Economistaken) July 24, 2017

तस्विर: ट्विटर @Economistaken

नेपाल प्रहरीमा इन्टरनेट बिनाको इमेल प्रविधिको सुरुवात

noreply@blogger.com (Aakar) — Mon, 17 Jul 2017 00:45:00 +0000

इन्टरनेट विनाको ईमेल ? 🤔

५९ औँ प्रहरी सञ्चार दिवसको अवसरमा आइतबार नेपाल प्रहरीले इन्टरनेट बिनाको ईमेल प्रविधिको सुरुवात गरेकोछ । हाइ फ्रिक्वेन्सी रेडियो डाटा (H.F. Radio Data) को प्रयोग गरेर यस किसिमको प्रविधि सुरु गरेको नेपाल प्रहरीले आफ्नो फेसबुक पेजमा उल्लेख गरेको छ । यो मिलिट्री स्ट्यान्डर्डको प्रविधिलाई सफ्टवेयर डिफाइन्ड रेडियो (Software-defined radio) प्रविधि पनि भनिन्छ, जसबाट ईन्टरनेट बिना नै ईमेल पठाउन सकिन्छ । यो प्रविधिलाई ईन्टरनेट सर्भर सँग जडान गरिने हो भने, इन्टरनेट चलाउन सकिन्छ । त्यस्तै ईमेल सर्भर सँग जडान गरिने हो भने व्यक्तिगत ईमेल ठेगानामा, यो प्रविधिबाट ईमेल पठाउन सकिन्छ ।

ईन्टरनेट नपुगेको ठाउँबाट अब प्रहरीले यसै प्रविधि मार्फत ईमेल, फोटो पठाउन सक्नेछन् । यो सूचना चुहावट नहुने सुरक्षित प्रविधि भएकोले नेपाल प्रहरीका लागि यो प्रविधि उपयोगी हुने देखिन्छ । यसका साथै दैवी प्रकोप र अन्य विपत्तीहरुमा सूचना आदान प्रदान गर्न यो प्रविधि प्रयोग गरेको खण्डमा निकै लाभदायक हुने देखिन्छ ।

स्रोत: नेपाल प्रहरीको फेसबुक पेज

सोसल मिडिया मिथ्याङ्क?

noreply@blogger.com (Aakar) — Sun, 25 Jun 2017 13:55:00 +0000

मलाई हिजोआज सबैभन्दा धेरै सोधिने प्रश्न भनेको, 'नेपालमा कति फेसबुक प्रयोगकर्ता छन्?' 'लगभग ८५ लाख' । फेसबुक प्रयोगकर्ताको सङ्ख्या हेर्दा गज्जब छ । सबैजना अनलाइन छन् । आफ्ना साथीभाइ, आफन्तसँग जोडिन फेसबुक सबैका लागि सजिलो भएकोछ । टेलिकमहरुले सुरु गरेका थ्रिजी सेवा, नेपाली भाषामा प्रयोग गर्न सकिने स्मार्टफोन, तथा नेपाली भाषामा चलाउन मिल्ने फेसबुक एपको विकास सँगै, फेसबुक धेरैको पहुँचमा पुगेकोछ । नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणको रिपोर्ट अनुसार, करिब डेढ करोड अहिले इन्टरनेटको पहुँचमा छन्, जुन नेपालको कूल जनसङ्ख्याको ५८ प्रतिशत हो ।

यी तथ्यांकहरु जति गज्जब देखिन्छन् । त्यही अनुपातमा यसको प्रभाव भने देखिन्न । फेसबुक, ट्विटर, युट्युब आदि विभिन्न सोसल मिडिया साइटका प्रयोगकर्ताहरु, मेरा लाखौँ, फलोअर/लाइक/सव्सक्राइबर छन् भनेर गर्वसाथ भनिरहेका हुन्छन् । कतिपय ठाउँमा उनीहरु आफ्नो परिचय नै यति हजार/लाख फलोअर छन् भनेर गराउँछन् । सङ्ख्या सुन्दा, 'आहा' भन्ने किसिमको छ । फलानाको यति लाइक/फलोअर पुग्यो भनेर त समाचार/ब्लग नै बन्छन् । कतिपय प्रयोगकर्ताहरु, 'यति धेरै फलोअर भएको मान्छेले यस्तो कुरा किन लेखिस्?' भनेर व्यर्थको अनलाइन विवाद गरिरहेका पनि भेटिन्छन् ।

ट्विटर/फेसबुकका फलोअर/लाइक'का आधारमा हेर्ने हो भने, मैले एकपटक मेरो ब्लगको लिङ्क सोसल मिडियामा सेयर गरेपछि कम्तिमा २० हजारले त मेरो ब्लग पढ्नुपर्ने । तर त्यसो हुन्न । २० हजार त के, त्यसको ५० प्रतिशतले पनि हेरिदिए १० हजार हुन्थ्यो, त्यो पनि छैन । ट्विटरमा १ डेढ लाख फलोअर भएक प्रयोगकर्ताले ट्विट गर्दा त ट्विटरमै ट्रेन्डिङ हुनुपर्ने, त्यो पनि छैन । युट्युबमा ५-१० लाख सब्सक्राइबर छन्, भिडियो तुरुन्तै ट्रेन्डिङ हुनुपर्ने, त्यो पनि छैन । भिडियोमा मुस्किल'ले ३-४ हजार भ्यु हुन्छ । फेसबुकमा ८५ लाख नेपाली प्रयोगकर्ता छन्, यस हिसाबले नेपालमा अनलाइन कम्पनीहरु (ईकमर्स साइट आदि) त भयंकर चल्नुपर्ने, त्यो पनि छैन । सोसल मिडिया कै लागि भनेर व्यवसाय/कम्पनीले कर्मचारीहरु राखेका छन्, मार्केटिङ एजेन्सीहरुको सेवा लिएकाछन् तर उपलब्धि देखिन्न । गर्ने के?

इन्टरनेट तथा सोसल मिडिया मार्केटिङ फिल्डमा भएका कारण होला, व्यक्ति/कम्पनीहरुका मेरा यति र उती फलोअर र लाइक भनेर घोषणा गरेको सुन्दा म छक्क पर्छु । लाइक र फलोअर चाहिन्छ, भेरिफाइड भए झनै राम्रो, यस्तो छ है भनेर चर्चा/परिचर्चा हुन्छ, फेसबुक-ट्विटरमा धेरैले लाइक/फलो गरेकाछन् भने, केही हदसम्म उक्त कम्पनी/ब्रान्ड 'विश्वासयोग्य' रहेछ भनेर थाहा हुन्छ तर फलो र लाइक'कै आधारमा गर्व गरेर बसियो भने चैँ चुर्लुम्म डुबिन्छ ।

एनालिटिक्सको भाषामा, यसलाई 'भ्यानिटि मेट्रिक्स' भनिन्छ । नयाँ स्टार्टअप, कम्पनीहरु छन् भने 'भ्यानिटि मेट्रिक्स'ले 'मोटिभेसन'को काम गर्छ, ल आज हाम्रो फलोअर यति पुग्यो, लाइक यति पुग्यो, ल यो यतिपटक सेयर, एक हजार रिट्विट भयो आदि । यसले काम गर्ने उर्जा प्रदान गर्छ । ट्विटरमा कतिपय ट्विटहरु, रिट्विटकै लागि लेखिएको पाइन्छ, जति धेरै रिट्विट, त्यति धेरै गर्व गर्छन्, लाइक र रिट्विट गन्दै बस्न रमाइलो नै हुन्छ । तर तपाईको सेवा/सुविधा विक्री भएन भने, साइटमा भिजिटर भएनन् भने, तपाईको व्यवसाय चल्दैन ।तपाईको लक्ष्य फेसबुकबाट १ हप्तामा ५ हजार भिजिटिर तपाईको साइटमा ल्याउने, वा हप्तामा १० वटा उत्पादन बेच्ने लक्ष्य छ भने, त्यो पुरा भयो कि भएन, के कति गर्‍यो भने त्यो लक्ष्यमा पुग्न सकिन्छ वा पार गर्न सकिन्छ भन्ने जस्ता कुराहरु चाँही 'एक्सेनेबल मेट्रिक्स'मा पर्छन् (जुन डाटा हेरेर एक्सन लिन सकियोस्) । अत: हामीले सोसल मिडिया चलाउँदा, 'भ्यानिटि' लाई छोडेर 'एक्सेनेबल मेट्रिक्स' तिर ध्यान दिनु जरुरी हुन्छ ।

मलाई साथीहरुले सोसल मिडियाका बारेमा हिजोआज यस्तै गुनासाहरु धेरै गर्छन् । मेरो फेसबुक पेजमा २ लाख लाइक छ, तर सेयर गरेको पोष्ट करिब १-२ सयले देख्छन् (फेसबुक एनालिटिक्स अनुसार), मुस्किल'ले २-३ जनाले लाइक र कमेन्ट गर्छन् । युट्युबमा १ लाख सब्सक्राइबर छन् तर भिडियोमा भ्युज हुन्न । केही अपवादहरुलाई छोड्ने हो भने, अहिले फेसबुक, ट्विटर, युट्युब, इन्स्टाग्राम आदि साइटहरुमा हामीले गरेको लगानी, गलत भइरहेझैँ देखिन्छ । तर यो समस्या नेपालको मात्र होइन, सबैतिर, सबैलाई यही समस्याले सताएकोछ ।

