Arıza-i Beşer

Suç Potansiyeli

2011-12-30T19:19:00.008+02:00

22 Aralık 1984, bir Cumartesi öğleden sonrası... Yaşları 18-19 arasında değişen dört delikanlı Bronx'tan New York metrosuna biner. Metro Manhattan 14. Cadde'de durduğunda, 15-20 yolcunun daha bulunduğu vagona Bernhard Goetz de adımını atar ve boş bulduğu bir koltuğa oturur. Bir süre sonra delikanlılardan biri Goetz'e "Nasılsın?" diye sorar. Goetz onu "İyi" diye yanıtlar ve bu dört gencin birbirleriyle işaretleşmekte olduklarını fark eder.

Soruyu soran genç, bir diğeri ile birlikte, Goetz'in yanına yaklaşır ve 5 dolar ister. Sonraları, gençler bunu bir çeşit dilenme olarak tanımlarken, Goetz o anda bunu bir tehdit olarak görmüştür. Oysa gençlerin üzerinden ne ateşli ne de kesici herhangi bir silâh çıkmamıştır. Yine de bunu nefs-i müdafa olarak gören Goetz, belinden çıkardığı silâhıyla dört zenci genci birden vurur. Hatta yerde sürünmekte olan birine yaklaşıp, yeterince kötü görünmediğini söyleyerek, bir kurşun daha sıkar.

New York'un suç oranının tavan yaptığı bu dönemlerde, Goetz halkın şiddet eğiliminin sembolü haline gelir. Bir kısım Goetz'ün hikâyesine inanıp, onun olası bir soygunu önlemek amacıyla kendini savunduğunu düşünürken; diğerleri dört gencin sadece video oyunu oynayabilmek için para toplamak peşinde olduğuna inanırlar. Her hâlükarda Goetz'in tepkisi aşırı bulunarak 6 ay hapis, 1 yıl psikolojik tedavi, 200 saat sosyal hizmet ve 5000 dolar ile cezalandırılır. Cezasını çektikten sonra verdiği bir röportajında yaptığından hiçbir pişmanlık duymadığını açıklayacaktır.

Bernie'nin bu hikayesini okumamdan hemen sonra, benzer bir öfke patlaması da DOT'un izlediğim ilk oyunu olan Orphans / Öksüzler'de karşıma çıktı. Kimin potansiyel suçlu, kimin her daim masum olduğunu hiçbir zaman bilemeyeceğimiz öğretisini pekiştirmiş oldum. Dennis Kelly'nin yazdığı oyun evlerinde bir kutlama yemeği yiyen karı-kocanın keyfini kaçıran bir olayla açılıyor. Kadının kardeşi kanlar içinde kendini çiftin yanına atar ve dışarda yatmakta olan yaralı bir genç olduğunu anlatır. Başlangıçta kendilerini olayın mümkün olduğunca dışında tutan karı-koca, çocuk hikâyesini anlattıkça yavaş yavaş suça bulanmaya başlar.

Danny- Bir insan. Orada yatan bir insan.
Helen- Tanıdığım bir insan değil. Eğer bu çocuk masumsa, onun için üzgünüm. Değilse değilim. Ama onu tanımıyorum.
Danny- Dünya böyle bir yer mi oldu artık? Tanıdıklarımız ve tanımadıklarımız?
Helen- Evet, öyle oldu, dünya artık tam böyle bir yer oldu. Tanıdıklarımız ve tanımadıklarımız. Üzgünüm.

Tuğrul Tülek'in yönettiği oyunda herkesten önce ışık tasarımcısı Alaz Köymen'e bir selâm çakmak isterim. Sadece gölgelerle anlattıkları için bile bir kez daha izlenir bu oyun. Ayrıca Danny rolündeki İbrahim Selim ve Helen'ı canlandıran Gizem Erdem'in oyunculuklarına hayran kaldığımı belirtmeliyim. DOT'un genel sahne düzeni ve seyircinin oyuncuya yakınlığı zaten kendimizi olayın bir parçası olmaktan alıkoymamıza engelken, İbrahim Selim Danny'nin düştüğü dehşeti o kadar canlı veriyor ki, gözlerimizi kaçırmak, bunun sadece bir oyun olduğunu kendimize hatırlatmak istiyoruz.

Yanlış anlaşılma olmasın, şiddete dair hiçbir şey görmüyoruz sahnede. Şiddet evimize durduğu ile eşit mesafede. Yani kapının ardında, görüş alanımızın dışında... Yani üzerimize sıçramış olmasına imkân yok. O yüzden, çok uzağımızda, Van'daki bir depremde zarar görenlere "oh olsun!" diyebilecek kadar ferah yüreğimiz. Tek bir kare resmini dahi görmediğimiz Şırnak'ta, terörist zannedilip vurulan vatandaşımıza "terörist değilse de kaçakçı" diyebilecek kadar rahat vicdanımız. Sahi, biz ne zaman bu kadar zâlim olduk?

Radyo Devrimleri

2011-09-26T23:25:00.000+03:00

Benim radyo günlerim '93 yazında başlar. Bu tarih sadece Türk popunun patlama yaptığı döneme değil, aynı zamanda özel radyolara uygulanan yasağın kalktığı tarihe tekabül ediyor. Hani milletçe arabalarımızın antenlerine siyah kurdele bağlayarak ve "radyomu istiyorum" diyerek protesto ettiğimiz zamanların hemen sonrasından bahsediyorum. Ve bütün bunları hatırlayabildiğim için kendimi çok yaşlı hissediyorum. İşte hafızanın bir başka arızası: eski anıları yenilerin aksine tüm detaylarıyla saklayabilmek.

O dönemler hem televizyonda dönecek yeterince klip olmadığı için hem de radyolar bir ergen kızın rüyalarını süsleyecek tok sesli DJ'lerle dolu olduğu için, radyo hâlâ televizyona üstün gelen bir eğlence aracıydı. Her birimizin hastası olduğu, programını asla kaçırmadığı, hatta tüm yayınını kaydettiği bir DJ vardı. Malûm canlı yayına katılabilmek umuduyla tüm program telefon başında geçirildiği için kaçırılan bölümler kasetten takip edilirdi. Hepimiz radyolarının daha iyi çekmesini sağlayacak mühendislik bilgisi ve acil durum anında yapılacak istek şarkı repertuarıyla donanmıştık.

Radyo sevdam azıcık körelmeye başladığı zamanlarda duymuştum onların adını ilk kez. Muhtemelen çılgın kaset arşivime güvenmiş, DJ'lerin gereksiz muhabbetlerini kesip daha çok müzik dinlemeyi tercih etmiştim. O yüzden lisede sınıftaki erkeklerin "çook yalnızım!" geyikleriyle eğlenip Kent Fm'de Kaybedenler Kulübü'nü dinleme önerisini kulak ardı etmiştim. Kim derdi ki, bundan 12 yıl sonra adamların filmini izleyip o dönemin bir parçası olamadığım için böylesi bir pişmanlık duyacağım...

Aslında filmi izleyeli epey oluyor. O yüzden pek çok şeyi hatırlayamayabilirim. Ama en net hatırladığım şey, adamların o dönemde böylesi bir program yapabiliyor olmalarına hayranlık duymamdı. İçerikten, sohbetten söz etmiyorum. Elimizin altında internet, sosyal medya ve her türlü teknolojinin olduğu bu dönemde hiçbirimizin sahip olamadığı böylesi bir konuşma özgürlüğüne gıpta ediyorum. Kaan Çaydamlı ve Mete Avunduk bugün bu programı tekrar yapmak istese bu de mümkün olamazdı. İşte sırf bunun için bile olsa bu hikâye beni kendine hayran bıraktı.

Orijinal kayıtların çok azını henüz dinlemiş biri olarak, o zaman dinleyicilerin ilgisini çeken esas şeyin Kaan ve Mete'nin sohbetlerinin içeriğinden çok samimiyetine dayandığını inanıyorum. İkilinin kimse dinlemiyormuşçasına, adeta evlerinde dönen muhabbetleri, dinleyicide duymaması gereken bir şeylere tanıklık etmenin hazzını yaşatmış olabilir. Yoksa dakikalarca susan, konuştuklarında da ne dedikleri anlaşılmayan bir ikilinin yayını, hem de gecenin bir yarısında, nasıl böyle ilk sıralara yükselebilir ki? Ne yazık ki elimizde bu durumu yasak olanın cazibesinden fazla bir şeyle açıklayacak veri yok.

Kaybedenler Kulübü'nü daha gösterime girdiği ilk hafta keyifle izlemiş olmama rağmen, bu yazıyı şimdi yazıyor olmamın sebebine gelecek olursak; sizlere memleketimiz vizyonlarında çok daha az sansasyon yaratan, benim de henüz keşfettiğim bir filmden bahsetmem gerekir. 2009 yapımı The Boat That Rocked ya da bir diğer adıyla Pirate Radio, 1966 İngiltere'sinde haftada sadece iki saatlik rock'n roll müzik yayını yapan BBC'ye inat, açık denizden 24 saat rock'n roll yayını yapan Radio Rock gemisinde geçiyor.

O dönemde İngiliz yasalarındaki boşluklardan doğan korsan radyo yayını çok popülermiş. Korsandan kasıt, sadece izinsiz yayın değil; açık denizlerde demirlemiş gemilerden ya da limanlardan yapılan offshore tabir edilen yayınlar da söz konusuymuş. Filme konu olan Radio Rock, her ne kadar hayal ürünü olsa da, hikâyesinin dönemin popüler radyosu Radio Caroline'a dayandığı söyleniyor.

Radio Rock'ta yayın yapan DJ'ler de yine dönemin popüler DJ'lerinin birer sentezi olmuşlar. Hepsi birbirinden acayip erkek DJ'ler ve bir lezbiyen aşçı, radyonun tayfasını oluşturuyor. Film ise bu tuhaf tayfanın birbirleriyle, müzikle, alkol ve uyuşturucuyla, zaman zaman gemiyi ziyaret eden hatunlarla ve pek tabii ki kendilerini ortadan kaldırmaya çalışan hükümetle ilişkileri üzerine bir görsel şölen.

O dönem Radio Rock gibi bir çok radyo tayfası insanlara dinlemek istedikleri müziği ulaştırabilmek için kelimenin tam anlamıyla hayatlarını tehlikeye atmışlar. Hatta filme ilhâm veren Radio Caroline'ın gemisi Mi Amigo 1979'da batarken televizyonlar bunu Britanya radyoculuğunda bir çağın kapanışı olarak duyurmuş. Böylece illegal yayın yapan bir radyo istasyonu müzik tarihine yön vermiş.

