Ewa Tabor is a graduate of the Faculty of Law and Administration from University of Warsaw (she received a diploma with distinction in 2010). She graduated from the Centre for American Law Studies (the course organised jointly by the University of Florida and the University of Warsaw) and the first circle of the course on comparative law at the University of Strasbourg as well. Since 2008 she has done internships in reputable law firms in Warsaw. In 2008-2010 she served as the Vice – President of the Competition and Consumer Law Society. Recently she has joined Polish Competition Law Association.

The BSC is organised under the aegis of the Federation of Enterprises in Belgium (“FEB”). Its primary purpose is to provide a high-profile, specialised course leading to a LL.M. in Competition Law and Economics. This course has been especially designed so as to be fully compatible with the requirements of professional practice.

Over the past decades, the European Union (“EU”) competition rules have become a critical legal issue for companies in all sectors of the economy. With rules covering a variety of practices including cooperation and distribution agreements, abuse of dominance, unfair trade practices and State aid, firms in the EU and elsewhere face increased antitrust exposure and, in turn, a significant challenge in terms of compliance. In addition to this, the introduction of industrial economics into the various areas of EU competition policy has considerably increased the degree of analytical sophistication of antitrust proceedings.

To meet the growing demand for training in this discipline, we have established a full-fledged LL.M. programme which provides – unlike most Brussels-based seminars and conferences – (i) a comprehensive and structured teaching programme, with periodic assessments, and (ii) multidisciplinary courses in both competition law and economics.

For more information, see www.brusselsschoolofcompetition.eu or send us a mail at info@brusselsschoolofcompetition.eu.

Ze spisu treści:

• Bartłomiej Kurcz, Lizboński miszmasz. Wpływ traktatu lizbońskiego na prawo konkurencji
• Maciej Szymon Ciszewski, Duży może mniej? O kontraktach długoterminowych w dziedzinie energii i w prawie konkurencji
• Wojciech Balcerowicz, I wilk syty, i owca cała? Wiążące zobowiązania przedsiębiorstw i decyzje Komisji Europejskiej na podstawie art. 9 rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2003
• Aleksandra Ossowska, Co, komu i za ile? Zastosowanie prawa konkurencji i mikroekonomii do oceny wymian informacji między przedsiębiorstwami
• Grażyna Piesiewicz-Stępniewska, Oszustwo… bezkonkurencyjne? O stosowaniu unijnego prawa konkurencji do praw własności przemysłowej: wykorzystywanie praw wyłącznych w procesie normalizacji
• Ewelina Jelenkowska-Luca, Komisja na tropie. Inspekcje w postępowaniach kartelowych
• Dominik Piotrowski, Bartosz Turno, Jeden za wszystkich?
  Roszczenia prywatnoprawne, w tym pozwy zbiorowe, związane z naruszeniami reguł konkurencji w Unii Europejskiej (private enforcement)
• Anna Buchta, Gry sieciowe. Zasada neutralności infrastruktury w sieciach komunikacji elektronicznej a europejskie prawo konkurencji
• Małgorzata Anna Nesterowicz, Niekonkurencyjne morze. Zasady zastosowania europejskiego prawa konkurencji w transporcie morskim
• Anna Samsel, Kryzys pomocy? Pomoc państwa w sektorze bankowym w czasie kryzysu
• Agnieszka Drzewoska, Kryzys pomocy? Pomoc państwa dla sektora tzw. realnej gospodarki w czasie kryzysu
• Kamila Skowyra, Wsparcie dla prawników czy ekonomiczna piąta kolumna? Ekonomiczna analiza jako element ewolucji unijnej kontroli pomocy państwa
• Katarzyna Piechucka, Państwo ryzykant? Pomoc państwa na rzecz wspierania inwestycji kapitału podwyższonego ryzyka w małych i średnich przedsiębiorstwach
• Katarzyna Saryusz-Wolska, Marek Kośka, W poszukiwaniu utraconej skuteczności… Zasada natychmiastowego i skutecznego zwrotu pomocy państwa
• Michalina Zięba, Wróżenie z fusów. Wspólne przedsiębiorstwo a kontrola koncentracji
• Kamila Kloc-Evison, Dagmara Kośka, Kontrola koncentracji + regulacja = LIBERALIZACJA. Kontrola koncentracji na tle reform regulacyjnych w europejskim sektorze energetycznym
• Michał Mottl, Wertykalny labirynt. Sposób podejścia Komisji Europejskiej do analizy połączeń wertykalnych na przykładzie spraw TomTom/Tele Atlas i Nokia/NAVTEQ

