In its reply to the statement of objections Servier put forward various arguments as to why the information it supplied was neither misleading nor incorrect. In light of Servier’s arguments which would require significant further investigation, the Commission has decided to close the case, and instead focus on the substantive enforcement of competition rules in a number of pending cases, including one involving Servier.

Jak podała agencja Bloomberg zmiany w przedmiocie postępowania prowadzonego przez FTC mają związek z wprowadzonym kilka tygodni temu rozszerzeniem funkcjonalności przeglądarki Google, które aktualnie pozwalają na objęcie wyszukiwaniem także treści dostępnych w ramach prowadzonego przez spółkę serwisu społecznościowego Google+ (usługa Search Plus Your World, dostępna w angielskiej wersji wyszukiwarki). Niezależnie od zarzutów związanych z działaniem wyszukiwarki internetowej – według doniesień medialnych – postępowanie prowadzone przez FTC obejmuje również domniemane praktyki Google odnoszące się do systemu operacyjnego Android. Miałyby one polegać na zniechęcaniu producentów urządzeń mobilnych do korzystania z konkurencyjnych aplikacji i systemów operacyjnych.

Europejski wymiar domniemanych praktyk Google jest przedmiotem postępowania, które w listopadzie 2010 r. wszczęła Komisja Europejska (więcej informacji na temat zakresu postępowania tutaj).

Z praktycznego punktu widzenia, na co zwracają uwagę komentatorzy cytowani przez Bloomberg, samo stwierdzenie stosowania przez Google zarzucanych jej czynów nie będzie jeszcze przesądzało, że spółka nadużyła posiadanej pozycji dominującej na rynku właściwym. Do takich wniosków konieczne będzie wykazanie, że zarzucanych praktyk Google dopuszcza się ze szkodą dla konkurencji, a nie ze szkodą dla poszczególnych, konkretnych konkurentów. Z samego faktu posiadania pozycji dominującej oraz budowania własnej przewagi konkurencyjnej w oparciu o innowacyjność usług, nie sposób jeszcze wywodzić, że zostały naruszone przepisy prawa konkurencji. Na tę kwestię zwraca uwagę także rzecznik prasowy Google Inc, Adam Kovacevich, który wyraźnie podkreśla: ”the laws are designed to help consumers benefit from innovation, not to help competitors.”

Działania Google promujące serwis Google+ zostały powszechnie skrytykowane przez innych dostawców usług społecznościowych (m.in. przez Twitter). Ich zdaniem udostępnienie w wyszukiwarce Google możliwości przeszukiwania informacji dostępnych w serwisie Google+, w sposób nieuczciwy promuje usługi własne Google i jednocześnie utrudnia dotarcie do usług i informacji oferowanych przez konkurentów giganta z Mountain View. Z drugiej strony, sama branża SEO/SEM ostrożnie wypowiada się co do rzeczywistych skutków zmian w wyszukiwarce. Eksperci słusznie wskazują, że zależeć będą one w głównej mierze od popularności Google+, bowiem tylko zalogowani użytkownicy mają możliwość skorzystania z nowej usługi. Według ostatnich danych liczba użytkowników Google+ zbliżyła się do 90 milionów.

Nie bez znaczenia dla oceny działań Google pozostaje również fakt, że działania kalifornijskiej spółki integrujące treści Google+ z wynikami wyszukiwarki Google, są biznesową odpowiedzią na rozszerzenie funkcjonalności konkurencyjnej wyszukiwarki Bing – w wyniku zeszłorocznego porozumienia pomiędzy Microsoft i Facebook, wyszukiwarka Bing pozwala na przeszukiwanie informacji pochodzących także z serwisu Facebook, z którego korzysta ponad 800 milionów użytkowników.

Sama FTC nie komentuje toczącego się postępowania, ani stawianych zarzutów. Pamiętając jednak dziesięcioletnią epopeję sprawy Microsoft rozpoczętą w 1997 r. i toczącą się na dwóch kontynentach, również finalnego rozstrzygnięcia  w sprawie Google nie należy spodziewać się szybko.

Raport wskazuje, że wiedza na temat prawa i świadomość prawa konkurencji w Wielkiej Brytanii, a także specyficznych działań organu antymonopolowego jest ciągle ograniczona.

Badanie wskazuje między innymi, że ok. 85% dużych przedsiębiorców wskazuje, że brak wiedzy o prawie konkurencji może zwiększyć ryzyko nie przestrzegania prawa, a jednoczenie jedynie 57% dużych przedsiębiorców stwierdziło, że ma wysoki poziom wiedzy na temat prawa konkurencji (jedynie 48% wszystkich przedsiębiorców uznało znaczną wiedzę na ten temat).

Ponadto aż 37% dużych przedsiębiorców nie stosowało żadnych środków zapewniających przestrzeganie prawa konkurencji, a aż 39% nie miało świadomości co kwalifikuje określone działanie jako kartel.