पहिले हजारौँ-लाखौँसम्म पुग्ने फेसबुक पोष्टहरु अहिले केही सयमा सिमित भएकाछन् । प्रयोगकर्ता सोसल मिडियामा छन् भन्ने थाहा छ, तर लगानी अनुसार, प्रतिफल छैन । एउटै प्रयोगकर्ताका सयौँ, हजारौँ साथीहरु छन्, सयौँ हजारौँ पेजहरु लाइक गरेका हुन्छन् । फेसबुक, ट्विटर, युट्युब, इन्स्टाग्राम सबैतिर प्रतिस्पर्धा धेरै छ, अत: "अर्गेनिक रिच" (Organic Reach) (पैसा खर्च नगरी, स्वत स्फूर्त रुपमा पुग्ने) बाट सबैतिर पुग्न असम्भव नै छ । प्रयोगकर्ताको रुची र इङ्गेजमेन्ट अनुसार, अपडेट फरक फरक देखिन्छ । तपाई र मेरोमा उही साथी छन्, एकै पेजहरु लाइक गरेका छौँ भनेपनि हामीले देख्ने अपडेटहरु फरक हुन्छन् ।

पहिलो कुरा त, प्रयोगकर्ताले धेरै पेज लाइक/फलो गरेका हुन्छन्, प्रतिस्पर्धा धेरै छ । दोस्रो कुरा, ब्रान्ड/कम्पनीहरुले सँधै गुणस्तरिय 'कन्टेन्ट' उत्पादन गर्न सक्दैनन् । तेस्रो कुरा, फेसबुक, ट्विटर आदि सबै साइटको आम्दानीको स्रोत भनेको विज्ञापन हो । चौथो कुरा, यी साइटहरुले हप्तैपिच्छे जस्तो नयाँ फिचर ल्याउँछन्, नयाँ अपडेटहरु आउँछन् । जस्तो, एकसमय फेसबुकमा फोटो राखियो भने धेरै समक्ष पुग्न सकिन्थ्यो, अहिले फेसबुक भिडियो हुँदै, लाइभ भिडियो र स्टोरिजमा पुगेको छ । कतिपय अवस्थामा एपहरुकै कारण भनेको जस्तो 'रिच' हुँदैन, जस्तो कि युट्युबमा सब्सक्राइब गरेको च्यानलको भिडियो 'होम फिड'मा बिरलै देखिन्छन् । आफूले सब्सक्राइब गरेको च्यानलको भिडियोहरु 'सब्सक्रिप्सन' ट्याबमा बस्छन्, प्राय: प्रयोगकर्ताले त्यो ट्याब हेर्दैनन्, किनकी प्रयोगकर्ता अल्छि हुन्छन्, जे 'होम फिड'मा आयो त्यही हेर्छन् । अनि युट्युबले पनि प्रयोगकर्ताले जे हेर्नथाल्यो, त्यही सम्बन्धित भिडियो अगाडी देखाइदिन्छ । अर्को कुरा, आफ्ना प्रयोगकर्ताले के सम्बन्धि कुराहरु रुचाउँछन् भनेर ज्ञान नराख्नुले पनि यसमा धोका पाइन्छ ।

गर्ने के?
तपाईको सोसल मिडिया च्यानलहरुको अडिट गर्नुहोस् । लाइक, फलोअर कति छन् ? कति समय लगानी गरिरहेको छु? साइटमा ट्राफिक कति छ? कसले कहाँबाट हेर्ने गरेकाछन् ? कति प्रतिफल पाइरहेको छु? लक्ष्य पुरा भइरहेको छ?

तपाईको कम्पनी अनलाइनमा जाँदैछ वा अनलाइनमा छ भने, सोसल मिडिया सहित अन्य कुराहरु पनि चुस्त, दुरुस्त हुन जरुरी छ । मानिलिउँ तपाईको एउटा फेसबुक पोष्ट भाइरल भयो, त्यसलाई हेरेर धेरै प्रयोगकर्ताहरु तपाईको साइटमा आए, साइट क्र्यास भयो । फेसबुक वा ट्विटर हेरेर तपाईको साइटमा त पुगियो, तर उक्त पेजमा यति धेरै कुरा रहेछ कि, कुन प्रायोजनका लागि तपाईको साइटमा पुगियो, के गर्न खोजिएथ्यो भन्ने कुरा नै बिर्सियो । ट्विट हेरेर समाचार पढ्न, अनलाइन पोर्टल त छिरियो तर पहिलो स्क्रिन सबै विज्ञापनले ढपक्क छोपेको छ, समाचार कहाँ नेर छ खोज्नुपर्छ, त्यसमाथि मोबाइल फ्रेन्डली पनि छैन, भद्रगोल छ । अर्कोपटक देखि म तपाईको अनलाइन किन हेर्थेँ ?

इन्टरनेट मार्केटिङ वा डिजिटल मार्केटिङमा सोसल मिडिया एउटा च्यानल मात्रै हो, सोसल मिडिया सँगै, सर्च इन्जिन अप्टिमाइजेसन (SEO), ईमेल मार्केटिङ, कन्टेन्ट मार्केटिङ, ल्यान्डिङ पेज, विभिन्न पेड क्याम्पेनहरु (अनलाइन विज्ञापनहरु) आदि पर्छन् । डिजिटल मार्केटिङबाट प्रतिफल लिनको लागि आफ्ना मार्केटिङका च्यानलहरुको राम्रोसँग उपयोग गर्नु जरुरी छ । अर्को मनन गर्नुपर्ने कुरा चाँहि के हो भने, जतिसकुै मार्केटिङ गरौँ, जुनसुकै च्यानल प्रयोग गरौँ तर 'कन्टेन्ट' राम्रो छैन भने, धेरैले पढ्दैनन्, सेयर गर्दैनन् । यसको लागि आफ्ना प्रयोगकर्ताले कस्तो 'कन्टेन्ट' खोज्छन्, हाम्रा प्रयोगकर्ता को हुन् भनेर जान्न जरुरी छ ।

भन्नैपर्ने अर्को कुरा चाँहि के छ भने, सोसल मिडियाबाट 'अर्गेनिक' तवरले धेरैसामु पुग्नु, लगभग असम्भव जस्तै भइसक्यो । दशौँ लाख, लाइक भएका पेजका पोष्टमा १-२ वटा कमेन्ट आउनु, ३-४ सयले मात्रै देख्नु यसको प्रमाण हो । अत: अब सोसल मिडिया नै प्रयोग गर्ने भएपनि, सोसल मिडियामा पैसा तिरेर चलाइने क्याम्पेनहरु अलि धेरै प्रभावकारी देखिन थालेकाछन् । आफ्नो क्याम्पेनको लक्ष्य, अडियन्स, तथा मार्केटिङ सामाग्रीमा अलिकति ध्यान दिँदा व्यापारमा सुधार हुनसक्छ । हुन त यसमा पनि प्रतिस्पर्धा धेरै छ, तर यहाँ आफूले चाहे जसरी, चाहेको मान्छेसम्म पुग्न सजिलो छ ।

अत: सोसल मिडियामा लाइक र फलोअर यति हजार र लाख छन् भन्नु भन्दा पनि त्यसबाट आफूलाई, आफ्नो व्यापार, व्यवसायलाई कत्तिको प्रतिफल मिलिरहेकोछ, एकपटक समिक्षा गर्नु जरुरी छ । आफूलाई कुन च्यानल उपयुक्त हुन्छ, भन्ने कुरा जानेर चाहिएको डिजिटल च्यानलमा लगानी गर्नु लाभदायक हुन्छ । तपाईलाई यससम्बन्धि थप जान्न मन छ वा सहयोग चाहिएकोछ भने, मलाई aakar(at)aakarpost(dot)com मा ईमेल गर्नसक्नुहुन्छ, वा फेसबुक (fb.com/aakarpost), ट्विटर (@aakarpost) मा पनि सम्पर्क राख्नसक्नुहुन्छ ।

थप सन्दर्भ सामाग्री:
➤ Use social media marketing to your advantage
➤ Stop All Social Media Activity (Organic) | Solve For A Profitable Reality

यौन तथा प्रजनन स्वास्थ्यबारे जानकारी - मेरो लागि एपमा

noreply@blogger.com (Aakar) — Tue, 30 May 2017 00:45:00 +0000

यहाँ यौन तथा प्रजनन स्वास्थ्य सम्वन्धि कुरा गर्न सजिलो छैन । यौन तथा प्रजनन स्वास्थ्य सम्बन्धि पढाइ स्कुल देखि नै सुरु हुने भएपनि यसबारेमा खुला रुपमा छलफल नगरिने कारण, अधिकांश किशोर/किशोरीहरुको बुझाइ अपुरो र गलत हुने गरेकोछ । किशोर/किशोरीहरुको यही समस्यालाई ध्यानमा राखेर, यौन तथा प्रजनन स्वास्थ्य सम्बन्धि जानकारी/परामर्श दिन आदिको लागि 'पब्लिक हेल्थ कन्सर्न ट्रस्ट नेपाल' (Public Health Concern Trust) ले "मेरो लागि" एप निर्माण गरेकोछ ।

मेरो लागि एपमा आफूलाई चिन्नुहोस्, सम्बन्धहरु, गर्भ निरोधक उपायहरु, एच आइ भी र अन्य यौन रोगहरु, हाजिर जवाफ, ठिक/बेठिक, कथाहरु, सहयोग केन्द्रहरु आदि विभिन्न खण्डहरु राखिएकोछ । यी खण्डहरुको भित्र गएर, यिनीहरुको बारेमा जानकारी लिन सकिन्छ । जस्तो कि, आफूलाई चिन्नुहोस् खण्डमा, सेक्स र लिङ्गको फरक देखि लिएर पुरुष, महिलाको प्रजनन अंग र यौनको बारेमा जानकारी गराइएको छ ।

