برنامه‌نویسی یعنی کشف رابطه. اما سؤال این است که چه کسانی کشف رابطه‌شان قوی می‌شود؟

در این ویدئوی ۲۵ دقیقه‌ای تلاش کرده‌ام از طریق توضیح واژگان این تصویر جالب این سؤال را پاسخ دهم:

ویدئو را اینجا ببینید:

یا در آپارات تماشا کنید:

https://aparat.com/v/zofg6x9

موفق باشید؛
حمید رضا نیرومند 

هر چند پیش از این در مطالب قبلی چند باری درباره «خودمهاری» (Self-Control) صحبت کرده‌ام اما این جلسه فعلاً یکی از کامل‌ترین جلسات است که به صورت منظم‌تر این بحث مهم مطرح شده است:

ویدئوی این جلسه در آپارت آپلود شده است:

مطالب قبلی در این زمینه:

• چرا باید از مغز خود استفاده کنید؟ ( + یک راهکار برای استفاده از مغز: «چرا؟»)
• خودکنترلی (خودمهاری)، عامل اصلی موفقیت (Self-Control)
• صوت: موفقیت در دین و دنیا: مقاله دوم: تکلیف خود را با دین مشخص کنید؛ وگرنه... (فایل صوتی)
• ویدئوی جلسه اول دوره آموزش زبان سی‌پلاس‌پلاس (ویدئویی که خلاصه چندین مطلب در آفتابگردان است)

موفق باشید؛
حمید رضا نیرومند 

فکر می‌کنم ایران تنها کشوری است که مردمش با ۳ تقویم مختلف کار می‌کنند! شمسی به خاطر فرهنگشان، قمری به خاطر دینشان و میلادی به خاطر اینکه بین‌المللی است.

اگر ساعت هوشمند آندرویدی دارید و مثل من نیاز دارید که این سه تاریخ جلو چشمتان باشد؛ احتمالاً به سختی بتوانید هر سه را به این صورت روی ساعت نمایش دهید:

اما من بعد از آزمون و خطای ده‌ها اپلیکیشن و...، آنچه لازم است را پیدا کردم و کار را برای شما راحت می‌کنم.

نحوه انجام:

• اولاً Watch face را روی Analog Dashboard تنظیم کنید.
• اگر نیازی به مناسبت‌ها ندارید، فقط کافی‌ست روی ساعت، Complications Suite را نصب کنید. این برنامه، هر سه تاریخ میلادی و Jalali و Hijri را در خودش دارد. خیلی راحت این کاشی‌ها را در Complications پیدا کنید و روی صفحه ساعت قرار دهید.
• اگر می‌خواهید مناسب‌های ایران و جهان را هم داشته باشید، برای تقویم فارسی، Persian Calendar را روی ساعت نصب کنید. این برنامه چند Complications عالی دارد...

ضمناً اگر نیاز به Complicationsهای بیشتری دارید، واچ فیس Ultra Info Board تا ۷ کاشی را پشتیبانی می‌کند! فقط مشکلش از نظر من این است که ساعتش دیجیتال است. ساعت آنالوگ درکش سریع‌تر است... ای کاش آنالوگ این واچ فیس ارائه شود.

موفق باشید؛
حمید رضا نیرومند 

چند وقت پیش در حین رفتن داخل باغ، یک موتور از سمت راست به ماشین زد و دو سه جای ماشین کمی فرو رفت. با توجه به اینکه چیزی که مردم «مشکل» می‌نامند، برای ما «فرصت» است؛ گفتم فرصت خوبی است که به این واسطه در مورد صافکاری بیشتر تحقیق کنم و آن را هم تجربه کنم.

پس از کمی جستجو با صافکاری PDR آشنا شدم. (صافکاری بی‌رنگ؛ صافکاری‌ای که بر خلاف روش سنتی، تلاش می‌کند تا جایی که می‌شود بدون باز کردن پیچ‌ها و درآوردن قطعات، ماشین را صاف کند و معمولاً ضمانت می‌کنند که متخصص تشخیص رنگ، نتواند تشخیص دهد که صافکاری شده). ابتدا به یک صافکار PDR نشان دادم، گفت ۴ میلیون می‌گیرم، مثل روز اول تحویل می‌دهم. گفتم می‌خواهم هیچ قطعه‌ای باز نشود، گفت: درِ خودرو باز می‌شود اما جزء رنگ به حساب نمی‌آید... گفتم هرگز اجازه نمی‌دهم در را باز کنید! (ماشین پرشیای قبلی را دادم دزدگیر بیندازند، چند جا را باز کردند، از آن روز به بعد همینطور صداهای ویز-ویز شنیده می‌شد...)

گفتم بگذار خودم تجربه کنم. پس از کلی جستجو و بررسی، رسیدم به:

کیت ۸۵ پارچه ابزارهای صافکاری PDR از شرکت L.K.Tools

ابتدا یک ویدئو از آنچه داخل کارتون قرار دارد ببینید:

کیفیت ابزارهای L.K.Tools چطور است؟

هر چند این شرکت، چینی است؛ اما به گفته فروشندگان، «چین خوب» است. من قبل از خرید با چند فروشنده صحبت کردم، همه گفتند: بین محصولات چینی LKTools عالی است. من هم جنس قطعات را بررسی کردم؛ ظاهراً این شرکت خودش این‌ها را تولید نکرده و از شرکت‌های مختلف جمع‌آوری کرده و یک کیت ساخته. انصافاً اکثر قطعات جنس خوبی دارند. (فلزی‌ها عالی هستند) فقط مکش دستی و صفحه زرد و سیاه که قرار است نور بیندازد که موج‌ها را تشخیص دهید، جنس عالی نیست. صفحه زد و سیاهش اصلاً LED ندارد؛ حرفه‌ای‌ترها وسط LED دارد و به فندک ماشین متصل می‌شود و نور تولید می‌کند. بقیه قطعات حداقل برای کار خانگی عالی است. (این دو قطعه هم کاربرد خاصی در کار غیرحرفه‌ای ندارد)

البته همین کیت را شرکت HBM که هلندی است هم ارائه کرده که من جایی موجود پیدا نکردم اما ظاهراً حدود ۵۰ میلیون بود؛ در حالی که من این کیت را حدود ۱۲ میلیون تومان خریدم.

کاربرد ابزارها؟

باید در آپارت جستجو کنید؛ ده‌ها ویدئو در مورد نحوه انجام صافکاری PDR وجود دارد. در کل، روال کلی به این صورت است:

۱- چسب حرارتی مخصوص را در تفنگ قرار دهید و اجازه دهید داغ شود.

۲- متناسب با میزان فرورفتگی، چسبونک‌های مختلف را به محل بچسبانید.

۳- با قُری‌کِش یا چکش ضربه‌زن آهسته چسبونک‌ها را بیرون بکشید...

همین!

برای جدا کردن چسبونک‌ها از تینر ۱۰ هزار استفاده کنید (یا الکل). توجه: تینر ۲۰ هزار باعث می‌شود رنگ ماشین پاک شود!)

بنابراین مهم‌ترین ابزارها در این ۸۵ پارچه، قری‌کش و چسبونک‌ها و چکش و کاردک جداکننده چسب هستند.

موفق بودید؟

من به عنوان اولین کار، با کمی ترس و لرز پیش رفتم و ناشی هم بودم و خواستم همه ابزارها را تست کنم؛ اما در کل راضی‌ام. فعلاً از آن حالت که بخواهد در نگاه اول مشخص باشد خارج شد؛ تا سر فرصت بشینم ریزه‌کاری انجام دهم.

ما هم بخریم؟

به نظر من داشتم این ابزارها در یکی از خانواده‌های فامیل لازم است. گاهی یک ضربه ساده خورده و نمی‌خواهید به صافکاری بدهید، با کمی حوصله و دقت می‌توانید آن را به حالت عادی برگردانید.

موفق باشید؛
حمید رضا نیرومند 

چند روز پیش با خانواده رفتیم کنار یکی از موتورهای آب باغ‌های ساوه ناهار بخوریم. چند درخت پیدا کردیم که زیر آن‌ها بنشینیم. ماشین را کمی دورتر زیر یک درخت پارک کردم، من زودتر پیاده شدم که بروم ببینم جریان آب چطور است... دیدم یک سگ جلو باغ یکی از باغدارها نشسته... تا من را دید چند قدم آمد سمت من و ایستاد. من تا دیدمش یواش حرکت کردم سمت ماشین و به خانم و بچه که تازه پیاده شده بودند گفتم سوار بشید، سگ... ناگهان دیدم سگ به‌دو آمد سمت من! من هم شروع کردم دویدن! من بدو، سگ بدو!! :) ... یک دور دورِ ماشین چرخیدم و او هم با من چرخید، دور دوم را هم چرخیدم اما خوردم زمین (نزدیک بود شلوار پاره شود که نشد، فقط دستم چند زخم سطحی برداشت)! داشتم فاتحه‌ام را می‌خواندم که دیدم سگ نیست! رفته بود بلند شده بود روی پنجره آن سمتِ ماشین که مثلاً خانم و بچه را بگیرد... من از فرصت استفاده کردم سریع سوار ماشین شدم و به‌خیر گذشت!

این اولین باری بود که در عمرم یک سگ وحشی دنبالم کرد! (البته این سگ خیلی عجیب بود! اصلاً پارس نمی‌کرد! حالا نمی‌دانیم می‌خواست بگیرد یا مثلاً روی سینه ما بلند شود و ابراز علاقه کند!؟)

به هر حال، تجربه جالبی بود! با توجه به اینکه متأسفانه دارد سگ در جامعه زیاد می‌شود و خیلی‌هاشان مثل این سگِ دخترِ همسایه ما وحشی هستند و هر روز خبرهایی از مرگ یک کودک در پارک‌ها بر اثر گاز گرفتن سگ منتشر می‌شود، گفتم این موضوع را به اشتراک بگذارم. (من برای ملائکه دلم می‌سوزد که منتظر بودند ما به آن‌ها برسیم اما به سگ‌ها رسیدیم! شرم‌آور است که ویدئوهایی در اینترنت می‌بینیم که در آمریکا ناگهان سگ‌های چهار تا از همسایه‌ها به سگ یکی از همسایه‌ها که در کنارش می‌آید حمله می‌کنند! دردناک‌ترین صحنه عمرم زمانی بود که یک دختر نوجوان حدود ۱۵ ساله یک پاپی آورده بود پارک که مثلاً کلاس بگذارد یا شهوت خودنمایی خودش و خانواده‌اش را ارضا کند، یکی از سگ‌های ولگرد افتاده بود دنبال پاپی او و ظاهراً عاشق پاپی شده بود و قصد داشت همان وسط خیابان با او ازدواج کند! دختر مظلوم [ظلم‌شده از طرف غرب وحشی و طرفداران آن] پاپی را این‌طرف و آن‌طرف می‌کشید و آن سگ ول‌کن نبود! دختر به من و دیگران با التماس نگاه می‌کرد که مثلاً کمک کنیم اما من گذاشتم با فرهنگی که خودش انتخاب کرده کنار بیاید و عبور کردم!)

در اینترنت جستجو کردم، در کشورهای اروپایی و آمریکایی با توجه به اینکه سگ جزئی از خانواده‌شان شده(!)، ویدئوهای مختلفی در مورد ایمنی این موضوع ساخته شده که با جستجو، می‌توانید پیدا کنید. چند راهکار که برخی‌شان پیشنهاد داده‌اند را مرور می‌کنیم:

۱- روی ماشین یا چیزی شبیه به آن بپرید

این نکته جالب بود، من اگر می‌دانستم احتمالاً این را اجرا می‌کردم. سریعاً روی کاپوت ماشین قرار بگیرید (البته که احتمالاً کاپوت کمی پایین برود!)

۲- پیشنهاد من: دور ماشین بدوید

اینطور که من فهمیدم سگ خیلی انعطاف در دویدن دور ماشین ندارد! یعنی سرعتش هنگام دور زدن خیلی کاهش می‌یابد و کم‌کم منصرف می‌شود. عقلش هم نمی‌رسد که از زیر ماشین میانبر بزند!

۳- یک چیز را بین خود و سگ مانع کنید

مثلاً اگر یک پالت آن نزدیکی است، آن را بین خود و سگ بگیرید و با او بچرخید.

۴- اگر سگ گاز گرفته بود و ول‌کن نبود،

یک چوب یا چیزی را از کنار دهانش، بین دندان‌هایش فرو کنید تا چوب را به جای دست و پای شما بگیرد.

۵- اگر کسی را گاز گرفته،

پاهای عقب سگ را بلند کنید و بالا بگیرید. این باعث می‌شود تعادل و نقطه اتکایش به هم بخورد و گاز گرفتن را متوقف کند.