Zaktualizowane badanie wskazało, że kary pieniężne dla przedsiębiorców, utrata reputacji oraz sankcję karne są oceniane jako szczególnie istotne zagrożenie (w 2007 r. przedsiębiorcy najbardziej obawiali się sankcji indywidualnych lub dyskwalifikacji w funkcji menedżera).

Raport prezentuje także ciekawe statystyki dotyczące utraty reputacji i wpływu na wartość rynkową przedsiębiorstwa w związku z działaniami organów antymonopolowych w Europie (w odniesieniu do wahań wartości akcji na giełdzie).

Ciekawe jakie by były wyniki takiego badania w Polsce…?

Zachęcamy się do zapoznania z raportem: http://www.oft.gov.uk/shared_oft/reports/Evaluating-OFTs-work/oft1391.pdf

Podczas kontroli w hiszpańskich siedzibach Suzuki i Hondy przeprowadzonych w związku z toczącymi się wobec tych przedsiębiorców postępowaniami antymonopolowymi, CNC wykryła korespondencję elektroniczną wymienianą pomiędzy Suzuki a Hondą.

Z uwagi na to, że pozyskany materiał dowodowy uprawdopodobniał fakt kolejnego naruszenia przez skontrolowanych przedsiębiorców ustawy antymonopolowej, CNC zdecydowała się w dniu 21 lipca 2010 r. wszcząć wobec tych podmiotów nowe postępowanie antymonopolowe.

Jak ustaliła CNC, wyżej wskazani producenci informowali się wzajemnie o rekomendowanych cenach hurtowych oraz detalicznych wszystkich wytwarzanych przez siebie modeli motocykli o pojemności silnika od 125 cc do 1800 cc. Wymiana tych informacji miała bezpośredni wpływ na wysokość cen i marż, które miały obowiązywać od stycznia 2009 r. przez okres najprawdopodobniej całego roku 2009.

Zdaniem CNC, w tej sprawie szczególne znaczenie miała, z punktu widzenia naruszenia prawa konkurencji, wymiana informacji dotycząca wysokości cen hurtowych konkurenta. Wiedza ta pozwalała obliczyć wysokość marży dystrybutora, a tym samym maksymalną wysokość rabatu, który mógł on udzielić, wprowadzając motocykle na rynek. Minimalizowało to jednocześnie niepewność, co do tego, na jakim poziomie zostaną ukształtowane przez konkurenta rekomendowane ceny detaliczne. Warto dodać, że na początku 2009 r. niepewność ta była potęgowana zmianami wysokości opłat za rejestrację pojazdów mechanicznych w Hiszpanii w związku ze znaczącym spadkiem popytu na motocykle.

Źródło: CNC. Za tłumaczenie serdecznie dziękujemy Natalii Dryjańskiej.

Szanowni Państwo,

Magdalena Pawlak
asystentka zarządu

Autorami są Agata Zawłocka-Turno oraz Bartosz Turno.

Ustalanie sztywnych lub minimalnych cen odsprzedaży jako porozumienie ograniczające konkurencję z uwagi na cel (przedmiot) w prawie unijnym

Niniejszy artykuł wskazuje, że pomimo ogólnej akceptacji, że ustalanie sztywnych lub minimalnych cen odsprzedaży (dalej jako RPM) może wywoływać zarówno pozytywne jak i negatywne skutki, praktyka ta powinna jednak być nadal uznawana za ograniczającą konkurencję z uwagi na cel (przedmiot). Wynika to ze specyfiki systemu unijnego, a mianowicie: faktu, że cele unijnego prawa konkurencji nie ograniczają się tylko do dobrobytu konsumentów; przekonania, że prawo konkurencji powinno chronić zarówno konkurencję wewnątrz- jak i międzymarkową oraz wagi przywiązywanej do konkurencji cenowej. Na powyższą konstatację wpływ ma również fakt, że mimo iż nauka ekonomii powinna stanowić natchnienie przy formułowaniu reguł konkurencji, to jednak prawo nie powinno bezkrytycznie powielać jej dorobku. Prawo jest bowiem systemem, który musi dać się administrować. Ponadto, analiza kosztów wiążących się ze zmianą podejścia do RPM wskazuje, iż z uwagi na wysokie koszty regulacyjne, które nie zostaną zrównoważone przez zmniejszone koszty wydawania błędnych decyzji, nie jest zalecanym badanie skutków RPM w każdej indywidualnej sprawie. Równocześnie jednak wskazuje się, że możliwe jest bardziej zbalansowane (wyważone) podejście do RPM pozwalające na analizowanie tej praktyki w sposób uwzględniający dorobek nauki ekonomii, lecz bez utraty zalet obecnego, stosunkowo restrykcyjnego, podejścia.

