KARAVANLA SEYAHAT

Yanıbaşımızdaki Uzak Komşumuz: İran (Beşinci ve son bölüm)

2016-05-16T15:33:00.001+03:00

Geldik gezi yazısının son bölümüne.

Bir önceki bölümde nerede kalmıştık? Bizi evlerinde konuk eden, Zehra Hanım ile Behnam Bey bizi evlerinden uğurladılar. Taksiye valizimizi koyup, Gül ile arka koltuğa oturmaya hazırlanırken, taksi şoförü ısrarla benim ön koltuğa oturmamı istedi.

Sonradan anlaşıldı neden öne oturmamı istediği. Şoför yol boyunca kırık Türkçesi ve İngilizcesi ile İran ve Türkiye hakkında aklına ne gelirse konuştu. 5-6 yıl önce Antalya Lara'daki Kervansaray Otel'e tatile gelmiş. Otelde içtiği kırmızı şarabı öve öve bitiremedi.

3-5 kelime konuşup konu bitince 30-40 saniye sessiz kalıyor. Ardından yeni bir konu açmak istediğinde;

Misteeeeeerrrdiyerek giriyor konuya. Hemen tüm İranlılar gibi o da Türkiye aşığı. Müthiş bir İstanbul ve Antalya sevgisi var.

Son olarak Ermeni meselesine getirdi sözü ve 1915'te Türkler'in 1 milyon Ermeni'yi öldürdüğünü iddia ederek, elini bıçak gibi kullanıp boğazına götürdü ve kıııhhhhh diye bir ses çıkardı.

Yok artık!

Milliyetçilik damarıma bastı. Hayır dedim ve bu iddiaların tamamının yalan olduğunu söyledim. Çünkü birbirimizin dilini doğru dürüst konuşamıyoruz. Her ikimizin İngilizcesi de başlangıç düzeyinde. Bu dille neyi konuşup, anlaşacağız?

Ne söylediyse bir kaç kelime ya da kısa cümleyle reddettim. Sinirlendiğimi fark etmiş olacak ki, daha fazla sürdürmedi.

Evet. dolu dolu 8 hatta 9'uncu güne sarkan İran gezimiz göz açıp kapayıncaya dek bitti. Türkiye'ye dönmek için İmam Humeyni Havalimanı'ndayız. İlginçtir gece yarısından sabaha kadar olan sürede Tahran'dan İstanbul'a 5-6 uçak seferi var. Pegasus. THY, Atlas Jet ve diğerleri.

Güvenlik araması kuyruğunda çok sayıda Türk vardı. Bir kaçıyla sohbet ettik. Hemen hepsi ticaret için İran'a gelmişler. Biri makyaj temizleme pamuğu satıyor, diğeri apartmanlara su basan hidrofor, bir diğeri başka bir şey.

İran'la ticaret yapmanın zor mu kolay mı olduğunu sordum. Hemen hepsi, İranlılarla ye iç ama ticaret yapma havasında bir şeyler söylediler. İranlılar'ın ticarette çok pazarlıkçı olduğunu, maliyetini bildiği ürünü, maliyetinin çok altında almak istemelerini, ödemeler konusunda sıkıntı yarattıklarını, çok yalan söylediklerini anlattılar. Oysa ticaret dışında İranlılar ne kadar konuksever, cömert ve iyi insanlar. Demek ki, ticaret insanı değiştiriyor.

Bizi İstanbul'a götürecek uçağa binmeden size İran ile ilgili bir kaç not daha vereyim.

Biliyorsunuz, İran'da toplumsal hayattaki büyük değişim 1 Şubat 1979'daki İran İslam Devrimi ile başladı. Siyasetle birlikte İran'da giyim-kuşamdan alışkanlıklara kadar günlük hayatta bir ok şey değişmiş.

Arşivleri karıştırdığımızda bu değişimin büyüklüğü karşısında şaşırmamak elde değil.

Mesela giyim-kuşam ve moda.

İşte 1979 öncesi İran'daki bazı moda ve magazin dergilerinden fotoğraflar:

Devrimden sonra da böyle... Ya da çarşaf... Aşağıdaki fotoğrafa dikkat ettiniz mi? İranlı kadınlar makyaj malzemelerine ne kadar da düşkün.

Çarşaf giymeyi tercih eden İranlı kadın.

Ofiste kadın çalışanlar

1979 öncesi İran'da üniversite öğrencileri.

Günümüzde İran'da kız öğrenciler.

1979 öncesi İran'da bir kadın basketbol takımı

1979 öncesi başarılı bir yüzücü bir derginin kapağında.

1979 öncesi İran kadın yüzme takımı

Günümüzde İran kadın futbol takımı antrenman yapıyor.

1979 öncesi İran'da Persia Havayolları'nın kabin ekibi...

Günümüzde uçuş ekibi, pilotlar ve kabin ekibi

1979'lerde İran'ın ünlü şarkıcılarından Azeri asıllı İranlı şarkıcı
Faike Ateş ya da çok bilinen adıyla Googoosh (Guguş)

Günümüzde İran'da klasik müzik orkestrası

Hep şehirli kadınları örnek verdik. Bu da kırsal kesimdeki bir kadın

Bir moda dergisinden şehirli kadınlar...

BENİM KAÇAMAK ÖZGÜRLÜĞÜM

Evet... İran'da 1979 öncesi ve sonrasını karşılaştırırken, nedense siyasal, toplumsal meselelerden en çok giyim-kuşam farklarından örnekler veriliyor. Özellikle de kadın giyimindeki değişime işaret ediliyor.

Elbette, şeriat devletinde rejimden en fazla etkilenenler kadınlar olduğu için bunu anlayışla karşılamak gerekiyor.

Bugünlerde İran'daki başörtüsü zorunluluğuna karşı bir toplumsal hareket başladı. Daha çok sosyal medyada örgütlenen kadınlar İran'da bazı mekanlarda başörtülerini açarak fotoğraf çektiriyor ve bunu sosyal medyada yayınlayarak başörtüsü yasağına karşı tavırlarını ortaya koyuyorlar.

MASİH ALİNEJAD İSİMLİ KADIN

Bu konuda www.diken.com.tr'de yayınlanan haber şöyle:

İran’da kadınların başörtüsü olmadan kamusal alana çıkması yasak ve bu kural yabancılar için de geçerli. Ahlak polisi ve ihbarcılar sokaklarda başı açık kadın kontrolleri yürütüyor. Başlarını ve vücutlarını uygun şekilde kapatmayan kadınlar para cezasına çarptırılıyor, hatta tutuklanabiliyor.

Ancak binlerce İranlı kadın bu cezaları göz alarak kamusal alanda başörtüsünü çıkarıyor ve çektikleri fotoğrafları baskıya karşı yürütülen online bir kampanya kapsamında internette paylaşıyor.

The Independent’ta yer alan habere göre, ‘Benim Kaçamak Özgürlüğüm’ adlı kampanyanın kurucusu Masih Alinejad, dayanışma için Batılı turistleri de kampanyaya dahil olmaya çağırdı.

İran’ı 2009’da terk eden Alinejad, New York’ta gazetecilik yapıyor ve Müslüman olmayanların da zorunlu giyim kodlarına karşı mücadeleye destek vermesi gerektiğini söyledi: “İslam Devleti Müslüman olmayanların bile hicap giymesini zorunlu tutuyor. Bu bütün kadınları etkilerken, tüm kadınlar seslerini birlikte yükseltmeli.”

Alinejad Air France havayollarının kabin görevlilerinden İran’da giyim kurallarına uymasını istemesine karşı verilen tepkiden feyz aldığını söyledi.

İRAN'A SEYAHAT HİÇ OLMADIĞI KADAR REVAÇTA

Geçtiğimiz yıl ABD ile varılan nükleer uzlaşmadan sonra İran’a Batılı turistlerin ilgisi artış göstermeye başladı. Britanya ve ABD başta olmak üzere birçok ülke İran’ı güvenli seyahat destinasyonu ilan etti.

“Onlarca yıllık izolasyondan sonra, İran ziyaret etmek için havalı bir yer haline geldi. İran güzel bir ülke, ama kendimizi kandırmayalım, kadınlar için bir cennet değil” diyen Alinejad, ülkeyi ziyaret eden Batılı kadınlardan hicaba girmeye zorlandıkları için kendilerini huzursuz hissettiklerine dair birçok e-mail ldığını anlattı.

Ülkeyi ziyaret eden birçok kadın şimdiden Alinejad’ın çağrısına yanıt vererek, #SeeYouInIranWithoutHijab (İran’da hicapsız görüşmek üzere) etiketiyle başörtülerini çıkardıkları fotoğrafları paylaşmaya başladı. Paylaşılan tüm fotoğraflar kampanyanın son iki yılda 1 milyona yakın takipçi kazanan Facebook sayfasında yayınlanıyor.

Alinejad aynı zamanda kampanyaya katılan yabancı kadınların cezalandırılma riskinin, İranlı kadınlarınkinden daha az olduğunu da ekledi.

İranlı yetkililer ise Alinejad’ı ‘kafir, fahişe ve CIA ajanı’ olmakla itham ediyor.

İşte kampanyaya katılıp başörtülerini çıkartarak çektirilen ve sosyal medyada paylaşılan fotoğraflardan bazıları:

İran'da polis kimi zaman yol kontrolü yaparak, otomobildeki kadınların da kıyafetlerini kontrol ediyor.

Aşağıda da eşim Gül'ün, İran'ın sembol anıtı, Tahran'daki Azadi Meydanı önünde başörtüsünü
çıkartıp çektirdiği bu fotoğraf.

İRAN'IN ZENGİN ÇOCUKLARI YA DA JET SOSYETENİN ZÜPPELERİ

İran'da elbette zengini de var, fakiri de, orta hallisi de... Mesela Tahran'da bindiğimiz bir taksici ayda ortalama 1300-1500 Tümen kazandığını., 450-500 Tümen kira verdiğini, kalan parayla kıt kanaat geçindiğini anlattı. Kendisinden daha az parayla geçinmek zorunda olanlardan da bahsetti.

Fakat bir yanda da Tahran'ın özellikle kuzelyindeki lüks semtlerde oturan zengiler var. Hele ki bu zenginlerin çocukları öyle bir yaşam sürüyorlar ki, görgüsüzlük diz boyu.

Bir ara İnstagram'da #richkidsoftehran isimli bir hesap açıldı ve Tahran'ın zengin çocukları, Bugatti otomobillerde, ev partilerinde çektirdikleri, kadırların başı açık, hatkta bikinili, abartıya varan oranda lüks ve şatafatlarını sergiledikleri fotoğrafları paylaştılar.

Hesap kısa sürede büyük ilgi gördü. Ama İran hükümeti bu durumdan rahatsız oldu ve hesabı kapattı. Ancak kapanan hesabın yerine yenileri açıldı.

Hesabı oluşturan bir genç, lüks içindeki yaşamlarını gösteren fotoğrafları yayınlama amaçlarını ise şöyle savunmuştu:"Biz İran’ın güzel yanlarını ortaya koymaya çalışıyorduk. Ne zaman uluslararası medyada İran’la ilgili olarak bir haber çıksa sürekli ülke kötü gösteriliyor. Biz bu imajı değiştirmek istedik."

Tahran'ın kuzeyindeki zengin mahallesinde bir ev ve otomobil.

Marka takıntısı ve gösteriş...

İranlmı jet sosyeteye mensup genç kızların selfie merakı.

Ev partilerinde kıyafetler...

Mercedes marka otomobiline binen görgüsüz züppe pahalı saatini de gösteriyor.

Bir zengin evi. Havuzu da var.

Ev partilerinde alkol su gibi akıyor.

Yine bir ev partisinde havuza giren İranlı gençler.

Zenginliğin gözü kör olsun.

İranlı genç kızlar havuz partisinde.

Zengin hanımlar bir cafede buluşmuş.

Muhtemelen kontak anahtarı bırakmacasına yapılan bir yarışa katılan
baba parasıyla şımarmış İranlı gençler

Bir davet. Muhtemelen koyu renk kıyafet zorunluluğu var.

Bir ev partisine katılan genç kız.

Ev partilerinde kıyafetler özgür.

Ev partisinde samimi iki kız arkadaş.

YANIBAŞIMIZDAKİ UZAK KOMŞUMUZ: İRAN (DÖRDÜNCÜ BÖLÜM)

2016-05-13T13:32:00.003+03:00

Eşim Gül ile birlikte çıktığım İran seyahati notlarımı nasıl buldunuz? Okuyan dostlarım genellikle olumlu görüş belirtiyor ama bizzat tanışmadığım okurların da görüşlerini merak ediyorum.

Bir geziye çıkmadan önce neler yapılır, geziye nasıl hazırlanılır? Gideceğiniz ülke hakkında bilgi toplamak gerekir değil mi? Hemen bir kaynak kitap bulunur, internetten araştırma yapılır, daha önce aynı ülkeye, şehre gitmiş gezginlerin yazısı okunur.

Ben seyahatlerimden önce bir şey daha yaparım. O ülkeyle ilgili çekilmiş filmleri seyrederim.

Mesela Berlin'e gitmeden önce Good Bye Lenin filmini izlememek olur mu?

Persepolis filminden

İran seyahatinden önce de bir kaç film seyrettim. Mesela Persepolis.

Marjane Satrapi'nin aynı ismi taşıyan ve çizgi roman olarak yazılmış otobiyografisi 2007'de sinemaya uyarlanmış. Bir çizgi animasyon filmi olan Persepolis'te, İran İslam Devrimi'ne tanıklık etmiş, açık sözlü, cesur bir kızın öyküsü aktarılıyor. Şah'ın devrilmesine destek vermiş bir ailenin kızının, şeriat devleti kurulmasından sonra yaşadıklarını anlatıyor.

İran'ın batıyla ilişkileri, 1 Şubat 1979'da Şah'ın devrilmesi ve şeriat devleti kurulmasıyla birlikte kesintiye uğradı. Özellikle ABD-İran ilişkileri çok kötü bir döneme girdi. İran'da ABD düşmanlığı artarken, ABD ise İran karşıtı propagandaya ağırlık verdi.

Persepolis filminin fragmanını izlemek için BURAYI tıklayınız.

Kızım Olmadan Asla filminin afişi

Mesela "Kızım Olmadan Asla" (Not Without My Daughter) sinema filmi aslında tam anlamıyla İran düşmanlığı içeren, propaganda amacıyla yapılmış bir Amerikan filmi.

Elbette hem Kızım Olmadan Asla, hem de Persepolis, İran'daki bazı gerçeklere parmak basmakla birlikte bazı abartıları da içeriyor.

Bazı sinema filmlerinin propaganda amacıyla yapılmış olduğunu bilsek bile, seyahat öncesi, gideceğiniz ülkeyle ilgili bir kaç kitap okumanız, film seyretmeniz, seyahat ettiğiniz ülkeyi anlamakta size katkı sağlayacaktır.

İşte bugün gezeceğimiz Antik Persepolis Kenti, İran seyahatimizden önce izlediğimiz animasyon filme adını vermiş.

Kızım Olmadan Asla filminin fragmanını izlemek için BURAYI tıklayınız

PERSEPOLİS

Şiraz Arg Otel'de kahvaltımızı yaptıktan sonra, bir gün önce anlaştığımız taksiciyi otele çağırdık. Bu arada, dün akşam Azadi Parkı'nda, Kaşkayi Türkü Şeyda ve annesi Periba'nın yanında bıraktığımız Hasan'ı aradım.

Hasan, biz Persepolis'e gidiyoruz. Bir taksiyle anlaştık. Neredeysen oraya gelelim, taksiye seni de alalım.

Hasan dün geceyi bir parka kurduğu çadırda geçirmiş. Biz hazırlanıncaya kadar, dün bir ara uğradığımız Turizm Danışma Ofisi'nin oraya kadar otobüsle gelebileceğini söyledi.

Persepolis ve arkasından Nekropolis'e gidiş-dönüşümüz tahminen 5 saati bulacaktı. Bu yüzden valizlerimizi otel emanetine bırakmak yerine taksinin bagajına koyup, Persepolis'ten sonra doğrudan Havaalanı'na gitmek daha mantıklğı olacaktı. Öyle yaptık.

Hasan'ı yoldan aldık. Hasan, dün akşam Şeyda'nın da rol aldığı tiyatro oyununu izlemiş, sonra da Cennet Park'a gidip çadır kurmuş. Güvenlikli güzel bir park alanıymış.

Şimdi istikamet Persepolis. 65-70 kilometrelik yol 50 dakika sürdü. İran gezimizin başladığından bu yana hava sıcaklığı gezip tozmamıza izin verecek kadar serin ama güneşliydi. Bugün hava biraz daha ısındı.

Not: İran seyahati için en uygun mevsim ilkbahar ve sonbahar ayları. 15 Mart'tan itibaren Nisan ve Mayıs ile Ekim ve Kasım ayları İran seyahati için uygun aylar.

Persepolis'e varmadan taksiyi durdurup, bir bakkaldan 1,5 itrelik su aldık. Ben ayrıca dondurma dolabına konularak buz haline getirilmiş 1,5 litrelik bir su daha aldım. Sıcakta, Persepolis'i gezerken lazım olacaktı.

Persepolis'e geldik. Şoför, ne kadar süreyle gezeceğimizi sordu. 2 saat yeter dedik. 2 saat sonra buluşmak üzere sözleştik. Valizlerimiz ve Hasan'ın sırt çantası takside kaldı. Sanki hatıra fotoğrafı çekiyormuşum gibi taksici ve taksinin plakasının fotoğrafını çektim.

Öyle ya; bütün eşyalarımızın, pasaportlarımızın, hatta bir miktar paramızın olduğu valizlerimizi taksici alıp gitse ne yaparız. Genellikle bindiğim taksilerin plakalarının fotoğrafını çekerim. Gerçi 2007'de, Suriye seyahatimizde, Halep'te bindiğim taksinin plakasını ve taksinin ön camına yapıştırılmış şoförün kimlik bilgileri ve fotoğrafının da bulunduğu kartın fotoğrafını çekmiş, oğlum o takside cep telefonunu unutunca da taksiyi bulmak için çaba sarfetmiştik ve sonuç alamamıştık ya neyse..

Persepolis girişine geldik. Turistlere farklı fiyat uygulaması burada da var. Hasan, ben yine şansımı deneyeceğim dedi ve kuyruğa girip 3 bin Tümen (2,5 TL) ödeyerek, İranlılar için satılan biletini aldı. Biz de Gül ile 20.000x2=40.000 Tümen ödedik ve haricilere özel tarifeden biletlerimizi aldık.

Geceyi çadırda geçirdiği için telefonunu şarj edemeyen Hasan, girişteki hediyelik eşya dükkanında telefonu şarja takıp, bıraktı.

Persepolis'i gezmeye başladık.

Bizi aşağıdaki fotoğrafta gördüğünüz merdivenler karşıladı ilk olarak. Basamakların yüksekliğine, daha doğrusu alçaklığına dikkat eder misiniz? Hayli alçak, standart dışı. Bilinçli olarak yapılmış tabii ki. Persepolis'e gelenler, atlarından inmeden merdivenleri çıkabilsin diye, basamaklar, atların çıkabileceği yükseklikte dizayn edilmiş.

Persepolis'i size Zafer Bozkaya'nın İran Gezi Rehberi kitabından alıntıladığım bölümle kısaca tanıtayım.
Büyük Pers İmparatorluğu’nun merkezi, Akamenidlerin tören merkezi olan Persepolis kenti (Yunancada Pers ülkesinin başşehri) Şiraz’ın 60 km. kadar dışındadır. İranlılar bu tarihi yere Farsçada Taht-ı Cemşid (Cemşid’in tahtı) ismini vermişler. Bu büyük yerleşim yerinin ancak gerçek bir İranlı kültüre ait olması gerektiğini düşünerek, mitolojik İran kahramanı olan Cemşid’in tahtı olması gerektiğine hükmetmişler!

Antik İran hakkındaki en önemli bilgiler, o dönemden kalan saraylar, sarayların salonları, hazine dairesi, gibi taş oyma sanatıyla yapılmış eserlerin üstlerindeki yazıtlardan elde ediliyor. Pers krallarının en büyüklerinden Birinci Darius ve ondan sonra gelen Artaxerkes, Xerkes, Kurus gibi hükümdarlar bu geleneği sürdürerek büyük eserler yaratmışlardır. Persepolis’teki bu dev şehir-saray, Akamenid imparatorlarının yazlık sarayı ve tören alanı olarak yapılmış.

Persepolis’in Birinci Darius zamanında ve M.Ö. 521 yılında yapılmaya başlandığı ve 150 yıl süren çalışmalarla tamamlandığı tahmin ediliyor. Yapılan araştırmalarda o dönemin büyük uygarlıkları olan Suşa, Babil ve Ekbatan’daki şehir devletlerinden gelen resmi ziyaretçilerin şimdiki Nevruz ile aynı zamana rastlayan Noruz isimli dönemde, krala çeşitli hediyeler getirdikleri ve krala saygılarını sundukları biliniyor. Persepolisin tüm alanı 125 bin metrekare ve ana teras, 450 x 300 metre boyutlarındadır.

Persepolis, uzun bir dönem “altın çağ” yaşadıktan sonra, MÖ. 330 yılında Makedonyalı Büyük ‹skender şehri ele geçirip yakıp yıkmıştır. Zerdüştlük dinini yasaklamış, topladığı bütün Avesta kitaplarını yaktırmıştır.

Persepolis ile ilgili ayrıntılı bilgilerin devamını İran Gezi Rehberi kitabından edinebilirsiniz.

Hava sıcak ama bunaltıcı değil. İran gezimizi Nisan ayında
yapmakla ne kadar isabetli bir karar almışız.

Büyük İskender'in yakıp yıktığı Persepolis, 1971'de bu kez bütün dünyanın gündemine, burada düzenlenen şatafatlı, görkemli bir törenle yeniden girdi.

Şah Rıza Pehlevi, İran monarşisinin 2 bin 500'üncü yılı dolayısıyla Persepolis'te törenler düzenleme kararı aldı. Törenler, İmparatoriçe Farah Diba'nın 33'üncü doğum gününe denk getirildi. Böylece bir taşla iki kuş vurulmuş olacaktı.

Krallar, kraliçeler, imparatorlar, şansölyeler, kontlar, prensler, prensesler, şeyhler, devlet başkanları, başbakanların davet edildiği törenler için Persepolis'te dev çadırlar, otağlar kuruldu. Çadırlar, her biri birbirinden gösterişli onlarca dev kristal avizeyle donatıldı.

Bu törenler, o dönem Türk basınında da yakından takip edildi ve birinci sayfalardan verilen haberlere konu oldu.

Farah Diba’nın takacağı mücevherlerden biri olan kıymetli taşlarla süslü “Persopolis Arslanı” isimli kolye Parisli mücevherci Van Cleff & Arpel tarafından özel olarak tasarlanmış ve Tahran’a gönderilmişti.

12-16 Ekim 1971 tarihleri arasında gerçekleştirilen törenlerin gala yemeğinin menüsü Paris'in ünlü lokantası, jet sosyetenin uğrak yeri Maxim Restaurant'ta hazırlandı ve orada pişirilen yemekler özel uçakla İran'a getirildi.

Yemeğin servisini St. Moritz’in ünlü Palace Hotel’inden gelen 80 İsviçreli şef garson yaptı. Tecrübeli şef garsonların üniformaları Lanvin Modaevi'nden alındı.

Yemek, otağın içerisinde yer alan 70 metre uzunluğundaki Şeref Masası ve onun tam karşısına sıralanmış 10'ar kişilik 46 masada yenildi. Gala Yemeği’nin Menüsü, mavi ipekle ciltlenmiş bir kapağın içerisindeki parşömen kağıda basılmış, misafirler imparatorluk arması işlenmiş açık mavi ipek döşemeli sandalyelerde oturmuştu. 5.5 saatten fazla süren Gala Yemeği, modern tarihteki en uzun süren resmi yemek ünvanı ile Guiness rekorlar kitabına girdi.

Davet şampanya ve imparator havyarı ile doldurulmuş bıldırcın yumurtası ile başlamış, soslu ıstakoz mus, trüf mantarlı kuzu ızgara, 50 adet kızartılmış tavus kuşu ile devam etmiş, tatlı olarak, Vintage 1959 Dom Perignon pembe şampanya eşliğinde kremalı taze porto inciri tatlısı gelmiş, yemek kahve ve yanında konyakla son bulmuştu.

“Time” Dergisi, bu kutlamaları, “Dünya Tarihi’nin gelmiş geçmiş en büyük
cümbüşlerinden biri” olarak nitelemişti.

TÖRENLERİN MASRAFI

İran Şahı'nın özellikle batı devletlerinin yöneticilerine, İran'ın tarihi kökeni, gelişmişlik düzeyi ve zenginliğini göstermek amacıyla tertiplediği törenlerin maliyeti İran'da tartışma konusu oldu.

Resmi makamlar törenlerin 17 milyon Dolar'a mal olduğunu açıklasa da, kamuoyunda törenlerin İran halkının cebinden çıkan 200 milyon Dolar harcanarak tertiplendiği konuşuldu. İran'da muhalefetin sesinin güçlenmesi ve sonunda bu törenlerden 8 yıl sonra Şah Pehlevi'nin devrilmesinde bu törenler ve yapılan israfın da etkili olduğu söyleniyor.

Törenlere kimler katılmamıştı ki.

Yunan Kralı Konstantin, Belçika Kraliçesi Fabiola, Danimarka Kralı Frederik ve Kraliçesi Ingrid, Ürdün Kralı Hüseyin, Hollanda Prensi Bernhart, Monaco Prensi Rainier, Norveç Kralı, İsveç Veliahtı, SSCB Devlet Başkanı Nikolay Podgorni, ABD Başkan Yardımcısı Spiro Agnew, Yugoslavya Devlet Başkanı Tito, Fransız Başbakanı Jacques Chaban-Delmas, Venezuella Başbakanı’nın yanısıra 20 kral ve şeyh, 5 kraliçe, 21 prens ve prenses, 14 diğer devlet başkanları, 3 başkan yardımcısı, 3 başbakan ve 2 dışişleri bakanı katılmış, Türkiye’yi Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay temsil etmiş, Şeref Masası’nda yer almış ve kendisine Türkçe bilen garsonlar servis vermişti.

CEVDET SUNAY'IN GAFI

İran şahı Rıza Pehlevi törene katılanlara konukseverliğini ve cömertliğini göstermek için tüm yabancı resmi ziyaretçilere altın ve mücevher dolu bir sandık sunar ve normalde heyet başkanı formalite icabı küçük bir parçayı hatıra olarak alırmış.Şah aynı gösteriyi Cevdet Sunay’ın başkanlığındaki Türk heyetine de yaparak altın ve mücevher dolu sandığı önlerine koymuş. Ancak o zenginlik karşısında kendisini kaybeden Cevdet Sunay, iki elini birden sandığa daldırıp içinden avuç dolusu altın ve mücevher almaya kalkınca, şaşıran Türk diplomatlar hemen müdahele ederek doğabilecek büyük bir skandalı engellemişler. Aldıklarını geri bırakmasını sağlayarak, sandığın önünden neredeyse zorla uzaklaştırmışlar.” (Çankaya’nın Bütün Adamları – Seyfi Öngider – Sayfa: 104 - Aykırı Yayınları)Daha önce İranlılar'ın konukseverliğini anlatmak için aktarmıştım. İranlılar hediye vermeyi seviyorlar ve konuklarına güzel bir hediye sunduklarında, "Kabulü mümkün değil" diyerek, sundukları hediyeyi asla geri almayacaklarını söylüyor ve konuğun hediyeyi kabul etmesi için ısrarcı oluyorlar.

Aslında bu bir gösteri. Ev sahibi ne kadar ısrarcı olursa olsun, eğer gereğinden değerli bir hediye ise ve kabulü hoş olmayacaksa, aynı ısrarla hediyeyi geri çevirmek lazım.

Demek ki Cevdet Sunay'a bunu hatırlatmamış yanındakiler.

Nerede kalmıştık? Törenlerdeki israftan söz ediyorduk değil mi?Böylesine ölçüsüz bir şekilde savurganlık yapılmasını eleştirenlere sinirlenen Şah Rıza Pehlevi, Le Monde’a verdiği bir demeçte, “Bu parayı ne borç aldık, ne çaldık. Yol, otel, su şebekesiyle ileride bize muazzam bir gelir sağlayacak olan trustik bir enfrastrüktür kuruyoruz… Halk niçin böyle yakınıyor? 50 Devlet Başkanına verdiğimiz birkaç ziyafet için mi? Ne yapacaktık ki, onlara kuru ekmekle beraber kırmızı turp mu ikram etseydik? Allaha şükür ki İran İmparatorluk Sarayı bugün Maxim’den yemek getirtebilecek parasal güce sahiptir” demişti.

Şah'ın bu muhteşem dekorlu gösterisi için düşündüğü bazı faydalar da yok değildi. İlk amacı, kendi yurttaşlarına eski ve köklü bir imparatorluğun mensubu olduklarını hatırlatmak, birçok badire atlattıktan sonra şimdi yeniden yükselme yolunda bulunduklarını hissettirmekti.

Diğer bir amacı ise dış dünyaya İran’ın artık geri kalmış bir ülke olmaktan kurtulduğunu, ekonomik ve sosyal reformlarla İran’ın Ortadoğu’nun ileri ve güçlü devletlerinden biri olma yoluna girdiğini göstermekti. Yapılan gösterinin televizyon ve basın yoluyla bütün dünyaya duyurulması büyük bir reklam olacak, büyük sayıda turist cezbedilecekti.

Neyse törenlere çok yer verdim. Biz gezimize dönelim.

Sonunda Persepolis'in tamamını gezdik. Dedim ya, Persepolis'in tamamı 125 dönüm kadar bir yer. Çok büyük değil. Burayı gezmek için 2 saat yetti bize.

Çıkışa yöneldik. Hem Hasan'ın şarja bıraktığı telefonu alacak, hem de İranlı bir dostumuz için hediye satın alacaktık. Hediyelik eşya mağazasına girdik. Beğendiğimiz hediyeyi küçük bir pazarlıkla satın aldık.

Bu arada dükkanın sahibi, elimdeki İran Gezi Rehberi kitabını işaret ederek, "Zafer Bozkaya arkadaşımdır. Bir kaç gün önce buradaydı" dedi.

Demek ki, Zafer Bozkaya İran'da, belki de Türkiye'dekinden daha ünlü.

Kapıdan çıktığımızda taksi şoförü bizi uzaktan görmüş olmalı ki, hemen yanımıza yaklaştı. 2 saat dediğimiz geziyi, hediyelik eşya dükkanında geçirdiğimiz vakitle birlikte 2,5 saatte tamamlamıştık.

Şimdi istikamet Nekropolis. Yani Nakş-ı Rüstem. Nekropolis, Persepolis'e 10 kilometre mesafede.

Hasan Yorgun'dan Persepolis pozu...

Aynı pozu ben de verdim.

Nekropolis'te Akamenid kralları Xerkes, Büyük Darius, I. Artaxerkes ve II. Darius’un kaya mezarları bulunuyor. Büyük Dairus’un mezarı diğerlerinden daha büyük ve daha iyi korunmuş durumda. Bu mezara doğru baktığınızda göreceğiniz doğan güneş sembolü, bağımsızlığı sembolize etmekte, ve yanında kutsal ateşin yandığı bir tapınak görülmektedir. Darius’un başının üzerinde koruyucu melek “Forouhar” havada asılı durmakta.

Giriş kapısına yöneldik ama baktık ki. burada da yerliye ayrı, yabancıya kazık fiyat uygulaması var. Hem yorulmuş, hem vaktimiz daralmış, hem de zaten kaya mezarları giriş kapısından görünüyor. Kısa bir müzakereden sonra buraya bilet alıp girmekten vazgeçtik.

Teleobjektifimi doğrultup kaya mezarlarını fotoğrafladım.

Bu ziyaretle birlikte gezimizin Şiraz bölümü de sona erdi. Bir gün önce tanıştığımız ve 2 gün boyunca birlikte gezdiğimiz Hasan ile yollarımız ayrılıyor. O gezisine otostopla devamedecek, biz uçakla Tahran'a döneceğiz. Hasan bizden sonra bir 10-12 günlük daha İran'da turlayacak ama bizim seyahatimiz, 2 gün sonra sona eriyor.

Hasan'ı Şiraz-İsfahan otobanında yol kenarında bıraktık. Yolun karşısına geçip, otostopla yoluna devam edecek.

Biz taksiyle Şiraz-Persepolis-Şiraz için 70 bin Tümen'e anlaşmıştık ama sonradan kararımızı değiştirip, kent merkezi yerine doğrudan havaalanına gitmeye karar verdik. Şoför bu durumda bizden 70 bin yerine 110 bin Tümen alacağını söyledi. Haritaya baktım, havaalanı Şiraz'ın öte tarafında. Yani adam haklı. Yolu epey uzatıyoruz. İtiraz etmedim. Zaten otele dönüp, oradan havaalanı için başka bir taksiye binsem nerden baksan yine 40 bin Tümen verecektim.

Nakş-ı Rüstem'den Şiraz'a, çevre yolundan da havaalanına 100 kilometreye yakın yolumuz var. Gelişte de 75-80 kilometre yapmıştık. Yani taksici 180 kilometre yol ve harcadığı 5 saat için bizden toplam 110 bin Tümen (90 TL) aldı. Çok değil.

Nihayet Şiraz Havaalanı'na geldik. Küçük bir havalimanı. Ama hem dışarıdaki peyzaj, hem de içerisi çok güzel. Modern bir havaalanı. Daha uçağımızın kalkmasına 3 saat var.

Pizza, dondurma yedik, kavun suyu içtik. Fiyatların Türkiye'deki havaalanlarından pahalı olduğunu söyleyemem ama İran koşullarına göre yüksekti.

Yemekten sonra ikinci güvenlik taramasından da geçip, içerideki salona oturmak istedik, kuyruğa girdik, sıra bize geldiğinde görevli bizi geri gönderdi. Henüz bizim uçağın yolcularını iç salona almıyorlardı. Saçma geldi ama sonradan baktım ki, salon çok büyük değil ve bizden önceki uçakların yolcuları salonu doldurmuş, hak verdim.

Bizimle birlikte, Avustralya'dan gelmiş bir aileyle de kısaca sohbet ettik ve aynı uçağa bineceğimizden birlikte hareket ettik. Biri 4-5, diğeri 6-7 yaşlarındaki iki çocukla, o kadar uzak bir ülkeden İran'a gelmeleri takdire şayan değil mi? Ama çocuklar da hiç sıkıntı yaratmıyorlar. Uçağa bindiklerinde anne, baba ve çocuklar hepsi kendilerine ait tablet bilgisayarları açıp oyalandılar.

Şiraz Havaalanında aslen İranlı olup Almanya'da yaşayan ve hem aile büyüklerini ziyaret, hem de burun estetiği ameliyatı için İran'a gelen 18 yaşındaki ergen kızla annesini bir sonraki bölümde anlatacağım.

Not: Havaalanındaki panolarda uçakların hareket saatleri hem Farsca hem İngilizce yazdığından zorluk çekmedik.

Nerede kalmıştık?

Tahran'a gitmek üzere Şiraz uçağına binmiştik. İran Air'in uçağı THY uçakları gibi. Airbus 320 tipi uçağın ekonomi sınıfındayız. Koltuk araları geniş ve ferah. Başörtülü hostesler yemek servisi yaptılar. 1 saat 20 dakikalık uçuşla Tahran'a ulaştık.

Tahran'da, İstanbul'dan geldiğimizde indiğimiz İmam Humeyni Havalimanı'na değil, daha çok iç hat uçuşları içi kullanılan Mehrabad Havaalanı'na indik.

Valizleri alacağımız banda doğru giderken, koridora kurulan desklerdeki kadınlar "taksi... taksi..." diye bağırarak, müşteri almaya çalışıyor. Bunlar, yeşil ve sarı taksileri pazarlayan şirketlerin görevlileri. Bandın başında beklerken, sarı taksilerin deskine gittim ve bu gece evlerinde konuk olacağımız Zehra Hanım'ın daha önce SMS ile gönderdiği ev adresini gösterdim. Kadın, tamam dedi ve 30 bin Tümen dedi. Cebimdeki Riyalleri çıkarmış arasından 30 bin Tümen seçmeye çalışırken, kadın paralar arasındaki bir banknotu seçti ve aldıktan sonra tamam dedi.

Nasıl yani? Hem 30 bin Tümen diyorsun, hem 50 bin Tümen alıp, "Tamam" diyorsun diye diklenir gibi oldum. Paramı geri alıp vazgeçecektim ki konuyu anladım. Kadın elimdeki paralar arasında 5 bin Tümen'e tekabül eden 50 bin Riyal almış. Meğer 30 bin Tümen'i ayrıca taksiye ödeyecekmişim. Aldığı 5 bin Tümen komisyon ücretiymiş. Mesele anlaşıldı. Dışarıda pazarlıkla taksi bulacağıma, adresi belli şirket aracılığıyla taksiye binmek için 5 bin Tümen (4 TL) komisyon ödemek mantıklı geldi.

Valizimi aldım, dışarı doğru çıkarken, Avustralyalı aileyle göz göze gelip vedalaştık.

