Een agrarische man  of vrouw houdt niet van flauwekul, immers: “de varkens motten vreten en het hooi moet van ut land”. Toch zoekt Jeroen Vis naar de ouderwetse gezelligheid van de jaarmarkt, waar de laatste nieuwtjes en kennis gedeeld werden. Die warme sfeer van toen wil hij terugbrengen via “een modern internetcafé zonder boerenbontkleedjes op tafel”. Wel met vraag en antwoord, de laatste nieuwtjes en vooral een netwerk van mensen met een gezicht.

Waar werk je en wat doe je?

Ik ben Jeroen Vis en werk voor het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) in Den Haag. Veel mensen hebben goede, leuke ideeën voor een duurzamere wereld. Hun energie werkt aanstekelijk. Het geeft mij richting in mijn werk bij LNV. Binnen het team Strategie van de directie Natuur, Landschap en Platteland houd ik me bezig met strategische ontwikkelingen op het platteland.

Op welke manier ben jij actief als ambtenaar 2.0?

Mijn rol als “strateeg” is de ontwikkelingen in de samenleving te lezen en die duiding te geven voor de beleidsvelden van LNV. Juist de transitie naar een netwerkmaatschappij vereist dat je op een andere manier met de samenleving gaat communiceren. Ik zie de mogelijkheden en ook de noodzaak om als overheid actief te zijn op het web. Ik probeer in mijn dagelijkse activiteiten daaraan uitvoering te geven en probeer ook anderen daarvoor enthousiast te maken. Of dat ambtenaar2.0 is, interesseert me niet zo. Ik blog (te weinig), ik twitter en probeer mensen over deze ontwikkelingen na te laten denken.

Heb je een voorbeeld uit je eigen werk?

Mijn ervaringen met de ontwikkeling van het Kennisnetwerk Vitaal Platteland. In mijn eerdere blogs op het Ambtenaar 2.0 netwerk heb je al kunnen lezen wat het doel van het kennisnetwerk is. Het gaat er vooral om mensen weer in staat te stellen hun ervaringen en vragen met elkaar te delen, zonder dat daar altijd onderzoekers of beleidsmakers tussen zitten. Dus, een van aanbod naar vraaggericht kennisnetwerk. Een zich nog ontwikkelend netwerk Guus en de samenwerking met organisaties in de regio’s, zijn hiervan het resultaat. Binnenkort starten we met een hands-on leertraject “web 2.0 en platteland”. Ik probeer ook een web 2.0-manier van werken in mijn omgeving toe te passen en mijn directe collega’s daarmee te besmetten.

Hoe 2.0 is jouw organisatie?

Mijn directie blinkt niet uit in deze ontwikkeling: Het is misschien wel interessant, maar andere prioriteiten zijn belangrijker. Ik merk op, dat veel mensen het niet door hebben dat deze drukte zichzelf in stand houdt. Web 2.0-mogelijkheden bieden je tools om hier mee om te gaan en ruimte te creëren. Zowel in je werk als in je hoofd. Aandacht voor het nieuwe werken lijkt zich te ontwikkelen, maar een LNV-kanaal op YouTube is nog een paar bruggen te ver, terwijl zelfs de paus er al eentje heeft …

Waar zou een 2.0 manier van werken meerwaarde hebben ?

Consultatie van en samenwerking met burgers om tot effectiever beleid te komen. Dit heeft het gevolg dat mensen hun eigen verantwoordelijkheid kunnen nemen en dat wij daaraan bijdragen. De kloof tussen overheid en maatschappij wordt kleiner en wij kunnen ons richten op beleid dat er toe doet!

Welke tip zou je andere ambtenaren 2.0 mee willen geven?

Maak ruimte in je werk voor vernieuwing, maar koppel het wel aan je hoofdtaak. Zoek elkaar op om te leren en geef het goede voorbeeld. Ik kom er steeds meer achter dat er geen kunst van het delen (lees: bloggen) is. Je moet het gewoon doen! Het gaat er niet altijd om dat je een doorwrochte boodschap hebt, of een punt moet maken of meer van dat soort edele doelen. “Typerdetiep” van je af wat jij denkt dat op dat moment nuttig is. Anderen bepalen zelf wel of dat dan ook zo is. Was het niet goed, dan haal je het weer weg. Ik nodig jullie gewoon uit om vaker en sneller zo aan de slag te gaan.

Lid van de week 6: Jeroen Vis is een artikel van: Ambtenaar 2.0

Afgelopen donderdag 28 januari 2010 heeft TNO hun project ‘Zelfmanagement door managen op basis van vertrouwen’ gepresenteerd. Met het onderzoek heeft TNO aangetoond dat wederzijds vertrouwen tussen manager en medewerker en zelfmanagement van medewerkers de productiviteit vergroot. Je hoort er veel over: wederzijds vertrouwen kweken en de medewerkers loslaten. Maar kan dit wel in elke overheidsorganisatie? Hoe kun je de kwaliteit van diensten garanderen? Hoe kun je eindverantwoordelijk zijn voor een project/afdeling/organisatie als je niet zelf het heft in handen hebt?

Vertrouwen resulteert in innovatief en zelfsturend gedrag

TNO is er duidelijk over: als de leidinggevende de medewerker vertrouwt, dan zal de medewerker automatisch het management meer vertrouwen, meer innovatief gedrag vertonen en meer zelfsturend zijn werk doen, omdat hij meer zelfvertrouwen heeft. Het vertrouwen van een leidinggevende uit zich in het bieden van speelruimte, het maken van maatwerkafspraken, het stimuleren van de medewerker om externe samenwerking aan te gaan en het geven van uitdagend werk. Dit gaat niet vanzelf: het management moet om dit te bereiken een coachende stijl van leidinggeven hanteren en via interventies als workshops, coaching, olievlekwerking (voorbeeldgedrag van collega’s), brainstormsessies e.d. zelfsturend en innovatief gedrag bij de medewerker stimuleren. Zodat de medewerker de speelruimte die hij krijgt, benut en positieve veranderingen aanbrengt in zijn manier van (samen)werken.