• Mateusz Błachucki, Instytut Nauk Prawnych PAN; Rafał Stankiewicz, Uniwersytet Warszawski, Decyzja zezwalająca na dokonanie koncentracji z naruszeniem testu istotnego ograniczenia konkurencji (art 20 ust. 2 ustawy antymonopolowej), Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 6/2010
• Michał Lewandowski, Sankcja nieważności wobec praktyk ograniczających konkrecję – cywilnoprawne aspekty prawa antymonopolowego, Przegląd Prawa Handlowego 7/2010
• Konrad Kohutek, Rabaty udzielane przez przedsiębiorstwa dominujące w świetle prawa konkurencji, Przegląd Prawa Handlowego 7/2010
• Dawid Miąsik, Wpływ prawa UE na stosowanie polskiego prawa ochrony konkurencji przez sądy, Europejski Przegląd Sądowy 7/2010

Poniżej krótkie omówienie samej sprawy i wyroku. Zainteresowanych szczegółową argumentacją odsyłam do wyroku -130 stron lektury na wakacyjne popołudnia jak znalazł

Tło

W czerwcu 2005 r. Komisja Europejska wydała decyzję stwierdzająca, iż Astra Zeneca wykorzystała system patentowy oraz zasady wprowadzania do obrotu produktów farmaceutycznych w celu a) wykluczenia z rynku producentów leków generycznych, odpowiedników produkowanego przez Astra Zeneca leku Losec, oraz b) ograniczenia importu równoległego tego leku.

Definicja rynku:

Zdaniem KE, Astra Zeneca w dacie wydania decyzji posiadała pozycję dominującą na krajowym rynku produkcji inhibitorów pompy protonowej (ang. PPI proton pump inhibitor) stosownych w leczeniu chorób żołądkowo-jelitowych. Co istotne – zwłaszcza dla praktyki prawa konkurencji, ale również firm farmaceutycznych – Komisja definiując rynek właściwy odstąpiła od zastosowania – powszechnie uznawanej w definiowaniu rynku leków – klasyfikacji ATC 3 na rzecz niższego, bardziej szczegółowego poziomu ATC 4. Zastosowanie trzeciego poziomu klasyfikacji ATC (ang. anatomical therapeutic classification) oznaczałoby, iż w tej konkretnej sprawie Astra Zeneca nie posiadała pozycji dominującej, gdyż substytutem substancji czynnej PPI w leczeniu chorób przewodu pokarmowego związanych z wydzielaniem kwasów trwaiennych  jest do pewnego stopnia również tzw. antyhistamina (blokery H2). Oprócz różnic w zastosowaniu terapeutycznym obu substancji oraz  wynikach testu SNIPP przemawijacych za traktowaniem obu sybstancji w konteksćie odrębnych rynków produktowych, argumentem za wąskim określeniem rynku, był fakt, iż w wielu Krajach Członkowskich produkt Astra Zeneca był niekwestionowanym liderem, osiągającym udział w rynku na poziomie zbliżonym do 100%.

KE wzięła również pod uwagę, iż Astra Zeneca jako pionier w produkcji leków o wspomnianej wyżej właściwości terapeutycznej, korzystała z tzw. przewagi pierwszego gracza (ang. first mover advantage), koncepcji pochodzącej z teorii gier oraz wykorzystywanej w części ekonomi zajmującej się badaniem strategicznych zachowań przedsiębiorstw (ang. industrial organisation). Ważną okolicznością była również ochrona patentowa, z której korzystał lek Astra Zeneca.

Nadużycie:

Zdaniem KE Astra Zeneca nadużyła posiadanej pozycji dominującej stosując strategię ograniczającą producentów leków generycznych oraz import równoległym, która przejawiała się w dwóch rodzajach zachowań:

a)      przekazywaniu krajowym organom patentowym wprowadzających w błąd informacji , których skutkiem było przyznanie rozszerzonej ochrony patentowej lekowi Losec poprzez wydawanie dodatkowych praw ochronnych (ang. supplementary patent certificates, SPC).