Taksiciler kapıda karşıladı ve elimdeki fişi alıp, valizleri bagaja koydular. Şimdi Zehra Hanım ile Behnam Bey'in evine gidiyoruz.

Taksici adresi kolayca buldu ve doğru adresi bulduğundan emin olduktan sonra valizlerimizi indirdi.

Zehra Hanım ile Behnam Bey bizi kapıda karşıladı.

Akşam olmuştu. Zehra Hanım güzel yemekler hazırlamış. Sofraya oturmadan haber verdi. Başka konuklar da gelecek. Behnam Bey'in ablası, ablasının oğlu, gelinleri ve bir yeğeni...

Zehra Hanım uzun süre Antalya'da kaldığından Nevruz'da yeğenleri ziyarete gelememiş. Daha önce aktardığım gibi Nevruz İranlılar'ın en büyük bayramı. Kurban ve Ramazan bayramından da önemli Nevruz İranlılar için. Nevruz'da küçükler büyükleri evlerinde ziyaret ederlermiş. Dolayısıyla bu akşamki ziyaret, geçmiş Nevruz bayramını kutlama ziyareti olacak.

Önce yeğen geldi. Yemeği hep beraber yedik. Yemekten sonra da abla, oğlu, gelini ve küçük torunu geldiler. Küçükler Zehra Hanım ve Behnam Bey'in geçmiş Nevruz bayramlarını kutladılar.

İran'da Nevruz kutlamalarında aynı Hıristiyanlar'ın Paskalya
Bayramı'nda olduğu gibi renk renk boyanmış yumurtalar satılıyor.

Sohbetler edildi. Saat 23.00 gibi misafirler kalktı.

Biz de bir süre daha oturduktan sonra,. Zehra Hanım'ın bizim için hazırladığı odaya geçtik ve rahat bir uyku çektik.27 Nisan 2016 (İran'da son günümüz)

Sabah 08.00 gibi Behnam Bey işe gitti. Biz Zehra Hanım ile birlikte kahvaltı yaptık. Kahvaltıdan sonra Zehra hanım bizim için yaptığı bugünkü gezi planını anlattı ve defterimize hem Latin alfabesi hem de Fars alabesiyle gideceğimiz yerler, otobüse bineceğimiz ve aktarma yapacağımız duraklara ilişkin notlar yazdı.

Zehra Hanım bugün rutin sağlık kontrolleri için hastaneye gidecek. Doktor randevusu var. Zehra Hanım'ın gideceği özel hastane eve yakın.

Hastane demişken, Zehra Hanım, İran'da sağlık sistemi, sağlık hizmetleri ve hekimlerin bilgi, birikim ve donanımlarının Türkiye'den de, hatta bazı Avrupa ülkelerinden bile iyi olduğunu aktardı.

Organ nakilleri konusunda da İran'da bir sıkıntı yok. Türkiye'de yapılabilen organ nakillerinin hemen hemen tamamının İran'da da yapılabildiğini belirtti.

Merak bu ya, İran'da cinsiyet değiştirme ameliyatı yapılıp yapılmadığını sordum Ziehra Hanım'a. Zehra Hanım emekli başhemşire olduğundan İran'ın sağlık sistemi hakkında geniş bilgiye sahip.Evet; İran'da cinsiyet değiştirme operasyonları yapılabiliyormuş ama ancak uzun tıbbi tetkiklerin ardından Sağlık Kurulu uygun görürse operasyona izin veriliyormuş.

İran'da Türkiye'de henüz yasal olarak yapılamayan bir uygulamadan söz etti Zehra Hanım. Kiralık anne. Tıbbi nederlerle çocuğu olmayan kadınlardan alınan yumurtalar ile eşinden alınan sperm, kiralık anne olmayı kabul eden ve bunun karşılığında belli bir ücret alan kadınların rahmine yerleştiriliyor ve 9 ay 10 gün sonra doğan bebek, yumurta ve spermin sahibi aileye teslim ediliyormuş.

İran'da yasal olarak bir kadın en fazla 5 kez rahmini kiraya verebiliyormuş. Yani 22 yaşındaki bir kadın 2 yıl arayla rahmini kiralasa 30 yaşına kadar bu yolla geçimini sağlayabilir.

Zehra Hanım rahim kiralamanın yani kiralık anne uygulamasının bir sakıncasına dikkatimizi çekti. Rahmini kiralayan annenin, bebeğin biyolojik anne ve babasını tanıması yasakmış. Yani ileride rahminde taşıyıp doğurduğu bebeği de tanımayacak. Peki diyelim ki, 1. kiralama döneminde doğan erkek bebek ile mesela 2 ya da 3'üncü kez rahmini kiraladığında doğan kız bebek büyüdüklerinde birbirleriyle evlenirse ne olacak?

Tamam yumurtaları veren kadınlar ve sperm alınan erkekler farklı kişiler ve biyolojik anne ve babalar ayrı ama her iki bebek aynı rahimde büyüdüklerinden kardeş sayılırlar mı sayılmazlar mı?

Türkçe'deki kardeş sözcüğünün "karındaş" yani aynı karında, aynı rahimde büyümüş ve doğmuş anlamına geldiğini hatırladım ve kafam karıştı.

Siz ne dersiniz bu konuda?

ŞAH'IN YAZLIK SARAYI SADABAD

İran sağlık sistemi hakkında da bilgi aktardıktan sonra gezimize başlayalım. Zehra Hanım bizim için Ajans'tan taksi çağırdı. İlk durağımız Sadabad Sarayı. Devrimden önce Şah'ın yaz aylarında kullandığı saraya gideceğiz.

Taksi geldi. Bizi sarayın kapısında bıraktı. Ama kapıdaki iri kıyım askerler, yanlış kapıya geldiğimizi söyleyince taksiye yeniden bindik ve askerlerin tarif ettiği kapıya gittik. İlk kez İran'da bir taksici bizi yanlış bir yere götürdü. Gerçi hatasını da hemen telafi etti.

Sarayın girişindeki bilet kulübesine gittik. Kocaman bir bahçe-park içerisindeki çeşitli bölümler için (7 ayrı müze) yine ayrı ayrı biletler satılıyordu. Biz kişi başı 20.000 Tümen ödeyerek Yazlık Saray'a girmek için bilet aldık.

Devrimden sonra Şah'ın saraylarının talan edildiği, bazı eşyaların mollalarca alınıp götürüldüğü söyleniyor. Ama yine de Şah'ın yazlık sarayı ihtişamını koruyor. Dev avizeler, kocaman ipek halılar, muhteşem porselenler, kristal avizeler, deri koltuklar, kadife perdeler, yağlı boya tablolar hepsi göz alıcıydı. Sergilenen eşyalardan biri 1978 yılına tarihlenen Alman Grundig marka renkli televizyondu. İlgimi çekti. Türkiye'de renkli televizyon yayını sanırım 1982 yılı sonunda başlamıştı.

Şah Rıza Pehlevi, önemli konuklarını bu sarayda ağırlayıp,
özel ziyafetleri de bu sarayda veriyormuş.

Sarayın hemen önündeki heykellerden biri.

Aynı heykeli yakından görelim.

Yazlık Saray'ın dışarıdan görünüşü.Sarayı, bir grup kızlı erkekli genç de bizimle birlikte geziyordu. Arada şamata yapan gençleri biraz sonra sarayın hemen dışında da gördük. Saraya bakıp bakıp çizim yapıyorlardı. Aralarından bir genç kız 3 yıl kadar İstanbul Bahçeşehir Üniversitesi Mimarlık Fakültesi'nde okumuş. Sohbet ettik. Bahçeşehir için, "Adı üniversite ama sadece para alan işyeri"dedi.

Şimdi de Tahran'da mimarlık fakültesinde okuyormuş ve bir sömestr için sadece 100 TL karşılığı İran Riyali ödüyormuş. Hocaları eşliğinde geldikleri sarayda, pratik yapıyorlardı.

İstanbul'u çok sevmiş ama bir heves uğruna gittiği paralı üniversiteden hiç de hoşnut olmamış.

İran'da karşılaştığımız, konuştuğumuz hemen herkeste bir Türkiye, özellikle de İstanbul, ardından da Antalya özlemi ve sevgisi var. Çok seviyorlar Türkiye'yi. İran'da yaşayamadıklarını Türkiye'de yaşayabildiklerinden (Şimdilik) olsa gerek. "Siz özgürsünüz", "Özgürlüğün kıymetini bilin" diyorlar.

Ben bilmesine biliyorum da, yüzde 49 biliyor mu emin değilim. İranlılar bilseler bizim de onların bir an önce kurtulmayı ümit ettikleri rejime doğru sürüklendiğimizi ne derler acaba?

Sarayın bulunduğu arazi 410 hektar genişliğindeymiş. Yani 4 bin 100 dönüm. Burası adeta cennetten bir köşe. Saraylar kompleksinin bulunduğu arazinin ortasından bir dere, çeşitli yerlerden de küçük küçük arklardan şırıl şırıl sular akıyor. Suyu gören çınarlar,. meşeler ve çeşitli ağaçlar serpilmişler ve park koyu gölge halini almış. Tahran'ın yaz sıcağından Derbent'ten sonra burası da bir kaçış ve serinleme noktası olabilir.

Sadabad Parkı'nı gezmek için ilkokul öğrencileri de öğretmenleri gözetiminde getirilmiş. İran'da kızlarla erkek öğrenciler ayrı öğrenim gördüğünden sadece kız öğrencileri görebildik. Tek tip okul formasının yanı sıra hepsinin başı tamamen örtülü.

Küçücük kızlara erişkin muamelesi yapıp başlarını örtseniz de, çocuk yine çocuk. İşte gölgeleri çizgi hayal edip sek sek oynaya oynaya giden bu kız çocuğu bunun kanıtı.

Arkada gördüğünüz yeşil minibüs de Sadabad kompleksi içindeki saray müzeler arasında ücretsiz yolcu taşıyor.

İşte İranlı küçük kız öğrenciler.

Kompleksin ana giriş kapısında, parkın tamamını ve müzeleri
ayrıntılarıyla gösteren bir çizim.

Zehra Hanım, bugünkü gezimiz için bize 4 saatlik bir plan yapmıştı. Zaten bunun neredeyse 45 dakikası geliş yolurnda 1 saati de Sadabad'ta geçti.

Geziyi kısa kesip, ikinci durağımız olan Tecriş (Tajrish) pazarına gitmemiz gerek. Buraya yakın olduğunu biliyorum ama taksici 15 bin Tümen istedi. Yürüyerek 10 dakikada gidebileceğimiz bir yol ama bugün zamanımız kısıtlı. Sinirlendim 5 bin Tümen teklif ettim. Olmaz dedi, sonra diğer taksicilerin yanına gitti söylene söylene. Derken o taksicilerden biri 10 bin Tümen'e götürebileceğini söyledi. Taksiye bindik 5 dakika sonra Tecriş Pazarı'ndayız.

Burası bir kapalı sebze meyve pazarı. Zehra Hanım'ın anlattığına göre, Tahranlı zenginlerin sebze meyve ihtiyaçlarını temin ettikleri sosyete pazarı. Burada, İran'da yetiştirilmeyen, ithal sebze meyveler bulunabiliyormuş. Mesela İran'da bilinmeyen enginar Türkiye'den getirilip burada satılırmış.

Şöyle bir dolandık. Hakikaten en taze sebze ve meyveler satılıyor. Ama fiyatlar pahalı.

Tecriş ya da Tajrish Pazarı

Ayıklanıp, temizlenmiş sebzeler

Bazı sebzeler ise temizlenmiş, soyulmuş, ayıklanmış halde satılıyor. Burası sosyete pazarı ya. Sosyete hanımlar yemek hazırlarken sebze temizlemek, ayıklamak ya da doğramakla uğraşmasın diye manavlar onlar için özel olarak sebzeleri hazırlıyor. Hanımlara da eve götürüp doğrudan tencereye atmak kalıyor.

Böyle bir pazarın Suriye Halep'te de olduğunu hatırlıyorum. Tembel Avrat Pazarı idi adı. Halepli sosyete, zengin ve de tembel hanımlar burada temizlenip, doğranmış hazır sebzeleri alıp, pek fazla zahmete girmeden yemeği hazırlayıveriyorlarmış.

Gerçi bakın savaş bu ülkeyi ne hale getirdi. Halep'te şimdi ne sosyete hanım kalmıştır ne de temizlenip doğranmış hazır sebzeler satılan pazar. Vay ki vay...

Tecriş pazarından çıktık, sırada hemen yanındaki İmamzade Salih Türbesi var. Girişte yine kadınlar ayrı bölüme alınıp çarşaf giydiriliyor.

Gül, "Ben herkesin giydiği o çarşafları tekrar giymek istemiyorum. Şiraz'da benzer bir türbeyi gördüm. Sen içeri girdiğinde ben de yandaki çiçekçilere bakayım" dedi.

Ayrıldık. Ben yine girişte ayakkabılarımı bir poşete koydum.

Aynı Şiraz'daki İmam Seyyid Ahmed'in türbesindeki gibi, yüz sürenler, göz yaşı dökenler, dua edenler...

Burada da Şiraz'daki mescitteki gibi cam ve aynalar kullanılmış dekorda ama Şiraz'daki kadar gösterişli ve görkemli değil.
Tertemiz bir ibadethane. Namaz kılanlar yine alınlarının değeceği yere secde taşı koymuşlar. Türbe ziyaretini tamamlayanlar yine geri geri kapıya kadar çıkıp, ayakkabılarını giydikten sonra arkalarını dönüp gidiyorlar.

Türbenin parmaklıkları arasında öylece bakıyor bakıyor ve dua ediyorlar.
Belediye otobüsünde erkekler bölümünde bir kadın: Gül

Türbe ziyaretini de tamamladık. Şimdi eve döneceğiz. Ama bu kez taksiyle değil. Daha önce dolmuşa ve metroya binmiştik ama İran'da belediye otobüsü kullanmamıştık. Şimdi belediye otobüsünü deneyeceğiz.

Tecriş'te belediye otobüslerinin harekat merkezi var. Çok sayıda otobüsün ilk kalkış yeri burası. Otobüs bileti almak için gişeye gittik. Görevli kredi kartına benzer bir kart verdi. İçine de aktarmayla tek yön gidebileceğimiz kadar para yükledi. İran'da belediye otobüsleri ve metroların çok ucuz olduğunu söylemiştim. Tek yön gidiş otobüs ücreti 55-56 kuruşa geliyor.

Hangi otobüse binmemiz gerektiğini sorduk. İlk kalkış durağı olduğu için şoförün yanı sıra sakallı bir görevli otobüsün kapısına dikilmiş, yolculara yardımcı oluyor, ayrıca erkek ve kadın yolcuları binecekleri kapıya yönlendiriyor.

İran'da kadınlar ve erkeklerin metro ve belediye otobüslerinde ayrı yolculuk yaptıklarını ilk bölümde aktarmıştım. Eğer otobüsü kullanan şoför erkekse, kadınlar arka bölüme biniyor. Belediye otobüslerinde kadın şoförler de çalışıyor. Şoför kadınsa kadınlar öne, erkekler arka tarafa biniyor.

Bizim bindiğimiz otobüsün şoförü kadın olmalı ki, sakallı görevli kadınları ön kapıya yönlendirdi. Biz Gül ile kapı önüne geldiğimizde ayrı ayrı mı, beraber mi bineceğimiz konusunda tereddüt yaşadık. Bize bineceğimiz otobüsü gösteren genç, her ikimizin de erkeklere ayrılan bölüme binebileceğimizi söyledi ve bindik. Sakallı görevli sesini çıkartmadı.

Gül, erkeklerin bölümüne bindi diye hemen arkadan gelen İranlı bir kadın da erkeklerin bölümüne binmek istedi, IŞİD
militanına benzer görevli elini kapıya gerip kadına sert bir ifadeyle ön kapıya gitmesini söyledi. Kadın buna rağmen itiraz eder gibi yapıp basamağa adımını atmaya ve içeri girmeye çalıştı. IŞİD militanı görünümlü görevli yine kolunu kapıya gerdi ve kadını ittirerek ön kapıya gitmesini istedi. İranlı kadın daha fazla ısrarcı olmadı.

Otıbüste bize yardımcı olan gence otobüsün içinde fotoğraf çekmenin yasak olup olmadığını sordum. Çekebilirsin yanıtını alınca da Gül'ün fotoğrafını çektim. İran'da erkeklere ayrılmış bölümde bir Türk kadının seyahatini belgelemiş oldum.

Fotoğrafı İnstagrm'da yayınladım. İnstagram'da yayınladığınız fotoğrafların aynı anda Facebook ile Twitter hesaplarında da paylaşılması mümkün.

İran'da Facebook ve Twitter yasak (Twitter zaman zaman açılıyormuş) ama İnstagram serbest.

Gül'ün belediye otobüsünde erkekler bölümünde seyahat ettiğini gösteren fotoğrafı, "İran'da bir yasağı daha deldik"altyazısıyla paylaşınca, Türkiye'deki arkadaşlarımız meraklanmış.

Öyle ya bir kaç gün önce Azadi Meydanı'nda Gül başörtüsünü çıkartıp fotoğraf çektirmiş, bunu yine İnstagram aracılığıyla Facebook'ta paylaşmıştım. Aynı günün akşamı da konuk olduğumuz evde şarap içmiş ve fotoğrafını paylaşmıştım.

Üçüncü fotoğraf arkadaşlarımızı endişelendirmiş. İran'da gözaltına alınabileceğimizi, hatta kırbaçlanabileceğimizi düşünenler olmuş.

Durum böyle değil tabii. İran'da bazı yasaklar bir şekilde tavsamış. Tamamen kaldırılmamış ama zaman zaman özellikle de turistlerin bu yasakları ucundan bucağından delmelerine kimsenin bir şey dediği yok.

Tabii bu yazdıklarımdan, İran'a gidip de başınızı açın, uluorta içki içebilirsiniz falan demek istemiyorum. Gittiğiniz ülkenin yasalarına, kurallarına uymakla mükellefsiniz ama bizim gibi zaman zaman küçük espriler içeren yasak delme girişimleri elbette mümkün. Kontrollü olmakta fayda var.

Alkol meselesine gelince...

Evet, alkol tüketimi İran'da yaygın. Tamam, yasak ve marketlerde alkollü içkiler satılmıyor ama el altından her isteyen alkollü içki bulabiliyor. Şarap, votka, viski hemen her türlü alkollü içecek el altından satılıyormuş.

Zaman zaman yasa dışı alkollü içecek satanlara yönelik "göstermelik" operasyonlar düzenlenip, ele geçirilen alkollü içecekler imha ediliyormuş...

Ama bir şey öğrendim ki, doğru olup olmadığından emin değilim. İran'da iktidarda mollalar var. Tamam bir de parlamento var seçimle gelen. Ancak hemen her konuda mollalar ne diyorsa o oluyor. Ticarette de siyasette de mollalar piyasaya hakim. Hatta ve hatta., İran'daki el altından yapılan alkollü içecek ticareti de mollaların, hadi mollaların demeyeyim de, mollaların adamlarının kontrolündeymiş. Yani alkollü içecek ticaretinin tatlı kârı bir şekilde mollalara akıyormuş...Mollaların günahını aldıysam affetsinler ama ateş olmayan yerden duman çıkmaz derler diye de bir atasözü var.

Haaa bir not: İran'da düğünler çok eğlenceli, görkemli olurmuş. Kadın erkek karışık yapılan düğünlerde alkol su gibi akarmış. Peki nasıl oluyormuş bu. Bir İranlı'nın bize aktardığına göre, düğünden günler, haftalar önce düğün sahibi, bölge karakolu ya da ilgili güvenlik biriminin üst düzey yöneticileriyle bir şekilde bağlantı kurup, dağıtılacak rüşveti takdim edip, düğünde alkol alınmasına göz yumulacağının teminatını alıyor ve düğün günü kontrole gelen (eğer gelirlerse) görevli içeriye girmeden, eğlenceye ve akola göz yumup, gerisin geri gidiyormuş.

Hay Allah! Belediye otobüsündeyken konu nerelere geldi. Biz yolculuğumuza devam edelim. 6-7 durak gittikten sonra, bize yol gösteren genç burada ineceğimizi ve aktarma yapacağımızı söyledi. O gençle beraber indik ve arkasından yürümeye başladık. 150 metre kadar gidip, başka bir duraktan yeni otobüse bindik. İneceğimiz ve buradan dolmuş taksiye bineceğimiz Pole Modiriyetdurağına geldiğimizdi, bize yardımcı olan genç inmemiz gerektiğini söyledi.

İnip, yaya üst geçidinden yolu öteki tarafına geçeceğiz. Otobüsten iner inmez yanımızda 20 yaşlarında bir genç belirdi. Demek ki otobüste bize kulak misafiri olmuş. Beraber gidelim, ben de aynı yere gidiyorum dedi. İsmi Ali. Türkçe ve İngilizce bilmiyor ama bize yardım etmek için can atıyor.

Gül, ben ve Ali dolmuş taksinin arka koltuğuna oturduk; öne de İranlı bir genç kız geldi. Dolmuş hareket etti. Ali'ye dolmuşun ne kadar olduğunu sordum; Bin Tümen (80 Kuruş) olduğunu söyledi. 2 bin Tümen çıkartıp şoföre uzattım. Ali de kendi ücretini uzattı. Şoför hoşnutsuz tavırla Ali'ye bir şeyler söylendi. Ali karşılık verdi ama sonra cebinden çıkartıp 7 bin Tümen daha verdi şoföre. Anladığım kadarıyla, şoför bizim için bin değil, 3'er bin Tümen istemiş. Meseleyi kavradım. Cebimden 5 bin Tümen çıkartıp Ali'ye vermek istedim ama ne yaptımsa kabul etmedi.

Bakar mısınız, dolmuş ücretimizi gencecik, muhtemelen öğrenci bir çocuk ödüyor. Üzüldüm. Fakat o da ne. İneceğimiz durağa gelmeden kısa süre önce şoför pişman olmuş olacak ki, Ali'den fazladan aldığı 5 bin Tümen'i geri verdi.

Aralarında ne geçti, ne konuşuldu anlayamadık tabii.

Dolmuş taksiden indik. Ali yolun karşısına geçip gideceği yere yürüyecekti ama gideceğimiz adresi telefondaki SMS'ten gösterdik, ne yvne gideceğimizi sorduk. Ali, işini güvünü bıraktı, gideceğimiz yere kadar eşlik etmek üzere peşimize takıldı. Kendisi de gideceğimizsokağın neresi olduğunu tam olarak bilmiyor ama o da bir kaç kişiye sordu ve Zehra Hanım'ın evinin bulunduğu sokağa geldiğimizi köşedeki bakkal irisi marketi görünce anladım ve Ali'ye teşekkür ettim.

İran'da böyle işte. Adresi sordunuz mu, el kol işaretiyle anlatmak yerine sizi gideceğiniz yere kadar götürüyorlar. Bir Ali'nin nezaketine bakın, bir de dolmuş-aksi şoförünün fazladan para istemesine...

Dedim ya, İranlılar çok ama çok iyi, çok misafirperver insanlar ama ticarette değil.

Zehra Hanım bizi kapırda karşıladı. Gezimizin nasıl geçtiğini sordu. Yiyecek içecek bir şeylerle donattı masayı.

Sonra öğleden sonraki doktor randevusu için bizi Gül ile evde yalnız bırakıp çıktı.

Akşama Behnam Bey gelince yine yemek ve ardından 2 kadeh viski. Sohbet koyulaştıkça koyulaştı ama bizim de uçak saatimiz yaklaştı. Türkiye'ye dönme zamanı. Uçağımız sabaha karşı 04.25'te... Ama en az 2 saat önce havalimanında olmak gerek.

Saat 23.45 gibi, Ajans'tan taksi çağırdılar ve 60 kilometre mesafedeki havalimanı için fiyatta anlaşma yaptılar. 60 bin Tümen (50 TL) ödeyecektik. Ancak tüm Riyalleri tüketmiştim. Şoföre 20 Dıolar vereceğimi önceden söyledim, kabul etti. Saten 20 Dolar 70 bin Tümen değerinde. Mesele yok.

İRANDA KADIN GİYİMİ VE MODA

Eveeet.... Bu bölümün sonuna doğru size son dönem İran kadın giyim modası hakkında fikir verecek bazı fotoğraflar vereyim ve yorum yapmadan sizleri bu fotoğraflarla başbaşa bırakayım. Ardından da İranlı kadınların burun estetiği merakı hakkında bir kaç kelam edeceğim.

Mina Taeei ülkenin ilk aylık moda dergisinde model olarak çalışıyor.
Rus bir anne ve Tebrizli bir babanın kızı.

Bir moda çekiminden

İRANLI KADINLARIN BURUN ESTETİĞİ

İran'da vücutlarını ve başlarını kapatan kadınlar. vücutlarının görünebilen tek leri olan yüzlerine çok ilgi gösteriyorlar. Harika makyaj yapan, zaman zaman makyajda aşırılığa kaçan İranlı kadınlar, burunlarının güzelliğine depek önem veriyor.

İran'da burunları ameliyattan yeni çıktıkları için bandajlı olan o kadar çok İranlı kadın gördük ki. Estetik ameliyatları konusunda İran'daki cerrahların hayli deneyimli ve yetenekli oldukları da söyleniyor.

Bir önceki bölümde, Şiraz Havaalanı'nda karşılaştığımız,. Almanya'da yaşayan İran asıllı genç kızdan söz etmiştim. O kızın da burnuna yeni estetik operasyon yapılmış. Alman kültürüylle yetişen genç kız, 18 yaşın kendisine verdiği cüretle zaman zaman başını açıyor, saçını tarıyor; bu esnada karşyıda oturan annesi kaş göz işaretiyle başını kahpatmasını istiyor ve başlarına bir şey gelebileceğinden endişye ediyor. Ergenlik emareleri gösteren genç kız ise umursamaz havalarda.

Dayamayıp sordum. Almanyalıyım dedi. Tabii esmerliği,. görünüşü hiç de Alman'a benzemiyor. Başka bir ülkede olsa ırkçılık sayılabilecek o soruyu sordum. Tamam da orijinal milliyetin ne diye sordum. İranlıymış.

Hem anneanne, babaanne ziyaretine gelmişler. Gelmişken de, burnunu maharetli İranlı estetik cerrahların eline bırakmış. Almanya'ya estetikli burunla dönecek.

Bu bölümün de sonuna geldik. Bu bölüm biraz uzun oldu. Umarım sıkılmamış ya da sonuna kadar okumaya tahammül edebilmişsinizdir.

Yarın yayınlayacağım son bölümle İran seyahati notlarımızı sonlandıracağım. 8 günlük bir gezi için epey malzeme biriktirmiştim. Daha yazacak çok şey var ama bu kadar yeter.

Son bölümde buluşmak üzere...

YANIBAŞIMIZDAKİ UZAK KOMŞUMUZ: İRAN (ÜÇÜNCÜ BÖLÜM)

2016-05-11T18:06:00.005+03:00

24 Nisan 2016 Pazar: ISFAHAN

Bugün Pazar. İran'da pazar günleri tatil değil. Daha önce sözünü etmiştim. Hafta tatili perşembeleri yarım, cumaları tam gün.

Bugün İsfahan'da yaşayan 4-5 bin Ermeni'nin büyük bölümünün oturduğu Julfa semtine ve o semtteki Vank Kilisesi'ne (Vank Katedrali) gideceğiz.

Taksiye bindik (15 bin Tümen) Zayendeh Nehri'nin karşı tarafına geçtik ve bir ara sokak başına geldiğimizde taksici "geldik" dedi ve bizi indirdi.

Taksiden indiğimiz köşedeki yüksek duvarlı binanın kapısına yöneldik, güvenlik görevlisi ya da kapı görevlisi nereye gittiğimiz sonru. Vank Kilisesi deyince, burası fakülte dedi. Baktık. Hakikaten kapıdaki tabelada da yazıyor. Burası Mimarlık Fakültesi imiş. Kapıdan avluya kafamı uzatıp., bir kare fotoğraf çektikten sonra, ara sokağa yöneldik. Hemen ileride de Turizm Fakültesi vardı. Ama fakülteler ara sokaklarda, sanki ilkokul binası büyüklüğündeydi.

100-150 metre kadar yürüyünce kiliseyi bulduk.

Ama o da ne? Kilise'nin önünde bir kalabalık. Çoğunluğu da ortaokul, lise öğrencisi çağındaki gençler. Kapıya yöneldik. Normalde bir kişi 15 bin Tümen ödeyerek içeri girmemiz gereken kilisenin kapısı açık ve onlarca kişi girip çıkıp duruyor. Biz de girdik. Kilisenin avlusu epey kalabalık.

Jeton düştü. Bugün pazar ve Hristiyanların ayin günü. Kalabalık ondan olmalı.

Bir kaç adım daha attık. Daaaannnkkkkk... Meğer jetonumuz düşmemiş. Ama şimdi düşüyor.

Tam karşı duvarda bu afiş asılı. Bugün 24 Nisan ve Ermenilerin iddialarına göre, bugün "Ermeni Soykırım Günü." Biz tam da anma gününe denk gelmişiz. Önemsemedim. Kalabalığın arasına daldım. Etrafımızda genç-yaşlı kadın-erkek ve çocuklardan oluşan 400-500 kadar Ermeni. Hepsi de, 1915 olaylarında hayatını kaybeden ırkdaşlarını, atalarını anmaya gelmiş.

Kilisenin iç mekanları bugüne özel kapalı. Avluda kalabalığın arasında dolanıp fotoğraf çekerken, Hristiyan din adamlarını da gördüm. Bir süre sonra, kalabalık. şöyle bir toparlandı, din adamları öne geçti. Ben ölenleri anmak için ayin yapılmasını beklerken, davudi sesli biri aldı eline mikrofonu slogan atmaya başladı. Arkasından da kilise avlusunda toplananların bir bölümü, atılan o sloganı sağ elleri havada 3 kez tekrarlıyor. (Avluda 500 kişi varsa, yarısı sloganı tekrarlıyor, diğer yarısı ya kendi aralarında sohbet ediyor ya da oradan oraya gezinip duruyor.)

Ön sırada saf tutan papazlar sloganlara iştirak etmiyor sessizce tören mi, miting mi desem her neyse bu etkinliği takip ediyor. Papazların önünde de 3 gazeteci fotoğraf çekiyor. Onların arasına karıştım, ben de fotoğraf çekmeye başladım.

Kalabalıktaki İran vatandaşı Ermenilerin yakalarında 1915 olaylarının 101'inci yıldönümüne ilişkin metal bir rozet takılı. Bu arada Gül'den ayrı düştüm ama arada onun yanına gidiyorum.

Gül hayli tedirgin. Tedirgin olmaması gerektiğini, eğer bir soran olursa Bulgar turist olduğumuzu söylemesini istedim ama bu da onu rahatlatmadı.

Ben ortalıkta dolanıp sürekli fotoğraf ve görüntü çektim. Sen kimsin diyen, karışan olmadı.

Sloganlar arasında anlayabildiğimiz kelimeler şöyle: Türkiye, faşist, adalet, intikam.

Haa bir de, Kars, Van Ardahan.... diye başlayıp kafiyeli bir şekilde devam eden başka bir slogan daha...

İsfahanlı Ermenilerinr, Vank Katedrali'nde, 1915 olaylarında ölenleri anma törenini izlemek için BURAYI tıklayınız.

Wikipedia'da, Ermeni tehciri (Zorunlu göç) ile yer değiştiren Ermeni
topluluklarının göç yolları gösteriliyor.
1915 olayları Ermenilerin iddia ettiği gibi "soykırımmıdır, ABD başkanlarının her yıl 24 Nisan arefesinde yayınladıkları bildirilerde, hem Türkiye'yi çok üzmemek hem Ermenileri teselli etmek için araya sıkıştırdıkları Medz Yeğern (büyük felaket) midir bilemiyorum. Ben bu konuda ne peşinen "Hayır soykırım olmamıştır", ne de "Evet Osmanlı Ermenilere soykırım uygulamıştır" diyenlerdenim. Ama 1915 olaylarının, her yıl ısıtılıp ısıtılıp, Türkiye Cumhuriyeti'nin karşısına çıkartılmasını da anlayamıyorum. Varsa bir mesele, Türk, Ermeni ve başka milletlerden bilim insanları bir araya gelsin, Osmanlı, Rusya, Ermenistan, ABD, hangi ülkelerde varsa devlet arşivleri açılsın, neyse yazılsın çizilsin ama artık bu konu siyasi bir mesele olmaktan çok tarih biliminin meselesi haline gelsin.

Evet, Osmanlı, 1. Dünya Savaşı'nda ayaklanan Ermenileri göçe zorlamış. İşte o göç
hareketinden bir fotoğraf.

Ama Ermeni meselesini konuşurkan, 1975-1985 arasında Ermeni Terör Örgütü
ASALA'nın TC'nin çeşitli ülkelerindeki diplomatlarına yönelik suikastlerini, bombalı
eylemlerini, terör eylemlerini unutmayalım.

ASALA militanları Ankara'da Esenboğa Havaalanı'nı da kana bulamışlardı.

Miting yapılan avluda, kalabalığın karşısındaki bir platforma yerleştirilen bu
öğrenciler de sloganlara katıldılar.

Anma günü dolayısıyla kilise avlusundaki duvarlara okul çocuklarının hazırladığı
resim ve yazılar asılmış.

Bir başka duvarda da "Armaneian Genocide Chronology" yazılı pano yer aldı.

İntikam ve kin içeren sloganların atıldığı gösteri bir yana, çocuklar ise barışı
temsil eden güvercinleri konu almışlar sergilerinde.

Bu fotoğrafta, öndeki 2-3 yaşlarındaki küçük çocuğa bakın. Ne olduğunu bilmese,
anlamasa da daha şimdiden, kin nefret ve intikam duygularıyla büyütülüyor.

Bunu gören eşimin yorumu, "Ne çok düşmanımız varmış? Gidelim. Yüreğim daralıyor" oldu.

Vank Katedrali'nden çıktık. Kapının hemen karşısındaki heykeli gördük. Heykel, İran'da 1636 yılında kurulan ilk matbaanın yapımcısı Khachatur Kseratsi'ye ait.

Osmanlı'da ilk matbaanın İbrahim Müteferrika tarafından 1727 yılında kurulduğunu dikkate alırsanız, demek ki, Osmanlı 90 yıl kadar İran'ın gerisinden gelmiş matbaa konusunda.

Vank Katedrali'nden ayrılmadan bir de benim fotoğrafım olmasın mı?

Ermeni Vank Katedrali'nin dışarıdan görünümü

Bu da 1915'in 101'inci yılı dolayısıyla duvara asılan bir afiş.

Vank Katedrali'nden çıkıp sağa döndük, dar sokaklarda yürümeye başladık. Katedral avlusundaki hoş olmayan ortamdan yüzünden canı sıkılan Gül'e gösteriyi unutturmak için, "Aaaa güzel bir cip. Geç önüne fotoğrafını çekeyim" diyorum.

Biraz dolandık, tekrar kilisenin önüne geldik, 30-40 dakika kadar süren gösteri sona ermiş, herkes dağılmıştı. yola devam ettik.

Bir butiğin önündeki mankenlere giydirilen pantolonlara dikkatinizi çekerim. Genç kızlar bu daracık, strech pantolonları giyiyor ama, kalçaları görünmesin diye uzun bir tunik ya da pardösü giyerek, hicap kurallarını yerine getiriyorlar.

Isfahan'daki Ermeni mahallesi Jolfa'nın sokak tabelası.

Jolfa mahallesinde bir güneş saati.

200 metre kadar yürüdük ve yönümüzü Zayendeh Nehri'ne çevirdik. Köşedeki bir parkın önünde dev bir heykel. Çamurdan çömlek yapan usta heykeli. İran'da heykel sanatına önem veriliyor olmalı. Parklarda, meydanlarda çok sayıda güzel heykel gördük

Heykelin hemen arkasından girdiğimiz park. Türkiye'deki gibi spor yapabilecek aletler konulmuş. Parka girerken okuldan çıkan 3-5 genç, "Hello", "Where are you from?" diye seslendi. Yabancılara ilgi çok.

Bu parkta biraz dinlendik. Ben boş bir kanepeye geçip birazcık yattım, Karşımızdaki kanepede de genç sevgililer elele oturuyordu. Bir süre sonra kalktılar.

İran'a gittiğimiz ilk gün, Gül'ün elini tutmakta tereddüt etmiştim. Acaba elele tutuşmamıza karışırlar mıydı?

Hayır, karışan olmadı.

Bundan cesaretlenip yürürken karımın omzuna elimi attım. Yine karışan yok. Sarıldım. Yine karışan yok. Az da olsa elele yürüyen İranlıları gördüm ama sarılarak yürüyen hiç kimseyi görmedim. Yollarda da parklarda da...

Zayendeh Irmağı'nın üzerindeki, ismini öğrenemediğim köprünün üzeriden,
ırmak kenarındaki parkta çektiğim metal bir heykel.

Isfahan caddelerini sevdim. Birbirini dik kesen ana caddeler ve aralarda küçük sokaklar. Hem de
olabildiğince yeşil. Tahran'daki kadar yoğun trafik ve hava kirliliği de yok. Yani daha az...