این ویدئو را هم ببینید:

آیا شما تجربه‌ای در این زمینه دارید؟ چه کار کردید؟ اینکه گفته می‌شود اگر بایستید سگ کاری ندارد، درست است؟ انسان در آن شرایط آنقدر می‌ترسد که جرأت ندارد ریسک کند و بایستد! نمی‌دانم جواب می‌دهد یا خیر؛ شک دارم.

از ابزارهای هوش مصنوعی هم در این مورد پرسیدم؛ نتیجه:

اگر سگ (به‌ویژه سگ ولگرد یا وحشی) به سمتت حمله‌ور شد یا دنبال کرد، مهم‌ترین نکته این است که آرامش و خونسردی خودت را حفظ کنی تا رفتار سگ تشدید نشود. در این شرایط می‌توانی این مراحل را دنبال کنی:

۱. توقف کن و ندو

ندو؛ دویدن غریزه شکار را در سگ فعال می‌کند و احتمال حمله را زیاد می‌کند.

اگر ایستاده‌ای، حرکتت را آهسته کن یا متوقف شو.

۲. تماس چشمی مستقیم نداشته باش

نگاه مستقیم به چشم سگ، تهدید محسوب می‌شود.

کمی سرت را بچرخان ولی سگ را با گوشه چشم زیر نظر داشته باش.

۳. آرام آرام عقب‌نشینی کن

رو به سگ بمان اما آهسته و بدون عجله به عقب برو تا فاصله بگیری.

پشتت را به سگ نکن تا غافلگیر نشوی.

۴. خودت را بزرگ‌تر نشان بده

اگر سگ به فاصله کم رسید، دست‌ها یا ژاکتت را بالا ببر تا بزرگ‌تر به نظر برسی. (این مورد را متخصصان خارجی تأیید نمی‌کنند و حتی معتقدند باعث پرخاشگری بیشتر سگ می‌شود!)

فریاد نزن، اما با صدای محکم و قاطع (نه جیغ) بگو: «برو!» یا «ایست!».

۵. مانع ایجاد کن

اگر چیزی مثل کوله‌پشتی، چتر، بطری آب یا حتی شاخه‌ای داری، بین خودت و سگ قرار بده.

اگر مجبور شدی، وسیله را جلو ببر تا به تو نرسد ولی به سگ ضربه نزن مگر در حالت دفاع فوری.

۶. اگر حمله کرد

اگر سگ پرید یا گاز گرفت، عضو غیرحیاتی مثل کیف، ژاکت یا بازو را جلو ببر تا از گردن و صورتت محافظت کنی.

اگر روی زمین افتادی، خودت را جمع کن، دست‌ها را پشت گردن قفل کن و توپ‌مانند جمع شو.

۷. بعد از حادثه

اگر حتی خراش یا گاز سطحی ایجاد شد، فوراً با آب و صابون بشوی و سریعاً به پزشک یا اورژانس مراجعه کن؛ چون خطر هاری و عفونت جدی است.

ماجرا را به دامپزشکی یا شهرداری اطلاع بدهید تا سگ را پیگیری کنند.

موضوع استفاده از سگ واقعاً باید قانون‌دار شود. اگر لباس من پاره می‌شد یا جراحت سنگین پیدا می‌کردم، باید یقه چه کسی را می گرفتم؟ اگر بچه دو سه ساله من را آن سگ گاز می‌گرفت یا بچه از ترس لُکنت می‌گرفت باید چه کار می‌کردیم؟ (بعداً با توجه به اینکه سه جا روی دیوار نوشته شده بود که «در این مکان آشغال نریزید» حدس زدم که آن خاک‌برسر، صاحب باغ، برای ترساندن افرادی که آنجا آشغال می‌ریزند آن سگ را گذاشته! چقدر برخی افراد کوته‌فکر هستند! حالا ما که از آنجا رد می‌شویم چطور؟ سگ می‌تواند این چیزها را متمایز کند؟ نگهداری در آپارتمان هم همینطور. این پاپی همسایه ما چند بار به سمت افراد حمله و پارس کرده و او فقط در این حد که به سگش گفته «دخترم آروم باشد»! قضیه را تمام کرده! [واقعاً مبارک باد این همه پیشرفت به واسطه ماهواره! چقدر باکَلاس شدند!])

موفق باشید؛
حمید رضا نیرومند 

در سال ۱۳۹۵ در مطلب «ایده برای محیط‌های آموزشی: بوردها و پوسترهای آموزشی» دو تا از بوردهایی که برای یکی از دانشگاه‌ها ایجاد کرده بودم را به نمایش گذاشتم:

بورد آموزش سخت افزار

بورد آموزش کابل‌های شبکه

حالا برای مجتمع فنی تهران (نمایندگی ساوه) هم یک تابلو آموزش سخت‌افزار برای دیوار یکی از سایت‌ها ایجاد کردم که زیبا شد:

برای مشاهده تصویر بزرگ‌تر روی آن کلیک کنید:

و یک شبیه‌ساز پیکسل هم ساختیم و در کلاس قرار دادیم که دانش‌پذیرها رنگ دلخواه خود را با آن تولید کنند:

ده سال پیش، در مطلب «یک راه ساده برای نمایش Pixel و رنگ‌های RGB روی مانیتور به دانش‌جویان بدون میکروسکوپ» هم استفاده از میکروسکوپ برای آموزش را توضیح داده بودم:

چه خوب که در گوشه‌ای از مؤسسه، یک میکروسکوپ وجود داشته باشد که دانش‌پذیرها بتوانند گوشی خود را زیر آن بگذارند و پیکسل‌ها را ببینند...

اگر شما هم ایده یا بوردی می‌شناسید که می‌توان در مؤسسات آموزشی نصب کرد لطفاً در بخش نظرات مطرح کنید.

موفق باشید؛
حمید رضا نیرومند 

یکی از راه‌ها برای نابود کردن خلاقیت کودکان، این است که هر چه نیاز دارند سریعاً به صورت آماده برای آن‌ها فراهم کنید! به جای این کار باید شرایطی را فراهم کنید که آن‌ها بتوانند آنچه نیاز دارند را خلق کنند.

مثلاً اگر یک هواپیما نیاز دارد، چه خوب که با حوصله، با کمک خودش یک هواپیمای چوبی بسازید؛ من یکی برای محمدسبحان ۲.۵ ساله ساختم:

ویدئو:

هواپیما را با کمک اره مویی برقی که در این مطلب معرفی کردم بریده‌ام: اره مویی برقی (مارک درمل DREMEL) بخریم یا نخریم؟

یا مثلاً این فرفره‌ها که با یک گِردبُر ساده که به دلر (یا Drill) وصل می‌شود ساخته شده! چوب وسط آن هم چوب بستنی است:

و یا با کمک هم یک لانه برای پرندگانی که جلو پنجره‌مان می‌نشینند ساختیم:

یک سال و نیم پیش هم در مطلب «اسباب بازی خلاقانه برای پسرها» برای یک‌سالگی محمدسبحان این را ساختم: 

آپدیت در ۲۳ مهر ۱۴۰۴: یک ماشین کوچک ساختم که مقدمه بشود برای ماشین بزرگ‌تری که قصد دارم بسازم:

همین‌ها باعث رشد خلاقیت و تولید در کودکان می‌شود.

من در این مطلب به مرور آنچه با محمدسبحان می‌سازیم را به اشتراک خواهم گذاشت...

موفق باشید؛
حمید رضا نیرومند 

هر چند با شنیدن خبر همکاری گوگل و اسرائیل، دوست ندارم تا جایی که ممکن است از خدمات و محصولات این شرکت استفاده کنم، اما به هر حال، دو سرویس جدید گوگل را معرفی می‌کنیم:

۱- NotebookLM Video Overview

ساخت ارائه صوتی با پاورپوینت با هوش مصنوعی

در مورد NotebookLM در مطلب «ساخت پادکست فارسی دو نفره با کمک هوش مصنوعی (شگفتی جدید گوگل با NotebookLM)» صحبت کرده بودم اما کمی بعد از آن، گوگل Video Overview را به آن سرویس اضافه کرد! حالا دیگر می‌توانید یک ارائه ویدئویی که از روی یک پاورپوینت ارائه می‌شود از مطالب خود بسازید و اگر دنبال SEO و یا راحتی کاربران سایت خود هستید، آن ویدئو را در آن مطلب قرار دهید یا از پاورپوینت آن برای ارائه در کلاس‌ها استفاده کنید!

مثلاً من مطلب «دوچرخه برقی بخریم یا نخریم» را تبدیل به ویدئو کردم، این شد:

۲- Google Vids

تدوین (میکس و مونتاژ) ویدئو به صورت آنلاین و در مرورگر!

در مجال‌های مختلف (مثلاً در جلسه اول دوره‌های طراحی وب) گفته بودم که: «دنیا، گریزی از آنلاین شدن و آنلاین کردن همه نرم‌افزارها ندارد!». گوگل خیلی نرم‌افزارها را آنلاین کرده بود؛ نرم‌افزارهایی که با نام‌های ورد، اکسل، پاورپوینت، اکسس و فتوشاپ می‌شناسیم؛ اما تدوین ویدئو مانده بود که بالاخره آن هم انجام شد!

اگر وارد docs.google.com شوید، می‌بینید که گزینه Vids هم به منوی اصلی برنامه اضافه شده!

خیلی راحت و خوش‌دست، ویدئو بیاورید و صدا و متن با انواع انیمیشن و ترنزیشن اضافه کنید و خروجی بگیرید!

فکر نمی‌کنم دیگر نرم‌افزاری مانده باشد که نسخه آنلاین نداشته باشد! اگر سرعت اینترنت کمی بهتر شود، دیگر واقعاً نیازی به نصب هیچ نوع برنامه‌ای روی کامپیوتر نخواهد بود.

موفق باشید؛
حمید رضا نیرومند 

در مورد «انتخاب نام برای پروژه و فرزند و...» می‌شود فراوان صحبت کرد؛ بیش از یک کتاب قطور!

در ویدئوی ۴۵ دقیقه‌ای زیر، نکاتی در این زمینه بیان کرده‌ام که پیشنهاد می‌شود مشاهده نمایید:

https://www.aparat.com/v/zajio6h

خلاصه نکات:

مطالب مرتبط:

- الف یعنی چی؟ آیا معنی اولین حرف الفبای انگلیسی، فارسی، عربی و... را می‌دانید؟

- نکاتی در مورد انتخاب نام دامنه برای سایت (Domain Name)

- چگونه یک آرم طراحی کنیم؟ (راهنمای ترکیب داشته‌ها برای تولید یک آرم یا نشان یا لوگو)

- چه نوع اسم‌هایی در گفتار خودمانی تغییر می‌کنند؟

- یکی از تأثیرات نام در روحیات فرزند

موفق باشید؛
حمید رضا نیرومند

یکی از سخت‌ترین انتخاب‌ها در برنامه‌نویسی، انتخاب زبان Backend است؛ چرا که با طیف گسترده‌ای از زبان‌ها طرف هستیم:

PHP, NodeJS, Python, ASP, JSP, Ruby on Rails, ...

اما خوشبختانه خبر خوب این است که فعلاً علی‌الحساب درگیری اصلی بین سه زبان اول یعنی PHP و NodeJS و Python است. (در هر زمانی چند زبان در صدر هستند؛ مثلاً زمان ما دعوا بین PHP و ASP بود؛ که خوب ASP به رحمت خدا رفت)

چرا Python را پیشنهاد نمی‌کنم؟

به نظر من Python موجی است مانند Delphi و VB و ... که یک روز (که دیر نیست) خواهد خوابید. (۲۰ سال پیش وقتی می‌گفتند فلانی برنامه‌نویس است یعنی دلفی بلد بود! حالا برنامه‌نویسان جدید اسم آن را هم نشنیده‌اند)

بزرگ‌ترین دلیل مرگ زبان‌هایی مانند Delphi و VB از نظر من ساختار غیر مبتنی بر C بود. پایتون نیز همان اشتباه را تکرار کرده است. به‌خصوص حذف آکولادها {} که به نظر من فقط یک احمق می‌تواند این کار را انجام دهد! (البته سازنده این زبان تقصیری نداشته، او قرار بود یک زبان ساده برای آموزش برنامه‌نویسی به دبیرستانی‌ها بسازد که شوخی‌شوخی جدی شد! و من فکر می‌کنم به همان صورت هم به ملکوت اعلا خواهد پیوست) شما تصور کنید، در برنامه‌نویسی دائم پیش می‌آید که هنگام کپی کردن کدها، تورفتگی‌ها از بین می‌رود. اگر در یک قطعه کد پایتون چنین اتفاقی بیفتد، شما باید بشینید کل آن کد را از اول مرور کنید و تورفتگی‌ها را خودتان اصلاح کنید! هیچ هوش مصنوعی‌ای نمی‌تواند به طور ۱۰۰٪ به شما کمک کند!