Filmde Philip Seymour Hoffman'ın canlandırdığı DJ, The Count şöyle diyor bu dönem için: "You know, a few months ago, I made a terrible mistake. I realized something, and instead of crushing the thought the moment it came I... I let it hang on, and now I know it to be true. And I'm afraid it's stuck in my head forever. These are the best days of our lives. It's a terrible thing to know, but I know it." Kaybedenler de öykünüyor tabii, "bu da bizim '68imizdir belki" diyerek. '68 gerçekten böyle bir şey mi? Yoksa '90larda '68e en yakın olabilecek şey bu mu?

Kaybedenler Kulübü ve The Boat That Rocked'ı film olarak kıyaslamak değil niyetim. İkisi de kendi dönemlerinin el verdiğince keyifli birer seyirlik arz ediyor. Zaten İngiliz yapım başrole müziği koyarak ve bizim kulübün aksine tamamen hayal ürünü bir hikâye yaratarak haksız rekabetin dibine vuruyor. Ama gönül istiyor ki, bizim radyoculukta devrim niteliğindeki hikâyemiz -gâvurunkinden 30 sene sonra cereyan ettiği yetmiyormuş gibi- iki adamın radyoda amaçsızca ağzına geleni söyleyebilmesinden ibaret olmasaydı.

Belki de gerçek Kaybedenler Kulübü böyle değildir. Dedim ya, zamanında bir kez olsun dinlemişliğim yok. Ama bu film sayesinde gelecek nesiller bu adamları sola yakın duran ve lâkin seksten başka hiçbir şeyden söz etmeyen adamlar olarak tanıyacaklar. İşte iki radyo devriminin farkı... '90'larda devrim ancak bu kadar olsa gerek!

Nowism killed Kodachrome

2011-09-04T21:05:00.003+03:00

Günümüzün hastalığı her şeye şu anda sahip olma isteği. O kadar ki, söz konusu şimdiki zaman kavramı dakikalardan saniyelere inmiş durumda. Aradığımız kişi her an elimizin altında erişilebilir olmalı. İhtiyacımız olan bilgiye saniyesinde ulaşmalıyız. Kargomuz öğleden sonrayı bekleyemez. Pizzamız yarım saatten fazla gecikemez.

Teknolojinin bu hızından nasiplenmediğimi söylemiyorum. Benim meramım her şeyin bu kadar elimizin altında olmasının kıymetini ne kadar biliyor olmamızla ilgili. Örneğin, cevabını öğrenemezsek meraktan çatlayacağımızı düşündüğümüz bir soruyu araştırıp sonra bookmark'lara ekleyip bırakmamızdan söz ediyorum. Hangimiz yanıtlanması 10 saniyeyi bulmayan kısa mesajları günlerce beklemeye almıyoruz ki?

Sahip olmak için yanıp tutuştuğumuz profesyonel fotoğraf makinasına kavuştuktan sonra fotoğraf çekmeye üşenmemiz şöyle dursun, çektiğimiz fotoğrafları bilgisayara aktarmaya bile tenezzül etmiyoruz. Çünkü bizim hevesimiz makinaya sahip olana, fotoğrafı çekene kadardı. Dahasına ya sabrımız ya da zamanımız yok. Bizim maymun iştahlılığımız kendimize diyor olabiliriz ama aslında yaptıkları işe saygı duyan, emek veren insanları da zevklerinden mahrum bırakıyoruz.

Steve McCurry'nin "Son Kodachrome Filmi" (The Last Roll of Kodachrome) sergisi bu gerçeği kafama bir kez daha kazımış oldu. Söz konusu Steve McCurry meşhur Afgan Kızı'nı ölümsüzleştiren fotoğrafçı. Ve söz konusu son Kodachrome filmi Kodak'ın 74 yıl boyunca ürettiği 35mm filminin son rulosu. Renk yoğunluğu ve dayanıklılığı ile özellikle basın fotoğrafçılığına damgasını vuran Kodachrome dijital dünyaya yenik düşüyor. Ve filmin üretiminin durdurulacağı kesinleştiğinde Magnum fotoğrafçısı McCurry gerek eşsiz renk kullanımı gerekse ikonik portre çalışmalarıyla son rulonun sahibi olmayı hak ediyor. Steve Amca için renkler kompozisyonun en önemli parçası. Fotoğrafta renkler arasındaki denge ve uyumu bulabilmek için tıpkı bir ressam titizliğinde çalışıyor.

Filmi eline aldığında nerede çekim yapacağı hakkında en ufak bir fikri olmayan McCurry'nin tek bildiği daha önce Kodachrome ile çekim yaptığı unutulmaz mekânları tekrar ziyaret etmek istediğiymiş. Bu doğrultuda aklına ilk gelen yer, McCurry'nin özellikle ilgilendiği göçebe bir kabilenin bulunduğu Hindistan olmuş. Ünlü fotoğrafçı Rabari kabilesinin zamanla geleneksel göçebe yaşam tarzından uzaklaşarak modern hayata yenik düşmesini Kodachrome'un yok olmasıyla özdeşleştirmiş ve son rulo için uygun bir tema olarak görmüş. Bu yüzden 36 pozluk filmin çoğu Hindistan'da Rabari kabilesi eşliğinde geçiyor.

Aslında McCurry'nin isteği, filme Kodachrome için bir şarkı bestelemiş olan Paul Simon ile başlamaktır. Fakat Simon'ın poz vermeye çekinmesi üzerine film -bence daha efsane bir isim olan- Robert De Niro ile açılır (Bu fikrimde muhakkak Paul Simon'ın İstanbul Caz Festivali kapsamındaki konserindeki sıkıntılı dakikalarımın da payı vardır). Ünlü aktörün ve Hindistan çekimlerinin ardından McCurry, filmin 25. karesini eski dostu ve "İstanbul'un gözü" olarak adlandırdığı fotoğraf ustası Ara Güler'e ayırır.

Filmin İstanbul'un ardından yeniden New York'ta devam eden yolculuğu, Kodachrome üretiminin durdurulmasıyla, dünyada filmi yıkayacak tek laboratuarın bulunduğu Kansas eyaletinin Parsons kentinde son bulur. Hatta son kare Kodachrome'un hazin sonuna yaraşır şekilde Parsons'ta bulunan bir mezarlıkta çekilir.

McCurry bir dönemin kapanışına sadece 5 pozluk kayıpla tanıklık etmemizi sağlamış. Bunda yine dijital teknolojinin payı yadsınamaz. Her çekimden önce bir dijital SLR makina ışık ve kompozisyonun sağlamasını yapmış. Bu bağlamda McCurry dijitalin pratik avantajlarının nostaljiye olan üstünlüğünü kabul ediyor.

Her yere yanımızda taşıyıp belki hiçbir zaman basılmayacak ve bakılmayacak binlerce fotoğraflar çekmeye devam edebiliriz. Yine de Kodachrome'un verdiği gerçeklikte renkleri bir daha asla yakalayamayacağız.

Son Kodachrome filmi hakkında daha güzel bir yazı okumak isteyenler chiydem'in bloguna, tüm filmi izlemek isteyenler Steve McCurry'nin web sitesi'ne, Kodachrome projesini merak edenlerse şuraya başvurabilir.

Kutsal Kamberlik Müessesesi

2011-07-02T17:15:00.000+03:00

Ne o gücünüze mi gitti? Yoksa kamberliğin kutsiyetini anlayamadınız mı? Aslında bundan önce "giden mi olmak zor, yoksa kalan mı?" sorusuna cevaben duruşunuz daha fazla önem arz ediyor olabilir. Benim cevabım her daim "kalan"dan yana olmuştur. Hep kalan olduğum için de olabilir.

Gelin ata biner ya nasip der, gider. Gittiği yerde daha nice gidenlerle karşılacaktır. Kocasının giden arkadaşlarıyla "double date"ler yapılır. Onların da başka giden arkadaşlarıyla tanışıp kaynaştıkça, zamanla bu kocasız girilmeyen diyarın yerlisi oluverirler.

Burda kambere düşen görev, gelinin arkasından el sallayıp dönmesini beklemektir. Felekten bir gün çalıp kocasını evde bırakıp yanına geliversin, iki saat için de olsa, ordövr tabağından rahibe duvağından bihaber oldukları günlere dönsünler ister. Heyhat, insan bir kere bu jargonun içine girmeye görsün artık o kocasız dönülmeyen yolun yolcusu olmuş demektir.

Her buluşmanız damat beyin gelini örümcek gibi saran kollarıyla şereflendirilir. Damatlığını sanki hiç üzerinden çıkarmamışçasına bir mağrurlukla yanı başınızda oturan koca efendideki tek değişiklik yakasındaki çiçeğin yerini gelin arkadaşınızın almış olmasıdır.

Velev ki, damat efendi sizleri yalnız bırakmayı akıl edecek kadar düşüncelidir, o zaman da kendisinin yerini alan hayaleti dolaşır ortalıkta. Dedim ya, hanım kızımız uyruğu kaptırdı bir kere! Şivesi başka, sohbeti başka... Bir kamberin asla anlayamayacağı dertleri var artık. Kaynanası var, beğenilmeyen yemekleri var, gömlek ütülüyor... Daha ne olsun?

Gelin bir de bakar ki kamberin tüm öğütleri gezmekten, eğlenmekten, har vurup harman savurmaktan geçiyor. Anlar ki, arkadaşının da dünya evine girme vakti gelmiştir. Eve telefon bağlatabilmek için neler yapması gerektiğini, nüfus cüzdanında soyadını değiştmek için hangi belgeleri toplayacağını, güzel bir perdenin metresinin ne kadardan başladığını öğrenmesi gerekmektedir.

Gelin derhal kamberi kocası olmayanların girmediği diyara sokabilmek ister. Böylece kocaları birbirlerini oyalarken gelinler beraber görümcelerini çekiştirebilecek, yatak odası duvarlarının rengini bir ton açabilmek için kocalarını ikna yöntemleri teati edebilecek ve daha önce hayatlarında böyle kavramların hiç olmadığı güzel günlerini hatırlamayacaklardır bile.

İşte o güne kadar kamber kalandır, bekleyendir. Kamberlik işte böyle zorlu bir müessesedir. Kamber olan anlar...

Face of the Globe

2010-12-11T15:35:00.000+02:00

Ne kadar uzun zamandır blogumla ilgilenmediysem artık browser'ım bile adresimi unutmuş. Umarım bloggerlarım da unutmamıştır. Bu vesile ile epeydir sizlerle paylaşmayı ertelediğim bir güzelliği anlatmak istedim.

