Hij heeft dan ook al sinds jaar en dag een favoriete kwekerij…
Net als zijn ouders koopt hij zijn rozen het liefst bij de Bierkreek, een biologische rozenkwekerij in Zeeland (maar wij bezoeken gewoonlijk hun stand op de tuindagen van Heks).

De eerste ‘Bierkreek’-roos van zoonlief was ‘Alchemist’, en dat blijft dus één van zijn favorieten.

Maar sinds vorig jaar heeft hij er een favoriet bij…
Want vorig jaar had Hans van Hage van de Bierkreek voor zoonlief een hele bijzondere verrassing meegebracht…

Rosa ‘Dr E.M. Mills’ is immers niet zomaar een roos…
Rosa ‘Dr E.M. Mills’ vind je echt niet in het tuincentrum om de hoek…
Rosa ‘Dr E.M. Mills’ kan je zelfs Zeldzaam noemen, ja, met een hoofdletter…

In het begin van vorige eeuw, in elk geval voor 1922, werd ‘Dr E.M. Mills’ gekweekt door de Amerikaanse rozenkweker Walter van Fleet, als een cultivar van R. hugonis. Die ‘Hugo-roos’ is een gele roos uit China, die in 1899 door de missionaris Hugh Scallen (Father Hugo) aan de Kew-gardens geschonken werd.

De roos die door Van Fleet werd gekweekt, die was half gevuld, en niet zuiver geel, maar met iets roze aangelopen bloemblaadjes. Het blad (dat op de foto weliswaar erg op rugosa-blad lijkt) verraadt duidelijk de Hugonis-afkomst.

In de eerste helft van vorige eeuw is er in ‘gespecialiseerde literatuur‘ behoorlijk wat informatie terug te vinden over dit roosje, maar kort na de tweede wereldoorlog lijkt de roos plots van de aardbodem verdwenen…

Tot – als ik het goed heb – het begin van deze eeuw…
Een rozenliefhebber ontdekte dat roos op de inventaris van een tuin in Zweden vermeld stond. Hij maakte Hans van Hagen daarop attent, en die slaagde erin om kweekmateriaal van de roos te verkrijgen.
En sindsdien krijgt deze roos – heel langzaam – weer een heel klein beetje meer bekendheid.

Voorlopig is het exemplaar van zoonlief nog een erg jonge struik, maar wel eentje die perfect in ‘ons soort tuin’ past.

Dr E.M. Mills is immers een roos die uiterlijk nog dicht bij de wilde vorm staat. Half-gevuld, en daardoor toch nog uitnodigend voor insecten… met blad dat (op de foto) misschien op het ruige ‘rugosa’-blad lijkt, maar eigenlijk toch net iets fijner is van formaat en structuur.

Bovendien… de roos blijkt perfect bestand tegen Kempische winters waarbij de temperaturen toch – zoals in februari 2012 – tussen de -15° en -20° dansen…
Het is ook de allervroegste roos in onze rozentuin. Zelfs in deze lente waarin alles laat lijkt, komen de eerste bloemen (en het zijn er veel) nu al open. En volgens de informatie die ik er op het wereldwijde spinnenweb over vind, zou er in de loop van de zomer een schaarse herbloei kunnen plaatsvinden. Zogauw de bloemen écht open komen, laat ik nog wel ergens (op facebook of zo) een portretje zien…

In mijn enthousiasme over de bloeiende wilde hyacinten in mijn tuin, vergat ik vanmorgen compleet dat ik er eigenlijk een ‘Garden Bloggers Bloom Day‘-berichtje van kon maken.
Hier dus een herkansing.

Behalve de blauwe hyacintjes is wit de opvallende aanwezige vandaag… (Als steeds: Klik op de foto’s voor een vergroting)

This morning I wrote an enthusiast blogpost about my discovery of blooming bluebells in my garden. And I completely forgot to mention Garden Bloggers Bloom Day.
So here I am again… There is the blue of the bluebells in my garden, but white seems omnipresent today. (Click on the pictures for a larger view)

En het verhaal over die roos… dat is voor één van de volgende dagen…

And the story about this rose… That’s for one of the next days!