Yürümeye devam... Ara sokağın birinde bu kubbeyi gördüm. Küçük bir cami ya da mescit. Tadilattaydı. Avlusuna girip, göz gezdirdim. Minaresi de yok. Zaten her caminin minaresi yok İran'da.

Bu arada bir not: İran'da günde 5 değil, 3 vakit ezan okunuyor. İkindi ve yatsı ezanları okunmuyor. Bu vakitlerdeki namazlar da diğerleriyle birleştirilerek kılınıyormuş. İranda ezan okunan camilerin hoporlörlerinden cızırtılı, yüksek, rahatsız edici sesler çıkmıyor.

Cuma namazları da her kentte yalnızca bir camide kılınıyor. Kentin merkezinde, büyük, gösterişli, tarihi bir cami Cuma Camisi olarak belirlenmiş. Cami ve dışında toplanan binlerce kişi Cuma namazını birliktte kılıyor.

Cuma namazları aynı zamanda rejimin haftalık propaganda vakti. Vaazlarda rejimin istediği bilgiler veriliyor, propaganda yapılıyor.

Yürümeye devam. Yolda, ara sokakta küçük bir baharatçı dükkanı gördüm. Turistik çarşılardakinden ucuz olacağı düşüncesiyle, İran'ın ünlü safranından satın almak için içeri girdik. Küçük paketlerde, her biri 4,635 gramlık (5 gram bile değil) safrandandan iki paket aldık. Bir paket safran 32.000 Tümen. Yani 26 TL: Düşünün artık. Safran'ın kilosu 60 bin TL falan.

Bu arada, Abbasi Hotel karşısındaki İran Travel'e gidip, Şiraz otobüs biletlerimizi alalım dedik. Çünkü, sabah otelden çıkış işlemimizi yapıp, valizleri otelin emanet odasına koymuştuk. 00.15 otobüsüne binip, geceyi otobüste uyuyarak geçirecek, sabah erkenden Şiraz'da olacaktık.

İran Travel'e doğru giderken bir büfe (İran'da tekke dediklerini yazmıştım hani) önündeki adam selam verdi. Kısaca sohbet ettik. Kaşgayi Türkü imiş. İran'daki Kaşgayi Türkleri, bizim anlayabileceğimiz Türkçe'yi konuşamıyor. Ama bu arkadaş kamyonculuk yapıyor ve sık sık Türkiye'ye yük getirip götürüyormuş. Bu nedenle anlaşabildik.

Yola devam edip, İran Travel'i bulduk. Gece 00.15 seferi için Royal Safar şirketinin V.I.P. otobüsüne 2 bilet aldık. İsfahan-Şiraz otobandan 480 kilometre. 7 saatlik yolculuk için kişi başına 30 bin Tümen (24 TL) ödedik. Gece Kavel Terminali'ne gidip otobüse bineceğiz. Hareket saatinden 15 dakika önce terminalde olmamız istendi.

Bilet işini de hallettik. Bu arada yanımdaki Riyaller azalmıştı. Dolar bozabileceklerini söylediler. Ne kadar dedim 1 Dolar 32 bin Tümen dediler. Uzattığım Dolar'ı geri aldım, vazgeçtim dedim. Parayı cebime koymadan kadın görevli seslendi.

Sorry... Sorry...

Hesap makinesine 34.200 yazdı gösterdi. İran'a gellmeden Antalya'dan 35.000'e bozdurmuştum. O kadarcık fark olur. 100 Doları verdim, bir tomar Riyal aldım. Artık yavaş yavaş İran parasını çözmeye başladım. Mesela taksiye bindim ve 15 bin Tümen'e mi anlaştım. 1 adet 100.000, bir adet 50.000 Riyal uzatıyorum ediyor 15 bin Tümen.

Vakit epey oldu ve ben sabahtan bu yana çay içmemiştim. İmam Humeyni, eski adıyla Nakş-ı Cihan Meydanı'na da yakındık. Gül'e tekrar o meydana gidip, yanındaki çarşının iç avlusundaki çay ocağında çay içmeyi teklif ettim. Çayı pek sevmese de beni kırmadı.

Çayhaneye gittik, bir demlik çay söyledik. İki Alman, bir de İranlı 3 genç kız da çay içiyorlardı. Alman kızlar Couchsurfing sistemini kullanarak İranlı kızın evine "konak" olmuşlar. İranlı kız misafirlerini gezdirip, İngilizcesini ilerletiyordu. Münihli kızlar İstanbul'a da gelmişler.

Alman kızlardan biri öğrendiği 3-5 kelimeyi sıraladı:

Şerefe... Efendim... Teşekkür ederim...

Ben de bir şey öğreteyim dedim. Şerefe kelimesiyle aynıdır diye ekledim. İçelim, güzelleşelim...
Yeri gelip bir yerlerde kullanırlar mı, daha doğrusu akıllarında kalır mı bilemem :)

3 büyük bardak çay çıkan porselen demlik için 5 bin Tümen (4 TL) ödeyip, kalktık.

Bir gün önce bu çarşıdan biri eşime, diğeri kızıma 2 gümüş saat almıştık ama oğlumuz Ahmet Yiğit'e hediye almamıştık. Seyahatlerimizde gittiğimiz ülkelerde pek alışveriş yapmayız. Yaparsak da sadece çocuklarımıza çok küçük hediyeler alırız. Bu kez biraz tuzlu oldu ama oğluma "Baba yadigari" diyerek ömür boyu saklayabileceği bir hediye almak istedim.

Bir gün önce, harika işlemeli tavlalar görmüştük. Arka yüzünde santranç oynama alanı var. Ayrıca satranç figürleri de veriliyordu. Elişi, İran'ın tarihsel figürlerinin işlendiği çok güzel bir şeydi. Fiyatını sorduğumuzda 417 Dolar fiyat çekmişti. Almamıştım ama aklımda kalmıştı.

Aynı mağazaya gidip pazarlık yapacaktım ama giderken başka bir dükkanda aynı boy, farklı desenli tavla gördüm. Fiyatını sordum. Hesap makinesini çıkardı, Riyali Dolar'a çevirdi ve 320 Dolar dedi. Bir gün önceki dükkan 417 demişti. İranlılar iyi insanlar ama ticarette değil. Pazarlık da olmazsa olmaz. Zaten öğrenmiştik, ne fiyat teklif ederlerse yüzde 30-35 civarında indirim yaptıracaktık.

Aldığımız tavla bu değil, benzeri...
320 Dolar fiyat teklifine karşılık, elime kalemi aldım masanın üzerindeki kağıda 180 yazdım.

Ooooo dedi. Olmaz anlamında başını iki yana salladı.

Bu kez hesap makinesine 250 yazdı, gösterdi.

Bu kez ben başımı iki yana salladım ve 200 yazdım.

Bir kaç saniyelik duraksamadan sonra, hesap makinesinde sözüm ona 200 Dolar'ın kaç Riyal edeceğini hesapladı ve hemen "Okey" dedi.

Tüh dedim. Bu kadar kolay bu rakama düşeceğini bilseydim başında 150 dolar teklif eder, 1 Dolar dahi yukarı çıkmazdım. Neyse, öyle ya da böyle güzel bir hediye aldım. Benzer bir tavlayı Şiraz Havaalanı'nda gördüm, fiyatı 235 Dolar'dı, hem de bizim aldığımızdan biraz daha küçüktü. Ayrıca havaalanındaki mağazada pazarlık yapma imkanı da yoktu. Kendimizi teselli ettik. (Amaaan, kazıklandıysak kazıklandık. İran ekonomisine katkımız olsun.)

Tavlayı, baloncuklu ambalaj malzemesiyle hem de iki kat sardırıp, güzelce paketlettik. Otele gidip, emanetteki valize koyacaktık. Otel yakın ama tavla ağırdı. Taşımak istemedik. Taksiye yanaştık. Otelin adını söyledim, fiyatını sordum. 15 bin Tümen istedi. Hotel very near deyip, 10 bin Tümen teklif ettim. Taksici, one way diyerek, otele gitmek için dolanacağını anlattı. Neyse 12 bin Tümen'e anlaştık.

(Ben bu pazarlık işine iyi alıştım.)

Otele gelip, tavlayı emanet odasındaki valize yerleştirip, çıktık.

Çünkü bir gün önce Khaju köprüsü yanındaki alanda İran'ın en ünlü pop şarkıcısı Muhammed Esfahani'nin konseri oyduğunu öğrenmiştik. Gelmişken İran'ın en ünlü sanatçısının ücretsiz konserini izlemek istedik. Konsere daha vakit var.

Gül'e, daha önce kullandığımız caddeler yerine farklı bir caddeden gitmeyi teklif ettim. Tahminime göre, otelden çıkıp sağa değil, sola dönüp, ileriden sağa dönünce tam da Khaju Köprüsü'ne çıkabilirdik. Tahminim doğru çıktı.

Yürüdüğümüz ilk caddedeki dükkanların neredeyse tamamı, bebek-çocuk giysileri, oyuncak ve bebek arabaları satıyordu. Sağa döndük. Bu cadde çok hoşuma gitti.

Ağaçlı cadde 3'e bölünmüş, geliş-gidiş ve ortadaki geniş bölüm yaya yolu. Hem de çook geniş. Yaya yolunun iki yanına ise geliş ve gidiş olmak üzere iki ayrı bisiklet yolu yapılmış. Ortaya da kanapeler falan konulmuş. Mübarek yol değil, park...

Bisiklet yolunun birini küçük bir çocuk kullanıyor. Güvenle. Yanında anne-babası da yok.

Ortadaki yolu terk edip, sağdaki kaldırıma geçtik. Devlet kurumu olduğunu sandığımız binanın yola cephe parmaklıklarında yan yana çok sayıda tabela asılmıştı. Farsça ve İngilizce, Kuran ayetleri yazılıydı.

Nihayet, Khaju Köprüsü'ne geldik. Köprünün girişinde bir el heykeli.

Köprü, dünkünden daha hareketli. İnsanlar konser saatini bekliyor. Bu sırada yanımıza bir adam yanaştı. Türkçe, selamladı ve sizi bir kaç saat önce İmam Humeyni'de gördüm dedi. İran Türkü olduğunu belirterek, "Siz Azeri diyorsunuz. Biz Türküz" diyerek, Tebriz'e yakın Ardabil (Erdebil) şehrinde yaşadığını söyledi. Telefon numarasını, mail adresini verdi, bizimkini de aldı ve Facebook'tan bizi eklemek istediğini söyledi.

Facebook yasak değil mi, dedik. Yasak bile olsa giriyoruz karşılığını verdi. VPN değiştirerek, her ülkede yasaklı sitelere girilebildiğini biliyordum zaten.

Erdebilli Türk kardeşimizle sohbet ederken, başka Türkler de yanaştı. Boynumuzdaki fotoğraf makinesi zaten herkesin ilgisini çekiyor. Turistlerle hele de onların ana dili olan Türkçe diliyle sohbet etmek onlara ilginç geliyor.

Bizi Erdebil'e davet ettiler. Bir dahaki İran seyahatimizde davete icabet etmek üzere, adreslerini defterimize not edip vedalaştık.

Amacımız, Dr. Muhammed Esfahani konserin iizlemekti. Köprü çevresinde vakit geçirip, konser saatini bekledik. Konserden önce ortalık kalabalıklaşmaya başlayınca, sahnenin karşısına değil de, yan-arka tarafında, nehir kenarındaki alçak duvara oturmayı tercih ettik. Tam önümüzde dev ekran vardı. Sanatçıyı dev ekrandan görebilirdik.

Konser saati geldi. Önce Kur'an okundu. Sonra bir sunucu çıktı, protokolden bir-iki kişiyi sahneye davet etti. Konuşmalar falan...

Konser ve sanırım başka etkinlikler de var. Commomoriation Week (Anma Haftası) buradaki tarihi köprüleri yapan mimarları anmak amacıyla düzenlenmiş.

Konuşma aralarında da dev ekranlardan reklam mıdır, tanıtım filmi midir, bazı görüntüler yayınlandı. Mesela yukarıdaki çizgi animasyon sık sık ekrana geldi.

Muhammed Esfahani

Sıkılmaya başladım. Oturduğumuz duvar da çok rahat değil. Nihayet İran'ın en ünlü pop sanatçısı çıktı. İlk birkaç şarkı sıkıcı mı sıkıcı. Sonrakiler belki güzeldir ama oturduğumuz yerden de rahatsız olduk. 3 ya da 4. şarkıda hadi gidelim dedik kalktık ve köprü altındaki sokak şarkıcılarını dinlemeye gittik.

Konserini sonuna kadar izlemediğimiz Mohammad Esfahani aslında hekimmiş. İran Tıp Fakültesi'nden mezun olmuş ama doktorluk yapmamış. İranlı ünlü şarkıcı Mohammad-Reza Shajarian ve onun en iyi öğrencilerinden biri olan Ali Jahandar'dan müzik dersi almış.

Eveet. Köprünün yanındaki, ünlü sanatçının konserini bırakıp, köprünün altına sokak şarkıcılarını dinlemeye geldik. Yanılmış olmamalıyız ki, bizim gibi pek çok insan da ünlü sanatçının konserini değil, sokak sanatçıarının konserini dinliyordu. Kalabalığa karıştık. Duvar kenarına dizilip, hünerlerini gösteren sokak şarkıcılarını dinledik. İyi de ettik.

Köprüaltı şarkıcılarını dinlemek için BURAYI tıklayınız.

Vakit geçiyordu. Otele döndük. Valizlerimizi alıp, taksiye atladık, dooğru Kavel Otobüs Terminali'ne. Otobüsümüz, tam da bilette yazdığı saatte, 00.15'te hareket etti. Bu kez en önde değil, bir arka koltuklardayız. Hemen uykuya geçtik. 7 saat yolumuz var. Sabah erken Şiraz'da olacağız ve ertesi günü uyuyarak geçirmemek için otobüste uykumuzu alıp, günümüzü de gezmeye ayırmalıyız.

Gece otobüs çok sıcak oldu. Rahatsız oldum. Kalkıp şoförün yanına gittim. Klimayı çalıştırdı. Gece bir kez mola verdik. Sonra uykuya devam. Sabah 07.00'ye 5-10 dakika kala Şiraz'daydık.

25 Nisan Pazartesi: ŞİRAZ

İsfahan-Şiraz otobüsle gece yolculuğu sona erdi. Otobüsten indik. Valizlerimizi almıştık ki, sırt çantalı bir delikanlı selam verdi. Adı Hasan Yorgun (nüfus memurunun azizliğiyle Yurğun olmuş.) Kısaca tanıştık. O da 5-6 gündür ylollardaymış. Otele gideceğiz dedik, o çadırı sırt çantasında uygun bir yerde kamp kuracağını ve çadırda uyuyacağını söyledi. Ayaküstü sohbetin ardıdan ayrıldı. O yürüyerek çarşıya doğru gitti.

Biz yine Zafer Bozkaya'nın kitabına müracaat etmiş ve Arg Otel'i tercih etmiştik. Şiraz Otobüs Terminali'nde taksicilik biraz daha ciddi yapılıyor. Küçük bir gişeye gittik kadın görevliye Arg Otel'e gideceğimizi söyledik. 10 bin Tümen istedi. Verdik. Fişle birlikte, taksicilerin kimlik bilgileri ve fotoğraflarının olduğu kartı, sıradaki taksiciye verdi. Taksiye bindik, otele vardık.Taksiciyle ne pazarlık yaptık, ne para alışverişimiz oldu. O elindeki fişle akşama kadar kaç kez yolcu taşıdıysa ona göre hesabını alacak demek ki. Bu iyi bir yöntem. Hiç olmazsa kazıklandım, kazıklanmadım derdi yok.

Otele vardık. Resepsiyon ve lobi kalabalık. Alman turist grubu check out yapıyor. Resepsiyon görevlisi beklememizi istedi. Geçtik koltuklara oturduk. Bu arada Alman turistlerin bavulları, otelin önündeki tur otobüsüne taşınıyor. Gül fark etti. Ben de anında müdahalede bulundum...

Hooop, hooop... O valizler bizim...

Otelin meydancısı ortalıkta gördüğü tüm valizleri Almanların otobüsüne taşıyor. Gül'ün dikkati olmasa, bizim bavullar da Almanlar'ın otobüsüne konulacak, bir de bavul derdine düşecektik.

Almanlar'ın işi bitti. Sıra bize geldi. Resepsiyon görevlisi ancak saat 14.00'te otele giriş yapabileceğimizi söyledi. Bavulları emanete bırakıp, kent merkezini gezmeye çıktık.

Otel, turistik merkezlere ve tarihi çarşıya yakın. Resepsiyondan harita edindik ve yürümeye başladık. Hırdavatçıların falan bulunduğu caddeden yürüyüp, Vekil Pazarı denilen çarşıya girdik. Esnaf dükkanını yeni açmış,. temizlik ve düzenleme yapmakla meşgul. Tahran'daki gibi ama Tahran'dakinden daha güzel bir kapalı çarşıdayız. Burası da büyük ve birbirine bağlı sokaklardan oluşuyor. Çarşının içinde 5-10 dakika yürüdük ki, karşımızaü sabah Şiraz Otogarı'nda ayaküstü tanıştığımız sırt çantalı Hasan çıktı. Selamlaştık, çantası sırtında gezintiye çıkmıştı. Biz hiç olmazsa valizlerden kurtulmuştuk. Beraber gezelim dedim. Kabul etti. Önceliğimiz kahvaltı.

İran'da, Türkiye'deki gibi kahvaltı kültürü yok. Öyle mis gibi sıcak çıtır simit nerdeee... Poğaça, börek bulmak da imkansız. Bulsanız bulsanız, şekerli kurabiye benzeri bir şeyler belki bulabilirsiniz.

Gezinirken çarşıdan çıktık, fırın benzeri bir yer aramaya başadık. Yolumuzun üzerinde kaldırımda, teneke barakadan bir çaycı vardı. Çayı da ibriğe demlemiş. Biraz ileride bir fırın var ama bizim damak tadımıza uygun bir şey yok. Bir bakkaldan lavaşa benzer ekmek aldık. Çay ocağına döndük. Çayları söyledik ama Hasan lavaş değil de başka bir şey yemek istediğini söyleyip, çantasını bize emanet ederek, başka bir fırın aramaya çıktı. O gelinceye kadar biz kuru kuru lavaş yiyip çay içtik.

İşte çaycımız. Ortalık biraz dağınık, pis ama çayı bulduğumuza şükredelim.

Kaldırım çaycısı aynı zamanda nargile de veriyor. Bir adam geldi, büyük bir ciddiyetle nargile tüttürmeye başladı. Fotoğrafını çekme talebimi de geri çevirmedi. Biraz sonra Hasan geldi, o da bir şeyler yedi, çay içti.

Kahvaltımız (kahvaltı denirse tabii) bitince geziye başladık. Yeniden kapalı çarşıya (Vekil Pazarı) girdik.

Vakit geçtikçe çarşı hareketlenmeye başladı. Esnaf temizliğini bitirmiş, güne hazır. Müşteriler de pazara gelmeye başladı.

Dükkanlarda baharattan renkli kumaşlara kadar her şey var.

İranlıların dışı siyah olsa bile en azından içlerinin, evlerinin renkli olduğunun göstergesi değil mi bu kumaşlar?

Çarşı Şiraz ekonomisinin ve hatta bölge ekonomisinin kalbi.

Hanımlar sabahı zor etmiş olacaklar ki, erkenden damladılar çarşıya ve alışverişe başladılar.

Yıllar önce bir haberde İran'da kadın iç çamaşırı satan dükkanların iç çamaşırlarını vitrinlerde sergilemelerinin yasaklandığını okuduğumu hatırlıyorum. Hem Tahran'daki Bazaar-ı Buzurg'ta, hem de Şiraz'daki Vekil Pazarı'da bu haberin doğru olmadığını veya yasağın kalktığını ya da tavsadığını gördüm. Dükkanlarda sütyen ve kadın külotları tezgahlara ve duvarlara konulmuş sergileniyordu.

Biraz daha gezdik, bir iç avluya kafamızı uzattığımızda güzel bir çayhane gördük ve geziye devam ettik. Sonradan aklımıza oraya dönüp çay içmek geldi ama labirent gibi çarşının sokaklarında, biraz önce gördüğümüz çayhaneyi ve o avluyu bulamadık. Başka bir avluya girdik ve bu Kaşgayi Türkü amcayı gördük. Turistlere poz vererek para kazanıyor. Ben de fotoğrafını çektim. Uzattığım 1000 Riyül'i beğenmedi, 5 bin Riyal istedi.

Avlunun üst katında bir kafe varmış. Çıktık çay içtik ama maalesef yine sallama çay.

Kafenin yan tarafındaki bu el sanatları ustasının dükkanının önünden geçerken Hasan'ın bir şey dikkatini çekti. Bu ahşap lobutlar (İsmi başka bir şey ama hatırlayamadım) ile İran'ın geleneksel bir sporu yapılıyormuş. Zorhane diyorlar.
Bu lobutlar aynı zamarda güreşçiler ya da başka sporlarla uğraşanlar için antrenman aletiymiş. Hakikaten ağırlar. Vücudun önünde ve ardında sallayarak, kolları, omuzları güçlendiriyorsun.

İşte bununla ilgili bir video. İzlemek için BURAYI tıklayınız.

Gezmeye devam.

Çarşı içinde güzel bir bakırcı dükkanı,.

Ve Şah Çerağ mescidi. Şiiliğin İran'daki en önemli kutsal mekanlarından birisi burası. Kadınlar ve erkekler için ayrı girişleri var. Kadınlara eğer çarşafları yoksa, orada hazır bulundurdukları çarşaflardan veriyorlar. Kapıda bizi bir görevli karşıladı. Hasan'ın kocaman sırt çantasıyla içeri girmesi mümkün değil. Yan tarafta bir emanet odası var. Çantayı alıp numara veriyorlar. Aklımıza geldi. Hasan'la bu mescidden çıktıktan sonra gezerken de çanta burada kalabilir miydi? Sorduk. Elbette kalabilir dediler. Ne zaman almamız gerektiğini sorduk. Dilediğiniz zaman dediler. Meğer burası 24 saat açıkmış. Bu Hasan için bulunmaz fırsat. Çantasız gezip, gece çadırını kuracağı zaman çantasını gelip alabilir.

İçeri girince, diğer kapıdan giren Gül'ü gördüm. Bu kıyafetteydi.

Kapıda bizi biraz beklettiler ve az sonra elinde telsiziyle bu genç rehber geldi. Azeri Türkü. Hem Türkçe, hem mükemmel İngilizce biliyor. Bizimle birlikte, bir Alman, bir Fransız ve bir Hollandalı'yı da ekibe dahil edip, bizi gezdirmeye ve bilgi vermeye başladı. Az sonra kadınlar için de bir kadın rehber gelecek. Kadınlar ayrı yerden girip, ayrı bölümlerde ibadet yapıyor ve ayrı bölümleri geziyor.

Mescidin güzel bir avlusu var. Türkiye'de mescit denilince küçük bir ibadethane akla gelir ama burası kocaman bir külliye aslında. Cuma namazları da burada kılınıyormuş Şiraz'da.

Ayakkabılarımızı girişte dağıtılan plastik poşetlere koyup, yanımıza aldık ve içeri girdik. Rehberimiz Ali kah İngilizce, kah Türkçe bilgi aktarıyor. 12 İmam'dan, 7. İmam Musa'nın oğlu, 8. İmam Ali Rza'nın kardeşi Hazreti Seyyid Ahmed'in türbesi buradaymış. 835 yılında öldürülmüş ama mezarı 200 yıl sonra bulunmuş ve mezarının bulunduğu bu yere türbe ile mescid yapılmış,

Şah Çerağ, Işıkların Şahı manasındaymış. Şiiler içinçok ama çok önemli bir ziyaret merkezi. İçeri girdik. Namaz kılanlar, türbeye yüz sürüp gözyaşı dökenler var. İrandaki cami ve mescitlere girdiğimde bir şey dikkatimi çekti. Bir sandıkta, açık kahverengi, 4-5 santimetre çapında taşlar var. Namaz kılmak isteyenler bu taşlardan alıyor ve secdeye eğildiklerinde alınlarının halıya değeceği noktaya bu taşı koyuyorlar ve secde anında alınmları bu taşa temas ediyor. Namaz kılan herkesin 1 metre kadar önünde bu taşlar duruyor. Namaz bitince de alıp, sandığa geri koyuyorlar. Bu taşa secde taş ya da Kerbala taşı deniyormuş ve de bugün Irak topraklarında kalan Kerbela'dan getiriliyormuş.

Kadınlar ayrı bir bölümde ibadet ediyor.

Bu küçük kız da annesiyle birlikte ziyarete gelmiş. O da hicap gereği örtünmüş.

Mescidin ve türbenin içi küçük küçük yüzbinlerce belki de milyonlarca cam ayna ile süslenmiş. Renk renk ışıkların aksetmesiyle de müthiş bir görünüm oluşuyor. Adeta insanı büyüleyici bu ortamda türbeye yüz sürenleri, dua edenleri ve göz yaşı dökenleri görüyorum. Türbe ve mescid ziyaretini tamamlayanlar da arkalarını dönüp çıkmıyorlar, geri geri kapı dışına kadar gidip öyle çıkıyorlar.

İşte insanı büyüleyen ortam...

Rehberimiz Ali bize ilginç bir bilgi verdi. Tesadüfe bakın ki, bugün, burada türbesi bulunan Hz. Seyyid Mir Ahmed'in ölüm yıldönüymüş ve biraz sonra Ahmed'i anmak üzere bir tören düzenlenecekmiş. Hani Kerbela olaylarının yıldönümünde düzenlenen törenlerden. Erkekler sırtlarına zincirle vurarak, Kerbala'da katledilenlerin acısını yaşayacak, kadınlar da elleriyle sinelerini tokatlayarak, o acıyı hissedecekler.

Dün Ermeni Kilisesi'nde bir gösteriye tanık olmuştuk.. Bugün de böyle bir törene. Çok mu şanslıyız ne?

Bir gezgin için bulunmaz şeyler bunlar. Binayı, müzeyi, camiyi, kiliseyi herkes, her an görebilir ama yılda bir kez düzenlenen ve gezdiğiniz kentteki insanların yaşamlarında önemli yer tutan bayram, seyran, yas, anma, miting, gösteri gibi olaylara tanık ollmak herkese kısmet olmaz.

Seyahatlerimde hep arka sokakları görmeye önem vermişimdir.. Eğer kent meydanında geziyorsam da mutlaka gösteri, miting, protesto gibi toplumsal eylemlerin içine kadar girer, gözlem yapar, fotoğraf çekerim.

Şiraz gezi arkadaşımız Hasan Yorgun.

Ve rehberimiz Ali haber verdi. Tören başlıyor. Avluya çıktık. Asker (muhtemelen de acemi asker) oldukları belli erkeklerler siyah cübbeler giymişler, altlarındaki kamuflaj pantolon görünüyor. Ellerinde zincirler, kocaman bir davuldan verilen ritim sesi eşliğinde zincirleri sırtlarına vuruyorlar. Görülüyor ki, bu gösterinin eğitimi yapılmamış. Ritim ve vücut hareketlerindeki farklılıklar ahengi bozuyor.

100-150 kadar asker hoporlörden yayınlanan dua ve davuldan çıkan ritim sesiyle sırtlarını zincirleye zincirleye yürüyüp avluyu dolaştılar. Onların arkasından da yine bir bölük asker, aynı ritimle göğüslerine avuç içleriyle vurarak, Abbasi Halifesi Ma'mun'un adamları tarafından öldürülen Hz. Seyyid Emir Ahmet için gözyaşı döktüler. Geçit törenini izleyenler de sinelerini döverek, gözyaşları döküyorlardı.

Sırtını zincirle dövenlerin yanı sıra, bazı askerler de siyah renkli üzerinde yazılar bulunan bayrak ya da flamaları taşıdılar.

Bu grup asker de sinelerini döverek geçtiler.

Gül ve rehberi...

Yaklaşık 40 dakika süren törenin ardından bando takımıyla fotoğraf çektirdik.

Her çarşıda mutlaka baharatçı dükkanı var.

Şah Çerağ'dan çıkıp yürümeye başladık. Çok güzel bir sokak. Ancak sokağın her iki yanına bırakılan motosikletler güzel bir fotoğraf çekmemize mani oldular.

Vekil pazarının arkasında bir başka sokak.

Tarihi sokaklar,. adeta film platosu...

Derken bir hamam. Tarihi hamama giriş ücreti de 20 bin Tümen.... Zaten kapıdan kafamızı uzattığımızda içeride ne var ne yok gördük. Fotoğrafını çekip, ücret ödemeden çıktık.

İran kilimleri, halılarıyla ünlü. Dükkan önünde sergilenen kilimler, halılar.... Bir yandan da vakit geçiren esnaf.

İşte o hamamın girişi.

Bir başka kilimci dükkanı.

Ve burası da Kerim Han Kalesi. Bir diğer adı da (Arg-e Shiraz.) Tamamen tuğladan örülmüş kalenin bu burcuna dikkat edin. Aşağıda (5 fotoğraf sonrası) bir diğer fotoğrafta daha iyi göreceksiiz ki, Kalenin 4 köşesindeki burçlardan, önünde fotoğraf çektirdiğimiz bu burç, aynı İtalya'daki Pisa Kulesi gibi eğik. Hem de baya baya eğik. Sonradan düzeltmek istemişler ama beceremiş olmalılar ki, öylece bırakmışlar.

Kentin tam ortasındaki bu kale, savunma amacıyla yapılmış ve bana göre çok da güzel yapılmış. Şah zamanında bir ara cezaevi olarak da kullanılmış. Kalenin etrafı geniş, hatta bir tarafı park. Bir kaç da heykel var.

İran halısı, kilimi çok ünlü ya... İşte bunu simgeleyen bir heykel. Adam rulo haline getirilmiş kilimi sırtlamış; afacan mı afacan bir çocuk da adamın omuzuna çıkmış, kaydırak oynuyor. Bu yüzden halıyı kaldırmakta güçlük çeken adama Gül ve ben yardımcı olduk :)

Kalenin çevresini yürüyerek geziyoruz. Derken 20-25 çocuk. Başlarında da öğretmenleri. Hangi amaçla buradalar bilmiyorum ama aynen bizdeki gibi ergen gençleri zaptetmek kolay değil. Öğretmenlerini takmıyorlar ve hemen her şeyi makaraya almak, şamata yapmak için hazırlar. Bildikleri bir kaç İngilizce sözcükle sohbet edip, fotoğraf çektirdik.

Fotoğraf makinemi, Hasan aldı. İran'da trafikte çok dikkatli olmak gerektiğini yazmıştım ya... Dikkatimizi hala dağıtmadık ve yolun karşısına Gül ile birlikte geçerken, birbirimizin elini tutup, dikkatlice geçiyoruz.

İşte Pisa Kulesi gibi eğik olan burç. Demek ki, kalenin etrafındaki turumuzu tamamladık ve başladığımız yere döndük.

Önümüze turizm bürosu çıktı. Hasan, nerede çadır kurup geceleyebileceğini sordu. Biz de müzeler hakkında bilgi aldık. İşte Şiraz'daki müzeler ve bahçelerin açılış-kapanış saatleri ve giriş ücretleri.

Kerim Han Kalesi'nin eğik kulesi önünden son fotoğraf.

Turizm bürosunun ardından, konaklayacağımız Arg Otel'e yürüyoruz. Otele giriş işlemimizi yaptırıp, oradan İrem Bağları'na gideceğiz.

Yolda gördüğümüz bu Mercedes marka kamyon hala çalışıyor.

Otele giriş işlemlerimizi yaptırıp, otelin önünde taksi beklerken, beyaz bir otomobil durdu. İran'da sarı ve yeşil taksilerin yanı sıra, vatandaşlar da özel otomobilleriyle taksicilik yapabiliyorlar. İrem Bağları'na gideceğimizi söyledik ve 10 bin Tümen'e anlaştık. Çok ama çok güzel bir park. Park ama girişi ücretli. Burada da İranlılar 3 bin, hariciler (yabancılar veya turistler) 20 bin Tümen ödüyor. Hasan, İran seyahatinden önce Farsça çalışmış. İranlı gibi gişe önüne gidip, 3 bilet aldı. 9 bin Tümen ödedik. Fakat kapıdan girişte, bilet kontrolü yapan adam yemedi. Hasan'ı değil ama bizim İranlı olmadığımızı fark etti. Bu biletler olmaz dedi. Döndük, Gül ve kendim için 40 bin Tümen ödeyip 2 bilet aldım. Fakat bu kez Hasan'dan hiç bilet istemediler. Sanki o bizim rehberimizmiş gibi o ücretsiz girdi içeri.

Hasan sağlık personeli. Sırt çantalı gezginlerden. Backpacker olarak adlandırılan sırt çantalı gezginler, paraları olmadığından değil ama mümkün olan en az maliyetle en çok ülkeyi, şehri gezme konusunda kararlıdırlar. Otellere para vermezler, çadırda kalırlar ulaşıma para vermezler, otostop yaparlar. Eğer genç olsaydım mutlaka tek başıma sırt çantamla uzun bir seyahate çıkmayı çok isterdim.

Not: Tahran, İsfahan ve Şiraz'daki parkları, yeşil alanları görünce, Tükiye'de şehirciliğin, belediyeciliğin bu konuda sınıfta kaldığını rahatlıkla söyleyebilirim. Hiç bir belediye başkanı, kentindeki, kişi başına düşen yeşil alan miktarıyla övünmesin. İran gibi bir coğrafyada, o iklimde öylesine geniş, güzel parklar, yeşil alanlar yapmışlar ki, imrenmemek elde değil. Caddeler de öyle. Caddelerin her iki yanı ve ortadaki refüj yemyeşil ağaçlarla donatılmış

İrem Bağı hakikaten güzel. Şırıl şırıl sular akıyor ve gölgeler serin mi serin. Ama, gün bitmeden daha çok gezmek lazım. İranlı iki genç kız selfie yapıyor. Hasan'dan fotoğraflarını çekmelerini istediler. Kızlar şen şakrak, cilveli mi cilveli. Hasan otoğraflarını çekip, yanımıza geliyordu ki, "Hasan bize bakma, bu kızlarla arkadaş ol, belki evlerine davet ederler"dedim. Sözüm ona espri ama hiç de belli olmaz. Çünkü İranlılar'ın "Bize gidelim" daveti çok yaygın. Hasan bir anlık tereddütten sonra geri döndü, kızlarla konuştu ama o kızlar da turistmiş. Yerli turist. İran'ın başka bir şehrinden gelmişler ve kalabalık bir grupla geziyorlarmış. Nitekim o grubu az sonra gördük.

İrem Bağları'nı da gezdik....

Hasan bir yandan geziyor, bir yandan da şarjı tükenmekte olan telefonuna sık sık bakıyor. Çünkü Şirazlı Couchsurfingerler ile haberleşiyor. Yazıştığı Couhsurfingcilerden biriyle Azadi Park'ta buluşmak için sözleşti. Hep beraber İrem Bağları'ndan çıkıp 2 kilometre kadar yürüyerek, Azadi Park'a gittik. Gül hemen kendini çimenlerin üzerine attı. Hasan telefonunu şarj edeceği bir yeri ararken, genç bir kız ile bir kadın telefonla konuşa konuşa bize doğru geliyor. Hasan'a işaret ettim. Buluşacağı Couchsurfinger bu kız olmalı. Nitekim doğruymuş.

Tanıştık. Genç kız Şeyda Karamed. (Shayda Karamad.) Şeyda 23 yaşında. Tiyatro oyuncusu. Çok iyi İngilizce biliyor. Kaşgayi Türkü ama Türkçe konuşamıyor. Yanındaki annesi Feriba Sohrabi.

Not: İran'da kadınlar evlendiklerinde kocalarının soyadını almıyor. Babalarının soyadını kullanmaya devam ediyor ama çocuklar babalarının soyadını alıyor. Bu yüzden anneler ve çocuklarının soyadları farklı oluyor.

Feriba Hanım, 1 aydan beri Türkçe kursuna gidip, atalarının dilini öğreniyormuş. Epeyce de ilerletmiş. Zaten, bir çok kelime ortak...

Feriba Hanım örnek verdi.:

Mesela siz kaş diyorsunuz biz gaş diyoruz. Siz tuz diyorsunuz biz duz diyoruz.

Bu benzerlikler var ama birbirimizle ana dilimizi konuşarak anlaşabilmemiz mümkün değil.

peki, kaşgayi veya kaşkayi sözcüğünü bir yerden anımsıyor olabilir miyiz?

Evet doğru hatırladınız. Bu bir otomobil modeli. Nissan, SUV tipi modeline 8-10 sene kadar önce Qashqai ismini vermişti.

İşte o Qashqai , Kaşkayi Türklerinden geliyor.

İran'ın Güneydoğusu'nda Şiraz çevresinde yaşayan Kaşkayi Türkleri'nin büyük bölümü hala göçebe olarak yaşamlarını sürdürüyor. Yazları Şiraz'ın yaylalarında, kışları da Basra Körfezi ovalarında hayvancılık yapıyorlar. Göçebe ve gezgin ruhlu olduklarından, Nissan SUV tibi aracına onların adını vermeyi uygun görmüş.

Şiraz'da çokça karşılaştığımız Kaşkayi Türkleri'nin ana dilleri Kaşkay Türkçesi. Dini inançları Müslüman Şia.