Aslında Igor Mitoraj'ı arım balım peteğim ilen yaptığımız çok eğlenceli ve öğretici Polonya-Çek Cumhuriyeti seyahatimiz sırasında tanımıştık. Ama buna pek de tanımak denemez. Daha ziyade heykelleriyle bilimum fotoğraflar çekinmekten söz ediyorum. Bu geziden yaklaşık 2 sene sonra Mitoraj adı İz Dergisi'nde David Hurn'un bir fotoğrafıyla karşıma çıktı. Ve bu keşfimi sizlerle paylaşmam da yine nerden baksanız 2 senemi aldı (Gerisini sizin matematiğinize bırakıyorum). Evet, teknolojik imkanları değerlendirmek konusunda ben de kendime hayranım.

Neyse efendim, geç olsun güç olmasın. Almanya doğumlu Polonyalı (Leh mi demeli) sanatçı, sadece kendi memleketiyle yetinmemiş Fransa, Meksika, İngiltere ve İtalya için de eserler vermiş. Biz Krakow'da Eros Bendato ve Tsuki No Hikari heykellerine sarılmıştık. Ama ne yazık ki geçen ay İtalya'da Santa Maria degli Angeli bazilikasının kapısındaki detayları kaçırmışım.

Merak ediyorsanız gezmeden önce Krakow, Varşova, Londra, Madrid, Valencia, Roma ve Floransa için araştırmayı ihmâl etmeyin sonra benim gibi üzülürsünüz. Mitoraj'ın mutlaka bir şekilde, özellikle hasarlı olarak tasarlanmış, yarım bırakılmış ama bir o kadar da kusursuz yüzlerine, vücutlarına hayran kalacaksınız. Bir de bana teşekkür mahiyetinde bir Igor Mitoraj kitabı alırsanız çok sevaba girersiniz walla =)

Reading in 1905

2010-10-02T00:01:00.000+03:00

Postcrossing'in en çılgın Hollandalısı Willemijn'in bana yolladığı karta karşılık kendisine teşekkür kartı atmıştım. Zira kendisi kitap okuyan kadınlarla dolu bir kartpostal koleksiyonuna sahip. Sağolsun kendisi de gönderdiğim kartpostal için blogundan bana teşekkür etmiş. Çok özendim, hemen kendime bir kartpostal koleksiyon teması bulmalıyım. Acaba nedir nedir?

Konserim biçim biçim

2010-09-20T22:25:00.001+03:00

Hikâyeyi belki duymuşsunuzdur. Dünyaca ünlü keman virtüözü Joshua Bell, The Washington Post'un teklifi üzerine bir deneyin parçası olmayı kabul eder. Bell, bir iş günü saat 7.51'de, yani sabahın en yoğun saatinde ve Washington’un en hareketli metro istasyonlarından L’enfant Plaza'da 43 dakika süren bir konser verecektir. Deneyin amacı beklenmedik bir anda karşımıza çıkan bir yeteneği fark edebilme kapasitemizi ölçmek. Yani sıradan bir mekânda ve öylesine bir anda bir performanstan keyif alabiliyor muyuz?

Sadece iki gün önce Boston'da kişi başı ortalama 100$'a bilet satarak salonu doldurmayı başaran Joshua Bell için bu sorunun cevabı şaşırtıcı olmuş. 43 dakika boyunca Bach ve Schubert eserlerini icra eden Bell, önünden geçen 1070 kişiden sadece 27 kişinin dikkatini çekmeyi başarmış ve toplamda 32$ kazanmış. Bu paranın 20$'ı ise birkaç gün önce kendisini bir konserinde dinlediği için tanıyan bir kadına aitmiş.

Bu deney aslında sadece gündelik hayatın koşuşturmacası içinde fark edemediğimiz veya tadını çıkaramadığımız güzellikleri hatırlatmakla kalmıyor. Aynı zamanda bazen bir ismin veya kariyerin performansın ne kadar ötesine geçebileceğini de gösteriyor. Yani iki gün önce yüzlerce insanın para vererek dinlemeye gittiği aynı adam, isimsiz bir müzisyen olarak aynı eserleri çaldığı zaman kimseye hiçbir şey ifade etmeyebiliyor.

Peki ben bu hikâyeyi neden anlattım? Senaryosu nedeniyle bu hikâye ile benzerlik gösterdiğini düşündüğüm bir filmin duyulmaması nedeniyle gişede de aynı akıbeti paylaşmasını istemediğim için. Benim naçiz okur kitlem bir filmi kurtarmaya ne kadar muktedirdir bilinmez. Deneyip görmek için bu noktada sizleri The Washington Post sayfalarından deneyin detayları ve birkaç videosunun bulunduğu bir makale ile başbaşa bırakarak Le concert'e geçiyorum.

29. Uluslararası İstanbul Film Festivali'nin açılış filmi olarak izlediğimiz Le concert, bu hafta Paris'te Son Konser adıyla yurdum sinemalarında gösterime girdi. Bizleri günümüz kapitalist Rusya'sında karşılayan film, komünizm günlerini yâd eden bir grup hayalperestin peşinden Paris'e sürüklüyor.

Bolşoy Orkestrası'nın eski şefi Andreï Filipov, 30 sene önce Yahudi müzisyenlerle çalıştığı için işten atılır. Günümüze gelindiğinde Filipov'a Bolşoy'da ancak temizlikçilik görevi düşmüştür. Ta ki Paris'teki Châtelet Tiyatrosu'nun davetine yeni Bolşoy'un gidişini izlemek yerine, eski takımı toplayarak kendisi icabet etmeye karar verene kadar. Hazırlanmak için sadece iki haftası olan Filipov'un Châtelet'e sunduğu en önemli şart ise konserde -Inglourious Basterds'ın Yahudi düşmanı- keman virtüözü Anne-Marie Jacquet'ın Tchaikovsky'nin keman konçertosunda solo yapmasıdır.

30 yıl önce ellerinden alınan oyuncaklarını geri almaya giden büyümeyen çocuklardan müteşekkil bir ekip, Paris'te hiç provasız Bolşoy'un yerini alacaktır. Tıpkı orijinal hâlindeki gibi Yahudi müzisyenlerin yanı sıra Roman çalgıcıları da Bolşoy düşünün bünyesine katan Filipov, müziğin isimlerin, kimliklerin ötesinde bir yerde durduğunu çok iyi bilir. Hepsi ayrı telden çalan bunca adam, Châtelet Tiyatrosu'nda adetâ tek bir enstrüman olacaktır.

Spoiler vermiş sayılmam çünkü aslında bütün film bu mükemmel uyumu arayışın öyküsü. Güya film ama izlediğiniz her konserden daha gerçek bir konser. Çünkü müzisyenlerin arasında uçuşan anıları görebiliyorsunuz. Çünkü bizler aslında gördüklerimizden, duyduklarımızdan çok düşlediklerimize inananlarız. Yüzlerden, resimlerden, isimlerden çok hikâyelerin aklımızda kalması da bundandır.

Transit Hayatlar

2010-09-10T17:47:00.001+03:00

Her ne kadar sizlere az sonra bahsedeceğim seçkinin sadece beni heyecanlandırıyor olmasından korksam da, bir tek kendim için de olsa buraya bir not düşmek istedim. Sevgili müzemiz İstanbul Modern, ilk gösterimi son bir yıl içerisinde gerçekleşmiş sekiz Alman filmini, Filmekimi'ne kadar izleyecek yeni hiçbir şeyi olmayan biz sinemaseverlerle buluşturuyor. 23-30 Eylül arasında gerçekleşecek Transit Hayatlar adlı programda yer alan filmleri sizler için -kimi kandırıyorum kendim için- araştırdım.

Açılış filmi Good Bye Lenin! sonrasında The Edukators ile gönüllerimizi fethetmiş ve son olarak Inglourious Basterds'ta bir Nazi eri olarak arz-ı endam etmiş Alman babyface'i Daniel Brühl'ün başrolünü oynadığı Lila, Lila (My Words, My Lies - My Love) adlı komedi olacak. Her ne kadar hatun kişiden bahsetmeyi gereksiz bulsam da, Der Baader Meinhof Komplex ve The Reader'ı izleyenler Hannah Herzsprung'u hatırlayabilir. Ama dediğim gibi Brühl'ün yanında lâfı bile edilmez.

Utangaç beyimiz -ki kendisine bu hâller ne güzel yaraşır- garson kız Marie'yi tavlamak için kendisine elle yazılmış bir kitap kopyası verir. Kitabı çok seven hanım kızımız da kopyayı bir yayınevine yollayarak bestseller'a çevirir. Aslında kitabı kendisi yazmamış olan küçük bey bir yandan şöhretin tadını çıkarırken, diğer yandan da kitabın asıl yazarı psikopat Jacky ile mücadele edecektir. Keyifli bir güldürüden öte bir şey beklemediğim bu filmi, evet, sırf Daniel Brühl'ün kaşına gözüne hürmeten izlemeyi düşünüyorum.

Whisky mit Wodka (Whiskey with Vodka) ise, daha önce 70 yaşında bile sevişebilen insanların filmi Wolke Neun ile, 2008 Cannes Film Festivali'nde Fatih Akın'ın başkanlığını yaptığı jüriden ödülünü ve Alman sinemasının Mike Leigh'ı ünvanını kapmış olan Andreas Dresen'in 2009 yapımı filmi. Lila, Lila'da sözünü ettiğimiz esas yazarı canlandıran Henry Hübchen bu filmin başrol oyuncusu olarak karşımıza çıkıyor. Malum Alman sineması da bizimki gibi belli oyuncuların dönüşümlü olarak çevirdiği filmlerden mürekkep (bkz. Moritz Bleibtreu'suz Alman filmi).

Hübchen'ın bohem yaşam tarzı nedeniyle çekimleri devam eden filmdeki rolünü kaybetmek tehlikesiyle karşı karşıya kalan oyuncu Otto'yu canlandırdığı Whisky mit Wodka, film içinde film severlerin iştahını kabartacak bir yapıma benziyor. Otto'nun filmi sürdürebilirliğinden endişe eden yapımcılar çareyi daha genç bir yedek oyuncu olan Arno ile sahneleri ikinci kez çekmekte bulurlar. Bu noktadan itibaren de Otto'nun rakibi ve hayatı ile olan mücadelesini izlemeye başlarız. Filmin dişi yüzü Corinna Harfouch'u da Der Untergang'daki Magda Goebbels rolü ile hatırlamakta fayda var.