Maar ik gaf de moed niet op. Afgelopen najaar bestelde ik een aantal bolletjes bij Peter Nyssen
Toen het blad in maart tevoorschijn kwam, was meteen duidelijk dat het véél smaller was dan dat van mijn vorige plantjes. En vervolgens was het wachten op de bloemen. Was het omdat ze pas afgelopen najaar geplant waren, dat dat even op zich liet wachten? Op het eind van de bloei van de bosanemonen waren er alleen diep binnen in de bladrozet knoppen te zien.
En eigenlijk niet meer dan toevallig liep ik vandaag in dat stukje van ons ‘bos’ waar de planten staan… en inderdaad: Bloemen!

Meteen op mijn knieën… en de geur bevestigde wat ik eigenlijk al dadelijk gezien had: Dit zijn de échte…
Een elegant knikkende bloeistengel, met de bloemen aan één kant. De bloemen lopen niet langzaam breder uit, maar zijn buisvormig, behalve de slippen, die mooi teruggeslagen zijn. En het stuifmeel, dat is room-wit, niet de opvallende blauwe pollen van het Spaanse neefje.

(En voor de echte foto-experts: ik weet het, ik had die foto bij ‘ander’ licht moeten nemen, maar ik was zo opgetogen over mijn ontdekking. Misschien krijg ik één van de volgende dagen een herkansing…
Dat gekke blauw bij de aanzet van de kelk…waar komt dat trouwens vandaag? Heeft dat met UV te maken?)

Ik begin met een net iets te overvloedig zaaisel, kan mezelf er niet toe brengen om bij het verspenen en oppotten ook maar één plantje richting composthoop te verwijzen, en realiseer me dan in april-mei dat mijn serre hooguit 20% van al dat moois kan herbergen.
Gelukkig vind ik altijd wel wat dankbare afnemers in de plaatselijke Lets-groep, en hoewel er dit jaar zelfs meer liefhebbers waren dan de vorige twee jaren, zat ik toch nog met zo’n 50 planten die nog niet geadopteerd waren.

Toen ik gisteren naar de plantenruilbeurs in Zichem ging, was dat dan ook met een drieledig doel voor ogen:

1. Terug naar huis keren met nog hoogstens de helft van mijn tomatenplanten
2. Met minder planten thuiskomen dan ik vertrokken was
3. En als het even kon een paar tomaatjes ruilen voor een Yacon

En het resultaat?

1. Van de 52 planten waarmee ik vertrok bracht ik er 22 mee terug – Check
2. Ik vertrok thuis met 4 kweekbakken vol planten, en kwam terug thuis met drie bakken en een klein beetje – Check
3. En ergens in die drie bakken zat – jawel! – een Yacon! CHECK!

Het zag er overigens lang naar uit dat ik punt 1 niet zou kunnen afvinken. Niet dat mijn tomatenplanten er niet goed uitzagen, integendeel, ik kreeg van een paar mensen zelfs te horen dat mijn plantgoed er erg goed bijstond… en zeker beter dan op sommige stands op de plantenbeurs in Bokrijk… Maar mijn tomaten zijn nu eenmaal planten die toch wat beschutting nodig hebben, en een serre heeft niet iedereen. Bovendien ging de interesse vooral naar kerstomaatjes of ‘simpele’ rode eettomaten, en omdat ook heel wat Letsers daarvoor een voorkeur hadden, bestond mijn overschot vooral uit klinkende namen als ‘Noir de Crimée’ (een wat grotere tomaat, bruin-rood met groene schouders) of ‘Sweet Carneros Pink’ (een roze-rode tomaat met gele streepjes) of ook nog ‘South American Banana’ (een langgerekte rode tomaat met heel weinig zaden).
Maar gelukkig was er iemand die plots bedacht, dat één van haar vriendinnen eigenlijk nog op zoek was naar wat ongewone tomaten. Een telefoontje was snel gepleegd, en ik kon in één klap nog 17 planten kwijt!