Vertrouwen én sturen

Dat de medewerker zelf zijn werk organiseert en bepaalt hoe en wanneer hij werkt, wil nog niet zeggen dat je als leidinggevende de sturing kwijt bent. Wel is het een kunst om de balans te bewaren tussen de lijn uitstippelen op tactisch niveau en niet te veel bemoeien met de praktische uitvoering. Een medewerker of team heeft de ruimte nodig om in synergie samen te werken, waarbij het resultaat meer is dan de som van de individuele bijdragen. Daarom is participatief samenwerken enorm belangrijk en mogen hiërarchische verschillen nauwelijks een rol spelen. Maar tegelijkertijd biedt sterk leiderschap duidelijkheid, het bakent het pad en het doel af en het biedt veiligheid. De uitdaging voor elke leidinggevende is om hiertussen het evenwicht te vinden.

Naast het vinden van deze balans, is het je taak om op vier gebieden energie toe te voegen aan de medewerker en/of teams die je onder je hebt (van den Broeck/Bussche):

• Strategische afstemming: je bewaakt de strategische rol die het team vervult ten opzichte van het bredere geheel. Zo voeg je zin toe aan het werk en heeft de medewerker of het team een koers om op te varen.
• Structuur uitbouwen: je biedt de medewerker/teamleden structuur aan: vaste spelregels (taakverdeling, processen) verduidelijken hoe de teamleden hun kennis en kunde tot synergie kunnen brengen, zodat ze op koers kunnen blijven en gestandaardiseerde kwaliteit leveren.
• Ondernemend vermogen stimuleren: je voegt synergie toe aan het ondernemend vermogen van de medewerker/teamleden, wat noodzakelijk is voor continue verbetering en verandering van onderaf. Zonder deze energie kan er niet op tijd worden bijgestuurd.
• Openheid en vertrouwen als basis voor samenwerking: relationele conflicten of machtspelletjes mogen geen hindernis zijn voor de effectiviteit van het team. Je zorgt daarom dat de medewerker/het team relationeel in topvorm is. Dit is niet eenvoudig. Net als TNO, geven van de Broeck en Bussche aan dat open communicatie en bouwen aan vertrouwen essentieel zijn om het beste uit je medewerkers te halen. Werk daarom ook aan je eigen betrouwbaarheid, geloofwaardigheid en persoonlijk contact met de medewerker/teamleden.

Overgaan naar zelfsturing

Je bent als manager dus niet alleen net als alle medewerkers een medewerker die moet wennen aan de nieuwe manier van werken, je hebt ook nog de taak om je medewerkers hierin mee te nemen. Een model dat hier bruikbaar voor is, is het model van Hersey en Blanchard: situationeel leidinggeven. De medewerker die bijdraagt aan het innovatief vermogen van de organisatie en een hogere productiviteit levert, moet namelijk zelfstandig kunnen werken, zonder al te veel bemoeienis van bovenaf. Het model van situationeel leidinggeven geeft in een aantal stappen aan hoe je de zelfsturing van een medewerker en/of team kunt opbouwen:

• Instrueren: voor (nog) niet compentente medewerkers die niet bereid zijn of onzeker.
• Overleggend coachen: voor de medewerker die wel competent is, maar weinig bereid of onzeker.
• Erkenning en aandacht geven: als de medewerker nog niet competent is, maar wel gemotiveerd.
• Delegeren door het scheppen van een kader en vervolgens loslaten en vertrouwen: voor professionals die zowel competent zijn als gemotiveerd.

Het streven is dus om zoveel mogelijk medewerkers tot de laatste categorie te laten behoren. Dit gebeurt niet van de ene op de andere dag. Hiervoor is tijd en aandacht nodig. Behalve door begeleiding van het management kunnen de medewerkers via diverse interventies geholpen worden steeds meer zelfsturend hun werk in te vullen.

Ontwikkelen als manager

Het is lastig omschakelen wanneer je gewend bent om medewerkers instruerend leiding te geven en te sturen op aanwezigheid. Toch kun je niet zien of een medewerker daadwerkelijk aan het werk is als hij achter zijn pc/laptop zit. Bovendien zullen medewerkers – naarmate de organisatie groeit naar een netwerkorganisatie – steeds meer deelnemen aan projecten waar je zelf geen leiding over hebt. Daarom kun je het model van situationeel leidinggeven ook als groeimodel voor jezelf zien: naarmate de medewerkers een stap verder gaan in hun ontwikkeling kun je ze ook steeds meer loslaten. Het doelen stellen, zowel voor de medewerker individueel als voor het team als geheel, is dan in de plaats gekomen van aanwezigheidscontrole.

Meer lezen? Kijk op http://sandrabarth.wordpress.com voor meer informatie over leiderschap en sturing.

Sandra Barth is Business Consultant bij Ordina Consulting (Verandermanagement en organisatieontwikkeling in relatie tot organisatie 2.0 en Het Nieuwe Werken)

Maakt zelfsturing van medewerkers het schip stuurloos? is een artikel van: Ambtenaar 2.0

Om overheidsorganisaties te stimuleren om aan de slag te gaan met 2.0 wordt een verkiezing van de Overheidsorganisatie 2.0 van het Jaar georganiseerd. Het doel is om die overheidsorganisaties in het zonnetje te zetten die zowel naar buiten toe als intern de middelen en cultuur van 2.0 het beste toepast. De uitreiking vindt plaats op de Dag van de Ambtenaar 2.0 en … iedereen kan meedoen!

Hoe gaat het in z’n werk?

