Absurdly Hard

بمیر یا بمیران‌ام

noreply@blogger.com (Masoud) — Thu, 26 Dec 2013 12:12:00 +0000

- مُرده‌ست؟

شاید؛ کسی نمی‌داند. داریم از مَردی حرف می‌زنیم که محو شُده. محوِ روزگار و زنده‌گی شُده امّا، محوِ روزمره‌گی‌هاش. محوِ آن‌چه که همه انجام می‌دهند و قرار نیست به بودن‌ات، سنگینی‌ای بی‌آویزند، که وزین‌اش کُنند. این‌طور می‌شود که وقتی، لمس می‌کنی نوعی از پیش‌آگاهی را، که سررسیدِ مرگ‌ات را به‌ات یادآوری می‌کند، به تکاپویی نو وامی‌دارت. اعمال و رفتارِ قبل از آن پیش‌آگاهی، مثلن زنده‌گی بودند امّا، از جنسِ زنده بودن نبوده‌اند. از حرکت و خون و گوشت نبوده‌اند. انگار که از حذفِ این‌ها بودند. از حذف جسم و روح بودند. از یک‌نواختی و تکرار بودند امّا، حالا، می‌شود برگشت انگار. برگشت به زنده‌گیِ در آستانه‌یِ مرگ و خُب، همین چند روزِ زنده‌گیِ واقعی، که درک می‌کنی دنیا را و نفس می‌کشی در آن و احساسات‌ات قوی شُده‌اند و سرزنده شُده‌ای، می‌ارزد به تمام آن مثلن زنده‌گی‌ها. حالاست که زیبایی را درک می‌کنی. آن زن را، آن تجسّمِ عشق را، در آستانه‌ای، به وقتِ شنیدنِ نوایی آن‌جهانی، می‌بینی اشک‌ریزان که انگار، به یاد مُرده‌ای اُفتاده که هنوز زنده‌ست در یادِ او...

- زِنده‌ست؟

شاید؛ کسی نمی‌داند. داریم از جوانکی حرف می‌زنیم که عشق‌ورزی را بلد بوده. که روزگاری، دخترکی زیبا را دوست می‌داشته، که حاضر بوده برای‌اش بمیرد و از سرِ اثباتِ عشق‌اش، شبی بارانی، آن‌قدر زیرِ پنجره‌یِ اتاقِ معشوقه،‌ ایستاده تا شاید دل‌اش را به رحم بیاورد. دلی که به رحم نیامده و پسرکِ عاشق‌پیشه‌ای که زیرِ آن باران، که رحمتِ الاهی بوده، مانده و اثرِ باران و سرما، در آن شب، شُده عامل مرگ‌اش. جوانِ عاشق‌پیشه‌مان، مُرده. زنده نیست دیگر امّا، آن دخترکِ جفاکار، آن تجسمِ زیبایی و عشق، جوانِ عاشق‌پیشه‌ی داستان را، تا سال‌ها بعدتر، در خاطرش زنده نگاه داشته و شبی دیگر، آن هنگام که انگار قرن‌هاست از خاطره‌ی آن شبِ بارانی و سرمایِ مرگ‌بارش گُذشته، در آستانه‌ی دَری، با شنیدنِ نوایی جادویی، جوانِ مُرده، زنده می‌شود و جسم می‌یابد با یادی که، آن دخترک، که حالا بانویی شُده، از جوانک می‌کند. یک مُرده، زنده می‌شود و شنیدنِ ماجرا، برایِ آن مَردِ مُرده که مثلن زنده‌گی می‌کند امّا غرقِ روزمره‌گی‌هاش شُده و احساسات‌اش را از دست داده و معنایِ آن زیبایی زنانه را نمی‌فهمد، دمیدنِ مُجددِ روحِ زنده‌گانی می‌شود‌‌. زنی، در جوانی‌اش، مَردی را کُشته و حالا، با گُفتنِ از آن جوانک، مَردِ امروزِ زنده‌گی‌اش را، که انگار مُرده، زنده می‌کند...

- دَمِ مسیحایی؟

شاید؛ کسی نمی‌داند ولی نیازی که به مُعجزه نیست. یک زن، تا وقتی که زن است، می‌تواند این‌طور، زنده کُند و بمیراند. می‌تواند از سرِ جوانی، از بی‌تجرُبه‌گی، از چیزی که به بازی شبیه‌اش می‌داند، آن پسرکِ بخت‌برگشته‌ی عاشق‌پیشه را، که قبل‌تر، به‌اش گُفته: «آن‌قدر زیر ِ باران خواهم ماند تا دل‌ات را به رحم آورم»، به قدم‌گاهِ نیستی و نابودی بکشاند؛ می‌تواند دلِ آن پسرکِ بی‌نوا را بردارد و بِکَند و با خودش هرجا که می‌خواهد ببرد و آن عاشقِ مغموم را بمیراند. آن زن، آن حجمِ وحشیانه‌ی زیبایی، در عینِ لطافت و ظرافت، که گُمان می‌بری «تماسِ جُزئیِ دست‌ات مُمکن‌ست بشکند او را»، می‌خندد به آن‌چه پسرک گُفته و بدونِ اعتنا، به اُتاق‌اش برمی‌گردد و از سرِ کُنج‌کاوی، یکی-دو باری پرده‌ی اُتاق‌اش را کنار می‌زند و پسرک را می‌بیند که هم‌چُنان، مُلتمسانه، آن پایین، تویِ سرما، زیرِ باران، ایستاده تا شاید، دلِ دختر را نَرم کند ولی نمی‌شود که نمی‌شود.

حالا، که سال‌ها از آن شبِ بارانی گُذشته و آن دختر، برایِ ‌خودش خانُمی شُده، باید نوایی بشنود تا به یاد بیاورد آن‌چه را که در گُذشته انجام داده. نوایی که انگار، می‌شود خط و ربطی بینِ دُنیایِ زنده‌گان و مُرده‌گان. آن پسرکِ مُرده، گویی روبه‌روی‌ات ایستاده و حَیّ و حاضرست. و وقت‌اش‌ست تا فکر کرد که این زنده‌گی، این مَردی که مَردِ امروزِ اوست، که انگار مُرده‌ست بس که فراموش کرده زنده‌گانی را، چه‌قدر بلدست از فداکاری و عشق‌ورزیِ آن جوانکِ روستاییِ بخت‌برگشته. مقایسه که می‌کنی، می‌بینی آن شور، آن جوانی، آن شیدایی، آن دوست داشتنِ از سرِ غریزه، جای‌شان را داده‌اند به شبحی از زنده‌گی. به چیزی که اگر مُرده‌گی نیست، زنده‌گی هم نیست آن‌قدر که مَردِ امروز، نمی‌بیند او را و فراموش‌اش کرده انگار. این‌هاست و خاطره‌ی آن شبِ سرد که لیلی را، با شنیدنِ آن نوا، محزون‌اش می‌کند و می‌برد به جهانی دیگر...

- جهانی دیگر؟

شاید؛ کسی نمی‌داند. وقتی از عالم مُرده‌گان، کسی می‌آید که خاطره‌اش و حضورش به رعشه می‌اندازد زن را و از سویِ دیگر، اسمِ مَرگ‌ست و این رقیبِ مُرده، که مَردِ بی‌روح را، این‌طور به تکاپو و شور و شوقِ زنده‌گی برمی‌گرداند، جوری که انگار حایلی نیست بینِ عالمِ زنده‌گان و مُرده‌گان. مَردِ داستانِ ما، تازه می‌فهمد که قافیه‌ را به رقیبِ عشقیِ مُرده‌اش باخته؛ شبحِ زنده، از کالبدِ مُرده، بازی را بُرده. حالاست که می‌بیند، اگر می‌خواهد دوباره دلِ محبوبه‌اش را به‌دست بیاورد، باید بمیرد و این «خبرِ مرگ»، انگار تمامِ چیزی‌ست که می‌خواسته. مَرگی که قاعدتن می‌بایست، ذرّه ذرّه به ایستایی و فنا شُدن نزدیک‌ترش می‌کرد، بالعکس، نیرومندش می‌کند و پیش‌اش می‌بَرَد سویِ ارزیابیِ دوباره‌ی آن‌چه کرده و نکرده. حالا که می‌بیند آن نوا، آن موسیقی، ربطی‌ست، خطی‌ست بین این عالم و عالمِ دیگر، پِی‌اش را می‌گیرد. حالا که می‌بیند دوست داشته اسکیت‌سواری یاد بگیرد، دمِ آخری را غنیمت می‌شمُرَد و دُنبالِ این هم می‌رود. انتقامِ بینیِ شکسته شُده‌ی دورانِ خُردسالی را می‌گیرد و وقتی می‌بیند، نَردِ عشق را باخته، سُراغِ خانه‌ی آبا و اجدادی‌شان می‌رود تا دلِ زن را به‌دست بیاورد. مرگ‌ست که نه تنها نمی‌ترساند و نمی‌میراند، بلکه زنده‌گی هم می‌آفریند.

- مرگ به عُنوانِ زنده‌گی؟

شاید؛ کسی نمی‌داند. مُرده، مُرده نیست انگار؛ زنده، زنده نیست انگار و این مرگ‌ست که دانه‌هایِ شور و تحرک را به زنده‌گیِ می‌پاشد. از سه ضلعِ این مُثلثِ عشقی نامرسوم، یکی مُرده و غایب‌ست و آن دیگری که مثلن زنده‌ست، راهِ به‌دست آوردن محبوبه‌اش را در «خبرِ مرگ»اش می‌بیند، در نبودن‌اش، در غیبت‌اش. تکاپویی با قُوّه‌یِ مُحرکه‌یِ مرگ برای ماندن در ذهنِ معشوقه؛ برای فدا کردنِ تجسد در برابرِ حضورِ ابدی در یادِ آن زن. تا زمانی که می‌شود به یاد آورد و فراموش نکرد، آن‌که رفته، آن‌که مُرده، آن‌که بی‌وفا بوده و تَرک کرده، در خاطرِ دیگری باقی می‌ماند. خاطره‌ای جا مانده که اثرگذاری‌اش بر روح و جسم، انگار قوی‌ترست. باید گُذاشت و رفت. شاید راست می‌گفت آن‌که می‌گفت: «مرگ زیباترین صورتِ زنده‌گی‌ست و غیبت، عالی‌ترین صورتِ حضور».

.

noreply@blogger.com (Masoud) — Sun, 21 Jul 2013 19:38:00 +0000

حُکمن جایی باقی مانده در قلب ِ فِرِدی کوئل ِ رنج‌کشیده، که هنوز قُدرت و بُزُرگی ِ رنج از پای‌اش نیانداخته و به شوق ِ دیدار دختری با صورت ِ کک و ‌مکی داشته می‌تپیده که مُرشدش را رها کرده و در بیابان‌ها و صحراها، دور شُده از هر چه راه و رسم بوده که در قالبی محصورش می‌داشته و بُریده از تنها جمعیتی که گِردشان اجازه‌ی گشتن داشته و بازش گردانده به آن شهر ِ خلوت، همان‌جایی که روزی، روی ِ نیمکتی، نشسته بود و به دخترک کک و ‌مکی ابراز ِ عشق کرده بود و حالا، در هوایی که نم دارد و غم دارد و دارد می‌کوبدش بر سینه‌ی فِرِدی که کشانده‌اش به درب ِ همان خانه‌ی قدیمی، به هوای ِ پُرسیدن ِ حال و احوال یار، و می‌بیند، غم ِ آسمان بی‌هوده نبوده و دیگر یاری نیست که به پای‌اش نشسته باشد و فِرِدی، با چَشمان‌ اندوه‌ناک‌اش، به آسمان می‌نگرد و به اُفُق، و فکر و خیال‌اش می‌رود سوی ِ یار ِ از دست رفته و آرام‌تر از همیشه، انگار که او، ساکت‌ترین و کم‌دردسرترین موجود دُنیاست، می‌گذارد و می‌گذرد و می‌رود...

***

هم‌راه با ابراز ِ ارادتی عمیق، به فیلم ِ «اُستاد» ِ پُل‌تامس اندرسن و فِرِدی کوئل ِ بی‌نظیرش که مرا به یاد حُسین ِ سبزیان ِ «کلوز-آپ» انداخت.

.

noreply@blogger.com (Masoud) — Tue, 16 Apr 2013 06:46:00 +0000

«طنز ِ روزگار»، بی‌خودترین کمدی‌ای‌ست که از ابتدای ِ تاریخ تا به حال ساخته شُده...

.

noreply@blogger.com (Masoud) — Thu, 20 Dec 2012 11:03:00 +0000

عقربه‌های ِ ساعت‌ را دست‌کاری کرده‌ام
و حالا شاید
اتفاق‌ها، جور ِ دیگری رُخ دهند؛
حالا شاید
دقیقن دو ِ بامداد باشد
که تو آماده نخواهی شُد
تا وسایل‌ات را جمع ‌کنی
و بروی برای ِ همیشه.
حالا شاید
با خودت خیال خواهی کرد
که برای ِ رفتن
خیلی زود است
و یا خیلی دیر
و بمانی این‌جا
برای ِ همیشه...

برایان پتن؛ به فارسی ِ مسعود ناسوتی

بی‌عُنوان

noreply@blogger.com (Masoud) — Fri, 09 Nov 2012 09:06:00 +0000

بغل هم نشسته بودیم که می‌گفت: «شبیه ِ آخر ِ دُنیاست» و من تعجب می‌کردم و می‌پُرسیدم: «شبیه ِ آخر ِ دُنیا کُجاست؟» و او، به جایی، نُقطه‌ای، لَکّه‌ای روی دیوار خیره می‌ماند و چیزی نمی‌گفت و من، دوباره می‌پُرسیدم: «آخر دُنیا چه شکلی‌ست اصلن؟» و باز هم، همان حالت قبلی‌اش را حفظ می‌کرد و نه جوابی می‌داد و نه حرفی می‌زد و من با خودم فکر می‌کردم جایی که او حرف نزند، جواب‌ام را ندهد، شاید شبیه به آخر دنیاست و بعد از چندین دقیقه که سخت برای‌ام می‌گذشتند، به ناگهان، خنده‌ی ریز ِ شیرینی می‌کرد و از دفتر محبوبِ شاعر ِ مغموم‌اش، از بَر، شعری می‌خواند و این‌بار، من بودم که سکوت می‌کردم و صدای‌اش را فقط می‌شنیدم و شعر را نمی‌شنیدم و به همان ‌جا، نُقطه یا شاید هم لکّه‌ی روی دیوار خیره می‌شُدم و ذرّه ذرّه، وجودم گرم‌تر می‌شد، انگار، کسی که جسم ظریف و پوست ِ لطیفی دارد، مُحکم به آغوش‌ات کشیده و نفس‌های گرم‌اش به بدن‌ات می‌خورد و تو داری حظ می‌بری که شعر تمام می‌شد و باز هم، خنده‌ی ریز ِ شیرینی می‌کرد و می‌گفت: «می‌دانم که به شعر گوش نمی‌دادی» و من هم، در جواب، لب‌خندی تحویل‌اش می‌دادم و آلبوم ِ عکس‌های پولارویدم را از روی زمین، بلند می‌کردم و عکس‌ها را نشان‌اش می‌دادم و در سکوت، تصاویر را می‌دیدیم و گه‌گاه، به عکس خاصی که می‌رسیدیم، به هم خیره می‌شدیم و من در عُمق چشم‌هاش نگاه می‌کردم و بعد، هر دو بابت ِ خُل‌خُلی‌بازی ِ آدم‌های تو عکس، با صدای بُلند می‌خندیدیم و خنده که تمام می‌شُد، عکس دیدن را از پِی می‌گرفتیم و همین‌طور تا به انتهای عکس‌ها و آلبوم را می‌بستم و دوباره روی زمین می‌گذاشتم‌اش و ازش می‌پرسیدم «خُب، حالا؟» و او هم قیافه‌ی شیطنت‌باری به صورت‌اش می‌داد و لب‌خندی می‌زد و بلند می‌شد و می‌رفت آن‌طرف و دست‌گاه پخش موسیقی را روشن می‌کرد و موزیک ِ جَز، فضای اُتاق را پُر می‌کرد و بعد، صدای کلیک ِ کلید‌ چراغ می‌آمد و بی‌واسطه، چراغ‌ها خاموش می‌شدند و من، چشم‌ام به سختی می‌دید و بعد از چند لحظه‌ که مَردُمک‌ها آشناتر شُده بودند به تاریکی، می‌دیدم جسم ِ ظریف ِ سفیدی، شبح‌وار به سمت‌ام می‌آید و خوش‌حال می‌شدم و ضربان قلب‌ام، شدّت می‌گرفت و بدن‌ام، گرم می‌شد و منتظر می‌ماندم و منتظر می‌ماندم تا فاصله‌ی آن چند قدمی که باید طی می‌کرد تا به من برسد، تمام شود و آن چند لحظه، از هزار سال، چیزی کم نداشتند برای‌ام، بس که طولانی بودند و مرا غرق می‌کردند در انتظاری شیرین تا برسد نزدیک‌ام و من، عطرش را حس کنم و خنده بر لبان‌ام بیاید و در ذهن‌ام، به این فکر می‌کنم که این مکان و موقعیّت، قطعن، به‌ترین و بلندترین جای دُنیاست، شاید هم، آخر دُنیاست...