En mag ik jullie nu verzoeken om mij er niet op attent te maken dat mijn lijstje voornemens eigenlijk nog een vierde punt bevatte, nl ‘kunnen weerstaan aan de verleiding om nog een bijzonder pompoentje aan de verzameling toe te voegen’ – want inderdaad… Ik had een zwak moment, en op één of andere manier is er toch een pompoen ‘Dollop‘ en nog een naamloze dito van op de Caraïben in mijn bakken geraakt…

Verder had op mijn lijstje kunnen staan dat ik wat oude vrienden terug wilde zien, en dat ik een paar virtuele contacten in levende lijve wilde ontmoeten… en ook die punten zou ik netjes hebben kunnen afvinken.
De conclusie kan dus kort en bondig: het was de moeite waard om gisteren naar Zichem te gaan!

Al is Mamertus oud en grijs,
Toch houdt hij nog van sneeuw en ijs…

Of is Servaas de verantwoordelijke als het vriest in de nacht van 11 op 12 mei?

De aardappelen had ik gisteren nog aangeaard…

De aardbeien kunnen wel tegen een stootje…

En de erwten zijn ook van geen kleintje vervaard.

De ‘watjes’ stonden allemaal in de serre, daar heb ik ook wel vertrouwen in. En zeggen dat ik vorig weekend nog even heb getwijfeld om de pompoenen en courgetten uit te planten…
Misschien dat de basilicum niet echt gelukkig is, die gaat gewoonlijk treuren als het frisser is dan 5°, maar die is gelukkig snel opnieuw gezaaid…

Maar als we de weerspreuken dan toch weer gaan geloven, ziet het er voorlopig nog niet zo slecht uit voor de moestuin deze zomer. Mijn grootvader placht immers te zeggen:

Een droge Maart is goud waard,
Als ‘t in April maar regenen wil.

en vandaag lees ik dan weer:

Het weer wat koel en ‘n buitje erbij,
Dat maakt in de Mei de landman blij.

“What’s in a name? That which we call a rose
By any other name would smell as sweet.”

En mijnheer Shakespeare mag dan wel gelijk hebben, ik wil tóch altijd heel graag weten hoe de planten in mijn tuin heten. En liefst met voor- èn familienaam. (Niet dat ik de planten van een net bordje voorzie, maar ik probeer wel ergens een notitie te maken.)
Mijn huisgenoten daarentegen, die durven al wel eens een plantje te kopen en het naamloos in de grond te mikken. En maanden later staan we ons dan met z’n drieën af te vragen wat dat groeisel toch wel mag wezen.

En zo verschenen er dit voorjaar in de tuin wat bladrozetten die overduidelijk richting ‘Allium’ verwezen (te meer omdat man- en zoonlief allebei in september op de tuindagen in Heks de nodige Alliums hadden ingeslagen. Die van zoonlief mét naam, die van manlief zonder.)

Eind vorige maand kwamen de nu 10 cm lange bloemknoppen steeds duidelijker in beeld, en vandaag begon de eersten zich te openen, op een stengel van ruim een meter hoog. De vorm van het omwindsel verraadde al dat het niet een ‘gewone’ bolronde Allium-bloeiwijze zou zijn, en inderdaad waren de bloemen apart: wat hangend, zoals van Allium cernuum, maar niet paars maar romig wit met een roodbruine veeg op de kroonblaadjes.
Dus aan het googelen… en hoewel het niet helemaal vlot ging, vond ik tenslotte toch de oplossing van het raadsel. En het bleek een Allium die niet echt een Allium is…
De Bulgaarse ui (in het Engels ‘Sicilian Garlic’ of ‘Sicilian Honey Lily’ – alsof Bulgarije en Sicilie ook maar bij mekaar in de buurt liggen) behoort wel tot de Alliaceae, maar samen met de (gewone) Honey Lily vormen ze het subgenus Nectaroscordum.
Zowel de Engelse namen als de geslachtsnaam Nectaroscordum doen mij een honinggeur vermoeden, maar in de PlantFiles van Dave’s Garden wordt een sterke knoflookgeur vermeld.