Iedereen kan een overheidsorganisatie kandidaat stellen. Dat kan tot 17 februari om 17 uur door dit formulier in te vullen. Het gaat er niet om dat je alle vragen beantwoordt of om zoveel mogelijk vragen met ‘Ja’ te beantwoorden. Het gaat er vooral om dat je de ‘good practices’ waar jij van af weet aan ons meldt. Overtuig ons dus waar mogelijk met argumentatie en mooie voorbeelden, ook al zijn ze klein!

De criteria voor de verkiezing van de Overheidsorganisatie 2.0 van het Jaar zijn gebaseerd op de actiepunten in het boek Ambtenaar 2.0 beta en de eParticipatie Monitor van TNO. De organisaties zullen worden beoordeeld op basis van drie categorieën:

1. Betrokkenheid bij reeds bestaande online activiteiten en initiatieven in de samenleving;
2. Inzet van een 2.0-werkwijze en -instrumenten binnen de eigen organisatie;
3. Samenwerking met burgers en partijen op zelf gecreëerde platforms (bijv. eParticipatie-initiatieven).

Daar gaan dus ook de vragen over. Weet je een goed voorbeeld bij jouw organisatie, vul het in!

En je mag ook meestemmen …

De uitreiking van de prijs voor Overheidsorganisatie 2.0 van het Jaar vindt plaats op de Dag van de Ambtenaar 2.0. Op basis van de inzendingen kiezen we de vijf beste kandidaten uit. Die zullen zich aan het eind van de Dag presenteren aan de aanwezigen. En uiteindelijk wordt er gestemd. Als jij aanwezig bent op de Dag van de Ambtenaar 2.0 kun je dus mede bepalen welke organisatie zich Overheidsorganisatie 2.0 van het Jaar mag noemen. Ben je al aangemeld?

Maar het begint met het zoeken van kandidaten. Welke overheidsorganisatie wil jij voordragen? Meer over de spelregels vind je hier. Maar je krijgt alles ook uitgelegd in het formulier:

Jouw kandidaat voor Overheidsorganisatie 2.0 van het Jaar!

Wie nomineer jij als Overheidsorganisatie 2.0 van het Jaar? is een artikel van: Ambtenaar 2.0

Er is het afgelopen jaar veel commotie geweest over de Mexicaanse Griep en in het bijzonder om de communicatie er omheen. Zo zou het beleid (en als gevolg daarvan de communicatie) zwalkend zijn, zou de overheid nog functioneren op het niveau 1.0 en rolden de experts over elkaar heen om te zeggen hoe de overheid het wél zou moeten aanpakken. Maar wat gebeurde er nou achter de schermen? Een verhaal vanuit het crisiscentrum zelf over de online communicatie.

Hype

De Mexicaanse griep, of liever Nieuwe Influenza H1N1 (de officiële benaming), heeft een hectisch verloop gekend. Was er tijdens de zomer nog niets aan de hand en geen sprake van een epidemie, in augustus kwam er kritiek op de stilte vanuit de overheid. Er was inderdaad ook nog niets te melden, maar toen is er wel snel gestart met een campagne en bijbehorende website, grieppandemie.nl.
Eind november startte de tweede “campagne”, die van de vaccinatie. Vooral hierop kwamen heftige reacties.

Nanochip

Al snel roerden de anti-vaccinatie groepen zich, die op verschillende sites postten over de schade die zij meenden dat de stoffen in de vaccins konden aanbrengen. De grieppandemie zou een virus zijn dat in een laboratorium was gemaakt om de mensheid te decimeren en ook de vaccinatie was erop gericht om mensen te doden en te chippen met nanochips. Deze groepen gingen heel slim te werk door op elk forum te reageren, veel links te plaatsen, elkaar aan te halen als deskundige en naar elkaar te linken. Als surfer op internet en in Google ontkwam je niet aan hun websites en visie. Een zeer slimme strategie, want door veel te linken naar elkaar kom je vanzelf hoog in Google en verwerf je een zekere status. Ook met de HPV-campagne (waar deze anti-groepen mee gestart zijn) verwachten we weer veel reuring van deze mensen.

Webcare

Er werd al snel geroepen dat de overheid niet deed aan webcare en vooral bezig was met zenden. Deels was dat waar, deels had dat te maken met onvoldoende zichtbaarheid van wat er wél gedaan werd. We reageerden namelijk wel op fora, onder de eigen naam van “Grieppandemie”, maar zijn soms geweerd omdat men geen commerciële uitingen wilde (wat we natuurlijk niet waren) of omdat men geld rook en ons vroeg om te gaan betalen. Kijk maar eens op FOK (afzender Grieppandemie)

Op zo’n manier kon de overheid dus niet meedoen onder dezelfde spelregels als anderen, zoals de anti-groepen. Wij konden soms dus niet anders dan banneren op de fora, inderdaad wat minder subtiel dan persoonlijk reageren. Daarnaast merkten we dat webcare iets is waar veel tijd en energie in gestoken moet worden. Een leuk voorbeeld daarvan is een posting op zwangerschapspagina, direct na een post van ons postte iemand dat haar moeder ernstig ziek was, waardoor gelijk de rest van de discussie dáarover ging.

Ook was er sprake van wantrouwen tegenover de overheid. Men was er soms helemaal niet van gediend dat de overheid meekeek en meepraatte en liet dat ook merken. Zie ook het forum van kindje op komst en zwanger.nu. De wens van vele fora was ook dat we écht inhoudelijk meepraatten. Bij een medisch onderwerp is daarvoor deskundigheid nodig die je van een eerstelijns webcareteam niet kunt verwachten.

We hebben gekeken waarover werd gepraat in fora en deze informatie actief op onze eigen site opgepakt, en verder de buzzwords (bijv. “kwik”) toegevoegd in Adwords.