خلاصه اینکه این Syntax، یک سینتگس حرفه‌ای نیست...

PHP یا NodeJS ؟

حالا چالش اصلی انتخاب بین پی.اچ.پی و نودجی‌اس است. انتخاب فوق‌العاده سختی است؛ چون هر کدام برتری‌های وسوسه‌کننده‌ای دارند.

مزایای PHP نسبت به NodeJS

• PHP از نظر درک، ساده‌ترین زبان برنامه‌نویسی دنیا به حساب می‌آید.
• بزرگ‌ترین عیب NodeJS این است که شما چندین جایگزین برای آن دارید که همه ادعا می‌کنند بهتر از NodeJS هستند! یعنی تا می‌خواهید نود را یاد بگیرید، می‌بینید Deno آمد! تا می‌خواهید دنو را یاد بگیرید می‌بینید Bun آمد! و این قصه ادامه دارد! اما PHP اینطور نیست! شما یک زبان را یاد می‌گیرید و بس!
• PHP دارای صدها تابع توکار (Built-in) است که نیاز شما را به کتابخانه‌ها و کدهای دیگران برطرف می‌کند اما در NodeJS شما برای یک کار ساده (مانند کار با کوکی) باید به کتابخانه‌ها متوسل شوید و برای هر کار ده‌ها کتابخانه وجود دارد که معلوم نیست کدام باگ دارد یا ندارد و کدام حرفه‌ای نوشته شده یا بهینه نیست و خلاصه باید بشینید تک‌تک همه را تجربه کنید!
• NodeJS بر روی هر هاستی اجرا نمی‌شود؛ باید هاست مجهز به NodeJS باشد؛ اما PHP تقریباً بر روی همه هاست‌ها بدون نیاز به تغییر خاصی اجرا می‌شود.
• NodeJS ده‌ها نسخه و آپدیت دارد و تغییرات در هر نسخه تقریباً زیاد است؛ اما PHP اینطور نیست؛ یعنی کدی که ۲۰ سال پیش نوشته بودید تقریباً بدون مشکل روی PHP جدید اجرا می‌شود و کد جدید شما هم روی نسخه‌های قدیمی با حداقل تغییرات اجرا خواهد شد.

مزایای NodeJS نسبت به PHP

• بزرگ‌ترین مزیت نود این است که در حقیقت این زبان همان زبان JavaScript است که شما از قبل بلد هستید و این یعنی هر چقدر نودجی‌اس شما قوی شود، در سمت کلاینت، جاوا اسکریپت شما قوی می‌شود و هر چقدر جاوا اسکریپت خود را قوی‌تر کنید، در سمت سرور نودجی‌اس شما قوی‌تر می‌شود. و این واقعاً چیزی است که عقل حکم می‌کند! یعنی عقل می‌گوید به جای دو زبان، اگر می‌شود، یک زبان را تخصصی‌تر یاد بگیر...
• Node یک زبان Asynchronous (نامتقارن) است و PHP یک زبان Synchronous (متقارن) و این مزیت این زبان را به طور ویژه برای همزمانی‌های زیاد عالی می‌کند. در این مورد در سال ۹۹ در مطلب «دنیای آینده برنامه‌نویسی وب به سمت Fullstack JS پیش خواهد رفت» توضیح داده بودم.
• مزیت پایانی، Syntax جالب زبان جاوا اسکریپت است؛ به ویژه کاربرد ` (بک‌تیک) در اطراف رشته که یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های PHP و دیگر زبان‌ها را حل کرده است.

من با اینکه یک PHPکار هستم، اما در پروژه I'm done تلاش کردم که به طور کامل از NodeJS استفاده کنم؛ هر چند با یک پروژه نمی‌شود تصمیم گرفت، اما من در این سطح نتوانستم با مفاهیم نامتقارن نود.جی.اس کنار بیایم! شاید همان پیشنهاد وب‌سایت‌های مشهور درست باشد: برای تولید CMSها و سامانه‌های مشابه، بهتر است از PHP استفاده شود و برای تولید سامانه‌هایی مانند شبکه‌های اجتماعی و... که همزمانی در آن‌ها مهم است، استفاده از NodeJS بهتر به نظر می‌رسد.

موفق باشید؛
حمید رضا نیرومند 

رسم خوبی است که در هر شهری یک منطقه محل تمرکز یک شغل خاص شده است؛ طبیعتاً تهران نیز اینگونه است.

لیست زیر بخش‌هایی از تهران که می‌توانید کالا یا خدمات خاصی را به طور متمرکز ببینید بیان می‌کند:

کفش: بازار بزرگ تهران، راسته کفاش‌ها یا منیریه

لباس: بازار بزرگ تهران (۱۵ خرداد)

لوازم ورزشی: منیریه

مبل: یافت‌آباد

ابزار آلات: خیابان امام خمینی

کامپیوتر: میرداماد

موبایل: جمهوری

لوازم پزشکی: ولی عصر، سه‌راه جمهوری

لوازم خانگی: شهرک آزادی

چینی‌جات: شوش

پرنده: مولوی

ماهی آکواریومی: خیابان نواب

اگر شما هم منطقه خاصی در تهران را برای کالای خاصی می‌شناسید لطفاً فهرست بالا را در بخش نظرات کامل بفرمایید... یا اصلاً فهرستی برای شهر خود دارید (مثلاً اصفهان، قم، شیراز و...) در نظرات بیان کنید؛ موقع سفر به آن شهر مفید خواهد بود.

موفق باشید؛
حمید رضا نیرومند 

درست است که ۱۱ سال پیش در مطلب «پشه‌بند، بالابر شیشه و دزدگیر ماشین بخریم یا نخریم!؟»، پشه‌بند جالبی معرفی کرده بودم و گفته بودم که عالی است و واقعاً در این سال‌ها همیشه سازنده‌اش را دعا کرده‌ام، اما مشکل پشه‌بند این است که در هوای گرم، در زیر آن چون هوا رفت و آمد کمتری دارد، احساس گرمای بیشتر و به نوعی خفگی به انسان دست می‌دهد. 

مدتی‌ست دارم بررسی می‌کنم که چطور می‌شود بدون پشه‌بند از شر پشه‌ها در امان بود!؟

رفتم سراغ حشره‌کش‌های برقی...

فکر نمی‌کنم کسی به اندازه من در خرید هر چیزی جوانب آن را در ده‌ها سایت بررسی کند؛ و فکر نمی‌کنم در عمرم در مورد چیزی به اندازه حشره‌کش بررسی و تحقیق انجام داده باشم!!! از آمازون آلمان بگیرید تا باسلام خودمان! صدها نظر را خواندم! از بس نظرات متفاوت بود، نتیجه این شد که خودم تجربه کنم...

دلیل این بررسی‌ها هم چالش بزرگی است که انسان با این موجود موذی دارد! تصور کنید از نمرود تا الان این موجود سوهان روح انسان‌ها بوده! یعنی وقتی یکی می‌گوید بشر پیشرفت کرده و مثلاً روی مریخ روبات نشانده، می‌گویم هر وقت بشر توانست از شر پشه‌ها خلاص شود من می‌گویم پیشرفت کرده!!

به هر حال، بعد از بررسی‌های فراوان، ابتدا حشره‌کش شرکت Green Lion را با قیمت حدود ۴.۵ میلیون تومان خریدم اما فروشنده گرامی نتوانست تأمین کند و پولمان را برگرداند! (چه ترفند کثیفی است که یک محصول که ندارند را در فروشگاه قرار می‌دهند؛ آن هم با قیمت پایین‌تر از همه جا و تازه بعد از ثبت سفارش دنبال تأمین آن می‌روند و نهایتاً پول را برمی‌گردانند! وقت و اعصاب آدم را به فنا می‌دهند!!) پس از آن، یک حشره‌کش از شرکت Innoo با قیمت ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان خریدم.

حشره‌کش برقی پشه را می‌کشد؟

اینکه حشره‌کش برقی چطور می‌تواند شر پشه را کم کند، قابل بحث است! یعنی اول باید بحث کنیم که پشه جذب چه چیزی می‌شود؟ علما گفته‌اند که پشه جذب دی‌اکسید کربنی که از دهان فرد خارج می‌شود و همینطور بوی عرق او می‌شود. بنابراین، نور آبی که حشره‌کش‌ها تولید می‌کنند در جذب پشه مؤثر است؟ گفته‌اند که نور آبی باعث اختلال در بینایی و حسگرهای پشه می‌شود نه اینکه او را جذب کند... این حشره‌کش و اکثر حشره‌کش‌ها یک قرص همراه خود دارند که بوی عرق انسان را شبیه‌سازی و پخش می‌کند تا پشه جذب آن شود. در این حالت شاید پشه جذب شود...

تجربه شما چه می‌گوید؟

من حشره‌کش را در حیاط و در خانه برای مدتی استفاده کردم. حقیقت این است که انگار واقعاً کار می‌کند، اما نه صد در صد! یعنی خیلی از شب‌ها واقعاً بدون یک نیش پشه خوابیدم؛ اما گاهی پیش می‌آمد که پشه با وجود نور شدید این حشره‌کش باز هم راه خود را پیدا می‌کرد! و من هم از کسانی هستم که اگر یک نیش بخورم تا صبح خوابم مختل می‌شود! بنابراین این مشکل و مشکلات دیگر که اشاره می‌کنم، باعث شد که کم‌کم دوباره ترجیح بدهم که از پشه‌بند استفاده کنم.

مشکلات حشره‌کش برقی

۱- بزرگ‌ترین مشکل حشره‌کش‌های برقی که نور آبی منتشر می‌کنند این است که این نور خودش باعث جذب حشرات مختلف می‌شود! یعنی ما که خانه‌مان داخل پارک است و پنج تا در و پنجره شب‌ها باز است و یا در حیاط می‌خوابیم، دائم باید نگران جذب انواع ملخ و پروانه‌های خاکستری و مورچه پردار و... باشیم! یعنی صبح می‌دیدیم که داخل اتاق گاهی ده تا حشره بزرگ روی دیوارها نشسته... اما اگر در و پنجره‌ها بسته باشد یا توری بزنید احتمالاً این دستگاه در چند دقیقه کار خودش را کند و بعد خاموش کنید.

۲- نور زیاد آن باعث اختلال در خواب آرام شما خواهد شد. 

۳- مصرف برق: این حشره‌کش ۲۵ وات برق مصرف می‌کند که می‌تواند زیاد باشد. 

۴- جابه‌جایی: اگر مثل من می‌خواهید آن را بین حیاط و خانه جابه‌جا کنید، چالش پریز و... خواهید داشت. (من یکی از اهداف اصلی‌ام این بود که بیاورم حیاط، وقتی سحر برای نماز بلند می‌شوم کنارم باشد که پشه‌ها نماز را کوفتمان نکنند!) احساس می‌کنم اگر از نوع شارژی می‌خریدم بهتر بود... البته که مصیبت باتری آن‌ها هم نباید نادیده گرفته شود. 

بنابراین، هم‌چنان معمای خواب بدون پشه و پشه‌بند برای من حل نشد! (نه تنها خواب، همین حالا در حیاط هستم، در حین نوشتن این مطلب چند پشه پاها و دستی که گوشی را نگه داشته نیش زدند!!)

اگر شما تجربه مفیدی در این زمینه دارید، خواهش می‌کنم ما را بی‌نصیب نگذارید! 

موفق باشید؛

حمید رضا نیرومند

اگر مانند ما برنامه‌نویسان، برای طولانی‌مدت پشت کامپیوتر دسکتاپ می‌نشینید باید بدانید که خطرهای جدی سلامتی شما را تهدید می‌کند. ممکن است در سنین نوجوانی و جوانی این خطرها خودش را نشان ندهد اما از میانسالی به بعد متوجه خواهید شد که چه بلایی سر خود آورده‌اید؛ مهم‌ترین خطرات عبارتند از: آب رفتن ماهیچه گلوتیال، دیسک کمر، تنگی کانال نخاع، گرفتگی رگ سیاتیک، لخته شدن خون در رگ‌های پایین پا و... که همگی موجب پادردها و کمردردها و زانودردهای شدید خواهد شد. 