اعترافات ِ یک ذهن ِ بی‌آلایش

noreply@blogger.com (Masoud) — Tue, 11 Sep 2012 12:43:00 +0000

کم

بعضی می‌گویند مثل بچّه‌ی آدم‌ست و عدّه‌ی دیگری آن را هم‌چون خانه‌ می‌دانندش؛ نظر من خلاف این‌هاست، یعنی درست‌ست که چون خودت خلق‌اش کرده‌ای، به‌اش علاقه داری و چون آن‌جا راحتی و جوری که دوست داری، حرف می‌زنی، به خانه‌ی دوم آدمی می‌ماند ولی اصل ِ جنس، چیزی غیر از این‌هاست. چه هست؟ دقیقن نمی‌دانم؛ شاید آن‌هایی که شبیه‌‌اش را دارند و مثل من هستند، به‌تر این مفهوم گنگ و سردرگم‌کننده را درک می‌کنند؛ خانم‌ها، آقایان، اجازه دهید آن را به اسم خودش، به نام «وبلاگ» بشناسیم!

دوم

شاید آن‌چه را که قرارست بگویم، شبیه به رفتار ِ آن پیره‌مرد تُرکی باشد که ام‌روز، توی اتوبوس، روبه‌روم نشسته بود و برای مردم خسته‌ای که بعضی‌هاشان از فرط خسته‌گی، به‌خواب رفته بودند، معرکه گرفته بود. پیره‌مرد، بند داده بود به یک بیت از حافظ و مُدام آن را، به هر مُناسبت ممکن تکرار می‌کرد و به خیال خودش، آن را با دنیای اطراف‌مان، تفسیر. افلاطون و ابن سینا را نامربوط، به انیشتن ربط می‌داد و بیت حافظ را تکرار می‌کرد و در نهایت، می‌گفت «بیایید خوش باشیم و بخندیم و غم‌ها را به جایی‌مان نگیریم». حرف‌اش، از نظر من، صحیح بود ولی نوع حرف زدن و لهجه‌اش، آدم‌هایی را که برای‌شان قصّه می‌گفت، به خندیدن و مسخره کردن وا داشته بود.

من هم، حالا، از همین پُرچانه‌گی می‌ترسم، از گفتن ایده‌ها و داستان‌ها، از عُریان کردن ذهن‌ام دربرابر خواننده‌های این‌جا، که خیلی‌هاشان خوب می‌شناسندم و همین شُده که عوض پُرچانه‌گی، به سکوت و تنبلی متهم شده‌ام. چه باک! بگذار یک بار هم که شُده، من هم با کمی تاخیر، به مُناسبت روز وبلاگ‌ستان فارسی، از داستان‌ها و ایده‌های پُشت ِ «اَبسردلی هارد» بگویم، حتا به جُرم عُریانی!

سوم

توی یکی از قسمت‌های سریال «شرلوک هولمز»، همان نُسخه‌ی قدیمی که بارها و بارها از شبکه دو پخش شُده و جِرِمی بِرِت، شرلوک هولمزش را بازی می‌کند، هولمز، بعد از توضیح یک مسئله‌ی به‌ظاهر سخت، با آن شیوه‌ی استدلالی مخصوص به خودش که حقایق را طوری پُشت‌سر هم برای‌ات ردیف می‌کند که انگار، آسان بوده فهمیدن‌شان، و تو، با کم‌توجهی از کنارشان گذشته‌ای، با جواب دکتر واتسن، مواجه می‌شود که می‌گفت: Absurdly simple. منظور واتسن این بود که چه‌قدر جفنگانه این شیوه‌ی استدلال‌ات ساده‌ست و چرا به ذهن من نرسیده بود و از این داستان‌ها. من را می‌گویی؟ اوّل‌اش خوش‌ام آمد امّا بعدتر، دقیق‌تر که شدم، دیدم اِی دل غافل! این‌طورها هم نیست که دکتر واتسن می‌گوید. جفنگ هست، بی‌معنی هست، بی‌هوده هم هست ولی ساده نیست؛ سخت‌ست، اتفاقن خیلی هم سخت‌ست؛ و البته، من منظورم خود زنده‌گی بود. این‌طور بود که هم‌نشینی این دو واژه، رفت توی ذهن‌ام و تا کمی بعدترش، در اسفند هشتاد و هفت، شُد اسم این وبلاگ.

چهارم

چرا وبلاگ نوشتن را شروع کردم؟ بگذارید کمی خجالت بکشم و بعد، داستان را برای‌تان تعریف کنم.

آن روزها، در اسفند هشتاد و هفت، روزهای سختی را می‌گذراندم. دختری را که آن‌وقت‌ها دوست می‌داشتم، از دست داده بودم. آن زمان، فکر می‌کردم سخت‌ترین روزهای زنده‌گی‌ام را می‌گذرانم (که بعدها، فهمیدم این خیال، چه‌قدر خام‌دستانه‌ست) و برای فرار از دردها و خاطره‌های بد، تصمیم گرفتم بنویسم. البته نه در این‌جا؛ توی یک دفتر آبی. نوشته‌های آن وقت‌ام، هم شعر بودند و هم داستان. هم دل‌نوشته و هم خاطره. هم نامه‌های ارسال نشده بودند و هم توصیف و تفاسیر فیلم‌های عاشقانه. قاعدتن از لحاظ ادبی، چیز باارزشی نبودند امّا، همان‌ها، آن وقت‌ها، کمی آرام‌ترم می‌کردند. دفترْ سیاه می‌شد امّا دل‌ام، هنوز آشوبه بود. باید کسی می‌خواندشان، کسی نظر می‌داد، ابراز هم‌دردی می‌کرد. دوستی، آشنایی، یک هم‌کلاسی و یا شاید هم خودش. این شُد که این‌جا جان گرفت. رنگ آبی‌اش هم، از همان دفتر آبی گرفته شد. همان دفتری که به کارون سپردم‌اش.

«شبکه‌ی اجتماعی» فینچر، فیلم عُمرم نیست هر چند می‌شود ازش درس فیلم‌نامه‌نویسی و تدوین یاد گرفت امّا الان، کاری به آن جنبه‌هاش ندارم، می‌خواهم از چیزی بگویم که برای‌ام، فیلم را دوست‌داشتنی می‌کرد. فکر کُن، عکس‌العمل‌ات در مقابل ِ شکست عشقی این باشد که بروی و شبکه‌ای اجتماعی بزنی و دنیایی را به‌هم بریزی تا دست آخر، برای طرف، درخواست دوستی بفرستی و مُدام، خیره به مانیتور، صفحه را ری‌فِرِش کنی به اُمید آن‌که او، قبول‌ات کند! داستان این‌جا هم، شاید کمی شباهت دارد به ماجرای زاکربرگ ِ آقای فینچر.

پنجم

امّا در ِ زنده‌گی که همیشه بر یک پاشنه نمی‌چرخد، چیزی می‌سازی و بعدترش، هزار کاربری دیگر پیدا می‌کند. آدم‌های دیگر وارد زنده‌گی‌ات می‌شوند و دوست‌ات می‌دارند و تو هم، دوست‌شان می‌داری. ایده‌های قدیمی را به باد می‌سپاری و افکار تازه توی مُخ‌ات می‌چرخند. این شُد که این وبلاگ هم، کاربری‌اش تغییر کرد. نه تنها نیاز به خوانده شدن را برطرف کرد، بل‌که از آن مهم‌تر، نوشتن را هم به من آموخت. می‌شود گاهی که می‌زند به سرم تا بروم و پُست‌های قدیمی را پاک کنم، بس که تفاوت دارند نویسنده و طرز نگارش آن آدمی که آن‌ها را قلمی کرده، با اینی که این پُست را برای‌تان نوشته. بله رفقا، این‌جوری‌هاست و من خوش‌حال‌ام از این‌که این وبلاگ، مرا به نوشتن و خواندن و دقیق‌تر شدن واداشته. توی همین مسیر، هنوز هم دارم یاد می‌گیرم ولی افتخار می‌کنم به خودم که می‌توانم برای مثال، جمله‌های بسیار بلند بنویسم. حظ می‌برم از این‌که نوشته‌هام، دلی را لرزانده و کسی را به تحسین‌ام واداشته. و افزون بر تمام این‌ها، می‌بالم به خودم که از صدقه‌ی‌ سر این وبلاگ، دوستان و آدم‌های جدید پیدا کرده‌ام. این‌ها، و خیلی چیزهای دیگرست که در روزهای تلخ، به‌ام نیرو می‌دهد و باعث می‌شود تا هیچ وقت، حتا فکر پایین کشیدن کرکره‌ی این‌جا را نکنم.

ششم

زمانی، هر هفته این‌جا به‌روز می‌شد امّا حالا، همین که بتوانم ماهی یک‌بار، دستی به سر و روی این‌جا بکشم و کامنت‌ها را پاسخ بدهم، هُنر کرده‌ام. از فرط خسته‌گی و بی‌میلی، گاهی شُده بخش ِ کامنت‌ها را بسته‌ام ولی هیچ وقت به خودم اجازه نداده‌ام حتا درباره‌ی تعطیلی «اَبسردلی هارد» فکر کنم. ترجیح‌ام این بوده که این‌جا، با توجه به مخاطبی که دارد، هر چند به‌سختی، به‌روز باشد.

درباره‌ی مطالبی که این‌جا می‌نویسم بارها و بارها با خودم کلنجار رفته‌ام و راست‌اش، هنوز هم، بعد از تقریبن چهار سال، به نتیجه‌ی خاصی نرسیده‌ام. علاقه‌ی شخصی من، سینماست و دوست دارم درباره‌ی آن بیش‌تر بنویم امّا بارها شده خواننده‌گان این‌جا به‌ام تذکر داده‌اند که فیلم‌ها را ندیده‌ایم و نمی‌شناسیم. برای همین، وبلاگ دیگری هم تاسیس کردم تا مطالب جدی‌تر سینمایی‌ام را، مثلن آن‌هایی‌شان که در مطبوعات و مجلّه‌ها منتشر می‌شوند، آن‌جا بگذارم ولی بعد از مدّتی، تعطیل‌‌اش کردم.

فکر کردم شاید جنس مطالب این‌جا جوری نیست که بشود مطالب خیلی تخصصی و جدی را درش گذاشت و حقیت این‌ست که هنوز در این زمینه، به نتیجه‌ی خاصی نرسیده‌ام. حالا در نظر بگیرید که گاهی، این‌جا دل‌ام می‌خواد از خسته‌گی‌هام بنویسم و گاهی از دل‌خوشی‌ها. گاهی از کتابی که خوانده‌ام و گاهی از موزیکی که به‌تازه‌گی شنیده‌ام. گاهی می‌خواهم از احساسی بنویسم که بیش از حد شخصی‌ست و نمی‌توانم این‌جا ازش بگویم و به خودسانسوری و در لفافه گفتن می‌اُفتم. تازه، این وسط فوتبال هم هست و نتیجه‌اش می‌شود آش شله‌قلم‌کاری که از هر چیز، کمی در آن پیدا می‌شود. ولی خُب، این را هم در نظر بگیرید که وبلاگ، همین‌ست دیگر. شاید در عرصه‌ای که آماتوریسم در آن حرف اوّل را می‌زند، تخصصی نوشتن از یک موضوع خاص، کمی نامربوط جلوه کند.

هفتم

بگذارید این هفت‌گانه را، به سُنّت هر ده سال یک‌بار نشریه‌ی «سایت اند ساوند»، با انتخاب وبلاگ‌های محبوب‌ام به پایان ببرم فقط تفاوت‌اش این‌جاست که در این بازی (؟)، خودم را به سه عنوان محدود کرده‌ام.

یک) نسل سینمادوست و سینماخوان ِ هم‌سن و سال ِ من، احتمالن برای‌شان، نام مجید اسلامی، چیزی فراتر از یک منتقد سینماست. در مورد خودم، این طور می‌توانم بگویم که من، با کتاب «مفاهیم نقد فیلم» و مجلّه‌ی دوست‌داشتنی «هفت»، سینما را کشف کرده‌ام. سال‌هاست که از خواندن کتاب «مفاهیم نقد فیلم» می‌گذرد امّا هنوز، این کتاب، چیزهای بسیاری برای آموختن به من دارد. با این کتاب، نگاه‌ام به سینما جدّی‌تر شُده و می‌شود که هنوز، برای خواندن از فیلمی یا مرور مطلبی خاص، به این کتاب رجوع می‌کنم و حدس‌ام این‌گونه‌ست که این رویه، در آینده هم ادامه دارد.

این‌طور می‌شود که وبلاگ نویسی مجید اسلامی، با «هفت‌ونیم»‌اش، برای ِ من ِ شیفته‌ی سینما، غنیمتی‌ست. همیشه، با وجود مخالفت گه‌گاه‌ام با ایده‌های مجید اسلامی، این وبلاگ، برای‌ام منبعی بوده برای یاد گرفتن بیش‌تر. پس رتبه‌ی اوّل وبلاگ‌های محبوب‌ام، متعلق‌ست به «هفت‌ونیم» ِ مجید اسلامی.

دو) مُحسن آزرم را فقط یک‌بار دیده‌ام ولی در همان تک دیدار، شخصیتی دوست‌داشتنی از او شناخته‌ام. این شناخت، در نامه‌نگاری‌های‌ام با او، و برخوردهای‌ام با او در شبکه‌های اجتماعی، تقویت شُده و حالا، «شُمال از شمال‌غربی»، انعکاس همان شخصیت، در دنیای اینترنت‌ست. وبلاگی که در آن، هم از سینما می‌شود یادداشت‌هایی دید و هم از ادبیات. و تمام این‌ها، هم‌راه شُده با شیوه‌ی نگارش و نگاه دوست‌داشتنی مُحسن آزرم. کسی که دنیا را، این‌طور شاعرانه می‌بیند، قاعدتن وبلاگ ِ خوش‌خوان و عزیزی هم خواهد داشت.

و این‌که مُحسن آزرم، این‌جا، یعنی «اَبسردلی هارد» را در وبلاگ‌اش لینک داده، برای‌ام مایه‌ی شعف‌ست.

سه) ماه‌های آخر مرحوم گودر، شانس این را داشتم تا با سرهِرِمس دوست‌داشتنی، بیش‌تر دم‌خور بشوم. کار به‌جایی رسیده بود که سرهرمس، برای‌ام کامنت می‌گذاشت و نوت‌های‌ام را هم‌خوان می‌کرد. این‌ها، برای منی که جهان وبلاگی را با او کشف کرده بودم، قند توی دل‌ام آب می‌کرد ولی حیف که گودر، خیلی ناغافل مرحوم شُد و آن راه ارتباطی برای همیشه مسدود.

امّا، خوش بختانه، سرهرمس وبلاگی دارد که همیشه چراغ‌اش را روشن نگه می‌دارد و در آن، از همه‌چیز، می‌نویسد. نگاه طنازانه ولی دقیق سرهرمس به دنیا و چیزهای دیگر، باعث شده که از ابتدای عُمر وبلاگ‌خوانی‌ام، یکی از خواننده‌گان پی‌گیر او باشم. اُمیدوارم سایه‌ی سرهرمس همیشه بر وبلاگ‌ستان فارسی باشد.