Not 2: Dini inanç demişken bir gözlemimi de aktarayım. İran'da özellikle de eğitimli gençler arasında ateizm hızla yayılıyor. Dinini, mezhebini sorduğumuz bir çok genç, "Şia'yım ama sadece kökenim öyle. Ben aslında ateistim" diyebiliyor.
İran'ın kuzeyindeki kentlerde ne kadar çok Azeri Türkü gördüysek, güneyde de çok sayıda Kaşkayi Türkü ile karşılaştık. Kaşkayiler. İran'da Azeri'lerden sonra en büyük ikinci kalabalık Türk nüfusuna sahipler.

İşte göçebe Kaşkayi Türkleri'nden adını alan Nissan Qashqai

Yayıldığımız çimlerin üzerinde sohbet koyulaştıkça koyulaştı. Gül ve ben Feriba Hanım ile Türkçe konuşuyoruz. Hasan ile Şeyda (Yeşil başörtülü) İngilizce sohbet ediyorlar. Az sonra yanımıza Şeyda'nın oyunculuk yaptığı tiyatronun yönetmeni de (Sol başta) geldi.

Bugün epey yol yürüdük. Çok gezdik, çok yer gördük ama yorulduk. Biz geceyi Arg Otel'de geçireceğiz. Hava kararmak üzere ama Hasan'ın nerede yatacağı hala belli değil. Sırt çantası Şah Çerağ'ın emanet ofisinde kaldı. Dert değil. Nasılsa 24 saat açık. Dilediği saatte gidip alabilir.

Biz izin istedik. Otele dönüp yatacağız. Yarın da Persepolis'e gideceğiz. Hasan Şeyda ve Feriba Hanım ile kaldı. Biz Gül ile kalktık. Vedalaştık.

Önce bir lokantada yemek yedik. Yanımızda İran Riyali azalmıştı. Bir döviz bürosu sorduk. Meydan-ı Şahadet yani Şehitler Meydanı'nda döviz bürosu (İranlıların deyimiyle sarraf) varmış. Baktım yanımda taksiye verecek kadar dahi İran Riyali yok. Var zannediyordum ama sonradan dikkatlice baktım ki, 100.000 Riyal zannettiğim banknotlar meger 10 bin Riyal imiş. 2 adet 10 bin Riyal bizim paramızla 2 lira bile etmiyor. Otobüse binelim istedikb. Sorduk ki, iki aktarma gerekiyormuş. Yürümeye karar verdik.

Şık bir caddede 30 dakika daha yürüdük. Bir döviz bürosu bulduk. 50 Dolar ile 100 Euro uzattım. Döviz büfesinin sahibi nereli olduğumuz sordu ve TL yok mu dedi. Var dedim. 100 Euro yerine 400 TL uzattım, bir tomar Riyal aldım.

Çıkışta kavşakta taksi durağı gördüm. Taksicilere yarın bizi Persopolis'e kaça götürebileceklerini sordum. Aralarında konuştular birisi 70 bin Tümen istedi. Hesap ettim. 56 TL falan. 60-65 kilometrelik yolu götürecek ve geri getirecek. Çok değildi ve bu kez pazarlık etmeye lüzum görmedim.

Şoförden telefonunu istedim. Yarın kahvaltıdan sonra otelin önüne çağıracaktık. O birisine telefon etti. Telefonda, Türkçe konuşan arkadaşı vardı. Onun tercümanlığıyla, tekrar teyitleştik ve telefon numaralarını kaydedip, bizi ertesi gün Persepolis'e götürecek taksiciyle Arg Otel'e geldik.

Taksicinin istediği ücret çok değildi ama yine de resepsiyondaki görevliye sorayım istedim. Persepdlis'e taksi ücreti ne kadar diye sordum.

Görevli., kendilerinin de sabah 08.00'de Persepolis'e tur düzenlediklerini, kişi başı 30 Dolar'dan 60 Dolar'a Persepolis'e yol+rehber+giriş bileti ücretinin yeterli olacağını, taksiyle gitmemiz halinde 35 Dolar taksi artı 20 Dolar bilet ücreti ödeyeceğimizi, aradaki 5 Dolar'ı da rehberlik hizmetine saymamız gerektiğini anlattı.

Biz taksiyle zaten 25 Dolar'a anlaşmıştık ve ayrıca da sabah 08.00 bizim için çok erkendi. Çünkü çok yorgunduk. Bir gün önce de İsfahan-Şiraz otobüs yolculuğu yapmıştık. Biraz geç kalkıp uyumak istediğimizi söyledik. Resepsiyonist saatini gösterdi, sabah 08.00'e daha 10 saat var, uyursunuz dedi ama bizi ikna edemedi.

Sabah Persepolis'e gideceğiz. Akşama da Tahran uçağına yetişeceğiz.

Erkenden yattık.

YANIBAŞIMIZDAKİ UZAK KOMŞUMUZ: İRAN (İKİNCİ BÖLÜM)

2016-05-11T18:05:00.001+03:00

22 Nisan 2016 Cuma : İSFAHAN

Yazının üçüncü bölümüne geldik. Dikkatli okurlar fark etmiş olmalı. Gezi Notları'nın başlığı, Yanıbaşımızdaki Uzak Komşumuz: İran olmasına rağmen başlık konusuna henüz girmedik.

Ne demek yanıbaşımızdaki uzak komşumuz.

Evet öyle. İran bizimle komşu. Suriye'den sonra en uzun sınırımız İran ile. Tam 529 kilometre ortak sınırımız var İran'la.

Peki komşu olmamıza rağmen neden uzağız birbirimize? Kökeni yüzyıllara uzanan ortak tarihi geçmişimiz var. Kimi zaman savaşmış, kimi zaman dost olmuşuz ama hep yakın olmuşuz daha düne kadar.

Biliyor musunuz, Türkiye'den sonra en çok Türk'ün yaşadığı ülke hangisi? İran tabii. Kimilerine göre 80 milyonluk İran nüfusunun yüzde 52'si Türk. Bu rakam abartılı olabilir elbette. Diğer yazılı kaynaklara göre de 80 milyonluk İran nüfusunun 25-35 milyonunu Azeri Türkler, Kaşgayi Türkleri, Türkmenler oluşturuyor.

Cumhuruyet'in ilk yıllarında, Mustafa Kemal Atatürk ile İran Şahı Rıza Pehlevi'nin dostluğu hep bilinir. Atatürk Türkiye'de ulusalcı ve laik bir rejim kurmuştu. Şah da İran'da ulusalcı, laik ve de antikomünist bir rejim inşa etmişti. Bu durum 1 Şubat 1979'da Şah Muhammed Rıza Pehlevi'nin devrilmesine dek sürdü. Anayasal monarşiden şeriat devletine geçilmişti.

İran Şahı Rıza Pehlevi'nin Türkiye ziyaretinde Gazi Mustafa Kemal Atatürk ile konuşmasını izlemek için BURAYI tıklayınız.

Gazi Mustafa Kemal Atatürk, İran Şahı ile

Sonradan İran'daki şeriat rejiminin Türkiye'ye ihraç edilmesi çabalarına tanık olundu. Türkiye'de, başta gazeteci Uğur Mumcu olmak üzere kimi aydınların katledilmesinde İran'ın parmağı olduğu iddiaları gündeme geldi.

Uğur Mumcu'nun katlinden sonra, yüzbinlerce kişi gibi ben de "Mollalar İran'a" sloganı atmıştım. İşe bakar mısınız, sonradan İran'a gitmek için herkesten çok heveskar oldum. Gerçi, bir dönem "Komİnistler Moskova'ya" sloganını atanlar da herkesten önce Moskova'ya akın etmişlerdi. Kimin peşinden gittilerse artık (!)

Her ne olduysa Türkiye-İran ilişkilerine oldu ve komşu iki ülke arasına mesafe girdi. Bu yüzden İran Türkiye'nin hemen yanıbaşında olmasına rağmen uzak komşuları arasında yer alıyor bir süredir.

Bana göre, her iki ülke siyasal ve mezhepsel meseleleri bir yana bırakıp, ekonomi başta olmak üzere, eğitim, bilim ve askeri alanda işbirliğine girse, bölgede çok güçlü bir potansiyel haline gelir.

Neyse, politikaya daha fazla girmeden gezi notlarına dönelim.

Tahran'ı bitirdik. Bugün İsfahan'a doğru yola çıkacağız. Kahvaltımızı yaptık. Resepsiyondan bizim için 20 bin Tümen'e (16 TL) taksi çağırdılar. İsfahan otobüsüne gitmek için Arjantin Meydanı'ndaki şehirlerarası otobüs Terminali'ne gideceğiz. Tahran'da ülkenin güney- kuzey-doğu ya da batısındaki şehirlere gidecek farklı otobüs terminalleri var. İsfahan otobüsleri Arjantin Meydanı'ndaki Beyhagi Bus Terminal'den kalkıyor.

Saat 11.50'de terminaldeydik. Hemen önümüzde 12.00'de hareket edecek otobüs duruyordu. İran'da şehirler arasında sefer yapan farklı firmalar ve farklı kalitede otobüsler olduğunu okumuştuk. Bu otobüste de V.I.P. yazıyordu. Konuştuk, otobüsün rahat olduğunu söylediler Neredeyse yatak haline gelen koltukları ve ayaklarımızı üzerine koyup uzatabileceğimiz ayaklıkları gösterdiler. Deri koltuklar yer yer yıpranmıştı ama fena da değildi. Yaklaşık 6 saat sürecek yolculuk için kişi başı 27 bin 500 Tümen (22 TL) ödedik. Gül'ün otobüs yolculuklarında midesi bulandığı için en öndeki iki koltuğu istedik, boş olmalı ki verdiler. Gündüz yolculuğu yapacak, yolu seyrede seyrede gidecektik.

Saat 12.00'de kalkması gereken otobüs 12.20'de hareket etti. Bu gecikme İran için normalmiş. Otobüsler hep saatinden 20-25 dakika geç hareket edermiş. 20-30 yıl önce Türkiye'de de öyleydi. Şimdi bir düdük çalıyor ve tüm otobüsler tam vaktinde arka arkaya hareket ediyor Türkiye'de.

İsfahan'a gideceğimiz otobüs ve muavini.

İran'da otobüs şoförü ve muavin (host-hostes kavramı yok daha orada) Türkiye'deki gibi özel üniforma giymiyor. Günlük kıyafetleriyle iş başındalar. Muavin, yolculuğun başında bir paket dağıttı. İçinde iki-üç çeşit biskivü ve kek ile meyve suyu olan o kadar. Başkaca servis yok taaa inene dek. Ben içmedim ama sanırım arkada bir dolap var ve dileyen oradan suyunu kendi alıyor. İsfahan-Şiraz otobüsünde de, yolculuğun başında üçü bir arada paketlenmiş bir küçük muz, salatalık ve kividen oluşan bir paket dağıtıldı.

Otobüs Tahran kent merkezinden neredeyse 40 dakikada çıkabildi. Trafik öğle saati olmasına rağmen yoğundu. Şehri çıktık, bir süre gittik sağımızda solumuzda çöl emareleri görünmeye başladı. Daha sonra da tamamen çölün ortasından geçtik.

Kent merkezinden çıkışımız, yoğun trafikte epey zaman aldı.

İran'da otobanlar çok yaygın. Binlerce kilometre otoban var. Gerçi asfalt-zemin kalitesi çok iyi değil. Küçük hendek ve tümsekler arada sırada otobüsü ve yolcuları hoplatıyor. Otobanlar insan ve yaya trafiğinden tamamen arındırılmış da değiller. Azami hız otomobiller için 120 km. Yollarda çok az sayıda akaryakıt istasyonu ve dinlenme tesisi var.

İsfahan'a Royal Safar (Sanırım otobüsleri en lüx firma bu) firmasıyla gidiyoruz. 3 saat kadar sonra mola verdik. İran'da otobüs mola verdiğinde tüm yolcular inmek zorunda. Otobüs kilitleniyor çünkü. Uykusu olan uyumak istese, ııhh... Saçma bir uygulama.

Otobana çıkmamıza az kaldı. Trafik yoğunluğu azalıyor.

Mola yerinde fast food ile başka yiyecek-içecek üniteleri var. Fena değil ama tuvaletleri temiz sayılmaz. Dinlenme tesisinin hemen dışında duvar kenarına, gölgeye kilimlerini sermiş kadın yolcular, yanlarında getirdikleri yiyecek-içecekleri tükettiler.

İran'da otomobillere de otobüslere de maşin (machine) diyorlar. Küçüklüğümde dedem-ninem de otobüslere makine derdi.

İsfahan'a 150 kilometre kala lastik patladı. Sürücü hafifçe sendeleyen otobüsü iyice sağa çekti ve gerekli güvenlik önlemlerini almadan tamire giriştiler. Yaklaşık 1 saat sürdü bu durum. Dolayısıyla 6 saatlik yol, 7 saate uzadı. Tahran çıkışındaki kavşaklarda tütsü yapan bir adam ile çocuk vardı. Şoför 3-5 bin Riyal verip de otobüsü tütsületseydi lastik falan patlamazdı. Bir nevi sigorta yani tütsü... Şaka tabii... (Tütsü meselesine 2. bölümde değinmiştim.)

Neyse. İsfahan'a vardık ama gün de bitti bitiyor. Taksiciler etrafımızı sardı. Zafer Bozkaya'nın İran Gezi Rehberi kitabından işaretlediğimiz bir iki otelin adını verdik, taksiciler kitapta adres yazmadığından nerede olduğunu bilemedi veya bilememiş gibi yaptılar. İnternete girip adresini bulalım dedik, internet çok yavaş. Sonunda taksici kendi tanıdığı Safavi Otel'e götürdü bizi. Kayıtlarda 4 yıldız geçiyor ama bence 3 yıldız düzeyinde, Tahran'daki Hafez Otel'den biraz daha iyice. Bize iki ayrı oda gösterildi biri 80 diğeri 60 dolar. 60 dolar olanı tercih ettik. Daha doğrusu 65 Dolar olan odanın fiyatını pazarlıkla 60 Dolara indirdik. Biz giriş işlemlerimizi yaparken, bavullarımızı resepsiyona kadar taşıyan taksi şoförünün, gitmemek için oyalandığını fark ettim. Biz odamıza çıktığımızda, sanırım otelden komisyon aldı.

Odaya yerleşikten sonra hemen dışarı çıktık. İstikamet, ününü çok duyduğumuz Si-o-Se-Pol köprüsü. Yani 33 sütunlu tarihi köprü. 15 dakika yürüyerek Zayendeh Irmağı'na geldik. Sağa dönüp 15 dakika kadar daha yürüdük ve Si-O-Se-Pol Köprüsü'ne ulaştık.

İsfahan’ı ortadan ikiye ayıran Zayendeh Irmağı üzerinde 6 tarihi köprü bulunuyor. En tanınanı da Si-O-Se-Pol Köprüsü. Farsça 33 sütunlu köprü demekmiş. Bir adı da Allahverdi Han Köprüsü. Köprüyü yapan mimarın adı. 1602 yılında inşa edilen köprü İsfahan'ın simgesi haline gelmiş ama ben Khaju Köprüsü'nü daha çok sevdim. (Neden Khaju'yu daha çok sevdiğimi, bir sonraki bölümde anlatacağım.) Si-O-Se-Pol Köprüsü 300 metre uzunluğunda ve 14 metre genişliğinde.

Zayendeh Irmağı'nın Si-O-Se-Pol Köpüsü'ne yakın kıyılarındaki mesire alanları gece saatinde cıvıl cıvıl. İranlı aileler, yanlarında getirdikleri kilimleri çimlerin üzerine sermiş piknik yapıyorlar. (Mangallı piknik değil.) Nargile içenler, hatta çimlerin üzerine çadır kurup, geceyi burada geçirmeye hazırlananlar var. İran'da parklarda çadır kurup ailece geceyi geçirmek pek yaygınmış.

Gayet güzel ışıklandırılmış tarihi köprüyü yürüyerek geçtik. Karşı tarafta dolandık. Acıkmıştık da. 2 gün üst üste evlere davetli olduğumuzdan kebapçıya gidememiştik. Çevreye bakındık, kebapçı falan yok. Nihayet bir pizzacı gördük. Domino Pizza. Spesiyal pizzalarını yedik, Coca Cola Zero içtik. Yanımızdaki masada oturan ve sevgili olduklarını sandığım genç çift pizzanın yanında alkolsüz bira içtiler. ABD ve kapitalizmin simgesi sayılan Coca Cola ile Pepsi İran'da satılıyor. Ama ne zamandan beri bilemiyorum.

Pizzacının yanında bir de dondurmacı vardı. İki ayrı penceresi var dükkanın. Birinden parayı ödeyip siparişini veriyor; fişini ve sıra numarasını alıyorsun. Diğer pencereden ise sırası gelenin siparişleri teslim ediliyor. Bankalardaki sıra numarası veren numaratörlerden koymuş dondurmacı iyi mi? Buna rağmen de kaldırımda kuyruk oluşmuş. Dondurmacının önüne lüks otomobiller sıralanmış.

İran'da gece hayatına daha sonra kısaca değineceğim ama burada şu cümleyi etmeme izin verin. Diskoteklerin, alkollü içki satan mekanların olmadığı İran'da gençler ne yapsın? Ya ev partilerinde geceye akıyorlar, ya da dondurmacı dükkanlarında sıra bekliyorlar. İstanbul'da eskiden sevgililer muhallebicide buluşurlarmış ya, öyle işte.

Dondurmacıda aklım kaldı ama bunu ertesi geceye bırakıp, tekrar köprüyü geldiğimiz yöne doğru geçerek, otele doğru yürüdük. Gece vakti olmasına rağmen Zayendeh ırmağı kenarı hala cıvıl cıvıl. 15 dakika yürüyüp, ırmağa dik inen caddeye sapınca ortalık biraz sakinleşti. Hatta epeyce tenhalaştı. Gül tedirgin oldu. Ama İran'ın hırsızlık-kapkaç gibi suçlar bakımından Türkiye'den güvenli olduğunu okumuştum. Gerçi Tahran'dan İsfahan'a gitmeden İranlı dostlarımız İsfahan'da daha dikkatli olmamızı tembihlemişlerdi.

Neyse; tenha caddedeki yürüyüşümüz de bitti ve Hotel Safavi'ye ulaştık. 7 saatlik otobüs yolculuğunun ardından Si-O-Se-Pol ve çevresindeki 4 saatlik gezinti bizi yormuştu. Odamıza çıktık ve uyuduk.

Not 1: Sırası gelmişken İran'a seyahat planlayıp, güvenlik endişesiyle erteleyenlere mesajım olacak. İran'da endişe edecek hiç bir şey yok arkadaşlar. Hırsızlık-kapkaç, cinayet ve benzeri kriminal olaylar bakımından İran Türkiye'den; bana kalırsa bir çok Avrupa ülkesinden daha güvenli. Tek dikkat etmeniz gereken, trafik ve hava kirliliği... Ama siz yine de benim gibi tedbiri elden bırakmayın. Paranızı bir kaç cebe bölün. Çalınırsa hiç olmazsa bir bölümünü kurtarmış olursunuz.

Not 2: İran'da döviz büroları var. Sarraf deniyor bu ofislere. Dolar, Euro ve TL bozdurabilirsiniz. Bazı işyerleri Riyal yerine doğrudan Dolar, Euro ve TL de kabul edebilir.

İran'e seyahat etmek isteyenler için bir not daha: İran'a seyahat edebilmeniz için sahip olmanız gereken tek şey pasaport. Hangi renk olursa olsun, İran Türk vatandaşlarına vize uygulamıyor. Havaalanındaki pasaport polisleri de Avrupa ülkeleri, özellikle de Alman pasaport polisleri gibi suratsız değil. Hemen damgayı basıyorlar. Yani Tahran'a, Türkiye'den herhangi bir şehirden bir diğerine gider gibi gidebilirsiniz,. Uçak seçeneğinin yanı sıra, İstanbul'dan otobüs ve tren seferleri de var.

Not 4: Turlarla gitmek yerine bizim gibi bireysel seyahati tercih ederseniz, İran Gezi Rehberi kitabından ya da internetten bulduğunuz otellerden rezervasyon yaptırabilirsiniz. İngilizce bilmiyorsanız dahi, resepsiyonda Türkçe bilen birini bulmanız büyük ihtimal. Otel rezervasyonu yaptırmadan İran'a gittiyseniz de meraklanmanıza gerek yok. Dışarıda kalmazsınız. Hiç bir şey olmasa da yolda, parkta karşılaştığınız İranlılardan biri mutlaka size "Hadi bize gidelim. Bizim konağımız olun"diyecektir. İranlıların "konakseverlikleri", Türk konukseverliğinden çok çok ileride.

İşte Elaha Hanım ile Nida... Çay içerken tanıştık, 1 ya da 1,5 saat sonra evlerindeydik.
Bizde kalın diye ısrar ettiler ama otelimiz vardı, gerek görmedik.

Kadınlara özel not: İran'a yalnız gitmek isteyen kadınların da çekinmesine gerek yok. Onlar da başlarına herhangi bir şey gelmeden, İran kentlerini dilediklerince dolaşabilirler. Kadınların tek yapması gereken, başlarını örtmek (Tamamen değil, yarım yeterli) ve ayaklarına pantolon giyip, kalçalarını örtecek tunik veya uzun gömlek türü bir şeyler giymek olacak. Haa, kadınlar kısa kollu değil, uzun kollu giymeli. Erkekler için uzun kol aranmıyor artık. Kısa kollu tişört ve gömlekle gezilebilir. Ama erkekler şort ve kapri türü şeyler giyemiyor. Sanıldığı gibi İran'da kadınların tamamı kara çarşaf giymiyor. Çarşıda, pazarda gördüğümüz kadırların yarısı, belki de yarıdan daha azı çarşaf giyiyor. O çarşaf da Türkiye'deki kara çarşaflar gibi değil. Kadınların yüzü tamamen açık. Hatta boyunları da.

Evet. İran'da kadınlar başlarını örtmek zorunda. İnançları gereği başını örten, ya da çarşaf giyenlere sözüm yok. Ama başını zoraki örten İran kadınları bu zarurete bir şekilde çözüm bulmuş. Dini bir simgesi olan başörtüsü denilen kumaşı öyle cilveli, öyle fettan, öyle esrik ve öyle isyankar kullanıyorlar ki, başörtüsü, şeriatî bir zorunluluk olmaktan, örtenin kadınsılığını ortaya çıkartan bir nesneye dönüşüveriyor.

Ve artık İran'da böşürtüsü giderek küçülüyor. Hatta hatta, başörtüsü mecburiyetine isyan eden kadınlar, sosyal medyada bir hareket de başlattılar. Twitter'de başlayan isyan hareketi giderek yayılıyor. Bu konuyu sonraki bölümlerde işleyeceğim ve ilginç fotoğraflar koyacağım.

İran'da başını örtmüş bir kadın. Muhtemelen turist ama bu tarz örtünmeye pek ses çıkartan yok.

Tarzları gayet modern ve şık değil mi? Başörtüsünü yakıştıran da iyi yakıştırıyor.

İran'da başörtülü bir kadın

İran'da çarşaflı bir kadın. Ayaktaki pantolona dikkat.

Beşinci Not: Suç, şeriat falan derken aklıma geldi. İran'da eğer tesadüf edersek, idam cezalarının infazını görmek istiyordum. Bu, pek çok kişiye itici gelebilir. Ama gazetecilik dürtülerim, böyle bir olaya tanıklık etmem için beni ikna ediyordu. Ama maalesef böyle bir olaya tanıklık etmem mümkün değilmiş. İdamlar öyle uluorta meydanlarda yapılmıyormuş. Cezaevi avlularında yapılıyormuş. Peki ya gazetelerde gördüğüm fotoğraflara ne demeli. Bir sürü insan kadın-erkek idamları izliyor. Onlar, suça maruz kalanların yakınları imiş. Fotoğrafları da devlet görevlileri çekip servis ediyormuş ki, ibret alınsın.

Haa, İran'da bir çok suçun cezası da hafifletilmiş. Mesela alkol kullanmanın cezası önceden kırbaçlanmak iken şimdi para cezası veriliyormuş.

Altıncı not: Bunu Tahran'daki Zehra Hanım bize aktardı. İran ceza kanunlarına göre, birisi evinize hırsızlık veya başka kötü niyetle girmiş olsa dahi, size fiziki bir saldırıda bulunmadıkça, ona saldırmanız veya öldürmeniz halinde ev sahibi olarak siz suçlu oluyorsunuz. Türkiye'de bu biraz daha farklı sanırım. Mesela hırsızı salonda öldürürseniz suçlu oluyorsunuz ama yatak odanızda öldürürseniz nefs-i müdafadan ötürü ceza almıyorsunuz.

23 Nisan Cumartesi: İSFAHAN

Sabah kahvaltıdan sonra, İmam Humeyni Meydanı'na (Nakş-ı Cihan) gitmek üzere yola çıktık. Meydan otelimize yürüme mesafesinde. Nakş-ı Cihan Meydanı (Cihanın nakşı, dünyanın nakşı) iken 1979'daki devrimden sonra adı İmam Humeyni olmuş.

İmam Humeyni Meydanı'nın hemen dibinde küçücük bir kafe: Tabelasına
bakar mısınız: Since 1804 yazıyor. Tam 212 senelik cafe... İnanılmaz.

Bu meydanın dünyanın en büyük meydanı olduğu iddia ediliyor. 1612 yılında 1. Şah Abbas tarafından yaptırılan bu meydan 512 metre uzunluğunda ve 163 metre enindeymiş.

Hakikaten, objektifim geniş açılı olmasına rağmen meydanın tamamını bir fotoğraf karesine sığdırmakta güçlük çektim. Burası Moskova'daki Kızıl Meydan'ın iki katı kadarmış. Meydanda 10-15 kadar fayton, müşteri buldukça tur atıyor. Bu faytonlar aynı 1975'ten önce Antalya'da şehir içi ulaşımda kullanılan faytonlara benziyor.

Meydanda faytonlarla gezinti yapabilirsiniz. Gereken tedbir alınmış ve
meydan at pisliği kokmuyor.

Meydan hakikaten kocaman: Türkiye'de niye böyle meydanlar yok?

Meydan 400 yıl önce polo oynamak için yapılmış. İmparator oyunu, meydana
tam hakim Ali Qapu (Ali Kapı-Yüce Kapı) adı verilen saraydan izlermiş.

Geniş meydanın çevresinde bir kapısı meydana, diğer kapısı iç koridora açılan yüzlerce küçük dükkandan oluşanr çarşı var. El sanatı atölyeleri, turistik eşya satan dükkanlar, halıcılar, sedefçiler, kilimciler, bir kaç sanat galerisi, koridora açılan bir kaç da küçük avlu var. Meydan ve çarşıyla ilgili Zafer Bozkaya'nın İran Gezi Rehberi'nde ilginç bilgi ve anekdotlar var. Bu yazıyı Gezi Rehberi tarzında planlamadığım için, tarihi, turistik yerler hakkında ayrıntılı bilgi vermek yerine, gözlemlerimi ve yaşadıklarımı aktarmak istiyorum.

Bizi buraya almadılar. Sanırım özel bir ibadet ya da tören vardı.

Gül Hanım'ın arayıp da bulamadığı bir çarşı. Renkli mi renkli. Derken küçük bir hediyelik eşya dükkanının sahibiyle tanıştık. Azeri Türkü. Kısa sohbetten sonra, bir şey satın alacaksanız pazarlıkta ben yardım ederim dedi. Ben olmazsam da ne fiyat isterlerse en az 20 faiz indirin dedi.

Tam da onun dükkanının karşısında gümüş saat, bileklik vs satan bir dükkana ilişti gözü Gül Hanım'ın. Önce bir, sonra iki gümüş saat beğendi. Biri kendine, diğeri Kızımız Gülden Deniz için. Az önce tanıştığımız Azeri arkadaşı çağırdık, onun yardımıyla pazarlık yaparak ve istedikleri fiyatın yaklaşık yüzde 65'ine saatleri satın aldık. Saatin birinin kordonu kısaltılacak, diğerinin pili değiştirilecekti. 15-20 dakika sonra tekrar gelmek üzere dükkandan ayrıldık.

Çayımız geldi ve tepsiyle ortaya konuldu.

Çayın yanında getirilen nebat şeker

Bu arada, çarşının içinden girilen küçük bir avludaki çayhaneyi gördük. Tahta sıraların üzerine oturduk, çay söyledik. Bir de Hollandalı çift vardı, onlar kahve içiyordu. Biraz sonra porselen demlikte ama demlik poşeti sarkıtılmış çay geldi. Saplı bardaklar, kıtlama şeker ve ayrıca nebat şeker. İran seyahatimiz boyunca şöyle, demleme güzel bir çay içmek kısmet olmadı nedense.

Bu fotoğrafa bakıp da, adamı iki eşli sanmayın. Muhtemelen sağdaki zayıf olan kızı.

Not 1: Faiz sözcüğü İran'da oran anlamında kullanılıyor. 20 faiz %20 demek.
Pazarı gezdik, bazı bölümlerde, bakır işlemeler yapan atölyeler vardı. Tık... tık... tık... tık... sesleri çarşıyı çınlatıyor. Sadece erkek değil, kadın ustalar da ellerinde çekiç, sürekli bakır işliyor. Bir kadın ustadan izin istedim görüntü ve fotoğraf çektim.

Bakır işleme ustası kadının çalışmasını izlemek için BURAYI tıklayınız

Kadın usta büyük bir maharetle çekicini kullanıyor. tıktık da tıktık...

Çarşıda yürürken bir Türk turist grubuyla karşılaştık. Rehber onları saat 17.00'ye kadar serbest bırakmış, çarşıda geziyorlar. Bireysel olarak geldiğimizi ve yalnız gezdiğimizi duyunca şaşırdılar. Şaşıracak bir şey yok aslında. İran zor bir ülke değil.

Bu arada, çarşıda gördüğümüz Bastani Restaurant'ta yemek için vakit geçirdik. Oyalandık. Ve acıktıktan sonra dışarıdan adeta küçük bir müze görüntüsü veren restauranta girdik. Geleneksel İran yemeklerini tadacağımızı umduk.

Restaurantın dekoru hakikaten güzel.

Ve restaurant adeta küçük bir müze gibi.

Restaurantın iç avlusunun ortasında küçük bir havuz ve havuzun etrafında
çok sayıda küçük taht. Ayakkabıları çıkartıp bağdaş kuruyorsun. Yere kağıt
sofra bezi seriliyor. Ve yemeğini sofra bezinin üzerinde yiyorsun.

Menünün en üstünde yer alan Şişlik istedik. Bildiğimiz pirzola imiş. Kuzu değil de danaydı sanki. Ya da koyun falan. Pirzolanın yanında yine safranlı bol pilav geldi. Ayrıca alkolsüz bira istemiştim, ama alkollü biranın tadını vermekten çoook uzak.

Menüdeki fiyatları 12.500'e bölünce TL karşılığını bulabilirsiniz.

Yemeğimizi bitirir bitirmez önümüze konulan adisyon. Hesabı
lokanta girişindeki resepsiyon tarzı deske ödüyorsunuz.

Yemeğe diyeceğim yok. Ama daha yemek henüz bitmişti ki, ellerimizi yıkamak için lavaboya bile gitmeden hesap pusulasını önümüze getirip, koymaları pek yakışıksızdı. Garsona yemeğin üzerine çay içeceğimizi, biraz dinleneceğimizi, hesap için acele etmemelerini söyledim.
Garson abi çay bizde bilmem ne kadar, burada içmeyin demez mi? Türkiye'nin gözünü seveyim.

Lokanya gelmiş kadınlar fotoğraf çektirme talebimizi geri çevirmedi.

Yemeğin yanında aldığımız alkolsüz bira.

Şişlik (Pirzola) safranlı pilav. 1 kişilik yemekle iki kişi doyabilir.

Komşu masaya ziyarete gittik :)
İnternette ya da başka kaynaklarda İran mutfağı ve kebapları üzerine methiyeler dizilen yazıları çok ciddiye almayın. Tamam kötü değil ama Adana, Hatay ya da Gaziantep'te kebap yedikten sonra İran'da hüsrana uğrayabilirsiniz.

Sanırım 1. Bölümde söz etmiştim. İran'da parklarda meydanlarda
çok sayıda heykel var.

İmam Meydanı ve yanındaki çarşının bir avlusu

İmam Meydanı'nın ortasında, isteyenlere ücretsiz diyabet (şeker) testi yapılıyor.

İsfahan'da geniş, ağaçlı caddeler.

Çarşının meydana bakan tarafı.

İran'da bisiklet ulaşım amaçlı olarak seyrek kullanılıyor ama bisiklet
sporu yapanların çok olduğunu biliyorum.

İran'da dağcılık ve trekking ise çok yaygın. Tahran yakınlarındaki
Damavend Dağı bir çok ülkeden dağcıları konuk ediyor.

Bu arada, ertesi gün akşam Şiraz'a otobüsle gideceğiz. Hem otobüs bileti, hem de Şiraz'dan Tahran'a iç hat uçak bileti alacağız. Abbasi Hotel karşısında İran Travel'e gitmemizi önerdiler. Tam çarşıdan çıkarken bir halıcı Türkçe selam verdi, çay içmeye davet etti. Adı Hüseyin Peygamberi, büyükçe bir halı mağazası var. Türk sandık ama Farsi imiş. İstanbul Kapalıçarşı'da 10 yıl kadar halıcılık yapmış. Çok iyi Türkçe konuşuyor.

Uçak bileti almaya gittiğimizi, dönüşte çayını içmeye geleceğimizi söyledik. Yürüyerek ve sora sora Abbasi Hotel'i bulduk. Karşısındaki İran Travel'e gireceğiz diye bitişikteki İran Air'e girmişiz. Mesele değil. Zaten bu şirketin uçak biletini alacağız. Uçuşa 2-3 gün kaldığı için biletler biraz tuzluya geldi ama Şiraz-Tahran arasındaki 900 kilometrelik yolu, otoban da olsa, otobüsle 14-16 saatte gitmek çok zor ve zaman kaybı olacaktı. Uçak biletine bir kişi için 235 TL ödedik. Önceden alınabilseydi, çok ucuza alma imkanı varmış.

Uçak biletinden sonra otobüs bileti sorduk, yandaki İran Travel'i gösterdiler. Acentedeki kadın görevli bize gereken bilgileri verdi ve bilet ücretinin 27 bin 500 Tümen olduğunu ve yarın gece 00.00'da otobüs bulunduğunu söyledi. Kavel isimli Otobüs Terminali'nden Royal Safar isimli otobüs firmasıyla gidebileceğimizi belirtti. Nedense otobüs bileti almayı bir sonraki güne bıraktık ama kadın görevli bize terminalin ismi, firmanın ismi gibi bilgileri hem Latin, hem Fars alfabesi ile küçük bir kağıda yazıp verdi ki, zorluk çekmeyelim.

Not 2: Bizim Arap Alfabesi olarak tanıdığımız alfabeye İranlılar Fars Alfabesi diyorlar ve Arap Alfabesi tanımının kullanılmasından hoşlanmıyorlar. Fars alfabesinde Arap alfabesinden 3 harf daha fazla varmış. Bizim "Eski yazı" dediğimiz Osmanlı alfabesi de aslında Arap alfabesine değil, Fars alfabesine benziyormuş. Tabii her ikisinin de kökeni aslında Arap alfabesine dayanıyor.

Not 3: Fars, Arap derken önemli bir konuya dikkatinizi çekeceğim... Arkadaşlar, İranlılar Arap değil... Türkiye'de her nedense çok sayıda kişi İranlılar'ı Arap sanıyor. Değil... Araplar farklı bir ırk, İranlılar farklı. İran'da yaşayanların büyük çoğunluğu Fars'tır. Osmanlı döneminde İranlılara (Acem) denirmiş. Hah işte, Acemler'in Araplarla ilgisi yok. Fars'ların kökeni Pars (Pers) sözcüğünden geliyor ve zamanla bozularak Fars'a dönüşmüş. Avrupa ülkelerine gittiğimizde biz Türkler'i de Arap sananlara ifrit olmuşumdur. İranlılar da kendilerine

Arap denilmesine ifrit oluyor.Ayrıca 80 milyonluk İran'da 25-35 milyon arası Azeri Türkü yaşıyor. Onlar da Arap değil. Türk onlan Türk... Türkmenler, Kaşgayı Türkleri'ni de katın. Ayrıca Kürtler de var.

Evet. Uçak biletimizi aldık, otobüs ile ilgili de bilgi edindik.

Tekrar yürüyerek İmam Humeyni Meydanı'na gittik ve bizi çaya davet eden halıcı Hüseyin Peygamberi'nin dükkanına oturduk. Çaylarımız geldi. İran'da çayın yanında bizdeki kesme şekerden farklı olarak, Erzurumlular'ın kıtlama dediği şekere benzer kaba şeker veriliyor. Biz çayımızı yıllardır şekersiz içeriz. Ama sehpada ayrıca, hardal rengine yakın bir renkte, patates cipsi inceliğinde ama patates cipsinden biraz daha küçük, akide şekeri tadında bir şeker vardı. Diyabetimi falan unuttum, 6-7 tane yedim.

İmam Meydanı'na farklı açıdan bakış ve İran polisinin ekip otoları.