اورگونومی (ارتفاع مناسب مانیتور، کیبورد و صندلی شما) و داشتن یک صندلی حرفه‌ای، از الزامات است... اما در کنار این‌ها می‌خواهم یک بالش طبی پیشنهاد کنم که فوق‌العاده عمل می‌کند:

این بالش جالب، وزن شما را به طور مساوی روی بخش‌های مختلف باسن تقسیم می‌کند و از این طریق مانع فشار به یک نقطه خاص و یا فشار به ستون فقرات می‌شود. از طرفی جنس آن از فوم حافظه‌دار (Memory Foam) است که نگران فشرده‌شدن آن در طولانی‌مدت نیستید و آنقدر هم نرم است که احساس نمی‌کنید که اصلاً نشسته‌اید. عبور هوا را هم تسهیل کرده، عرق کردن و «کیست درآوردن» (که سال گذشته دو هفته، پدر من را درآورد) منتفی است.

من بدون این بالش سه ساعت بیشتر نمی‌توانم در کلاس‌های برنامه‌نویسی تدریس داشته باشم اما از زمانی که این بالش را با خودم به مؤسسه می‌برم، تا ۹ ساعت بدون ذره‌ای احساس درد تدریس دارم. در خانه هم زمان کدنویسی حتماً باید زیرم باشد وگرنه در عرض چند دقیقه کمردرد و... شروع می‌شود. 

به هر حال، از بین ده‌ها بالش که در موردشان تحقیق کرده‌ام یا خریده‌ام (مثل نشیمن‌های مسخره دونات!) این نشیمن معلوم است که بر اساس تحقیق ساخته شده...

پس از خریدن این محصول جالب از گرین لاین، فهمیدم که از برندهای خوب چین است (چینِ خوب!) بنابراین درباره بقیه محصولاتش جستجو کردم و رسیدم به بالش طبی‌شان:

متکا یا بالش آن‌ها هم انصافاً فوق‌العاده است. به آن نمره ۴.۵ از ۵ می‌دهم؛ اگر فقط چند سانتی‌متر بلندتر بود نمره ۵ می‌دادم.

برای من هیچ چیز در زندگی به اندازه خواب مهم نیست! بعد از خریدن این متکا فهمیدم که یک عمر اشتباه خوابیده‌ام!! باور نمی‌کنید چقدر نرم است! (این هم از فوم حافظه‌دار است)

البته جایی خوانده بودم که خنک است، این را ۷۰ درصد تأیید می‌کنم. به نظرم می‌شد خنک‌تر هم باشد. وقتی سر شما در فوم فرو می‌رود ممکن است کمی احساس گرما در سر کنید (البته چندان اذیت نمی‌کند).

به هر حال من فکر می‌کنم باید یک تجدید نظر روی وسایل سنتی خود مانند متکا و تشک و... داشته باشیم. این‌ها هر چند پیش‌پاافتاده به نظر می‌رسند اما یک روز متوجه می‌شویم که مهم‌ترین عناصر زندگی بوده‌اند و نقش بسیار مهمی در آرامش و لذت ما از زندگی داشته‌اند! به نظر من پژوهش‌های جدی در طراحی آنها لازم است. (سال گذشته که چند روزی در یکی از هتل‌های مدرن سنندج مهمان جشنواره قرآن بودیم آنقدر تشک و متکا و دیگر عناصر این هتل مناسب بود که من احساس می‌کردم در بهشت خوابیده‌ام! هنوز چشمم دنبال آن متکا یا دوش حمام است!)

موفق باشید؛

حمید رضا نیرومند

--------

دو پیشنهاد: 

۱- پیشنهاد می‌کنم هر چیزی خواستید بخرید ابتدا ببینید این شرکت گرین لاین دارد یا خیر. مانند شرکت شیائومی محصولات باکیفیت و تحقیق‌شده تولید می‌کند.

۲- از طریق ترب می‌توانید با قیمتی حدود نصف قیمت فروشگاه‌های مطرح ایران تهیه کنید...

به کسی «انگ زدن» یعنی چی؟

انگ که در انگبین و... هم مشاهده می‌شود، از واژه ang در زبان‌های باستانی گرفته شده است و ظاهراً به معنی عسل بوده؛ و جالب است که ink هم هم‌خانواده همین واژه است که به معنی جوهر است.

اینکه به کسی انگ می‌زده‌اند احتمالاً برمی‌گردد به موم عسل که جایی می‌زده‌اند و مهر و نشانی روی آن می‌زده‌اند.

یکی از معانی ink در دیکشنری mark یا نشان بیان شده.

پس انگ زدن یعنی برچسب زدن و انگ به معنی نشان تجاری یا هر نوع نشان است. 

موفق باشید؛

حمید رضا نیرومند

چند روز پیش به یک مسجد رفتم که جوانان مسجد زحمت کشیده بودند و آن را بسیار زیبا و به‌روز آراسته بودند؛ اما وقتی به نماز ایستادیم، از گرما همه خیس عرق شدند و نفهمیدیم نماز چه خواندیم!

به جوانی که مسؤول مسجد بود، گفتم مسجدتان UI خوبی دارد اما UX آن ایراد دارد...

UI مخفف User Interface و به معنی واسط کاربری است که در طراحی وب به زیبا بودن سامانه اشاره دارد؛ استفاده از رنگ‌ها و المان‌های بصری جذاب...

UX  مخفف User eXperience و به معنی تجربه کاربری است که در طراحی وب به این موضوع اشاره دارد که کاربر هنگام کار با سامانه شما تجربه خوشایندی داشته باشد. (مثلاً نرم‌افزار حالت Drak mode داشته باشد، در موبایل و کامپیوتر دسکتاپ خوب دیده شود، کار با بخش‌های مختلف سامانه به خصوص فرم‌ها روان باشد و...؛ خلاصه اینکه UX می‌گوید کاربرآزاری ممنوع!)

درست است که این مفاهیم از دنیای نرم‌افزار و به طور خاص، طراحی وب شکل گرفت اما من فکر می‌کنم می‌تواند در همه جنبه‌های زندگی مورد توجه قرار گیرد؛ مثلاً ممکن است یکی ظاهر زیبایی داشته باشد اما انسان چند دقیقه نمی‌تواند با او تعامل کند! از بس بداخلاق یا تنبل یا خودشیفته است. انسان باید در زندگی روی هر دو مورد خودش کار کند؛ هم ظاهر آراسته داشته باشد و هم اینکه دیگران تجربه خوشایندی از تعامل با او داشته باشند. 

در مساجد و هیأت‌های مذهبی و مجالس مختلف هم همینطور... اینطور نباشد که فقط به نورپردازی و تزیین جایگاه سخنرانی و... بپردازیم اما گرما و صدای بلند بلندگوها و... تجربه ناخوشایندی برای مخاطبان به جا بگذارند. 

در پرورش فرزندان و انتخاب همسر بگیرید تا انتخاب ماشین و دوچرخه و گوشی و... به هر دو مورد دقت کنید؛ هم ظاهر آراسته و زیبا و هم تجربه کاربری خوب. به عنوان یک نمونه خوب، محصولات اپل (از نظر من)، UI خوبی دارند اما تلخ‌ترین تجربه‌ها را هنگام کار با آن‌ها تجربه می‌کنید... برای یک کار ساده، آنقدر باید تلاش کنید که حالتان از خودتان به هم می‌خورد... (مطلب مرتبط: چرا نباید محصولات اپل (آیفون، آیپد، مک‌بوک و...) را بخرید؟)

موفق باشید؛

حمید رضا نیرومند

نبرد مقدس ایران با اسرائیل به نظر من نقطه عطفی در بین جنگ‌ها بود؛ این جنگ در حقیقت آغازی بر جنگ برنامه‌نویسان بود!

ایران که سال‌ها نیاز چندانی به تأمین امنیت برنامه‌ها و اپلیکیشن‌های دولتی و غیردولتی خود نداشت (چون به خاطر ترس از قانون کسی و کشوری جرأت حمله و سوء استفاده نداشت)، از این جنگ درس‌های زیادی آموخت و از این پس پیشرفت‌های چشمگیری در زمینه امنیت سایبری و تأمین امنیت برنامه‌ها خواهد داشت.

جنگ اگر چه از لحاظ انسانی بد است اما یک حقیقت تلخ و شیرین نیز دارد: هر کشوری که بیشتر جنگیده است، پیشرفته‌تر شده است؛ چون انسان‌ها تا جانشان تهدید نشود و در اضطرار قرار نگیرند به فعالیت واداشته نمی‌شوند.

اقدامات سایبری که اسرائیل توانست در این جنگ انجام دهد را مرور کنیم:

- هک اپلیکیشن‌ها و سایت‌ها جهت یافتن شماره موبایل و آدرس منزل فرماندهان و دانشمندان (کار پیچیده‌ای نبود، فقط کافی بود دیجی‌کالا یا یک سایت پرمخاطب ایرانی را هک کند تا آدرس منزل و شماره موبایل تمام ایرانی‌ها را به دست آورد)

- هک بانک‌ها با هدف تخلیه پشتوانه مالی سپاه و اختلال در کمک‌رسانی مالی (ترفند جالبی روی بانک سپه به کار برد که پول مردم را پایا کرد به بانک‌های دیگر)

- هک کیف رمزارز جهت یافتن جاسوسانی که برای ایران کار می‌کردند.

- هک سیستم پدافند

- هک صدا و سیما

- استفاده از فناوری جهت یافتن محل حضور فرماندهان با کمک سیگنال گوشی آن‌ها (احتمالاً موشک‌های هلفایر که آمریکا به اسرائیل هدیه داد، از طریق سیگنال گوشی به سمت فرد حرکت می‌کنند)

این‌ها همه کارت‌هایی بود که اسرائیل در این جنگ استفاده کرد و ناخواسته باعث پیشرفت چشمگیر ایران در بحث امنیت برنامه‌ها خواهد شد. (ممکن است شما سال‌ها یک باگ از برنامه‌های دشمن داشته باشی، اما صدایش را درنمی‌آوری تا روزی که لازم باشد...)

این جنگ از آن جنگ‌ها نبود که به مردم کوچه و بازار به عنوان سیاهی‌لشکر نیاز داشته باشد؛ و جنگ‌های آینده نیز احتمالاً این طور نخواهد بود. جنگ‌های آینده برنامه‌نویسان قهاری می‌خواهد که برنامه‌هایشان باگ نداشته باشد! (تصور کنید: شاید خون این فرماندهان و دانشمندان گردن برنامه‌نویس یک اپلیکیشن یا سایت باشد که آن افراد یا افراد خانواده‌شان در آن برنامه‌ها مشخصات خود را ثبت کرده بودند) جنگ‌های آینده متخصص امنیت سایبری می‌خواهد که باگ‌های برنامه‌های ایرانی را قبل از دشمن کشف کند و یا باگ‌های برنامه‌های دشمن را کشف کند. از آن طرف برنامه‌نویسانی می‌خواهد که پدافندهای هوشمند بسازند، موشک‌های هوشمندی بسازند که از پدافندهای دشمن عبور کند.

محبوب‌ترین شهدای آینده احتمالاً برنامه‌نویسان و متخصصان امنیت سایبری خواهند بود.

بعد از این جنگ، خیلی چیزها فرق خواهد کرد...

- برنامه‌نویسان باید اهمیت و عنایت خاصی به امنیت داده‌ها داشته باشند. 

- رشته امنیت سایبری باید پرمخاطب‌ترین رشته در بین جوانان شود.

- باید برای همه افرادی که ممکن است هدف ترور قرار گیرند و اعضای خانواده آن‌ها، یک هویت مجازی تعریف شود (ساز و کارهای آن باید تدوین شود؛ اسم امنیتی که در جنگ‌ها برای افراد انتخاب می‌شد باید در دنیای مجازی نیز وارد شود). از آن مهم‌تر: باید برای افراد حساس، صندوق پستی جای کد پستی را بگیرد. نباید افراد برای خرید ساده‌ترین چیزها، آدرس دقیق خانه خود را وارد کنند. باید صندوق پستی در ادارات پست در نظر گرفته شود و پست بسته را در آن صندوق‌ها قرار دهد و شخص هر وقت صلاح دید بسته را از صندوق بردارد.

- باید آموزش‌های امنیتی پیشرفته و فوق‌پیشرفته به افراد نظامی و دانشمندان داده شود. نباید اینطور باشد که یک سردار ما گوشی‌اش شب متصل به اینترنت در بالای سرش قرار گیرد یا نداند این درخواست Permission برای ثبت موقعیت لحظه‌ای، که از طرف یک برنامه می‌آید چیست؟ چون انگلیسی است و همه پیغام‌های انگلیسی را باید فقط OK کرد!!