Celem rozważań zawartych w książce jest odpowiedź na pytanie, czy proceduralne instytucje prawne gwarantują respektowanie w tym postępowaniu wyróżnionych wartości sprawiedliwości proceduralnej. Badane jest, czy wyodrębnionym wartościom odpowiadają właściwie gwarancje – uprawnienia procesowe uczestnika tego postępowania i obowiązki organu ochrony konkurencji i kontrolującego go sądu.

Procedura antymonopolowa podlega zatem badaniu z perspektywy prawa do wysłuchania, prawa do obrony, prawa do równego uczestnictwa w postępowaniu, prawa do ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa i innych informacji poufnych oraz prawa do zaskarżenia i kontroli sądowej decyzji i postępowania przed organem ochrony konkurencji.

Więcej informacji nt. książki – można znaleźć tutaj.

Maciej Bernatt – doktor nauk prawnych, adiunkt w Zakładzie Europejskiego Prawa Gospodarczego WZ UW, członek zwyczajny Centrum Studiów Antymonopolowych i Regulacyjnych UW. Specjalizuje się w prawie ochrony konkurencji i konsumentów, postępowaniu administracyjnym i ochronie praw człowieka. Był prawnikiem w Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, obecnie pracuje w charakterze asystenta sędziego Trybunału Konstytucyjnego.

Wskaźnik koncentracji Herfindahla-Hirschmana (HHI) stanowi narzędzie oceny potencjalnych skutków koncentracji przedsiębiorstw wielu instytucji, agencji i urzędów antymonopolowych na całym świecie. W szczególności, wskaźnik ten umożliwia określenie poziomu koncentracji na danym rynku, co nie tylko stanowi o jego strukturze, ale także o poziomie konkurencyjności podmiotów łączących się, jak i ich konkurentów.

Wskaźnik HHI jest sumą kwadratów udziałów rynkowych wszystkich przedsiębiorstw działających na danym rynku (wyrażoną najczęściej w procentach), a jego wysoka wartość wskazuje na wysoki poziom koncentracji. Np. w przypadku 10 firm działających na danym rynku z udziałami wynoszącymi po 10 %, indeks HHI wynosi 1.000 (102 + 102 + 102 + 102 + 102 + 102 + 102 + 102 + 102 + 102) co jest relatywnie małą wartością wskazującą na rynek mający niski poziom koncentracji, podczas gdy rynek obejmujący jednego przedsiębiorcę o 100% udziale w rynku ma wskaźnik koncentracji 10.000 (1002) i wskazuje na sytuację czystego monopolu. Zatem, im mniejszy jest wskaźnik HHI, tym bardziej konkurencyjny jest dany rynek.
W sytuacji fuzji przedsiębiorstw kluczowy dla jej oceny jest nie tylko wskaźnik koncentracji po dokonaniu transakcji połączenia, ale również zmiana wskaźnika koncentracji (tzw. delta) stanowiąca podwojony iloczyn udziałów w rynku łączących się przedsiębiorstw (np. w przypadku połączenia się dwóch przedsiębiorstw o udziałach w rynku po 10%, delta wynosić będzie 10x10x2 = 200) i będąca odzwierciedleniem zmiany poziomu koncentracji spowodowaną bezpośrednio ww. transakcją.

Każdy z systemów krajowych stosuje różne progi wskaźnika HHI wyznaczające brak lub też mały, średni i wysoki poziom koncentracji, ale w każdym z tych systemów prawdopodobieństwo uznania transakcji za zakłócającą konkurencję jest tym większe, im wyższy jest poziom koncentracji HHI po połączeniu się firm.

Komisja Europejska dokonując analizy koncentracji o zasięgu wspólnotowym zgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu Rady (WE) nr 139/2004 z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw bierze pod uwagę pozycję rynkową zainteresowanych przedsiębiorstw oraz ich siłę ekonomiczną. Pomimo faktu, iż rozporządzenie 139/2004 nie wspomina o stosowaniu wskaźnika HHI przy ocenie potencjalnych skutków koncentracji przez Komisję Europejską, wskaźnik ten uznany został za przydatne narzędzie dostarczające informacji o sytuacji dotyczącej koncentracji w „Wytycznych w sprawie oceny horyzontalnego połączenia przedsiębiorstw na mocy rozporządzenia Rady w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw” opracowanych przez Komisję Europejską.

Zgodnie z ww. wytycznymi, Komisja uznaje wskaźnik HHI jako ważny element analizy konkurencyjności w przypadku połączeń horyzontalnych, wskazując jednocześnie, iż niekoniecznym jest włączenie do obliczeń niewielkich przedsiębiorstw, gdyż nie mają one znaczącego wpływu na ostateczny wynik poziomu koncentracji. Ponadto, wytyczne określają progi koncentracji, które wskazują, ale nie determinują istnienie lub też nieistnienie problemów z daną koncentracją.