किशोरावस्था भनेको के हो, पुरुष प्रजनन अङ्गहरु के के हुन्, पुरुष हर्मोनहरु के के हुन्, किशोरावस्थामा शरिरमा के कस्ता परिवर्तनहरु देखिन थाल्छन् भन्ने कुरा पुरुषको खण्डमा समावेश गरिएको छ भने महिला खण्डमा महिला प्रजनन अङ्गहरु, महिला हर्मोन, महिनावारी आदि विषय समावेश गरिएको छ । यसका साथै यौन र प्रजनन विषयमा किशोर/किशोरीहरुले सोधेका प्रश्नहरु र त्यसको उत्तर पनि समेटिएकोछ । त्यस्तै किशोरावस्थामा बन्ने सम्बन्धहरु र त्यसका असरहरु, अनि गर्भ निरोधका अस्थायी, स्थायी र आकस्मिक तरिका र विधिहरुको चर्चा गरिएको छ भने एचआइभी खण्डमा एचआइभी र विभिन्न प्रकारका यौन रोगहरु सम्बन्धि जानकारी राखिएको छ ।

आफूलाई यौन र प्रजनन स्वास्थ्यका बारेमा थाहा छ भन्ने लाग्छ भने एपमा हाजिर जवाफ र ठिक/बेठिक छुट्याउमा भाग लिएर आफ्नो ज्ञानको परिक्षण गर्न सकिन्छ । यसबाहेक विभिन्न किशोर/किशोरीले भोगेका कुराहरु, जिज्ञासाहरु 'कथाहरु' खण्डमा पढ्न सकिन्छ । साथै, यौन तथा प्रजनन स्वास्थ्य सम्बन्धि परामर्श र सेवा लिने केन्द्रहरु पनि एपमा सुचिकृत गरिएकोछ ।

१५ देखि २४ वर्षका युवा युवतीहरुलाई लक्षित गरेर निर्माण गरिएको 'मेरो लागि' एप नेपाली र अंग्रेजी भाषामा उपलब्ध छ । किशोर/किशोरीलाई लक्षित गरेर बनाइएको भएपनि, यो एप शिक्षक, विद्यार्थी, अभिभावकहरु सबैको लागि लाभदायक हुनसक्छ । एन्ड्रोइडमा उपलब्ध मेरो लागि एप, अफलाइन पनि चलाउन सकिन्छ ।

विषय/सामाग्रीका हिसाबले 'मेरो लागि' एप साँच्चै 'मेरै लागि' बनाइएकोहोला भनेर किशोर/किशोरीहरुले महशुस गर्नेछन् भन्ने मलाई लाग्छ । अरुलाई सोध्न गाह्रो हुने, सोधे पनि भरोसायोग्य जवाफ नआउने अवस्थामा, मेरो लागि एपले ती समस्या वा मिथक बारेका भ्रम चिर्न मद्दत गर्नेछ ।

मेनुबाट सेटिङमा गएर नेपाली वा अंग्रेजी भाषा छान्न सकिन्छ, सेटिङबाट नेपाली भाषा छनौट गरे पनि बेला बेलामा अंग्रेजीमा सामाग्रीहरु देखा पर्छ, जसले गर्दा नेपाली भाषा मात्र बुझ्ने प्रयोगकर्ताहरु अल्मलिने त छँदैछ, नेपाली - अंग्रेजी दुबै भाषा बुझ्नेलाई पनि क्रुद्ध बनाउँछ । सबै सामाग्रीहरु नेपाली भाषामा उपलब्ध हुँदा हुँदै पनि मेरो लागि एपको बारेमा तथा नियम र सर्तहरु अंग्रेजीमा राखेको देख्दा, यति कुरा चाँहि नेपाली भाषामा राख्न अल्छि गरेको देखिन्छ । अर्को कुरा चाँहि, नेपाली भाषाको शुद्धताका बारेमा एप निर्माणकर्ताहरुले ध्यान दिनु पर्ने देखिन्छ ।

➤ यौन तथा प्रजनन स्वास्थ्यको जानकारी लिनको लागि मेरो लागि एप डाउनलोड गर्नुहोस् ।

वान्नाक्राइ र्‍यान्समवेयर : नेपालमा पारेको प्रभाव र जोगिने उपाय

noreply@blogger.com (Aakar) — Mon, 22 May 2017 00:45:00 +0000

अघिल्लो हप्ता 'वान्नाक्राइ र्‍यान्समवेयर'ले १५० देशका २ लाख ३० हजार भन्दा धेरै कम्प्युटरमा एकैसाथ आक्रमण गरेर सन्सनी मच्चायो । वान्नाक्राइ र्‍यान्समवेयर एक किसिमको कम्प्युटर भाइरस हो, जसले तपाईको कम्प्युटरको डाटालाई नियन्त्रणमा लिन्छ (या भनौँ अपहरण गर्छ) र त्यसवापत फिरौती माग गर्छ । प्रयोगकर्ताले फिरौती रकम नतिरेसम्म, कम्प्युटरका डाटाहरु प्रयोग गर्नबाट रोक्छ । मेरो कम्प्युटर अरुको नियन्त्रणमा कसरी होला? मेरो आफ्नै कम्प्युटरमा रहेको डाटा प्रयोग गर्न नसक्ने पनि होला र? भनेर प्रयोगकर्तालाई जिज्ञासा लाग्नु सामान्य हो ।

वान्नाक्राइ र्‍यान्समवेयर, र यसले नेपालमा पारेको प्रभाव र जोगिने उपायहरुबारे रिगो टेक्नोलोजीले तयार गरेको सामाग्री आजको ब्लगमा साभार गरेका छौँ । रिगो टेक्नोलोजी 'आइटि सेक्युरिटी' कम्पनी हो, जसले व्यवसायहरुको लागि चाहिने सफ्टवेयर टेस्टिङ, सेक्युरिटि अडिट, आइटि अडिट, सेक्युरिटी तालिम आदि विभिन्न सेवा प्रदान गर्छ ।

वान्नाक्राइ र्‍यान्समवेयर
हामी पहिले देखिनै फिरौती माग्ने ऱ्यान्समवेयर (Ransomware) (एक प्रकारको कम्प्युटर भाइरस) का बारेमा सुन्दै आएकाछौं। जस्तै: Cryptowall, Jigsaw, Cerber, Cryptolocker, Teslacrypt, Locky आदि। यी र्‍यान्समवेयरहरू हाम्रो कम्प्युटरमा प्रवेश गरेपछि, र्‍यान्समवेयरले त्यहाँ भएका सबै फाईललाई लक (encrypt) गरिदिन्छ र फिरौती रकम नतिरेसम्म हाम्रा फाइलहरू प्रयोग गर्नबाट रोक्छ। हालैका दिनमा निकै सुन्नमा आएको र संसारभरि नै फैलिएर तहल्का मच्चाएको वान्नाक्राइ र्‍यान्समवेयर (WannaCry Ransomware), आफैँ एक कम्प्युटरबाट अर्कोमा सर्ने प्रकृतिको र्‍यान्समवेयर हो जसलाई 'र्‍यान्समवेयर वर्म' (Ransomware Worm) पनि भनिन्छ। वान्नाक्राइ र्‍यान्समवेयर तपाईका महत्वपूर्ण फाइलहरु लक गरियो (Oops! Your important files are encrypted.) भन्ने सन्देश कम्प्युटरमा देखाएर साईबर अपराधीहरुले १२ मे २०१७ देखि शुरु गरेको निक्कै नै जटिलप्रकारको साइबर आक्रमण हो।

अघिल्लो शुक्रबारदेखि अति नै आतंक मच्चाउन थालेको यो र्‍यान्समवेयरले इन्टरनेटसँग जडित उपकरणहरुलाई आफ्नो शिकार बनाउँदै हजारौँ उपकरणहरुलाई संक्रमण गरिसकेको छ। यसको मुख्य शिकार रुस, भारत र युक्रेन भएका छन। यसले मुख्यत: सरकारी सेवा, रेल्वे सेवा, अस्पताल, विश्वविद्यालयलाई निसाना बनाएको छ।

नेपाल प्रभाव
हाम्रो प्रारम्भिक अनुसन्धान अनुसार यसले नेपालमा पनि केहि ठूला इन्टरनेट प्रदायक संस्था, दुरसञ्चार प्रदायक संस्था र केहि निजी संस्थाहरुलाई आफ्नो शिकार बनाईसकेको आशङ्का छ । यी संस्थाहरूले उपयोग गरेको विन्डोज अपरेटिङ सिस्टमका कमजोरीहरु 'ईथरनलब्लु' (EternalBlue) र 'डबल पल्सर' (DoublePulsar) लाई समयमै समाधान नगरेका हुनाले वान्नाक्राइ र्‍यान्समवेयरबाट संक्रमित हुने सम्भावना बढेकोहो।

विन्डोज १० अगाडी का MS-17-010 update नहालेका सबै विन्डोज अपरेटिङ सिष्टम वान्नाक्राइबाट संक्रमित हुने खतरामा छन्। यो र्‍यान्समवेयर फैलिनको लागि EternalBlue MS-17-010 को उपयोग गर्छ। ईथरनलब्लु अमेरिकी गुप्तचर संस्थाले बनाएको अनुचित लाभ लिने उद्धेश्यले तयार गरिएको सफ्टवेयर हो जुन हालसालै 'स्याडो ब्रोकर्स' (Shadow Brokers) नामक ह्याकर संगठनले सार्वजनिक गरेको थियो।ईथरनलब्लुले माईक्रोसफ्ट विन्डोजमा प्रयोग भएको 'सर्भर म्यासेज ब्लक' (Server Message Block - SMB) प्रोटोकललाई दुरुपयोग (exploit) गर्दछ।

अहिले यो र्‍यान्समवेयर फैलिने क्रम रोकिएको छ । मालवेयरटेक नामक आइटि सेक्युरिटि अनुसन्धानकर्ताले यसलाई रोकेका हुन। केहि रिपोर्ट अनुसार वान्नाक्राइले मे १७ सम्ममा ७२,००० अमेरिकी डलर फिरौती उठाईसकेको छ। यो रकम यस र्‍यान्समवयेरमा तोकिएको तिनवटा 'बिट्कोइन' (एक प्रकार को डिजिटल मुद्रा) ठेगानामा जम्मा भएकोहो।

कसरी सुरक्षित रहने ?