Maximilian Erlenwein'ın hem yazıp hem yönettiği ilk uzun metrajlı filmi Schwerkraft (Gravity), kredisini iptal ettiği müşterisinin intiharı üzerine kafayı sıyırıp karanlık tarafa geçen bir banka memurunu ele alıyor. Yalın anlatımına rağmen derin bir karakter analizi ve başarılı bir dram örneği olarak addedilen film, sadece yeni bir yönetmen değil, güzel bir soundtrack keşfetmek isteyenler için de gayet doyurucu bir film gibi görünüyor.

İki yönetmenli bir film olan Zarte Parasiten (Tender Parasiten) birkaç festivalde gösterilmiş olsa da, Alman seyircisi ile vizyonda henüz bu hafta buluşmuş. Farklı bir yaşam tarzını deneyimlemek isteyen Jakob ve Manu ormanda bir kamp hayatı yaşamaktadırlar. Çiftimizin geçim kaynakları ise hayat tarzlarından çok daha ilgi çekicidir. İhtiyaçları olan insanlara evlât, torun, arkadaş olarak, bir nevi “duygusal fahişelik” yapmaktadırlar. Fakat çiftimizin bu deneysel yaşam tarzları, Jakob'u ölen oğluna çok benzeten Martin'in delikanlıyı ailesine ve ormandan çok daha güvenli olan evine alma çabalarıyla tehlikeye girecektir. Konusu zaten yeterince ilgi çekici olan filmle ilgili yorumlar, filmin ismi gibi hem gerçekçi hem de şiirsel bir seyirlik vaad ettiği yönünde.

Gelelim seçkinin en ses getiren filmi Im Schatten'a (In the Shadows). Türk asıllı yönetmen Thomas Arslan'ın filmi 2010 Berlin Film Festivali'nde de en çok konuşulan filmlerden biri olmuş. Hapisten yeni çıkan Trojan adında profesyonel bir soyguncunun, suç dünyasında yeniden tutunma çabalarını anlatan bir kara film Im Schatten. Görsel gücü ve ritminin yanısıra oldukça başarılı bir suç filmi olduğu söylenen filmle ilgili yönetmenle yapılan bir röportajı da festival dökümanında bulabilirsiniz.

Yine 2010 Berlin Film Festivali'nden, bu sefer kadın eli değmiş bir film olan Orly var karşımızda. Çoğunluğu Fransızca çekilmiş, Paris Orly Havalimanı'nda geçen film, bekleme salonundaki yolcuların düşüncelerine ve hikâyelerine odaklanıyor. Yönetmen Angela Schanelec her ne kadar terminal insanları ve yabancı hayatları ele alış şekliyle övgü topluyor olsa da, bolca sorular sordurup cevap vermekteki eli sıkılığı nedeniyle hayli sıkıcı bir filme imza atmış gibi duruyor. En azından benim gibi sinemada gizemi her yönetmenin elinden yiyemeyenler için riskli bir deneyim olabilir. Daha fazla detayı ve Schanelec'in karizmatik gözlüklerini yine festival broşüründe bulabilirsiniz. Bir de seçkinin ismi olan “Transit Hayatlar”da sanki bu filmden esinlenilmiş gibi bir izlenime kapıldım ama ne kadar doğrudur bilinmez.

Agostino Imondi'nin yazıp Dietmar Ratsch ile birlikte yönettiği Neukölln Unlimited bir gurbetçi hikâyesi. Lübnan asıllı üç kardeş Akkouchlar, hip-hop müziğine ve sokak dansına olan yetenekleri sayesinde Berlin'de nam salmışlardır. Ancak aileleri Almanya'dan sınır dışı edilme tehlikesi ile karşı karşıyadır. Gençler müzik ve dansa olan bu yeteneklerini aileleri için gereken finansmanı sağlamak için kullanmaya karar verirler. Filmin konusunu yazmaktan bile tiksindiğim için seyredilebilirliği ile ilgili yorumu size bırakıyor ve son filme geçiyorum.

Senaryosunu ve yönetmenliğini Tatjana Turanskyj'nin üstlendiği bir çıkış filmi olan Eine flexible Frau (The Drifter), son derece erotik isminin aksine, feminist ve sosyal yönü ağır basan bir dram. Modern kadının iş dünyasındaki mücadelesini 40 yaşında işszi bir mimar olan Greta'nın üzerinden anlatan film, bolca toplumsal mesaj kaygılı sayıklama ile dolu bir filme benziyor. Yine Berlin Film Festivali broşürüne göre Turanskyj'nin esin kaynağı, Richard Sennett’in Türkçe'ye de çevrilen kitabı Karakter Aşınması (The Corrosion of Character The Personal Consequences of Work in the New Capitalism) imiş.

Yorumlarımdan da anlaşılacağı üzere Lila Lila, Whisky mit Wodka, Schwerkraft, Im Schatten ve belki Zarte Parasiten programın ilgimi çeken filmleri. İzlemeyi düşünenlerle İstanbul Modern'de hatta belki de öncesinde Hüseyin Çağlayan sergisinde buluşmak dileğiyle...

Baykuşun Gör Dediği

2010-09-08T14:16:00.001+03:00

Siz de annesinin “Kazık kadar oldun hâlâ çizgi film izliyorsun” dediği animasyon severlerden misiniz? Öyleyse bu haberi çoktandır biliyorsunuzdur. O zaman bilenler olarak bilmeyenleri de haberdar edelim. Nerdeyse Mart'tan beri hâyâliyle yatıp kalktığım Legend of the Guardians: The Owls of Ga'Hoole sonunda 24 Eylül'de Amerika'da gösterime giriyor. Bizim buralara uğraması da çok uzak değildir umarım.

İlk duyduğumda, bu kadar ikonik bir figür olan bilgelik timsâli baykuşları hikâyeleştirmeyi, nasıl olup da bunca zaman kimsenin akıl edemediğini düşünmüştüm. Fantastik edebiyata mesafeli duruşumdan olacak ki, Kathryn Lasky'nin Guardians of Ga'Hoole adıyla 15 kitaplık bir serisi ve üstüne yine aynı baykuşlar âleminde geçen türlü türlü hikâye kitapları olduğunu bilememişim. Film 2005-2008 arasında tamamlanan serinin ilk üç kitabı olan The Capture, The Journey ve The Rescue'ya dayanıyormuş. Hikâye ise baykuşoğlunu kurtaran Guardians of Ga’ Hoole çetesinin efsanelerini babasından dinleyerek büyüyen ve bir gün Baykuş Krallığının kahramanları arasına katılmanın hâyâli ile yanıp tutuşan genç baykuş Soren'i konu alıyor.

Legend of the Guardians Zack Snyder'ın ilk animasyon filmi olsa da, yönetmen filmografisindeki Dawn of the Dead, 300 ve Watchmen gibi aksiyon filmleri ile bu türe pek de uzak gibi durmuyor. Seslendirmeden söz edecek olursak, orda da heyecanımı ikiye katlayan isimler mevcut. Geoffrey Rush, Helen Mirren, Hugo Weaving sanırım yeterli olur. Henüz herhangi bir devam filminden söz edilmiyor ama 3 boyutlu perdelerin ağır çekimde kanatlanan baykuşları çok seveceği kesin. İnanmıyorsanız yakından bakın.

Al da at dercesine

2010-09-08T01:04:00.000+03:00

Dünya Basketbol Şampiyonası bizim buralara gelince ben de uzun zamandır ilk defa akşam programlarımı şampiyona takvimimine göre yapar oldum. Elimin hamuruyla basketbol yazısı yazmaya oturdum diyeceğim. Ama elimin hamura değme sıklığının herhangi bir spor müsabakasını takip etme sıklığımdan çok da farkı yok. Hatta artistik patinajı da hesaba katarsak ev hanımlığıma nazaran çok daha sporsever bir insan olduğum düşünülebilir.

Gördüğünüz üzere alışmamış bünye bu kadar spor muhabbetini kaldırmadı. Hele ki spikerlerin kullandığı bazı kalıplar gün içinde bile kulaklarımda yankılanır oldu. Bilmemkimin fundamentali iyi, top çemberi yaladı geçti, bilmemkim pota altını kararttı, bilmemkim takımına nefes aldırdı, adam adama mücadeleden alan savunmasına geçtiler...

Özellikle bu sonuncusuna fena takılmış olmalıyım ki, her duyduğumda aklıma “Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır” sözü geliyor. Yani neymiş? Atamız bize savunmada adam adama mücadelenin yeterli olmadığı konusunda bile yol göstermiş. Düşündüm ki, Atatürk'ün şuna buna atfedilen onca sözü gibi belki bu da benim basketbol dünyasına taktiksel bir armağanım olur. Yetmedi mi? O zaman alın size bir tane daha: “Türk basketbolcusu en asil duygunun insanıdır.”

Not: Mâlum spor dünyasında yeniyim. Dolayısıyla bu benzetme daha önce yapıldıysa ilk defa duymuş gibi yapın. Hevesini kırmayın yavrucağın.

Eighty-Six

2010-08-29T19:41:00.001+03:00

Siz sevgili okurlarım için "eighty-six"in gerçek hikâyesini bulabilmiş olmayı dilerdim. Ancak ne yazık ki pek çok deyim gibi bunun da onlarca açıklaması var. Öyle de olabilir, şöyle de denebilir, rivayet olunur ki, ama bilmemne büyük sözlüğü der ki... Kafama takılan bir sorudan böyle rivayetler dışında bir şeyle dönememek hep sinirimi bozmuştur. Ama bu aklımda tutmam gereken bir sürü efsane demek olduğu için hepsini buraya döküp hafızamı bu gereksiz bilgilerden arındırmak istiyorum bir an önce.

Öncelikle "eighty-six"in kullanım alanlarından bahsedelim. Aslen Amerikalı olan bu deyimimizin en yaygın olarak kullanıldığı alan restoran sektörü. Zaten kökeni hakkında en kabul gören inanış da bir restoran icadı olduğuna yönelik. Esasen restoranlarda istenmeyen bir müşteriyi defetmek ya da belli bir ürünün tükenmiş olduğunu belirtmek için kullanılıyor. Bu noktadan çıkarak anlam genişlemesine uğrayan bu deyimimiz genel olarak atmak, kurtulmak gibi anlamlarda da kullanılır olmuş.

Peki neden seksen altı? Tıpkı "100 numara" gibi bu sayı da değişik sebeplerle açıklanıyor:

Sözcük ilk defa New York, 86 Bedford Street'te konuşlanmış Chumley’s adlı bir mekânda kullanılmış olabilir. İçki ruhsatı olmayan restoranın anlaşmalı olduğu bir polis, baskın yapılacağı zamanlarda arayıp "eighty-six" dermiş. Yani alkolü sakla, sarhoş müşterilerden kurtul. Ya da yine aynı restoranda sorun çıkaran bir müşterinin kaldırıma fırlatıldıktan sonra gördüğü manzaranın üzerinde 86 yazılı bir duvar olması da olabilir. Ama bu iki hikâye de yeterince doyurucu değil, öyle değil mi? O yüzden daha niceleri var...