زخم

noreply@blogger.com (Masoud) — Fri, 24 Aug 2012 05:01:00 +0000

در زنده‌گی، زخم‌هایی هست که به‌نظر بزرگ نمی‌آیند ولی بر روی مفصل، پدید آمده‌اند؛ که در شرایط عادی، سه-چهار روزی نیاز دارند برای خوب شُدن‌شان امّا، همین‌که حرکت می‌کنی، همین‌که رو به جلو می‌روی، چون مجبوری از مفاصل‌ات استفاده کنی، که خم و راست‌شان کنی، سه-چهار روز می‌شوند ماه و سال و مثل خوره، روح، و بعدترش، جسم را، آهسته و در انزوا می‌خورند و می‌تراشند...

و امان از خسته‌گی

noreply@blogger.com (Masoud) — Fri, 27 Jul 2012 15:23:00 +0000

زنده‌گی، علاوه بر درد، خسته‌گی هم دارد...

مسئله‌ای مهم‌تر از مرگ و زنده‌گی

noreply@blogger.com (Masoud) — Sat, 16 Jun 2012 15:40:00 +0000

می‌شود معشوقه‌ات را ترک کنی، راه دارد هم‌سر دیگری برای خودت پیدا کنی، می‌شود مرام و عقیده‌ی سیاسی‌ات را تغییر دهی، حتا می‌توانی دین‌ات را عوض کنی امّا، هرگز، هرگز حق نداری تیم فوتبالی را که طرف‌دارش هستی تغییر دهی...

در سینما، چیزهایی می‌بینیم که در در عالم واقع، ممکن‌ست بعید به‌نظر بیایند؛ از جمله سُخن حکیمانه‌ی بالا، در فیلم «در جُست‌وجوی اِریک»، که توسط یکی از هوادارهای من‌یونایتد، بر خلاف انتظاری که در واقع، از ضریب هوشی‌ و میزان صداقت‌اش می‌رود، گفته می‌شود که درصدی از واقعیت را در خودش حمل می‌کند و آن، نکته‌ی مربوط به «تعصب»، در زمینه‌ی هواداری از یک تیم فوتبال است. این‌طور می‌شود که من، هم‌چنان لیورپول را بعد از این همه سختی و بالا و پایین، می‌پرستم و هنوز، به تیم انگلیس اُمیدوارم؛ هرچند تیم ام‌سال‌شان، به‌تر از سال‌های پیش، به‌نظر می‌آید و انگار، ارزش اُمیدواری هم دارد.

تا این‌جای مُسابقات، یعنی پایان بازی‌های روز ِ دوم مرحله‌ی گروهی، درباره‌ی برخی از تیم‌ها، چند خطی نوشته‌ام؛ همین‌طور امکان دارد، این پُست، در روزهای آینده، و با توجه به پیش رفتن مُسابقات، به‌روز شود.

اسپانیا

اگر در سینما، این تجربه‌گراها هستند که افق‌های فُرمال را جلوتر می‌برند و چیزهایی به سینما اضافه می‌کنند که نه بازَن و نه هیچ نظریه‌پرداز دیگری به ذهن‌شان خطور نکرده بود (و البته در ابتدا، با واکنش‌های سرد هم مواجه می‌شوند) در فوتبال هم، اسپانیاردها، با پرچم‌داری مکتب لاماسیای بارسلون، در حال تغییر فوتبال به چیزی هستند که تمامن قرار است در میانه‌ی زمین تعریف شود و به هافبک‌ها ختم شود. اگر گواردیولا، خط دفاعی بارسا را با هافبک‌هایی مثل ماسکرانو و بوسکتس، که توانایی پاس‌کاری بالا دارند پُر کرد، حالا، دل‌بوسکه هم، به جای مهاجم از هافبک استفاده می‌کند تا آن ایده‌ی آریگو ساچی که می‌گفت «زمانی می‌رسد که در فوتبال، فقط هافبک خواهیم داشت» روزبه‌روز به واقعیت نزدیک‌تر شود. هرچند در برابر دفاع سه‌نفره‌ی ایتالیا، این ایده، موفقیت نسبی‌اش را نشان داد، امّا آن‌ها که درنوردیدن افق‌های فوتبال برای‌شان جذابیّتی ندارد و نتیجه‌ی ام‌روز را مهم‌تر می‌دانند، آن‌قدر نق زدند و دل‌بوسکه را مجبور کردند در بازی دوم، مقابل ایرلند، از یک مهاجم واقعی استفاده کند و البته، این‌طور که به‌نظر می‌آید، در ظاهر نتیجه هم گرفته‌اند.

اسپانیا، به‌نظرم، کامل‌ترین تیم این جام را دارد و با داشتن، هافبک‌هایی که لنگه‌شان هیچ جای دیگر پیدا نمی‌شود، شانس اوّل قهرمانی هستند.

انگلیس

کاپلو رفت و هاجسون، که پنج زبان بلد است ولی در تلفظ حرف r مشکل دارد، به‌جای‌اش، سرمربی سه‌شیرها شُده و با وجود چند مصدوم و محروم، نشان داده که تیم‌اش، از مُسابقات جام جهانی آفریقای جنوبی، بسیار کامل‌تر و به‌تر است. جو هارت، در دروازه، مطمئن به‌نظر می‌رسد و خوش‌بختانه، این پاشنه‌ی آشیل انگلیسی‌ها، انگار جوری پوشانده شده که تا چند سال، بیمه باشد و همین مسئله، خیال طرف‌دارها و حتا بازی‌کن‌ها را کمی راحت‌تر کرده. علاوه بر آن، در میانه‌ی زمین، استیون جرارد، که بعد از فصل نه چندان درخشان‌اش در لیورپول، دوباره بارقه‌هایی از همان کاپیتان شگفت‌انگیز همیشه‌گی را نشان می‌دهد، به‌خوبی نقش قلب تپنده‌ی تیم را به عهده گرفته. جرارد هم دفاع می‌کند و هم بازی رقیب را تخریب می‌کند، هم در حمله شرکت می‌کند و شوت می‌زند و هم، با هوش بالا‌ی‌اش، پاس‌هایی می‌دهد که کم‌تر بازی‌کنی توانایی ارسال‌شان را دارد و موقعیت خلق می‌کند.

جوانی انگلیسی‌ها، حتا اگر در این تورنمنت به ضررشان تمام شود، در دوره‌های بعدی و جام‌جهانی برزیل، نقطه‌ی قوّت‌شان خواهد بود. علاوه بر این، باید هاجسون را، در شناختی که از تیم‌اش دارد ستود؛ او، در برابر سوئد، اندی کارول را در ترکیب اصلی قرار داد و به‌خوبی از قدرت سرزنی ذاتی‌اش استفاده کرد و بعدتر، وقتی، کار انگلیسی‌ها گره خورد، تئو ولکات را به زمین فرستاد که با سرعت‌اش، دفاع کُند سوئد را عذاب داد و بازی باخته را، به بُردی شیرین تبدیل کرد. این تیم انگلیس، البته در برابر اوکراین، روز سختی خواهد داشت، هرچند بازگشت رونی، با توجه به فضای زیادی که مدافعان اوکراین برای مهاجمان حریف باقی می‌گذارند، احتمالن کار صعود سه‌شیرها را ساده‌تر خواهد کرد.

آلمان

سخت می‌شود این تیم را دوست نداشت. دیگر خبری از بازی‌های سرد و بی‌طراوت، و یا فوتبال غیراخلاقی تیپیکال ِ آلمان‌ها نیست؛ نسل چند ملیّتی ژرمن‌ها، آن‌چنان یک‌دست است و آن چنان، کامل و بی‌نقص عمل می‌کند که می‌تواند، هر تیمی را به زانو دربیاورد. شواین‌اشتایگر در میانه‌ی میدان، همان نقشی را بازی می‌کند که جرارد در تیم انگلیس و به عنوان قلب تپنده، هم در دفاع و هم در حمله، آلمان‌ها را هم‌آهنگ می‌کند و با خلاقیت و البته شناخت‌اش از مهاجم‌شان، ماریو گومز که این روزها در اوج‌ست انگار، برای‌اش موقعیت‌هایی می‌سازد که سخت‌‌ست به‌شان نه گفت. علاوه بر این، پدیده‌ای که تا پایان روز دوم، چشم من را به خودش خیره کرده، یک مدافع جوان آلمانی‌ست؛ مَت هومِلز، که مثل سوئیپرهای کلاسیک، هم در دفاع موفق‌ست و هم قدرت پا به توپ بالایی دارد (لوسیو، دنی اگِر و جرارد پیکه مثال‌های دیگری از این نوع مدافعان هستند) و به خوبی، به جلو اضافه می‌شود و مدافعان حریف را، که معمولن برای مارک و مهار کردن یک بازی‌کن بیش‌تر برنامه‌ای ندارند، دچار اشتباه می‌کند و موقعیت‌های خطرناک می‌سازد. از این مدافع باهوش دورتموند، بیش‌تر خواهیم دید و شنید.

نکته‌ی جالب در مورد آلمان‌ها این‌ست که مشخص نیست چه‌نوع زیرساخت‌هایی فراهم کرده‌اند که این‌همه بازی‌کن درجه یک پرورش می‌دهند؛ دقّت کنید ستاره‌ای هم‌چون گوتزه روی نیم‌کت است و به بازی‌کن‌هایی مثل تونی کروس و شولتز و کلوزه، بازی نمی‌رسد.

ایتالیا

تیم ِ پراندلی، تیم فقراست انگار. از آن همه ستاره، آن همه بازی‌کن که تیمی را، به‌ناگاه از این رو به آن رو می‌کردند، دیگر چیزی نمانده. نه دل‌پیه‌رو، نه کاناوارو، نه توتی، نه نستا و حتا نه امثال مالدینی و روبرتو باجو و راوانلی. از آن روزهای خوش جام جهانی آلمان، فقط بوفون باقی مانده و آندرا پیرلو که همین دو نفر، قلب و مغز تیم هستند و طبیعی‌ست، وقتی که یکی‌شان، با توجه به فشار بازی‌ها و البته کهولت سن، کمی بلنگد و خوب کار نکند، تیم، به سمت تُرکستان خواهد رفت. دفاع ایتالیا که همیشه، در ذهن فوتبالی‌ها، دژ تسخیرناپذیری به نظر می‌رسیده، حالا، این‌طور شکننده شده که در بازی دوستانه، از روسیه سه گل می‌خورد. البته تمهید استفاده از دفاع سه‌نفره تا حدود زیادی این مشکل را برطرف کرده امّا، هم‌چنان ایرادهایی هست وقتی که می‌بینیم مهاجم کرواسی، به‌راحتی، توپ سانتر شده را، توی شش قدم، بی هیچ مزاحمتی، کنترل می‌کند و بعد توی دروازه می‌فرستد.

بدتر از خط دفاع، خط حمله‌ی ایتالیاست. زمانی کاسانو، در دوران حاصل‌خیزی فوتبال ایتالیا، حتا به تیم ملّی دعوت نمی‌شد امّا، حالا در کتار بالوتلی که نیاز نیست از بدی‌هاش چیزی بگویم، قرارست برای تیم‌های دیگر، رُعب‌آور باشند که واضحن، نیستند متاسفانه.

هلند

از لاله‌های نارنجی، هیچ وقت خوش‌ام نیامده. از توتال فوتبال‌شان در دهه‌ی هفتاد و بعدتر، در دهه‌ی هشتاد خاطره‌ی مشترکی ندارم؛ آن‌چه که نسل من از فوتبال‌شان دیده، در نهایت به دومی‌شان در جام‌جهانی قبل برمی‌گردد. ناکامی‌شان در مسابقات یورو، حتا وقتی که با بلژیک، میزبان مشترک بودند و همین‌طور، در مسابقات جام جهانی فرانسه، هنوز در خاطرم هست و حالا، همان اسکلت تیمی که به آفریقای جنوبی فرستاده شد، با درگیری‌های بسیار و قلدربازی‌ها و شاخ و شانه‌کشیدن‌ بازی‌کن‌ها، نه برای حریف، بلکه برای خودشان، کار را به جایی رسانده که دیگر دستی برای‌شان نمانده که بخواهد رو بشود. روبن، فان‌پرسی، اسنایدر، وان‌درفارت، هونته‌لار، کویت، افلای و باقی ستاره‌های هلندی، با این همه داستان و حاشیه، بعید است به جایی برسند.

البته مربّی‌شان، دیک فن‌مارویک، شاید در بازی با آلمان، با چند تغییر می‌توانست یک مساوی بگیرد ولی این تیم، و این خط دفاعی و دروازه‌بان، همان به‌تر که حذف شود و جا را، برای شایسته‌ترها بگذارد...

فرانسه

خُب بلان، آن تیم کابوس‌وار ریمون دومنک را، به تیمی محکم تبدیل کرده که به شیوه‌ی مرسوم این روزها، یعنی «ارجحیت مالکیت توپ بر مالکیت فضا» بازی می‌کند و در فاز تهاجمی، با بازی‌کنان خوب و باهوش، می‌تواند از دیگر شانس‌های این دوره باشد. آلو دیارا جای‌گزینی برای پاتریک ویه‌را شُده و ری‌بری و نصری، به کمک بازی‌کن باهوشی مثل کابای و البته سرعت مه‌نز، با مهاجم کاملی مثل بن‌زما که بلدست جه‌طور از محوطه بیرون بیاید و با رفتن به گوشه‌ها فضا بسازد و پاس گل بدهد، تیمی تشکیل داده‌اند که می‌تواند رقبا را بترساند. هرچند این تیم، معمولن در فاز دفاعی، اگر با مهاجمان سریع مواجه بشود، احتمالن کم می‌آورد، برای مثال، همان چند حمله‌ی زهردار سرعتی سه‌شیرها را به‌یاد بیاورید که مثلن، اگر میلنر کمی با دقّت بیش‌تری ضربه می‌زد، می‌توانست این دفاع را به زانو دربیاورد.
با وجود این، احتمالن بازی اسپانیا و فرانسه، اگر اتفاق بیافتد، می‌تواند نمایان‌گر تقابل نقطه‌ی اوج سبک‌ غالب فوتبال ِ ام‌روز باشد.

و در حاشیه

شبکه سه، زحمت کشیده و با ممیزی کم‌تر، و کیفیت بالاتر، مُسابقات را پخش می‌کند امّا حیف که هنوز هم، شنیدن نظرات کارشناسان برنامه، بیش‌تر خنده‌دار به‌نظر می‌رسد تا آموزنده (به‌جُز دکتر صدر و کمی صالح و تقوی) و البته، گزارش‌گرانی که بیش‌تر، روی اعصاب هستند؛ کلنل علی‌فر که هنوز در دوران پیش از فروریختن دیوار برلین سیر می‌کند و روسیه را شوروی می‌داند؛ خیابانی که پرت‌تر از این حرف‌هاست که بشود در موردش چیزی گفت، مزدک که تلاش می‌کند ادای عادل را دربیاورد و با اسامی اشتباهی که می‌گوید، خراش می‌دهد روان را و البته یوسفی که با شناخت‌اش از ادبیّات کهن فارسی، سبک مخصوصی در گزارش کردن دارد امّا کم‌بود اطلاعات‌اش، خودش را نشان می‌دهد و در نهایت، فردوسی‌پوری که به‌ترین است بین‌شان، هرچند می‌شود، اطلاعاتی را که قرار است روز بازی به بیننده بدهد، شب قبل، توی یکی-دو وب‌سایت ِ خاص خواند. و البته، نورپردازی بخش استودیوی برنامه هم، به‌نظر مشکلاتی دارد.

از همین روزها

noreply@blogger.com (Masoud) — Sat, 19 May 2012 17:10:00 +0000

همین‌که می‌شود از پس آن دو چشم ِ همیشه مراقب، که «نوزده، هشتاد و چاهار»وار می‌پایدت، هنوز هم بود و نفس کشید و به جایی رفت، جایی که بر خلاف روزها، که همین‌طور بی‌خیال به احوال و اوضاع دنیا می‌آیند و می‌روند و شتاب می‌گیرند و سرسام می‌آورند و پیری و فرسوده‌گی و خسته‌گی به‌جا می‌گذارند، دمی نشست زیر سایه‌ای و به پیش‌واز کاهلی تابستانانه رفت و کتابی دست گرفت و ورق زد و مزه‌مزه‌اش کرد و حظ برد از کلمات و با طعم ِ ترش ِ گوجه‌سبز ِ نمک‌خورده‌ی توی دهان، ترکیب احساسات رنگ‌وارنگ زیبا پدید آورد و شاد شد و بعدتر، درباره‌ی این حس، این حس‌های خوب، این لب‌خندی که روی لب‌ات نشسته با دوستی، او که کلام‌ات را، نگاه‌ات را، حتا پیش از سخن گفتن می‌فهمد، به اشتراک گذاشت و از فیلم‌ها، از کشف‌های جدید سینمایی، از کلاسیک‌های ناآشنا به گوش‌ات حرف زد، خیلی‌ست...