Co do zasady korzystanie z dodatkowego prawa ochronnego (okres maksymalnie 5 lat od daty pierwszej autoryzacji leku) jest uzasadnione zarówno charakterem procesu wprowadzania leków na rynek (moment rejestracji leku i odłożony w czasie moment wprowadzenia do obrotu), w którym okres ochrony patentowej ulega skróceniu, jak również częstą koniecznością dodatkowych badań klinicznych, wymagających rozciągnięcie prawa ochronnego z patentu także na modyfikacje leku.

Niedozwolone działania Astra Zeneca polegały na przekazywaniu w niektórych krajach błędnych informacji odnośnie do datypierwszej autoryzacji, od której liczy się okres obowiązywania SPC, co z jednej strony wydłużyło okres ochrony patentowej leku Losec, a z drugiej zaś naraziło producentów leków generycznych na długotrwałe i kosztowne postępowania zmierzające do uchylenia dodatkowych praw ochronnych przyznanych na rzecz Losec i w konsekwencji opóźniło wprowadzenie nowych leków na rynek ;

b)      selektywne wyrejestrowywanie leku Losec w kapsułkach z rejestru leków w niektórych krajach poprzez nadużywanie zasad i procedur rejestracyjnych obowiązujących w organach patentowych poszczególnych Krajów Członkowskich.

Praktyka ta polegała na tym, iż Astra Zeneca w krajach, w których uznała, iż może to opóźnić wejście na rynek producentów leków generycznych, wnosiła o wykreślenie leku Losec w kapsułkach i zastąpienie go lekiem Losec w tabletkach, co uniemożliwiało producentom leków generycznych skorzystanie z uproszczonej procedury rejestracji własnych produktów.

Co ciekawe, w apelacji od decyzji KE Astra Zeneca nie kwestionowała, iż jej działania miały w istocie charakter wprowadzający w błąd, ale twierdziła, iż nie są to praktyki, które można by oceniać jako nadużycie pozycji dominującej, o ile uzyskane w niedozwolony sposób prawo ochronne w praktyce nie zostało egzekwowane. Z oczywistych względów, apelacja spółki podważała również definicję rynku przyjętą przez KE.

Stanowisko Sądu

Sąd nie podzielił argumentacji Astra Zeneca i podtrzymał decyzję KE, zarówno co do definicji rynku, jak również co do oceny sposobu korzystania przez AstraZeneca z dodatkowych praw ochronnych, uznając, iż ten ostatni nie mieści się w dopuszczalnym zakresie konkurencji co do meritum. Odnosząc się do drugiego z zarzucanych zachowań uznanych za nadużycie pozycji dominującej tj. selektywnego wyrejestrowywania leku Losec w kapsułkach, Sąd stwierdził, iż nie była ona oparta na uzasadnionej potrzebie ochrony inwestycji i nie była wymagana w związku ze zmianą postaci produkowanego leku z kapsułek na tabletki. Zdaniem Sądu działanie takie tworzyło producentom leków generycznych oczywiste przeszkody w wejściu na rynek z własnymi produktami. Nie znalazł jednak dowodów potwierdzających, iż praktyka ta wpłynęła na ograniczenie handlu równoległego. Z tej ostatniej przyczyny Sąd obniżył wysokość kary nałożonej przez KE na Astra Zeneca z 60 do 52 milionów EUR.

Pozycja dominująca:

Odnosząc się do kwestii pozycji dominującej, Sąd przywołał przy tym utrwalony w orzecznictwie już od czasu sprawy Michelin I (Case 322/81 Nederlandsche Banden-Industrie-Michelin v Commission [1983]) pogląd, iż choć posiadanie pozycji dominującej samo w sobie nie jest zakazane, to na przedsiębiorstwach taką pozycję posiadających spoczywa szczególny obowiązek przestrzegania zasad niezakłóconej konkurencji. Powołując się dodatkowo na koncepcję obiektywnego charakteru nadużycia (Case 85/76 Hoffmann-La Roche v Commission [1979]) Sąd podkreślił, iż wprowadzający w błąd charakter oświadczeń składanych organom publicznym musi być oceniany w oparciu o obiektywne czynniki. Tym samym, stwierdzając fakt nadużycia pozycji dominującej nie jest wymagane udowodnienie, iż działanie przedsiębiorcy miało umyślny charakter lub było podjęte w złej wierze. Co więcej, do stwierdzenia, iż wykorzystanie pozycji dominującej prowadzi do zakłócenia konkurencji nie jest konieczne wykazywanie bezpośredniego wpływu tych działań na stan konkurencji – wystarczające jest, że praktyka nie mieści się w granicach dozwolonej konkurencji i w konsekwencji może mieć zdolność do ograniczenia konkurencji.