Inspanningen

Er is veel inspanning gedaan om de communicatie rondom de griep via internet zo optimaal mogelijk aan te passen aan de sentimenten in de samenleving en waar mogelijk pro-actief te zijn in plaats van reactief. Er is veel geld gespendeerd aan Google Adwords, Twitter en Rss ingezet, vanaf het begin gemonitord, een actief redactiebeleid gevoerd op de site, gebruik gemaakt van video, fora, online videochat en aanwezigheid op andere sites. Toch is er in de media veel kritiek geweest over de online communicatie en we kijken nu hoe we dit in de toekomst beter kunnen aanpakken.

Handicap

Als overheid kunnen we ook niet zomaar wat roepen in een forum, we zitten terecht onder een vergrootglas. Zo moeten we elke uiting check, check en dubbelchecken. En ons dan nog zó uitdrukken dat het juridisch en politiek overeind blijft. Met als gevolg geen lekker lezende en ongefundeerde kreten zoals de vaccinatie- tegenstanders plachten te doen. Dat is heel jammer en draagt niet altijd bij aan een heldere communicatie, waar je als bezorgde burger nou echt iets aan hebt. Gelukkig kunnen we daarin gebruik maken van spreekbuizen op internet en andere media, die op dezelfde lijn zitten. Bijvoorbeeld een arts bij Pauw en Witteman of een artikel in de krant.

Leerpunten voor online communicatie

Wat hebben we nu geleerd en toegepast in deze razend interessante communicatiecase? Ik denk dat veel zaken voorbij de middelen liggen maar zich meer op sociaal en organisatorisch vlak bevinden. Hieronder wat tips op een rijtje.

• Zorg voor goede pr over je communicatie. Laat zien wat je doet. Veel zaken waarvan werd gezegd dat we die nalieten, deden we al, maar niet genoeg zichtbaar
• Wees pro-actief. Een beetje een open deur, maar het is beter om van te voren bewust te zijn van eventuele struikelblokken dan damage control achteraf.
• Maak gebruik van spreekbuizen. Niet iedereen komt natuurlijk naar je site, dus bied je informatie ook op andere sites en blogs aan, maar ook in tv-programma’s en kranten. Breng de informatie naar waar de doelgroep zit.
• Er is geen online en offline. De heidebrand die online woedde van de anti-vaccinatielobby, is te lang onterecht als alleen een online probleem gezien. Wat online buzzt, buzzt zeker ook offline, maar niet direct in de officiële kanalen en onderzoeken. Wel bij de kapper en op verjaardagen. Reageer dus niet alleen online, maar ga naar meer impact op tv en krant.
  Overigens bleek het wantrouwen uiteindelijk mee te vallen, want 70% van de opgeroepenen heeft zich laten inenten, ook internationaal een hoog getal.
• Online communicatie is geen middel. Online communicatie is onderdeel van een strategisch communicatiebeleid. Omdat het niet zo lekker staat als rtv en krant, wordt online vaak pas ingezet als men live gaat met de campagne, van “doe maar een bannertje”. Onderschatten van de enorme kracht van wat er online gebeurt aan meningsvorming en onderstroom, en het feit dat online iedereen deskundig is, is een gevaarlijke valkuil. Old school communicatie zal zich moeten aanpassen aan de nieuwe werkelijkheid. Als je communicatie op internet beschouwt als “we gaan onze boodschap zenden” kun je je vingers branden.
• Maak genoeg mankracht vrij voor online. Niet alleen webcare vereist  veel tijd en energie, maar ook het bijwerken van de site, productie van video’s, regelen van deskundigen voor chat, monitoren van de online buzz en regisseren van de online campagne. Dit vergt een organisatie die bereid is hier tijd, geld en mankracht voor uit te trekken. Bij de HPV campagne is daarom vooraf een webcare-team ingericht en gezorgd voor geschikte en aansprekende webcontent.
• Veer mee in je communicatie. Vooral met iets zo beladen als gezondheid komt veel emotie kijken. Sec reageren op onzekerheden of onjuistheden is dan onhandig en onsensitief en draagt niet bij aan goede pers. Als mensen bang zijn dat het vaccin voor een miskraam zorgt, is het bijvoorbeeld niet handig om alleen te zeggen dat dat onzin is.  Empathie is dan een belangrijk deel van de reactie. En als overheid kunnen we daar nog veel in leren, want het is niet feitelijk, dus best eng!
• Maak van een mug een olifant. Want een mug op internet is al snel een olifant, getuige de vele twittergates van de afgelopen tijd.
• Doe aan webcare, maar ook aan monitoring. Hou goed in de gaten wat waar gebeurt en begin tijdig met reageren. Beter te vroeg, maar aanwezig en gesprekspartner, dan reactief en gewantrouwd. Het kost tijd om een relatie met de discussiepartners op te bouwen. En investeer in deskundigen of beleidsmedewerkers die gecontroleerd reageren. Het is misschien eng om het los te laten en een goed ingevoerde beleidsmedewerker te laten reageren, maar de tijd dat de persvoorlichter alle communicatie controleerde is nou eenmaal voorbij.
• Ga in op wat er speelt. Buzzwords, vragen en dergelijke verwerkten we direct in onze Faq’s en er was een rapid response team dat antwoorden direct met beleid kon afstemmen, waarmee het callcentrum aanzienlijk werd ontlast.
• Rijksbrede afspraken. Als je ziet hoeveel tijd en energie erin gaat zitten vanuit overheid om bijv. kamerbrieven te maken en persberichten/reacties te formuleren (vaak nog met akkoord minister), dan is het helder dat niet alleen de juridische aspecten van belang zijn, maar ook het feit dat er politieke aspecten zijn: een minister is hierop aanspreekbaar. Dit betekent niet dat je niets kan doen, maar wel dat je hier rekening mee moet houden als het gaat om inzetbaarheid van ambtenaren en goede afspraken moet maken over hoe afstemming/reageren plaatsvindt, liefst rijksbreed!