W sytuacji kiedy poziom wskaźnika koncentracji HHI po horyzontalnym połączeniu się przedsiębiorstw nie przekracza 1000 (rynek nieskoncentrowany), transakcja zakwalifikowana zostanie w kategorii transakcji nieproblematycznych i nie podlegać będzie dalszej analizie Komisji. Podobnie z transakcjami wskutek których wskaźnik koncentracji HHI kształtuje się między 1000 a 2000 (rynek umiarkowanie skoncentrowany) a delta jest mniejsza niż 250 oraz połączeniami horyzontalnymi, które skutkują wskaźnikiem koncentracji wynoszącym powyżej 2000 (rynek wysoce skoncentrowany) oraz deltą nie przekraczającą 150, chyba że wystąpi jedna ze szczególnych sytuacji określonych w pkt. 20 wytycznych. Wśród ww. okoliczności wytyczne wskazują:

1. jedną ze stron transakcji połączenia horyzontalnego jest przedsiębiorstwo mogące wejść na rynek lub też przedsiębiorstwo na tym rynku działające od niedawna i posiadające niewielkie udziały na tymże rynku;
2. jedno lub też więcej przedsiębiorstw łączących się jest ważnym innowatorem posługującym się metodami, które nie mają jeszcze odzwierciedlenia na udziałach w rynku;
3. uczestnicy rynku posiadają wzajemne udziały w swoich przedsiębiorstwach;
4. jedno z łączących się przedsiębiorstw jest niezależnym uczestnikiem na rynku i istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że zakłóci ono skoordynowane działanie;
5. istnieją oznaki wskazujące na przeszłą lub też teraźniejszą koordynację lub też praktyki ułatwiające działanie;
6. jedno z łączących się przedsiębiorstw posiada przed połączeniem udział w rynku wynoszący 50% lub więcej.

Podobnie jak w przypadku Komisji Europejskiej, wskaźnik koncentracji HHI stanowi ważny element oceny potencjalnych skutków połączeń horyzontalnych dokonywanej przez amerykańskie agencje antymonopolowe (FTC i DOJ). Zgodnie z wytycznymi opublikowanymi przez te dwie instytucje – „Horizontal Merger Guidelines”, analiza określonej fuzji horyzontalnej obejmuje zarówno poziom koncentracji HHI po połączeniu jak i deltę.

Jednakże, system amerykański przyjął inne progi wskaźnika HHI oraz delty do oceny poziomu koncentracji rynku w porównaniu do progów przyjętych przez Unię Europejską. Według wskazówek określonych w wytycznych, rynkiem nieskoncentrowanym jest rynek o wskaźniku koncentracji HHI poniżej 1500, rynkiem umiarkowanie skoncentrowanym jest rynek o wskaźniku koncentracji HHI między 1500 a 2500, natomiast z rynkiem wysoce skoncentrowanym do czynienia mamy w przypadku wskaźnika HHI przekraczającego 2500.
Wytyczne wskazują również na deltę jako kryterium oceny potencjalnych skutków fuzji firm. Zgodnie ze wskazówkami przyjętymi przez DOJ i FTC fuzja przedsiębiorstw, której wynikiem jest wzrost delty nieprzekraczający 100 nie podlegać będzie dalszej analizie przez te dwie amerykańskie instytucje antymonopolowe. Podobnie dzieje się z transakcjami wskutek których rynek pozostaje rynkiem nieskoncentrowanym. Interwencji DOJ i FTC wymagać natomiast będą fuzje skutkujące rynkiem umiarkowanie skoncentrowanym z deltą wynoszącą powyżej 100 oraz transakcje skutkujące rynkiem wysoce skoncentrowanym z deltą pomiędzy 100 a 200. W sytuacji połączenia się przedsiębiorstw wskutek którego rynek staje się wysokoskoncentrowany a delta przekracza 200 wytyczne zakładają przyjęcie domniemania (które może zostać obalone), iż transakcja taka prowadzi do wzmocnienia siły rynkowej łączących się przedsiębiorstw.

Mimo, iż wytyczne opublikowane przez DOJ i FTC wskazują na wagę kryterium poziomu koncentracji HHI przy ocenie potencjalnych skutków fuzji przedsiębiorstw, amerykańskie instytucje antymonopolowe (podobnie jak Komisja Europejska) nie uznają go za czynnik determinujący. Wskaźnik HHI jest elementem analizy, który wymaga potwierdzenia przez istnienie innych czynników konkurencyjnych ażeby fuzja uznana została za zmniejszającą konkurencję. Niewątpliwie jednak wysoki poziom koncentracji oraz delty po ewentualnej transakcji wzbudza czujność agencji antymonopolowych i zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia przez nie z wnioskiem o udzielenie dodatkowych informacji przez strony transakcji połączenia.