आफ्नो कम्प्युटरमा माइक्रोसफ्टले जारी गरेको MS17-010 update राखे/नराखेको सुनिश्चित गर्नुहोस्। नराखेको भए तुरुन्तै राख्नुहोस्।
यदि तपाईंको संस्थामा SMB (ports 139, 445) सार्वजनिक पहुँचमा छ भने, बाहिरबाट भित्र तर्फ आउने ट्राफिकलाई रोक्नुहोस्।
यदि तपाईको संस्थामा snort प्रयोग हुन्छ भने snort 42329-42332, 42340, 41978 नियमहरु लागू गर्नुहोस् ।

यस्तै किसिमका खतराबाट भविष्यमा पनि सुरक्षित हुन कम्तिमा तलका यी कुराहरु कार्यान्वयन गर्नुहोस् !

मुख्य रुपमा आफ्नो महत्वपूर्ण फाइलहरू नियमित रुपमा कुनै बाह्य स्टोरेज (जस्तो कि pendrive वा removeable हार्डडिस्क) मा backup (प्रतिलिपि) राख्नुहोस्।
आफ्नो anti-spam र antivirus सेटिङ आफू अनुकूल बनाउनुहोस्।
ईमेल वा सोसल नेटवर्कमार्फत आएका कुनै शङ्कास्पद 'एट्याचमेन्ट' नखोल्नुहोस्।
कुनैपनि लिङ्कमा क्लिक गर्नु अगाडी राम्ररी सोच्नुहोस, शङ्का लागेमा क्लिक नगर्नुहोस्।
आफ्नो अपरेटिंग सिस्टम र सफ्टवेरहरुलाई नियमित अपडेट गर्नुहोस्।
कुनै शंकास्पद प्रोसेस कम्प्युटरमा सुचारु भएमा इन्टरनेट तुरुन्त रोक्नुहोस् र स्वत: सुरु नहुने बनाउनुहोस्।
Windows firewall सधैँ चालु राख्नुहोस, सक्नुहुन्छ भने अरु थप firewall को व्यवस्था गर्नुहोस्।
Antivirus मा compressed र archived फाइल स्क्यान गर्ने सेटिङ्ग बनाउनुहोस्।
यदि प्रयोग नहुने हो भने Windows PowerShell बन्द गरिदिनुहोस्।
माइक्रोसफ्ट अफिसमा ‘macros’ र ‘ActiveX’ बन्द गरिदिनुहोस्।
इन्टरनेट ब्राउजरमा popup रोक्ने addon हाल्नुहोस्।
Autoplay लाई बन्द गरिदिनुहोस्।
File sharing लाई आवश्यक परेको बेला बाहेक बन्द गरिदिनुहोस्।
Remote service अति आवश्यक परेको बेला बाहेक बन्द गरिदिनुहोस्।

केहि थप जानकारीहरू
यस र्‍यान्समवेयरले निम्न प्रकारका फाइलहरु 'लक' गर्न खोज्छ:
.doc, .docx, .xls, .xlsx, .ppt, .pptx, .pst, .ost, .msg, .eml, .vsd, .vsdx, .txt, .csv, .rtf, .123, .wks, .wk1, .pdf, .dwg, .onetoc2, .snt, .jpeg, .jpg, .docb, .docm, .dot, .dotm, .dotx, .xlsm, .xlsb, .xlw, .xlt, .xlm, .xlc, .xltx, .xltm, .pptm, .pot, .pps, .ppsm, .ppsx, .ppam, .potx, .potm, .edb, .hwp, .602, .sxi, .sti, .sldx, .sldm, .sldm, .vdi, .vmdk, .vmx, .gpg, .aes, .ARC, .PAQ, .bz2, .tbk, .bak, .tar, .tgz, .gz, .7z, .rar, .zip, .backup, .iso, .vcd, .bmp, .png, .gif, .raw, .cgm, .tif, .tiff, .nef, .psd, .ai, .svg, .djvu, .m4u, .m3u, .mid, .wma, .flv, .3g2, .mkv, .3gp, .mp4, .mov, .avi, .asf, .mpeg, .vob, .mpg, .wmv, .fla, .swf, .wav, .mp3, .sh, .class, .jar, .java, .rb, .asp, .php, .jsp, .brd, .sch, .dch, .dip, .pl, .vb, .vbs, .ps1, .bat, .cmd, .js, .asm, .h, .pas, .cpp, .c, .cs, .suo, .sln, .ldf, .mdf, .ibd, .myi, .myd, .frm, .odb, .dbf, .db, .mdb, .accdb, .sql, .sqlitedb, .sqlite3, .asc, .lay6, .lay, .mml, .sxm, .otg, .odg, .uop, .std, .sxd, .otp, .odp, .wb2, .slk, .dif, .stc, .sxc, .ots, .ods, .3dm, .max, .3ds, .uot, .stw, .sxw, .ott, .odt, .pem, .p12, .csr, .crt, .key, .pfx, .der

यस र्‍यान्समवेयरले फिरौती लिन प्रयोग गरेको विटकोइन ठेगाना:
’13AM4VW2dhxYgXeQepoHkHSQuy6Ng
’12t9YDPgwueZ9NyMgw519p7AA8isj
‘115p7UMMngoj1pMvkpHijcRdfJNXj

यस र्‍यान्समवेयरले प्रयोग गरेका नियन्त्रक तथा आदेश सर्भर (C&C server):
gx7ekbenv2riucmf.onion
57g7spgrzlojinas.onion
xxlvbrloxvriy2c5.onion
76jdd2ir2embyv47.onion
cwwnhwhlz52maqm7.onion

नियन्त्रक तथा आदेश सर्भरका IP address हरू:
188[.]166[.]23[.]127:443
193[.]23[.]244[.]244:443
2[.]3[.]69[.]209:9001
146[.]0[.]32[.]144:9001
50[.]7[.]161[.]218:9001
217[.]79[.]179[.]77
128[.]31[.]0[.]39
213[.]61[.]66[.]116
212[.]47[.]232[.]237
81[.]30[.]158[.]223
79[.]172[.]193[.]32
89[.]45[.]235[.]21
38[.]229[.]72[.]16
188[.]138[.]33[.]220

यो पनि ➤ अनलाइन सपिङ्ग गर्दा ध्यान पुर्‍याउनुपर्ने कुराहरु

- सुयश नेपाल / रिगो टेक्नोलोजी

हाम्रो पात्रोमा स्थानीय निर्वाचनको ताजा नतिजा

noreply@blogger.com (Aakar) — Sat, 13 May 2017 03:36:00 +0000

स्थानीय निर्वाचनको ताजा नतिजा दिनको लागि हाम्रो पात्रोले स्थानीय निर्वाचन विशेष नयाँ अपडेट सार्वजनिक गरेको छ । हाम्रो पात्रोको पछिल्लो अपडेटसँगै प्रयोगकर्ताले अब सजिलो रुपमा आफ्नो क्षेत्रबाट निर्वाचनमा सहभागी सम्पूर्ण राजनीतिक पार्टिको नाम, सहभागी उम्मेद्वारबारे विस्तृत जानकारी तथा मतगणनाका दौरान प्राप्त नजिता तत्काल हेर्न सक्छन् ।

निर्वाचनका समय प्राप्त जरूरी सूचना, सामाचारको सम्प्रेषण तथा महानगरपालिका, उप-महानगरपालिका, नगरपालिका, तथा गाउँपालिकाहरूमा अग्रता लिएका मेयर, उप-मेयर, गाउँपालिका अध्यक्ष तथा उपाध्यक्षका उम्मेद्वार, राजनीतिक पार्टिहरूको ताजा अवस्था तथा अन्तिम नतिजाबारे हरपलको जानकारी हाम्रोपात्रोमा उपलब्ध हुनेछ । यसका साथै जिल्ला अनुसारका दलहरू, दल अनुसारका उम्मेद्वारहरूका विवरण पनि हेर्न सकिन्छ ।
हाम्रो पात्रोमा उपलब्ध स्थानीय निर्वाचनबारेका गतिविधिहरु सजिलै विभिन्न सामाजिक सञ्जालमा सेयर गर्न सकिन्छ ।

स्थानीय निर्वाचनको ताजा गतिविधि हेर्नको लागि तपाईको फोनमा हाम्रो पात्रोको पछिल्लो संस्करण हुन जरुरी छ । यदि तपाईको फोनमा हाम्रो पात्रोको अटोमेटिक अपडेट छैन भने प्लेस्टोरमा गएर हाम्रो पात्रो एप अपडेट गर्नुहोस् । वेबमा चाँही यहाँबाट निर्वाचनको नतिजा हेर्न सकिन्छ ।