Goede afgewogen online communicatie is dus niet alleen een kwestie van doen, hoewel koudwatervrees vaak ook juist de reden is dat we het niet snel genoeg of volledig genoeg doen. Net zoals je niet een beetje zwanger bent kun je eigenlijk ook niet een beetje online doen.

Dit vraagt vooral om een investering op een hoger niveau; dat van beleid en de directie communicatie. Daar moet online niet gezien worden als een middel aan het einde van de communicatiestrategie, maar als een manier om in gesprek te gaan met het publiek, en de interactie aan te gaan over hetgeen je te melden hebt.De overheid kan zo bijdragen aan het recht van de burger om goed geïnformeerd te worden. Het is een kans, geen bedreiging. Maar wel een kans die een omwenteling in het denken over communicatie teweeg zal moeten brengen in de hoofden van veel communicatiemanagers.

Gelukkig is de overheid momenteel druk bezig met het zich aanpassen aan deze nieuwe werkelijkheid, en naast regels en protocollen die nu worden opgesteld om het een volgende keer nog beter aan te pakken is het nu gewoon een kwestie van doen!

Tanja Jans is webadviseur bij het Ministerie van VWS

Case: Online Communicatie Mexicaanse Griep is een artikel van: Ambtenaar 2.0

Vorige week woensdag is het Programma Ambtenaar 2.0 officieel van start gegaan. De Stuurgroep Overheid van de Toekomst (VRD) heeft het Programma ingesteld en een basisfinanciering toegekend voor twee jaar. Voor de uitvoering van het Programmaplan zal de komende tijd worden gezocht naar partners en aanvullende financiering. Daarnaast zal het Programma proberen om zelf als een overheidsorganisatie 2.0 te gaan werken. Een podium bouwen terwijl je erop staat dus.

Organisaties rond Ambtenaar 2.0

Hoe zat het ook alweer? Laatst was er immers ook al een stichting opgericht. Centraal bij Ambtenaar 2.0 staan de mensen, het netwerk. De contacten, gesprekken, verbindingen, samenwerking, uitwisselingen, etc. op de netwerksite vormen de kracht van Ambtenaar 2.0: om van elkaar te leren over 2.0 en om samen te werken om de overheid beter te laten werken. Maar er zijn ook enkele organisaties om daarbij ondersteunend werk te verrichten.

Voor een overzicht van de organisaties rond Ambtenaar 2.0, zie beheer.ambtenaar20.nl: een redactie met vrijwilligers om allerlei taken te verrichten, een stichting om een juridische zaken af te dekken voor het netwerk en een programma bij de overheid om ondersteuning te verlenen en voor overheidsbrede voorzieningen en diensten te zorgen. Ambtenaar 2.0 begon ooit bij het ministerie van LNV, maar de leden zitten bij allerlei organisaties verspreid over Nederland en België. Daarom is het goed dat er nu een overheidsbreed Programma is om dat netwerk te ondersteunen.

Het inrichten van een organisatie 2.0

Op dit moment bestaat het Programma  Ambtenaar 2.0 uit twee mensen, maar we hopen de komende tijd iets te kunnen groeien. Om de doelstellingen van het Programmaplan te kunnen bereiken zullen we echter moeten samenwerken met diverse andere partijen binnen en buiten de overheid. Daarbij gaan we natuurlijk maximaal gebruik maken van alle digitale mogelijkheden en de werkwijze die we in de werkprincipes hebben opgesomd: open, via netwerken en door anderen te empoweren.

Dat betekent dat we zoeken naar samenwerkverbanden om gebruik te maken van energie elders om gezamenlijk onze doelen te bereiken. Maar dat betekent ook dat we nadenken over hoe we zelf als overheidsorganisatie 2.0 moeten werken. Een aantal ideeën daarbij:

• We hebben geen eigen kantoor, maar maken gebruik van bestaande overheidsgebouwen (nodig ons uit!) en andere bruikbare locaties om te werken en af te spreken (bijv. co-werkplaatsen en horeca);
• Om mobiel te kunnen werken maken we gebruik van laptops en mobiele telefoons. Iedereen draagt zorg voor zijn eigen apparatuur, maar er komt een compensatieregeling voor de kosten;
• Ook maken we gebruik van online software (in the cloud) om samen te werken en op de hoogte te blijven van waar iedereen zich bevindt en hoe de voortgang is;
• We proberen zoveel mogelijk open te werken, zodat we constant rekenschap geven over wat we doen, maar tegelijkertijd anderen de mogelijkheid geven om met ons samen te werken;
• Door online een overzicht te maken van onze werkzaamheden en voortgang (lifestream), proberen we onze live onze handelingen te archiveren: agenda, berichten, documenten, financiën, etc.

Heb je meer ideeën voor hoe we als organisatie 2.0 kunnen gaan werken, laat het dan hieronder even weten!

Ook de redactie is veranderd

Iets meer dan een jaar geleden werd een redactie van vrijwilligers opgericht om de verschillende taken uit te kunnen voeren die komen kijken bij een actief en dynamisch netwerk en blog. Maar langzamerhand is het teveel geworden voor één groep en één mailinglist. Daarom zijn de werkzaamheden nu verdeeld over drie teams:

1. Communitymanagement: om het netwerk bruisend en gezellig te houden (contactpersoon: Kim Spinder);
2. Hoofdredactie: om het weblog actueel en boeiend te houden (contactpersoon: Davied van Berlo);
3. Technische ontwikkeling: om de sites in de lucht te houden en te ontwikkelen (contactpersoon: Jeroen de Miranda).