In het chique mag ik de Bulgaarse ui dus als Nectaroscordum siculum aanspreken. (Het ‘gewone’ familielid is N. tripedale.)
De plant zou oorspronkelijk uit Klein-Azië afkomstig zijn, en van daaruit in het Middellandse-Zeegebied verspreid zijn.
Dat de plant in Bulgarije inderdaad erg bekend is, blijkt uit een commentaar van een Bulgaarse vrouw in een artikel over deze plant, die heel verbaasd is te horen dat er mensen zijn die deze plant alleen als sierplant in hun tuin hebben:

Do you only grow this for the flowers? How odd! Most people in my area (I’m from Bulgaria) use it as seasoning. My grandma grows it in the yard where the veggies are. I don’t know any recipes with fresh leaves (even though I’ve heard it’s good in salads), but this is how we use it: the leaves are mixed with salt in equal proportions and grinded. Then dried in a shady place. I like to sprinkle fresh tomatoes or cucumbers with this mix only and eat them. It’s also a good addition to baked potatoes.
We only use the leaves. I asked my grandma – she told me leaves must be harvested before the plant blooms. She also suggested you cut only the thickest and pulpiest ones, and the small ones you could leave, so that it doesn’t look ugly.

(mijn vertaling) Telen jullie deze alleen maar voor de bloemen? Wat vreemd! De meeste mensen in mijn regio (ik ben van Bulgarije) gebruiken het als smaakmaker. Mijn grootmoeder kweekt het in de groententuin. Ik ken niet meteen recepten met het verse blad (hoewel ik heb gehoord dat het lekker is in salades), maar wij gebruiken het zo: de bladeren worden vermengd met gelijke delen zout en dan gemalen. Vervolgens drogen op een beschaduwde (donkere?) plaats. Ik bestrooi mijn verse tomaten en komkommers graag met dit mengsel alvorens ze te eten. Het is ook lekker bij gebakken aardappelen.
We gebruiken alleen het blad. Ik vroeg er mijn oma naar – ze vertelde me dat het blad geoogst moet worden voor de plant gaat bloeien. Ze zegt, om enkel de dikste en meest vlezige af te snijden. De kleinere kan je aan de plant laten, dan ziet die er niet zo lelijk kaal uit.

Onverwacht dus weer een eetplantje meer in de sierborder!

Dit is de snijbiet die ik niet zaaide…

En hier is het mosterdblad dat zelf voor zijn uitzaai zorgde…

En een pompoen die zijn leven begon als een zaadje verstopt in de compost in de serre…

Geef toe, je zou toch gek zijn om die zelf-zaaiers niet af en toe hun gang te laten gaan? (Al moet ik bekennen dat ik die pompoen niet zou uitplanten als ik maar voor één pompoen plaats had. In dat geval zou ik kiezen voor een zaailing waarvan ik heel goed wist wat voor ras het was. Maar omdat een beetje méér bodembedekker geen kwaad kan, wil ik dit schepsel toch een kans geven.)

En allicht wordt ik nu door IJverige Tuiniers op de vingers getikt, dat ik zo toch wel om problemen vraag… “Nog nooit van teeltwisseling gehoord, meiske?” hoor ik ze al meewarig vragen aan dit mens dat haar meiskesjaren al heel lang achter zich gelaten heeft.
“Euh, jawel”, zeg ik dan, “maar het is Moeder Natuur die tijdens die lessen blijkbaar niet goed heeft opgelet!”
Denken die soms, dat in die prachtige paardenbloemenwei vorig jaar geen paardenbloemen bloeiden, maar alleen pinksterbloemen? Of dat er volgend jaar alleen maar vogelwikke staat?
Nee, elk jaar na elkaar hetzelfde…. allegaartje.
En zo is dat ook in onze zelfzaai-perceeltjes… Groentjes uit allerlei families staan daar broederlijk en zusterlijk naast elkaar… en zorgen elk voor zich ervoor, dat hun buurtjes beschermd zijn tegen allerlei plagen.