विकी लभ्स अर्थ २०१७ नेपाल प्रतियोगिता - फोटो खिच्नुस्, पुरस्कार जित्नुस्

noreply@blogger.com (Aakar) — Tue, 02 May 2017 00:46:00 +0000

विकी लभ्स अर्थ २०१७ विश्वव्यापी फोटो प्रतियोगिता विकी लभ्स अर्थको चौथो संस्करण हो । १ मे, २०१७ देखि ३१ मे, २०१७ सम्म आयोजना गरिने यस प्रतियोगितामा सहभागीहरूले आफ्नो वरपर रहेका प्राकृतिक सम्पदाहरूको फोटो खिचेर विकिमिडिया कमन्समा अपलोड गर्न सक्छन् ।

विकिपिडियाद्वारा पहिलो पटक सन् २०१३ मा आयोजित यस प्रतियोगितालाई विकिमिडिया अध्यायको दोस्रो रोचक प्रतियोगिताको रूपमा सुचिकृत गरिएको थियो । सन् २०१३ मा यो प्रतियोगिता विकिमिडिया युक्रेनले एक्लै पहिलो पटक आयोजना गरेको थियो । सन् २०१४ र २०१५ मा युक्रेन, नेपाल, ब्राजिल, जर्मनी लगायत १५ भन्दा बढी राष्ट्रहरूले सहभागिता जनाएका थिए । नेपालको तर्फबाट मात्रै सन् २०१४, २०१५ र २०१६ गरी करिब ८,३०० भन्दा बढी चित्रहरू यस प्रतियोगितामा अपलोड भएका छन् ।

उत्कृष्ट ३ फोटो सहित उत्कृष्ट योगदान दिनेलाई नगद पुरस्कार दिइने छ ।
प्रथम पुरस्कार: रु १५,०००
दोस्रो पुरस्कार: रु १०,०००
तेस्रो पुरस्कार: रु ५,०००
उत्कृष्ट योगदानकर्ता (फोटो अपलोडको आधारमा): रु ५,०००
साथै, शीर्ष १० योगदानकर्ताहरू (फोटो अपलोडको आधारमा) लाई एक-एक विकी लभ्स अर्थ टि-सर्ट दिइने छ भने प्रतियोगितामा भाग लिने सम्पूर्ण प्रतियोगीहरूलाई प्रमाण पत्र प्रदान गरिनेछ ।

कसरी सहभागी हुने ?
१) विकिमिडियाले उल्लेख गरेको कुनै पनि प्राकृतिक सम्पदाको फोटो खिच्नुहोस् (तल उल्लेख गरिएकोछ)
२) विकिमिडिया कमन्सममा साइन इन गर्नुहोस् या खाता खोल्नुहोस्
३) फोटो अपलोड गर्नु पूर्व यो फर्म भर्नुहोस्
४) फोटोको नाम दिनुहोस्
५) अपलोड बटन क्लिक गरेर धेरै भन्दा धेरै फोटो अपलोड गर्नुहोस्
६) आफूले अपलोड गरेको फोटो सोसलमिडियमा #WLENepal #WLE2017 ह्यासट्याग सहित सेयर गर्नुहोस्

प्रतियोगिताको नतिजा १० जुन, २०१७ मा सार्वजनिक गरिनेछ ।

शर्तहरु:
१) अपलोड गर्नलाग्नु भएको फोटो तपाई स्वयंको हुनुपर्नेछ
२) मे महिनामा अपलोड गरिएका चित्रहरूलाई मात्र गणना गरिनेछ
३) सम्पूर्ण फोटोको प्रतिलिपि अधिकार सिसि बाय-एसए ४.० राख्नुपर्नेछ
४) आयोजक समितिद्वारा प्रतियोगीलाई सम्पर्क गर्नुपर्ने हुँदा प्रतियोगीहरूको सक्रिय इमेल खाता हुनुपर्नेछ

के - के, को फोटो अपलोड गर्न् सकिन्छ?
विकि लभ्स २०१७ नेपाल अन्तर्गत राष्ट्रिय निकुञ्ज, ताल तलैया, संरक्षण क्षेत्रहरु, हिमालहरु, वन्यजन्तु आरक्ष तथा झरनाहरुको फोटो अपलोड गर्न सकिन्छ ।

राष्ट्रिय निकुञ्जहरू
चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज
बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज
बाँके राष्ट्रिय निकुञ्ज
खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्ज
लाङटाङ राष्ट्रिय निकुञ्ज
मकालु बरुण राष्ट्रिय निकुञ्ज
रारा राष्ट्रिय निकुञ्ज
सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्ज
शे-फोक्सुन्डो राष्ट्रिय निकुञ्ज
शिवपुरी नागार्जुन राष्ट्रिय निकुञ्ज

ताल तलैयाहरू
बेगनास ताल
गजेडी ताल
गोक्यो
गोराशप
गोसाइकुण्ड
गुफापोखरी
नागदह
फेवा ताल
फोक्सुन्डो ताल
रारा ताल
रुपा ताल
टौदह
तिलिजो ताल

संरक्षण क्षेत्रहरू
अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र
अपी नम्पा संरक्षण क्षेत्र
कृष्णसार संरक्षण क्षेत्र
गौरीशंकर संरक्षण क्षेत्र
कन्चनजंघा संरक्षण क्षेत्र

हिमालहरू
अन्नपूर्ण
चोयु
सगरमाथा
गौरीशंकर
कंचनजंघा
माछापुच्छ्रे
मकालु
मनास्लु

सिमसार क्षेत्र
बिस हजारी ताल
घोडाघोडी ताल
कोशी टप्पु बन्यजन्तु आरक्ष
गोक्यो ताल

वन्यजन्तु आरक्ष
ढोरपाटन शिकार आरक्ष
कोशी टप्पु वन्यजन्तु आरक्ष
पर्सा वन्यजन्तु आरक्ष
शुक्ला फाँटा वन्यजन्तु आरक्ष

झरनाहरु
डेभिज फल्स
ह्यत्रुङ्ग झरना
पाँच पोखरी
रुप्से झरना
फुगाड झरना
पचछहरी झरना
पचाल झरना
पोकाली झरना
पुरनधारा झरना
सुनछहरा
धागे झरना

अन्य
प्राकृतिक क्षेत्रहरु
गुफा
प्रमुख नदीहरु
सबै किसिमका जनावर, वनस्पति र फूलहरु
जलवायु

ब्लग तथा तस्विर साभार: विकिमिडिया

गुगल अर्थको नयाँ संस्करण सार्वजनिक - अब गुगल अर्थ क्रोम ब्राउजरमै चलाउन मिल्ने

noreply@blogger.com (Aakar) — Wed, 19 Apr 2017 00:45:00 +0000

गुगल अर्थ हेर्नको लागि कम्प्युटरमा अब गुगल अर्थ सफ्टवेयर डाउनलोड गर्नु नपर्ने भएकोछ । गुगल अर्थको पछिल्लो संस्करण सँगै, अब सिधै क्रोम ब्राउजर मार्फत गुगल अर्थ हेर्न/चलाउन सकिन्छ । यो हप्ता आउँदै गरेको पृथ्वी दिवस (अर्थ डे) को अवसर पारेर क्रोम ब्राउजर तथा एन्ड्रोइड मोबाइलको लागि गुगल अर्थको नयाँ संस्करण सार्वजनिक गरिएको हो ।

गुगल अर्थको नयाँ संस्करणमा प्रयोगकर्ताले ब्राउजरमै थ्रिडीमा हेर्न पाउनेछन् भने 'म भाग्यमानी महसुस गरिरहेको छु' (आइ एम फिलिङ लक्की) बटन थिचेर गुगलले विशेष रुपमा तयार पारेको विभिन्न ठाउँहरुको भ्रमण गर्न सक्नेछन् । 'आइ एम फिलिङ लक्की' मार्फत नसोचेको, नसुनेको ठाउँको यात्रामा निस्किन सकिन्छ (तल फोटोमा देखाए झैँ, आइ एम फिलिङ लक्की थिचेर म एक्कासी अन्नपूर्णमा पुगेँ, हिमालहरु थ्रिडीमा साह्रै गज्जब लाग्ने रहेछन्)। स्थानसँगै आउने 'ज्ञान कार्ड' (नलेज कार्ड) मार्फत उक्त ठाउँबारे जानकारी लिन सजिलो छ।

'भोयाजर' (Voyager) खण्डमा चलचित्रकर्मी, वैज्ञानिक आदि विभिन्न व्यक्तिहरुले निर्माण गरेका अन्तरक्रियात्मक यात्राहरु (इन्टर्‍याक्टिभ टुर) हेर्न सकिन्छ । गुगलका अनुसार, तान्जानियाको राष्ट्रिय निकुञ्ज देखि लिएर बिबिसीले निर्माण गरेको प्लानेट अर्थमा समावेश भएका विभिन्न छ वटा ठाउँहरु सहित पचास भन्दा धेरै यात्राहरु 'भोयाजर' खण्डमा समावेश गरिएकोछ । भोयाजर साप्ताहिक रुपमा अद्यावधिक गरिँदै जानेछ ।

नेपालका अग्रणी पर्वतारोही कान्छा शेर्पा । तस्विर: स्टोरीसाइकल

'भोयाजर'को 'दिस इज होम' खण्डमा नेपालका अग्रणी पर्वतारोही कान्छा शेर्पाको घर समेटिएको छ । कान्छा शेर्पा, सन् १९५३ को सर एडमण्ड हिलारी तथा तेन्जिङ नोर्गे शेर्पा सम्मिलित पहिलो सगरमाथा आरोहण दलका एकमात्र जिवित सदस्य हुन् । कान्छा शेर्पा मार्फत 'दिस इज होम' खण्डमा 'शेर्पाहरुको घर'को बारेमा चर्चा गरिएकोछ । प्रयोगकर्ताहरुले स्ट्रिट भ्यु मार्फत कान्छा शेर्पाको घरभित्र डुल्न-घुम्न सक्छन्, कान्छा शेर्पाको यात्रा अनुभव सुन्न सक्छन्, शेर्पा समुदायको घरबारे जानकारी लिन सक्छन् ।