Op die manier hoopt de redactie aan slagkracht te winnen en meer mensen te kunnen betrekken. De mailinglists zijn open zodat iedereen een bijdrage kan leveren. Meer informatie over de nieuwe werkwijze van de redactie kun je vinden op redactie.ambtenaar20.nl.

Programma Ambtenaar 2.0 gaat van start is een artikel van: Ambtenaar 2.0

Vorige week opende de site data.gov.uk zijn deuren. Via die internetpagina maakt de Britse overheid zo’n 3000 informatiebronnen en databanken voor hergebruik beschikbaar aan de buitenwereld. Daarmee volgt Groot-Brittannië het voorbeeld van de Verenigde Staten (data.gov) en Australië (data.australia.gov.au). Waar blijft data.gov.nl?

Vivek Kundra, Obama’s CIO, is trots dat zijn voorbeeld wordt gevolgd. Hij schrijft: “They Gave Us The Beatles, We Gave Them Data.gov.” Maar volgens ReadWriteWeb mag hij een toontje lager zingen. Onder leiding van Tim Berners-Lee (uitvinder van het web en nu pleitbezorger voor open data) hebben de Britten een veel betere dienst opgezet dan de Amerikanen: met meer en interessantere databronnen. Overigens zijn in de VS ook diverse steden actief met open data, net als in Canada.

Waarom Open data?

Het doel van open data of open overheid is om informatie die door overheden wordt verzameld en beheerd ook via internet beschikbaar te stellen in een herbruikbare vorm, zodat partijen in de samenleving op basis daarvan weer nieuwe en innovatieve producten of diensten kunnen bouwen. Bekende voorbeelden zijn natuurlijk de dienst om via sms kentekengegevens op te vragen en de CBS-gegevens die Funda bij een huis toont.

Maar het hoeven niet perse commerciële toepassingen te zijn. Iedereen met een goed idee en enige programmeerkennis kan een maatschappelijk relevante mash-up creëren. In de VS wordt de creativiteit gestimuleerd met prijsvragen, zoals in Washington,  in New York en landelijk. Als hulp heeft de Britse krant The Guardian een zoekmachine laten bouwen die speciaal naar overheidsdata zoekt.

En in Nederland?

Dus waar is de data.gov van Nederland? Ook hier zijn verschillende initiatieven om overheidsinformatie volgens specifieke principes online beschikbaar te stellen, bijv. bij de ministeries van OCW en VenW. Het ministerie van BZK heeft een aantal voorbeelden bij elkaar gezet en een uitgebreide handreiking Open Overheidsdata opgezet. Maar een overzicht van databronnen, dat ontbreekt helaas nog.

Dus wie zou in Nederland daartoe het initiatief moeten nemen? En welke databronnen kunnen we nu al opnemen in die lijst? Laat het me hieronder weten! En als je mee wil doen, meld je dan even aan bij de groep Open Overheid.

En trouwens, ik ben het even nagegaan … gov.nl is in overheidshanden, dus data.gov.nl behoort tot de mogelijkheden!

Waar blijft data.gov.nl ? is een artikel van: Ambtenaar 2.0

Op 24 februari aanstaande vindt in Amersfoort de eerste Dag van de Ambtenaar 2.0 plaats. Het wordt een dag voor het netwerk Ambtenaar 2.0 en voor alle ambtenaren. Wil je erbij zijn? Meld je dan snel aan via deze site. Dat is de enige plek waar je je aan kunt melden!

De afgelopen weken hebben we weer de kracht van het netwerk mogen beleven. We hebben gevraagd om jullie hulp bij de organisatie van deze dag en dat heeft tot veel positieve reacties geleid. We mogen hier met z’n allen bijzonder trots op zijn.  Uit de vele aanbiedingen hebben we een fantastisch programma met workshops en presentaties samengesteld. Helaas moesten we ook enkele aanbieders teleurstellen. Handen om de dag in goede banen te leiden zijn er ook. En wat heel bijzonder is, het budget is € 0,-. Dat betekent dus wel dat we hier  met grote trots onze sponsors gaan noemen.

Wat gaat er zoal gebeuren?

De symboliek van het netwerk trekken we door op de Dag van de Ambtenaar 2.0. Zo is er een gevarieerd aanbod van onderwerpen voor ambtenaren die op deze dag voor het eerst kennismaken met Ambtenaar 2.0 en web 2.0.

Voor Spoor 1 is de leidraad het eerste boek van Ambtenaar 2.0.

De gevorderde Ambtenaar 2.0 kan volop kiezen uit workshops van Spoor 2 (boek: Ambtenaar 2.0 beta). Uiteraard hebben we ook echte diehards bij Ambtenaar 2.0. Mensen die veel kennis hebben van digitale mogelijkheden. Omdat dat vaak discussies zijn die de gemiddelde digitale kennis van ambtenaren te boven gaat, is hiervoor Perron 0 ingericht.

Wil je meer weten over internettoepassingen, over hoe je  slimmer kunt werken of duizelt het je van alle nieuwigheid dan kun je terecht bij SpoorBijster. Je krijgt dan ‘n persoonlijke buddy toegewezen die al jouw vragen kan beantwoorden.

Verkiezing Overheidsorganisatie 2.0 van het Jaar

Aan het eind van de middag, vóór de borrel, zal ook de verkiezing van de Overheidsorganisatie 2.0 van het Jaar plaatsvinden. Welke gemeente, provincie, dienst, waterschap of ministerie is nu het meest actief bezig met 2.0, naar buiten toe en in de organisatie? Iedereen kan zijn of haar organisatie voordragen en goede voorbeelden en argumenten aandragen. Meer informatie volgt komende maandag 1 februari!