Zamanında standart bir İngiliz gemisi 85 kişilik bir mürettebat kapasitesine sahipmiş. Dolayısıyla bir sonraki kişi gemi dışarı -seksen altı- edilirmiş. Amerika'da kelimenin uydurulduğu eyalette 86 numaralı bir kanun barmenlerin sarhoş bir müşteriye hizmet etmesini yasaklıyormuş. Yine New York'ta çok popüler bir restoranda 85 masa bulunurmuş ve 86. masa hiç ağırlanmak istenmeyen müşterilere ayrılırmış. Ya da yine bir restoranda en sevilen yemeğin menüdeki numarası 86 imiş ve çoğunlukla sipariş verilmek istendiğinde tükenmiş olurmuş.

Ve olmazsa olmaz Oxford English Dictionary der ki, İngilizler Almanlar'ın "nix" kelimesine özenerek bu deyimi uydurmuşlardur. "Nix" Almanca "hiçbir şey" anlamına gelen "nichts"in kısaltılmış hâlidir. Ve "eighty-six" ile tek benzerliği kafiyesidir. Dolayısıyla bu açıklamayı da sevmedim. Şahsen benim en inandırıcı bulduklarım, deyimin kullanım alanıyla da uyumlu olarak, restoran efsaneleri. Tabii siz istediğinizi seçmekte özgürsünüz.

Neyse ki tüm deyimler böyle sayılardan ibaret değil. Yoksa konuşmak benim gibi sayı hafızası kıt bir insan için eziyet olurdu. Her yeni numaranın bir diğerini sildiğini düşünürsek... Teşekkürler 86, sayende şimdiden posta kodumu unuttum bile!

Gerçek Göz Yakmayan

2010-08-28T13:12:00.001+03:00

Bu sabah banyomuzda gerçek göz yakmayan Johnson's bebe şampuanıyla karşılaşmam beni çok eski günlere götürdü. Sanırım bu karşılaşmadan beri Yes Sir, That' My Baby şarkısını dilime doladığımı söylememe gerek yok. Tabii şarkının çocukluğumda söylediğim hâli bayağı bir değişikliğe uğramış =)

Esas konuya girmeden önce bu şampuanın evimizde ne işi olduğu sorusuna da bir açıklık getirmem gerekiyor sanırım. Henüz ben de soruşturma fırsatı bulamadım. Ama bu da kullandığımız diğer her türlü şampuan, diş macunu, diş fırçası, güneş kremi ve parfüm gibi annemin eczanede elinde kalan ıtriyat ürünlerindendir diye tahmin ediyorum. Aslında vitaminler de var ama bunları bize nasıl yutturduğundan bahsedip annemin kariyerini tehlikeye atmak istemem.

Şimdi bu altın sarısı şampuan şişesinin üzerindeki "gerçek göz yakmayan şampuan" ibaresinin beni nerelere getirdiğine gelecek olursak... Düşündüm ki, çocuklara bir şey pazarlamak ne kadar da temel bir argümanla çözülebiliyor. Yani onların bizler gibi kuru, yağlı, normal, sarı, kahverengi, kızıl, ince telli, kıvırcık, kepekli, dökülen, boyalı, yıpranmış, cozutmuş saçlar için ayrı şampuan, saç kremi, maskesi, serumu vs. ihtiyaçları yok. Aslında onların şampuana bile ihtiyacı yok -zaten çoğunun saçı da yok- gözleri yanmasın yeter.

Bu beni şu noktaya getirdi. Acaba tükettiğimiz hemen her şey çocuklar için pazarlansaydı kullandığımız ürünler çok daha basit olmaz mıydı? Biraz iğrençleşiyor olabilirim ama mesela hijyenik kadın bağları -hep bu kalıbı cümle içinde kullanmak istemişimdir- da gayet birer çocuk bezi gibi pazarlanabilir: Altları kuru kadınlar mutlu. Yani aslında bizim de tek derdimiz kuru kalmak değil mi? Hiçbirimizin bir haftalık regl dönemi için 3 çeşit ped almaya ihtiyacı yok.

Bu tatsız konudan uzaklaşırsak her türlü cips, çikolata ve şekerlemenin de çocuklara vitamin ve mineral deposu olarak pazarlanmasından duyduğum rahatsızlığı belirtmek isterim. Boyumuzun uzaması durdu diye bizim %90 süt içeren ürünlere ihtiyacımız yok mu yani? Yetişkinler balık, sebze ve peynir sevmemeleriyle kendileri baş etmek zorunda mı?

Örnekler artırılabilir. Üstümüze dökmeden içebileceğimiz gazoz şişeleri, patlamayan lastikler, Barbie gibi görünmemizi sağlayan giysi ve aksesuarlar, her alışverişimizde başka bir oyuncak veren benzin istasyonları, "kocam böyle pasta yapmayı nerden öğrendi" dedirten erkekler... Hepsinden önemlisi kirlenmek hepimize güzel ey reklamverenler! Neden bu özgürlüğü sadece çocuklara vererek bizleri sorumsuz yetişkinler olarak gösteriyorsunuz ki?

Kind of Blue

2010-07-30T01:34:00.006+03:00

Hep söylüyorum iş hayatında gerçek arkadaşlıkların kurulmayacağı teoremimi tabiri caizse elime vermiş bir şirkettir Sony. Mesai sonrasında da vakit geçirmekten hiç sıkılmadığım insanlarla çalışıyorum çok şükür. Ama kimileri var ki -onlara iş arkadaşım demeye dilim varmıyor- gece gündüz görsem doyamıyorum.

İşte nedendir bilinmez böyle dediklerim hep birer birer alıp başlarını gidiyorlar bu diyardan. İsimleri lâzım değil, kimi iş bulup, kimi önce kocaya sonra da Amerikalara kaçıp terk ediyor blogumun kenarı yazar kişisini. O kadar ki "gitmek mi zor kalmak mı"nın kitabını baştan yazacak kadar yazar hissediyorum bugün kendimi. Ama şanslısınız ki gözlerimde o kadar derman yok.

Sadece en son gidene huzurlarınızda teşekkür etmek istiyorum. Aklımdakileri söyleyebilmem hiçbir zaman mümkün olmayacağı için. Kendimi konuşarak ifade edemediğimi bildiğinden olsa gerek, kendisi de burayı çok sever neyse ki. Hem böylece Amerika trafiğimi de artırır belki.

Ben istemez miyim arkadaşımın evliliğine, doktorasına, kendisi için kurduğu bu yepyeni hayata sevincim beni yapayalnız bırakmasına üzüntüme baskın gelsin. Heyhat insanoğlu bencil, naparsın! Hâlâ bir umut, pasaport sırasının tam kendisine geldiği anda geri dönüp koşa koşa bana sarılmasının hayaliyle yaşıyorum. Ancak hepimiz biliyoruz ki beyaz atlı prens bozuntusu kendisine reddedemeyeceği bir teklifte bulunup, her nevi sarı hediyeme karşılık tek taş yüzüğüyle haksız rekabetin dibine vurdu.

Vedaları her ne kadar sevmesem de, araya giren mesafe ve zamanın insanları değiştirebileceğini öğrenecek kadar büyüdüm ne yazık ki. Biliyorum mutlaka yine bir araya geleceğiz. Skype'ım 7 saat geriye kurulmuş olarak evliliğinizin belki her gününü bir sınava çevireceğim. Belki de sınavsız, projesiz yegâne günlerinizde yatağınızın ortasına çöreklenirim kim bilir. Ama yine de olur ya memlekete dönüşünde pek sevimsiz bir insana dönüşürüm, bakarsın konuşacak hiçbir şeyin kalmamış olur benimle... Buraya kadarki dostluğumuza bir not düşeyim istedim.

Sadece seni tanıdığım bu 2,5 yıl için de olsa Eysın'ım, iyi ki hayatımda olmuşsun. Her türlü sıkıcı lüzumsuz anımı derdimi dinlediğin, koku takıntılarıma ve gelinlik seçimine burnumu sokmama olgunlukla göğüs gerdiğin, terasa çıkma saatlerini günlük toplantılarıma adapte ettiğin, yeri geldiğinde fotomodellerin şahı, blog yazarlarının yıldızıymışımcasına motivasyon verdiğin, ense fetişimde beni yalnız bırakmadığın, kendin gibi olduğun ve yanında kendim gibi olabilmemi sağladığın için teşekkürler.

Şu anda 35 gün birikmiş iznim varsa, bil ki en depresif günlerimde bile işe gitme sebebim olduğundandır. Yarın belki de ayaklarımın en geri geri gittiği bir ofis günü olacak. Üstelik yeni kestirdiğim saçlarımı sana bir an önce gösterme hevesimi de tahmin edersin... Yine de son kez terasa çıkmak için beni beklemezsen saçını başını yolacağımı hatırlatmak isterim.

Bu post bir yıllık yazısına dönüşmeden, seni arkandan sular dökme şarkınla başbaşa bırakmak istiyorum. Hoşçakal arkadaşım!

"and i will love to see that day

that day is mine

when she will marry him* outside with the willow trees

and play the songs we made

they made me so

and i would love to see that day

her day was mine"

* adapted by GM

Müzik Festivali'nin Ardından

2010-07-10T01:32:00.003+03:00

Bu sene festivale doydum blog! Müzik Festivali'nde son derece isabetli seçimlerimle kendimi bile şaşırttım. Her şey Amarcord Wien ile başladı. Zaten festivale gitme isteğim de bu adamları duymamla başlamıştı.

Esasen klâsik müzik kökenli müzisyenlerden oluşan Avusturyalı dörtlü, zamanla -kelimenin tam anlamıyla- her telden çalar hâle gelmiş. Repertuarlarında Astor Piazzolla'dan -ki kendisi elemanlarımızın bir araya gelme sebebiymiş- Modest Mussorsgky'ye, Antonio Carlos Jobim'den Erik Satie'ye kadar uzanan bir kendini bilmezlik hâkim. Sadece bunlarla yetinmeyip araya sıkıştırdıkları Bosna, Rus, Venezüella ezgileri ile "Bon Voyage" adını verdikleri bir programla çıktılar karşımıza.