Prawa własności intelektualnej

Sąd zgodził się, iż co do zasady samo posiadanie praw własności intelektualnej nie przesądzać o posiadaniu pozycji dominującej (Case 238/87 Volvo [1988]; tzw. sprawa Magill, oraz Case C‑418/01 IMS Health [2004]), niemniej wyraźnie podkreślił, iż w określonych okolicznościach mogą one prowadzić do powstania takiej pozycji rynkowej, w szczególności poprzez stworzenie przedsiębiorcy warunków do zapobiegania wolnej konkurencji na rynku. W tych właśnie kategoriach Sąd ocenił ochronę patentową przysługującą Astra Zeneca, jako umożliwiającą spółce wywieranie znaczącej presji na jej konkurentów. Sąd odrzucił również argument, iż powyższe podejście do praw własności intelektualnej redukuje motywację producentów do wytwarzania innowacyjnych produktów. Stwierdził, iż w każdym przypadku innowacyjność produktu jest chroniona poprzez wyłączny charakter praw własności intelektualnej przyznanych jego twórcy. Liczy się zatem sposób korzystanie z tych praw, a nie sam fakt ich posiadania. Jak wyraźnie podkreślił Sąd „w sytuacji, w której posiadacz praw własności intelektualnej uznawany jest za podmiot posiadający pozycję dominującą, wymaganie aby korzystanie z tych praw miało charakter nieabuzywny, nie może być oceniane jako niewystarczająca nagroda świetle motywacji do innowacji”(pkt. 272 wyroku).

Polubowne rozwiązywanie sporów

Sąd odniósł się również do poruszanej w Raporcie z badania rynku farmaceutycznego (zobacz m.in. tu i tu), kwestii polubownego rozwiązywania sporów i porozumień ugodowych zawieranych przez firmy farmaceutyczne z producentami generyków jako formy ograniczania konkurencji. W opinii Sądu, do stwierdzenia nadużywania pozycji dominującej poprzez takie polubowne rozwiązywanie sporów i zawieranie porozumień ugodowych, nie jest konieczne aby warunki na jakich spory są rozwiązywane były abuzywne.

Ugoda jest instytucją wprowadzoną do europejskiego prawa konkurencji Rozporządzeniem 622/2008 z 30 czerwca 2008 r. Skutkiem ugody zawartej przez stronę postępowania antymonopolowego z Komisją Europejską jest z jednej strony automatyczne obniżenie wysokości kary za naruszenie o 10%, a z drugiej uznanie zarzutów Komisji (co może być wykorzystane w private enforcement) i utrata pewnych uprawnień proceduralnych (“strony nie mogą występować z wnioskiem o przeprowadzenie przesłuchania ustnego lub udostępnienie akt, po tym jak ich propozycje ugodowe zostały uwzględnione w przedsta- wieniu zarzutów” – zob. Obwieszczenie Komisji …).

Zobacz:

• Rozporządzenie Komisji (WE) nr 622/2008 z dnia 30 czerwca 2008 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 773/2004 w odniesieniu do prowadzenia postępowań ugodowych w sprawach kartelowych.
• Obwieszczenie Komisji w sprawie prowadzenia postępowań ugodowych w związku z przyjęciem decyzji na mocy art. 7 i 23 rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2003 w sprawach kartelowych.

• Małgorzata Król-Bogomilska, Kary pieniężne – główne kierunki ewolucji w okresie 20 lat rozwoju polskiego prawa antymonopolowego
• Tadeusz Skoczny, Polskie prawo kontroli koncentracji-ewolucja, model, wybrane problemy
• Grzegorz Materna, Wpływ prawa UE na polskie wyłączenia grupowe spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję
• Dariusz Szafrański, Status gminnej osoby prawnej w świetle ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów
• Krystyna Kowalik-Bańczyk, Pojęcie wpływu na handel w decyzjach Prezesa UOKiK
• Agata Jurkowska-Gomułka, W stronę umocnienia prywatnoprawnego wdrażania zakazów praktyk ograniczających konkurencję – glosa do uchwały SN z 23.07.2008 r. (III CZP 52/08)
• Ewa Wojtaszek-Mik, Dystrybucja paliw (ograniczenia czasowe umowy zakupu wyłącznego i ustalanie cen odsprzedaży) – glosa do wyroku TS z 2.04.2009 r. w sprawie C-260/07 PedrolVServiciosv:TotalEspańa
• Dawid Miąsik, Związanie sądów krajowych wykładnią Trybunału Sprawiedliwości – wprowadzenie i wyrok TS z 4.06.2009 r. w sprawie C-8/08 T-Mobile Netherlands
• „Nowe tendencje w prawie konkurencji UE” (pod red. Eugeniusza Piontka) (recenzja Ewy Wojtaszek-Mik)