Gözümüz bakırlarda mı kaldı ne?

İşte bu masa örtülerinden ikisi valizimize girdi.

Ali Qapu Sarayı girişi

Şekerleri yerken, sohbet de tatlandı. İran ve Türkiye turizmi, ABD, Rusya, Türkiye ve Suriye politikası, Türkiye'nin Rus savaş uçağını düşürmesi, ticaret, yatırım, İran'da yatırım imkanları dahil pek çok konuyu konuştuk. Peygamberi, Türkiye'nin Rus uçağını düşürmesi yüzünden, Türkiye'de pek çok esnafın iflas noktasına geldiğini, Recep Tayyip Erdoğan'ın Putin'den özür dilemesi gerektiğini söyledi.

Hüseyin Peygamberi'nin halıcı dükkanı

İran turizmi konusuna da değinen Peygamberi, Antalya esnafının kullandığı tabirle "kalitesiz turist" istemediklerini, "Öyle ağzı, burnu küpeli, sırt çantalı turist istemiyoruz" dedi. İran'da otellerin çok pahalı olmasına işaret ederek, İran'da otel yatırımının çok karlı olabileceğini anlattı.
Dükkanının hemen yanındaki Firuze Otel'e götürdü bizi. Görevliye rica etti bir odasını gösterdi. Odalar gayet güzel ve İmam Humeyni Meydanı'nın hemen 10 metre yakınında ve fiyatlar 50-80 dolar civarı. Lokasyon ve otelin temizliği dikkate alındığında, mesela bizim kaldığımız Hotel Safavi'den daha iyi gibi.

Hüseyin Peygamberi ile sohbet ettik, bazı görüşlerine katılmadık. Meydanı bir kez daha dolaştık ve taksiye 15 bin Tümen ödeyerek Khaju köprüsü'ne gittik.

Bu köprüde sokak sanatçılarının şarkılar söylediğini okumuştuk. Merakımız bu yüzdendi. Tam oldu. Işıklandırılmış tarihi köprünün altı, kubbe odalar halindeydi. Sesine güvenen, kendini göstermek isteyen genci-yaşlısı amatör sanatçılar sırayla şarkı söylüyorlardı. Sesleri gayet de güzel. Enstrüman yok ama eksikliğini de hissettirmiyorlar. Şarkıların nakarat bölümüne izleyiciler de katılıyor. Tam bir şenlik. Hatta bir ara İbrahim Tatlıses'in mavi mavi masmavi türküsünü Farsça söylediler.

İşte Khaju Köprüsü. Gece başka güzel.

Köprü gündüz başka güzel. Hem köprü, hem de nehirden akan suyu
regüle ediyor. Merdiven gibi basamaklarda da insanlar oturuyor

Köprünün alt katı da işte böyle iç içe geçmiş odalar dolu. Akşam bu gözlerden
biri mutlaka sokak şarkıcılarının konserine ev sahipliği yapacak

Tam da o günlerde, Esfahan Haftası dolayısıyla köprünün üst kısmı
kapalıydı. Ve bu durum turistlere izah ediliyor.

Khaju Köprüsü'nü Si-O-Se-Pol Köprüsü'nden daha çok sevmemin nedeni işte bu. Si-O-Se-Pol mimari açıdan daha görkemli ve daha ünlü olabilir ama Khaju diğerine göre daha canlı, yaşayan, eğlenceli bir köprü. İranlı sokak şarkıcılarını dinlemek, İran popüler müziğini dinlemek istiyorsanız mutlaka bir akşamınızı burada geçirin. Şarkıcılardan bazıları seslerini öyle güzel kullanıyor ki, sanki profesyonel bir opera sanatçısı var karşınızda.

İşte konser başladı.
Konser görüntüsünü izlemek için BURAYI tıklayınız

2. konser görüntüsünü izlemek için BURAYI tıklayınız

Uzun süre sokak sanatçılarının şarkılarını dinledik. Sonra yürüyerek köprünün karşısına geçtik. Irmağın diğer yakasını takip ederek ve iki köprü daha geçtikten sonra Si-O-Se-Pol Köprüsü'ne kadar yürüdük. Buralarda biraz daha gezindik. Köprü çevresi yine kalabalıktı. Yine piknik yapanlar, uzanıp yatanlar vardı. Taksiye binelim mi, binmeyelim mi, kararsızlığıyla yürürken, otelin yolunu yarılamıştık bile. Gül aynı caddede yürümekten bu kez endişelenmedi ve sanki yol daha kısa sürede bitti.

Khaju ve Si-O-Se-Pol Köprüsü arasında bir başka köprü.
Işıklandırılmış.

Yine çok yorulduk. Hemen yatıp uyumak gerek. Yarın sabah otelden çıkış yapıp, valizlerimizi otele emanete bırakacağız. Akşama kadar gezdikten sonra da gece yarısı Şiraz otobüsüne bineceğiz... Bugün de bitti.

Not 4: İran'da İbrahim Tatlıses çok tanınıyor. Ardından Sibel Can, Ebru Gündeş, Mahsun Kırmızıgül'ün isimleri söyleniyor. Elbette İran'da Türk televizyonlarının çok izlenmesi bunda etken.

Not 5: İran'da Türk televizyonları çok izleniyor dedim ya... Aslında İran'da çanak anten/uydu anten kullanmak yasak. Hatta bir kaç yıl önce karavanıyla İran'a giden bir arkadaşımın karavanının üzerindeki Neta uydu anteni söktürmüşler, İran'a girişine öyle izin vermişlerdi. Ama bu yasak da çoktaaan delinmiş ve yok hükmünde kalmış. Ne diyor eskiler bu duruma? Hatırladım: Keenlemyekûn...

Hemen her evin çatısında çanak antenler kabak gibi ortada. Sözümona yasak ama müeyyidesi yok demek ki... Ya da göz yumuyorlar. Bu nedenle, geçtiğimiz yıllarda Muhteşem Yüzyıl, Fatmagül'ün Suçu Ne, günümüzde de popüler olan tüm dizilerin yanı sıra evlilik programları ilgiyle izleniyor İran'da. İran'da Azeri Türkler'in yanı sıra, pek çok Farsi'nin de Türkçe konuşuyor olabilmesi biraz da Türk televizyonları sayesinde.

İşte o dondurmacı. Güzel meyveli dondurmaları var.

Si-O-Se-Pol Köprüsü...

Caddelerdeki büyük ışıklı tabelalarda (Megalight) reklamlar...

Çocuklar yaşadı. İsfahan'a sirk gelmiş...

BEŞİNCİ BÖLÜMDE ÇOK İLGİNÇ BİR OLAYA TANIKLIĞIMIZI YAZACAĞIM.
TAKİP EDİN LÜTFEN!
BEŞİNCİ BÖLÜM'ü okumak için BURAYI tıklayınız.

YANIBAŞIMIZDAKİ UZAK KOMŞUMUZ: İRAN (BİRİNCİ BÖLÜM)

2016-05-11T18:03:00.001+03:00

İran'a ilgim 1978-1979 yıllarında henüz lise öğrencisiyken başlamıştı. O dönem yeni tanıştığım sol siyasi hareket, İran'daki siyasi gelişmelerle yakından ilgileniyordu. Şah'a karşı muhalefete, muhalefetin içinde de işçilerin desteklediği sosyalist kimlikli TUDEH'e sempati duyuyordum. TUDEH'in dinamik gençlik ve militan gücünden yararlanarak Şah'ı deviren mollalar, ilk fırsatta TUDEH'i saf dışı bıraktılar, önderlerini hapsettiler.

Neyse konumuz bu değil. İran'a gitme düşüncesi aklıma 10-12 yıl önce girdi. Ancak bu ülkeyi görmek 2016'ya kısmet oldu.

İran'a seyahat fikri aklıma girdikten bu yana bu ülkeyle ilgili pek çok yazı okudum. İran'ın, Türkiye'den göründüğünden çok farklı bir ülke olduğunu okuduklarımdan öğrendim. Ancak gözlerimle de bunu görmek istiyordum.

Kullandığım kredi kartında uçuş milleri birikince, aklımdaki iki ülkeden İspanya mı, İran mı tercihimi İran'dan yana kullandım. Eşim de biraz tedirgin olmakla birlikte fikrimi destekledi.

İran'a seyahat için en uygun mevsimin ilkbahar olduğundan Nisan ayı için biletlerimizi aldık. Dolu dolu 8 günlüğüne İran'da Başkent Tahran'ın (Onlar Tehran denilmesini tercih ediyor) yanı sıra İsfahan (Esfahan kullanılıyor) ve Şiraz'ı gezdik.

Bir tur şirketine bağlı olmadan, bireysel bir seyahat planı yaptık. Hem internette okuyup, bilgisayarıma kaydettiğim önceki gezi yazılarından, hem de Zafer Bozkaya'nın İran Gezi Rehberi kitabından yararlanarak, kaba taslak bir program yaptık.

Hem kentlerin tarihi-turistik yerleri ve pazarlarını gezecek, hem de arka sokaklara bakarak, İranlıların yaşamları hakkında gözlem yapacaktık.

Yaptık da...

19 Nisan Salı günü akşamı İstanbul bağlantılı olarak Tahran'a uçtuk. Sabaha karşı İran saati ile (İran saati, Türkiye saatinden 1.5 saat ileri) 03.30 gibi Tahran İmam Humeyni Havaalanı'na indik.

Antalya-İstanbul bağlantı uçağı Sabiha Gökçen'e teker koyup aprona doğru ilerlerken, hemen arkamızda telefonla konuşan ve İranlı olduğunu tahmin ettiğimiz kadınla tanıştık. Adı Zehra imiş... Kızı ve damadı Antalya'da yaşadığından, 4 ay kadar Antalya'da kalmış, şimdi Tahran'a dönüyordu.

İstanbul-Tahran uçağında, yanyana oturduk ve kısa sürede kaynaşıp, sohbet ettik. Zehra Hanım'dan, internet ve kitaplardan okuduklarımdan çok daha farklı ve ilginç bilgiler aldık 3 saat süren Tahran yolculuğunda.

Tahran uçağına binmek için, beklerken Gül, 4-5 genç kadınla tanıştı. Başlarını örtmüş bekliyorlardı. Türkmenistanlı kadınlar da Tahran'a gidiyorlardı. Onların da ilk gidişiydi ve tedirgindiler. Daha uçağa binmeden başlarını örtmeleri gerektiğini sanmışlar öylece bekliyorlardı. İstanbul'da ev hizmetlerinde çalışıyorlarmış. Vize süreleri dolduğu için çıkış-giriş yapmaları gerekiyormuş. Tahran'a gidip, bir sonraki uçakla İstanbul'a geri döneceklermiş. Neden kendi ülkelerine değil de Tahran'a gittiklerini sordum. Kendi ülkelerine gidince, bir daha yurt dışına çıkmak için 5 yıl beklemek mecburiyeti varmış.

Uçağı beklerken bir kadın daha gördüm. Fiziği, giyim ve makyaj tarzı Banu Alkan'a benziyor. Derin göğüs dekoltesinden memelerinin üçte ikisi görünüyordu. Dudaklarını ameliyatla kalınlaştırmış. Aynı kadını Tahran Havaalanı'nda bavulları beklediğimiz bantın başında tekrar gördüm. Başını geniş bir tülbentle azıcık örtmüş, dekoltesini de bu tülbentle kapatıvermiş ama yırtık kot pantolonundan bacaklarının diz üstü kısmı azıcık görünüyordu. Giyimi pahalı ve gösterişliydi.

Tahran İmam Humeyni Havaalanı'nda, Zehra Hanım'ı eşi Behnam Bey karşıladı. Ayak üstü tanıştık. Onlar kentin başka bir bölgesine gittikleri için otelimize taksiyle gidecektik. Behnam Bey, taksi şoförüyle bizim adımıza pazarlık yaptı ve 80 bin Tümen (Toman veya Humeyni de deniyor) fiyat aldı.

İran'da hemen her mal ve hizmet alımında pazarlık şart. Hatta alışverişin olmazsa olmazı. Taksilerde taksimetre yok. Gideceğiniz yeri söyleyip pazarlık yapıyorsunuz. Ama taksiciler ve yabancı olduğunuzu fark eden esnafın sizi kazıklaması sıradan bir olay. Sıkı pazarlık yapmak şart. Dükkanlarda beğendiğiniz bir ürünü almak için, istedikleri fiyatın yarısını, hadi utanırsanız yüzde 60'ını teklif edin ama asla yüzde 70'inden fazlasını vermeyin. O kadar yani.

Bu arada İran para birimi IRR hakkında bilgi vereyim. İran'da resmi para birimi İran Riyali. Bol sıfırlı banknotların en büyüğü 1 milyon Riyal. Ama günlük hayatta Riyal yerine, banknotları üzerinde yazan rakamların en sağındaki 1 adet sıfır atılarak, Tümen veya seyrek de olsa Humeyni deniyor. Mesela 1 milyon Riyal'e 100 bin Tümen deniyor. Banknotların bir yüzü Arap Alfabesi ile yazılmış ama diğer yüzünde Latin alfabesi ve rakamları yazdığından parayı tanımanız kolay.

Bizim seyahatimiz döneminde 1 TL 12 bin 500 Tümen'e tekabül ediyordu.

Tahran'a 60 kilometre mesafedeki İmam Humeyni Havaalanı'ndan otele gidişimiz 80 in Tümen. 65 TL'ye tekabül ettiğinden Türkiye'ye göre ucuz Tahran'a göre normal bir rakam. Türkiye'ye dönüşte aynı yolu bu kez 60 bin Tümen'e 50 TL'ye anlaştık.

Not: İran'da iki ayrı havalimanı var. Biri Tepe-Akfen Grubu'nun (TAV) işlettiği ve uluslararası uçuşların gerçekleştirildiği İmam Humeyni (IKA) Havaalanı, diğeri iç hatlar ile Cidde, Medine ve Şam uçuşlarına açık Mehrabad Havaalanı.

İran'da taksi ücretleri Türkiye'ye göre ucuz ama sıkı pazarlık yapmanız gerekiyor. Kentte sarı ve yeşil taksilerin yanı sıra, özel araç şoförleri de taksicilik yapabiliyor. Ya yolda bekleyen veya el kaldıran müşterileri alıyorlar, ya da bağlı bulundukları Ajans'lar aracılığıyla, telefonla arayan müşterileri taşıyorlar Ajans'ın gönderdiği taksiler biraz daha ucuz oluyor. Mesela biz Tahran'da 4 saat sürecek kent turu için taksiyle 75 bin Tümen'e anlaştık ama gezimiz belirlediğimiz saatten fazla sürdüğü için 110 bin Tümen (90 TL) ödedik. Yani taksinin saati 20 bin Tümen (16 TL) civarı.

Nerede kalmıştık?

Sabah 03.30'da önceden telefonla rezervasyon yaptırdığım Hafez Otel'in kapısına dayandık. Şoför taksiden indi, kapı ziline bastı, az sonra uykulu gözlerle genç bir görevli kapıyı açtı. Şoför bavullarımızı taşımamıza yardımcı oldu.

Not: Hafez Otel adresi: Bank Allay. South Ferdowsi Ave. TeL: +9821 66 70 90 63 - 66 70 53 31 hotelhafez1@gmail.com www.hafezotel.net Resepsiyon görevlisi: İbrahim. (Otel İmam Humeyni Meydanı ve Türkiye Büyükelçiliği'ne yürüme mesafesinde)

Otele girişteki ilk izlenimimiz çok olumsuzdu. Sokak kapısından resepsiyonun olduğu 1. kata çıkışta merdivenlere serilen kırmızı yolluk pislik içindeydi. Günlerdir süpürülmemiş olmalıydı.

Otel temizliği konusunda hassas olan eşimi uyardım, sakın moralini bozma dedim.

Not: İran'da otelde konakladığınız sürece pasaportlar resepsiyonda tutuluyor.

Odaya girdik. 3 yıldız ayarındaki, geceliği 2 kişi için 70 dolar olan odamızdaki tuvalet alaturkaydı. Oda düzgün gibi görünüyordu ama merdivenlerdeki gibi pislik içinde olmasa da idare edecek kadar temizdi.

Aktarmalı 2 uçak yolculuğunun ardından 45 dakikalık taksi yolculuğunda yorulduğumuzdan hemen yatıp uyumak istedik. Ben yorganın içine girdim, eşim yorganın üzerine eğreti yattı. Çarşafın temizliğinden emin değildi çünkü. Ertesi gün yeni temiz çarşaflar istedik, hemen gönderildi.

Bu oteli seçmemizin nedeni, fiyatının bizim seyahat bütçemize uygunluğunun (İran'da oteller çok pahalı. 5 yıldızlı oteller 150 dolardan başlayıp 250-300 dolara kadar çıkıyor) yanı sıra, resepsiyondaki İbrahim Bey'in Türkçe bilmesiydi. Otelin patronu ile resepsiyondaki diğer görevli kadın da Türkçe konuşabiliyor. Gerçi sonradan gördük ki, Tahran'da pek çok kişi Türkçe konuşabiliyor.

Kahvaltı 07.00-10.00 arasındaydı ama biz uykusuz bir gece yolculuğu yaptığımızdan 11.00 gibi uyandık ve ilk işimiz, Turkcell sim kartlarımızı çıkartıp, yerine İran mobil telefon hattı almak olacaktı. Sorduk, öğrendik. Otelden çıkıp sola döndüğümüzde 150 metre kadar gittiğimizde, tam da Türkiye Büyükelçiliği'nin (Ferdowsi Caddesi No: 337) karşı kaldırımında bir büfede sim kart satılıyordu. Bizim büfe, Avrupalıların kiosk dediği kaldırımdaki bu küçük gazete bayiine İranlılar Tekke diyor.

Büfeciye durumu anlattık. Kartı verdi ama ayrıca telefona kontör yüklenmesi gerekiyordu.

Not: İran'da kontör yüklemenin adı şarj etmek. Telefonun bataryasının şarj edilmesine ne deniyor bilmiyorum.

Hem Gül, hem de benim telefon için aldığımız İrancell'in sim kartlarına 60'şar bin Tümen tutarında kontör yükledik yani şarj ettik. Bu işler için bize büfenin mülk sahibi (Büfeyi işleten başka kişi) Sefer isimli Azeri Türkü yardım etti. Tesadüfen oradaymış. Bir gün sonra Sefer'i bu kez Azadi Meydanı'nda gördük. Elinde fotoğraf makinesi turistlerin fotoğrafını çekiyor ve bu işten daha çok para kazanıyormuş. (Sefer tel: +98 912 316 36 04)

İrancell kartı aldığımız büfenin yanında döviz büroları var. Ayrıca kaldırımda seyyar dövizciler de çalışıyor. Bu seyyarlar koleksiyonerler için eski banknotlar (1970'lerin 50 TL'lik banknotunu da o tezgahta gördüm) ve toy (düğün) için demet demet sahte Riyal de satıyor. Toylarda yani düğünlerde havaya sahte para saçma adeti Türkiye'de de çok yaygınlaştı biliyorsunuz.

Tekrar otele döndük ve kenti gezmeye başlamak için plan yaptık. Yürüyerek yakındaki İmam Humeyni Meydanı'na gittik. Burada yaya trafiğine kapalı bir yola girdik. Siyah çarşaflı bir kadına Bazaar-ı Bozurg'u sorduk, kendisinin de oraya gittiğini söyleyip peşine takılmamızı istedi ve hızlıca yürümeye başladı.

Tam yürümeye başladık, sokakta kurulan bir platformda 4 sokak sanatçısının müzik yaptığını gördük. Durup dinlemek isterdik ama kadın hızlıca yürümeye devam ediyordu. Bir yandan da sohbet ediyorduk. Kırık bir Türkçesi vardı. Türk olup olmadığını sorduk. "Kort" dedi, "Kürt" diye düzelttik, onayladı. İran'da Kort sözcüğü kullanılıyor.

Kadın kaç çocuğumuz olduğunu sordu.

Bir kız bir oğlan dedik.

Bir kız bir oğlan, adını koydum Süleyman diye esprili ve kafiyeli bir tekerlemeyle karşılık verip, güldü.

100 metre kadar gitmiştik ki, kaldırım kenarında sıra bekleyen yeşil renkli 8-10 kişilik dolmuşa sıkış tepiş bindik, en arkaya oturduk. (Dolmuşlara kadın erkek karışık binilebiliyor.) Dolmuş ücretini ödememize izin vermedi. Bizimkileri de ödedi. Gerçi İran'da dolmuş, belediye otobüsü ve metro çok çok ucuz. Mesela metro 700 Riyal. (56 Kuruş).

3-4 dakika sonra dolmuştan indik. Bazaar-ı Bozurg'un büyük kapısına yakın bir noktada indik, O, çarşıdaki bir dükkana, evde yaptığı el ürünlerini satmaya gidiyormuş. Ayrıldık.

Bazaar-ı Bozurg. Yani Büyük pazar. İstanbul'daki kapalı çarşının daha büyüğü, çeşitli esnaf gruplarının bir araya geldiği arastalar halinde birbirine eklenmiş dev bir pazar. Mutfak eşyalarından giyim kuşama dek hemen her şeyin satıldığı binlerce dükkan var.

Bu pazar adeta İran ekonomisinin kalbi. Devasa bir ticaret hacmi olduğunu öğrendik. Pazardaki ticaretin büyük bölümünü İranlı Azeri Türkler'in kontrolünde olduğunu söylediler.

Bazaar-ı Bozurg'un dar sokaklarında kalabalıktan yürümek kimi zaman güçleşiyor. Bu sokaklara araç giremediği için dükkanlara mal sevkıyatı da 4 tekerlekli alçak el arabalarıyla yapılıyor. El arabaları çarşıda yürümeyi daha da zorlaştırıyor. Hamallar ve el arabalarına çarpmadan yürümek mesele.

Yaklaşık 200 yıllık tarihi çarşının sokaklarının uzunluğunun 10 kilometre kadar olduğu belirtiliyor. Tüm sokaklarını gezmemiz mümkün değil tabii. 1-2 saat kadar dolaşıp, girdiğimiz kapıdan çıktık.

Çıkışta tahminen 1000 metrekarelik bir meydan var. Meydanın iki ayrı ucunda, kalabalıkların toplandığını, bağırış çağırışlarla bir şeyler yapıldığını gördük. Merak ettik gittik. Ellerinde hesap makineleri ve telefonlar olan insanlar bir şeyler yapıyorlardı. Meydanın kenarında 50-60 santim yüksekliğindeki bir duvara oturmuş İranlıların kimi satranç, kimi tavla oynuyordu.

Yanaştık, derken biri Türkçe selamladı. Hemen sohbeti ilerlettik. Burası Tahran'ın bir anlamda ayaklı borsası idi. Bir grup insan altın, diğer bir grup da Dolar alıp-satıyordu. Bağırış, çağırış gürültü bu yüzdendi. Gürültüyle alışveriş yapan brokerlerin yanı sıra, kimi de kendi namına alım satım yapıyor olmalıydı.

Türkçe konuşan vatandaş, gürültüye ve orta yerdeki borsaya ve alım-satım yapanların zaman zaman birbirlerinin kafalarına, enselerine tokat atarak şakalaşmalarına bakarak, olayı küçümsememizi istedi.

Burada yüzbinlerce, hatta milyonlarca dolar alınıp satılıyormuş.

Tavla oynayanların da, kumar oynadıklarını, her bir oyun için ortaya 100'er Dolar konulduğunu söyledi. Düşünsenize, şeriat ülkesi İran'ın başkenti Tahran'ın göbeğinde aleni kumar oynanıyor.

BORSA GÖRÜNTÜSÜNÜ BURAYI TIKLAYARAK İZLEYEBİLİRSİNİZ

Borsa falan derken konuyu, bugünlerde ABD'de hapis hayatı yaşayan Ebru Gündeş'in kocası, eniştemiz Rıza Sarraf'a getirdim.

Rıza Sarraf'ı yakınen tanıyordu. Bu borsada birlikte aynı dönemde çalışmışlar.

Burada gördüğünüz şu kalabalığın içinde dolar-altın alıp satıyordu, Türkiye'de ünlü olana dek dedi.

Sarraf hakkında pek de iyi konuşmadı. Hatta araya mafya sözcüğünü de sıkıştırıverdi. Rıza Sarraf'ın dedesi zamanında amiral imiş. İran Devrimi döneminde mollalardan yana tavır almış. Dolayısıyla ilişkileri iyi. Bu bilgiler bana aktarılanlar. Doğruluğunu teyit edemedim elbette.

Sarraf'ın İran'da tutuklanan arkadaşı Babek Zencani'nin idam cezasına çarptırıdığını hatırlattım.

"Asamazlar" dedi.

Zencani, Mollalarla yakın ilişki içindeymiş, yaptığı yasadışı tüm işlerden mollaların pay aldığını, hatta onların adamı olduğunu, mafyanın içerisinde yer aldığını anlattı.

Tekrar iddialı tekrarladı: Asamazlar, asarlarsa kendi foyaları da ortaya çıkar.

Sohbetin ardından meydandan Gülistan Sarayı'nın da arkasına düşen trafiğe kapalı caddede gezindik. Baharatçılar, kuruyemişçiler, dondurmacılar... Bir de taze sıkılmış meyve suyu. Renk renk. Gül, yeşil renkli kavun suyu, ben havuç suyu tercih ettim. Kavun suyu 3 bin, havuç suyu 2 bin tümen. Kavun suyu çok tatlı, sevdik, başka yerlerde de içtik.

Meyve sularını içtikten sonra geze dolana yeniden İmam Humeyni Meydanı'na gittik. Sokak sanatçılarının konseri sona ermişti. Aynı yerde geçici olduğunu tahmin ettiğim 10-15 standlık küçük bir pazar yeri vardı. yiyecek-içecek satıyorlar. Önüne üzeri kilim örtülü sıralar konulmuş çayhaneye oturduk. Gül açık çay istediğini anlatmaya çalıştı. İran'da demli çay istiyorsanız por renk, açık çay istiyorsanız kem renk demelisiniz. Çaylarımız geldi, içerken, aynı sıraya sırt sırta oturduğumuz 50 yaşındaki Elaha (Diğer adı Kamer) kızı 23-24 yaşındaki Nida ve Nida'nın 3 yaşındaki kızı Yekta ile tanıştık.

Nereli olduğumuzu sordular ve kısa sohbetin ardından bizi evlerine davet ettiler. İran'da yeni tanıştıkları kişileri eve davet etmek sıradan bir olaymış meğerse ve mutlaka size "Bize gidelim" diye ısrar ediyorlar. Elaha ve Nida o kadar samimi bir şekilde bizi davet ediyorlar ki, kıramadık. Zaten İran kültürünü tanımayı, hatta İranlıların ev halini görmeyi çok istiyorduk. Çay paralarımızı da ödememize müsaade etmediler.

Siyah çarşaflar giymiş Elaha ve Nida'nın peşine takıldık. İmam Humeyni Meydanı'ndaki metro istasyonuna kadar yürüdük. Nida hemen gişeye gidip bizim için 2 bilet aldı. Kendilerinin aylık kartları varmış. İş çıkışı saati olduğu için metro çok kalabalık. Gül, Elaha, Nida ve küçük kız Yekta kadınlara ayrılmış vagona binecekti. Elaha Hanım bir erkeğe yanaştı ve beni ona emanet ederek Sadıkiye durağında inmeme yardımcı olmasını istedi. Tren geldi, ben erkekler tarafına, Gül, Elaha ve Nida kadınlara ayrılmış vagona bindi.

Sırt çantam da olduğundan vagonda fena sıkıştım. Adeta tost vaziyetinde seyahat ediyorduk. Kadınların vagonu ile aramızda, bel hizasında camlı bir paravan vardı. Fiziken ayrı vagonlardaydık ama vagonların arası neredeyse açık. Gül ve bizi evlerine davet eden kadınlarla neredeyse yanyana seyahat ettik. 7 durak yolumuz var. Sıkış tepiş yolculuk anında, meraklı gözlerle bana bakan İranlılarla sohbete başladım. İstanbul'u, Antalya'yı ve mesleğimi soruyorlar. Bu arada gazetecilik mesleğinin Azeri Türkçesi'ndeki karşılığını da öğrendim. Habernigar. Bundan sonra mesleğimi soranlara, habernigarım dedim. Yanımdaki 30 yaşlarındaki biri de habernigar imiş. Bugün kent merkezine dürbün (fotoğraf makinesi) satın almak için gitmiş. Fotoğraf makinesine dürbün denildiğini de öğrenmiş bulunuyorum.

Bu arada, belediye otobüsü ve metrolarda kadınlara özel vagon konusuna değineyim. Bu işin şeriatla falan ilgisi yok arkadaş. Kadınlara özel vagon ya da bölüm otobüslerde, metroda kadınlar için önemli rahatlık. Ben erkek olarak, o vagonda tostun içindeki kaşar gibi seyahat ederken zorlandım. Kadın vagonu da kalabalıktı ama o kadar değil. Kalabalık olsa ne yazar. O bölüme fordcular. tacizciler giremeyeceğine göre bir risk yok demektir. Haa... dolmuşta ya da şehirler arası otobüslerde kadınlara ayrı bölüm diye bir şey yok. Hatta şehirlerarası otobüslerde "bayan yanı" diye bir şey de yok. Eğer kadın itiraz etmezse, tanımadığı bir erkek ile yan yana koltuklarda 8-10 saat yolculuk yapabilirler.

Erkek taksi şoförlerinin araçlarına kadınlar binebilir. Öne ya da arkaya oturabilir. Ama kadın taksi şoförleri de var. İsteyen kadınlar bu taksileri de kullanabilir.

Metroda Sadıkiye durağında indik. Gideceğimiz yer Şehran. İranlı müstakbel ev sahibelerimizle birlikte bir taksiye bindik. 10kilometre kadar gittik ve eve geldik. Elaha 8 bin 300 tümen (7,5 TL) tutan taksi ücretini ödedi. Bana yine para ödetmediler.

Bizi evin beyi Hussein Esrafili karşıladı. Hüseyin Bey, muallim (öğretmen) imiş aynı zamanda da şair. Tam 27 kitabı varmış. Fakat bizimle oturup sohbet edemedi. Bir kaç gün sonra banttan yayınlanacak bir televizyon programının çekimine katılmak üzere evden çıktı. Programda şiirlerini okuyacakmış.

Elaha ve Nida eve gelince çarşaflarını çıkartıp, kıyafetlerini değiştirdiler. Başlarını açmadılar ama daha rahat kıyafetler giydiler. Ne de olsa evlerinde henüz bir kaç saat önce tanıştıkları yabancı bir erkek vardı.

3 yaşındaki Yekta'nın annesi Nida severek evlendiği eşinden ayrılmış; anne ve babasıyla yaşıyormuş. Bu arada İran'da son yıllarda boşanmaların arttığını da öğrendik. Ayrıca gençler evlenme konusunda da isteksizlermiş. Evlilik yaşı da 30'ları buluyormuş neredeyse. Haa İran'da çok eşlilik de yok ya da çok çok azmış. Çok eşli erkeklere "pis" diyorlar. Çok eşlilik toplumda kabul görmüyormuş.

Bir not daha: İran'da çocuk evlilik meselesi de yok sayılabilecek düzeydeymiş ve Türkiye'den bu konuda hayli ilerdeymişler. Elbette bu anlattıklarım istatistikler ve bilimsel çalışmalardan elde ettiğim bilgiler değil. Tanıştığım, sohbet ettiğim İranlılar'dan aldığım bilgiler. Dolayısıyla doğruluğuna yüzde 100 kefil değilim.

Neyse, Elaha Hanım Amerikan mutfaklı evde bazı hazırlıklara girişti. Nida ise bizi babasının çalışma odasına götürdü. 4 duvar kitaplar ve plaketlerle dolu. Babasının yazdığı bir kaç şiir kitabını gösterdi.

Bu arada, 21 Nisan, yani yarın İran'da babalar günü imiş. Nida bizimle karşılaştığı çarşıya babasına hediye almak için çıkmış. Bize babasına aldığı şık bir deri el çantasını gösterdi. Gül ile beraber Nida ve el çantasının fotoğrafını çektim.

Fotoğraf çekiminin ardından Nida, çantayı Gül'e verip "Kabulü mümkün değil" dedi.

Evet, İran'da çok duyacağınız bir cümle daha: Kabulü mümkün değil. Size bir şey hediye etmek istediklerinde söyledikleri bir cümle bu. Çok sık kullanılıyor.

Olur mu hiç, babana aldığın hediyeyi bize nasıl verirsin, biz kabul etmeyiz dedik. Bir-iki küçük ısrarlaşmadan sonra, elbette çantayı almadık. Nida da daha fazla ısrar etmedi.

Bir kaç gün sonra, gün boyu gezmek için kıran kırana pazarlık ettiğimiz taksici de, günün sonunda ücretini ödemeye sıra geldiğinde, parayı reddediyor gibi yapıp "Kabulü mümkün değil" demesin mi? Bu durum bir nezaket göstergesi elbette. Hakikaten, İranlılar'ın çok nazik olduğunu da söylemeliyim.

İkili ilişkilerde bu kadar nazik ve iyi insanlar olan İranlılar'ın ticarette bu kadar iyi olmadıklarını da not etmeliyim. Türkiye'ye dönüşte havaalanında 3-4 Türk işadamı ile tanıştım. Her birine sordum. Hepsi İranlılarla ticaret yapmanın güçlüğünden söz etti. Pazarlık ve para ödeme konusunda yaşadıkları sıkıntılardan yakındılar.

Konuyu dağıtmayayım: Elaha ve Nida hanımlar bir ara ayrı ayrı diğer odaya namaz kılmaya geçtiler. Namazın ardından evin hanımı Elaha veya diğer adıyla Kamer hanım bize yemek hazırlamaya girişti. Bizim oturduğumuz koltukların hemen önüne yere bir sofra bezi serip, reyhan, tere, pırasaya benzer başka bir otu ayıkladı, temizledi.

Not: maydanozun adı caferi.

Sofraya oturduk. Şık, Avrupai bir masa. Gümüş çatal ve kaşık. Nedense bıçak yok. Fırında tavuk, safranlı pilav, yeşillik ve şişe ayran. Hepsi nefis görünüyordu. Haa, İran'da ayran da bizdekinden farklı. İçerisinde kekik aroması, kokusu var. Ben beğendim. Gayet güzel.

Yemekten sonra teşekkür ettik; "selametle" yanıtını aldık. Elaha ve Nida içlerinden küçük bir dua okuyup, ellerini yüzlerine sıvadılar.

Not: İran'da vedalaşırken "Hüda hafız" deniyor. Yani Allah saklasın veya Allah korusun.

Evden söz edeyim. Diğer odalarını görmedim ama geniş salon. Acık mutfaklı. Salonun bir bölümünde günlük kullanım için modern tarzda kanape, koltuk takımı. Arka tarafta ise ağır bir klasik koltuk takımı ve yine klasik tarz ahşap saat ve dekorasyon malzemeleri. Perdeler sıkı sıkıya kapalı.

Evet. İranlı bir ailenin evini de görmüş olduk. Gerçi biraz zengin, ya da orta halli bir ailenin eviydi bu. Kirada 4 evleri varmış. Baba öğretmen ve şair, karısı ev hanımı. Nida da eşinden ayrıldıktan sonra çalışmak istemiş ama babası benim durumum senin geçimini sağlamaya yeter deyip çalışmasına izin vermemiş ve yanına almış kızıyla torununu.

Bu arada, Tahran'a kadar aynı uçakla seyahat ettiğimiz Zehra Hanım telefon etti. Yarın akşama yemeğe bekliyormuş.

Bakar mısınız şu işe? Ben ününü duyduğum İran kebaplarını yeme hayali kurarken, ilk gün bir evde., ikinci gün başka bir evde yemeğe davetliyiz. Yani ev yemeği yiyeceğiz. Olsun. Bu da güzel.

Saat 22.30 oldu ve evin erkeği Hüseyin Bey, tv çekiminden dönmedi daha. Müsaade istedik. Elaha Hanım Ajans'tan taksi çağırdı ve telefonda gideceğimiz adresi de belirtip, fiyatını aldı. Biz sokağa çıkıp taksiye binsek, pazarlık yapsak bile onların telefonla ajanstan aldığı fiyattan daha fazla ödemek durumunda kalırız.

Aşağı indik, taksi bizi bekliyordu. Vedalaşıp otele gitmek üzere ayrıldık. Elaha Hanım taksinin ücretini de ödemek istedi ama bu kez kesinlikle izin vermedik buna.

Tahran'da ilk günümüz renkli ve yoğun geçti.

Yarın, Azadi Meydanı, Milad Kulesi ve Derbent'e gideceğiz.

Haaa, bu arada Gül'ün İran'a gelirken yaşadığı tedirginlik sona erdi, rahatladı.

BÖLÜM-2

İran'daki ikinci günümüz. Tarih 21 Nisan 2016 Perşembe.

Gezimize devam edeceğiz.

Sabaha karşı Gül'ün hapşırık sesiyle uyandım. Müjde: Eşim hasta olmuştu. Nasıl olmasın. Tahran'ın havası o kadar kirli ki...