गुगल'ले दुई वर्ष पहिले नाम्चेबजार तथा खुम्बु क्षेत्रलाई स्ट्रिट भ्यु'मा समेटेको थियो । गुगल अर्थ आउटरिच कार्यक्रमले स्टोरीसाइकल तथा आप्पा शेर्पा फाउन्डेशन सँगको साझेदारीमा सगरमाथा क्षेत्रका स्थानहरुलाई गुगल म्यापमा राख्दै आएकोछ।

सगरमाथा होस् वा ग्रान्ड क्यानन्, गुगल अर्थमा सबै स्थानहरु थ्रिडीमा हेर्न सकिन्छ । गुगल अर्थमा विभिन्न ठाउँ सर्च गरेर हेर्न त छँदैछ, यसमा प्रयोगकर्ताले पनि आफ्ना ठाउँहरु राख्न सक्छन् । गुगलले दुई वर्ष लगाएर बनाएको गुगल अर्थको नयाँ संस्करण गुगल क्रोम मार्फत कम्प्युटरमा र एन्ड्रोइड एप मार्फत मोबाइलमा चलाउन सकिन्छ । गुगल अर्थको आइफोन एप आउन भने केही समय लाग्नेछ ।

➤ वेबमा गुगल अर्थ
➤ एन्ड्रोइडमा गुगल अर्थ

Google released a new version of Google Earth & it works on Chrome browser! It's gorgeous! 📷: Mt. Everest #Nepal https://t.co/nzjOXoS0G6 pic.twitter.com/76do1WRQ9U
— Aakar Anil (@aakarpost) April 18, 2017

गुगलको अटोड्र - चित्र बनाउन एकदमै सजिलो

noreply@blogger.com (Aakar) — Thu, 13 Apr 2017 01:00:00 +0000

"सबैको लागि छिटो चित्र बनाउनको लागि" भन्दै गुगल'ले कम्प्युटर, मोबाइल तथा ट्याबलेटमा सजिलैसँग चलाउन मिल्ने 'अटोड्र' नामक वेव एप सार्वजनिक गरेको छ । केही पहिले चित्र बनाउने सजिलो तरिका'को बारेमा लेखेको थिँए, आज चाँहि छिट्टो चित्र बनाउने गुगलको अटोड्रबारे लेख्दैछु ।

'तँ आँट, म पुर्‍याउँछु' भनेझैँ हामीले हातले कोरेको चित्रहरुलाई, गुगलले मेसिन लर्निङ पद्धतिबाट बुझेर हामीले बनाउन खोेजेको चित्र तुरुन्त बनाइदिन्छ । भन्नको मतलब मैले अटोड्रमा गोलाकार चित्र कोरेँ भने गुगलले मैले कोरेको गोलो चित्रसँग मिल्दोजुल्दो चित्रहरु देखाइदिन्छ, जुन आफूले छानेर राख्न सकिन्छ । उक्त चित्रलाई सानो, ठूलो बनाउनको साथै, रंगहरु परिवर्तन गर्न सकिन्छ । हेर्दा, सोच्दा सामान्य लाग्ने 'अटोड्र'मा आफूलाई चाहिएको चित्रहरु छिटो बनाउन सकिन्छ ।

कुनै आईकन चाहियो वा कसैलाई केही कुरा बुझाउनुपर्‍यो वा कसैलाई 'पोष्टकार्ड' बनाएर दिनुपर्‍यो भने, कि त गुगल सर्च नै गर्नुपर्ने वा क्यान्भा, पेन्सिल लगायतका विभिन्न वेब एपहरु प्रयोग गर्नुपर्ने झन्झटबाट 'अटोड्र'ले छुटकार दिएकोछ । क्यान्भामा सयौँ आइकनहरु, क्लिपआर्टहरु उपलब्ध भएका कारण कम्प्युटरमा हुँदा त क्यान्भामा सजिलै डिजाइन गर्थेँ, तर मोबाइलमा भने अप्ठ्यारो नै थियो । अब 'अटोड्र'ले मोबाइलमा चित्र कोर्न सजिलो र छिटो बनाइदेला भन्ने विश्वास छ ।

अटोड्रले अब सबैलाई चित्रकार बनाइदिने भो ! ;) अटोड्र चलाउन यहाँ साइटमा जानुहोस् । अनि चित्र कोर्नुहोस् । छैन त गजब?

तस्विर साभार: गुगल ब्लग

मोनोटोनस फेसबुक स्टोरी

noreply@blogger.com (Aakar) — Fri, 07 Apr 2017 00:58:00 +0000

चिनी धेरै खायो भने तितो हुन्छ, भन्ने कुरा हालै आएर फेसबुक स्टोरीले प्रमाणित गरिदिएकोछ । स्न्यापच्याटले सुरु गरेको स्टोरी फिचर, स्न्यापच्याट प्रयोगकर्ताहरु माझ लोकप्रिय छ । स्न्यापच्याट स्टोरी भनेको आफूले पोष्ट गरेको फोटो, भिडियो २४ घन्टा सम्म मात्र रहने र पछि आफैँ हराएर जाने फिचर भनेर बुझ्न सकिन्छ । फोटो, भिडियो केही समयपछि हराएर जाने कन्सेप्ट स्न्यापच्याटबाट सुरु भएको थियो । स्न्यापच्याट स्टोरीको लोकप्रियता देखेर फेसबुकले पनि सोही कन्सेप्ट कपि गरेर, इन्स्टाग्राममा स्टोरी फिचर ल्यायो । इन्स्टाग्राम स्टोरी धेरैले मन पराए । त्यसपछि फेसबुकले मेसेन्जर हुँदै गतहप्ता फेसबुकको मोबाइल एपमा पनि स्टोरी फिचर ल्यायो ।

अघिल्लो हप्ता फेसबुकमा स्टोरी थपियो; फेसबुक एपको सबैभन्दा माथिको लहरमा 'स्टोरी'; त्यसपछि स्टाटस अपडेट गर्ने ठाउँ; अनि त्यसपछि न्युजफिड । फेसबुक एप खोल्दा दिक्क लाग्यो, मैले तत्कालै फेसबुक एप मोबाइलबाट हटाएँ । मलाई २४ घन्टामा आफैँ हराएर जाने फोटो, भिडियो पोष्ट गर्नुछ भने, म स्न्यापच्याट वा इन्स्टाग्राम प्रयोग गर्छु, फेसबुक किन प्रयोग गर्छु र? स्न्यापच्याट र इन्स्टाग्राममा मेरा 'अडियन्स' फेसबुकमा भएका भन्दा फरक छन् । सबै एपका प्रयोगकर्ता फरक किसिमका छन् भनेर फेसबुकले नबुझ्ने कुरा त थिएन होला?

एक अरब भन्दा धेरै प्रयोगकर्ताहरु मोबाइलमा फेसबुक चलाउँछन्, जुन इन्स्टाग्राम प्रयोगकर्ताको दाँजोमा धेरै हो । सायद, यति धेरै मोबाइल प्रयोगकर्ताहरु देखेर नै होला, फेसबुकले स्टोरी फिचर फेसबुक एपमा पनि ल्यायो । अर्को कुरा चैँ, केही वर्ष पहिले फेसबुकले स्न्यापच्याटलाई किन्न 'अफर' दिएको थियो । स्न्यापच्याटले फेसबुकको 'अफर' अस्विकार गर्‍यो। स्न्यापच्याट स्टोरीको लोकप्रियता बढेपछि, किन्न नसके त के भो, कपि त गर्न सकिन्छ भन्ने आशयले फेसबुकले स्टोरी फिचर इन्स्टाग्राम, मेसेन्जर अनि फेसबुकमा ल्याएको देखिन्छ । इन्स्टाग्रामको हकमा स्टोरी सफल रह्यो । यसैपनि फेसबुक र इन्स्टाग्राममा फरक अडियन्स छन्, भन्नको मतलब, मैले फेसबुकमा सेयर नगर्ने वा गर्न नसक्ने (परिवार, आफन्तलाई देखाउन अमिल्दो) फोटो, भिडियोहरु इन्स्टाग्राममा निर्धक्क सेयर गर्नसक्छु । फेरि इन्स्टाग्राम फोटो, भिडियो मात्रै सेयर गर्ने एप, स्टोरी थपिँदा खासै समस्या पनि भएन । फेसबुकले इन्स्टाग्राम'मा स्टोरी 'पपुलर' भएको देख्यो, लौ यही कुरा फेसबुकमा पनि दोहोर्‍याउँ भनेर लाग्दा, फेसबुकको स्टोरी फिचर मोनोटोनस देखियो ।

पहिले टेक्स्ट, फोटो, लिंक आदि मात्र राख्न मिल्ने फेसबुकमा अहिले टेक्स्टको ब्याकग्राउन्ड देखि लिएर लाइभ ३६० भिडियो समेत राख्न मिल्छ । अहिले स्टोरी थपिएको छ, केही दिनपछि अर्को नयाँ फिचर थपिएला । पहिले चलाउन एकदमै सजिलो एप, अब 'कन्फ्युजिङ' हुन थालेको छ । फेसबुक एप खोल्दा अब के गर्ने हो भने जस्तो हुनथालेकोछ, सर्च, च्याट (त्यो पनि अर्कै मेसेन्जर एपमा), स्टोरी, डाइरेक्ट, स्टाटस अपडेट (टेक्स्ट, फोटो, भिडियो, लिंक) आदि, इत्यादि । साँच्चै, अतिरञ्जित गरेको होइन तर फेसबुकमा के यो सबै जरुरी छ र?