Do rekomendowanych kancelarii należą:
1. Allen & Overy, Salans
2. Centrum Prawa Konkurencji Elżbieta Modzelewska-Wąchal, Wierzbowski Eversheds
3. Baker & McKenzie, Lovells, Markiewicz & Sroczyński, Wierciński Kwieciński Baehr

Rekomendowani prawnicy w dziedzinie prawa konkurencji wg “Rz”:
Liderzy: Jarosław Sroczyński (Markiewicz & Sroczyński), Małgorzata Szwaj (Linklaters)
Rekomendacje:
1. Elżbieta Modzelewska-Wąchal
2. Małgorzata Modzelewska de Raad (Wierzbowski Eversheds), Marta Sendrowicz (Allen & Overy)
3. Robert Gago (Lovells), Dorothy Hansberry-Bieguńska (Wardyński i Wspólnicy)

• Katarzyna Mrzygłód, Decyzja zobowiązująca w prawie konkurencji UE, cz. I i II, Europejski Przegląd Sądowy, luty i marzec 2010.
• Piotr Sitarek, Odpowiedzialność dominującego przedsiębiorcy na rynku nowych technologii – uwagi na tle wyroku SPI z 17.09.2007 r. w sprawie T-201/04 Microsoft Corp. v Komisja WE, Europejski Przegląd Sądowy, luty 2010.
• Igor Postuła, Aleksander Werner, Orzecznictwo TS w sprawach wysokości wsparcia podlegającego zwrotowi w prawie pomocy publicznej UE, Europejski Przegląd Sądowy, luty 2010.
• Konrad Kohutek, Drapieżnictwo cenowe jako przejaw nadużycia pozycji dominującej w prawie konkurencji – Wytyczne KE z 2009 r. a stanowisko sądów wspólnotowych, Europejski Przegląd Sądowy, marzec 2010.
• Arkadiusz Turczyn, Właściwość miejscowa sądów powszechnych w sprawach o roszczenia z tytułu czynów nieuczciwej konkurencji, Europejski Przegląd Sądowy, marzec 2010.
• Monitor Prawniczy 8/2010: DODATEK- Ochrona konkurencji i konsumentów w Polsce – wybrane zagadnienia
  1. Zakres działalności Prezesa UOKiK, M. Kalińska
  2. Rola Prezesa UOKiK w kontroli koncentracji, L Kolnierzak
  3. Leniency w polskim prawie antymonopolowym, L Kolnierzak
  4. Stosowanie przez Prezesa UOKiK wyjaśnień w sprawie ustalania wysokości kar pieniężnych za stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, A. Jaroszewska
  5. Zakres podmiotowy regulacji ustaw: o ochronie konkurencji i konsumentów, zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Konsument jako podmiot chroniony przed praktykami zakazanymi w tych ustawach, W. Jurasz
  6. Stosowanie niedozwolonych postanowień umownych jako praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów. Niedozwolone postanowienia umowne w obrocie nieruchomościami, W. Jurasz
  7. Porozumienia ograniczające konkurencje – wybrane zagadnienia, Ł. Dubiński
  8. Obowiązki, uprawnienia i kompetencje decyzyjne Prezesa UOKiK w przypadku prowadzenia postępowania paralelnie na podstawie krajowego i europejskiego prawa ochrony konkurencji, S. Jóźwiak
  9. Prawo własności intelektualnej a prawo konkurencji – spór o pierwszeństwo w prawie europejskim, S. Jóźwiak
  10. Ochrona praw konsumentów przy zawieraniu umów poza lokalem przedsiębiorstwa oraz na odległość z uwzględnieniem specyfiki handlu elektronicznego A. Doering
  11. Decyzje zobowiązujące kończące postępowania w sprawach dotyczących praktyk ograniczających konkurencję oraz w sprawach dotyczących praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, A. Doering