Tahran 16 milyonluk nüfusu ve çok yoğun trafiğiyle İstanbul'u aratır. Üstelik kullanılan yakıt kalitesiz benzin. İran'da binek otomobillerin tamamı benzinli Sadece kamyon ve otobüsler dizel yakıtla çalışıyor. Benzin ise çok kalitesiz. Otomobillerin eskiliğinin yanında kullanılan benzinin kalitesizliği yüzünden hava feci şekilde kirli. Üstüne bir de yine kalitesiz benzin kullanan onbinlerce motosikletin egzozlarından çıkan gazı eklediniz mi, durum vahim. Yaya yolunda yürürken ağzınız, burnunuz yanıyor. Tahran'da ağız ve burnunu maskelerle kapatmış çok sayıda insan gördük. Zaten hava kirliliğine bağlı hastalıkların yüksek olduğu söyleniyor. Daha sonra gittiğimiz İsfahan ve Şiraz'da hava kirliliği az da olsa var ama Tahran'daki kadar değil.

Bugün de tatil. İran'da perşembeleri yarım, cumaları tam gün tatil. Ama bugün Babalar Günü olduğundan perşembe de tam gün tatil. İran'da Hz. Ali'nin doğduğu gün Babalar Günü, Hz. Zehra'nın doğduğu gün de Anneler Günü olarak kutlanıyor. Babalar gününe Dede Günü veya Dede-Baba Günü denildiği de oluyor. Babalar günü hangi güne denk gelirse gelsin resmi tatil.

Hasta da olsak gezmeye devam edeceğiz. Kahvaltıdan sonra resepsiyondan bize taksi bulmasını istedik. İbrahim Ajans'tan bir taksi çağırdı. Azadi Meydanı, Milad Tower, Derbent ve Gülistan Sarayı'nı gezeceğiz. 4 saat süreceğini öngördügümüz gezi için otele gelen Nader 80 bin Tümen istedi. Çok bir para istemedi ama yine de pazarlık yapmadan olmaz. Kısa bir pazarlıkla ancak 5 bin Tümen indirim yaptırabildik. 4 saat boyunca 60 TL karşılığı 75 bin Tümen'e yaklaşık 70-80 kilometrelik bir tur atacağız. Otobüs, dolmuş ve metroyla bir günde bu dört yeri gezmemiz imkansız. Eğer mümkün olabilse, otobüs ve metroya çok olsa 10 bin tümen vererek, geziyi ucuza getirebilirdik.

Azadi Tower

İlk durak Azadi Meydanı ve Azadi Kulesi. Taksici bizi çook geniş bir göbeğin etrafında dolanan yolun kenarında indirdi ve kendisi de inerek, yolun karşısına geçmemize yardımcı oldu. Hani çocukların elini tutup yolun karşısına geçirir gibi.

Gülmeyin!

İran'da trafik o kadar yoğun ve şoförler o kadar kötü ki. Trafikte kuralsızlık bir kural haline gelmiş adeta. Bazen öyle hayret ediyorum ki; şerit değiştirmelerde tam şimdi çarpıştık derken, herkes bir şekilde kılpayı kurtarıyor. O kadar yoğun ve kaotik trafikte tartışan, kavga eden şoför görmediğim gibi fazla korna sesi de duymadım. Sanki insanların sinirleri alınmış. Ya da kavga etmenin cezası çok ağır olmalı ki, kimse dövüşmeye cesaret edemiyor.

Neyse, güzel bir peyzaj çalışması yapılmış meydanın ortasındaki anıta geliyoruz.

Sürpriiizzz: 16 milyonluk İran'da kiminle karşılaşsak iyi.

Bir gün önce bize İrancell kartlarımızı satan büfenin mülk sahibi Sefer...

Sefer bizi hemen tanıdı selam verdi. Azadi meydanında seyyar fotoğrafçılık yapıyormuş. Büfeyi kiraya vermiş, turistlerin fotoğrafını çekip, hemen karta bastırıp satarak, daha çok kazandığını söyledi.

Elimdeki Canon marka makineyi görünce, parayla fotoğraf çekmeyi teklif etmek yerine, "Verin makinenizi, fotoğraflarınızı çekeyim" dedi.

Bizi Azadi Tower'in fotoğrafının en güzel çekilebileceği açıların yakalandığı noktalara götürüp, çeşitli pozlar verdirerek, fotoğraflarımızı çekti. Hatta basmanın yasak olduğu çimlerin üzerine oturttu bizi. Uzaktan güvenlik görevlisi düdük çalınca,"Merak etmeyin. O bizden" diyerek, işine devam etti.

Ayakta, yürüyor gibi yaparak, ben oturmuş, Gül ayakta, Gül tek başına ve çimlere oturmuş şekilde pek çok fotoğraf çektikten sonra, Gül'e bomba teklifi yaptı:

"Başörtünü çıkar bir de böyle fotoğraf çekeyim."

Korktuk. Olur mu dedik.

Olur olur. Burası Azadi yani Özgürlük Meydanı. Başörtünü burada çıkartıp fotoğraf çektiremeyeceksin de nerede çektireceksin.

İkna olduk. Gül başını açtı. Sefer bir kaç kare fotoğraf daha çekti.

Tahran'ın göbeğinde, Özgürlük Anıtı önünde başı tamamen açık

Fotoğraf işi bitince kuleye doğru yürüdük. Sefer bildiklerini anlattı.

Meğer Şah döneminde burada bira içiliyormuş. Alkollü partiler düzenleniyormuş. Ayrıca gizli bir kapıdan, bir metroya ulaşılıyor ve bu metro dakikada 360 kilometre (saatte demek istedi sanırım ama bu da o dönem ne kadar mümkün dü bilemiyorum) süratle havaalanına gidiyormuş. Yani Şah, devrileceğini yıllar önce tahmin etmiş de kaçış planlarını hazırlamış... Doğru olabilir tabii. Bir şey diyemem.

İşte fotoğraflarımızı çeken Azeri Türkü Sefer

Tahran'ın önemli simgesi sayılan Azadi Tower veya başka bir deyişle Azadi Kulesi, çook ama çok büyük bir meydanın ortasında yer alıyor. Çevresi, 4-5 şeritli yollarla çevrili.

Bu anıt kule, 1971'de Pers İmparatorluğu'nun kuruluşunun 2 bin 500'üncü yıldönümünde Shahyad Anıtı olarak yapılmış. Aynı yıl Şiraz yakınlarındaki Persepolis Antik Kenti'nde de, Pers İmparatorluğu'nun kuruluşunun 2 bin 500'üncü yılı pek şaşaalı törenlerle kutlanmış. Şiraz gezisi bölümünde bu konuya değineceğim.

Anıt kulenin alt katında bir bilim müzesi, orta katlarında ise İran Tarihi Müzesi var. Asansörle en üst kata çıktık. Buradan tüm Tahran'ı görebildik. Hele anıtın bulunduğu Meydan-ı Azadi yani Özgürlük Meydanı tüm ihtişamıyla karşımızdaydı.

Kulenin alt katındaki sergi

Meydan-ı Azadi yüzbinlerce kişinin katıldığı gösterilere ev sahipliği yapıyor.

Bu fotogğraf, anıtın çevresindeki meydanın azametini daha iyi gösteriyor.

Kule'deki müzeyi bizimle beraber küçük öğrenciler de gezdi.

Kulede sergilenen bir resim. İpek halı dokuyucusu

Not: Azadi Tower'e çıkış için kişi başı 15 bin Tümen ödedik. Nedense İran'da müzeler, kuleler çok pahalı. Bir de turistlere farklı bilet uygulaması var. İranlılar'ın 3 bin Tümen'e girdiği müzeye hariciler yani yabancılar 20 bin Tümen ödemek zorunda. Gerçi bu uygulama Avrupa ülkelerinde de var ama burada çok canımızı sıktı bu durum.

Kuleden indik, Gül ile el ele tutuşarak, güç bela yolun karşısına geçip, bizi bekleyen Nader'in taksisine bindik.

Şimdi Miladı Tower'e gidiyoruz.

Milad Kulesi Azadi Kulesi'ne göre daha yeni. 2000 yılında yapımına başlanmış ve 2008 yılında açılmış. Kentin merkezinde ve her yerden görülebiliyor. Tam 435 metre yüksekliğinde. Televizyon-radyo vs vericileri için yapılmış ama sonradan turistik bir figür haline de gelmiş.

435 metre yüksekliğindeki kulenin 12'inci katındaki 315 metre yüksekliğindeki teras katına kadar çıktık. Asansör müthiş hızlı. Yüzlerce metreyi jet gibi bir kaç saniyede çıkıveriyor. Terastan tüm Tahran'ı, ve Tahran'ı çevreleyen karlı dağları izledik. Haa Tahran'da karlı dağlar (Elbruz Dağı) bir başka güzel. Yazmasam o güzelim dağlara haksızlık ederdim.

Milad Tower'dan karlı Elbruz Dağı'nın görünümü

Kulede bir de sürekli midir, geçici midir bilemem ama bir mumya heykel sergisiyle karşılaştık. İranlı şair Pervin başta olmak üzere ressam, bilim adamı, şairlerin mumya heykelleri gerçeğine çok yakın yapılmış ve sergileniyor.

Not: Yani demem o ki, bizim "Şeriat devleti" olarak algıladığımız İran'da heykeller günah denilip balyozla parçalanmıyor, heykellerin üzerine tükürülmüyor. Kentin bir çok parkı ve meydanında da gayet güzel heykeller sık sık karşımıza çıktı.

Okuduğumuz kaynaklar, Milad Kulesi'nin, Muhammet Rıza Hafizi (Yadman Sazeh İnşaat Şirketi) tarafından İran ve İslami geleneklerine göre doğu tarzı bir yapı olarak tasarlandığını yazıyor.

Not: Milad Kulesi'ne çıkış için kişi başı 35 bin Tümen (28 TL) ödedik. Çok pahalı değil mi? Bundan önceki Azadi Kulesi'nde Sürekli Basın Kartı'mı gösterip, geçersiz yanıtı alınca, sonraki müzeler veya anıtlarda kartımı göstermeye gerek duymadan paşa paşa biletimi aldım.

Kuleye çıkmadan önce taksici Nader bize 1,5 saat süre vermişti. Ancak süreyi aştığımızdan iki kez telefonla arayarak, nerede olduğumuzu sordu ama aslında acele edin demek istedi.

Kuleden indik, Nader bizi kapıda bekliyordu. Otoparka kadar 5 dakika yürüyüp taksiye bindik. Şimdi Derbent'e gideceğiz.

Trafik yoğun. Hele Derbent'e yaklaştıkça daha da yoğun. Derbent kentin kuzeyinde, Elbruz Dağı'nın yamacında dar bir kanyon. Ortadan suların aktığı, çevresinde restoran ve cafelerle turistik eşya satıcıları ve geleneksel reçel ve şekercilerin olduğu çok güzel bir mesire, gezinti alanı.

Derbent civarındaki, yani kentin kuzeyindeki mahalleler de zenginlerin oturduğu mahalleler. Üstelik bugün Babalar Günü tatili. Trafik bu yüzden daha kalabalık olmalı.

Trafiğin adeta durduğu kavşaklarda dilenenler, cam silenler, çiçek satanlar var. Aynı Türkiye'deki gibi. Ama farklı bir şey daha var. Bunu Türkiye'de görmeniz imkansız. Elinde küçük silindirik bir mangal ve telden yarım daire şeklinde sapı olan tütsü kapları. İçerisinde buhur yanıyor ve çocuklar salladıkça duman kavisler çizerek otomobillerin üzerine yayılıyor. Yani bu çocuklar, otomobiller ve içerisindekilere nazar değmesin diye tütsüleme işlemi yapıyor ve bozuk paralarla bahşişlerini alarak geçimlerini sağlıyorlar.

Arabaları tütsüleyen çocuk

Yoğun trafikten, sıkışıklıktan söz ederken tam da bu sırada Derbent yokuşunda, sağda park halindeyken yola çıkmak üzere direksiyonu sola kıran otomobil, içinde bulunduğumuz taksinin sağ arka kapısı ve sağ arka çamurluğunu yamultuverdi.

Taksici Nader indi, diğer aracın şoförü de... Kavga-tartışma başlayacak diye beklerken, her iki şoför, araçlardaki hasarlara baktılar, arabaları kenara aldılar, sessizce konuştular, evrak hazırladılar. Bu sırada beyaz gömlekli bir trafik polisi geldi. 2 dakika kadar da onunla konuştular. Tüm bunlar 10 dakika falan sürdü ve hiç bir şey olmamış gibi yola devam ettik.

Derbent'e giden caddede bir mağaza önündeki ağaçlara halı-kilim giydirmiş.
Kaza yapan şoförler konuşurken ben de taksiden indim yol kenarındaki esnafla sohbete başladım. Nereli olduğumu sordu. Zaten İranlılar, turistlere selam vermeyi ve nereden geldiğini sormayı seviyor. Türküz dedik. İstanbul'u sordu. Osmanbey'den tekstil malzemesi getiriyormuş.

Türk textil very very good dedi.

Bu sırada, önünde durduğumuz iş merkezinden güzel giyimli hanımlar çıktı. Bir kaç saniye sonra ise önümden sarığı, sakalı ve pardesüsüyle bir molla geçti.

Molla omuzları dik, pek havalı yürüyor.

Trafik kazasından söz etmişken yeri geldi anlatayım. Hani bizde Ramazan ve Kurban bayramlarında tatile çıkanlar, memleketine gidenlerin karıştıkları trafik kazalarında 150-200 kişi ölür ya... İran'da da Nevruz Bayramı'nda şehirler arası yollarda bin hatta 2 bin kişinin öldüğü anlatıldı bize. Korkunç bir rakam.

Laf lafı açıyor. Bayram deyince de şunu belirtmeliyim. İran'ın en büyük, en önemli bayramı Nevruz Bayramı. Kurban ve Ramazan Bayramı ikinci, üçüncü planda kalan bayramlar. Kurban Bayramı bizdeki gibi 4 değil, 1 gün ve adı da Hac Bayramı. Ramazan Bayramı da 3 değil, o da 1 gün.

Nevruz Bayramı'nda bizdeki dini bayramlarda olduğu gibi küçükler büyüklerini evlerinde ziyaret edip, bayram tebrik edip el öpüyorlar.

Derbent mesire alanına giderken, bakın size ne bilgiler verdim. Şimdi yola devam edelim.

Derbent'in girişinde taksi güç bela park yeri buldu.

Yürümeye başladık. Önce bizi bronz renkli bir heykel karşıladı. Fotoğraf çektik, devam ettik.

Yol kenarındaki dükkanların önünde rengarenk, pestil, kurutulmuş meyve ve reçeller dizilmişti. Can erik ve kayısı çağlası da satılıyor. Ayrıca haşlanmış ve tanelenip üzerine kırmızı biber ve başka baharatlar ile sirke konulan bakla da satılıyor. Bu bakla, eğlencelik olarak yürürken tüketilebiliyor.

Baharatlanmış, sirkelenmiş haşlanmış bakla.

Şeker hastalarını bile cezbeder bunlar.

Derbent'te güzelbir restaurant.

5 bin Tümen (4 TL) vererek, çorba kasesine benzer plastik kapta bakla aldım, yiyerek yürüdüm. Gül de, blackberry veya roseberry benzeri ekşimsi bir meyve (reçel gibi) aldı. O da 100 gramı için 5 bin Tümen ödedi.

Sonra sağ taraftaki restoranlar, cafeler çıktı karşımıza. Güzel kebap kokuları her yeri sarmıştı. Lokantaların önündeki teşrifatçılar, gezinti yapanları içeri davet ediyor. Öyle sırnaşık değiller. Teşrifatçının biri, restoranın üst kısmında sanki bir hortumdan akan kadar, hadi diyelim ki biraz daha fazla su akıntısını göstererek, "Niagara Şelalesi" diye espri yapıp, bizi lokantaya çekmeye çalışıyor.

Derbent'te el falı baktıran bir genç kız. Arkadaşı da gülerek poz veriyor.

Kızlar, erkekler, gençler, sevgililer, aileler yukarı-aşağı geziniyor. Reçel, pestil satıcıları tadım yaptırıyor.

Derbent, Tahran'ın sıcağından kaçanlar için bir serinleme, hava alma mekanı. Şırıl şırıl suların arasında, tepesi karlı dağdan esen serin rüzgar ziyaretçilerini fazlasıyla memnun ediyor.

Ohh serinlik!

Taksiye döndük. Son durağımız Gülistan Sarayı. Saray, otelimize, Bazaar-ı Buzurg ve İmam Humeyni Meydanı'na yakın. Taksiden indik, 4 yerine 5,5 saat gezmiştik. 75 bin Tümen'e anlaşmıştık ama zamanı geçirdiğimiz için Nader 110 bin Tümen istedi. 100 bin Tümen yeterliydi aslında ama itiraz etmedik ödedik. Nader parayı aldı ve "Bize gidelim, yemek yiyelim"dedi.

Bakar mısınız şu işe. Fiyat için pazarlık yap. Sonra da müşterini evine, yemeğe davet et. İranlılar böyle işte.

Gülistan Sarayı'nın girişinde 15-20 kişilik bir kuyruk vardı. Bekledik. Sıra bize geldiğinde bilet istedik. Nereyi gezeceğimizi sordular. Sarayın krokisini gösterdiler, ben elimle hepsi anlamına gelen bir daire çizdim krokinin üzerinde ama demek ki sadece bahçenin çevresini işaretlemişim. Free dediler. Bilet vermediler. Allah allah, para almadılar derken, içeride gerçeği anladık. Meğer sarayın bahçesi ücretsiz ama saraydaki 8 ayrı bölüm ayrı ayrı ücretliymiş ve hepsine bilet alsak toplam kişi başı 96 bin Tümen ödememiz gerekiyormuş. Sarayın kapanma saati yaklaşıyordu. Ücretsiz olarak bahçeyi gezmemiz yeterli olacaktı. Zaten binaların dışı da müthiş güzellikte işlemelerle süslüydü.

Gölge, serin ve buzdolabındaki musluklarından sebil su akan saray bahçesinde gezindik. Derken bir köşede, Şah ve Kraliçe kostümleriyle fotoğraf çeken genç kızlara rastladık. Biz de fotoğraf çektirelim istedik. 30 bin Tümen verdik aşağıdaki pozu verdik.

Saraydan çıktık, dün gittiğimiz Bazaar-ı Bozurg'un önüne kadar tekrar yürüdük. Babalar Günü tatili dolayısıyla pazar kapalıydı ama önündeki canlı-ayaklı borsa faaliyetteydi. Yine bağırış-çağırış arasında alım/satım yapılıyordu. Küçük fotoğraf makinemi çıkartıp, görüntü çekmeye başladım. 2 dakika kadar çekim yaptıktan sonra kalabalığın içerisinden biri gelip, çekme işareti yaptı. Makineyi kapattım.

İran'a gitmeden önce, okuduğum gezi yazılarında, fotoğraf ve görüntü çekerken çok dikkatli olmak gerektiği yolunda uyarılar vardı. Bu yüzden eşim Gül tedirgin bir şekilde, sıkça beni uyardı. Ama gördüm ki, fotoğraf çekimi o kadar da sıkı değil. Tamam hükümet binaları ve askeri yerlerin fotoğrafını çekmemek gerek. Ama izin istemek şartıyla kadınların fotoğrafını çekmek sorun olmuyor. Hatta memnuniyetle poz veriyor bazıları.

Biraz daha dolandık, yine kavun suyu içtik. Bu sırada taksicinin biri bize İtalyan mısınız diye sordu. Hiç de İtalyan'a benzer yanımız da yok oysa.

Gün bitti. Ama akşama Zehra Hanrım'ın evine yemeğe davetliyiz. Zehra Hanım evin adresini SMS ile gönderdi. Taksi bulup Zehra Hanım'ın evine gideceğiz. Derken yanımıza 35-40 yaşlarında biri yanaştı. Kırık Türkçe ve bozuk İngilizceyle (Benim İngilizcem ondan da bozuk) bizimle tanıştı. Hani İstanbul'un turizmle yeni tanıştığı yıllarda Sultanahmet'te dolanıp turistlerle arkadaşlık ederek İngilizcesini ilerletmek isteyen gençler vardı ya, işte bu arkadaş da öyle biri.

Couçhsurfing'ten söz etti. Türkiye'ye gelmek istediğini söyledi. Mail adresimi aldı, mail adresi ve telefonunun yazılı olduğu bir kağıdı, not defterinden koparıp verdi. Biz yürüyoruz o da yürüyor. Bize gönüllü rehberlik, liderlik yapmak istediğini söylüyor. Aslında bir otomobil fabrikasında montajda çalışıyormuş ama istifa etmiş. Patronum (Muhtemelen ustabaşı) diktatördü, hastalandım izin vermedi diyor. Anne-babasıyla yaşıyormuş.

Bir yemeğe davetli olduğumuzu, taksiye binip gideceğimizi söyledik. Adrese baktı, sizin için taksicilerle konuşup pazarlık yapayım dedi ama sonradan metro ile 6 durak gidip oradan taksiye binmenin daha mantıklı olacağını söyledi.

Metroya kadar gittik. Tanesi 700 Riyalden (56 kuruş) 2 bilet aldım. O arkadaş, bizimle ineceğimiz durağa kadar gelebileceğini söyledi. Peki sen sonra ne yapacaksın dediğimde metroyla geri dönebileceğini söyledi. Gül bu adamın tavrından endişelendi ama ben ruhunu, niyetini anladım. Sadece konuşmak, Türkçe ve İngilizcesini ilerletmek istiyor ve turizme gönül vermiş biri. Beraber metroya bindik. Gül de kadınlar bölümüne değil, karışık seyahat edilebilen bölüme bizimle beraber bindi.

6 durak sonra indik. Gönüllü rehberimiz, sora sora hangi kapıdan çıkacağımızı öğrendi. Taksiye kadar geldi. Bizim için adresi verdi ve iki turiste yardım etmenin gönül rahatlığı ve sevinciyle vedalaştı.

Taksici bizi Zehra Hanım'ın evinin olduğu sokağa götürdü ama sokağın sol tarafı yerine, caddenin sağ tarafındaki bölümüne gitmiş. Sordu, soruşturdu, bizi tam da Zehra Hanım'ın apartmanının önüne getirdi. Zili çaldı. Kapıcıyla konuştu ve bizi doğru adrese bıraktığından emin olduktan sonra ücretini aldı ve gitti.

Not: İran'da taksicilerin, abi ben karşının taksisiyim gibi bahaneleri yok. Hemen her taksici adresi ya da gideceğiniz yerin, otelin ismini verdiğinizde, hiç duraksamadan gidiyor ve eliyle koymuş gibi adresi buluyor. Navigasyon kullanan taksici de görmedim hani. Tahran bu yani. 16 milyon nüfus. Koca şehir.

Eveeettt. Tahran'da ikinci günümüz ve ikinci akşam yemeği davetindeyiz. Zehra Hanım ile Behnam Bey bizi kapıda karşıladı.

Zehra Hanım, salata ve bir kaç çeşit yiyecek hazırlamış. Ana yemek olarak size dışarıdan pizza söyleyeceğim. Çünkü İran'daki pizzalar gerçekten çok güzel, tadına bakmanızı istiyorum dedi. Telefonla sipariş verilen pizzalar geldi.

İtalya'da da pizza yedim ama hiç de ummadığım bir ülkede, İran'da yediğim pizzayı gerçekten daha çok sevdim.

Not: İran'da uluslararası fast food markaları yok ama mesela Domino Pizza var. Dikkat! Domino's değil.

Behnam Bey inşaat mühendisi. kardeşleri ve yeğeni de öyle. Hep beraber aynı ofiste çeşitli altyapı inşaatlarının projelerini üretiyorlar.

Zehra Hanım-Behnam Bey ile soframız.

İran, politika, inşaat sektörü, İran'daki Türklerin durumu, Farsça'nın zorunlu dil olmasından kaynaklanan sorunlar, ana dilde eğitim yasağının, Türk çocuklarında yarattığı sıkıntılar gibi konularda sdhbet ettik. Ömer Hayyam'dan, Hz. Mevlana'dan Fuzuli'den söz ettik. İranlı Azerilerin ünlü şairi Şehriyari ve onun en ünlü şiiri Haydar Baba'ya Selam şiirini konuştuk ve Behnam Bey, tableti getirip bu şiiri Şehriyari'nin sesinden dinletti.

Haydar Baba bir insan değil, şairin yaşadığı yerdeki bir dağın adıdır. Şiir o dağa yazılmıştır.

"Heyder baba dünya yalan dünyadır

Süleyman'dan Nuh'tan kalan dünyadır

Oğul verip derde salan dünyadır"
diye devam eden bu güzel şiiri BURAYA tıklayarak, şairin kendi sesinden dinleyebilirsiniz.

Sohbet güzel, yemek güzel, geceyi daha da güzelleştiren ne olabilir. Elbette şarap.

Behnam Bey doldurdu, hep baraber içtik. Kadehler boşaldığında Behnam Bey "Süzem mi" diye sordu, kendisini kıramadık tabii.

Not: Süzem mi, yani kadehini doldurayım mı?

Gecenin sonunda tiryaktan söz ettik. Tiryak, marijuana ya da esrar gibi kafa yapıcı bir ot. Tiryakı duymuş ve merak etmiştim. Behnam Bey'e sordum. O da bildiği kadar anlattı.

Bazı kaynaklardan okuduğuma göre, İslamiyet'te tiryak yasak değilmiş. Türkiye'de bile bazı annelerin bebeklerinin uzun süre uyuması için tiryak verdikleri oluyormuş. Keyif veren ve sanırım bağımlılık yapan bir ot. Bizde sigara tiryakiliği, çay tiryakiliği gibi sözcüklerle kullanılan tiryaki sözcüğünün kökeninin de tiryak olduğu apaçık ortada değil mi?

Tahran'ın damından Tahran manzarası.

Gecenin ilerleyen saatinde evden çıktık. Behnam Bey'in otomobiliyle, Tahran'ın damı, Tahran'ın terası olarak adlandırılan Parke Parvaz'a gittik. Gece ışıklarında Tahran'ı seyrettik. Dondurma yedik. Gecenin sonunda da Behnam Bey ile Zehra Hanım bizi otelimize bıraktılar.

Dolu dolu, güzel, yeni dostlukların kazanıldığı harika bir gün daha sona erdi.

Yarın otobüsle İsfahan yolcusuyuz.

İsfahan'da buluşmak üzere hoşçakalın!

40 GÜNDE KARAVANLA AVRUPA TURU (22)

2014-01-26T01:11:00.000+02:00

Not: Uzun süredir ara verdiğim gezi yazılarıma yeniden başlıyorum. Çok az daha bekleyin lütfen. Şimdilik fotoğrafları düzenleyip yüklüyorum. Bol fotoğraflı gezi anılarıma kaldığımız yerden devam edeceğim. Gecikme için özür dilerim.

DÜNYANIN EN BÜYÜK HEYKEL PARKI

40 GÜNDE KARAVANLA AVRUPA TURU (21)

2014-01-01T21:45:00.000+02:00

OSLO-2

40 GÜNDE KARAVANLA AVRUPA TURU (20)

2013-10-01T22:39:00.002+03:00

OSLO

15 Temmuz sabahı erken kalkacaktık sözüm ona ama akşamki rakının etkisinden olacak kalkmamız, kahvaltı ve hazırlıktan sonra ancak saat 11.00'de marş basabildik. Oslo'ya zaten yakındık. Kısa sürede Oslo'ya vardık. Kent merkezine girebilmek için önce 3,8 kilometre, ardından 3,7 kilometre, sonra da 5,7 kilometre uzunluğundaki iki tünelden geçtik.

Hedefimiz kent merkezine en yakın karavan kamp alanı olan Ekeberg Camping'e gitmek. Ancak Yavuz Bey'in aklından radyatör çıkmıyor. Az da olsa bir su kaçırıyor. Bu belli ama radyatörde su eksilmiyor. Kamping yolunda bir tamirhane gördük. Tamirhanenin girişindeki bayan görevliye sorduk, alt kata inmemizi söyledi. Yavuz Bey'in karavanını alt kata indirdik.

Bir başka kişiyle sohbet eden görevliye derdimizi anlattık. Kaputu açtı eğilip şöyle bir baktı ve "Radyatör çatlamış, değiştirilmesi gerek" dedi. Bunun için de yanlış hatırlamıyorsam 3 bin Norveç Kronu kadar bir para talep etti. Adam ne arabanın altına yattı, ne de fener tutup, radyatöre detaylı bir şekilde inceledi. Kafayı eğip, 3 saniye sonra kaldırıp, radyatörün çatladığını söylemesi tuhafıma gitti. Yavuz Bey çaresiz. Başına iş geleceğine paraya kıyıp radyatörü değiştirecek, gözünü kararttı. Ama ben adamın lakayt, umursamaz tavrından huylandım. Yavuz abiye adamın aracı doğru dürüst incelemeden radyatörün değiştirilmesi gerektiğini söylemesinin bana inandırıcı gelmediğini anlattım. Yavuz abi de ikna oldu ve gerisin geri çıktık.

Aklımızda kaldı ama yine de kampinge yöneldik.Kampingin girişi kalabalık. Karavanların yanı sıra, çadırları da kabul ediyorlar. Resepsiyonun önünde kuyruk. Araçları kamp dışına, park ettik. 150 metre kadar yürüyüp resepsiyona girdik.

TÜRKÇEEEEEEEE.... SİZ TÜRKÇE KONUŞUYORSUNUUUZZZZ...

Ben karavanı park ederken, resepsiyonun önünde ilginç bir olay yaşanmış. Bunu Ahmet Yiğit ve Gül'ün ağzından size aktarıyorum. Çünkü ben tanık olmadım. Gül, Ahmet Yiğit, Havva Hanım resepsiyon önünde sıra beklerken bir yandan da sohbet ediyorlar.

Bu sırada kampingte görevli olduğunu sonradan öğrendiğimiz bir genç kız, bizimkilerin konuşmalarına kulak kabartıp, çığlık çığlığa, "Türkçeeee.... Siz Türkçe konuşuyorsunuuuuzzzz" diyerek, bizimkilerle tanışıp, kaynaşır.

Az sonra ben de resepsiyona geldim ve genç kızla tanıştırıldım. Neslihan, diğer adıyla Nina... Babası Ordu'nun Ünye ilçesinden. Annesi Fin. Finlandiya'da yaşıyor. Helsinki'de İnsan Hakları Hukuku alanında yüksek öğrenim görüyor. 20 yaşında. Yaz tatilinde çalışıp, para kazanmak için Oslo'ya gelmiş. Çünkü Oslo'da ücretler, Finlandiya'dan daha yüksek.

Helsinki'den, İsveç'in Stokholm kentine kadar otomobilini feribota yükleyip, gelmiş. Sonra da yaklaşık bin kilometre araç kullanarak, Oslo'ya ulaşmış. İnternetten başvurduğu Ekeberg Kamping'te işe alınmış. Çoğunlukla, kampingin marketinde (kantin gibi) kasada duruyormuş. Saat ücreti olarak 16 Euro kazanıyormuş. Mesela o gün tam 16 saat çalışmış.Yani bir günde 256 Euro, yani 680 TL kazanmış. 1,5 ay kadar çalışıp, biriktirdiği parayla Türkiye'ye, Ünye'deki babaannesini görmeye gidecekmiş.

Neslihan, her ne kadar annesi Fin olsa da daha çok Türk gibi. Konuşkan ve hareketli. Kampta kalıp, orada yiyip, içiyor. Yani kazandığının tamamını biriktiriyor.

Kamping baya bir pahalı. Hatta Avrupa'da girdiğimiz kampinglerin en pahalısı. Karavan, 3 kişi, + kez çamaşır makinesi kullanma ve 3 adet duş jetonu için 50 Euro civarında ödeme yaptık.

Yalnızca çamaşır yıkamak, yani çamaşır makinesini 1 kez çalıştırmak 40 Norveç Kronu. Bu da 12-13 TL gibi bir şey. Çoğu kampingte duş için ücret alınmaz, burada 6 dakika süreyle akan bir duş için 10 Kron ödemek gerekiyor. 6 dakikada duş alabilmek de mesele. Hanımlar saçları şampuanlı ortada kalıveriyor.

Neslihan, personel olduğu için kendisine verilen duş ve çamaşır kartlarını kullanabileceğimizi ama kamp yönetiminin bundan haberdar olmaması gerektiğini söylüyor. Hemşehri dayanışması yani. Biz yine de çamaşır ve duş jetonlarımızı satın almayı tercih ettik.

O günümüz çamaşır yıkamak, duş almak ve dinlenmekle geçti. Bu arada hava parçalı bulutlu. Güneş bulutların arasından arada bir kafayı uzatıyor. Sıcaklık 20 derece. O günlerde Antalya'daki hava sıcaklığı ise 40 dereceyi çoktan aşmış, rutubet oranı da yüzde 70-80'lerde. Antalya yerine Oslo'da olduğuma şükrediyorum.

Kampingte bayrağımızı asıyoruz ama biraz fazla büyük...

Kampingi dolaşıp, etrafı keşfettik. Kampta 200'ü aşkın karavan ve bir o kadar da çadır var. Tuvaletler, banyolar, bulaşık, çamaşır yıkama üniteleri gayet temiz ve düzenli. Tuvalet boşaltmak için uygun düzenek kurulmuş. Zemin sert ve çim. Kampingte çalışanlar hep genç. Tamamının üniversite öğrencisi olduğunu, yaz tatillerinde çalıştığını tahmin etmek zor değil.

Ekeberg Kamping'te Oslo'ya ulaşmamızı kutluyoruz.

Bu arada, tuvaletlerin girişine, kalemle yazılmış bir ilan gözüme çarptı. Kampta çadırda kalan bir kaç genç, seyahatlerine devam edebilmek için paraya ihtiyaçları olduğunu belirterek, karavanların temizliği, bulaşık, çamaşır yıkama ve ütü gibi küçük işleri yapabileceklerini ilan etmiş altına da telefonlarını yazmışlar.

http://www.ekebergcamping.no/

Kampingin önündeki otobüs durağından 6-7 kilometre mesafedeki kent merkezine sık sık otobüs seferi var. Günlük kart alınırsa, otobüs, metro ve tramvaydan uygun ücretle yararlanılabiliyor. Biz de öyle yaptık.

Ekeber Kamping'in girişi.

Otobüs durağındayız. Temmuzun ortasında, şu kıyafetlerimize bakar mısınız?

Akşam yemeğinden sonra biraz vakit geçirdik. Yatacağız ama hava soğuk. İlk kez webastoyu (Araç kaloriferi) çalıştırdım. İçerisi ısınınca kapattım. Kaz tüyü yorganı üzerimize örtüp, sıcacık yattık. Ahmet ise uyku tulumunun içine girdi. Saat 23.00 gibi güneş batmıştı ama buna ne kadar güneş battı denir bilemiyorum. Gece saat 01.30 sıralarında dahi hava alacakaranlık, yani yarı aydınlıktı.

ADIM BAŞI TÜRKLERLE KARŞILAŞTIK

Sabah kahvaltının ardından Oslo'yu gezmeye çıktık. kent merkezini, parkları, sarayları gezdik. Karaıvandaki buzdolabımızın kapağına yapıştırmak için magnet satın aldık. Gittiğimiz her şehirden magnet almaya özen gösteriyoruz. Kapakta neredeyse yer kalmadı sayılır. Bir kez daha uzunca bir tura çıksak tamamen dolacak. Ahmet Yiğit de kendisine polar aldı. Çünkü hava kuzeyde epey serinledi. Yaz mevsiminin tam ortasındayız ama Norveç'te olduğumuzu da unutmamak gerek.

Havva Hanım da, torunu için ufak tefek bir şeyler aldı.

Caddelerde tura devam... Bu sırada bir lokantanın önünden geçiyoruz, bir yandan da aramızda konuşuyoruz. Konuşmalarımız, önünden geçtiğimiz bir lokantanın çaışanının dikkatini çekmiş. Selam verdi.

Durduk ayak üstü sohbet ettik.

Uzun yıllar Antalya Side'de yaşamış. Turistlere hizmet veren bir restaurantın sahibiymiş. Bu sayede Norveç dilini öğrenmiş, bir çok Norveçli ile arkadaş olmuş.

Bundan sonrasını kendi ağzından aktarayım:

Abi, Side'de patrondum. Lokantam vardı. Müşterilerimin çoğu İskandinav turistlerdi. Yıllık cirom en az 500 bin Euro olmasına rağmen, yıl sonunda vergileri, kiraları düştükten sonra elime net 5-6 bin Euro kalıyordu. Yani o kadar personel çalıştırmama, ticari risk almama rağmen, sene sonunda elime kalan para komik denilecek kadar azdı.

Bu sırada, Bulgaristan vatandaşı bir Türkle evlendim. Bulgaristan Avrupa Birliği üyesi olduğundan, vatandaşların Avrupa'da serbest dolaşma ve çalışma hakkı var. Evlilikle ben de bu hakka sahip oldum. Düşündüm, taşındım, Side'deki işyerimi kapatıp, Norveçli dostlarımın da önerisi ve desteğiyle 1-2 ay kadar önce Oslo'ya geldim ve bu lokantada çalışmaya başladım.

Side'de patrondum; Oslo'da lokantada garsonluk yapıyorum. Saat ücretim 200 Norveç Kronu (70 TL civarı). Günde 500-550 Lira kazanıyorum. Allah bereket versin. Ne vergi, ne sigorta, ne de ticari risk derdim var. Antalya'da patron olmaktansa Norveç'de işçi olmak bin kat iyi.