از مِس‌کوب...‏

noreply@blogger.com (Masoud) — Sat, 12 May 2012 16:18:00 +0000

از خانه بیرون آمدم. تاریک بود. این‌جا همیشه صبح‌ها تاریک است. دو تا زن به ساعت‌هایشان نگاه می‌کردند و می‌دویدند. در تلاش معاش. کبوتر سحرخیز و کامروایی دست‌پاچه و سمج به چیزی شبیه روده مرغ نوک می‌زد. صبحانه در باران. آسمان مثل لاک روی زمین افتاده بود و آدم‌ها زیر چتر مثل لاک‌پشت‌‌های پا دراز و قارچ‌های سایه بلند بودند. سرگردان، شتاب‌زده، از نور خیس‌شان آب می‌چکید، خیابان باریک، ساختمان‌ها بلند و آسمان غایب. مثل این بود ته دریا راه می‌روم. در تاریکی خیس اعماق...

از «مُسافرخانه‌»ی شاه‌رُخ ِ مِس‌کوب

بار دیگر شهری که...‏

noreply@blogger.com (Masoud) — Wed, 18 Apr 2012 13:28:00 +0000

در غم ِ ما روزها بی‌گاه شُد،

روزها با سوزها هم‌راه شُد،

روزها گر رفت، گو رو! باک نیست؛

تو بمان، اِی آن‌که چون تو پاک نیست...‏

مولانا

دوباره، آن شهر دوست‌ داشتنی ِ لعنتی، همان بوی همیشه‌گی، همان آدم‌ها، همان فضاها و مکان‌ها؛ همان‌ جایی که هزاران خاطره داری. همان‌ جایی که دَرَش، به‌ترین روزها و بدترین ساعات‌ات را گذرانده‌ای. جایی که در آن عاشقی‌ها کرده‌ای و جایی که، تلخ‌ترین روزگار را گذرانده‌ای؛ آن شهر، همان شهر دوست داشتنی ِ لعنتی: اهواز...

گوشه به گوشه‌ی شهر، و بعدتر، وجب به وجب دانشکده را گشته‌ای، هر مکان، هر کِنار، هر کلاس، پُشت هر پرچین، عُمری را گذرانده‌ای. یکی‌شان همان شمشاد غریب ِ گِرد بود که عکسی و داستان‌ها ازش داری و آن دیگری، دالان عشق بود که ام‌روز، سوخته و دیگر نیست. دست او، همان که سفیدی درخشنده‌اش چشم‌ها را گرفته بود و روزی، مهرش بر دل‌ات نشسته بود را گرفته بودی و قدم زده بودید آن‌جا که بوی درختان کُنار، مست‌تان می‌کرد و آن زلف عنبرین‌اش را نوازش کرده بودی و پُشت آن ساختمان ِ سفید، روی نیم‌کت‌ها نشسته بودید و دست‌هاش، آن دست‌های خوش‌تراش ِ ظریف را بوسیده بودی و میوه‌های پُخته شده خورده بودید و به هم، گُل‌های رنگی داده بودید و خندیده بودید و خندیده بودید و توی ایست‌گاه ِ قطار، قلب‌های‌تان را با هم میزان کرده بودید و برای هم، شعرها خوانده بودید و شهر را زیر پا گذاشته بودید و با هم، کتاب‌فروشی‌های قدیمی و کوچه‌های جنگ‌زده را دیده بودید و محض خنده، اسکیت‌سواری کرده بودید و پُل سفید، آن پُل جادویی را رفته بودید و برگشته بودید و باز هم رفته بودید و برگشته بودید و توی آن کارون ِ زخم‌خورده، قایق‌ها رانده بودید و از دی‌روز و امروز گفته بودید و برای فرداها، قصّه چیده بودید و چه برنامه‌ها که نداشتید و اِی روزگار، اِی روزگار که همه‌شان، همه‌ی آن قصّه‌ها را به یک‌باره، دادی به باد و شهر را کردی، شهر مُرده‌گان و تلخی‌ها که آمد و اَشک و آه و روزهای بد...

روزهای بد، توی همان شهر دوست داشتنی ِ لعنتی که بی او، دیگر شهر نبود و بوی خوش آن زلف و خنده‌های مستانه‌اش، همه رفته بودند و انگار، اصلن نبودند از روز اوّل و اهواز، برای‌ات شُده بود شهر ِ درد؛ شهر دردی که گوشه گوشه‌اش ماجراها داشتی و آن ساحل کارون‌اش، جایی شُده بود که بنشینی و روزهای خوش قدیم را با خودت مرور کنی و زیر زبان‌ات، مزه‌مزه‌شان کنی و بخواهی آن فضای غُبارگرفته را کمی، فقط کمی لطیف‌تر کنی و نه! که نمی‌شُد و توی خلوت‌ات، توی نبودن‌هاش، توی تنهایی‌ها، شعرها گفتی و سپردی به آن دفتر آبی و بعدتر، دفتر آبی را سپردی به کارون، که شاید، فقط شاید او بتواند آن همه شیدایی را در خودش بپذیرد و با خروش‌اش آرام‌ات کند و روزی، برساند آن دفتر آبی را به معشوقه‌ی از دست‌ رفته، به آن زیبایی تحمل ناپذیر...

***

و حالا، باز هم اهواز، بعد از سه-چهار سال، هنوز همان‌طور ایستاده، همان‌طور دردکشیده و خمیده، همان‌طور غم‌گرفته و غُبارآلود، با آن نخل‌های غم‌گین‌اش، سر جای‌اش نشسته و می‌دانی که اگر، چهار سال، بشود چهل سال و باز هم بیایی این نقطه‌ی خسته‌ی افسرده‌ی زمین و توی شهر و آن دانشکده‌ی دل‌مُرده، قدم بزنی و مکان‌ها را بگردی، آن خاطرات خوب وبد، می‌نشینند بر دل‌ات؛ انگار که، جایی، در آن تکّه صنوبر توی سینه‌ات، ثبت‌شان کرده‌ای برای همیشه، برای هنوز...

اهواز، حوالی پنج عصر بیست و شش‌اُم فروردین‌اش

پی‌نوشت اوّل: شاید این هم باید یکی از همان شخصی‌نوشته‌ها می‌مانْد امّا چه باک؛ بگذار این‌جا باشد، بگذار شاید، این دل را کمی آرام‌ کند...

پی‌نوشت دوم: ... و چه حیف، که دوربین هم‌راه‌ام نبود تا بعضی مکان‌ها را، آن‌طور که دل‌ام می‌خواست، ثبت‌شان کنم.

سرگذشت دانه‌ی برف

noreply@blogger.com (Masoud) — Mon, 12 Mar 2012 18:30:00 +0000

در روز برفی

از خانه بیرون زدم؛

از برف ِ سپید و نرم

خواستم برقصد با من.

هم‌چون دُخترکی شاداب،

چرخ خورد و رقصید و رقصید

تا به پای‌ام آب شُد...

و آن‌گاه، زمستان ‌گفت:

«چه جنایت بی‌شرمانه‌ای!»

ویلیام بلیک

مترجم: مسعود ناسوتی

عکس بالا، قابی از فیلم «آفتاب ابدی یک ذهن بی‌آلایش» است.

تیتر، عُنوان داستانی از صمد بهرنگی است.

نامه، کمی شخصی‌تر

noreply@blogger.com (Masoud) — Mon, 20 Feb 2012 14:07:00 +0000

... و بعدتر، نشسته‌ای و گوش می‌دهی؛ میم نون، با تمام غمی که توی صداش جمع کرده، از نامه‌ای می‌گوید که با خون ِ دل، برای‌اش نوشته و درد و رنجی، که از نبودش کشیده و احتمالن، آن سنگین‌دل، گُذاشته و رفته و جواب نامه را هم نداده. که غم از صداش، توی ِ صورت و بَرْ دل‌ات می‌کوباند از قیامتی، که بدون او، گُذرانده و تو، فقط نشسته‌ای و گوش می‌دهی و می‌بینی، اِی داد، اِی بی‌داد؛ اِی داد، اِی بی‌داد... حافظ است، میم نون است ولی تو هم آن وسط هستی و داری، از اشک‌هات یاد می‌کنی که نشانه‌ی رفتن‌اش، نشانه‌ی نبودن‌اش بود...

بعد، می‌بینی داری با خودت تکرار می‌کنی «عاشق شو اَر نه روزی، کار جهان سر آید» و فکر می‌کنی و فکر می‌کنی و یادت می‌آید، مُدّت‌هاست انگار، کار جهان سر آمده؛ می‌بینی هرچه می‌دانستی، هرچه بلد بوده‌ای، آزموده‌ای؛ و بارها و بارها هم آزموده‌ای و دست آخر، فقط پشیمانی بوده که هم‌راه‌ات مانده. دیدی، حتا آن «ما هیچ، ما نگاه» را هم نداری و فقط، ندامت ا‌ست و افسوس. از آن عاشقی‌ها و عاشقیّت‌ها یاد می‌کنی و خودت را سرزنش. می‌گویی من که می‌دانستم آخرش همین‌ست، اصلن می‌دانستی آخر همه‌شان همین‌ست و باز هم سرزنش می‌کنی خودت را و افسوس می‌خوری و آه می‌کشی؛ آه می‌کشی و جهانی را می‌سوزانی...

نه! انگار، نمی‌شود. رفته بالا و توی آن ذهن پریشان‌ات جا خوش کرده؛ این‌که مُدام می‌گویی «عاشق شو اَر نه روزی، کار جهان سر آید» و هِی، تکرارش می‌کنی. تکرارش می‌کنی و می‌بینی، مُدّت‌هاست سر آمده کار ِ این لعنتی و این توئی، که وِل کُن‌اش نیستی انگار... آن نقطه‌ی ِ مثلن منطقی‌ترت، توی آن ذهن ِ خراب‌شُده، سعی دارد حالی‌ات کُند همین‌طور افسرده و بیمار، در دوری‌اش می‌مانی؛ می‌خواهد به‌ات بقبولاند، تنها راه نجات‌ات، این‌که دوباره بخندی و شاد باشی و سرزنده‌گی را تجربه کنی، در این‌ست که بجوری‌اش؛ بروی دُنبال‌اش و پیداش کنی امّا، امّا مگر خودت این‌ها را، از قبل نمی‌دانستی؟ مگر نمی‌دانستی اوضاع این لعنتی، این جهان کوفتی، بدون «او» دُرُست نمی‌شود؟ می‌دانستی، خوب هم می‌دانستی، امّا چه فایده...

بعد یادش، خیال‌اش، می‌آید توی ذهن‌ات؛ به آن صورت‌اش فکر می‌کنی و زنانه‌گی‌اش، معصومیت توی نگاه‌اش و لباس‌های رنگ و وارنگ‌اش، این‌که چه‌قدر همه‌چیز تمام بود و رسیده؛ این‌که لب‌هاش، بالاتر از شیرین‌ترین ِ میوه‌ها بود و باز هم آن زنگ ِ لعنتی، آن زنگ ِ بی‌خود، پِی‌اش را می‌گیرد و باز هم «عاشق شو اَر نه روزی، کار جهان سر آید»... آن همه زیبایی که داشت و مَه و مَه‌رویان را، به هیچ‌اش نبود. و بعدتر باز، آن ناز کردن‌هاش و آن خرامان راه رفتن‌اش، آن گام‌های شمرده‌اش، حتا آن وقت که به‌ات پُشت می‌کرد و می‌رفت، حتا آن وقت که گُذاشت و رفت و خرامان و زیبا رفت، مثل ِ شعر، امّا دل‌ات را به درد آورد...

به این‌جاش که می‌رسی، سرت تیر می‌کشد و درد آرام‌ات را می‌بُرَد و بیش‌تر و بیش‌تر، غرق می‌شوی، فرو می‌روی در خودت و چراغ‌های شهر، همه‌گی مات می‌شود و این‌بار، یک صدای دیگر، مُدام توی کَلّه‌ات می‌چرخد و می‌چرخد و تکرار می‌کند:

دُنیا وفا ندارد، اِی نور ِ هر دو دیده

و مُدام تکرار می‌شود و تکرار می‌شود و تکرار...

دوست داشتید، از این‌جا هم بشنویدش.

از دیدنی‌ها

noreply@blogger.com (Masoud) — Sat, 24 Dec 2011 16:04:00 +0000

دیدنی بود هر آن‌چه با دستان ظریف‌اش می‌کرد. سیگار را جوری می‌گذاشت بین آن انگشتان ِ کشیده‌اش که گویی، بهترین جایی بود که می‌شد برای آن سیگار تصور کرد و مجبورم می‌کرد به اقرار این‌که بگوی‌ام «حرکات‌اش آئینی بود». توی همان جمع‌های شلوغ، توی کافه‌های دودگرفته‌ی تهران، که من یک گوشه‌ی میز نشسته بودم، بود و صُحبت می‌کرد و به‌وقت‌اش که می‌شد، یه کمی مکث. آن انگشتان کشیده، روی میز جلو می‌رفتند و پاکت سیگار را پیدا می‌کردند. بعد، انگاری نیازی به نگاه کردن نداشته باشد، آن دست‌ها، آن دست‌های سفید و ظریف، سیگاری بیرون می‌کشیدند و می‌بُردند سمت لب‌هاش. حرف می‌زد؟ مکث کرده بود؟ نفهمیدم هیچ‌وقت بس که شیفته‌ی آن دست‌هاش می‌شدم و هوش و حواس می‌رفت سمت‌شان و بعدترش، وقتی که سیگار بین لب‌هاش بود، آن یکی دست‌اش، با لوندی، فندک را بالا می‌بُرد و روشن‌اش می‌کرد سیگار را. کام ِ اول، کام ِ تلخ‌تر را که می‌گرفت، دودش را توی هوا می‌فرستاد و پخش می‌شُد این دود و چشمان‌ام مسیرش را دُنبال می‌کرد و پخش می‌شُد رشته‌ی نگاه‌ام...

دوباره که می‌دیدم‌اش، حرف زدن را از سر گرفته بود و دست‌هاش، آن دست‌های سفید ظریف، انگار که می‌رقصیدند و با دود سیگاری که بین انگشت‌هاش بود، شکل‌ها می‌ساختند. حرف می‌زد و حرف می‌زد و به‌وقت‌اش، مکثی می‌کرد و می‌مانْد و دوباره کامی می‌گرفت اما هیچ نمی‌فهمیدی که مکث کرده؛ بس که کلمات را به‌وقت جلو می‌بُرد و به‌وقت، استراحت می‌داد و به‌وقت ِ راحتی ِ حرف‌هاش، از سیگارش کامی گرفته بود که من ِ مبهوت در حرکات‌اش، در دست‌هاش، آن دست‌های سفید ظریف، از آن گوشه‌ی جمع، نفهمیده بودم کلام کُجا رفته و همین‌طور مبهوت، همین‌طور خیره...

حرف می‌زد و سیگار می‌کشید و گاهی که یک نفر ِ دیگر حرف می‌زد، آن دستی که سیگار را گرفته بود، می‌رفت زیر چانه‌اش و می‌شُد تکیه‌گاه آن حجم ِ عظیم ِ زیبایی؛ و آن دست‌، آن دست‌ سفید ظریف، که سیگاری بین انگشت‌هاش بود، طاقت می‌آورد آن بار را و دود بود که اوج می‌گرفت از سیگار و صورت‌اش را می‌بُرد توی ابهام. و آن یکی دست‌اش، آن یکی دست سفید ظریف، روی میز، با موسیقی جَز، که پخش بود توی هوا، روی پاکت سیگار می‌رقصید و ضرب می‌گرفت جوری که باورم می‌شُد تمام آن موسیقی، با تاریخ غم‌بار پدیدآورنده‌گان‌اش، از ضرب پیانوی آن انگشتان کشیده‌ی دست ِ چپ ِ سفید ِ ظریف‌اش ساخته...