Onze ‘oogst’ was dit jaar niet gigantisch, want ook wij moesten constateerden dat heel wat verkopers ‘hun prijzen echt wel kenden’. Maar ik was al een paar jaar niet in Bokrijk geweest, omdat ik in het begin van de Radio-2 invasie de indruk had dat de niet-professionele verkopers (de ‘amateurs’ maar dan in de zin van ‘de liefhebbenden’ van de planten) wat in de verdrukking raakten door een toestroom van grote tuincentra die hun perkplantjes van 13 in een dozijn kwamen verkopen. En vorige week was het dan ook een aangename verrassing dat er opnieuw behoorlijk wat hobbyisten te vinden waren die hun plantjes al-dan-niet op professionele wijze, maar in elk geval met heel veel liefde hadden opgekweekt.
Dat hun prijzen over het algemeen een stuk lager waren dan die van hun beroepsmatige collega’s, was mooi meegenomen. En het aanbod van deze hobby-kwekers – voor wie de verkoop niet de noodzakelijke boterham, maar een extra zakcentje voor een nog meer bijzondere aanvulling van de tuin betekent – is over het algemeen het interessantst!)

En zo kom ik bij mijn Zuid-Amerikaantjes…
Vier jaar geleden vertelde ik al over mijn knolcapucientjes, waarvan het plantgoed in de daarop volgende winter helaas per ongeluk opgegeten werd.
Maar dinsdag kon ik me opnieuw bevoorraden, en ik breidde het assortiment nog wat uit.
Behalve knolcapucientjes (Mashua) in drie kleuren (die al geplant zijn), vond ik ook nog Oca en Ulluco (of Papa lisa, gladde patat).

De Oca (Oxalis tuberosis) is een knolvormend lid van de klaverzuring-familie, dat al eeuwenlang in de Centrale Andes als voedselplant wordt gebruikt. (Net zoals bv onze goudsbloem, Calendula officinalis, is het een plant die als zodanig in het wild niet voorkomt, hoewel er in de Andes Oxalis-soorten voorkomen die ook (kleinere) knolletjes vormen.)
Al in de 19de Eeuw zou de Oca in Europa en in Nieuw-Zeeland zijn ingevoerd als alternatief voor de aardappel, maar in Europa heeft de plant tot recent weinig aandacht gekregen. In Nieuw-Zeeland daarentegen schijnt ze heel gewoon te zijn als groente, en wordt daar meestal New-Zealand Yam of kortweg Yam genoemd, hoewel het dus met yamswortel (Dioscorea sp.) niks te maken heeft. Volgens ene Frank, die een paar jaar geleden al reageerde op mijn stukje over knolcapucientjes, zouden er een grote verscheidenheid aan Oca-rassen zijn, wel een paar honderd. Maar daarvan lijken er hier in Belgie maar een handvol te vinden. Ik heb er alvast vier verschillende gevonden… (links op de foto)

De Ulluco (Ullucus tuberosus) zou in de Andes na de aardappel het belangrijkste geteelde knolgewas zijn. Behalve de knolletjes is ook het loof eetbaar. De ulluco bevat meer water dan de aardappel, en is daarom niet geschikt om te frituren. In andere bereidingen daarentegen zou de ulluco een aangenaam-knapperige textuur behouden. In Nieuw-Zeeland (ja, alweer) is de ulluco ook in de groentenafdeling van sommige speciaalzaken verkrijgbaar, en heet daar ‘Earth Gems‘, aard-juweeltjes. (NZ $ 3.90 voor een halve kilo, dat is € 2.40.)
Ook van de Ulluco vier knolletjes, en dus rechts op de foto.