- باید گوشی‌های خاص که موقعیت را ثبت نمی‌کنند به افراد خیلی خاص تحویل داده شود.

ـ باید فراموش نکرد که دیتابیس و دیتاسنتر تمام اپلیکیشن‌های ملعونی مثل اینستاگرام و واتس‌اپ و تلگرام و... در کشورهای دشمنان ماست. فقط کافی‌ست دولت آمریکا و اسرائیل یک نامه‌نگاری ساده با اپل و متا و گوگل کنند و بخواهند دسترسی به موقعیت لحظه‌ای فلان شماره موبایل‌ها به آن‌ها بدهند و کمی بعد، یک موشک یا پهپاد در آن نقطه... (آن‌ها که سینه‌چاک این اپلیکیشن‌ها در ایران هستند به نظر من در گناه ریخته شدن خون فرماندهان و دانشمندان و همسایه‌های آنان شریکند!) و البته اپلیکیشن‌های ایرانی مثل ایتا و... باید از ثبت موقعیت لحظه‌ای افراد در دیتابیس خود خودداری کنند (برنامه‌نویسان نباید فراموش کنند که هکر دشمن ممکن است همین حالا از طریق backdoor در برنامه آن‌ها رفت و آمد کند و به دیتابیس‌ها دسترسی کامل داشته باشد؛ آن دوران که هکرها نفوذ می‌کردند و deface می‌کردند دهه‌ها است که گذشته!)

و خیلی بایدهای دیگر...

به عنوان یک برنامه‌نویس جدا از اینکه خوشحالم که درِ شهادت به طور ویژه به صنف ما باز شد (همانطور که این جنگ یک شهید برنامه‌نویس هم داشت که البته به طور غیرهدفمند و اتفاقی شهید شد؛ بهترین شهادت آن است که خاری باشی در چشم ظالم و او دربه‌در دنبال فرصتی برای شهید کردنت بگردد؛ مانند سرداران و دانشمندان جنگ اخیر که شهادتشان مبارکشان باشد)، توجه خاصی به امنیت خواهم داشت و دانشجویان را نیز علاوه بر توجه دادن به نکات امنیتی در برنامه‌نویسی، به طور ویژه به سمت رشته امنیت هدایت خواهم کرد. همانطور که پیش‌بینی شده است که برنامه‌نویسی و امنیت دو رشته در صدر رشته‌های دنیای آینده باشند.  (من اگر از این پس باگ امنیتی در برنامه‌های دانشجویان ببینم شاید آن‌ها را خیلی تند و نامحترمانه خطاب کنم: احمق! برنامه تو ممکن است جان پاک‌ترین انسان‌ها را به خطر بیندازد!)

جستجوی واژه امنیت در آفتابگردان، هم برای برنامه‌نویسان و هم برای افراد عادی، نکات مهمی در برخواهد داشت:

- نکات امنیتی در طراحی نرم افزارهای تحت وب 

- مهندسی اجتماعی در امنیت و سوء استفاده‌های سایبری و هک

- Security.PDF ؛ کتابچه آموزش امنیت اطلاعات

- کتاب، ویدئو و مطالب مفید در مورد درس «امنیت و رمزنگاری»

موفق باشید؛

حمید رضا نیرومند

انسان در طول زندگی دائماً در حال انتخاب است؛ اما برخی انتخاب‌ها حیاتی‌تر از بقیه هستند؛ مانند انتخاب همسر، انتخاب شغل، انتخاب سبک زندگی و...

در این مطلب نکاتی که در مورد انتخاب شغل به ذهنم می‌رسد را بیان می‌کنم:

بهترین شغل دنیا؟

دقت کنید که برخلاف تصور اولیه، بهترین شغل لزوماً شغلی نیست که درآمدش بالا باشد. نشان به آن نشان که اگر به شما بگویند که کار در معدن بالاترین درآمد را دارد، شما انتخاب می‌کنید؟ پس معلوم می‌شود که بهترین شغل باید مجموعه‌ای از شرایط را داشته باشد؛ برخی از شرایط این‌ها هستند:

۱- جامعه هدف

یعنی شغلی که انتخاب می‌کنید، چه درصدی از جامعه به آن نیاز دارند؟ از نظر درآمدی این مورد از همه مهم‌تر است.

اگر سؤال شما این است که چرا دندان‌پزشکان معمولاً وضع مالی خوبی دارند، یکی از پاسخ‌هایش همین است که نسبت به شغل‌های دیگر، افراد بیشتری از جامعه (تقریباً تمام افراد جامعه) به آن نیاز دارند. آن را مقایسه کنید با مثلاً مکانیکی که جامعه هدفش فقط افرادی است که ماشین دارند.

اما اگر سؤال شما این است که سوپرمارکت که جامعه هدفش از دندان‌پزشک بیشتر است، پس چرا سوپرمارکتی‌ها مثل دندان‌پزشکان پولدار نیستند؛ جوابش در مورد بعد نهفته است:

۲- ارزش افزوده

شغلی که انتخاب می‌کنید هر چقدر ارزش افزوده‌اش بیشتر باشد، بهتر است. ارزش افزوده یعنی مثلاً شما اگر نگین‌تراشی داشته باشید، یک سنگ بی‌‌ارزش را از بیابان می‌آورید و می‌تراشید و تبدیل به نگین انگشتر می‌کنید؛ حالا این نگین که ارزشی نداشت ۱ میلیون تومان ارزش پیدا می‌کند. این، ارزش افزوده آن نگین است.

حالا اگر بتوانید شغلی انتخاب کنید که از «هیچی» پول در بیاورید؛ یعنی خرج خاصی نکنید و فقط پول گذشت زمان را بگیرید، این بهترین شغل خواهد بود. مثلاً سخنرانان (روان‌شناسان و روحانیون و...) ارزش افزوده بالایی در شغلشان دارند. آن‌ها از هیچی پول در می‌آورند. برنامه‌نویسان هم همینطور؛ یک کامپیوتر ساده خرجشان است؛ هر چه تولید کنند و بفروشند ارزش افزوده است. (می‌توان گفت که اگر آمریکا برای خودش کسی شد، جدا از دزدی‌هایی از ملل دیگر کرد، چون روی برنامه‌نویسی سرمایه‌گذاری کرد و ارزش افزوده‌اش را بالا برد)

پس حالا می‌فهمیم که چرا سوپرمارکت احتمالاً نسبت به دندان‌پزشک درآمد کمتری دارد. چون سوپرمارکت ارزش افزوده ندارد و فقط مقداری سود روی هزینه‌ای که کرده می‌گیرد؛ اما دندان‌پزشک ارزش افزوده‌اش بیشتر است. حالا دندان‌پزشک برای ترمیم دندان باید هزینه سیمان دندان و مواد بی‌حس‌کننده و دستگاه‌ها و ابزارها را بدهد و در این مورد برنامه‌نویس که فقط یک کامپیوتر ساده نیاز دارد، نسبت به دندان‌پزشک برگ برنده را دارد.

۳- هم‌نشینان شما به واسطه آن شغل

در این مورد در مطلب «مهم‌ترین موضوع قبل از انتخاب شغل: به واسطه آن شغل با چه کسانی همنشین می‌شوید؟» صحبت کرده‌ام. خیلی مهم است که بدانید در شغلی که انتخاب می‌کنید، ارباب‌رجوع و هم‌صنفی‌های شما چه کسانی هستند؟ فراموش نکنید که شما مثل هم‌صنفی‌های خودتان می‌شوید و ارباب‌رجوعان شما هم شما را تحت تأثیر قرار خواهند داد. مثلاً اگر یک جوان مجرد رفت طلافروشی راه انداخت و هر روز ده‌ها خانم با انواع آرایش با او هم‌کلام شدند، نباید انتظار داشت این جوان چندان زندگی سالمی داشته باشد؛ ضمن اینکه به هر حال وارد یک صنف شده است که اکثراً فقط دنیا برایشان مهم است. یا جوان مجردی که فیلمبردار و ادیتور فیلم عروسی می‌شود، چه شغل خطرناکی دارد. یا مثلاً یک ساختمان‌ساز را تصور کنید؛ با چه افرادی هم‌نشین خواهد شد؟ یکی‌شان، خودش را مسخره می‌کرد، دائم می‌گفت: جلسه دارم، جلسه دارم باید برم، با کارگرهای ساختمان جلسه دارم...!! سطح شما ممکن است در این شغل در حد یک کارگر ساختمان و راننده وانت و نیسان آبی و... باقی بماند. شغل‌هایی مثل باشگاه‌های مختلف (بدنسازی، بیلیارد و...)، ماشین‌فروشی، املاک و امثالهم هم به نظر می‌رسد با افراد جالبی هم‌صنف و هم‌نشین نباشند. اما مثلاً به شغل‌هایی مثل استادی دانشگاه، برنامه‌نویسی، سخنرانی و... دقت کنید که با چه افرادی درگیر خواهند شد.

از این لحاظ هم به دندان‌پرشکی نگاه مجدد بیندازید! به یکی از دندان‌پزشک‌های آشنا به شوخی می‌گفتم: من رشته‌های مختلف را خوانده‌ام، می‌خواهم دندان‌پرشکی هم بخوانم و هم‌صنف شما شوم. جمله جالبی گفت! گفت: بیکاری می‌خواهی دست در دهان هر کس و ناکسی کنی!؟ وقتی دقت کردم دیدم راست می‌گوید: تصور کنید صبح تا شب با یک سری دهان‌های نه چندان زیبا و احیاناً با بوی بد و... درگیر باشید! نسبت به برنامه‌نویسی یا استادی دانشگاه که چقدر تمیز و اتوکشیده خواهید بود.

۴- درگیری با علم

یکی دیگر از موارد که باید در درازمدت به آن دقت کرد، این است که آن شغل شما را تا کی و تا چه اندازه درگیر با علم نگاه می‌دارد؟ مثلاً شغلی مثل نانوایی یا مکانیکی و... را مقایسه کنید با متخصص امنیت سایبری یا مهندس نرم‌افزار و امثال این شغل‌ها که هر روز نیاز دارد که شما خودتان را به‌روز کنید وگرنه عقب خواهید ماند.

این ممکن است در اوائلِ شغل مهم نباشد اما وقتی ۲۰ سال در یک شغل فرسایشی مشغول به کار بودی کم‌کم احساس می‌کنی داری زوال مغز و آلزایمر و... می‌گیری.

۵- ریسک شغل

در انتخاب شغل باید دقت کرد که این شغل چقدر ریسک دارد؟ برخی شغل‌ها به ریسکشان نمی‌ارزد! مثلاً سرمایه‌گذاری روی رمزارزها! چقدر افراد در اطرافتان با کمرهای شکسته در دنیای رمزارز دیده‌اید؟ یکی از نزدیکان من چند میلیارد تومان در این دنیا از دست داد و پس از چند سال فعالیت شدید، حالا اسم رمزارز و امثالهم را که پیشش می‌آوری فشار خونش تا حد سکته بالا می‌رود!

صحبت من این است: وقتی می‌شود از مسیرهای دیگر با ریسک نزدیک به صفر یک زندگی خوب داشت، چرا باید بی‌جهت درگیر ریسک‌های کُشنده شد؟

۶- پرستیژ شغل

ممکن است فکر کنید باید دنبال یک شغل با پرستیژ بالا بود! اما من می‌خواهم بگویم باید شغلی انتخاب کرد که پرستیژ آن باعث نشود که شما نتوانید خیلی از کارها را انجام دهید. مثلاً من ۲۰ سال است که در حسرت یک استخر رفتن مانده‌ام! چرا نمی‌روم؟ چون می‌ترسم وسط استخر یک‌دفعه یکی از دانشجوهای خودم بیاید بگوید: استاد! لُختت قشنگه!!!! :) یا ممکن است شما مثلاً فرماندار یک شهر شوید، بعد آیا رویتان خواهد شد که با دوچرخه در شهر بچرخید؟ این موضوع می‌تواند تا آنجا پیش برود که شما مثلاً سلامتی‌تان وابسته به دوچرخه‌سوری و استخر است و به خاطر شغل‌تان نمی‌توانید اقدام کنید و یا لذت ببرید.

در عین حال که پرستیژ شغل نباید پایین باشد، اما آنقدرها هم نباید بالا باشد که مانع انجام هر کاری شود.