و می‌گذشت زمان و می‌گذشت زمان و من ِ مَنگ، از آن گوشه‌ی جمع، آئین‌اش را دُنبال می‌کردم و گذر زمان را نمی‌فهمیدم بس که طولانی بود و آن‌جهانی، تا تمام می‌شد سیگار و غلت می‌خورد بین انگشت‌هاش و جلو می‌آمد و دُم‌اش را می‌گرفت و توی زیرسیگاری روبه‌رو، خاموش می‌کرد و دودی که زیاد بود و کم‌تر می‌شد و بعد هم، خاموش. و من، و من ِ مبهوت که به خودم می‌آمدم و فضا را می‌فهمیدم و لب‌خند تحویل می‌دادم و از آن گوشه‌، عیش‌ام را، این‌بار ولی شکل ِ دیگر، ادامه می‌دادم و خیره می‌شدم به صورت‌اش، به آن حجم ِ عظیم ِ زیبایی و غرق می‌شدم و همین‌طور مبهوت، همین‌طور خیره...

که آن، خودش حکایت دیگری‌ست...

دو سه چیزی که از زن‌ها می‌دانم...

noreply@blogger.com (Masoud) — Sun, 27 Nov 2011 02:01:00 +0000

برای ر.ر

شعری بگو، تا امضای‌اش کُنم...‏

‏

یک

در توان‌ام نیست تغییرت دهم

یا حتا آن‌چه را که هستی شرح دهم.‏

هرگز باور نکن مَردی بتواند زنی را تغییر دهد؛

مردانی که این‌طور ادعا می‌کنند

ریاکارانی هستند

که گُمان می‌برند، زن را از دنده‌شان آفریده‌اند!‏

زن، هرگز، هرگز، از دنده‌ی مرد آفریده نشده

بلکه این مرد است که از زهدان زن پدید آمده،‏

هم‌چو ماهی که از اعماق آب بیرون می‌جهد،‏

و یا شاید مثل برکه‌ای کوچک، که از رودی بُزُرگ منشعب شده؛

این مرد است که به دور خورشید ِ زنانه‌گی می‌گردد و می‌گردد

و خوش‌ست با این خیالْ که در جای‌اش، ثابت ایستاده...‏

دو

در توان‌ام نیست چیزی یادت دهم،‏

آن‌گاه که پستان‌های‌ات دائره‌المعارف‌اند،‏

و لب‌های‌ات، خُلاصه‌ای از تاریخ ِ شراب؛‏

تو، زنی هستی که وجودت به‌تنهایی کافی‌ست:‏

روغن از توست،‏

گندم از توست،‏

آتش از توست،‏

تابستان و زمستان از توست،‏

رعد و برق از توست،‏

باران و برف از توست،‏

موج و دریا از توست،‏

همه و همه، هر چه که هست، همه‌شان از توست...‏

حالا، تو بگو؛

چه می‌توان‌ام یادت بدهم ای زن؟

اصلن، مگر ممکن‌ست کسی بتواند سنجابی را به مدرسه بفرستد؟

یا گُربه‌ای را به نواختن پیانو وادارد؟

مگر می‌شود کسی بتواند، کوسه‌ای را راضی کند

تا به راهبه‌ای پاک‌دامن تبدیل شود؟

نه! آموختن به تو غیرممکن‌ست!‏

سه

در توان‌ام نیست رام‌ات کنم،‏

آداب‌دان و شهری‌ات کنم،‏

و یا حتا، غرایز اولیه‌ات را تعدیل کنم؛

که این، ماموریتی غیرمُمکن‌ست!‏

هر آن‌چه را که می‌دانستم، به تو، امتحان کردم

از حماقت‌ام کُمک گرفتم

اما هیچ‌کدام، بر تو اثر نکرد...‏

نه راهنمایی و ارشاد، و نه اغوا و وسوسه!‏

اصیل و بدوی بمان، همان‌طور که هستی!‏

وحشی و پُر شر و شور بمان، همان‌طور که هستی!‏

فکر کُن، اگر بَبر و ادویه‌جات را از آفریقا بگیرند،‏

چه باقی می‌ماند ازشان؟!‏

یا اگرْ نفت و اسب‌سواری را

از جزیرة‌العرب؛

چه باقی می‌ماند برجا؟!‏

نه! همان‌طور که هستی، باش!‏

چهار

در توان‌ام نیست عادات‌ات را تغییر دهم،‏

سی‌سال،‏

سی‌صد سال،‏

سه‌هزار سال‌ست که این‌گونه‌ای؛

طوفانی هستی که در یک بُطری محبوس شُده‌ای؛

بدنی داری که بوی مردان را، هرجا که باشند، حس می‌کند،‏

حمله می‌کند سمت‌شان،‏

و آن‌گاه، با غریزه‌اش، نابود می‌کند تمام‌شان را...‏

باور نکن آن‌چه را که یک مرد درباره‌ی خودش می‌گوید؛

این‌که اوست شعر می‌گوید

و بچه می‌سازد؛

این زن‌ست که شعر را می‌سُراید

و مرد، فقط آن را به نام خودش امضا می‌کند؛

این زن‌ست که بچه را می‌زاید

و مرد، فقط کاغذ زایش‌گاه را امضا می‌کند

تا این‌طور، «پدر» نام بگیرد!‏

پنج

در توان‌ام نیست طبیعت‌ات را تغییر دهم

کتاب‌های‌ام به کارَت نمی‌آیند،‏

حرف‌های‌ام متقاعدت نمی‌کنند

و نصیحت‌های پدرانه‌ام سودی برای‌ات ندارند...‏

تو، ملکه‌ی آشوبی!‏

ملکه‌ی دیوانه‌گی!‏

که به هیچ‌کس تعلق نداری...‏

باش؛ همان‌طور که هستی!‏

تو، درخت زنانه‌گی هستی

که بی‌خورشید و آب،‏

بالا می‌رود و رُشد می‌کند؛

تو، آن پری دریایی هستی

که تمام مردان را دوست می‌دارد

اما عاشق هیچ‌کدام‌شان نیست،‏

با همه‌شان می‌خوابد

و با هیچ‌کدام‌شان!‏

تو، آن زن بادیه‌نشینی

که با تمام قبایل می‌رود

و باکره برمی‌گردد...‏

باش!‏

باش، همان‌طور که هستی

که در توان‌ام نیست تغییرت دهم...‏

نِزار قبّانی

مترجم: مسعود ناسوتی

زنده‌گی و دیگر هیچ

noreply@blogger.com (Masoud) — Thu, 24 Nov 2011 22:36:00 +0000

آیا «یه حبّه قند» به‌خاطر نمایش رابطه‌ی ِ افراد ِ یک خانواده، استفاده از خانه‌ی قدیمی و جمع مهربان ساکن ِ خانه‌، قدیمی و کُهنه‌ست؟ آیا چون سُنت را نقد نمی‌کند، واپس‌گرا و ارتجاعی‌ست؟ آیا از بازگشت به خویشتن حرف می‌زند؟

قبل از هر چیز، در «نقد سینمایی» باید به این نُکته برسیم که آن‌چه را که محتوا می‌نامیم، در واقع جُزئی از فُرمِ اثر است (برای توضیح بیش‌تر، به مقالات دیوید بوردول مراجعه کنید). پس می‌بایست در تحلیل یک اثر سینمایی، بیش‌تر از هر چیز دیگری، به فُرم اثر توجه کنیم و اگر قصد داریم این‌گونه احکامی، هم‌چون «سنتی»، «کهنه» و «واپس‌گرا» را صادر کنیم، فقط بر اساس مضمون فیلم، قضاوت نکنیم. با این مقدمه‌ی کوتاه، به این‌جا می‌رسیم که بیاییم و فُرم فیلم«یه حبّه قند» را با دقت بیش‌تری واکاوی ‌کنیم تا به جواب این سوال برسیم.

«یه حبّه قند»، از لحاظ فُرم، بسیار مُدرن‌ست؛ با آن‌چه که در داستان‌های چند پرده‌ای فیلم‌های سینمای کلاسیک دیده‌ایم، تفاوت بسیار دارد. قهرمان و ضدقهرمان به معنای عام و خاص ندارد. داستان‌اش، گره‌افکنی و گره‌گشایی ندارد. حتا فیلم به طرز هوش‌مندانه‌ای از تمام موقعیت‌هایی که قابلیت دراماتیک دارند (مثل ورود قاسم که می‌شد داستان پُر از اشک و آه عاشقانه‌ای ازش ساخت)، به ساده‌گی عبور می‌کند و سعی می‌کند از ساختارهای مرسوم و غالب، آشنایی‌زدایی کند؛ پس به هیچ عنوان نمی‌تواند فیلمی «کهنه»، «سنتی» و یا «واپس‌گرا» باشد.

در مورد قسمت دوم سوال و نقد سنت باید این نکته را درنظر داشته باشیم که نقد نکردن سُنت، لزومن نشانه‌ی طرف‌داری از آن نمی‌تواند باشد. اما، اتفاقن، این‌جا، می‌شود گُفت با وجود بهره‌جُستن از اله‌مان‌های فراوان ِ زندگی سنتی ایرانی، «یه حبّه قند» فیلمی‌ست که «فردیت‌طلبی» را تبلیغ می‌کند و همان‌طور که می‌دانیم، فردیت‌طلبی، یکی از مهم‌ترین پایه‌های تفکر مُدرن‌ست. در این فیلم، پسند، در ابتدا، به‌خاطر خواست خانواده‌اش، از عشقی که در دل‌اش نسبت به قاسم دارد می‌گذرد و حاضر می‌شود تا با پسر خانواده‌ی وزیری که وضعیت مالی خوبی دارند، ازدواج کند. فیلم، آشکارا در این مورد، بعد از مرگ خان دایی، و رفتن متاثرکننده‌ی قاسم، نشان می‌دهد که چه سمت و سویی دارد. پسند بعد از تمام این ماجراها و اتفاق‌ها، به جایی می‌رسد که متوجه می‌شود تصمیم ِ شخص ِ خودش، بر آن‌چه که مادر و خانواده‌اش برای‌اش درنظر دارند، مهم‌تر است و در نهایت، تصمیم می‌گیرد لباس سیاه بپوشد و تا چهل‌ام دایی، در مورد ازدواج‌اش با پسر خانواده‌ی وزیری، صبر کند. تمام فیلم، مسیری را طی می‌کند تا پسند، از آن دختر بیش از حد ماخوذ به حیا، به زنی مستحکم تیدیل شود که بالای سفره (جای بزرگ خانواده) می‌نشیند و تصمیم خودش (بخوانید فردیت‌طلبی‌اش) را مهم‌تر از هر چیزی بداند.

می‌گویند «یه حبّه قند» از نظر فُرم ادای فیلم‌های مدرن را در می‌آورد، اما در باطن سانتی‌مانتال‌ست و شبیه به سریال‌های تلویزیونی. می‌گویند «یه حبّه قند» چیزی جُز رنگ و لعاب نیست و ایدئولوژی‌اش عقب‌مانده و مبتذل‌ست. این نظر را قبول دارید؟

مسلمن مخالف‌ام! در سوال بالا از چند قید استفاده شُد که راجع به هر کدام‌شان می‌شود بحث‌های طولانی‌ای کرد. اولن این «ادا درآوردن» از آن حرف‌هاست که به ساده‌گی نمی‌شود آن را ثابت کرد. کسی که چنین اتهامی به فیلم وارد می‌کند، پیش از هر چیز، باید بتواند آن‌را اثبات کند که خوش‌بختانه یا متاسفانه، تا به‌حال، بُرهانی در اثبات این نظر نشنیده‌ام. مخالفان فیلم که تمام آن را ادا می‌دانند، نهایتن به این می‌رسند که فیلم زیبایی‌ست، کارگردانی خوبی دارد، ولی این‌ها فایده‌ای ندارند چون فیلم به نتیجه‌ی خاصی نمی‌رسد. آشکار است که این حرف‌ها، از جنس سینما نیستند و بیش‌تر به حرف‌های کوچه‌بازاری شبیه‌اند. در سینما، می‌بایست برای هر اله‌مان، کارکردی پیدا کنیم و در چهارچوبِ کلیتی که فیلم قرار است بسازد، درباره‌ی آن بحث کنیم.

مسئله‌ی دوم استفاده از صفات «سانتی‌مانتال» و «تلویزیونی»ست. این‌جا فرض شُده، تمام فیلم‌های تلویزیونی، سانتی‌مانتال هستند؛ که خُب به‌گمان‌ام، رد این مسئله آن‌قدر ساده و واضح‌ست که می‌شود به راحتی از آن گُذشت. وقتی از لفظ سانتی‌مانتال استفاده می‌کنیم، در حالت عمومی، منظورمان این‌ست که فیلم، در نهایت فقط به دنبال احساسات‌گرایی‌ست و از عمد، قصد دارد به نحوی، خود اثر، و متعاقب آن بیننده‌اش را، از چهارچوب عقلانیت خارج کند. صفت سانتی‌مانتال، چون بیش از حد قابل تفسیر است و حتا می‌شود با مجموعه دلایلی یک‌سان، هم‌زمان، آن را رد یا اثبات کرد، این‌جا هم در نهایت به یک نظر فردی و سلیقه‌ای تقلیل پیدا می‌کند. نظر من این‌ست: فیلم، برای مثال، همان‌طور که قبل‌تر هم گفتم، با بازگشت قاسم، می‌توانست وارد چرخه‌ای شود که بیش از حد مخاطب‌اش را احساساتی کند، ولی به عمد از آن می‌گذرد. با توجه به این‌که می‌توان مثال‌های دیگری هم پیدا کرد که فیلم، به عمد، از این‌گونه احساسات‌گرایی رایج می‌گذرد، به‌هیچ‌وجه سانتی‌مانتال نیست.

همان‌طور که در جواب سوال قبل هم گفتم، به‌نظرم، «یه حبّه قند»، از همه لحاظ مُدرن‌ست. فُرم روایی ساختارشکنانه‌ای دارد و در مضمون هم، «فردیت‌خواهی» را ارئه می‌دهد، پس نه تنها ایدئولوژی عقب‌مانده‌ای ندارد، بلکه به نسبت بسیاری از فیلم‌های امروز سینمای ایران، نو، مُدرن و پیش‌رو است.

«یه حبّه قند» شُما را یاد سینمای زنده‌یاد علی حاتمی می‌اندازد؟ مثلن خاطره‌ی «مادر» را زنده می‌کند؟ اصلن «یه حبّه قند» شُما را یاد فیلمی می‌اندازد؟

فیلم از لحاظ تعدد شخصیت‌ها، جمع‌شدن اعضای یک خانواده در خانه‌ی پدری‌شان، دور یک شخصیت مُسن‌تر، شاید شباهتی با «مادر» علی حاتمی داشته باشد ولی این کُجا و آن کُجا! سینمای مرحوم حاتمی، از لحاظ مضمون به‌خصوص، به‌خاطر آن‌وجه پُررنگ‌اش که هاله‌ای از تقدس به دور گذشته می‌کشید، اصل‌اش را بر «نوستالژی» بنا کرده بود و شخصیت‌هایی داشت که همه‌شان از امروزشان، به خاطر مُدرن شُدن زندگی، می‌نالیدند، بسیار متفاوت از «یه حبّه قند»ی است که به‌هیچ وجه گذشته‌گرایی را تقدیس نمی‌کند. همان‌طور که گفتم، فیلم، به نوعی، آن عمل سنتی که مثلن خانواده به‌جای دخترشان، برای ازدواج تصمیم می‌گیرند را، به‌کل، نفی می‌کند. برای عقلانیت فردی ارزش قائل می‌شود و نشان می‌دهد اله‌مان‌های زندگی مدرن (برای مثال آن گوشی آی‌فون، ال‌سی‌دی و ...) چه‌قدر می‌تواند در زندگی تنیده شوند، بدون این‌که ایرادی داشته باشند. پس، این نگاه مدرن میرکریمی، با آن نگاه غم‌خوارانه‌ی علی حاتمی به گذشته، از زمین تا آسمان فرق دارد.