İçeriğinin zenginliği bir yana sunumundaki zarafet ve eğlencesi de tadından yenmeyen bu öğün bile tek başına bizleri doyurmaya yeterken bu defa karşımıza Chopin çıktı. Ama ondan önce sayelerinde sonunda Süreyya Operası'nın yeni hâlini görebildiğim ve yıllardır Nokia Tune olarak bildiğimiz melodinin aslında bir Francisco Tárrega bestesi olan Gran Vals'ten alındığını öğrendiğim bu beyfendilerin her birine minnet dolu öpücüklerimi göndermek istiyorum.

Andrzej Jagodziński Trio'nun programından bahsedersem aslında klâsik müzikten hiç anlamadığım ortaya çıkacak. Zira festivalde saf klâsik müzikten ziyade böyle eğlencelik sentezlere verdim kendimi. Efendim üstâdın memleketi Polonya'dan gelen bu amcalarımız da "Chopin Meets Jazz!" isimli bir repertuarla sahne aldılar. Adından da anlayacağınız üzere Chopin'i bizlere sevdirmeyi amaçlayan bir programdı bu. Piyano, kontrbas ve davuldan oluşan üçlü tam anlamıyla "Chopin for Dummies" gecesi yaptılar. Tam önümüzdeki 10 yaşlarındaki yavrucak dışında uyuklayan kimse olduğunu sanmıyorum. Bu vesile ile de konseri bir önceki gece zannederek benimle gelmeye iknâ etmek için uğraştığım onlarca arkadaşımdan özür dilemek isterim. En azından kavalyemi bir gün öncesinden belirlemiş oldum.

Giorgos Dalaras -ya da kendi deyimiyle George Dalaras- konserini festival programından saymak ne kadar doğru olur emin olamıyorum. Festival takviminde yer almasa da tam olarak aynı dönemde ve yine İKSV organizasyonu ile ilk kez İstanbul'da konser veren Dalaras'ı da bu başlıkta değerlendirebilirim sanırım. Komşumuzun konseri gerek orkestrası, gerek programın -yaklaşık üç saatlik kesintisiz- süresi ve gerekse kendisine eşlik eden sanatçılar Michalis Tzouganakis, Despina Olympiou ve Zülfü Livaneli ile neredeyse kuş sütünü aratmayan bir ziyafetti. Yalnız Yorgo Amcam içine sevgisini katmadığından olacak ki biraz samimiyetsizdi. Seyirciyle hiçbir şekilde iletişim kurmaya çalışmadığı gibi çoğunlukla sahneyi vokallerine bıraktı (Neyse ki vokaller kendisini aratmayacak kadar mükemmeldi). Sonrasında söylediği üç Livaneli şarkısıyla acımızı hafifleteceğini düşünmüş olmalı. Ama yine de, en azından Rum dinleyicilerinin hatrına, küskün olarak da olsa çıktığı sahneyi böyle boş bırakmamalıydı. Bir daha ne zaman yolu düşer buralara Allah bilir!

Eh Gozi'nin müzik festivali yorumları da ancak Yemekteyiz ve Popstar Alaturka sentezi kıvamında oluyor. Bir ara Pink Martini ve Yann Tiersen konserlerinden de bahsetmeliyim. Ama önce Aysun'un yarınki düğünü için enerji toplamam gerekiyor. Dünya müzikleri bir yana oyun havası bir yana. Altmış.. Yetmiş.. Seksen.. Doksan.. Yüüüz! Öpüldünüz!

Yine Memleketim Üstüne Söylenmiştir

2010-06-13T14:06:00.001+03:00

Hiçbir zaman milliyetçi bir insan olmadım. Hepimizin yumuşak karnı olan bazı olaylar dışında tabii. Her zaman tarihin en kozmopolit topraklarından biri üzerinde doğmuş olmaktan mutluluk duymuşumdur. Ama bazen zamanında ne kadar geniş topraklara yayılmış olduğumuz, sonrasında oralarda on binlerce insanımızı kaderine terk etmek zorunda kaldığımız gerçeği çok canımı sıkıyor.

Geçtiğimiz hafta da işte tam olarak bu hislerle bir hafta sonu geçirdim. Kosovalı Türkler'den meydana gelen Filizler Kültür Sanat Derneği gençlerinin Maltepe'de gerçekleştirdiği bir gösterideydik. Temsil için gelen kızlarımızdan dördünü de evimizde misafir ettik. Evde bir Elveda Rumeli havası ki sormayın gitsin. Hepi topu 14-15 yaşlarındaki kızların arasında bildiğin Küçük Hüsamettin ailesi gibi kaldık.

Gelelim gösteriye. Çocuklar nerdeyse bildiğimiz tüm yöresel oyunlarımızı oynadılar. Hem Türk sanat müziği hem de türkülerimizden epeyce eser seslendirdiler. Ama bizler için böylesi bir gösteri herhangi bir yılsonu müsameresinde izleyeceğimiz bir şey olduğu için çok enteresan gelmiyor tabii ki. Dernek başkanı da bunu sezmiş olacak ki gösterinin sonunda yaptığı konuşmada aynen şöyle dedi: "Türkiye'de iyi şarkı söylemek, iyi müzisyen olmak sıradan bir şeydir. Oysa Kosova'da Türkçe bağırmak bile çok güzeldir."

Bu cümle aslında o kadar çok şeyi özetliyor ki, bana söyleyecek söz bırakmıyor. Sadece bu topraklarda kendi kültürümüzü yaşayabilmenin ne kadar büyük bir lütuf olduğunu hatırlamak için bir not düşmek istedim kendime. Hepimizin içindeki o 'gün olur alır başımı giderim'ciye biraz da dışardan bakma ödevi. Tabii ki Nazım'sız olmaz...

Memleketim, memleketim, memleketim,

ne kasketim kaldı senin ora işi

ne yollarını taşımış ayakkabım,

son mintanın da sırtımda paralandı çoktan,

şile bezindendi.

Sen şimdi yalnız saçımın akında,

enfarktında yüreğimin,

alnımın çizgilerindesin memleketim,

memleketim,

memleketim...

Sen butluluğun resmini yapabilir misin Botero?

2010-06-10T00:38:00.000+03:00

Hatırlarsanız en son bölümde Ido Hanımcığım beyinin sınav depresyonundan mütevellit alıp başını Pera'ya gidince ben ortada dıpdızlak kalmıştım. Bu da yetmiyormuş gibi kendisi ballandıra ballandıra sergiyi anlatmış, olsun senle de giderim şeklinde züğürt tesellisine çalışmıştı. Ama ben biliyordum, sergiyi ilk kez beraber gezmenin tadını vermeyecekti. Artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacaktı.

Neyse ki geçtiğimiz hafta Botero kavalyem olarak kuzumu kandırdım da iki arada bir derede de olsa sergiyi gezebildik. Aslında sergi çok küçük, eserler çok büyük olunca gezmek çok da zaman almıyor. İdo'mun dediği gibi resimlerde hiçbir detay olmayınca renklere bakıp bakıp eğleniyorsunuz çocuk gibi. Zaten çalışmadan bir günü bile geçmemiş bir ressamın eserlerinin limitsizliği düşünülünce bu sergi dişinizin kovuğuna bile yetmiyor. Ama Botero'nun sanat yaşamı hakkında belgesel tadında bir film var ki yeme de yanında yat. Tamamını izlemek isterseniz 90 dakikayı gözden çıkarmanız gerekiyor. Film yeni başlayanlar için Botero tadında çok güzel bilgiler veriyor. Ne yazık ki acelemiz olduğu için biz ancak yarısını izleyebildik.

Botero Latin Amerika halkı ve yaşamı, boğa güreşleri, sirkler, futbol ve hatta genelevler hakkında çiziyor da çiziyor. O kadar çok ki bazı resimleri ardarda adeta bir çizgi roman hissi uyandırıyor. Hele ki eserlerindeki o muzip mizah duygusu bir karikatür dergisinin sayfalarını çeviriyormuşçasına keyiflendiriyor insanı. Çok kolay okunabilen bir sanatı var Botero'nun. Ama çok önemli bir şeyi de hatırlatıyor bize: İnsanın yaptığı işe kendi imzasını atmasının aslında ne kadar da güç bir şey olduğunu.

Botero'nun eserlerini izlerken adeta Kolombiya'yı onun iç bükey gözlerinden görüyorsunuz. Futbol sahasının yeşili Botero yeşili, kumsallar, boğa güreşi arenaları hep Botero kumuyla kaplı. Hatta başka ressamların meşhur eserlerinin uyarlamalarında bile -ne Velázquez, ne Manet, ne Rubens, ne de Goya- sadece Botero var. Çünkü Botero başyapıtları görmeyen bir sanatçının kendisini ifade edebileceğine inanmıyor. Hiçbir şey kendin olmak kadar zor değil. Botero her bir eseriyle özgünleşmenin dersini veriyor.

18 Temmuz'a çok var demeyin gidin kendi gözlerinizle görün. Gitmeden önce dersinize çalışmak isterseniz de şunlara ve bunlara göz gezdirebilirsiniz. Bir de benim için bakın bakalım Botero orta yaşlı fotoğraflarındaki İtalyan mayfa babası kılığıyla Uğur Yücel'i andırmıyor mu sanki?

İki Film Birden

2010-05-31T01:07:00.000+03:00

Çoğumuz geçen yılın en iyi filmlerinden biri olan Up in the Air'ı izledik ve yine çoğumuz George Clooney'in dayanılmaz adam rolüne -hem de nasıl- dönüş yaptığı bu filme bayıldık. Ama pek azımızın bildiği ya da duyduğu bir başka filmi daha var ki Jason Reitman'ın, Up in the Air'ın habercisiymiş de bizim nazarımızdan kaçmış. Epeydir merak edip de ancak bu haftasonu izleyebildiğim 2005 yapımı Thank You for Smoking'den söz ediyorum.

İki filmin yönetmenlerinden gayrı en önemli ortak özelliği Thank You for Smoking'in de bir başka dayanılmaz adam olan -hem de nasıl- Aaron Eckhart ile gözlerimizi şenlendirmesi. Ama tabii ki de birbirinden değerli bu iki sinema filmini böyle sığ bir bakış açısıyla benzetmeye çalışmaktan öteye gitmem icap ediyor. Bakalım nereye varacak bu yazının sonu!

Efendim ne izlemiştik Up in the Air'da: Şirketlerin çalışanlarını işten çıkarmadan önce son konuşmalarını yapmak üzere tuttukları adeta bir laf cambazı olan büyüleyici bir adam -hem de nasıl. Hemen her günü bir eyaletten diğerine uçak yolculuklarıyla geçiyor. Öyle ki kendisine ait bir evi bile yok. Zira öyle bir evde kalacak kendisine ait bir zamanı da yok. Ryan'ın bağlanamama problemi tabii ki de yer yurtla sınırlı değil, hayatında kalıcı bir yeri olan tek bir insan bile yok.