۷- توی چشم بودن

اگر نمی‌توانید نگاه‌های مردم و دوربین‌ها و... به زندگی‌تان را تحمل کنید، شغل‌هایی که خیلی توی چشم هستند مثل ریاست ادارات و مسؤولین شهر و کشور و... را انتخاب نکنید. من بسیاری را دیده‌ام که مثلاً شغل مداحی را انتخاب کرده‌اند اما از بس توی چشم بوده‌اند و آن‌ها هم نتوانسته‌اند نگاه‌ها را مدیریت کنند، تیک‌های عصبی بدی گرفته‌اند که ممکن است واقعاً زندگی را مختل کند! مثلاً دائم شانه‌هایش را بالا می‌اندازد که کت و شلوارش صاف بایستد! در حالی که الان در خانه است و تی‌شرت تنش است! (مطلبی که ده سال پیش نوشته بودم: چه چیزهایی باعث می‌شود انسان تیک عصبی بگیرد؟)

۸- هوش مصنوعی و شغل انتخابی شما؟

این هم با توجه به پیشرفت‌های اخیر هوش مصنوعی می‌تواند مهم باشد. شغلی انتخاب کنید که احتمال حذف آن توسط هوش مصنوعی کمتر باشد. مثلاً اگر تو انتخاب کردی که کار سه‌بعدی انجام دهی و یا گرافیست بشوی، همین حالا برای خودت یک کیسه گدایی بدوز! در این زمینه این لینک می‌تواند مفید باشد.

موارد دیگری نیز می‌شود برای انتخاب شغل بیان کرد که فکر می‌کنم بعد از این موارد قرار می‌گیرند. 

به هر حال، به نظرم کسی که در سنین انتخاب شغل است، ابتدا باید چند شغل که بیشتر تمایل دارد را لیست کند و سپس یک جدول بسازد که ستون‌هایش شغل‌ها هستند و ردیف‌هایش موارد بالا؛ سپس به هر کدام از آن شغل‌ها در این موارد یک امتیاز از 0 تا 100 بدهد، احتمالاً هر شغلی که میانگین ستونش بیشتر شود، شغل بهتری خواهد بود.

موفق باشید؛
حمید رضا نیرومند  

باید قبول کرد که تبلیغات یکی از مهم‌ترین جنبه‌ها در تجارت است؛ اما همین مورد اگر درست انجام نشود تبدیل به یک ضدتبلیغ و عامل سرمایه‌سوز می‌شود.

در این مطلب که إن شاء الله به مرور کامل خواهد شد، ایده‌های جالب برای تبلیغات را مرور خواهیم کرد.

۱- سایت خود را در بین یک لیست طولانی تبلیغ کنید

فرض کنید شما یک سایت در زمینه طراحی UI/UX دارید، به جای اینکه به یک سایت پول بدهید که لینک شما را در سایتش قرار دهد و یا مستقیماً یک ریپورتاژ برای شما برود، یک مطلب آماده کنید مثلاً با این عنوان «۲۰ سایت برتر در زمینه طراحی واسط کاربری» و سپس یکی از آن موارد را سایت خود قرار دهید. 

مثلاً به این صفحه دقت کنید که چه زیرکانه برخی مشتریان خود را در قالب یک مطلب با این عنوان تبلیغ کرده: «۱۰۰ واژه پرکاربرد در زمینه UI/UX ». هیچکس شک نمی‌کند که برخی از آن سایت‌ها به تبلیغ هستند.

۲- تبلیغ در ته لیوان 

چند وقت پیش در حال چای خوردن نگاهم به انتهای لیوان افتاد که نام شرکت سازنده آنجا بود؛ به این فکر فرو رفتم که اینجا چقدر جای خوبیست برای تبلیغ. تا به حال ندیده‌ام کسی در این بخش تبلیغ کند.

می‌شود با یک شرکت لیوان‌سازی قرارداد بست و در انتهای تعدادی از لیوان‌ها تبلیغ خود را قرار داد.

موفق باشید؛ 

حمید رضا نیرومند

سال‌هاست که متخصصان فریاد می‌زنند که باید ایران مانند چین و روسیه که هر کدام موتور جستجوی بومی خود را دارند (baidu.com برای چین و yandex.com برای روسیه) یک موتور جستجوی ایرانی و قدرتمند داشته باشد؛ هر چند مدتی برخی پروژه‌ها مثل ریسمون و یوز و... راه افتاد اما چون یک شرکت قوی پشت آن‌ها نبود و جدی حمایت نشد، جمع شدند. حالا در شرایط فعلی (جنگ ایران و اسرائیل) و قطع شدن اینترنت جهانی به دلیل حملات و دیگر خطرات، بیش از هر زمان وجود ابزارهای بومی احساس می‌شود.

به هر حال، در این مطلب تعدادی جایگزین بومی برای معادل‌های خارجی معرفی می‌کنیم:

۱- موتور جستجوی ایرانی (معادل google.com)

علی الحساب zarebin.ir تا حدودی خوب کار می‌کند.

۲- ایمیل ایرانی (معادل gmail.com)

mail.iran.ir به هر ایرانی یک حساب کاربری می‌دهد.

این سرویس، در بخش «کیف اسناد» یک فضای ابری هم برای بارگذاری فایل‌های شما می‌دهد.

۳- درایو ایرانی (معادل Google Drive)

سایت abrehamrahi.ir تا ۱۰ گیگابایت فضای رایگان در اختیار کسانی که همراه اول دارند قرار می‌دهد که در آن یک نرم‌افزار آنلاین معادل Word و Excel هم قرار داده شده است.

۴- نقشه آنلاین ایرانی (معادل Google Maps)

سرویس نشان با آدرس neshan.ir انصافاً عالی است.

۵- مترجم آنلاین (معادل Google Translate)

سایت faraazin.ir مترجم خوبی است.

شما هم اگر معادل‌های خوب می‌شناسید در بخش نظرات معرفی نمایید.

موفق باشید؛
حمید رضا نیرومند 

یکی از کتاب‌هایی که در نوجوانی در مسجد محل با آن آشنا شدم و دیروز یاد آن افتادم، کتاب جالبی است که صد نفر از افراد که بیشترین تأثیر را در طول تاریخ داشته‌اند نسبت به میزان تأثیرشان لیست کرده است:

The 100: A Ranking of the Most Influential Persons in History

۱۰۰ نفر از تأثیرگذارترین چهره‌های تاریخ

نوشته Michael H. Hart

پنج نفر اول این لیست عبارتند از: 

محمد (صلی الله علیه و آله)

اسحاق نیوتن

عیسی مسیح

بودا

کنفسیوس

بقیه را در pdf فهرست این کتاب ببینید.

بد نیست به ترتیب این افراد حداقل نگاهی بیندازید... مثلاً من نمی‌دانستم که آگوست سزار تأثیرش بیشتر از ژولیو سزار بوده و از طریق این کتاب فهمیدم. صدر لیست هم که انتخاب جالبی است: پیامبر اسلام. در کلاس بحث می‌کردیم که پیامبر چطور توانست اینطور در دل میلیاردها انسان در طول تاریخ نفوذ کند؟

اصل کتاب به زبان انگلیسی از طریق این لینک قابل دانلود است.

اگر حوصله داشتید کتاب را بخوانید، وگرنه حداقل آدرس ویکی‌پدیای هر کدام از افراد را به NotebookLM بدهید و بخواهید که آنها را مختصر مفید به صورت صوتی معرفی کنند. 

موفق باشید؛

حمید رضا نیرومند

در درس «طراحی واسط کاربری» در اولین جلسه بحث می‌کنیم که چه واسط‌های کاربری برای کامپیوتر وجود دارد یا می‌شود برای آن تصور کرد؟

لیستی از آن‌ها را اینجا قرار می‌دهم تا خودم و کسانی که نرم‌افزار تولید می‌کنند، در ذهن داشته باشند که نرم‌افزار آن‌ها از طریق کدام رابط‌ها قابل دسترسی است؟

۱- خط فرمان = CLI = Command Line Interface

هر چند با ظهور رابط گرافیکی، خط فرمان برای مدتی فراموش شد اما با ظهور چت‌بات‌های هوش مصنوعی، این رابط دارد دوباره اوج می‌گیرد. ضمن اینکه تمام نرم‌افزارها دارند خط فرمان را جایگزین منوها می‌کنند؛ از جمله مجموعه آفیس (Word, Excel, PowerPoint و...)

۲- رابط کاربری گرافیکی = GUI = Graphical User Interface

همان که در ویندوز و با موس قابل استفاده است. 

۳- صفحات لمسی = Touch Screen

این هم که معرف حضور همگان است. 

۴- رابط صوتی = Voice Command

این رابط به ویژه در هنگام استفاده از هندزفری می‌تواند کاربری باشد. برای تایپ و همینطور کار با دستیارهای صوتی هم مفید است.

۵- سوئیچ‌های کنترلی = Switch 

دکمه‌ها یا اهرم‌های کنترلی را می‌توان در دسته‌های کنسول‌های بازی دید و یا برای معلولین روی صندلی چرخ‌دار...

۶- حرکت چشم = Eye Tracking

این هم هر چند در گذشته برای معلولینی مانند استیون هاوکینگ کاربرد داشت اما با ظهور عینک‌های هوشمند احتمالاً از مهم‌ترین واسط‌ها به حساب آید. 

۷- پا = Pedals

پا هم می‌تواند با پدال‌ها کامپیوترها را کنترل کند که البته فعلاً جز در بازی‌های شبیه‌سازی ماشین چندان مرسوم نیست.

۸- مغز = Brain

کامپیوترهای کاشتنی یا Implant Computers از آنچه فکر می‌کنیم به من نزدیک‌تر هستند... به زودی هر بچه هنگام تولد باید در زایشگاه به واحد ایمپلنت برود تا کامپیوتری در مغزش کاشته شود و سپس مرخص شود. (چند نمونه انسانی از این کامپیوترها در سال گذشته روی انسان‌ها کاشته شد) 

۹- روح = Soul

آیا یک روز روح هم می‌تواند کامپیوترها را کنترل کند؟ آزمایش‌هایی که در آن‌ها با یک فرد که مرگ مغزی شده ارتباط برقرار می‌کنند، می‌تواند روزنه‌های امیدی باشد برای اینکه یک روز روح انسان با کامپیوترها ارتباط برقرار کند.

شما چه واسط دیگری می‌شناسید که از قلم افتاده باشد؟

موفق باشید؛

حمید رضا نیرومند

اگر لازم است که در کتب مربوط به اسلام و شیعه مطالعه و پژوهشی انجام دهید، قبل از خرید کتاب شاید بد نباشد به «کتابخانه قائمیه» سری بزنید:

lohedana.ir

پس از جستجوی نام یا بخشی از متن کتاب، روی «مطالعه کتاب» کلیک کنید و بدون نیاز به نصب چیزی یا پرداخت هزینه و... خیلی راحت کتاب را به رایگان مطالعه نمایید. (البته که اپلیکیشن هم دارند، اما مطالعه تحت وب یک چیز دیگر است)

صدها کتاب دینی و حتی خطی در این لوح گردآوری شده است؛ به انضمام سخنرانی‌های خبره‌های دین. (مثلاً ۱۱۰ جلد بحار الانوار و امثال این کتاب در این مخزن رایگان وجود دارند)

موفق باشید؛
حمید رضا نیرومند 

در دوره‌های طراحی سایت در همان جلسه اول وقتی ایمیل دانشجوها را می‌گیریم تا دسترسی به ویدیوهای درایو بدهیم، تک تک ایمیل‌ها را بررسی می‌کنم و به دانشجوها می‌گویم که ایمیل شما چقدر حرفه‌ای انتخاب شده است!؟

شناسه ایمیل می‌تواند مشخص‌کننده میزان مهارت شما و میزان توجه شما به جزئیات و خیلی مسائل دیگر باشد.

یک شناسه خوب چه ویژگی‌هایی دارد؟

اولاً بهتر است دو ایمیل داشته باشید: شخصی و شغلی

شناسه شخصی

در شناسه شخصی ابتدا مخفف نام و سپس یک دات و سپس نام خانوادگی خود را بیان کنید؛ مثلاً شناسه مناسب برای «حمید رضا نیرومند» به صورت hr.niroumand خواهد بود. (همانطور که شناسه جیمیل من الان به همین صورت است)

اگر این شناسه در gmail.com یا outlook.com رزرو شده بود، می‌توان صداهای ou را به صورت oo یا u نوشت و بررسی کرد؛ یا نهایتاً اسم را کامل نوشت.

شناسه شغلی

برای شناسه شغلی، بهترین حالت می‌تواند این باشد که آدرس دامنه سایت شما شناسه شما باشد؛ مثلاً اگر آدرس سایت xyz.ir است، شناسه xyz.ir@gmail.com مناسب است. 

اگر رزرو بود، نام شرکت و یا اگر نام شرکت طولانی است، مخفف نام بررسی شود. 