Alles beta

We hebben deze dag voorbereid in een wiki. Daarin werden de workshops aangeboden en regelden we de logistiek van de dag. Een mooi staaltje co-creatie! Een kenmerk van web 2.0 is dat alles beta is, het hoeft niet af te zijn. Deze wiki is nu dus de informatiesite voor de dag geworden. Het is geen gelikte site, maar wel functioneel. Zo hebben we geen dubbel werk hoeven te doen.

Sponsors

Tadaa! Daar komen ze dan. Deze dag wordt gesponsord door:

• BMC
• Binnenlands Bestuur
• Seats 2 Meet
• Illumion
• Provincie Noord-Brabant
• Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

En natuurlijk door alle vrijwilligers die voor, tijdens en na de Dag hun steentje bijdragen!

Het wordt een leuke inspirerende dag. Dus schrijf je snel in.

Marie Louise Borsje en Monique Roosen

Dag van Ambtenaar 2.0 is een artikel van: Ambtenaar 2.0

Wetten zijn er voor iedereen. En iedereen kan wetten maken. Dat is de kern van ons idee om een groep mensen gezamenlijk wetten of lagere regelingen te laten schrijven met behulp van 2.0-mogelijkheden. Dat is meteen ook spannend, want onontgonnen terrein. Wij, Martin de Bree en Pieter Verheugd, zijn op zoek naar ambtenaren die willen meedenken over het opstellen van regelgeving op een 2.0-wijze. En naar projecten om het in de praktijk uit te proberen!

Wetgeving 2.0

E-participatie, Ambtenaar 2.0, Het Nieuwe Werken, etcetera worden langzaamaan gemeengoed en dat zal niet aan het wet- en regelgevingsproces voorbij gaan. Laten we zeggen dat wetgeving 2.0 een kwestie van tijd is. Bovendien zijn de eerste voorbodes er al: bijv. www.internetconsultatie.nl en het Legis-programma.

Zo op het eerste gezicht biedt wetgeving 2.0 – potentieel – interessante voordelen:

• betere benutting van kennis, informatie en inzichten,
• bredere betrokkenheid van relevante partijen,
• betere aansluiting op de toepassingspraktijk en
• grotere capaciteit (tijd en denkkracht).

Wij denken dat deze voordelen op hun beurt positieve effecten kunnen hebben op draagvlak, uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid en op ervaren regeldruk. Maar om dat zeker te weten, moeten we het uitproberen.

Op zoek naar een proefproject

Wij zijn er van overtuigd dat de technische mogelijkheden voorhanden zijn om nu op kleine schaal wetgeving 2.0 toe te passen. Dat geldt evenzeer voor de inzichten over hoe zo’n 2.0-proces goed te managen. Wij vragen ons echter af welke stuwende krachten en randvoorwaarden wetgeving 2.0 mogelijk gaan maken.

Daarom willen we een klein en overzichtelijk proefproject beginnen met een regeling die aan de volgende kenmerken voldoet:

• een ministeriële regeling of beleidsregel (of een deel daarvan: bijv voorgeschreven modellen, staten of formulieren);
• een overwegend technisch of administratief regelcomplex;
• een kennisintensief domein;
• een overzichtelijk aantal artikelen;
• een beperkt aantal partijen waarop de regeling toepassing vindt.

Het doel van zo’n proef is dan om drie vragen te beantwoorden:

1. Doen de vermoede voordelen zich voor?
2. Werkt het 2.0-proces in termen van techniek en organisatie?
3. Welke knelpunten komen boven drijven?

Weet je een wetgevingsproject dat geschikt zou zijn voor een 2.0-aanpak?

Denk je even mee?

Is wetgeving 2.0 haalbaar? Of beter: wat zijn mogelijke belemmeringen of randvoorwaarden? Laat het ons hieronder weten.

En laat het ons weten als je mee wil doen met een proefproject!

Martin de Bree en Pieter Verheugd zijn werkzaam als consultant en parttime verbonden aan het Erasmus Instituut Toezicht & Compliance.

Wetgeving 2.0: innovatieve regelgevers gezocht! is een artikel van: Ambtenaar 2.0

Anita Smit is de ambtelijke verkokering ver voorbij. Tenminste, zo ziet zij dat het liefst: de overheid als een grote netwerkorganisatie die zich steeds in wisselende samenstellingen verbindt aan actuele, maatschappelijke thema’s. Waar de kennis aanwezig is, daar ligt de verantwoordelijkheid, ongehinderd door kunstmatige grenzen van organisaties. De ambtenaar als netwerker, in basis gebonden door resultaatgerichte afspraken met zijn leidinggevende, verder zo vrij als een (Twitter-) vogeltje om te bepalen met wie hij werkt, en daarbij de mogelijkheden van het internet en de techniek benut.

Waar werk je en wat doe je?

Ik ben Rijkstrainee bij het ministerie van Verkeer en Waterstaat. En werkzaam bij het programmateam Leertrajecten van Rijkswaterstaat en bij het project Ambtenaar voor de Toekomst van de Vernieuwing Rijksdienst. Bij Rijkswaterstaat houd ik me bezig met de vernieuwing vanuit de Agenda 2012. We organiseren leertrajecten voor alle leidinggevenden van Rijkswaterstaat om hun te ondersteunen in hun rol als de inspirerende en disciplinerende kracht achter de vernieuwing. Naast het meewerken aan het organiseren en ontwerpen van deze leertrajecten, ben ik hier bezig met het starten van een online leeromgeving voor leiderschapsontwikkeling.

Van maart tot september 2009 was ik fulltime betrokken bij het project Ambtenaar voor de Toekomst en heb ik onder andere meegeschreven aan de visie op het nieuwe werken. Binnen het nieuwe werken houd ik me vooral bezig met de onderwerpen werkomgeving, web 2.0 en leiderschap. Dit doe ik vanuit mijn eigen ervaringen als digital native binnen de overheid. Vanuit Ambtenaar voor de Toekomst geef ik regelmatig presentaties en workshops over het nieuwe werken bij ambtelijke organisaties.