फेसबुक भन्दा पहिला माइस्पेश, हाइफाइभ थिए । माइस्पेश, हाइफाइभ हुँदा हुँदै किन फेसबुक चाहिएको थियो? अनि माइस्पेश, हाइफाइभ हुँदा हुँदै फेसबुक किन लोकप्रिय बन्न पुग्यो? उ बेलाको माइस्पेशमा आफ्ना साथिहरु छान्न मिल्थ्यो, म्युजिक राख्न मिल्थ्यो, ब्याकग्राउन्ड परिवर्तन गर्न मिल्थ्यो, झिलिमिली बनाउन मिल्थ्यो, यस्तै यावत कुराहरुले माइस्पेशलाई मोनोटोनस बनाइदिएकोथियो । फेसबुक आयो, क्लिन, सिम्पल सेतो र निलो रङमा । माइस्पेश र फेसबुकको प्रायोजन लगभग एकै किसिमको थियो, तर फेसबुकको 'सिम्प्लिसिटि'ले माइस्पेशलाई खाइदियो। माइस्पेश, हाइफाइभका प्रयोगकर्ताहरु फेसबुक तिर सरे, ती कम्पनीहरु बन्द नै भए । यही कुरा बुझेर नै फेसबुकले आफूलाई चुनौती दिनसक्ने कम्पनीहरु किन्ने गरेको छ, इन्स्टाग्राम, ह्वाट्सएप दुईवटा प्रतिनिधि उदाहरण मात्र हुन् । आफ्नै मेसेन्जर, आफ्नै फोटो भिडियो सेयरिङ गर्ने एप हुँदा हुँदै फेसबुकले ह्वाट्सएप र इन्स्टाग्राम खरिद गरेको थियो । स्न्यापच्याटमा युवा प्रयोगकर्ताहरु खासगरि 'टिनेजर' देखेर, फेसबुकले स्न्यापच्याटलाई पनि किन्न खोजेथ्यो, स्न्यापच्याटले अस्विकार गरेपछि, फेसबुकले स्न्यापच्याटमा हुनेजस्तो धेरै फिचरहरु 'ट्राइ' गरिसक्यो, धेरैमा असफल रहेपनि इन्स्टाग्राम स्टोरीमा भने फेसबुक सफल भयो ।

मलाई लाग्छ, फेसबुकले सोचेजस्तो, फेसबुक स्टोरी सफल हुन धेरै गाह्रो छ । आफ्नो हरेक पल राख्ने, साथीभाइ, आफन्तसँग नजिक भइरहने माध्यम बनेको फेसबुकमा २४ घन्टामा उड्ने स्टोरी किन राख्ने? यस्तै उड्ने स्टोरी नै राख्नेभए स्न्यापच्याट, इन्स्टाग्राम लगायतका अरु एप छँदैछन् । फेसबुक स्टोरीले 'इरिटेट' भएर कैयौँ फेसबुक प्रयोगकर्ताहरुले मोबाइल एप फालेर, ब्राउजरबाट नै फेसबुक चलाउन थालेकाछन् । स्टोरीमाथि अहिले दर्जनौँ मिम बनेकाछन् । गुडबाइ फेसबुक स्टोरी !

Book will now have stories

तस्विर साभार: रिकोड

नेट टिभी - मोवाइलमा नेपाली टिभी च्यानलहरु हेर्ने सजिलो तरिका

noreply@blogger.com (Aakar) — Mon, 20 Mar 2017 00:45:00 +0000

अनलाइनमा नेपाली टिभी च्यानलहरु हेर्नको लागि भनेर दर्जनौँ मोबाइल एप अनि सयौँको सङ्ख्यामा वेबसाइटहरु छन्। तर आफूले हेर्न खोजेको बेला अधिकांशले काम गर्दैनन् । अर्को कुरा इन्टरनेट 'स्पिड' का कारण, नेपालमा इन्टरनेटमा टिभी हेर्न सजिलो पनि छैन ।

गत हप्ता नेपाल र केन्याविच किर्तिपुरमा भएको क्रिकेट म्याच 'एन टिभी प्लस' (नेपाल टेलिभिजन) ले प्रत्यक्ष प्रशारण गरेको थियो । नेपाल टेलिभिजनकै साइटमा उक्त खेलको प्रत्यक्ष प्रशारण हेर्ने व्यवस्था थियो । केही मिनेट ढिलो गरि आइरहेको प्रशारण, त्यसमाथि राम्रो भनिएको इन्टरनेटमा पनि भिडियो अड्किरहने समस्या भयो । यसै त कमशल गुणस्तरको भिडियो, त्यसमाथि अनेक समस्या, जति नै प्रयास गरेपनि एनटिभीकै साइटमा उक्त प्रशारण हेर्न सकिएन । त्यसपछि विकल्पको रुपमा युट्युब च्यानलहरु चहारियो, करिब दर्जन जति युट्युब च्यानलहरुमा उक्त खेलको प्रत्यक्ष प्रशारण आइरहेको थियो, जुन एनटिभीको साइटमा भएको भन्दा राम्रो त थियो, तर आफूले खोजेजस्तो भेटिएन । अफिसमा कर्मठ दाइले सुझाउनु भयो, नेट टिभीको एप्‌मा राम्रो आइरहेको छ, लौ यसैलाई टिभी स्क्रिनमा हेर्ने व्यवस्था मिलाउँ । अन्तिम विकल्पको रुपमा नेट टिभीको एन्ड्रोइड एपमा टिभी चलाइयो, अनि क्रोमकास्ट मार्फत टिभी स्क्रिनमा प्रोजेक्ट गरेर उक्त खेल हेरियो ।

नेट टिभी एप धेरैको लागि नौलो नहुनसक्छ । १ लाख भन्दा धेरै पटक डाउनलोड भइसकेको नेट टिभी एप्, सन् २०१५ को अन्त्यतिर सार्वजनिक गरिएको हो । पहिले चलाइएका टिभी हेर्ने एप्‌हरुले दिएको दुखका कारण, यो पनि उस्तै नै त हो भनेर चलाएको थिइन । गतवर्ष उनीहरुले वल्डलिंक तथा भायानेट मार्फत आइपी टिभी सुरु गरेपछि भने, नेट टिभीका बारेमा चासो बढेको थियो ।

नेट टिभीमा कसरी टिभी हेर्ने?
नेट टिभीमा टिभी हेर्ने दुईवटा विकल्प छन् । पहिलो फ्रि च्यानलहरु; यस अन्तर्गत सम्पूर्ण नेपाली टिभी च्यानलहरु तथा केही विदेशी च्यानलहरु निशुल्क हेर्न सकिन्छ । दोस्रो - श:शुल्क च्यानल; यस अन्तर्गत नेट टिभीमा उपलब्ध सय भन्दा धेरै च्यानलहरु पैसा तिरेर हेर्न सकिन्छ ।

नेट टिभी हेर्नको लागि, मोबाइलमा एप डाउनलोड गरिसकेपछि एप्‌मा खाता खोल्नुपर्छ (साइन अप)। साइन अप गरेपछि नेपाली तथा विदेशी टिभी च्यानलहरु हेर्न सकिन्छ । नि:शुल्क भनिएका च्यानलहरु त प्रयोगकर्ताले नि:शुल्क नै हेर्न पाइहाल्छन् । श:शुल्क हेर्नुपर्ने च्यानलहरु भने प्रयोगकर्ताले प्रति च्यानल, प्रति महिना १० रुपैँया तिर्नुपर्छ (एकमुष्ट प्याकेजमा शुल्क फरक पनि हुनसक्छ) । आफूलाई हेर्न मनलागेको श:शुल्क च्यानलहरुका लागि, टिभी च्यानल छानेर आइपे, ईसेवा लगायतबाट सजिलै पैसा तिर्न सकिन्छ ।

एप्‌मा लाइभ टेलिभिजनका अतिरिक्त, समाचार, देशी-विदेशी चलचित्रहरु, तथा टेलिभिजन कार्यक्रमहरु हेर्न पाइन्छ । स्थानिय स्तर (नेपालमै) होस्ट गरिएका कारण एप्‌मा सम्पूर्ण टिभीहरु, सरर चल्छन् । केही चलचित्र तथा टेलिभिजन कार्यक्रमहरु भने युट्युबमा राखिएकाछन् ।

भविष्यमा के हुन सक्ला?
संसारभरि नै 'अन-डिमान्ड भिडियो सर्भिस'को प्रयोग बढिरहेको छ । नेटफ्लिक्स, एचबिओ नाउँ, हुलु, अमेजन भिडियो सर्भिस आदि अहिलेका चर्चित भिडियो अन डिमान्ड सर्भिसहरु हुन् । नेटफ्लिक्स, हुलु आदिकै लागि भनेर दर्जनौँ कार्यक्रमहरु निर्माण तथा प्रशारण हुँदै आएकाछन् ।