نکات مهم:

- وجود عدد در شناسه یک نوع بی‌کلاسی به حساب می‌آید؛ این عدد معمولاً یک عدد رندوم است که مثلاً جیمیل پیشنهاد داده که خیلی بد است، یا سال ایجاد شناسه که این هم جالب نیست. 

- بهتر است حتماً یک دات (نقطه) بین نام و نام خانوادگی باشد.

- در جیمیل قرار دادن دات در بین شناسه تأثیری ندارد، پس اگر مثلاً شناسه شما alihasani است، می‌توانید به همه ali.hasani اعلام کنید... ایمیل‌ها به شما خواهد رسید.

- در ساخت شناسه آینده‌نگرانه فکر کنید؛ برای مثال خانمی که اسم خود را در شناسه قرار می‌دهد به این فکر کند که یک روز ممکن است استاد دانشگاه شود و شاید دوست نداشته باشد که دانشجوهایش اسمش را هر روز در شناسه ببینند و تایپ کنند و یا ازدواج کند و همسرش دوست نداشته باشد که اسمش در شناسه‌اش باشد. (مثل من که همان روز اول پس از ازدواج، شناسه همسرم را تغییر دادم!! و البته یک شناسه حرفه‌ای برایش انتخاب کردم)

همین حالا تغییر دهید

دقت کنید که شناسه وقتی پخش شد، دیگر تغییر آن به این راحتی‌ها ممکن نیست؛ پس، قبل از اینکه کار از کار بگذرد، اقدام به تغییر شناسه‌تان کنید.

این مطلب هم می‌تواند مفید باشد: 

پیشنهاداتی درباره انتخاب نام دامنه 

موفق باشید؛

حمید رضا نیرومند

پیش از این در مطالبی از سایت درباره آیاتی از قرآن که می‌توان آن‌ها را با دیدگاه رشته کامپیوتر تفسیر کرد، صحبت کرده‌ام:

تشریح مبحث شیئ گرایی در برنامه نویسی با استفاده از قرآن!

شراکت با دیگران در شغل، بلی یا خیر؟ (دیدگاه قرآن در مورد شراکت چیست؟)

نگاه به طبیعت ؛ یکی از راه‌های یافتن موضوع پایان نامه ارشد و رساله دکترا

مقاومت کاربران ؛ یکی از ریسک‌ها در فرایند تولید نرم‌افزار (+ دیدگاه قرآنی در این زمینه)

دیدگاه قرآن در مورد پشتیبانی از محصولات چیست؟ (نکاتی در مورد پشتیبانی پروژه‌های نرم‌افزاری)

آیا یک روز تخت ملکه سبا در یک چشم به هم زدن منتقل خواهد شد؟

در مورد مقاومت کاربران و شراکت در تولید و پشتیبانی نرم‌افزار در دوره «طراحی پورتال با PHP» که اخیراً برگزار شد صحبت کرده‌ام که ویدئوی آن بخش از صحبت‌ها را اینجا قرار می‌دهم تا کسانی که با تولید نرم‌افزار درگیر هستند ببینند و بشنوند و بهره ببرند:

موفق باشید؛
حمید رضا نیرومند 

یکی از چالش‌ها در مهندسی نرم‌افزار و البته در هر بحثی رسم اشکال است؛ نمودار یا دیاگرام و چارت و فلوچارت یا نمودار گردش کار و...

رسم این‌ها نیاز به محیط گرافیکی دارد و انتقال آنها نیز به سادگی متن نیست.

یک ابتکار جالب که مدتی است دارد جایگزین رسم دیاگرام می‌شود، «دیاگرام در قالب کد» است.

در این حالت کاربر فقط کافی‌ست تعدادی دستور یا تابع را یاد بگیرد تا بتواند هر نموداری که خواست رسم کند.

از آنجا که فعلاً هیچ سازمان بین‌المللی این مفهوم را استاندارد نکرده است، سایت‌های مختلف، روش‌های خاص خود را برای این کار معرفی کرده‌اند؛ برخی از آن‌ها عبارتند از: PlantUML و Mermain و ZenUML و...

از بین موارد بالا به نظر می‌رسد Mermaid روان‌تر و جذاب‌تر و کامل‌تر کار کرده، به طوری که اگر از ابزارهای هوش مصنوعی خواهید که یک نمودار مهندسی نرم‌افزار را رسم کنند معمولاً به زبان مرمید تحویل می‌دهند.

در سایت زیر می‌توانید به صورت زنده (live = لایو) نمودار به این زبان ترسیم کنید:

https://mermaid.live

نمونه کد به زبان Mermaid

مثلاً Activity Diagram مربوط به سیستم مدیریت کتابخانه می‌تواند به شکل زیر باشد:

خروجی:

ابتکار جالبی به نظر می‌رسد و من از این به بعد در درس مهندسی نرم‌افزار از دانشجوها خواهم خواست به این صورت نمودارها را رسم کنند و تحویل دهند.

رسم دیاگرام‌های مهندسی نرم‌افزار با کمک هوش مصنوعی

تقریباً همه ابزارهای هوش مصنوعی مانند DeepSeek امکان رسم دیاگرام با کمک بیان مسأله را دارند اما سایت https://diagrammingai.com برای این کار ساخته شده است. (ممکن است برای مشاهده ابزارهای تحریم‌شکن لازم باشد)

می‌توانید برای مسأله خود ابتدا از این ابزارها بخواهید یک دیاگرام رسم کنند و سپس ویرایش آن را با نرم‌افزارهایی مانند mermaid.live انجام دهید.

موفق باشید؛
حمید رضا نیرومند 

چند روز پیش گوگل در همایش Google IO مجموعه‌ای از سرویس‌های جدید ارائه کرد که به طور ویژه یکی از آن‌ها بسیاری را به شگفتی واداشته است:

NotebookLM.google.com

فقط کافی‌ست با کمک ابزارهای تحریم‌شکن (مانند shecan.ir) وارد آدرس بالا شوید و ابتدا از بالای صفحه گزینه Settings را انتخاب کنید و زبان فارسی را انتخاب کنید؛ سپس یک PDF یا یک متن و یا از آن شگفت‌تر، آدرس یک صفحه وب را بدهید تا هوش مصنوعی گوگل چندین راه مطالعه آن منبع را ارائه کند؛ خلاصه مطلب، Study guide یا راهنمای مطالعه و نمودار MindMap و... و حتی می‌توانید در بخش Chat سؤالات خود را از آن منبع بپرسید تا جواب بدهد.

اما چیزی که همه را به شگفتی واداشته بخش Audio Overview است!

اگر در این بخش روی Generate کلیک کنید؛ در چند دقیقه یک Podcast دو نفره (Two-hosts) از مطلب ساخته می‌شود! بدون ذره‌ای دخالت شما! (پادکست معمولاً به یک فایل صوتی که توسط یک بلاگر یا رسانه شخصی ساخته می‌شود و در آن اطلاعاتی ارائه می‌شود گفته می‌شود)

این گفتگو آنقدر طبیعی است که اگر برای کسی که در جریان امور نیست پخش کنید، بعید است متوجه شود که این‌ها انسان واقعی نیستند! من برای کلاس‌ها و جمع‌های خانوادگی پخش کردم و گفتم که این برنامه توسط یک رسانه در مورد یکی از مطالب ما ارائه شده، گوش کنید... وقتی در انتها پرسیدم که باور می‌کنید این گویندگان واقعی نبودند و هوش مصنوعی بودند، باور نمی‌کردند! و این یعنی اگر آلن تورینگ زنده بود هرگز تست تورینگ را به این صورت فعلی طراحی نمی‌کرد!

چند نمونه پادکست از Google NotebookLM

این پادکست از مطلب معرفی محصول نمرای ما ساخته شده است:

این پادکست از مطلب معرفی محصول تستای ما ساخته شده است:

این پادکت از مطلب معرفی محصول حُجرای ما ساخته شده است:

این پادکست که من را حیران کرده، از مطلب «چرا ماهواره و رسانه‌های معاند تمایل دارند ایران را ذلیل نشان دهند؟» ساخته شده:

و یک پادکست دیگر از مطلب معرفی دوچرخه PVY:

• فقط به این فکر کنید که این امکان چقدر می‌تواند در آموزش و مطلب‌خوانی مؤثر باشد! ۱۴ سال پیش پارس‌خوان (نرم‌افزار TTS یا Text To Speech یا تبدیل متن به صدا) را ساختم که لازم نباشد به یک مطلب خیره شوم و مطالعه کنم؛ بلکه پارس‌خوان برایم مطلب را بخواند اما فکرش را نمی‌کردم که روزی برسد که کامپیوتر نه تنها متن را بخواند، بلکه یک پادکست حرفه‌ای و علمی از مطلب با این کیفیت ساخته شود! علمی از این جهت که فقط به مطلبی که شما لینک می‌دهید متکی نیست بلکه اگر چیزی مبهم باشد از میلیون‌ها منبع که یاد گرفته است، آن را واضح‌سازی می‌کند.
• من مدتی هست که تمام کلاس‌های دانشگاه را به سمت هوش مصنوعی هدایت کرده‌ام و از آن مهم‌تر اینکه می‌گویم شما فقط سرفصل‌های من و یا نهایتاً جزوه من را بگیرید و بروید هر فصل را بدهید این ابزار بهتر از من برایتان توضیح بدهد!
• از این پس تمام محتواهای طولانی را با این پادکست ارائه خواهیم کرد. همانطور که مطالب معرفی تستا، نمرا، حجرا و... به‌روز شدند و ابتدای آن‌ها فایل صوتی قرار داده شده تا مشتری اگر حوصله خواندن نداشت، آن‌ها را بشنود.
• این نوع سرویس‌ها اصطلاحاً Podcast Generator نامیده می‌شوند که تعداد آن‌ها کم نیست؛ مانند مونیکا که موسیقی هم به پادکست اضافه می‌کند! اما هیچ کدام زبان فارسی را پشتیبانی نمی‌کنند یا دونفره و به این جذابی نیستند.

باید اعتراف کنم که هیچ کدام از پیشرفت‌های هوش مصنوعی من را تا این لحظه شگفت‌زده نکرده بود اما این یکی واقعاً متحیرم کرد!

موفق باشید؛
حمید رضا نیرومند 

معمولاً هفته‌ای یکی دو بار فرصت می‌کنم که چند سایت که می‌دانم مطالب بهتری می‌نویسند را مرور کنم. خواندن کل محتوای صفحات در این دوره و زمانه که هم وقت تنگ است و هم مطالب و منابع زیاد هستند، ممکن است خیلی وقت بگیرد؛ اما به لطف Perplexity AI می‌توانید در چند ثانیه یک صفحه وب را خلاصه‌سازی و مرور کنید.

فقط کافی‌ست وارد سایت پرپلکسیتی شوید و دستور یا پرامپت زیر را بنویسید:

چکیده این صفحه را نیاز دارم: https://aftab.cc/article/1818

خواهید دید که خیلی شیک و عالی خلاصه مطلب را به شما خواهد گفت.

Summerization یا خلاصه‌سازی یا چکیده‌سازی یکی از امکانات جذاب هوش مصنوعی است که البته سابقه طولانی دارد. اما نکته قابل توجه این است که هیچ کدام از ابزارهای هوش مصنوعی مشهور مثل ChatGPT و Copilot و DeepSeek امکان خلاصه‌سازی یک صفحه وب را ندارند؛ چون احتمالاً اطلاعات آن‌ها از محتوای قدیمی وب است که قبلاً دانلود و پردازش شده. اطلاعات صفحات جدید وب را نمی‌توانند به طور زنده تحلیل کنند. (البته که به مرور آن‌ها هم مثل پرپلکسیتی باید این امکان را اضافه کنند)

موفق باشید؛
حمید رضا نیرومند 

پادکست این مطلب را بشنوید:

یا ویدئوی چکیده که با هوش مصنوعی ساخته شده با مشاهده نمایید:

به خاطر پادردی که مدتی پیش برایم اتفاق افتاد و فعلاً منشأ آن معلوم نیست (در یک مطلب مجزا در موردش صحبت خواهم کرد)، یکی از احتمالات که دادم، زیاد نشستن پشت کامپیوتر و به قول این مطلب، آب رفتن ماهیچه گلوتیال باشد و از طرفی این پادرد مبارک، باعث شد به خودم بیایم و سبک زندگی‌ام را حسابی تغییر بدهم. یکی از تغییرات، خرید یک دوچرخه بود. (کفش کتانی و شلوار کتان مخصوص دوچرخه‌سواری و... هم برخی دیگر از تغییرات بود!)