علاوه بر این، شاید عده‌ای بگویند، فیلم به «مهمان مامان» مهرجوئی شبیه‌ست. این‌جا، باز هم شاید بتوان گفت از لحاظ موقعیت شباهت‌هایی وجود دارد ولی در فیلم مهرجوئی، ما با قصه‌ای طرف بودیم که اوج و فرود داشت. گره‌گشایی و گره‌افکنی داشت و بیننده را با استفاده از قُلاب خط روایی‌اش به فیلم نگه می‌داشت ولی در فیلم میرکریمی، اصلن داستان فیلم، ابتدا و انتهای مرسوم را ندارد. اگر بیننده با فیلم همراه می‌شود، به خاطر حرکت در طول فیلم (روابط علی و معلولی) نیست، بلکه به‌خاطر جُزئیات فیلم‌ست، به‌خاطر حسی‌ست که تمام این خُرده‌روایت‌های حتا شاید بی‌ربط به‌وجود می‌آورند، به‌خاطر فضایی‌ست که نهایت آن، آینه‌ای از زندگی خود ماست؛ این‌هاست که باعث می‌شود «یه حبّه قند» فیلم متفاوتی به‌نظر برسد. علاوه بر این،«مهمان مامان» مهرجوئی (که اصولن فیلم‌ساز شلخته‌ای‌ست و فیلم‌های‌اش، با ایرادهای کارگردانی هم‌راه هستند) از لحاظ کارگردانی، با فیلم مهندسی‌شده‌ی میرکریمی، که میزانسن‌های‌اش همه‌گی با صرف وقت بسیار طراحی و اجرا شُده‌اند، تفاوت بسیار دارد.

اگر بخواهم از فیلمی نام ببرم که شبیه به «یه حبّه قند» میرکریمی‌ست، شاید اثر جاودانه‌ی ابراهیم گلستان،«خشت و آینه» را مثال بزنم که البته شاید در ظاهر، مثال دوری به‌نظر بیاید. هر دو فیلم، فُرم مدرن دارند، هر دو فیلم با وسواس بسیار (در «خشت و آینه»، گلستان به‌خاطر شکستن یک لنز، حاضر می‌شود یک‌سال صبر کند و یا میرکریمی، برای ساختن دکور، می‌خواهد تا درختانی از شهر یزد برای‌اش بیاورند)، و با تاکید بر جُزئیات ساخته شُده‌اند. هر دو فیلم، مفهوم کارگردانی را در سینمای ایران چند پله‌ای بالا بُرده‌اند و البته، هر دو فیلم، با نظرات منفی بی‌ربط بسیاری مواجه شده‌اند.

به‌نظر شُما، «یه حبّه قند» درام ضعیفی دارد؟ آیا شخصیت‌ها بی‌دلیل در فیلم پرسه می‌زنند و علت حضورشان معلوم نیست؟

اول باید بپذیریم که لزومن، تمام فیلم‌ها، به یک اندازه قرار نیست از درام استفاده کنند. می‌شود از سینمای کلاسیک ِ جان فورد و یا هیچکاک مثال زد که درام در فیلم‌شان، حرف اول را می‌زند و همین‌طور می‌شود از سینمای مُدرن و یا تجربیِ فلینی و یا حتا کیارستمی مثال آورد که در فیلم‌های‌شان، درام آن مفهوم مقدس را ندارد و قرار نیست فیلم، به آن مفهوم کلاسیک‌اش، قصه‌گو باشد. این مسئله که فیلم تا چه حد از درام استفاده می‌کند، تمامن به استراتژی فیلم بسته‌گی دارد.

در فیلم «یه حبّه قند»، مثل بسیاری از فیلم‌های مدرن دیگر، با درام کلاسیکی مواجه نیستیم. این‌جا، در سینمای مدرن، فضاسازی‌ست که اهمیت بیش‌تری پیدا می‌کند. مفهوم کارگردانی پیچیده‌تر می‌شود و مخاطب، از لحاظ فکری و ذهنی درگیر فیلم می‌شود. میرکریمی، تمام تلاش‌اش را کرده تا فیلمی بسازد که در وهله‌ی اول، بتواند حس زنده‌گی، چیزی که برای هر انسان زنده آشناست را در فیلم‌اش جاری کند. برای این منظور، به سراغ تمام اله‌مان‌هایی رفته که ممکن‌ست، برای رسیدن به این هدف، مفید باشند. در فیلم‌اش، به جُزئیات، توجه فراوان شُده (یک نمونه از بی‌شمار نمونه‌ی ممکن، شاید دقت فوق‌العاده‌ی کارگردان به آن درخت ِ خاصِ توی باغ باشد که زنبورها، فقط آن‌جا هستند و هرکس از آن قسمت می‌گذرد در معرض نیش زنبور قرار می‌گیرد، باشد)؛ جُزئیاتی که همه‌شان، در کنار هم، کلیتی را می‌سازند و ناخودآگاه (و شاید در مرحله‌ای بالاتر خودآگاه) مخاطب را به‌کار می‌گیرند و او را به مفهوم ساده‌گی زنده‌گی، ملموس بودن‌اش و تلخ و شیرین بودن‌اش، نزدیک می‌کند.

این فضاسازی، به‌هیچ وجه ممکن نیست مگر کارگردان درک درستی از ابزار سینما داشته باشد. فیلم‌برداری حیرت‌انگیز این فیلم، با پیش‌زمینه و پس‌زمینه‌ی پُر از ریزه‌کاری (مفهوم عُمق میدان)، میزانسن‌های شلوغ و عمیق و چندلایه، صدابرداری حرفه‌ای، دکور فوق‌العاده، استفاده از رنگ برای زنده‌بودن تصاویر و بازی‌های خوب بازی‌گران همه و همه دست به دست هم داده‌اند تا با فیلمی تخت روبه رو نباشیم. فیلمی را ببینیم که شادی‌های کاراکترهای‌اش واقعی‌ست، غم‌شان ما را هم محزون می‌کند و به‌جایی می‌رسیم که انگار، خودمان در آن فضا نفس می‌کشیم.

با توجه به این مسائل، شاید بشود گفت راه داشت بعضی از شخصیت‌ها را جا‌به‌جا کرد، حتا می‌شود بعضی‌ها را حذف کرد، می‌شود پسر خواهر بزرگ‌تر را با دختر خواهر کوچک‌تر جابه‌جا کرد و آب از آب هم تکان نخورَد؛ که البته، به‌گمان‌ام همه‌ی این‌ها درست است؛ چون فیلم بر مبنای درام حداکثری شکل نگرفته، روابط علی و معلولی مرسوم ندارد. نکته در این‌ست که مجموع این شخصیت‌ها، با فضایی که در آن هستند، آن حس خاص را بسازند و مخاطب‌شان را درگیر کنند که در این مورد می‌کنند. شاید بشود به ترکیب‌های دیگری از بازی‌گران هم رسید، شاید می‌شد با تعداد کم‌تر و یا بیش‌تری همین فضا را درآورد ولی چون در این حالت موجود، فضا به درستی ساخته شده، نمی‌شود آن را ایراد دانست.

در یک مقایسه‌ی کلی، سینمای میرکریمی از «زیر نور ماه» تا «یه حبّه قند» ایدئولوژیک‌تر و شعاری‌تر شده‌ست و به‌دنیای مدرن پُشت کرده؟

به نظر من این‌طور نیست. میرکریمی اتفاقن از شعارگوئی مستقیم در فیلم‌های‌اش، به جایی رسیده که فهمیده باید همه‌چیز را در ساده‌گی زندگی دید. برای مثال شما را ارجاع می‌دهم به فیلم «خیلی دور، خیلی نزدیک»اش که از لحاظ کارگردانی اثری قابل توجه بود ولی در سکانس نهایی، دکتر درمانده‌ی فیلم، در حالی که داشت توی بیابان تلف می‌شد، دستی، آن هم از بالا او را از فلاکت نجات می‌داد. این موقعیت، حتا برای من که دوست ندارم سینما را نمادین ببینم، بس که سمبلیک و گُل‌درشت‌ست، توی ذوق می‌زند؛ از طرف دیگر، نگاه کنید میرکریمی، آن شعارگویی مستقیم را، در دو فیلم اخیرش، با سینمایی عوض کرده که خود مخاطب، با آن درگیر می‌شود و چیزی را که دوست دارد، از فیلم بیرون می‌کشد.

نُقطه‌ی ضعف فیلم کُجاست؟ چیزی در فیلم هست که آزارتان بدهد؟

در فیلم، چیزی نیست که من را آزار بدهد ولی هنوز، برای خودم، با توجه به استدلال‌های مختلفی که سعی کرده‌ام بکنم، هنوز به نتیجه‌ای مستدل، برای وجود آن سه کلیپ همرا با موزیک، که ناگهان مخاطب را از فضای فیلم جُدا می‌کند، پیدا نکرده‌ام. این سه کلیپ، حس بدی به من نمی‌دهند و حتا فضا را لطیف‌تر هم می‌کنند ولی به‌نظرم، این نوع نقطه‌گذاری، با منطق فیلم جور نیست.

«یه حبّه قند» چه نسبتی با دنیای امروز دارد؟ اصلن فیلم به‌روزی هست؟

در تمام فیلم، ما با مفهوم زندگی آشنا می‌شویم. ساده‌گی زندگی و حتا ابسورد بودن‌اش (صحنه‌ی مرگ دائی) را می‌بینیم. می‌بینیم که چه‌قدر ساده، شادی و عروسی، می‌تواند به خنده و عزا تبدیل شود. این‌ها چیزهایی‌ هستند که هر انسان زنده‌ای، در عمرش، با آن مواجه می‌شود. پس از این لحاظ، فیلم به‌روزتری از«یه حبّه قند» نمی‌شود پیدا کرد!

به‌نظرتان چرا عده‌ای «یه حبّه قند» را با «جُدایی نادر از سیمین» مقایسه می‌کنند؟ چرا این دو فیلم شبیه به‌هم‌اند؟

هر دوتای‌شان فیلم‌های ایرانی‌ای هستند که امسال اکران شُده‌اند و هر دو، کم و بیش موفق بوده‌اند و هر کدام‌شان، به‌نحوی، آن‌چه را که سینمای اصیل می‌نامیم، به مخاطب نشان داده‌اند، پس واضح‌ست عده‌ای بخواهند این دو فیلم را با هم مقایسه کنند. ایراد اما آن‌جاست که وارد جُزئیات می‌شوند و روایت طولی (علی و معلولی) «جُدایی نادر از سیمین» را با روایت عرضی (استفاده از عُمق برای ایجاد فضا) «یه حبّه قند» مقایسه می‌کنند.

در فیلم فرهادی، نُکته‌ی حیرت‌انگیز، فیلم‌نامه‌ی مهندسی‌شُده‌ی دقیقی بود که همه‌چیزش در امتداد هم بود. هر کدام از نماهای فیلم، حُکم حلقه‌ی زنجیری را داشتند که باعث سرپا ماندن کُلیت استوار فیلم می‌شدند. برای مثال، آن‌جا، آن کیسه‌ زباله‌ای که توی راه‌پله پاره می‌شد، باعث می‌شد پدربزرگ از خانه بیرون برود، راضیه برای یافتن‌اش به خیابان برود (تصادف کند)، راه‌پله کثیف شود، راضیه آن را تمیز کند، راه‌پله لیز بشود، نادر به‌خاطر نبود راضیه در خانه (چون تصادف کرده به دکتر می‌رود) او را هُل بدهد، راضیه به‌خاطر لیز بودن راه‌پله سُر بخورد، بچه‌اش سقط شود و ...

دیدید؛ همه‌چیز در فیلم فرهادی جوری کنار هم چیده شده بود که در خدمت روابط علی و معلولی کلیت فیلم بود. هر اتفاقی، آن‌جا سببیت درست و به‌جای خودش را داشت اما در فیلم میرکریمی، با این نوع روابط سببی رو‌به‌رو نیستیم. همان‌طور که گفتم، توی فیلم میرکریمی می‌شود شخصیت‌ها را حتا کم و زیاد کرد. حتا جاهایی شاید راه داشته باشد بعضی از صحنه‌ها را پس و پیش کرد و فیلم با خللی مواجه نشود. مخاطب حتا ممکن‌ست بعضی از روابط بین شخصیت‌ها و یا حتا دیالوگ‌ها را متوجه نشود ولی هیچ‌کدام این‌ها، او را از لذت فیلم محروم نکند. توی «یه حبّه قند» ما با پی‌رنگی طرف هستیم که قرار است با توجه به فُرم ِ گریزان از داستان‌گویی‌اش، با شخصیت‌ها هم‌راه شویم، توی فضای فیلم غرق بشویم و بیش‌تر از هر چیزی، توسط تمام اله‌مان‌هایی که کلیت فیلم را می‌سازند (فیلم‌برداری، ریزه‌کاری شخصیت‌ها، خُرده روایت‌های فرعی، رنگ و نور و دکور و ...) به فیلمْ قلاب شویم.

پس می‌شود گُفت که هر دو فیلم، بیش‌تر از هر چیزی، در فُرم‌شان با هم متفاوت‌اند؛ هرچند بعد از دیدن فیلم فرهادی، با غم و احساس آزار دیدن از سینما خارج می‌شویم ولی بعد از دیدن فیلم میرکریمی، همراه‌مان انبوهی حس خوب و دوست‌داشتنی خواهد بود.

توضیح: سوال‌های بالا، از ماه‌نامه‌ی «تجربه» بودند.

از سرگردانی‌ها...‏

noreply@blogger.com (Masoud) — Sun, 20 Nov 2011 10:07:00 +0000

تاریخ دقیق‌اش خاطرم نیست. حتا این‌که چه شُد که این‌طور شُدم را دقیق به یاد نمی‌آورم. حتا به‌گمانم چیزی بود که کم کم شکل گرفت و بزرگ شُد و رفت آن بالا، توی ذهن ِ مغشوش و پریشان‌ام. این‌که فهمیدم «زندگی کردن»، مهم‌ترین هدف‌ام از زندگی‌ست. حتا مطمئن هم نیستم این ایده‌ام تا چه‌اندازه درست‌ست فقط می‌دانم که می‌خواهم زندگی کنم. بعدترش یا شاید هم هم‌زمان با این فکر، دیدم این جزئیات به‌ظاهر ساده و بی‌اهمیت چه‌قدر می‌توانند مهم باشند. چیزهایی که شاید باقی مردم نبینندشان، یا حتا بهشان فکر هم نکند. حالا منی که دارم این‌ها را می‌نویس‌ام آدمی هست‌ام در بند جزئیات کوچک. سعی می‌کنم توی زندگی نه‌چندان پُراتفاق‌ام، این جزئیات را ببین‌ام و بهشان اهمیت بدهم. سعی می‌کنم به کارگر ِ ساختمان ِ نیمه‌کاره‌ای که روبه روی ِ خانه‌مانْ می‌سازند نگاه کنم. بفهمم سیگاری که می‌کشد مگناست یا مونتانا. توی ذهن‌ام خیال‌بافی می‌کنم برای آدمی در موقعیت‌اش، شب‌ها، بعد از یک روز کاری سخت، شنیدن صدای هایده چه‌قدر می‌تواند لذت‌بخش باشد...

***

قبل‌تر از این‌که به دنیا بیایم، دایی‌ام رفته بود انگلیس. احتمالن چهار یا پنج ساله بودم که دایی، بعد از پانزده-بیست سالی ایران نبودن، برگشت ایران. با زن ِ فرنگی و دوتا دختربچه‌اش که هم‌سن و سال‌ام بودند. دنیای‌شان، برای‌ام عجیب بود. نمی‌فهمیدم چه به هم می‌گویند ولی حس می‌کردم مثل من نیستند این بچه‌ها. دنیایی که دارند زمین تا آسمان فرق می‌کند. عقل آن موقع‌های‌ام نمی‌توانست تحلیل کند ماجرا را، ولی از دیدن این همه تفاوت در رفتار و گفتار تعجب می‌کرد.