नेट टिभीले साँच्चै नै अन-डिमान्ड अनलाइन कन्टेन्टमा हात हाल्ने हो भने, अहिलेलाई आफ्नै कार्यक्रम निर्माण नगरेपनि नेटफ्लिक्स जस्ता कम्पनीसँग सहकार्य गर्नसक्छ । नेटफ्लिक्स नेपालमा उपलब्ध भएपनि, पैसो तिर्ने बाटो नभएका कारण प्रयोगकर्ताले हेर्न पाएका छैनन्, यसको विकल्पको रुपमा अहिले 'टोरेन्ट'बाट डाउनलोड गरेर कार्यक्रमहरु हेरिन्छ । तर नेटटिभीमा नेटफ्लिक्सका भिडियोहरु आउने हो भने, इन्टरनेट टिभीका लागि तम्तयार जमातले पक्कै पनि आफूलाई मन परेका कार्यक्रमहरु पैसो तिरेर, स्थानिय स्तर मै हेर्नेछन् । अर्को कुरा, सिमित आइएसपीमा उपलब्ध नेटटिभी भविष्यमा अरु आइएसपीमा पनि उपलब्ध हुनसक्लान्, जुन नेटटिभीको सेट-टप बक्स प्रयोग गरेर हेर्नसकिन्छ ।

अहिले पनि एप्‌मा उपलब्ध केही टिभिहरु 'अफलाइन' छन् । सबै टिभीहरु अनलाइन, सुचारु रुपले चलाउन पनि नेट टिभीलाई चुनौती हुनसक्ने देखिन्छ । भर्खर भर्खर इन्टरनेटको 'स्पिड'मा सुधार हुँदै गइरहेको परिप्रेक्षमा, नेट टिभी केही समय नेपालमा टिकेर चल्ने हो भने, अनडिमान्ड कन्टेन सर्भिसमा एउटा ठूलो कोसेढुंगा बन्नेछ ।

नेट टिभी हेर्नको लागि एप् डाउनलोड गर्नुहोस् । (नोट: नेट टिभी नेपालमा मात्र हेर्न मिल्छ)
➤ एन्ड्रोइडका लागि नेट टिभी एप
➤ आइफोन / आइप्याडका लागि नेट टिभी एप

आइफोन, आइप्याड र एप्पल वाचका लागि हाम्रो पात्रोको नयाँ एप

noreply@blogger.com (Aakar) — Tue, 21 Feb 2017 01:15:00 +0000

आइफोन, आइप्याड र एप्पल वाचका लागि हाम्रो पात्रोले नयाँ एप सार्वजनिक गरेको छ । यो नयाँ अपडेट सँगै एन्ड्रोइड एपमा उपलब्ध विभिन्न फिचरहरु आइफोन एपमा उपलब्ध भएको छ ।

आइफोन प्रयोगकर्ताहरुले अब एकै विषयका उस्तै समाचारहरु एकै ठाउँमा पढ्न सक्नेछन् । गतवर्ष नेपाली न्युज माइनिङ इन्जिन प्रयोग गरेर एउटै विषयका उस्तै समाचारहरु, विभिन्न स्रोतहरुबाट लिएर हाम्रो पात्रोको एन्ड्रोइड एपमा पढ्न मिल्ने सुविधा थपिएको थियो । मेसिन लर्निङ पद्दतिबाट नेपाली भाषा सम्बन्धि तालिम गराइएको 'नेपाली न्युज माइनिङ इन्जिन'ले नेपाली भाषामा उस्तै प्रकारका समाचार देखाउने कार्यमा ९० प्रतिशत सफलता हासिल गरेकोछ ।

हाम्रो पात्रोका संस्थापक शंकर उप्रेतीका अनुसार, हाम्रो पात्रो एपको इन-एप ब्राउजर पहिलेको भन्दा ४० प्रतिशत "फास्ट" बनाइएको छ । नयाँ आएको आइफोन एपमा तस्विरहरुलाई पनि "अप्टिमाइज" गरिएकोछ, भन्नको मतलब एप खोल्दा अब हाम्रो पात्रोले डाटा स्पिड/नेटवर्क अनुसार तस्विरको गुणस्तर (क्वालिटि) स्वत घटबढ हुने सुविधा थपेको छ ।

हाम्रो पात्रो एप सबैभन्दा सुरुमा आइफोनको लागि बनाइएको भएपनि, एन्ड्रोइड एपका प्रयोगकर्ता बढेसँगै, आइफोन एपमा खासै नयाँ अपडेट आएको थिएन । गतवर्ष एन्ड्रोइडका लागि नयाँ एप सार्वजनिक गरेपछि भने हाम्रो पात्रो टिम आइफोन एपमा दत्तचित्त भएर लागेको थियो । शंकर उप्रेतीका अनुसार, नयाँ आइफोन एपमा, लगभग जिरो लेभल देखि नै सबै कोड नयाँ लेखिएको छ, पहिलेको एपमा प्रयोग भएको कोड अप्टिमाइज नभएका कारण, स्लो हुने समस्या थियो ।

हाम्रो पात्रोको नयाँ एप, आइफोनका साथै आइप्याड र एप्पल वाचमा पनि उपलब्ध छ । आइफोनमा झैँ, अब आइप्याडमा पनि हाम्रो पात्रोको नयाँ एप चलाउन सकिन्छ भने एप्पल वाचमा पात्रोको साथ साथै समाचार पढ्न/हेर्न सकिन्छ, रेडियो पनि घडीबाटै कन्ट्रोल गर्न सकिन्छ ।

२०१६ मा हाम्रो पात्रोले हाम्रो न्युज म्यागेजिन, लुडो, भाइबर च्याटवोट र पडकास्ट गरि चारवटा प्रडक्ट ल्याएको थियो । करिब ७० लाख प्रयोगकर्ताले हाम्रो पात्रो सहित विभिन्न एप्स/सर्भिसहरु चलाउँछन् ।

आइफोनको लागि हाम्रो नेपाली किबोर्ड
एन्ड्रोइडमा १० लाख भन्दा बढि पटक डाउनलोड गरिएको हाम्रो नेपाली किबोर्ड अब आइफोनमा पनि आउने भएको छ। हाम्रो पात्रोको अनुसार अबको ५-६ महिनामा आइफोन प्रयोगकर्ताहरुले हाम्रो पात्रोको नेपाली किबोर्ड प्रयोग गर्न सक्नेछन् । आइफोनका लागि हाम्रो नेपाली किबोर्ड सर्वाधिक माग गरिएको किबोर्ड हो ।

➤ हाम्रो पात्रोको आइफोन एप
➤ हाम्रो पात्रोको एन्ड्रोइड एप

फोटो स्क्यान : पुराना फोटालाई डिजिटाइज गर्ने सजिलो एप

noreply@blogger.com (Aakar) — Sun, 22 Jan 2017 07:50:00 +0000

हिजोआज फोटो प्रशस्त खिचिन्छ, तर पहिलेको जस्तो फोटो धुलाएर एल्बम बनाएर राखिन्न । अहिले डिजिटल एल्बम बनाइन्छ, खिचिएका हरेक फोटोहरु गुगल फोटो, फ्लिकर, आइक्लाउड आदिमा भण्डारण भएर बस्छन् । पहिलेका फोटोहरु यत्तिकै एल्बममा थन्किएर बसेकाछन् । पुराना दिनहरु सम्झना आउँदा कहिलेकाँही ती एल्बमहरु पल्टाएर हेरिन्छ तर पुराना फोटोहरु पुराना हुँदैजाँदा बिग्रदैँ जान्छन् ।

पुराना फोटोहरु कतिले स्क्यानर प्रयोग गर्दै आफ्नो डिजिटल लाइब्रेरीमा राख्छन् भने कतिले फोटोबाट फोटो नै खिचेर राख्ने गरेकाछन् । स्मार्टफोनको पहुँच बढेसँगै अधिकांशले मोबाइल क्यामेराबाट पुराना फोटोहरु खिच्ने गरेकाछन् । तर फोटोबाट फोटो खिच्न भनेजस्तो सजिलो छैन, फोटो स्क्यानर पनि धेरैको पहुँच बाहिरको कुरा हो । यही कुरालाई मध्यनजर गरेर गुगलले, केही महिना पहिले "फोटो स्क्यान" मोबाइल एप सार्वजनिक गरेको थियो ।

आइफोन र एन्ड्रोइडको लागि उपलब्ध फोटो स्क्यान एप चलाउन सजिलो छ, फोटो स्क्यानको फ्रेमभित्र फोटो राखेपछि, अटोमेटिक रुपमा फोटोको छेउकुना पत्ता लगाएर स्क्यानरले फोटो खिच्छ । फोटोको छेउकुना चित्त नबुझेको अवस्थामा फोटो लिइसकेपछि सम्पादन पनि गर्न सकिन्छ ।

फोटो स्क्यानको फ्रेमभित्र पर्ने गरि फोटो राखेपछि, स्क्यान बटन (क्यामेरा) थिच्नुपर्छ, फोटोमाथि चार कुनाका थोप्लो देखिन्छन् । त्यसपछि मोबाइललाई यता उता सार्दै चारवटै थोप्लोको फोटो स्क्यान भित्र पार्नुपर्छ, यसपछि डिजिटल फोटो तयार हुन्छ । तयार भएको डिजिटल फोटोलाई सेभ गर्नुपर्छ, यसरी लिइएको फोटो गुगल फोटोमा अटोमेटिक स्टोर हुन्छ । तर एउटा कुरा चैँ के जानिराखौँ भने सुरुका २-४ वटा फोटोहरु लिन झन्झटिलो लाग्नसक्छ, केही फोटोहरु स्क्यान गर्ने प्राक्टिस गरेपछि चैँ फोटो स्क्यान एप एकदमै सजिलो र छरितो लाग्छ ।

➤ एन्ड्रोइडको लागि फोटोस्क्यान
➤ आइफोनको लागि फोटोस्क्यान