علاوه بر توجه به سلامتی، مدتی بود که دلم می‌خواست برای رفت و آمدهای کوتاه (مثلاً هر ظهر و شب که به مساجد اطراف می‌روم) یک دوچرخه بخرم که این ماشین به این بزرگی را بیرون نبرم (همانطور که در مطلب تجربه خرید ماشین گفته بودم، دوست دارم کمترین نقش را در آلودگی هوا و گرم شدن زمین داشته باشم). و البته که من از کودکی عاشق دوچرخه بودم و تا ۱۸ سالگی شاید ده نوع دوچرخه عوض کردم؛ ولی چیزی که خسته‌ام کرد، روان نبودن آخرین دوچرخه‌ام بود؛ دوچرخه کوهستان بود و در شهر اشتباه بود که آن را سوار شوم؛ واقعاً پا زدنش سخت بود؛ به ویژه در سربالایی‌ها.

به هر حال، در ایام عید فکر دوچرخه مثل خوره به جانم افتاد! ساعت‌ها بررسی انواع دوچرخه‌ها از من وقت گرفت؛ شهری، کوهستان، تاشو، شارژی و... تا اینکه بالاخره ۱۸ / ۱ / ۱۴۰۴ دل را به دریا زدم و یک دوچرخه شارژی تاشو خریدم:

PVY Z20 Plus

طبق معمول با چند پرسش و پاسخ تجربه خریدم را توضیح می‌دهم:

ابتدا یک ویدئو از اجزای آن ببینید:

مشخصات

- برند PVY یک شرکت هلندی است.

- قیمت: دقیقاً ۱۵۰ میلیون تومان.

- باطری آن تا ۱۲۰ کیلومتر به شما کمک خواهد کرد؛ اگر اصلاً پا نزنید تا ۴۰ کیلومتر. (پس از ۴۰ کیلومتر دوچرخه‌سواری فقط یکی از خط‌های باطری روی نمایشگر خالی شده) کلاً اصلاً نگران باطری نباشید! هر چقدر از سیستم موتورش استفاده می‌کنید می‌بینید شارژ کم نمی‌کند. (توجه: هیچ کدام از دوچرخه‌های موتوری با رکاب زدن شارژ نمی‌شود)

- جنس قطعات و کیفیت ساخت آن شما را شگفت‌زده خواهد کرد.

- این دوچرخه تاشو هم هست و به راحتی می‌توانید آن را تا کنید و پشت ماشین قرار دهید و مثلاً به باغ و روستا و مسافرت ببرید.

- وزن آن حدود ۳۰ کیلوگرم است؛ بنابراین بلند کردن آن در حالت تاشده به راحتی دوچرخه‌های معمولی نیست. پس اینکه فکر کنید در آسانسور به راحتی جا به جا می‌کنید، خیر، احتمالاً پس از چند بار ترجیح بدهید که در پارکینگ بماند. (من یک قفل موتوری با قیمت ۸۰۰ هزار تومان خریده‌ام و دور زین آن بسته‌ام، هر کجا بروم چرخ را به جایی قفل می‌کنم)

همانطور که در ویدئوی بالا توضیح می‌دهد، یک اهرم گاز روی دسته راست هست که هر وقت خواستید می‌توانید از آن استفاده کنید و یا دنده موتور را روی یک قرار دهید که ۳۰ درصد در رکاب زدن به شما کمک کند؛ همراه با دنده دوچرخه روی پنج. (حالت ۲ تا ۶۰ درصد و حالت ۳ تا ۹۰ درصد کمک می‌کند که البته من هیچ وقت از آن‌ها استفاده نکرده‌ام)

راضی هستید؟

فعلاً احساس می‌کنم زندگی‌ام به دو قسمت تقسیم می‌شود: قبل از خرید این دوچرخه و بعد از آن! تجربه فوق‌العاده‌ای است (انگار همان چیزی است که سال‌ها دنبالش بودم). وقتی از یک دوچرخه‌سواری تمیز با کلی انرژی مثبت برمی‌گردی، انگار از دنیا چیز دیگری نمی‌خواستی! اینکه از دوچرخه‌سواری فقط خستگی‌اش برایت نمی‌ماند عالی است. هر کجا انرژی و حوصله داشتی پا می‌زنی و لذت می‌بری و هر کجا خسته شدی یا سربالایی بود، از دوچرخه می‌خواهی که ۳۰٪ کمکت کند. به راحتی پا می‌زنی و کیف می‌کنی.

اما اینکه چه مدت اوضاع به همین صورت خوب پیش می‌رود، باید صبر کرد و دید. یعنی از چه زمان به بعد قطعات و... دچار مشکل می‌شوند و گارانتی و پیدا شدن قطعات آن چطور باشد، فعلاً مشخص نیست. اما علی‌الحساب فوق‌العاده است.

کوچک نیست؟

اتفاقاً شاید در عکس به نظر نرسد اما از جلو وقتی مشاهده کنید، خیلی غول‌تر از این حرف‌هاست. یک ویدئو از آن در عمل ببینید:

دوچرخه ثابت یا این دوچرخه؟

یکی ممکن است بگوید برای سلامتی، اگر دوچرخه ثابت بخریم و در خانه رکاب بزنیم بهتر نیست؟ من در مطلب «الپتیکال (اسکی فضایی) بخریم یا نخریم؟» تجربه‌ام از خرید چیزی شبیه به دوچرخه ثابت را گفته بودم اما خیلی تفاوت است بین اینکه با دوچرخه کل شهر را بگردی با اینکه در یک جای ثابت رکاب بزنی.

مدل‌های دیگر چطور؟

من مدل‌های مختلفی را بررسی کردم، این یکی به نظر می‌آید مقرون‌به‌صرفه‌ترین و شیک‌ترین مدل است. البته که سلیقه‌ای است.

از کجا خریدید؟

اگر جستجو کنید احتمالاً فقط یک شرکت این محصول را بفروشد، من از سایت آن‌ها خریدم. با چاپار با هزینه خودشان فرستادند، خیلی سریع و مناسب...

مشکلات؟

مشکل عمده شاید عدم آشنایی مردم با این وسیله باشد. وقتی در خیابان رانندگی می‌کنید تمام چشم‌ها به سمت شماست و باید جواب ده‌ها نفر را بدهید که این چیست؛ چند خریدی؟ از کجا خریدی و... .

مشکل دیگر بحث فرهنگ‌سازی استفاده از دوچرخه است. این باید کم‌کم جا بیفتد. نجات زمین از این گرمای مهلک و این شلوغی‌های سرسام‌آور با فرهنگ‌سازی و ایجاد مسیرهای مخصوص دوچرخه ممکن است.

مشکل دیگر که باز به فرهنگ ربط دارد این است که به هر حال این یک دوچرخه به حساب می‌آید و شما احتمالاً هر کجا پارک می‌کنید باید مراقب بچه‌ها باشید که با آن ور نروند! من مجبورم مساجدی بروم که حیاط داشته باشد و از داخل مسجد بیرون پیدا باشد که بچه‌ها بترسند که دست بزنند!

خوب، این هم یک تجربه جدید دیگر.

احساس می‌کنم موتورسوارها اگر این نوع دوچرخه‌ها را تجربه کنند، خیلی‌هاشان تمایل پیدا می‌کنند که این وسیله را به جای موتور تهیه کنند. هم فال است و هم تماشا. هم ورزش و تفریح می‌کنی و هم کارت را انجام می‌دهی...

هشدار: این دوچرخه را برای سنین زیر ۱۸ سال پیشنهاد نمی‌کنم. به هر حال یک وسیله نقلیه موتوری به حساب می‌آید و چه بسا به مرور برایش گواهینامه را هم الزامی کنند! سرعت ۴۰ کیلومتر در ساعت اگر درست کنترل نشود حتماً صدمه خواهد زد. ضمن اینکه کنترل موفق این دوچرخه و استفاده همزمان از اهرم گاز و رکاب و... مهارت خاصی می‌خواهد که بعید می‌دانم نوجوانان از پس آن بربیایند.

موفق باشید؛
حمید رضا نیرومند 

هر یک از سایت‌ها و ابزارهای هوش مصنوعی در کار خاصی بهینه شده‌اند.

هر کدام از ابزارها روی یکی از محتواهای زیر بهتر عمل می‌کند:

۱- متن

۲- عکس

۳- ویدئو

۴- صوت

و اما ابزارها:

۱- ChatGPT برای تحلیل متن و تولید عکس

آدرس: chatgpt.com

چت‌جی‌پی‌تی به طور ویژه در زمینه تحلیل متن، خوب عمل می‌کند (برای مثال پاسخ به پرسش‌های پزشکی و مشاوره و...)؛ یعنی در حقیقت می‌توان آن را یک موتور جستجوی خوب دانست. و البته با کمک هوش مصنوعی DALL-E مایکروسافت امکان تولید عکس را هم به خوبی پشتیبانی می‌کند.

نقاط ضعف: در مورد PDFهای فارسی خوب عمل نمی‌کند. شما اگر یک pdf فارسی به آن بدهید و مثلاً بخواهید از صفحات ۱۰ تا ۲۰ آن ده سؤال تستی طراحی کند، می‌بینید که اولاً مبحث را اشتباه گرفته ثانیاً زرنگی می‌کند و چون به محتوا دسترسی ندارد، از محتوای روی اینترنت سؤال طرح می‌کند و نه آن فایل.

۲- Copilot زمانی که دیگران در دسترس نیستند!

آدرس: copilot.microsoft.com

هوش مصنوعی مایکروسافت را می‌توان یک کپی برابر اصل از ChatGPT دانست (چون مایکروسافت یکی از سرمایه‌گذاران شرکت OpenAI که مالک ChatGPT است می‌باشد).

شاید بهتر باشد در مواردی که ChatGPT در دسترس نیست یا دیر جواب می‌دهد از کوپایلت استفاده کنید.

(کارهای مایکروسافت هیچ وقت قابل اعتماد نبوده است!)

از دو ابزار بالا خواستم یک عکس از پاندای کونگ‌فو کار به سه حالت جامد و مایع و گاز بسازند. نتایج:

نتیجه ChatGPT:

نتیجه Copilot:

۳- DeepSeek برای کار با فایل‌های فارسی

آدرس: deepseek.com

اگر نیاز دارید که یک فایل PDF فارسی را خلاصه‌سازی کنید و یا مثلاً از آن سؤال طرح کنید و... بلاشک دیپ‌سیک بهتر از بقیه عمل می‌کند.

با توجه به اینکه این ابزار، چینی است، با فایل‌ها و کاراکترهای یونیکد (غیر انگلیسی) بهتر عمل می‌کند.

۴- Gemini برای تولید کد برنامه‌نویسی

آدرس: gemini.google.com

باید قبول کرد که گوگل از قافله هوش مصنوعی بسیار عقب ماند و خیلی‌ها معتقدند باید منتظر تشییع جنازه گوگل باشیم.

اما به هر حال، هوش مصنوعی او اگر در دسترس باشد (که ظاهراً برای ایران اکنون در دسترس نیست) برای تولید کد بهتر از بقیه عمل می‌کند.

۵- Perplexity برای پژوهش (و تولید کد برنامه‌نویسی)

آدرس: perplexity.ai

پرپلکسیتی توانایی خاصی در انجام کارهای پژوهشی (دانشگاهی=آکادمیک) دارد و البته اگر کدنویس هستید، علاوه بر ابزارهای بالا می‌توانید از این سایت هم کمک بگیرید. کدهای شسته‌رفته و روان‌تری تولید می‌کند.

مثلاً در مورد پژوهش خود توضیح دهید و بنویسید: برای این پژوهش کدام تحلیل آماری مناسب است؟

۶- RunwayML برای تولید ویدئو

آدرس: runwayml.com

این سایت را می‌توان یکی از بهترین سایت‌های متحرک‌سازی (انیمیشن‌سازی) با کمک عکس و متن دانست.

یک عکس به آن بدهید و توضیح دهید که می‌خواهید چطور متحرک شود؛ پس از لحظاتی یک ویدئو که احتمالاً شما را شگفت‌زده می‌کند، تحویل بگیرید...

فقط متأسفانه در تعداد ویدئو محدودیت دارد.

ابزارهای هوش مصنوعی هر روز بیشتر و بهتر خواهند شد. (حتی یکی از دانش‌جویان دوره‌های طراحی سایت ما در سن ۱۵ سالگی یکی از این ابزارها ساخته: manamind.ir) مهم این است که بدانید کدام را کجا استفاده کنید.

شما هم اگر ابزار مناسبی می‌شناسید لطفاً در بخش نظرات معرفی بفرمایید.

موفق باشید؛
حمید رضا نیرومند