بعدترش که دوباره برگشتند کشورشان، با آن توهمات بچه‌گانه‌ام، فکر کردم همه‌چیز زیر سر ِ انگلیس‌ست! جایی که هستند. جایی که زندگی می‌کنند. دوست داشت‌ام بیش‌تر راجع به انگلیس بدانم. توی همان بچه‌گی کلاس زبان رفتم. کافی بود چیزی ببینم که به انگلیسی نوشته شُده تا مثل وهم‌زده‌ها، بدون آن‌که ازش سر در بیارم، خیره نگاه‌اش کنم. جوری شُد که وقتی سریال‌های انگلیسی را می‌دیدم، خودم را جای شخصیت‌ها می‌گذاشتم. آن آداب‌دانی ِ انگلیسی‌ها، توی فیلم‌های کلاسیک، زندگی اشرافی‌شان، همه و همه برای‌ام مهم شدند. شخصیت‌های محبوب‌ام شُدند خانم مارپل و شرلوک هولمز. حتا توی فوتبال هم، طرف‌دار تیم ملی‌شان شدم. پُل گاسکوئین و تونی آدامز و آلن شیرر و مایکل اوون و استیو مک‌منه‌من. این‌ها شدند بُت‌های من توی فوتبال. وقتی توی جام‌جهانی نود و هشت، اوون یک نیمه‌ی زمین را با توپ دوید و به آرژانتین گل زد، انگار دنیا را به من دادند. توی همان بازی، بعد از اخراج احمقانه‌ی دیوید بکهام و باخت‌شان توی پنالتی، بیش‌تر از حذف ایران توی همان تورنمنت، اشک ریختم. انگلیسْ تمام دنیای من شُده بود. آرزوی‌ام این بود توی لندن مه‌گرفته و روی آن سنگ‌فرش‌های پیاده‌روهاشان راه بروم. این اولین تصورم از مُهاجرت بود....

***

قانون معروفی توی فیزیک هست که می‌شود بنا بر موقعیت، تغییرش بدهی. مثلن این‌جا، آن شکل تغییریافته‌اش می‌شود چیزی شبیه به این: «بزرگ‌تر که می‌شوی، آن آرزوهای بچه‌گانه از بین نمی‌روند؛ فقط از شکلی به شکل دیگر تغییر می‌کند». عاقل‌تر که شُدم، سعی کردم جوری زندگی‌ام را بچینم تا این جزئیات به‌ظاهر بی‌ربط، در جهت خوشی‌های‌ام باشند. مُدام که جلوتر می‌آمدم دیدم ایران برای زندگی جای خوبی نیست. مطمئن‌ام آن اوهام و خیالات بچه‌گی چیزی بودند که مرا به این سمت کشاندند. تصمیمی که کم‌تر از روی آگاهی بود. چیزی بود که آن پایین‌ها، توی ِ سرم، جایی ته‌نشین شُده بود. ناخواسته در جهت‌اش قدم می‌زدم و جوری زندگی‌ام را می‌چرخاندم که برسم به آن آرزوهای کودکانه. دانشگاهی که رفتم و رشته‌ای که انتخاب کردم هم شاید توی همین مسیر بود. بعدترش چیزهایی دیدم که همه‌مان می‌دانیم. رسیدم به‌جایی که فکر می‌کردم این آن زندگی نیست که من می‌خواهم. منْ آدم ِ خودم بودم و هستم ولی تعاملات‌ام با جامعه، شهر و مردمی که باهاش زندگی می‌کردم، کیلومترها دورتر از تصورات‌ام بود. توی ذهن‌ام می‌گشتم و آن‌جایی را که دوست داشتم باشم را می‌ساختم. نتیجه‌اش چیزی می‌شد از جنس همان خیال‌های بچه‌گی‌ها که حالا کمی شکیل‌تر شُده بودند. چیزی شبیه به نیویورک دهه هفتاد. مردمی که توی خیابان‌های‌شان، انگار آرام‌ترند. کت و شلوار تنگ می‌پوشند. توی کافه‌ها می‌نشینند و حرف می‌زنند. شغل و کارشان دست خودشان‌ست. فردیت دارند. هم پول درمی‌آورند و هم بلدند چه‌طور خرج‌اش کنند. خوش‌گذرانی دارند. شب‌نشینی دارند. زوری بالاسرشان نیست....

این تصویرها و فکرها نتیجه دادند. شُدند یک تجربه‌ی زیستی بینابین. سعی کردم تا جایی که می‌شود از زندگی‌ای که این‌جا دارم لذت ببرم. جوری زندگی کنم که می‌خواهم. شاد باشم، بخندم، خوش‌گذاری کنم ولی امان از همان جزئیات ِ بی‌ربط. یک‌دفعه چیزی از جایی می‌رسید که می‌زد و خراب می‌کرد همه‌ی آن‌چیزهای خوب را. می‌خواست بخش‌نامه‌ی ِ بی‌ربط ِ آموزش ِ دانش‌گاه باشد و یا دربه‌در ماندن برای خرید یک پاکت سیگار، ساعت دوی شب، توی پای‌تخت ایران، تهران. این‌ها می‌آمدند و اذیت می‌کردند و به آن دنیای خیالی‌ای که از مهاجرت برای خودم ساخته‌ام وزن بیش‌تر می‌دادند. جوری که جایی، تصمیم‌ام را گرفتم. تصمیم گرفتم آروزی‌ام را عملی کنم: «مُهاجرت به ینگه‌ی دُنیا»...

***

اما چیزی که فکرش را نمی‌کردم پیش آمد. جوری شُد که دوباره آن وجه ِ جزئیات‌طلب‌ام، سانتی‌مانتال شُد. برای هرچیزی دل‌اش تنگ می‌شد. می‌گفت فرضن که رفتی، می‌دانی که لذت قدم زدن توی ولی‌عصر را از دست می‌دهی؟ می‌دانی دیگر نمی‌توانی دست معشوقه‌ات را بگیری و روی پل سفید اهواز قدم بزنی؟ می‌دانی دوستان‌ات، بعد از رفتن تو، دوباره توی همان کافه‌های دور و بر تئاتر شهر می‌نشینند و حرف می‌زنند و آسمان‌ریسمان می‌بافند؟ می‌دانی؟ اصلن می‌فهمی این چیزها را؟ من را می‌گویی، سخت‌تر شُد اوضاع‌ام. این‌همه آدم دوست‌داشتنی و موقعیت‌های ناب این‌جا هست که باید به همه‌شان پُشت ِ پا بزنی. به‌جایی رسیدم که دست‌هام به رعشه اُفتادند. نه می‌شود ماند و نه می‌شود رفت. سخت است. خیلی سخت...

***

حالا این‌ها را که می‌نویسم دو مُدل امتحان ِ زبان داده‌ام. چندتایی رزومه نوشته‌ام. شروع کرده‌ام به این‌ور و آن‌ور ای-میل زدن؛ از توانایی‌های‌ام برای‌شان می‌گویم تا بگویند بیا دانش‌گاه ما. بیا این‌جا دُکترای‌ات را بگیر. بیا پیش ِ ما زندگی کن‌. بیا پیش ما آرزو‌هات را عملی کن. و منی که مثل یک ربات بی‌احساس، یا شاید هم مثل یک انسان مسخ شُده، در شرایطی که می‌دانم دارم زندگی‌ام را دو پاره می‌کنم، ای-میل می‌زنم و روزمه می‌فرستم. تا این‌که شاید، شاید، جایی باشم که برای دیدن ویدئوهای یوتیوب، مجبور نشوم به زمین و زمان بد و بی‌راه بگویم...

خنده‌دار است؟! باور کُنید خودم هم نمی‌دانم...

بدون عُنوان

noreply@blogger.com (Masoud) — Sat, 22 Oct 2011 18:42:00 +0000

آدم‌ست دیگر، حال‌اش بالا و پایین دارد؛ گاهی بد، گاهی خوب، و ندرتن خیلی خوب، مثل امروز...‏

بعد خوش‌حال می‌شوی که وب‌لاگ داری و فکر می‌کنی بین این همه بالا و پایینی که نوشته‌ای، می‌شود، جایی، گوشه‌ای، به این روز خوب هم اشاره‌ای کنی، جوری که حتا، ذخیره‌ای بشود برای آینده‌ات، جوری که ثبت‌اش کنی، جایی، برای همیشه...‏

عاشقانه‌ای از نزار قبانی

noreply@blogger.com (Masoud) — Tue, 20 Sep 2011 07:04:00 +0000

دوست‌ات می‌دارم... دوست‌ات می‌دارم... و این امضای من است! ‏

یک

آیا شک داری که تو،‏

شیرین‌ترین و مهم‌ترین زنِ دُنیایی؟

آیا شک داری که وقتی یافتم‌ات،‏

کلیدِ تمامیِ درهایِ جهان از آنِ من شُد؟

آیا شک داری وقتی دست‌ات را گرفتم،‏

جهان دگرگون شُد؟

شک داری بزرگ‌ترین روزِ تاریخ

و زیبا‌ترین خبرِ دُنیا

لحظهٔ ورودِ من به قلب‌ات بود؟

دو

در کیستی‌ات شک داری؟

تو آن زنی هستی که چشمان‌ات،‏

لحظه لحظه‌ی زمان را مال خودش می‌کند

تو همانی که وقتی خرامان راه می‌روی

دیوارِ صوتی را می‌شکند!‏

نمی‌دانم چه بر من می‌گذرد...‏

انگارْ تو اولین زنی

و انگارْ پیش از تو، کسی را دوست نداشته‌ام

و تجربه نکرده‌ام عشق را...‏

بر کسی بوسه نزده‌ام

و کسی مرا نبوسیده انگار...‏

تو، میلادِ من هستی!‏

بودن‌ام را، پیش از تو، حتا به‌خاطر نمی‌آورم...‏

تمامِ وجودم را در بر گرفته‌ای،‏

گویی قبل از عشق و محبّت‌ات

چیزی به نامِ زند‌ه‌گی نمی‌شناخته‌ام...‏

شه‌بانو!‏

انگارْ من، هم‌چون گنجشککی

از سینه‌ات پر کشیده‌ام!‏

سه

دوست دارم بدانم، آیا شک داری که تو،‏

بخشی از منی؟

شک داری که من، آتش را از چشمان‌ات ربوده‌ام

و بزرگ‌ترینِ انقلاب‌ها را رقم زده‌ام؟

ای گُلکم!‏

یاقوت‌ام!‏

ریحان‌ام!‏

شه‌زاده‌ام!‏

بر‌ترین ملکه‌یِ تمام ملکه‌ها!‏

ماهیِ رها در برکه‌ی زنده‌گانی‌ام!‏

تو همانی،‏

که هر غروب، هم‌چون ماه

به میانِ کلمات‌ام می‌آیی...‏

بزرگ‌ترینِ فتوحاتِ من!‏

تو

آخرین سرزمینی که در آن متولد می‌شوم

و در آن دفن می‌شوم،‏

و نوشته‌های‌ام را در آن منتشر می‌کنم!‏

چهار

ای بانویِ بُهت!‏

بانویِ من!‏

نمی‌دانم...‏

نمی‌دانم چه‌گونه امواج، مرا پیشِ پای تو می‌اندازند...‏

نمی‌فهمم چه‌طور سویِ من آمدی

و چه‌گونه، من به سمتِ تو گام برداشتم...‏

با توام!‏

توئی که تمامِ مُرغانِ دریا

غوغا به‌پا می‌کنند تا بر سینه‌ات،‏

آشیان بسازند؛

نمی‌دانی،‏

نمی‌دانی که چه لذتی‌ست

دست کشیدنِ بر تو...‏

ای بانویی که به ترکیبِ شعر وارد می‌شوی!‏

تو همانی

که هم‌چون شن‌های دریا، گرمی؛

و دل‌نشینی

مثالِ شبِ قدر!‏

تو، در را به روی‌ام باز کردی

و آن‌گاه، عمرِ من، آغاز گرفت...‏

پنج

چه‌قدر شعرم زیبا شُد،‏

وقتی که در دستان‌ات

روزگار را آموختم،‏

و چه‌قدر توان‌مند و قوی شُدم

آن‌گاه که خداوند به من بخشید

تو را...‏

شک داری

که شراره‌ای از چشمانِ منی

و دستان‌ات

امتدادِ نورانیِ دستانِ من‌ست؟

شک داری

که تو

همان کلامی که بر لبانم جاری شُده؟

شک داری؛

دل‌بَرَکم هنوز هم شک داری

که من توام

و تو منی؟!!‏

شش

ای آتشی

که به باد می‌دهی دودمان‌ام را!‏

میوه‌ای که ثمر می‌دهی

شاخه‌های‌ام را!‏

ای جسمی که هم‌چون

شمشیر می‌بُرَد

و مثالِ آتش‌فشان

همه‌چیز را بالا و پایین می‌کند!‏

سینه‌ای که مثالِ مزرعه‌های تنباکو

عطر می‌پراکند

و هم‌چون توسنِ چابکِ نجیبی

می‌تازد به سوی‌ام!‏

بگو؛

به من بگو،‏

چه‌گونه از امواجِ طوفان

برهانم خود را؟

بگو به من،‏

چه کنم با تو؟!‏

وقتی که شیدایِ تو هستم؟

بگو چاره چیست؟

حالا که به مرزِ جنون کشانده مرا

اشتیاق‌ات...‏

هفت

آی بینی‌ات یونانی و

و گیسوان‌ات اسپانیایی!!‏

ای که بی‌مثالی

تا قرن‌ها!‏

آی زنی که پا برهنه

در رگ‌های من

می‌رقصی!‏

از کُجا آمده‌ای؟

چه‌گونه آمده‌ای

این‌گونه در من؟

تنها رحمتِ خداوندگار بر من!‏

فورانِ عشق و محبت‌ام!‏

دُردانه‌ام!‏

آه...‏

چه دست و دل‌باز بوده

خدا

در بخشیدنِ تو به من...‏

شعری از نِزار قبّانی

مترجم مسعود ناسوتی

ترجمه‌ی تنهایی

noreply@blogger.com (Masoud) — Fri, 02 Sep 2011 12:05:00 +0000

«راننده تاکسی حکایت ِ «تنهایی»ست؛ شاید کمتر فیلمی در تاریخ سینما چُنین از در تصویر کردن ِ دقیق و عمیق ِ تنهایی ِ یک انسان موفق بوده باشد. تراویس، آن‌طور که فیلم نشان می‌دهد، نه مجنون است، نه عقب‌اُفتاده، نه حتی گُریزان از جامعه. فقط تنهاست. مبارزهٔ او نه با فساد و تباهی، بلکه با تنهایی‌ست. اگر از جامعه متنفر می‌شود، و دیگران را (هم‌چون راوی بوف کور) «رجاله» می‌بیند، برای آن است که تمام تلاشش برای برقراری ارتباط، و یافتن ِ «هم‌صُحبت» ناکام می‌ماند. آن‌چه او را در این مسیر تراژیک پیش می‌برد، مجموعه‌ای سوءتفاهم است و بس. و فیلم خیلی خوب نشان می‌دهد که همهٔ سرنوشت تراویس در آن لحظه‌ای رقم می‌خورد که بتسی در سینمای نمایش‌دهندهٔ فیلم‌های مبتذل دچار سوءتفاهم می‌شود؛ و برای تراویس راه بازگشتی نیست.‏

راننده تاکسی حکایتی آشنا از عشقی ناکام است؛ بهترین شکلی که از چنین حکایتی می‌توان تجسم کرد. هر کس زمانی به‌نوعی شکلی از چنین احساساتی را تجربه کرده باشد، انعکاسش را در فیلم خواهد یافت.»...‏

از مقدمه‌ی مجید اسلامی بر فیلم‌نامه‌ی «راننده تاکسی»؛ به قلم ِ پل شریدر و به ترجمه‌ی فردین صاحب‌الزمانی؛ نشر نی؛ ۱۳۸۴

سه پیش‌نهاد دیگر

noreply@blogger.com (Masoud) — Tue, 09 Aug 2011 03:28:00 +0000

فیلم:

(Performance (1970

حقیقتن یک فیلم غافل‌گیرکننده. در عجیب و رادیکال بودن این فیلم، می‌شود به این مسئله اشاره کرد که میک جگر –ستاره‌ی بسیار مشهور گروه راک رولینگ استونز- وقتی تازه در اواسط فیلم ظاهر می‌شود، موزیک ِ غالب، صدای سنتور است! در شرایطی که انتظار می‌رود در فیلمی که ستاره‌ی رولینگ استونز حضور دارد بیش‌تر موزیک راک بشنویم –که کم هم نمی‌شنویم- صدای سنتور و صدای یک خواننده‌ی سنتی ایرانی، صدای غالب حاشیه‌ی صوتی دو سکانس مهم از فیلم‌ست.