Thank You for Smoking buna karşılık - hatta bundan çok daha önce- bir Christopher Buckley'in aynı adlı romanından bir başka büyüleyici karakteri karşımıza çıkarıyor. Adamımız Tütün Araştırmaları Akademisi'nin başkan yardımcısı ve basın sözcüsü. Yani ne yapıyor? Tütün şirketleri için sigara içmenin zararsız olduğunu ispatlamanın yollarını arıyor, sigara hakkında ortada konuşulan her tür argümanı kendilerinin lehine çeviriyor. Pek tabii ki kendisinin de en iyi bildiği iş tartışmak. Nick eşinden boşanmış ve çocuğunun eşi ve eşinin sevgilisiyle yaşamasına göz yummak zorunda kalmış. Sadece iki tane dostu var: Biri alkol diğeri de silâhlanma lobisi sözcüleri.

Bu iki sivri karakterimizin dışında kendilerinin hikâyeleri de benzerlikler gösteriyor. Gayet tabii ki adamlarımız yaptıkları iş gereği toplumun büyük bir kesimini karşılarına almış durumdalar. Dolayısıyla ömürleri kendilerini savunmakla geçiyor. Tek fark, Ryan'ın karşısında ekonomik gerekçeler varken, Nick'in daha ziyâde ahlâkî değerlerle mücadele ediyor olması.

Spoiler vermek gibi olmasın ama bu iki heybetli adamın da ihaneti tatmasıyla özgüvenlerinde orta şiddette bir sarsıntı meydana geliyor. O zaman görüyorlar ki yaptıkları işin kabul görme oranından ziyâde o işe ne kadar sâdık kaldıkları önemliymiş. Asıl mesele de bu sadakati korumak uğruna başkalarını harcamamayı bilmekmiş. Bu hisse ile dibe vuruşlarını da aynı hızla canlandırıyorlar.

Uzun lâfın kısası bu filmlerden herhangi birini izlediyseniz diğerini de izlemelisiniz. İkisini de izlediyseniz yorumlarınızı paylaşmakta serbestsiniz. Hiçbirini izlemediyseniz zaten bizden değilsiniz. Şaka len =)

Holi Mubarak

2010-05-23T09:40:00.004+03:00

Fotoğraf Hindistan'da genellikle Şubat sonu ya da Mart başı gibi kutlanan Holi Festivali'nden... Poras Chaudhary adlı yetenekli fotoğrafçı tarafından çekilmiş. Festival iyinin kötüye karşı zaferini ve pek tabii ki baharın gelişini kutlamak için düzenlenirmiş. Renklerin Festivali olarak da adlandırılan bu kutlu günde insanlar birbirlerine renkli boyalar atarlarmış. Holi Hindistan'da Diwali ile birlikte en yaygın olarak kutlanan festivallerden biriymiş.

Her zaman dillendirdiğim serzenişimi yine tekrarlamak istiyorum. Dileyen gâvur özentisi tâbir etmekte özgür. Bizim neden böyle eğlenceli bayramlarımız, renkli festivallerimiz yoktur? Neden kutlamalarımız sadece et kesip, şeker yemekten ibarettir? Ha bir de ateş üzerinden atlamak vardı dimi?

The Rotten Tomatoes Show

2010-05-22T12:25:00.004+03:00

Sanırım tüm sinemaseverler Rotten Tomatoes'u biliyordur. Gerek film yorumları, gerekse puanlamalarıyla IMDB'den çok daha güvendiğim bir kaynak RT. Tabii bunun altında IMDB gibi bir veri tabanı yaratmaktan çok, bir sosyal paylaşım platformu sunma kaygısı da yatıyor. IMDB her ne kadar Web 2.0 karşısında kendisini yenilemeyi başaramamış olsa da, hâlâ bilinen en büyük film veri tabanı olmayı sürdürüyor.

Ancak bugün bahsetmek istediğim Rotten Tomatoes bir televizyon programı. The Rotten Tomatoes Show aslında Current TV'de yayımlanıyor. Ancak teknoloji sağolsun biz kendilerini websitelerinden ya da iTunes podcast'lerinden de takip edebiliyoruz. Ellen Fox ve Brett Erlich'in yaratıcı ve eğlenceli sunumuyla şov tam RT'nin bildiğimiz tarzına yaraşır bir yüze bürünmüş.

Programda yazarların, komedyenlerin ve RT kullanıcılarının yeni çıkan filmler hakkında eğlenceli yorumlarına ve filmlerin Tomatometer puanlarına yer veriliyor (Hatta yorumları programda yayımlanmaya hak kazanan kullanıcılara 100$ veriyorlarmış, ben sunucuların yalancısıyım). İzleyiciler yorumlarını webcam aracılığıyla kaydedip ulaştırıyorlar. Tahmin edersiniz ki, yorumcuların çoğu kaçık sinefiller ve beğenmedikleri filmleri yerden yere vurmaktan kesinlikle çekinmiyorlar. Bu açıdan The Rotten Tomatoes Show hiçbir sinema programında bulamayacağınız bir şey vaad ediyor: İzlemeye değmeyecek filmlerin parasının cebinizde kalmasını. Şahsen çok değerli sinema eleştirmenimiz Ömür Gedik'in "bu filme harcadığım zamana da paraya da yazıklar olsun!" dediğini duymuşluğum yok.

Programda en az izleyici yorumları kadar eğlenceli başka bölümler daha var. Örneğin Ellen ve Brett'in yakında vizyona gelecek filmler hakkındaki heyecan seviyelerini belirttikleri "The Anticipatron". Bu bölümde kısaca filmlerin konusundan bahsettikten sonra "Almiyim kalsın", "Allah sahibine bağışlasın", "Bu filme bayılmaya hazırım" tadında fikirlerini belirtiyorlar.

The Rotten Tomatoes Show sayesinde bazen yakında filmi vizyona girecek oyuncuların en iyi 5 filmini öğrenme fırsatı buluyoruz (misal ben Edward Norton'ınkilere çok şaşırmıştım), bazen de yönetmenlerden düşük bütçeyle film çekme taktikleri alıyoruz. Şahsen ben en çok Brett'in oyuncuların aksanı ve senaryo klişeleriyle dalga geçtiği bölümlere, Ellen'ın ise "Ayrılması gereken çiftler", "Çocuklara uygun olmayan çocuk filmleri" gibi top list'lerine bayılıyorum. Bunun dışında bir de Weekend Peek-end diye, haftasonunda sinema salonlarında izlenebilecek ya da DVD'si edinebilecek filmleri tanıttıkları, bir bölüm daha var. Ama burdaki filmlerin ve DVD'lerin çoğu köyümüze ancak 3 ay sonra geldiği için bize pek bir şey ifade etmiyor.

Program bazı haftalar tamamen özel bir bölüme de ayrılabiliyor: "Year Endies", "Celebrities Talk Movies" ya da "Best of the Worst in Movies" gibi. Bu özel bölümlerden birinde hâlâ güldüğüm bir sahne ise, aramızdan ayrılanlar kısmında The Usual Suspects'in Kobayashi markalı porselen fincanının anılmasıydı. Bu artık spoiler sayılmaz değil mi?

Neyse efendim, o kadar çok şey anlattım ki izlenecek bir şey bırakmadım. Program her Perşembe gecesi bizi ilgilendirmeyen bir ABD saati ile televizyonda yayımlanıyor. Genellikle de Cuma akşamı iTunes'a düşüyor. Ben de koşu bandında bir yeni bir eski bölüm izleyip yarım saatlik koşumu sıkılmadan tamamlıyorum. Bu vesileyle Ellen ve Brett'e hem okumaya vakit bulamadığım sinema yorumlarını tembel bünyeme zerk ettikleri hem de spor hayatıma katkıları nedeniyle teşekkürü bir borç bilirim.

A Single Man

2010-05-21T00:37:00.000+03:00

Allah gecinden versin, bugün hayatınızın son günü olduğunu bilseydiniz nasıl bir gün yaşardınız? Evet çok klişe bir soru soruyormuş gibi görünse de, bu hikâyemizde farklı olarak kahramanımız ölüm tarihine kendisi karar veriyor. Sevgilisini bir kazada kaybeden ve cenazesine bile gitmekten alıkonulan George'tan söz ediyoruz. Onun yası o kadar büyük ve o kadar gerçek ki, bir salon dolusu insan onunla birlikte nefesimizin sıkıştığını hissediyoruz.

Gerçek aşkı bulup kaybetmenin ve ona son bir kez veda edememenin yıkıntısı altında kalan George, orada kendisini çürümeye bırakmayı tercih etmiş. Jilet gibi giyinmiş kılığını, kapkara çerçeveli gözlüklerini ve muazzam kibarlığını bir zırh gibi kuşanıp, bedenini hayatındaki herkesten sakınıyor. Yapayalnız ama bundan başka türlü bir yaşam şekli düşünemiyor. Jim'in ardından hayat daha çok bitirilmeyi bekleyen bir görev gibi. Bu bakımdan bütün film bir ağıt aslında. George'un kafasında tasarladığı son güne dair bir ağıt...

Bu son gününde George, kendisine hayran bir öğrencisiyle vakit geçirmenin, gerçeküstü bir güzelliğe sahip Carlos ile tanışmanın ve kadim dostu Charley ile eski günleri yâd etmenin keyfini çıkarıyor. Kendisi için uygun gördüğü bu son günü öyle güzel kurguluyor ki, hayatına bambaşka bir gözle bakma fırsatı buluyor. Aslında George'un o gününün ne kadarı hâyâl ne kadarı gerçek asla emin olamıyoruz. Bizler sadece onun izinden yaşama tutunmaya çalışan zavallı kullarız.

George eşcinselliği, yalıtılmışlığı, yalnızlığı ve ölesiye ıstırabıyla her ne kadar çizgi dışı bir karakter gibi dursa da hepimizin içinde en az bir organı kıpırdatmayı başarıyor. Bu kıpırtıyla birlikte de yavaş yavaş tüm organlarımızın yer değiştirmeye başladığını hissediyoruz. Çünkü aslında onun yerinde bir kadın, bir heteroseksüel ya da hangi cinsiyette ve cinsel tercihte kim olursa olsun yaşadığı evrensel bir keder.