Norveç pahalı bir ülke demiştim ama ücretler de bir o kadar yüksek.Dolayısıyla Norveçliler için pahalılık hiç de dert değil.

Örnek vereyim: Türkiye'de 1 litre mazotun fiyatı 4,35 TL. Yani 1,7 Euro civarında. Noreç'te ne kadar? 1,6 Euro...

Türkiye'de asgari ücret alan bir işçi, bir günlük çalışmasıyla ne kadar mazot alabilir? 6 ya da 7 litre. Peki kampingte çalışan babası Ordulu Neslihan ne kadar alabilir? 1 saatlik, dikkat edin bir günlük değil, bir saatlik ücretiyle tam 10 litre mazot alabilir. Günde 8 saat çalışırsa da 80 litrelik mazot parası kazanıyor Neslihan. Bu da, bir üniversite öğrencisinin ücreti. Öyle kalifiye personel falan da değil.

Avrupa'da, taze sebze meyve hariç, gıda ücretleri de Türkiye'den ucuz. Hele et ve süt ürünleri. Bir tarım, hayvancılık ülkesi olan Türkiye'de et ve süt ürünleri fiyatlarının daha ucuz olması beklenmez mi? Yok, değil. Neyse, bu konuyu burada kapatayım.

Side'deki lokanta sahibinin, Oslo'da garsonluk yapmayı tercih etmesinin sebebini anlatabildim mi bilmiyorum.

Oslo notlarına 21'inci bölümde devam etmek üzere sizleri kamptan ve karavanlardan fotoğraflarlarla başbaşa bırakıyorum.

EKEBERG KAMPİNG'TEN FOTOLAR

Kamp düzenli ve temiz.

Çadırlar ayrı bölümde

Bu da kamyondan yapılma bir karavan. İçini görmek isterdim.

Bir hanımefendi karavanıyla tek başına... Saatlerce kitap okudu.

Bu da benim karavanım

Çok sayıda çekme karavan da var.

Çekme karavana çadır ilavesi.

Bu da dubleks çekme karavan :)

Kamping girişi

Yavuz abi ile benim karavanın arasına yayıldık.

40 GÜNDE KARAVANLA AVRUPA TURU (19)

2013-09-23T00:00:00.000+03:00

GÖTEBORG YOLUNDA ANTİKA ARABALAR VE ÇEKME KARAVANLAR

Tarih 13 Temmuz 2013. Kapıkule'den çıkalı bugün 21. gün. Vakit ne çabuk da geçiyor. Kopenhag'tan akşam saat 21.20'de ayrıldık. Hemen İsveç'e geçeceğiz. Zaten sınır yakın. Sınır Danimarka ile İsveç'i ayıran Öresund Boğazı'nın ortasından geçiyor. Her iki ülke boğazın Danimarka tarafında, deniz altındaki bir tünel, sınırdan İsveç'e kadar da, çok uzun bir köprüyle bağlanıyor. Tünelle köprü denizin ortasına yapılan bir suni adacıkta birbiriyle kucaklaşıyor. Her iki ülke yetkilileri önce dev bir asma köprüyle iki ülkeyi birleştirmek istemiş. Anlatılanlara göre, bu köprü Kopenhag Havaalanı için engel teşkil edecektir. Danimarka, sınıra kadar deniz altına bir tünel yapmayı, ortaya kurulacak suni bir adacıktan itibaren de asma köprüyle Malmö'ye ulaşılabileceğini söyler. Öneri kabul edilir Öresund Tüneli, deniz dibinde 3,5 kilometre kadar gidildikten sonra suni adacığa çıkar, buradan da asma köprüyle Malmö'ye geçiliyor. Tünel ve köprü bağlantısının toplam uzunluğu ise 26 kilometre. Dünyanın en büyük sınırötesi köprüsü olan, Kopenhag ile Malmö'yü, yani Danimarka ile İsveç'i bağlayan köprünün yapımına 1995'te özel sektör tarafından başlanmış ve 1999'da tamamlanmış.

Tünel+köprüden geçiş ücreti epey pahalı. Köprüyü yine özel sektör işletiyor. Hem tren yolu, hem de karayolunun üst üste olduğu tünel+köprü bağlantısı için 6 metreden biraz uzun olan karavanımdan tam 94 Euro aldılar. 6 metreden kısa araçlar da sanırım 47 Euro ödüyor.

Saat 21.20'de yola çıkmıştık ama hem epey kuzey, hem de batıya doğru çıktığımız için hava henüz kararmadı. Tüneli, köprüyü geçtikten sonra geceyi Angelholm yakınlarındaki bir trafikplatz'ta geçirdik.

K56.2881349

D12.9013250

Konakladığımız trafikplatz gayet temiz, düzenli ve etrafı yemyeşil. Hava serin hatta soğuk denilebilir. Hava bulutlu ve kapalı. Bir kaç kez sıkıntı yaratan akü çalışıyor. Ne mutlu bana. USB'de Burdur yöresi türküleri neşeme neşe de kattı. Hedefimize giderek, yaklaşıyoruz. Göteborg'u geçip Oslo'ya ulaşacağız. Bunun için yaklaşık 460 kilometre yolumuz kaldı. Akşam yemeğinde ana yemek olarak kuru fasulye var. Gece yanımıza bir kaç karavan daha geldi ve hep birlikte geceledik.

Sabah biz kahvaltıyı hazırlarken, Ahmet Yiğit'e baktım, dambıllarla egzersiz yapıyor. Fotoğrafını habersizcve çekmek isterken beni farketti ama iş işten geçti, deklanşöre bastım bir kere.,

Ben bu trafikplatzı çok sevdim. Piknik masaları ve ormanıyla harika bir yer.

Kahvaltının ardından kontak çevirdik. Haa bu arada. 1 yılı aşkın süre önce sahip olduğumuz karavanımıza bir de isim takmıştık. Ahmet Yiğit'in önerisiyle karavanımızın adı Moby olmuştu. Ama bu isim pek tutmadı. Kullanmadık bu ismi. Göteborg'a doğru yol alırken, nereden konu açıldı, nereden aklımıza geldi bilemem ama karavanımıza yeni bir isim bulduk. ABBAS.

Şair Cahit Sıtkı Tarancı, Haydi Abbas, vakit tamam. akşam diyordun, işte oldu akşam derken meyhaneci Abbas efendiye sesleniyor aslında. Ancak bir de, "Abbas yolcu" diye bir deyim var. Bizim ismi bu sonuncu deyişten koyduğumuz anlaşılıyor,

Neyse, Abbas bizim can yoldaşımız. Antalya'dan Oslo'ya, Oslo'dan Antalya'ya 11 bin kilometrelik yolculuğumuzda bizi üzmedi.

Abbas ismi konusunda muhabbetimiz sürerken, mola vakti geldi. Karavanla seyahatin en güzel tarafı bu. Bir yerlere yetişmek zorunda değiliz. Yorulduk mu, belli bir yeri çok mu beğendik, hemen direksiyonu çevirip mola verebilirsiniz.

Mola verdiğimiz yer Göteborg'a 65 kilometre mesafede. Malmö'yü pas geçtik, çünkü dönüşte uğrayacağız.

Mola yerinde MC Donalds var. Bu ne anlama geliyor? Elbette ücretsiz internet. Mola yerinde dinlendik, internete girdik, tuvalet ihtiyacımızı giderdik. Bu sırada biraz dolanayım istedim. Karşıma masmavi, güzel mi güzel bir antika otomobil, arkasında da çekme karavanı. Fotoğrafını çektim. Aaa, ileride daha bir sürü antika otomobil daha. Hemen koştum yanlarına. Önce cep telefonumla fotoğraflarını çekerken, bir koşu karaıvana gidip fotoğraf makinesini aldım, bu sırada da Gül Hanım'a da çok cici antika otomobiller gördüğümü söyleyip, onu da yanıma alıp antika arabaların yanına gittim. Tamamının arkasında da küçük küçük çekme karavanlar. Plakalarına baktım, Avrupa'da hemen her ülkenin plakalarını taşıyorlar.

Önce bu karavanı gördüm.

Antika arabalar konusunda bilgim yok. Ama bunların çok eski ve dönemlerinin değerli otomobilleri olduğu anlaşılıyor.

Her renk antika otomobilin yanı sıra kamyonetler de var.

Bir yandan aentika otomobillerin fotoğrafını çekiyorum, diğer yandan da otomobillerin yanına geçip Gül'e fotoğrafımı çektiriyorum. Başkaları da antika otomobillerle yakından ilgileniyor. Ancak, otomobil sahiplerinin burnu bir karış havada. Hallerinden, tavırlarından, giyim-kuşamlarından ait oldukları ekonomik-sosyal sınıfı belli ediyorlar,. Otomobilleri ve karavanlarını çok sevdim ama sahiplerini asla.

Her neyse. Antika otomobiller çekip gidtti. Yavuz Bey de, otomobil lastiklerinin havasını tamamladı. Bize de yola koyulmak kaldı. Saat 15.45'te Göteborg'a vardık. Bir-iki turdan sonra kanal kenarında uygun qpark yeri bulduk.

K57,1683633

D12.2770449

Göteborg(ta kanal kenarında karavanları park ettiğimiz yerde Yavuz-Havva Özkütük

Karayolu kenarlarındaki park yerlerinde (trafikplatz) tuvaletler böyle kombine halde. Klozetin arkasında hem tuvalet kağıdı, hem lavabo, hem çöp kutusu yer alan bir ünite asılı. Bankmatik gibi görünüyor değil mi

Mola yerlerinde, bölgeyi tanıtan dev boyutlu haritalar panolarda.

Bu panolarda yol bilgilerinin yanı sıra, yöredeki konaklama, kamp tesisleri ve turistik, tüarihi yerlerle ilgili de açıklayıcı bilgi ve fotoğraflar yer alıyor.

Göteborg'ta da kanallar su syorları yapanlarla dolu.

Kızılderili sokak müzisyenleriyle Göteborg'ta da karşılaştık.

Göteborg'ta bir giyim mağazasının ilginç dekoru. Kitaplardan bir kule oluşturulmuş. Gayet de hoş olmuş.

Göteborg'ta 2 saat kadar dolaştık. Karavanları bıraktığımız kanal kenarındaki otoparkın, otomatına kredi kartlarımızla 2,5'ar saatlik ücret ödemiştik. Süre bitmeden karavanları otoparktan çıkartmak ya da ek ücret ödemek gerek. Çünkü sık sık kontrol görevlileri geziyor. Park otomatından aldığımız biletlerin üzerinde yazılı saatleri kontrol ediyorlar. Saatini geçirenlere ceza yazılıyor.

Karavanların yanına yaklaşmıştık ki, Ahnmet Yiğit, Suşiyama isimli bir Japon lokantası gördü ve suşi yemek istediğini söyledi. Otopark saati doluncaya kadar Ahmet Yiğit'e eşlik edelim dedik. Ahmet'in yanı sıra ben ve Yavuz Bey de suşi söyledik. Suşinin yanında Antep fıstığı ezmesi gibi bir sos vardı. Ahmet'in önerisiyle sosun tadına bakayım dedim ama çatala sosun tamamı geldi. Hepsini birden ağzıma attım. Atmaz olaydım. Wasabi adlı bu sos acı mı acı,,, Ağzım, dilim, boğazım nasıl kavruldu anlatamam.

SENİ SEVİYORUM ASKİİİMMMM

Suşileri mideye indirdik ve hemen yeniden düştük yollara. Göteborg çıkışında Yavuz Bey önde, ben arkadan giderken, birden dikkatim dağıldı, ne Yavuz Bey'in gittiği yöne baktım, ne de navigasyona dikkat ettim ve yanlış yola girdim. Telsizden Yavuz Bey'e yola devam etmesini, ileriki kavşaktan geri dönüp, peşine takılacağımı, ileride bir yerlerde buluşabileceğimizi söyledim.

Bu sırada yakıtın azaldığını da fark ettim. Oslo yolunu bulduktan sonra akaryakıt istasyonu aramaya başladık. Navigasyonun da önerdiği en yakın akaryakıt istasyonunun tabelasını görünce sağa girdik. Ancak İszveç'te akaryakıt istasyonlarının çoğu ne hikmetse otoyol kenarlarında değil. Otoyoldan sapıp, 2-3 bazen 4-5 kilometre içeriye giriyorsunuz, yerleşim yerinin girişinde ancak bulabiliyorsunuz. Öyle de oldu.

Pompaya yanaştık. Mazot tabancasını depoya soktuktan sonra çalıştırabilmek için önce kredi kartını pompanın yanındaki POS cihazından geçiriyorsun, ondan sonra tabancadan mazot akmaya başlıyor. Ahmet Yiğit ile kısa uğraşmamıza rağmen, kredi kartını okutamayınca azıcık tombulca sarışın bir hatun kişi (görevli) gelip yardım etti. Nereli olduğumuzu sordu; Türk olduğumuzu söyleyince yüksek sesle "Seni seviyorum askiiimmm" diye seslendi.

Yahu sus be kadın. Gül Hanım şoför mahallinde oturuyor. Duyacak falan; al başımıza dert. Daha tanışalı 10 saniye olmamış, seni seviyorum askiiim diye bas bas bağırıyorsun. Neyse, bildiği tek Türkçe cümle buymuş. Başka şeyler söylemedi de paçayı ucuz kurtardık.

Depoyu doldurduktan sonra yola devam. Gaza biraz yüklendim ki, Yavuz Bey'i yakalayayım. Arada da telsizin mandalına basıp, anons ediyoruz ama ı ıhhh... Cevap yok. 1 saat kadar gittikten sonra telsizin mandalına bir kez daha dokunmuştuk ki, yanıt geldi. Zaten bir kaç saniye sonra da 300 metre kadar önümüzde Yavuz Bey'in karavanını gördük. Kutusunda 12 kilometreye kadar iletişim kurulabileceği yazan Aselsan marka telsiz 300-400 metreden sonra kapı duvar. O da düz yolda haa...

Yeniden art ardayız. Derken Norveç sınırından içeri girdik. Saat 22.30. Türkiyei saatiyle 23.30. Tarih ise 14 Temmuz. Güneş hala batmadı. Yaa seviyorum ben bu durumu. Geziyorsun, tozuyorsun neler neler yapıyorsun ama güneş hala tepede. Akşam olmak bilmiyor.

Reklam yapıyor gibiyim ama yeniden Mc Donalds ve bir alışveriş merkezinin bulunduğu bir alana girip, otoparkına yerleştik. Oslo'ya epey yaklaştık ama akşam oldu. Akşam oldu dediğime bakmayın, hala her yer apaydınlık.

Geceyi burada geçireceğiz, Yarın sabah da Oslo'da olacağız.

Bu bölümde anlatacaklarım bu kadar. Bir sonraki bölümde Oslo maceralarımız başlıyor. Bir kaç gündür rutin ve durağan geçen seyahatimizin en renkli, en hareketli, en çok anı biriktirdiğimiz bölümü başlayacak.

Sakın ola takibi bırakmayın. Size güzel ve bir o kadar da ilginç şeyler anlatacağım.

Oslo'da buluşmak dileğiyle, hoşçakalın!

http://avrupaseyahati.blogspot.com/2013/10/pegasusla-istikamet-yurt-ds.html

40 GÜNDE KARAVANLA AVRUPA TURU (18)

2013-09-19T23:48:00.002+03:00

KOPENHAG

Sabah, kahvaltının ardından Kopenhag'a ulaşmak üzere yola koyulduk. Zaten hemen şehrin dışında sayılırız. Yavuz Bey'in radyatör sorununu çözemediğimiz için huzursuzuz. Araba yürürken sorun yok ama dururken, ön tamponun oralardan 1 çay bardağı kadar su damlıyor. Gerçi radyatörün suyu da azalmadığı için sorun yok gibi görünüyor.

POI'den tamircileri arıyoruz ama günlerden Cumartesi. Servislerin, tamircilerin kimi tam gün tatil yapıyor ve sabahtan kapalı, kimi de öğle saat 13.00 itibarıyla kepenk indiriyor.

Bir benzin istasyonuna girip, araçları park ettik ve sağa sola tamirci sorduk. Yakıt alan, Asya kökenli bir taksici, (Sanırım Pakistanlı idi, Yavuz Bey'den doğrusunu öğrenirsem düzeltirim) Yavuz Bey'i bir tamirciye götürebileceğini, taksiye binmesini istedi ve taksi ücreti almayacağını da vurguladı. Türkiye'de, bitişik şehirler bile hemşehrilik için kimi zaman yeterli olmazken, Avrupa'da birbirlerine 3-5 bin kilometre uzaklıkta olmasına rağmen, Asya kökenli olmak, hemşehri sayılmak, yakınlık duymak ve karşılıksız yardım etmek için yeterli oluyor. Yavuz Bey, bir süre sonra döndü, ne yazık ki sonuç olumsuzdu.

Kopenhag'ta yaşayan bir akrabama telefonla ulaştım. Kentin girişindeki, bir oto yedek parça mağazasının adresini verdi. İstasyona, "Doğan görünümlü Şahin" tipli bir otomobille gelen gençler de aynı adresi verdi.

Yavuz Bey'in karavanını benzin istasyonda bıraktık, eşlerimiz de karavanda kaldı, benim karavana binip, Yavuz Bey'le birlikte, Kirstine Hoj 31 C Kastrup/Kopenhag adresindeki Thansen adlı mağazaya gittik. Orada hem benim için akü sorduk, hem de açık tamircileri. Ama ııhhh... Dükkanlar kapalı. Zaten Thansen de saat 12.30 gibi kapanacak. Mağazadan hiç olmazsa akü alalım bari. Yavuz Bey'in işi hallolmadı, bari benim arada sıkıntı yaratan akü sorunum çözülsün. Thansen adlı mağazada her türlü oto yedek parçasının yanı sıra, motosiklet, bisiklet, kamp malzemeleri, az çeşitli de olsa karavanda kullanılabilecek malzemeler ve outdoor malzemeleri satılıyor.

Tezgahtar, aracın ruhsatını istedi. Bilgisayara, motor şase numarası, marka, model girdi ve benim Mearcedes Sprinter 413 modeli aracım için uygun akülerinin olmadığını söyledi. Oysa mağazanın ortasına, her ebatta, amperde aküleri yığmşlar. Türkiye'de olsa, "Usta, bana 85'lik bir akü ver" dediğimizde, hemen verirler. Bu tavırla, aküyü değiştirmeyi başardığımız Norveç'in başkenti Oslo'da da karşılaştık. Orada da, yedek parça satan mağaza yetkilisi, aracın ruhsatını istedi, marka, model, şase, motor seri no gibi bilgileri girdikten sonra, depoda uygun akü bulunduğunu söyledi ve getirip, verdi.

13 Temmuz Cumartesi günü öğleden sonraya kadar vaktimizi, Yavuz Bey'in radyatör, benim akü sorunumu çözme umuduyla harcamamıza rağmen sonuç alamayınca, bari kenti gezelim dedik. Yine akrabama telefonla sordum, SMS ile bize Amager Strandvej civarında karavanla konaklayabileceğimizi bildirdi. Adresi Navigasyona girdik ve gittik.

Amager Strandvej, Kopenhag'ın sahili. Antalya Konyaaltı gibi. Elbette Konyaaltı kadar güzel değil. Ancak, hafta sonu olduğundan, sahildeki yolda park edecek yer bulamadık. Bir arka sokağa evlerin önüne park ettik. Park yasağı yoktu ama ev sahiplerinin şikayet edebileceğinden de çekinmedik değil. Araçları kilitleyip, sahile yürüdük.

Bisikletine atlayan sahile gelmiş,

Kopenhag, tam bir bisiklet cenneti

Yer gök bisiklet

Her çeşit, her renk bisiklete rastlamak mümkün.

Sahilde denize girenler ve dondurma kuyruğu

Bir yanda çarşaflarıyla plajae gelip, çocuklarıyla vakit geçirenler, bir yandan bikineleriyle denize girenler.

Çarşaf-bikini fotoğraflarını bir çelişkiye dikkati çekmek amacıyla değil, Kopenhag'taki renkliliğe, hoşgörüye vurgu yapmak amacıyla koydum.

Plyaj ve karşıda rüzgar enerjisi pervaneleri,

Plaja bu tahta köprüyle ulaşılıyor.

Gül Hanım köprüde.

Plaj ve çevresini gezdikten sonra, kent merkezine girdik. Hava sıcak. Ben öndeyim, ara sokaklara, trafik yoğunluğu olan caddelere girip, çıkıp, uygun park yeri arıyorum ama arkada Yavuz Bey telaşede. Çünkü bu trafikte radyatör sorunu yüzünden aracın harareti bir miktar yükselmiş.

Bir cadde kenarında minicik bir arkeolojik park. Antik Kopenhag minyatür şekilde tasvir edilmiş,

Kopenhag caddeleri renkli. Satışlarını artırmak isteyen bir oyuncak mağazası, animatörlerle müşteri çekmeye çalışıyor. Özellikle çocuklu ailelerin, çocukların dikkatini çekmeye çabalıyorlar. Yavuz Bey anlattı: Sinop'ta yaşlı bir baloncunun pazarlama taktiği. Çoluk, çocuk ailelerin yanında geçerken, "Ağlayın bebeler, baloncu geldiii" diye bağırırmış. Bebeler ağlasın, anne-babalarına ağlayarak ısrar etsinler ki, balon aldırsınlar.

Kopenhağ meydanları. Avrupa'nın hemen her şehrinde olduğu gibi heykellerle süslü ve fotoğraf çektirmek için en uygun platformlar da heykellerin önü.

Heykeller kentlere kimlik kazandırıyor.

Ahmet Yiğit, ilk kez, gönüllü olarak bir Viking maskotunun önüne geçerek, poz veriyor.

Kent merkezindeki bisikletler.

Kopenhag sokakları.

Çeşitli kılıklara girerek, ekmeklerini çıkartanlar.

Bu, yeni bir trend. Başka şehirlerde farklı versiyonlarını gördüm. Bu adam, sanki havada boşlukta duruyor gibi. Bir göz yanıltması var ama işin sırrını çözemedim.

Sizce, nasıl boşlukta duruyor gibi görünüyordur.

Bu vatandaş da çeşitli materyallerle el çabukluğu marifet gösterileri sunuyor.

Eski bir Dan askeri... Bu da ekmek peşinde.

Kopenhag hatırası.

Önündeki kutuya bozuklukları atmadığımız için, kafasını çeviriyor ki, iyi bir fotoğraf çekemeyeyim. Haklı tabii, yok öyle beleşe fotoğraf çekmek.

Bu fotoğrafta ne görüyorsunuz?

Soruyu doğru sormalıyım. Bu fotoğrafta neyi göremiyorsunuz? Pardösünün üzerinde bir şapka var ama arada kafa yok kafa. Kafa nereye gitmiş ola ki?

Bozuklukları şıkırdatmadan fotoğrafını çektiğimi anlayınca tedbirini gecikmeli de olsa alıyor. Hemen yanındaki şemsiyeyi açarak, fotoğrafının çekilmesinin sözüm ona önüne geçiyor.

Tamam; anladık. Kopenhag bisiklet şehri. Ama neden bu kadar çok bisiklet fotoğrafı koyuyorsun, diyebilirsiniz. N'apayım. Bisikletleri çok seviyorum. Elimde olmadan bisiklet fotoğrafları çekiyorum.

Daha az karbondioksit üreten taksiler, bu çevreci durumlarını ilan ediyor.

Heykeller....

Heykeller ve yine heykeller.

Kopenhag'ta Gazetecievi.

Kopenhag'taki kanallar.

Kopenhag'ta ağaçların kökü böyle korumaya alınmış. Amacını bilemiyorum.

Aha! Kaldırımda bir kklozset. İnsanlar ihtiyaçlaırını, kaldırımda uluorta gideriyor olamazlar değil mi?

Durun hele, ne olduğunu anlayacaksınız. Önce dikkat! Bu klozetin tekerleri var.

Yarış başlıyoooorrr. Akülü klozetlerle, yarışmaca.

20 metre aralıklarla konulan iki dubanın etrafında, eğlenceli bir sürat yarışması...

Klozetlerin biri gidiyor, biri geliyor.

Vuuvvv... Sür'ate bak :)

Elinde mikrofon olan kadın, yarışmacıları gayrete getiriyor.

Kadınların, klozetli yarışlarını bir süre seyredip, yola devam ettik.

Özür dilerim ama yine bir bisiklet parkı.,

Kaldırım kenarındaki minik parktaki tüm ağaçların kökü böyle giydirilmiş.

Son yıllarda Avrupa kentlerinde çok sık rastlıyorum Kızılderili sokak müzisyenlerine., Çok da ilgi görüyor. Ama iyi müzik yaptıklarını kabul etmek gerek.

Bunlar da taksi. Bisiklet taksi. Turistlere kenti gezdiriyor.

Bisikletlere devam.

Size bir de video göstereyim. Cep telefonuyla çekildi. Ahmet Yiğit, sokakta gezerken krep yemek istedi. Genç bir kadının yaptığı krepler hakikaten hoş görünüyordu.

http://avrupaseyahati.blogspot.com/2013/10/pegasusla-istikamet-yurt-ds.html

40 GÜNDE KARAVANLA AVRUPA TURU (17)

2013-09-12T00:22:00.000+03:00

KOPENHAG'A DOĞRU

Sabah kahvaltısını Sylt Adası iskelesinde, bizi ana karaya çıkartacak feribotu beklerken yapmıştık. Önceden biletimiz vardı, ancak Metin Bey, internetten plakalarımızı girerek, saat 13.30 için rezervasyon yaptırdı. Biletle sıraya girip, feribota binilemiyor yani.

Yeniden Danimarka sınırlarındayız. Otobanı kullanmadan Kopenhag'a gideceğiz. Karşıya geçer geçmez, yola devam ettik. Romo'dan Kopenhag'a 325 kilometre yolumuz var. Akşama Kopenhag'ta olmamız zor. Acelemiz de yok. Geceyi geçirecek uygun bir yer buluruz nasılsa.

100 kilometre kadar yol aldık almadık, Kolding yakınlarında sağda bir akaryakıt istasyonu ve yeme-içme tesislerinin tabelasını gördük. Buraya girmek için telsizden haberleşip, anlaştık.

K55.4754033
D9.4264133

Tesisin girişindeki tabelada, karavanlar için ayrı bölüm gösterildiği gibi, karavanların atık su boşaltılabileceği yeri gösteren yön tabelası da dikkatimizi çekti. Burada, atık su depolarını boşaltıp, temiz su ikmali yaptık. Kolding yakınlarındaki bu tesisi çok sevdim. Karavanlar için her türlü hizmet ücretsiz. Sabah kahvaltısını saat 11.00 gibi Sylt İskelesi'nde yapmıştık Saat oldu 16.30. Öğle yemeğimizi burada karavanlarımızda yedik.

Tesis girişindeki tabela

Depolarımızı temiz suyla buradan doldurduk.

Atık su ve tuvaletlerin boşaltılması için özel yerler var.

Tesisin GoogleEarth'tan görünüşü

Yemeğin ardından yeniden kontak açtık.

Her iki yakası yemyeşil yollardan geçerek, önce Odense, ardından Nyborg'a ulaştık. Burada, Danimarka'yı doğudan batıya bağlayan ünlü Storebaeltsbroen Köprüsü'nü geçeceğiz. Asma köprü tam 18 kilometre. İstanbul Boğazı'ndaki Boğaziçi ve Fatih Sultan Mehmet köprüleri kaçar kilometre acaba? 3. köprü yapılacak diye kopartılan yaygaraların, yapılan propagandanın farkında mısınız? Oysa bu bölgede boğaz köprülerini 3'e, 5'e katlayan o kadar çok köprü var ki... Bu köprüler yapılırken bu kadar tantana koptu mu bilemiyorum.

Storebaeltsbroen Köprüsü

Mola yerlerindeki haritalar bölge hakkında geniş bilgi içeriyor

Storebaeltsbroen Köprüsü. Sağda Korsor

Manzara güzel

Karavanın penceresinden Korsor

Korsor

Gerçi, köprü fiyatı da canımızı acıtmadı değil. Benim camper 6 metreden uzun olduğundan tam 50 Euro, (355 Danimarka Kronu) ödedim. Yavuz abi sanırım 33 Euro ödemiş.

Güncel köprü geçiş ücretlerini şu linkten görebilirsiniz.: http://www.storebaelt.dk/english/toll-charges

Köprüyü geçtik. Sağ tarafımızda güzel bir yerleşim birimi ve harika bir kıyı. Ne yazık ki burada duramadık. Sonradan haritadan baktım, burası Korsor imiş.

Bu da, Storebaeltsbroen Köprüsü'nün yukarıdan çekilmiş bir fotoğrafı. (İnternetten aldım)

Yeniden yola çıktık. Yolda, Yavuz Bey'in karavanının radyatörünü tamir ettirmek için tamirci/servis aradık. Navigasyonların POI bul kısmını kullanarak, gittiğimiz yerlere baktık ama şansımız yaver gitmedi, her yer kapanmıştı.

Akşam saat 22.00 civarında, Kopenhag'a epey yaklaştık ve Shell akaryakıt istasyonuna konaklamak üzere girdik. Burada da tuvaletler ücretsiz. Pis değil ama çok da bakımlı, temiz değil. Mümkün olduğunca karavanlarımızdaki tuvaletleri kullanmak yerine, girdiğimiz tesislerdeki tuvaletleri (temizse) kullanmaya özen gösteriyoruz ki, hem temiz su stoğumuz tükenmesin, hem de atık su depomuz dolmasın.

Tuvalete girdim, kapı arkaları aynı yıllar önce Türkiye'deki gibi.. Kimi haberleşmek istemişse, telefon numarasını yazmış, kimi şairliğini tuvalette farketmiş ve hemen oracıkta döktürüvermiş. Nedense aklıma "Yazı yazma helaya, başın girer belaya" diye başlayan tekerleme geldi :)

Kopenhag'a yaklaştıkça yollarda karavan yoğunluğu arttı. Ne de olsa günlerden Cuma ve akşam. Hafta sonu olduğu için herkes karavanını almış, vurmuş kendini yollara. Ama öyle onlarca falan değil, yüzlerce, binlerce karavan. Dikkatimi çekti. Kuzeye doğru gittikçe çekme karavanların oranı artmaya başladı. Mola yerlerindeki marketlerin girişlerindeki raflarda ise onlarca çeşit broşür. Broşürlerde kampingler, outdoor sporların yapılabildiği tesisler, doğa parklarının reklamları var.

Bir sonraki bölümde size Kopenhag, Göteborg izlenimlerimi aktaracağım. Daha sonra da, Kuzey Avrupa'daki son durağımız olan Norveç'in başkenti Oslo'ya ulaşacağız. Oslo'yu biraz daha geniş ve daha çok fotoğrafla aktaracağım sizlere.

Sonraki bölümleri beklersiniz değil mi?

40 GÜNDE KARAVANLA AVRUPA TURU (16)

2013-09-05T20:56:00.001+03:00

KUZEY DENİZİ'NDE MED CEZİRİ İZLEMEK

Romo'dan Sylt Adası'na bizi götürecek feribota bindik. Bizimle birlikte 5-6 karavan daha aynı feribotla karşıya geçti. Sylt'e gidince durum netleşti. Ada'daki 3 karavan kamping ağzına kadar karavan doluydu. Bizi karşılayan Metin Bey, rezervasyonsuz gelinmesi halinde, karavan kampinglerde yer bulunamayabileceğini söyledi.

Feribota binmeden önce, Metin Bey'le buluştuğumuz yerde çevredeki binaların çatıları tamamen güneş enerjisi panelleriyle kaplanmış. Güneşi çok az gören bir kuzey ülkesindeki, güneş enerjisinden faydalanma çabası, güneş zengini Antalyalı olarak moralimi bir hayli bozdu.

Karavan kampinglerden ikisini gördük. Her birinde 200-300, belki de 400-500 karavan vardı. Düşünün, Erdal Ötügen'in olağanüstü çabalarına rağmen, Haziran 2013'te Taraklı'da gerçekleştirilen 3. Karavan Festivali'ne 55 karavan gelmişti. Tüm karavanların toplanması için gösterilen çabaya ve organizasyona rağmen bu kadar. Ama Sylt'teki tek bir kampingte Taraklı'dakinin 8-10 katı kadar karavan vardı.

Metin Bey'le birlikte, küçük kızı Ilium da bizimle birlikte feribotta. Türkçe bilmemesine rağmen hemen kaynaştık. İskelede, Metin Bey'in eşi Kristin ve büyük kızı İlayda ile buluştuk. Metin Bey'in daveti üzerine de İskele'deki Gosch isimli balıkçı lokantasına gittik.

Metin Bey, Gosh efsanesini anlattı bize. Jürgen Gosh (72 yaşında), önceleri inşaat işçiliği ve hurda toplayıcılığı yaparken, mesaiden sonra da tahta küçük bir tezgahta sokak sokak gezerek, seyyar balık satarmış. Sonradan bir el arabasında balık pişirip satmaya başlamış. Ardından da, Almanya'nın büyük şehirlerini de kapsayan bir balık lokantaları zinciri kurmuş. Çok zengin olmuş.

Romo'da feribota alınmayı bekliyoruz.

Metin Atalay ile Balıkçı Gosh'un önündeyiz.

İnşaat işçiliği, hurdacılık ve seyyar balıkçılıktan, restoranlar zinciri patronluğuna...

(Fotoğrafı internetten aldım)

Gosh, denizcilik ve balıkçılıkla ilintili figürlerle dekore edilmiş.

Eat more fish. Fish gives you brains. With brains you can make money. Money can buy more fish.

Gosh'un duvarındaki bu yazı dikkatimizi çekti. Şöyle diyor: Daha çok balık yiyin. Balık size beyin (akıl) verir. Beyin (akıl) ile para kazanabilirsiniz. Bu parayla da daha çok balık yiyebilirsiniz.

Anlaşıldı. Jürgen Gosch seyyar balıkçılık yaptığı zamanlarda, satamadığı balıkları akşam evde kendisi yemiş. Çok balık sayesinde kafası çok çalışmış ve çok para kazanmış. Acaba hala çok balık yiyor mu?

Gosh Restaurant'ta çeşitli deniz ürünlerinin yanı sıra, balık yedik. Harika şaraplar içtik. Gurme değilim ama Gosh'u beğendim. Başkaları da çok beğeniyor olmalı ki, iki katlı kocaman restaurant ağzına kadar dolu. Masa bulmak mesele.

Gosh'un erkek tuvaleti kapısındaki işaret.

Bu da kadın tuvaletinin kapısı. Almanca bilenler çevirsin lütfen.

Sylt Adası'na özgü mimari yapı. Çatılar sazlardan yapılmış.

Sylt Adası, Alman jet sosyetesinin yazlıklarını bulunduğu bir ada.

Saz çatılı evleri çok sevdim.

Eski bir su kuyusunun ağzı kapatılıp, çiçeklendirilmiş, üzerine de saz çatı yapılmış.

Sokaklarda, her biri bir kaç yüz bin Euro'luk otomobiller görmek çok sıradan. Ancak, geleneksel mimari korunmuş. Hatta yeni yapılan binalarda bu ot, sazlık çatılar zorunlu. Çok para var diye görgüsüzce binalar yapılmamış. Sazdan yapılmış çatılar en çok da, Sylt'un Çankaya'sı olarak adlandırılan, Euro milyonerlerinin yaşadığı Kampen bölgesinde bulunuyor.

Sylt Adası'ndaki 3 karavan kampingten biri. Göz alabildiğince karavan. Adada, zenginlerin villalarının yanı sıra, tatilciler için, haftalık, aylık ya da sezonluk kiralanan evler var. Öyle 5 yıldızlı, alles inklusive otellere rastlamadım. Yani Almanlar'ın cebinde çok parası olanları ya yazlıklarına, ya da kiralık evlere gidiyor. Veya karavanlarına atlayıp, huzur bulacakları bölgeleri tercih ediyor. Ceplerinde parası olmayanlar da, uçağa atladıkları gibi Antalya'ya... 5 yıldızlı otellerde aksırıncaya, tıksırıncaya kadar yiyip, yere serilinceye kadar içki içip, güneşin altında nar gibi kızardıktan sonra evlerine dönüyor.

Burası da bir başka karavan kampı

KİTAPLARDA OKUDUĞUMUZ MED CEZİR'E TANIK OLMAK

Metin Bey'in rehberliğinde Sylt Adası'nı gezmeye devam ediyoruz. Adada en çok merak ettiğimiz, Kuzey Denizi'ndeki med-cezir (gel-git) olayını görebilmek. Bu doğa olayına tanık olmak gerçekten heyecan vericiydi. Sahile indiğimizde deniz kıyıdan 150 metre kadar çekilmişti. Aslında tam çekilme saatinde, mesafe 200-250 metre kadar oluyormuş. Bizim sahile indiğimiz sırada, deniz yeniden yükselmeye başlamıştı. İskeleye bağlı tekneler kuma (çamura) oturmuştu. Deniz yükseldiğinde tekrar yüzecekler. Kıyıda da bir sandal, kuma oturmuş.

Med Cezir'i izlediğimiz iskelede tekneler karaya oturmuş vaziyette.