Eigenlijk doe ik van alles en nog wat. Zo heb ik de Raad van Anders georganiseerd, de pSG van Justitie geadviseerd over hoe ze een pSG2.0 kan worden, vanuit One Vision een visie op ICT en de overheid gepresenteerd aan de CIO’s van het Rijk, in het bestuur van het Interdepartementaal Trainee Overleg gezeten, ga ik met Marloes , Kim en Maaike de Arena vol krijgen om Nederland in 1 dag digivaardig te maken, en sta ik op 28 januari in de finale van de verkiezing tot Jonge Ambtenaar van het Jaar 2010. Verder bemoei ik me regelmatig met bijvoorbeeld de nieuwe huisvesting van BZK en Justitie, de nieuwe huisvesting van V&W en VROM en de DWR NXT.

Op welke manier ben jij actief als ambtenaar 2.0?

Web 2.0 is een natuurlijk onderdeel van alles wat ik doe, dus ook van mijn werk als ambtenaar. Ik zou niet weten hoe ik mijn werk zou kunnen doen zonder mijn iPhone en mijn netbook. Internet is mijn belangrijkste bron van informatie, de plek waar ik het meeste contact heb met mijn collega’s, en de plek waar ik mijn netwerk onderhoud, in kan zetten en uit kan breiden.  Twitter is bijvoorbeeld heel belangrijk in mijn werk. Via Twitter word ik aangestuurd door mijn leidinggevende, werk ik samen met collega’s, vrienden, familie en kennissen, deel en ontvang ik veel kennis, en het is er ook nog eens heel erg gezellig! In essentie draait mijn werk om het contact hebben en samen werken met anderen, en daarvoor biedt het internet oneindige mogelijkheden.

Heb je een voorbeeld uit je eigen werk?

Bij Rijkswaterstaat ben ik een online community aan het inrichten voor alle leidinggevenden. Bij Rijkswaterstaat werken ongeveer 400 afdelingshoofden, districtshoofden, directeuren en HID’en verspreid over heel Nederland. Binnen deze groep bestaat een behoefte aan kennisuitwisseling en collegiale toetsing. Sociale media kan hier een substantiële bijdrage aan leveren. Door de groep samen te brengen in een online omgeving kan er sterkere sociale binding ontstaan. Het gebruik van een web 2.0 tool gaat hier bijdragen aan meer gezelligheid en steun tussen collega’s, en vooral ook aan de uitwisseling van kennis en best practices. Ik ervaar dat zelf elke dag doordat ik actief ben op netwerken als Twitter, Hyves, Facebook, LinkedIn, et cetera. Ik geloof dat web 2.0 dat voor iedereen kan betekenen.

Hoe 2.0 is jouw organisatie?

Moeilijke vraag. Ten eerste omdat ik niet direct een beeld heb bij wat dan ‘mijn organisatie’ is. Het ministerie van Verkeer en Waterstaat? Rijkswaterstaat? De Rijksoverheid? De overheid? Of eigenlijk gewoon iedereen waar ik mee samenwerk, dus mijn hele netwerk? Als het gaat over een ministerie of de Rijksoverheid is het antwoord sterk afhankelijk van waar je precies kijkt. Er zijn heel veel plekken waar veel gebeurt en er zijn heel veel plekken waar heel weinig gebeurt. In mijn ervaring is het nog sterk afhankelijk van individuen die goed bezig zijn met web 2.0 en zich inzetten om hun collega’s daarin mee te nemen. Deze individuen zijn vaak nou net die mensen die in mijn netwerk zitten, dus daar zit het wel goed!

Waar zou een 2.0-manier van werken meerwaarde hebben?

Overal. Ik geloof dat 2.0 voor iedereen wat te bieden heeft. Iedereen moet in zijn werk ten slotte contact hebben met andere mensen en heeft kennis en informatie nodig. Dus heeft 2.0 altijd meerwaarde te bieden.

Welke tip zou je andere ambtenaren 2.0 mee willen geven?

Heb lef en doe het gewoon. Je kunt beter achteraf om vergiffenis vragen, dan vooraf om toestemming. Dus heb het lef om dingen gewoon te doen en vertrouw hierbij op je eigen morele en gezonde verstand. Dan gaat het helemaal goed komen!

Lid van de week 4: Anita Smit is een artikel van: Ambtenaar 2.0

De Open Koffie van maandagmorgen 25 januari met gastspreker Christian van de Ven werd drukbezocht. De ruim 50 aanwezigen leerden in rap presentatietempo dat het archief het stoffige imago achter zich heeft gelaten. Voor wie het nog wil herbeleven: hier de nodige links.

De Open Koffie had ook het moment voor een première moeten worden: een live videostream. Dankzij een aanbod van Alex Ditvoorst van Webgadget.tv zou de presentatie voor alle geïnteresseerden, dus ook die ver buiten Den Haag, te volgen zijn. Helaas liet de techniek van het Ministerie het dit keer afweten. En de Wet van Murphy bleek ook daarna geldend: de videocamera bleek onvoldoende ruimte te bevatten voor het gehele verhaal. Voor een korte indruk zie hier het eerste kwartier. We beloven uiteraard nog een nieuwe poging. Onze excuses dus voor iedereen die tevergeefs klaar zat met een eigen kop koffie.

De presentatie was levendig en bevatte een overzicht van mogelijkheden en websites met voorbeelden. Laat je vooral inspireren dus! Je kunt hier de presentatie nog eens rustig nakijken.

Inmiddels heeft ook Davied op de netwerksite een blog geschreven over ‘achiveren 2.0′ waarbij input van jullie gevraagd wordt.

 De Open Koffie op Twitter

Open Koffie over Archief 2.0 druk bezocht is een artikel van: Ambtenaar 2.0