İşbu yüzden bu film, bir Tom Ford filmi ve gay hikâyesinin çok ötesinde bir yerlere oturmayı başarıyor. Önce Christopher Isherwood'un romanı, sonra Eduard Grau'nun görüntüleri ve pek tabii ki Colin Firth'ün tek bir saniyesini kaçırmak istemeyeceğiniz oyunculuğu yardımıyla Tom Ford'un ilk filminde mükemmeli yakalayacağı kaçınılmaz gibi görünebilir. Ama Ford senaryosuna da bulaştığı bu filmin anlatımında hem hikâye anlatıcılığını hem de görsel gücünü ortaya koyuyor. Bir dokunuşta sığ bir gay modacı filmine dönüşebilecek bir hikâyeyi zirveye taşımayı başarıyor.

Mr. Ford, sonunda bütçemizin yetebileceği bir mecraya hoşgeldiniz! Bu işte de en az gözlükleriniz kadar muazzam bir stil yaratacağınızdan şüphem yok.

Prince vs. King

2010-05-19T15:15:00.004+03:00

Çocukluğumuzda dinlemeye başladığımız masallardan itibaren bize 'prens'in kral ve/veya kraliçenin oğlu olduğu öğretilmiştir. Prens pratikte kralın ardından tahta geçmeyi bekleyen erkek çocuğudur. Oysa bugün öğrendim ki, eskiden -yani 1200'lü yıllarda- prens kelimesi İngilizce'de ilk kez ortaya çıktığında bu anlamda kullanılmıyormuş. O zamanlar prens kralın ta kendisiymiş. Yani tahta geçmeyi bekleyenlere değil, tahttaki kişilere prens denirmiş. Kafanız yeterince karıştı mı?

Şöyle ki Latince'den Fransızca'ya, Fransızca'dan da İngilizce'ye geçmeden önce sözcük -tüm Latince sözcükler gibi- iki kelimeden oluşuyormuş: primus ceps. Primus tahmin edileceği gibi ilk, önce gelen anlamındayken; ceps ise baş, tepe demekmiş. Yani o zamanlar prens sırasını bekleyen değil, ilk sırada olan kişiymiş.

Peki ne olmuş da prensler bu rütbelerini kaybetmişler? Kral I. Edward, Wales'i ele geçirdiğinde ölen Wales kralının yerine, çocuk yaştaki oğlunun geçeceğini söylemiş. O zamanlar Wales kralının unvanı ise yine Latince olan Princips Wallie imiş. Yani 'Wales Prensi'. Tabii yeni küçük prens, gerçek anlamda kral olmak için henüz çok şuursuz olduğundan, babasının gölgesinde kalmış ve zamanının gelmesini beklemiş. Böylece bu prenslik öyküsü de genellenerek bütün prenslerin sırasını bekleyen krallar olduğu inanışı yayılmış da yayılmış. Tıpkı tüm kızların beyaz atlı prenslerini beklediği inanışı gibi...

BraAgas beni neşelendir

2010-05-17T00:09:00.006+03:00

Kulaklarımda bir bahar şenliği, gerdanım kıvrım kıvrım kıvrılmakta. Her sene olduğu gibi bu sene de Hıdrellez şenliklerini kaçırmışım kimin umrumda. Benim hususî şenliğim, BraAgas'ım var.

Praglı bu dört hatun balkan, ladino, sefarad, keltik ayırt etmeden bütün dünya müziklerini sevenler için özel olarak harmanlanmış. Aslında kendilerini bu türlerden hiçbiriyle etiketlemek mümkün değil. Zira onların işi bütün Avrupa'dan geleneksel şarkıları güzide enstrümanlarıyla yorumlamak. Hatta bunların içinde bizim de bir adet türkümüz var ki tadından yenmiyor. Hanımkızlar 'Arpa Buğday Taneler'i de (onlar 'Arpa Bugday Deneler' demişler, biz daha çok 'Aman döne döne yar geliyor' olarak biliyoruz) icra etmişler. Ancak Türkçe seslendirmeye cesaret edememiş olsalar gerek ki, Media Aetas albümlerindeki yegâne enstrümantel şarkı olarak kalmış.

İki haftadır kesintisiz olarak dinlediğim grubun neşesi bir yana, Prag'da böyle güzel bir müzik keşfedememiş olmak da fena üzdü beni. Zira hanımların canlı performansları çok keyifli, kostümleri de çok şık görünüyor. Bir girlband kuramadık gitti serzenişi de ayrı tabii.

Neyse efendim, konumuzdan sapmadan BraAgas'ın şu anlık diskografisini şuracığa not ediyorum:

2007 - No.1
2008 - No.2 - Media Aetas
2009 - Tapas

Bu keşfim Emir Kusturica filmi tadında bir hayat düşleyen plaza insanlarına armağan olsun!

Şeytani Komedya

2010-05-16T11:49:00.028+03:00

Önceki gece geçen yılki film festivali söyleşisinden sonra John Malkovich'le ikinci kez buluştuk. Ben yine o ilk günkü heyecanla Malkovich Malkovich Malkovich diyerek, koşarak gittim Şeytanî Komedya'ya (The Infernal Comedy: Confessions of a Serial Killer). Hem İKSV neylerse güzel eyler düşüncesiyle hem de Malkovich'in kötü bir oyunda oynamayacağı inancıyla, hiç tereddüt etmeden almıştık biletleri daha önsatıştan.

Lütfi Kırdar'ın girişinde bir kırmızı halı eksikti. Davetliler de bir tiyatrodan ziyade ödül gecesine konuk gibiydiler. O kadar şıkır şıkır giyinmiş ünlü arasında, iş çıkışı paspal hâliyle dikilince insan kendisinden bir tiksiniyor tabii. Ama yine de kendimize güvenimizi toplayıp içeri girdik. Girmez olaydık!

Oyundan çıktıktan sonra, bilete o kadar para veren insanlardan kolay kolay duyamayacağımız bir itiraf olduğunu düşünmüştüm bunun. Ama bir de baktım ki herkes kinini kusacak yer arıyor. Bunlardan muhtemelen en çok duyacağınız okuma tiyatrosu benzetmesi... Tamamen katılmakla beraber, oyunun tek sıkıntısının bu olmadığını da söylemek gerek. Asıl sıkıntı ortada bir oyun olmamasında. Aslında izlediğim şeye okuma operası demek daha doğru olur sanırım.

İKSV broşürünü daha ilk cümlesinde “Barok Orkestra, iki soprano ve bir aktör için yazılmış bir oyun” olduğunu okur okumaz kapatmakta haklıymışım. İzlediğimiz şey daha çok bir opera potpurisinin üzerine yazılmış bir metin gibiydi. Metin de doğru dürüst bir karakterden yoksun ve sayıklamalardan ibaretti. Dolayısıyla bu metni okuması için John Malkovich'e de gerek yoktu. Bu sebeple sahnede kendisini izlemeye değerdi bile diyemiyorum.

Kurbanları olan fahişeleri kendi sütyenleri ile öldüren Avusturyalı seri katil Jack Unterweger'in tutukluluğu süresince yazdığı kitaplar ve entellektüelliği göz önünde bulundurularak rehabilite olduğu düşüncesiyle affedilmesinin öyküsü ne kadar ilgi çekiciyse, seri katili Malkovich'in canlandırdığı oyun da bir o kadar sıkıcıydı. Ne Unterweger'in hayatındaki kadınları temsilen Malkovich'e eşlik eden sopranolar ne de kendilerinin seslendirdikleri aryalar hiçbir amaca hizmet etmiyordu. O yüzden tıpkı Malkovich'in de dediği gibi, gerçek hikâyeyi merak ediyorsanız açın Wikipedia'dan okuyun daha iyi. İllâ atmosfere gireceğim derdindeyseniz, fonda Vivaldi, Handel, Gluck, Haydn ve Mozart da eşlik edebilir size. Paranız da cebinizde kalır.

Tamam ben Malkovich geliyor diye araştırmadan etmeden koşa koşa biletlerini alan bir kıro izleyiciyim. Peki bu gösteriyi tiyatro festivalinde oyun diye bana çakmaya çalışan İKSV'ye ne demeli? Hırsızın hiç mi suçu yok!

Garibanam Çilekeşanam

2010-05-09T17:14:00.003+03:00

Mesela Haliç'in kenarından anneanneye doğru yol almaktasınızdır. Offshore yarışlarının afişlerini görürsünüz. Başlarsınız ebeveynlerinize şirketçe katılacağınız Corporate Games'den bahsetmeye. Dragon boat'ta ofis insanlarıyla kürek çekeceğinizi anlatırsınız. Derken...

Baba: Peki burda ne yarışları yapılıyormuş?

Ben: Offshore yarışları diyo..

Baba: Offshore mu? Offshore bir bankacılık terimi değil mi?

Anne: Ee tamam işte bunda da bankacılar kürek çekiyo demek ki..

Baba: Yaa biz bunu niye akıl edemedik dimi!

İşte bence anneler günü böyle anne komikliklerinin yarıştırıldığı offshore etkinliklerle kutlanmalı. Nasıl ki öğretmenler gününde öğretmenlerimizle ilgili şiirler, kompozisyonlar yazıyorsak, bu gün de anne tuhaflıklarını resmetsek, ne bileyim fıkralaştırsak? Bir bende mi var bu kadar malzeme acaba? Sizin de varsa dökün içinizi rahatlayın. Gün bu gündür!

Yazmaya Oturmak

2010-05-08T22:06:00.005+03:00

Niyet ettim blog yazısı yazmaya... Sanırım bloguma bu zamana kadarki en uzun arayı vermişim. Yekta Kopan'ın ahı mı tuttu nedir? İnsan yazmadıkça yazmaya oturmak daha da bir zorlaşıyor. Ama ne yaparsın, hem spor yapayım, hem kitap okuyayım, hem festival takip edeyim, hem arkadaşlarla buluşayım, hem de Aşkı Memnu ile Canım Ailem'i kaçırmayayım derken bir de bakıyorsun akşam saatlerin uçup gitmiş, yatağa gitme vaktin gelmiş.

Evet yanlış duymadın blog, epeydir spor yapıyorum. Aralık ayında annemlerin kendileri için aldıkları koşu bandının hâne içindeki tek sürekli kullanıcısı benim. Ben de kendime inanamıyorum ama işten eve geldiğim akşamlar 1,5-2 saatim sporla geçiyor. Dolayısıyla sonrasında kendimi epey yorgun hissedip anneciğimin hummalı dizi takibine kendimi kaptırıyorum.

Neyse dizi sezonunun kapanmasıyla çok daha aklı başında bir insan olacağıma inanıyorum. Yavaş yavaş festivalde izlediğim filmlerle ilgili de bir şeyler yazmaya başlarım. Gerçi artık çoğunu hepiniz izlemişsinizdir muhtemelen ama olsun. Gelecek nesillere de kalsın eşsiz yorumlarım =)

Ey Mayıs! Beni silkele, aklımı başıma devşir. Amin!