Waar de Oca en de Ulluco ook ondergronds onze winters zelden zullen overleven, doet de zonnewortel (midden op de foto) dat wel.
De Zonnewortel (Helianthus strumosus) is een familielid van de zonnebloem (Helianthus annuus) en de aardpeer (H. tuberosus), en deelt met die laatste zijn woekerende eigenschappen. De zonnewortel is een Noord-Amerikaanse bosplant, en ik heb de indruk dat men in de VS de plant nauwelijks als voedselplant kent.

Een Yacon of appelwortel (Smallanthus sonchifolius) had ik ook nog graag gekocht, maar die was dan weer iets duurder – want lastiger te kweken – en daarom heb ik besloten het voor dit jaar maar bij de bovenstaande soorten te houden…

En zo wordt het verlanglijstje alleen maar nog langer!

Ik was me de voorbije dagen zo langzaamaan gaan realiseren dat de 8 rassen* pompoen die ik gezaaid had toch iets meer plaats vergden dan het perceeltje dat voor ‘vruchtgewassen’ voorzien was. Er moest dus een extra perceel (veel te laat, dat weet ik) worden voorbereid.
Ik heb dus een oppervlakte van zo’n 15 m² vrijgemaakt. Wieden moest ik gelukkig niet, het perceel in kwestie lag al jaren bedekt met worteldoek. Maar losmaken met de grelinette, en dan harken, en dan een flinke laag compost (die aan de andere kant van de moestuin ligt) aanvoeren en verspreiden. En manlief was niet thuis, en ik wilde er zo snel mogelijk aan beginnen….

Maar gelukkig vond zoonlief het werk in de tuin de ideale activiteit zo tussen het studeren door…
Niet alleen ging hij dubbel zo snel met de woelvork te werk als ik dat kon, hij blijkt ook een bijzonder goed oog te hebben, voor hoe je het één en ander het gemakkelijkst kan uitvoeren. (“Mama… ik weet niet, maar misschien kan je het beter zó doen…” En ik moet toegeven, dat zijn aanpak inderdaad meestal vlotter ging dan de mijne.)

Echt waar, het is heerlijk om zo’n jong mens te zien opgroeien… Maar dat die kinderjaren zo stilaan echt voorbij aan het gaan zijn… Voor mij mocht dàt tempo ook net iets lager liggen.

*Mijn pompoenen voor dit jaar:
C. maxima ‘Uchiki Kuri’ (Oranje hokkaido-type)
C. maxima ‘Blue Kuri’ (Blauw-groene dito)
C. maxima ‘Blue Ballet’(nog zo’n blauwe hokkaido-achtige)
C. maxima ‘Turkse Muts’
C. maxima ‘Burgess Buttercup’
C. moschata ‘Butternut‘
C. moschata ‘Musquée de Provence’
C. pepo ‘Sweet Dumpling’

Ik kreeg de vraag naar een ‘soort tuinboon’ die ‘boerenteen’ heette. Maar die boerenteen was wel paars…
Omdat de klassieke pronkboon ‘Boerenteen’ inderdaad van grootte wat wegheeft van een tuinboon ging ik dus op zoek naar een pronkboon. Maar na wat over en weer mailen, werd duidelijk dat dat de foute route was…

Mijn kennis bleek een boon te zoeken met paars-blauwe peulen van zo’n 15-20 cm lang. En het waren niet – zoals bij pronkbonen – de zaden die gegeten werden, maar de hele peul. En rauw smaakte die heerlijk zoet.

Uiteindelijk bleek de bovenstaande foto heel erg te lijken op de bonen uit M.’s kindertijd… Op de foto zie je de spekboon ‘Sweet Australian’, waarvan het zaad bij Vreeken verkrijgbaar is.
Maar wellicht dat het eerder ging om een Europees ras zoals ‘Blauhilde’…

Een stapje dichter bij de oplossing ben ik allicht wel gekomen!