نکات جالب در مورد این فیلم فقط به همین‌ ختم نمی‌شود. فیلم با توجه به سال ساخت آن –در واقع 1968 که به‌خاطر بیش‌ از حد رادیکال بودن‌اش، کمپانی برادران وارنر، به‌عنوان پخش‌کننده‌ی فیلم، جرئت اکران عمومی‌اش را نداشته‌- بسیار نوآوارنه‌ست. در مواجه‌ی فُرمی با فیلم، عملن با دو نیمه‌ی کاملن مجزا طرفیم. یک نیمه به سبک فیلم‌های گنگستری در لندن، با طنز غزیب و خشونت و صحنه‌های عُریانی بی‌پروایانه، و نیمه‌ی دومی که با آمدن میک جگر، سراسر پُر از دیوانه‌گی‌ست. پر از رنگ و نقاشی و موسیقی. سرشار از تمام آن چیزهایی که از دهه‌ی دیوانه‌ی شصت انتظار می‌رود.

علاوه بر تمام این‌ها، شیوه‌ی تدوین فیلم، به‌خصوص در دقایق ابتدایی، بسیار جسورانه‌ست. ریتم سرسام‌آوری که در نهایت ختم به فوران رنگ و تابلوهای نقاشی می‌شود. پایان‌بندی فیلم هم در نوع خودش غافل‌گیرانه‌ست و اجازه‌ی تفسیرهای بسیار را می‌دهد.

مستند:

(It Might Get Loud (2008

یک مستند ِ تمامن موسیقایی. با حضور سه موزیسین/گیتاریست بزرگ، با سه بک‌گراند مختلف. جیمی پیج افسانه‌ای (یارد بردز و بعدتر لد زپلین)، د ِ اِج (یوتو) و جک وایت. هر سه گیتاریست درباره‌ی نحوه‌ی شروع موزیک‌شان و نوآوری‌ها و ایده‌هایی که داشته‌اند و ... حرف می‌زنند.

شیوه‌ی تدوین این مستند، یکی از نکات جالب آن‌ست. در واقع چهار داستان، به‌صورت موازی جلو می‌روند. قصه‌ی موزیسین شُدن هر کدام‌شان از نوجوانی تا به‌حال (این سه داستان) و داستان ِ بعدی، دورهم جمع شدن‌شان و حرف زدن با هم‌دیگر و اجرای یکی-دو موزیک معروف‌شان‌ست. تدوین این فیلم، با وجود این‌که اطلاعات جذابی از دوران نوجوانی و نهادینه شدن موزیک در وجود هر سه‌نفر برای‌مان نمایان می‌کند، به‌شدت از غرق شدن در هر جزء فیلم، جلوگیری می‌کند. مثلا یک‌کدام‌شان داستانی تعریف می‌کند و بعد اجرایی از موزیکی می‌بینیم و وقتی که بیننده جذب موزیک شُده به طرز ناجوان‌مردانه‌ای همه‌چیز قطع می‌شود و به سُراغ شخصیت بعدی می‌رویم.

نکته‌ی دیگر، وجه حماسی جالبی‌ست که با استفاده از فیلم‌برداری جذاب و متناقض‌ فیلم، به گیتار، یه‌عنوان محبوب‌ترین ساز موسیقی راک داده شُده. شاید اغراق نباشد اگر بگویم نوع تمرکز بر ساز ِ گیتار، و نحوه‌ی نشان دادن‌اش، کما این‌که در پوستر فیلم هم پیداست، هیچ‌کم از به‌تصویر کشیدن یک اسلحه‌ی بزرگ، یا حتا یک گنج ارزش‌مند قدیمی نداشته باشد.

کتاب:

آبی‌تر از گُناه

داستانی‌ست که در سال 1384 دو جایزه‌ی مهم گلشیری و همین‌طور مهرگان را بُرده. نکته‌ی اصلی در این داستان، نحوه‌ی روایت است. سراسر داستان، درواقع یک تک‌گویی‌ست. بدین‌صورت که متهمی برحسب چیزهایی که از او خواسته‌اند، اعترافات‌اش را بیان می‌کند. با درنظر گرفتن این نوع روایت جذاب، سبک داستان‌سرایی و پروراندن شخصیت‌ها، و همین‌طور دادن اطلاعات به خواننده، بسیار غافل‌گیرکننده‌ست. نویسنده –محمد حسینی- در واقع با این نوع روایت، نوآورانه، پیچش‌های داستان‌اش را به‌وجود می‌آورد و به خواننده‌اش رودست می‌زند.

البته به‌گمانم راه داشت شخصیت‌ها پُخته‌تر می‌شدند و تم عاشقانه‌ی داستان، پُررنگ‌تر، و درنتیجه کلیت داستان، جذاب‌تر و تاثیرگذارتر از آب درمی‌آمد. با این‌حال، و با وجود این‌که فصل اعترافات نهایی می‌توانست مقدمه‌چینی بیش‌تر و البته غافل‌گیرکننده‌تری داشته باشد، کتاب خواندنی و جذابی‌ست و پایانی ابسورد دارد.

شناس‌نامه‌ی کتاب:

آبی‌تر از گناه، یا بر مدار هلال آن حکایت سنگین‌بار

نوشته‌ی محمد حسینی

انتشارات ققنوس

سوختن در آب

noreply@blogger.com (Masoud) — Sun, 10 Jul 2011 02:29:00 +0000

خوب‌تر نگاه‌اش که کنی، وسوسه‌انگیز هم هست. حداقل برای مدتی...

نکته‌ی اصلی‌اش «لاقیدی»‌ست؛ به‌هیچ‌چیز و هیچ‌کس، قرار نیست دل ببندی. قرار نیست پای ِ چیزی بمانی. تازه این "قرار نیست" هم از قبل، تعریف نکرده‌ای. می‌شود این‌طور گفت حصاری دور و برت نداری. بخواهی می‌نشینی و نخواستی هم می‌روی. نه کار برای‌ات مهم می‌شود و نه زن‌هایی که می‌آیند و می‌روند. اصلن می‌دانی که چیزی، قرار نیست برای‌ات بماند. فهمیده‌ای همه‌چیز مسخره‌تر از این حرف‌هاست که برای‌اش مرثیه‌سُرایی کنی. پس خودت، از همان اول‌، می‌دانی دست ِ آخر، چیزی نیست که آن انتها، در چنگ‌ات باقی‌مانده باشد...

نتیجه‌اش می‌شود پرسه‌زدن. با همه بودن و با هیچ‌کس نبودن. پوزخندهای همیشه‌گی به مردم عادی و احیانن نداشتن رفیق و تنهایی. اما نه از آن جنس تنهایی‌های مرسوم؛ آن نوع از تنهایی که برای خودت، آقای دُنیا هستی و همه‌چیز و همه‌کس به هیچ‌جای‌ات نیست...

دیدید! شاید غیر ممکن باشد ولی وسوسه‌انگیزست. حداقل برای مدتی...

***

همیشه همه‌چیز رو به جلو نیست

گاهی مجبورید
یک یا
دو قدم
عقب برگردید
از بقیه کناره بگیرید
یک‌ماه از همه‌چیز
دوری کنید
هیچ کاری نکنید
نخواهید که
هیچ‌کاری بکنید
آرامش حُکم‌فرماست
خرامش حُکم‌فرماست
هرچه که طلب می‌کنی
با تلاش زیاد
به‌دست نمی‌آید
ده‌سال
از همه کناره بگیرید
قوی‌تر می‌شوید
بیست‌سال از همه کناره بگیرید
قوی‌تر می‌شوم
در هر حال
چیزی برای بُردن نیست
و
به یاد داشته باش
دومین چیز برتر
در این دنیا
خواب آسوده‌ی شبانه‌ست
و برترین:
مرگ آرام
در این بین
قبض گاز را
به‌موقع بپردازید
و با زنان
زمان قاعده‌گی‌شان
جر و بحث نکنید.

چارلز بوکوفسکی
ترجمه‌ی پیمان خاکسار

پوستر بالا، مربوط به فیلم «کافه‌گرد» است که بوکوفسکی فیلم‌نامه‌اش را نوشته. جُدای این‌که فیلم خوبی‌ست و می‌شود ازش لذت بُرد، به‌نظرم، یکی از بهترین راه‌ها برای آشنایی و نزدیک شُدن به دنیای عجیب و غریبی‌ست، که بوکوفسکی در شعرها و داستان‌های‌اش ترسیم می‌کند. دنیایی که احیانن می‌تواند پیش‌نهادی باشد برای خیلی‌ها، به‌خصوص برای آن‌ها که «خسته»اند.

تصاویر دنیای خیالی

noreply@blogger.com (Masoud) — Fri, 10 Jun 2011 07:55:00 +0000

اکنون کجاست؟
چه می‌کند؟
کسی که فراموش‌اش کرده‌ام...‏

عباس کیارستمی

تصویر چیزی را می‌گفت که به خاطر نمی‌آوردم. به‌گمان‌ام ثبت شُده بود تا لحظه‌ای را ابدی کند. احتمالن چیزی مثل باقی عکس‌ها. دختری خندان در قاب! مشخصن پر از شادی. با ژستی مغرورانه و نگاهی عشوه‌آمیز توی لنز. فکر کردم تا جزئیاتی از لحظه‌ی ثبت عکس به‌خاطر بیاورم ولی انگار همه چیز پاک شُده بود. از نشانه‌های ظاهری ِ عکس، محیط ِ پس‌زمینه و دختر خندان توی عکس، می‌شد چیزهایی فهمید اما برای منی که خودم عکس را گرفته بودم، این‌ها کم بود.

شروع کردم به خیال‌بافی و داستان‌سُرایی. سعی کردم دختر توی عکس را، این‌بار در ذهن‌ام و از روی نشانه‌هایی که داشتم، از نو خلق کنم. شعری برای دستان سفید و کشیده‌اش بگوی‌ام. از چشمان‌اش حرفی بزنم. از لب و دهان داغ‌اش. از خنده‌های مثل شراب‌اش و سفیدی پوست‌اش...

این‌ها خیالی بودند؟ داشتم از روی عکس داستان‌سُرایی می‌کردم یا فقط نشانه‌های عینی را که از دختر به سختی یادم مانده بود، توی ذهن‌ام مرور می‌کردم؟ مهم بود آیا؟ نمی‌دانم... من داشتم دختری را توی ذهن‌ام می‌ساختم که رویایی بود. همه‌چیز تمام بود و بدون ِ ایراد. به گمان‌ام عجیب بود چون روزی، واقعن همین‌طور فکر می‌کردم. فکر می‌کردم فرشته‌ی سپید پوشی‌ست که آمده پروازم دهد. خنده‌دار است؟ می‌دانم. اما به دل‌ام ماند همین‌ها را برای‌اش بگویم...

فهمیدم فراموش‌اش کرده‌ام و نکرده‌ام. که گاهی درباره‌اش فکر می‌کنم ولی این دیگر آن آدم واقعی که می‌شناختم نیست. من، درباره‌ی آدمی فکر می‌کنم که ساخته‌گی‌ست. آدمی که دوست داشتم باشد ولی نبود. احیانن آدمی که فقط در خواب و خیال می‌تواند باشد. آدمی که به قول شاعر* نام و نشانی ندارد. از تصاویر جادوئی می‌آید و خیالی‌ست...

* این شعر را، با تکیه بر دو خطِ آخرش را بخوانید...

عنوان، نام کتابی از بابک احمدی است.

چند پیش‌نهاد

noreply@blogger.com (Masoud) — Fri, 20 May 2011 20:38:00 +0000

کتاب

اگر علاقه‌مند ادبیات پلیسی و رُمان‌های جنایی هستید و کتاب‌های سیاه انتشارات طرح نو و سری کتاب‌های پلیسی قطع پالتویی انتشارات هرمس را قبلن خوانده‌اید، خبرهای خوبی برای‌تان دارم. انتشارات مُروارید –که با کتاب‌های شعرش، معرف حضورتان هست- پنج رُمان پلیسی جدید، منتشر کرده. سه کتاب ارژینال از ژرژ سیمنون و کمیسر مگره‌ی دوست داشتنی به نام‌های «سایه بازی»، «دیوانه‌ای در شهر» و «مشتری شنبه‌ها» و همین‌طور دو کتاب غیر ارژینال که شرلوک هلمز افسانه‌ای، شخصیت اصلی‌شان است به نام‌های «ماجرای جدید شرلوک هلمز» و «شرلوک هلمز در محلول هفت درصدی». کتاب‌های هلمز از این جهت غیر ارژینال هستند که سر آرتور کانن دویل نویسنده‌شان نیست و افرادی دیگر، همان هُلمز افسانه‌ای را دوباره زنده کرده‌اند. با وجود این، هر پنج کتاب خواندنی هستند و عیشی برای علاقه‌مندان رمان‌های کلاسیک پلیسی فراهم کرده‌اند.

مجله

احیانن هر مجله‌خوان ایرانی، با «شهروند امروز» و «مهرنامه»، آشنایی دارد و احتمالن «نافه» را هم می‌شناسد. حالا، همان گروهی که بخش‌های ادبی/هنری/سینمایی «شهروند امروز» و «مهرنامه» را تهیه می‌کردند و پیش از این «نافه» را می‌گرداندند، مجله‌ی جدیدی منتشر می‌کنند به اسم «تجربه». مجله‌ی جدید، همان طرح ِ جلد آشنای دور قرمز را دارد. پر از مطالب خواندنی سینمایی و ادبی و هنری‌ست و می‌تواند خوراک مناسبی برای یک ماه مجله‌خوان‌های ایرانی فراهم کند.

فیلم

علاوه بر فیلم‌هایی که جایزه می‌گیرند و معروف‌تر می‌شوند، همیشه فیلم‌هایی هم هستند که کمی مهجورتر می‌مانند و چه بسا، از دسته‌ی قبلی بهتر هم باشند. از جمله‌ی این فیلم‌های امسال، «ولنتاین غم‌گین»، «کارلوس» و «یک سال دیگر» هستند.
«ولنتاین غم‌گین» یک داستان عاشقانه‌ی بسیار تلخ است که شاید از فرط غم‌ناک بودن هر کسی نتواند تحمل‌اش کند. با این حال، فیلم چه از لحاظ سینمایی و فرم‌اش، و چه از لحاظ احساسی، بسیار کامل است.

فیلم بعدی، یا شاید درست‌تر باشد بگویم سریال بعدی، «کارلوس» است. مجموعه‌ی سه فیلم ِ تقریبن دو ساعته، که برای شبکه‌ی تلویزیونی «کانال پلو» فرانسه، تهیه شده. فیلم داستان اوج و فرود تروریست ِ مطرح دوران جنگ سرد، یعنی کارلوس را روایت می‌کند. کسی که با اندیشه‌های به اصطلاح انقلابی‌اش، باعث و بانی قتل بسیاری از مردم بی‌گناه شد. علاوه بر این‌ها و جُدای درام هیجان‌انگیزش، دیدن رابطه‌ی کارلوس با کشورهای عربی که این روزها درگیر انقلاب هستند، می‌تواند نشانه‌های جالبی برای تحلیل به ما بدهد.

فیلم آخر، فیلم جدید مایک لی انگلیسی‌ست. «یک سال دیگر» که از جهاتی به «رازها و دروغ‌ها»، شاهکار قبلی مایک لی بسیار شبیه‌ست، یک داستان امروزی از آدم‌های تنها و مشکل دار اطراف ما می‌تواند باشد. فیلمی با جزئیات فراوان و بسیار باورپذیر.

وب‌لاگ

این یکی، پیش‌نهادی شخصی‌ست. وب‌لاگی به تازه‌گی ساخته‌ام که در آن عکس‌هایی را که می‌گیرم در آن می‌گذارم. به نوعی، فوتوبلاگ شخصی من است. این لینک‌اش: Captured in a Frame

البته چون وب‌لاگ در دامنه‌ی بلاگ اسپات ثبت شده و این دامنه برای کسانی که در ایران هستند مسدود شُده، می‌بایست به نحوی از سد گذشت! البته اگر دوست داشته باشید و اهل گوگل‌ریدر باشید، بدون هیچ دردسری، می‌توانید فیدش را به گودرتان اضافه‌ کنید. خوش‌حال می شوم به آن سر بزنید.

پی‌نوشت: توی نشریه‌ی «تجربه»، من هم یادداشتی درباره‌ی فیلم «قوی سیاه» که بسیار دوست‌اش دارم، نوشته‌ام. بیش‌تر خوش‌حال می‌شوم که آن را هم بخوانید.