Pardon, Gül Hanım'ın kıyafeti dikkatinizi çekti mi? Bu fotoğraf 17 Temmuz 2013'te çekildi. Türkiye'de hele de, yaşadığımız Antalya'da hava sıcaklıkları tavan yapmış olmalı. Antalya'da sıcak ve rutubetten nefes almanın bile zorlaştığı günlerde, biz Sylt Adası'nda bir üşüdük, bir üşüdük, sormayın. Rüzgar da cabası.

Deniz çekilince, iskeleye bağlı tekneler kuma oturmuş.

Sylt'te med cezir hatırası.

Deniz çekilmiş, tekne boynunu bükmüş, suyu bekliyor.

Bu sandal da kıyıda, tek başına garip kalmış.

Deniz çekilince, vaziyet bu.

Tekneler, suyu bekliyor.

Deniz yükselmeye, su kıyıya yaklaşmaya başladı.

6 saatte bir gelip gidiyor

Med cezir esnasında denize girip, eğlenen gençler

Aynı fotoğrafı bir de cep telefonuyla çekmişim

Başka bir açıdan kuma oturmuş tekneler

Med cezir olayı günde iki kez gerçekleşiyor. 6 saatte bir deniz çekiliyor. 6 saat sonra en yüksek seviyesine geliyor ve tekrar çekilmeye başlıyor. Ben denizin yükselmesini izliyorum. Ve bol bol fotoğraf çekiyorum. Metin Bey, biraz daha gezeceğimizi, denizin en yüksek seviyeye ulaştığı saatlerde, tekrar aynı iskeleye geleceğimizi söyleyince, fotoğraf çekmekten vaz geçiyorum.

Westerland, jet sosyetenin yanı sıra, gençlerin de tatil beldesi. Çok sayıda gençlik kampının bulunduğu adada, gençler, yaz tatillerinde spor yaparak vakit geçiriyor. Karayolunun hemen kenarındaki bisiklet yollarında da trafik epey yoğun.

SSCB dağılmadan, yani soğuk savaş döneminde, Sylt Adası NATO'nun ve Alman Ordusu'nun tesislerine ev sahipliği yapmış. Doğ Bloku ile savş tehlikesi sona erince asker adadan çekilmiş. Boşalan garnizonlar ise gençlik merkezleri olmuş. Kimi gençler için kamp merkezi olurken, kimi de, sorunlu ya da engelli öğrenciler için eğitim merkezi haline getirilmiş. Almanya'nın herhangi bir kentindeki normal okulda okurken, sorun çıkaran ve tüm çabalara rağmen ıslah edilemeyen gençler Sylt Adası'ndaki kamplara gönderilerek, eğitiliyormuş.

Yalnızca gençler değil, yaşlılar da bisiklete biniyor

Kavşakta, kendilerine kırmızı ışık yandığı için trenin geçişini bekleyen bisikletliler

Yukarıda sözünü ettiğim sazlarla kaplı çatısı bulunan evlere sıkça rastlıyoruz. Bu evlerin bir başka özelliği de bahçe duvarları. Taştan yapılmış duvarlar gayet doğal ve estetik görünüyor. Kapılar da özenle yapılmış.

Metin Bey, Yavuz-Havva Özkütük çiftinin Sylt Adası seyahatini ölümsüzleştiriyor.

Sazdan çatıları olan evlerin otomobil garajlarının çatısının çıplak beton olmasını beklemezsiniz değil mi? Bakın çatı nasıl çiçeklendirilmiş. Çok hoş. Bırakın evlerin çatısını, Sylt Adası'ndaki yerleşim .yerlerindeki otobüs durakları da, aynı mimariyle yapılmış ve çatıları sazlarla kaplanmış.

Sylt, yeşillikler içinde. Betonlaşmasına müsaade edilmemiş. Westerland'da tren ve feribotla ulaşmak mümkün. Karayolu yok. Ancak bir de havaalanı var. Yılda 1 milyon kişinin kullandığı havaalanının yakınından da geçtik. Büyük yolcu uçaklarından ziyade, küçük özel jetler havaalanının park yerine çekilmişti.

Sahildeki bir restoranın önündeki tabela.

Sylt Adası, su sporları cenneti. Burada sörf ve yelken yapmak çok hoş olsa gerek. Pljdaki kum da gayet güzel.

Plajda insanlar güneşlenir, denize girerken bizim halimize bakar mısınız lütfen! Sanki kutuplardayız.

Plajdaki bu tabelada tarih, hava ve su sıcaklığının yanı sıra, denizin yükseldiği ce çekildiği saatlere ilişkin bilgi veriliyor. Sabah 10.36'de deniz en geriye çekiliyor ve 16.58'de en yüksek seviyesine ulaşıyor. Plaja girenler, denizin çekildiği ve yükseldiği saatlere dikkat etmeli.

Gezip, dolaştık yeniden aynı İskeleye geldik. Kıyıda karaya oturmuş kayık da neredeyse yüzecek. Dikkatli bakarsanız, denizin çekildiği saatlerde iskelenin sağ tarafında karaya oturmuş, hafif yan yatmış tekne ortalıkta yok. Zaten, teknenin sahipleri denizin yükselmesini bekliyorlardı. Demek ki, tekne yüzecek kadar su yükseldiğinde, demir alıp, gitmişler.

Deniz yükselince, diğer tekneler de yüzmüş.

Çatısı çiçeklendirilmiş bir yapı. Ayrıca, inek, koyun figürleri de çatıya konulmuş ve hoş bir dekor oluşturulmuş.

Biz Sylt Adası'na feribotla geldik ama trenle gelen karavanlar da var. Trenin feribota göre biraz daha pahalı olduğu söyleniyor.

Denizin yükseldiğini de gördükten sonra, şimdi de, Sylt Adası'ndaki bir başka turistik bölgedeyiz. Burası Morsum Kliff. Kliff, Antalya'da bizim "falez" olarak adlandırdığımız jeolojik oluşum. Yani burası Morsum falezleri. Buzul devrinden sonra milyonlarca yılda oluşmuş jeolojik oluşum. Denize dik inen kayalıkların bir kısmı beyaz kil-kum karışımı, bir kısmı kahverengi. Bu bölge adanın doğusunda yer alıyor.

Bölge 1920'lerde koruma altına alınmış. Ancak, daha önceleri sahildeki kumlar, inşaatlarda kullanılmak üzere alınmış ve bölgede tahribat oluşmuş, Şimdilerde de bölgenin turistik açıdan ilgi görmesi de ne kadar korunursa korunsun, tahribatı beraberinde getiriyor. Üstteki fotoğrafta görüyorsunuz. Kıyıya ulaşılan patika ahşap kaplanmış ki, insanların zeminle teması kesilsin diye. Yoksa, bu ahşap yolun başka açıklaması yok.

Koruma altındaki falezler

Burası da, seyir terasından görebildiğimiz falezler. Arazi yapısında, kimi beyaz, kimi kahverengi bölgeler dikkatinizi çekmiş olmalı. Gerçi Antalya falezleri, buradaki falezlerin yanında daha büyülü bir manzara oluşturuyor ama... Biz Antalya falezlerini korumak yerine hemen üzerine 15-20 katlı gökdelenleri dikmekte beis görmemişiz.

Morsum Kliff ile ilgili bilgi panosu.

YÜRÜYEN KUM TEPELERİ

Sylt Adası ile ilgili birkaç not daha vermek istiyorum. Ne yazık ki hareket halinde olduğumuzdan ve dar olduğu için yol kenarında duraklayamadığımızdan fotoğrafını çekemedim. Sylt Adası'nda bir başka şey daha var. Yürüyen kum tepeleri. Çöldeki gibi kum tepeleri var adada.

Karavanlarla ilerlerken, Gül Hanım, "Aaa kar mı yağmış" diye şaşkınlık ve hayretle sordu. Ne olduğunu anlayamadık. Telsizle öndeki karavanda olan Metin Bey'e sorduk. O söyledi bunların kum tepecikleri olduğunu.

Ada'nın bir başka meşhuru da, rüzgarı. İşte bu rüzgar, kum tepelerini yerinden ediyor. Rüzgar yüzünden taşınan kum tanecikleri, kum tepesini yürütüyor. Metin Bey, kum tepelerinin her yıl yer değiştirdiğini ve 30 santimetre kadar yürüdüğünü anlattı bize.

Sylt Adası'nın rüzgarının ünlü olduğundan söz etmiştim ya. Westerland kent meydanında da rüzgar heykellere konu edilmiş. Büyükler ve çocukların yanı sıra, elektrik direkleri de rüzgardan eğilmiş şekilde tasvir edilmiş.

Rüzgar bir beni eğemedi.

Sylt'te gördüğüm bir karavan. Ama bu satış için. Çok hoş değil mi?

Bu siyah beyaz fotoğraf ne alaka? Anlatayım efendim. Sylt'te yemek yediğimiz bir restoranın duvarındaydı bu resim. Kuşak çatışmasını anlatıyor. Mini eteğiyle gazete okuyan genç kıza, yan masadaki yaşlıca hanımefendinin bakışına bakar mısınız?

Bu kanepe-koltuk-şezlonglar Sylt'e özgü. Özgü diyorum, çünkü şuradan biliyorum. Sylt'teki hediyelik eşya dükkanlarında bu mobilyaların minyatürleri satılıyor. Demek ki, bu bölgeye özgü. Plajlarda da bu şezlonglar kullanılıyor. Neden böyle üç tarafı kapalı olduğunu anlamışsınızdır sanırım. Ada'nın meşhur rüzgarından korunmak için.

***

Aşağıdaki üç fotoğrafı neden koydum biliyor musunuz? Şu ünlü falezlere giden yürüyüş yolunun başına, büyük panolarda Nording Walking Kuzey Yürüyüşü) bilgilendirmesi yapılmış.

Sylt'te su sporları ve bisikletin yanı sıra, trekkig ve trekking'ten biraz farklı olan Kuzey Yürüyüşü sporu da yapılıyor. Doğada günübirlik yürüyüş, ya da parkta, sahilde yapılan yürüyüşten ne farkı var Kuzey Yürüyüşü'nün?

Anlatacağım.

5-6 yıl önce Stokholm'e gittiğim'de Mart soğuğunda yaşlı kadınların ellerinde batonlarla şehrin en kalabalık caddelerinde yürüdüğünü görünce şaşırmıştım. Benim bildiğin batonlar, doğa yürüyüşünde, iniş ve çıkışlarda düşmeye karşın güvence ve olası sakatlanmaları önlemek amacıyla kullanılıyordu. Asfalt ya da betonda, caddelerde yapılan yürüyüşte batonların ne işi olabilir demiştim içimden. Sonradan anladım.

Günübirlik doğa yürüyüşlerinden farklıydı bu batonlar ve Kuzey Yürüyüşü stili için özel üretilmişlerdi. Kuzey Yürüyüşü'nde, batonlar vücudun üst kısmını da çalıştırıyor. Diz kapaklarına verilen yükün azaltılmasına yarayan batonlar, kan dolaşımını daha da hızlandırıyor. Batonlu yürüyüş, diğer yürüyüş stillerine göre daha fazla kalori yakılmasını, vücuttaki tüm kasların çalışmasını sağlıyor.

Benim bildiklerim bunlar. Konuyla ilgili internette geniş bilgi var.

Panoda, yürüyüş esnasında vücudun, ayak tabanının topukların kullanılış şekli de yürüyüş parkuru da anlatılmış.

Önce topuk, sonra burun.

Her mutluluğun, her güzel şeyin bir sonu var. Metin Bey, bizi bir gün daha tutmak istese de "Bu kadar yeter" deyip, yola çıktık. Sabah kahvaltısını Sylt İskelesi'nde feribot beklerken yaptık, ardından feribot. Bugünkü hedefimiz Kopenhag.

Sylt Adası'na harika günler geçirdik. Aklımızda yokken, bizi Sylt Adası'na götüren Yavuz-Havva Özkütük'e; bizi Türk konukseverliğinin en güzel örneğini göstererek ağırlayan Metin Atalay'a teşekkür ediyorum.

Kopenhag yolunda ve Kopenhag'ta buluşmak üzere hoşçakalın!

40 GÜNDE KARAVANLA AVRUPA TURU (15)

2013-09-03T23:58:00.002+03:00

BERLİN'DE 3. GÜN VE HAMBURG'A DOĞRU

Berlin'de 3. günümüz. Hatırlarsınız, Columbiadamm Strasse'deki Türk Şehitliği ve Camisi'nin yakınında kalıyoruz. Yerimizden gayet memnunuz. Bugünkü planımız, Tegel Havaalanı yakınlarındaki Freizeit Wittke GmbH (Adres: Ernststrasse No: 12 13509 Berlin) adlı karavan markete gitmek. Karavanlarımız için alışveriş yapacağız.

Kahvaltıdan sonra, navigasyonlara karavan marketin adresini girdik ve yola çıktık. Ancak, yeniden otoyola çıktık. Trafik yine sıkışmaya başlıyordu ki, yol yapımının sürdüğü mevkiden yine Messedamm'a doğru gidip, Tegel tarafına oradan dönecektik. O bölgeye Kurfürstendamm tarafından da gidebileceğimi düşündüm. E ne de olsa defalarca Berlin'e gilmişim. İyi kötü, bazı yerleri biliyorum. Telsizden Yavuz Abiye anons edip, ilk çıkışta otoyoldan kurtulduk. Biraz trafik ışıklarına takıldık ama yine de Potsdam yolundaki gibi saatlerce trafikte oyalanmadık.

Navigasyon bizi tam da marketin önüne götürdü. Karavanları park edip, mağazaya girdik. Markette eksiğimiz olan epey şey satın aldık. Yavuz Abi de öyle. Hatta Yavuz Abi, başka bir karavancı arkadaşının siparişini de satın aldı.

Markette dolaşırken, Berlin'de yaşayan ve kendisi de tecrübeli bir karavancı olan Güven Akmangül ile karşılaştık, tanıştık. Epey sohbet ettik. Karavan marketin eskiden çok geniş, büyük olduğunu, ancak artık insanların ihtiyaçlarını internet aracılığıyla aldığından, marketin her geçen yıl küçüldüğünü anlattı.

Karavan Market'te epey vakit ve para harcadıktan sonra, bu kez uzun menzilli bir çift telsiz almak için Güven Bey'in önerisiyle karavanlarımızın da bulunduğu Kreuzberg'e yakın bir yerdeki Conrad Elektronik Market'e gittik. Çok çeşitli telsiz vardı ama tezgahtar bile bize bu telsizleri önermedi. Yavuz Bey'in İstanbul'dan satın aldığı Aselsan'ın telsizlerinden çok daha iyi gibi görünmüyorlardı. Telsiz almaktan vaz geçtik ama başta gaz alarmı olmak üzere ıvır zıvır bir çok şey satın aldık.

Karavan markette aldığımız ıvırzıvırlardan biri. Güneş enerjisiyle çalışan vantilatörlü şapka.

Şapkanın üzerindeki solar panel güneş enerjisini elektrik enerjisine dönüştürüp, kepin siperliğindeki pervaneyi çalıştırıyor. Tek kusuru, serinletemiyor olması.

Hele Yavuz abi... Elektroniğe meraklı Yavuz Abiyi bıraksak herhalde mağazadan günlerce çıkmazdı. Hakikaten çok çeşitli ürün yelpazesi vardı. Bir çok ilginç ürünü bulmak mümkün.

ŞİMDİ DE TÜRK MARKETİNDEN ALIŞVERİŞ

Bugün alışveriş günümüz. Conrad Elektronik Market'in ardından hemen karşısındaki Bauhaus'a girdik. Oradan da bir iki eksik tamamladık. Şimdi sıra geldi, bakkal alışverişine. Kreuzberg'te büyükçe Türk marketleri var. Ramazan'ın başlaması dolayısıyla broşürler bastırıp her yere dağıtmışlar. Nasib Gıda'da indirim varmış, oraya gittik.

Bulgaristan'dan aldığımız etler de tükenmişti. Yeniden et stoklamak gerek. Nasib Gıda'ya gittik, bol miktarda et (Bulgaristan kadar olmasa da et fiyatları Almanya'da Türkiye'ye göre hayli ucuz.), 5'er litrelik içme suyu, sebze, peynir, zeytin, turşu, makarna, bulgur, ne eksiğimiz varsa aldık.

Alışveriş'in ardından Yavuz Abi ile Havva Hanım karavanla, konakladığımız yere gitti. Biz Kreuzberg'te biraz dolaşacaktık. Bu sırada Ahmet Yiğit'in önerisi üzerine, farklı bir mutfaktan, değişik bir şeyler yemeye karar verdik. Bir Türk mahallesi olarak bilinen Kreuzberg, aslında sadece Türkler'in değil (Çoğunluk elbette Türk) bir çok ülkeden göçmenlerin yaşam ve alışveriş merkezi. Önceki yıllarda bu bölgede Türk lokantalarının yanı sıra, İran ve Uzak Doğu mutfaklarından yemekler sunan çeşitli restoranlara gitmiştim. Şimdi de eşim ve oğlumla aynı deneyimi yaşayacaktık. Berlin'de bir kaç şubesi olan Amrit isimli Hint Lokantasını tercih ettik. Karavanı Nasib Gıda'nın önünde bıraktık, 1,3 kilometre kadar yürüdük. Amrit Restaurant'ı bulduk. 3 kişi 3 farklı yemek söyledik. Hepsi kuzu eti ve hepsinin özelliği acı ama epey acı olması. Yine hepsinin ortak özelliği müthiş lezzetli olmaları. İyi ki Amrit'e gitmişiz.

Dumanı üstünde, acısı içinde

Yemeğin yanında çeşit çeşit soslar

Pilava dokunan bile olmadı. Porsiyonlar o kadar büyük ki.

Ha bu arada, bizim Urfalılar ya da Antepliler acıyı çok sevdiklerini çok ama çok acı yiyebildiklerini söylerler ya. Hikaye... Hint yemeklerindeki acıyı görseler, bir daha bu kadar iddialı konuşmazlar. Acıyı bir de çok farklı bir coğrafyada tatmıştım. Bir iş seyahati dolayısıyla gittiğim Jamaika'daki otelde sunulan yiyeceklerin acısı da, isotu en az 2'ye 3'e katlar.

Her neyse, lafı uzattım. Yemekten sonra yürüyerek karavanımızı bulduk, ardından konaklama yerimize geçtik. Yavuz Abiler uyumuş. Biz de uyuduk. Çünkü sabah, Hamburg'a doğru yola çıkacağız. Burada tam üç gece konaklamış olacağız. Hiç bir sıkıntı çekmedik. Türk mahallesine, camiye yakın olması da avantaj. Camide her daim demleme çay ve sohbet edecek insan da var.

HAMBURG YOLUNDAYIZ

Sabah kahvaltının ardından, navigasyonlara Hamburg işaretledik. Amacımız Hamburg'u gezdikten sonra, Almanya'nın kuzey batısındaki, Kuzey Denizi'ndeki Sylt Adası'na gitmek. Yavuz Abilerin Sinop'tan komşularının oğlu Sylt Adası'ndaki Westerland şehrinde yaşıyor. En kuzeydeki hedefimiz olan Oslo'ya gitmek için Danimarka'ya, Almanya'nın kuzeyindeki Kiel şehrinden feribotla geçmeyi hesap ediyordum. Yavuz Abi'nin, dost ziyareti dolayısıyla rotayı değiştirdik. Çünkü, Sylt Adası'na gidersek, oradan, karayoluyla Kopenhag'a geçebilecektik.

Bir kaç saat gitmiştik ti, Hennigsdorf yakınlarında bir akaryakıt istasyonuna girdik.

K52.6397833
D13.2438983

Burada, atıksu depolarını, tuvaletleri boşaltmak için uygun yerler konulmuş. Duşlar da temiz. Kişi başı 2,5 Euro ödeyerek, duş aldık. Burada tuvaletler de ücretli. 50 Cent. Atıksudepolarını boşaltıp, yakıt depolarını da fulledik ve yola devam ettik.

Hamburg'a geldik. Bu benim Hamburg'a sözüm ona 2. gelişim. İlki 2002 yılında bir fuar ve toplantı içindi. Otelden, fuar alanına gidip, akşama kadar fuar merkezinde kaldıktan sonra, akşam da büyük bir tur operatörünün patronunun iş yemeğine gittik. İkinci gün de öyle. Zaten dışarıda hep yağmur vardı. Yani iki gün kaldığım şehirde, hava alanı, otel, fuar alanı ve restoran dışında hiç bir yeri görememiş, gezememiştim.

Kent merkezine indik. Marina ve çevresi epey hareketliydi. Hemen park yeri aradık ve bulduk.

K53.5558599
D9.9843750

Otopark, saat 18.00'den sonra ücretsiz. Saat 17.30. 30 dakika için park otomatına para atmamız gerek. Risk aldık ve atmadık. Park etmenin ücreti, 30 dakika için 1, 1 saat için 2 Euro.

Hamburg sokaklarındayız

Gül ve Havva Hanım, mağaza vitrinlerinden gözlerini alamıyor. Ama işin ilginci bu kez Yavuz Bey de onlara uymuş.

Hamburg caddelerinde ilginç bir otomobil.

Bu da üstü açık, sempatik bir Mercedes.

Daha önce görmediğim bir motosiklet türü.

Hamburg'ta 3 saat gezdik. Hatta bir fast food'ta Ahmet Yiğit ile Yavuz Abi ber şeyler yedi. Liman ve çevresindeki turistik merkez hareketli. Hamburg'ta aklımda kalan en önemli şey şu oldu. Büyükçe bir soğutuculu çeşme. Bildiğiniz sebil. Almanya'da bugüne kadar rastlamadığım bir şey. Hayret.

Hamburg, güzel şehir.

Hamburg'ta soğuk su içilebilen bir sebil. Şişelerinizi de doldurabilirsiniz.

Hamburg'ta bir bina.

Hamburg

Gezip, tozduktan sonra karavanlarımızı bulduk. Tekrar yola çıkma vakti. Bir süre gittikten sonra, yorulduk ve uygun bir yerde gecelemeye karar verdik.

Danimarka sınırına yakın, Grossenaspe yakınlarında bir akaryakıt istasyonundaki Burger King önüne park ettik.

K54.0134516
D9.9328966

Yattık, uyuduk, gece biraz üşüdüğümüz hissettim. Sabah, arka tarafa park edilen TIR'lar motorlarını çalıştırmaya başlayınca gürültüyle uyandık. Hava kapalı ve serin. Serin değil, biraz soğukça. Gezinin başından beri ayağımda şort var. İlk kez pantolon giymek istedim, Gül Hanım şakayla karışık itiraz etti.

Daha dur. Kuzeye doğru çıkıyoruz. Oslo'da daha da üşüyeceğiz.

Temmuz'un 10'u. Antalya'da havanın ne kadar sıcak olabileceğini tahmin dahi etmek istemiyorum. Üşüdüğüm için şikayetçi değil, aksine mutluyum. Ama pantolon giymeme itiraz edilmesine de anlam veremedim. Ama yine de uzun pantolonumu giydim.

Neyse, kahvaltıdan sonra Westerland'a gitmek üzere yola çıktık. Westerland, Sylt Adası'nın en büyük şehri. Bizi adaya götürmek üzere Yavuz Abi'nin Sinop'tan komşusunun oğlu Metin Bey, anakaraya geçip, bizi bir yerden alacak. Tam da sözleştiğimiz zamanda, bir alışşveriş merkezinin otoparkında Metin Bey'le buluştuk. Yanında, kızı Ilıum'u da getirmiş. Metin Bey ve Ilıum Yavuz Abi'nin karavanına bindi. Onlar önde, ben arkada çıktık yola. Sylt Adası'na geçebilmek için, Danimarka'nın Romo isimli küçük kentine (Ya da kasaba) geçip, oradan feribota binmek gerekiyor. Veya, denizin doldurulmasıyla oluşturulan tren yolu. Tren vagonlarına karavanları yükleyebilirmişiz ama feribota göre daha pahalıymış. Bu nedenle, Danimarka tarafına geçip, feritoba binip, tekrar Almanya tarafına geçeceğiz.

İskelede kısa süre bekledik ve feribota alındık. Sanırım 40-45 dakikalık bir yolculukla Sylt iskelesine yanaştık.

Bir ülkeye ait bir adaya gidebilmek için, sınırı geçip, komşu ülkeden kalkan bir feribota binmek ilginç geldi bize.

Gezi notlarının bundan sonraki bölümünde, 40 günlük turumuzun en ilginç, en güzel bölümünü geçirdiğimiz Sylt Adası, Westerland ve bizzat şahit olduğumuz med-cezir (gel-git) olayını anlatacağım. Sizi çok ilginç notlar ve fotoğraflar bekliyor.

Kaçırmamanızı öneririm. Bir sonraki bölümde mutlaka birlikte olalım. Pişman olmayacaksınız.

KARAVANLA 40 GÜNDE AVRUPA TURU (14)

2013-09-01T01:31:00.003+03:00

BERLİN'DEYİZ

Dresden'deki kısa gezinin ardından, Berlin için yola çıkıyoruz. Berlin, benim Antalya'dan sonra en sevdiğim şehir. Belki 10 kez gittim. Daha 4 ay önce Berlin'deyim. Ama Berlin'e her gidişimde heyecanlanıyorum.

Berlin'e varmadan, Thiendorf yakınlarında Aral akaryakıt istasyonunda mola verdik.

K51.308471

D13.7280166

Karavanların deposundaki suyu idareli kullanmaya özen gösteriyoruz. İstasyondaki duşların temiz olduğunu gördükten sonra, burada duş almanın uygun olduğunu düşündük. Duş kişi başı 2,5 Euro. Kasadaki genç kız, duş kabinlerinin anahtarını isterken depozito yerine pasaport isteyince Yavuz Bey çok sinirlendi. Hangi hakla ve gerekçeyle pasaport istediğini sordu. Kasaya, daha tecrübeli olduğu anlaşılan başka bir hanım geldi ve daha anlaşılır ifadeyle, duşların anahtarını verirken 20 Euro depozito veya pasaport alındığını, uygulamanın böyle olduğunu anlattı.

Yavuz Bey sakinleşti, duşların anahtarını aldık, 20 Euro depozito bıraktık. Duşlardan sonra depozitomuzu geri aldık.

Duşlardan sonra oyalanmadan yola devam ettik. Kafama koymuştum, Mart 2013'teki Berlin gezimizde, Türk Şehitliği ve caminin bulunduğu, Columbiadamm Caddesi'nin (Caminin kapı numarası 128) karavanlarla konaklama için uygun olduğunu gözlemlemiştim. Burası artık kullanılmayan Tempelhof Havaalanı'na yakın sayılır. Çevrede hobi bahçeleri var.

Navigasyona doğrudan bu adresi girerek, Türk Camisinin önüne geldik. Camidekilerle sohbet ettik. Caminin önü ve karşı kaldırım kenarında bir kaç Türk TIR'ı da park etmişti. Önce yol kenarında park edip, yemek yedik, sonra camideki Türkler'in önerisiyle, camiden az ilerideki Lilienhalt sokağa girdik. Bu sokak taşıt trafiğine kapalı. Yaya olarak ya da bisikletle geçilebiliyor. Sokağın bir yanında tenis kortlarının da olduğu bir spor tesisi, diğer yanında da küçük küçük hobi bahçeleri var.

K52.5109327

D13.2811911

Burada tam 3 gece konakladık. Sessiz, sakin, yol gürültüsünden uzak, Türk camisine yakın. Caminin tuvaleti, kafesi var. Sokağın tam karşısında da büyük bir park. Parkın içinde tuvaletler de var. Ayrıca bölge, Türklerin çok yoğun olduğu Kreuzberg mahallesine de 2 kilometre mesafede. Bakkalı, kasabı, fırını, simitçisi ne ararsanız var.

Hatta, Ramazan'ın ilk günü, akşam saatinde gittiğimiz Türk fırınından sıcak pide bile aldık. Yemekten sonra, ben camiye gittim. Kahvehanedekilerle sohbet ettim. Caminin bir de morgu var. Türk ya da başka milletlerden Müslümanların cenazesi buradan kaldırılıyor, ya da buradan memleketlerine gönderiliyor. O esnada morgda bir Türk gencinin cesedinin olduğunu söylediler. Motosiklet kazasında ölmüş. Cenaze nakil işlemlerinin tamamlanması bekleniyormuş.

Caminin kahvehanesinde bekleyenlerden bir TIR şoförü de, Türkiye'den Berlin'e tabut getirmiş. Nedense Türklerin kullandığı tabutlar Berlin'de üretilmiyormuş da Türkiye'den ithal ediliyormuş. Şoför tabutları bırakmış ama boş dönmemek için, bağlı bulunduğu firmanın Türkiye'ye yük bulması için bekliyormuş. Gündüzleri Cami bahçesinde vakit geçirip, geceleri TIR'da uyuyor. Başka TIR şoförleri de dönüş yolu için burada yük bekliyordu.

Yol yorgunu olduğumuzdan fazla oyalanmadım. Karavana dönüp, uyuduk.

BERLİN DUVARI

Sabah saat 09.00 civarında uyandık ve kahvaltıdan sonra, Berlin Duvarı'nı görmeye gittik. İkinci Dünya Savaşı'nın ardından, Almanya ikiye bölündü. Birisi Amerika'nın güdümündeki ittifak içerisinde yer alan Almanya Federal Cumhuriyeti, diğeri Sovyetler Birliği'nin güdümündeki ittifakta saf tutan Demokratik Almanya Cumhuriyeti.

Ne hazindir ki; bu iki Alman devleti, Berlin'i de tam ortadan ikiye ayırıp paylaştılar. Berlin'in doğu tarafı, Demokratik Almanya Cumhuriyeti'nde, batısı Federal Almanya'da kaldı. Batı, serbest piyasa ekonomisini benimserken, Doğu, sosyalizmle yönetilmeye başlandı.

Bir süre sonra, Doğu Almanya'dan, Batı Almanya'ya geçişler arttı. 1945-1961 yılları arasındaki 16 yılda 3 milyon kişinin Doğu'dan Batı'ya kaçtığı rivayet ediliyor. Bu rakam kimilerine göreyse 270 bin. Doğu Almanya bu geçişleri (kaçışları) önlemek için çare ararken, kentin ortasına duvar örme fikri ortaya atıldı. Bazılarınca "Utanç Duvarı' olarak da nitelendirilen Berlin Duvarı, 13 Ağustos 1961’de Doğu Almanya yönetiminin verdiği kararla, ülkeden kaçışların engellenmesi amacıyla örüldü.

46 kilometre uzunluğundaki duvarın, ABD güdümündeki kapitalist Batı Berlin'i çevrelemek için 12-13 Ağustos'ta bir gecede örüldüğü söyleniyor. (Benim aklıma yatmadı ya... Neyse) Duvarın üzerine de bir kaç sıra tel örgü çekildi.

Berlin'i 9 Kasım 1989'a dek bölen bu duvarın doğu kısmı, muhtemel firarilerin kolayca görülebilmesi amacıyla beyaza boyanırken, duvarın batı kısmı 'Özgür' batılılar tarafından rengarenk grafittilerle, resimlerle bezendi.

Duvarın doğu tarafına mayınlar döşendi, 186 gözetleme kulesi konuldu, silahlı nöbetçiler duvar boyunca devriye gezerek, kaçışları engellemek için çaba gösterdi.

Batılı kaynaklar, duvara rağmen 5 bin kişinin, tünel kazarak, balonla, planörle uçarak, valiz içinde, otomobillerin bagajında saklanarak, Doğu'dan Batı'ya kaçtıklarını söylüyor. Yine Batılı kaynaklara göre, duvarı bir şekilde aşarak, Batı'ya kaçmak isteyen bazı kişiler Doğu Alman askerleri tarafından öldürüldü ya da kaza sonucu öldü.

Rakamlar muhtelif... Kimi 86, kimi 283 diyor. Benim okuduğum Amerika'nın Sesi Radyosu'nun Türkçe internet sitesinde ise ölenlerin sayısının 1250 olduğu iddia ediliyor.

Ben, gazeteci şüpheciliğiyle tüm bu rakamlara temkinli bakıyorum. Çünkü, her iki taraf da yoğun bir propaganda yapıyor bu konuda. Batı'nın propagandasının başarı sağladığı duvarın 1989'da yıkılmasıyla ortaya çıkmadı mı? 9 Kasım 1989'da duvar onbinlerce kişinin heyecanlı bir girişimiyle yıkıldı. Yıkılan duvarın parçaları müzelere kaldırıldı. Bir çoğu Almanlar tarafından hatıra olarak saklanmak üzere evlerine götürüldü, bazı küçük parçaları da şilt haline getirilerek, turistik hediye eşyası olarak satışa sunuldu.

EAST SIDE GALLERY

Berlin Duvarı'nın ayakta kalan bölümüne East Side Gallery deniyor. 9 Kasım 1989'da yıkılan ve Şubat 1990'dan itibaren, dünyanın dört bir yanından gelen ressamlar tarafından 106 duvar resminin yapıldığı halen 1300 metrelik bölümünün ayakta kaldığı, East Side Gallery'nin (Mahlenstrasse) bir bölünü daha yıkılmak isteniyor. Duvarın kalan kısmının bir bölümünün daha yıkılmasına, başta bu bölgedeki anarşistler olmak üzere çevreciler, doğa ve kültür korumacıları karşı çıkıyor. Doğu ile Batı Berlin'i ayıran duvarın bulunduğu semti 1989'dan önce yalnızca göçmenler (Çoğunluğu Türk) tercih ediyordu. Duvar yıkılınca kentin tam ortasında kalan bu bölgedeki emlak fiyatları ve kiralar giderek arttı ve bölge Berlin'in en gözde yerlerinden biri haline geldi. Elbette kapitalist sistemde rant hep önde gelmiştir. Duvarın -şimdilik- bir bölümünün yıkılması girişimi de ranta karşı gelememekten olsa gerek.

Duvarın ayakta kalan bölümü sanat galerisi gibi

Bizim sanat anlayışımız da bu. İmzamızı atmak. Bizden önce buralara gelen Mustafa, adını ölümsüzleştirmek istemiş anlaşılan. Ayıp yahu... Edep yahu...

Bu resimde de duvardan atlayarak kaçan bir kişi tasvir edilmiş. Biz de ayakkabısının tabanından ittirerek, duvara tırmanmasına yardımcı olduk :)

Duvardaki resimlerin çoğu, özgürlük ve barış mesajları içeriyor.

POTSDAM-SANSSOUCI SARAYI

Yıllardın Berlin'e giderim. Bu belki de 10'uncu Berlin seyahatim. Benim ayıbım belki ama bugüne kadar Berlin'e 35-40 kilometre mesafedeki Potsdam'ı ziyaret fırsatım olmamıştı. Bu seyahatte bu ayıbı ortadan kaldırmak istedim.

Yavuz Abilere durumu anlattım. Potsdam diye bir şehir olduğunu, burada, göller, bahçeler saraylar olduğunu söyledim. Onlar da "hayhay" dedi ve sabah Potsdam'ın yolunu tuttuk.

Navigasyon bizi otoyola çıkardı. Messedamm civarından yola devam edecektik. Ancak, daha Messe'ye bile ulaşamadan yol yapımı yüzünden trafik sıkıştı. Sanırım 10 kilometrelik bu bölümü 2 saatte aldık. Sonra da 30 dakikada Potsdam'a ulaştık.

Potsdamm, 300 yıl önce Prusya Krallığı'nın garnizon şehirlerinden biriyken, Prusya kralları 1. Friedrich ve 2. Friedrich tarafından kültür ve sanat şehri haline getirilmiş. Bir çok saray yaptırılan Potsdam'daki en ünlü saray kralların yaz aylarını geçirdikleri ve avlanmak için kullandıkları Sanssouci Sarayı.

Potsdam 1990'dan sonra UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi'ne alınmış. Hakikaten korunması gereken yapılar ve doğal güzelliğiyle göz kamaştırıyor.

Neyse, Potsdam ve saraylarla ilgili ansiklopedik bilgi internette bolca var. Merak edenler internetten okuyabilir. Biz kent merkezine girdikten sonra, sağa saptık, bir kez daha sağa döndük, ara sokakta iki karavanın park edebileceği kadar alan bulduk.

Almanya'nın en sevdiğim tarafı, kentin göbeği olmadıktan sonra park yerlerinin bol ve ücretsiz olması.

Hemen geziye başladık. Gitmek istediğimiz Sanssouci Sarayı hemen yakınımızdaymış. Sarayın bahçesine girdiğimizde Havva Hanım'ın deyimiyle "Babil'in Asma Bahçeleri" gibi bir manzara ile karşılaştık. Sarayın hemen önündeki arazi, kademe kademe teraslanmış ve bu teraslara üzüm bağları kurulmuş. Asmalar gayet bakımlı. Havuzlar, çeşmeler, ağaçlar, çiçekler her şey mükemmel. Saraya, ziyaret saatini geçirdiğimiz için giremedik ama bahçeleri, koruları gezdik. Epeyce de yorulduk.

Saray gezmesinden sonra da kent merkezinde bir tur attık. Burada da bir Türk lokantası (Daha doğrusu dönerci) ile karşılaştık. Ama işin ilginci, lokantanın dışındaki tabelada içkiler sıralanırken, Türk şarabı da listeye dahil edilmiş. Türk şarap üreticileri adına gururlandım.

Sarayın önünde büyükçe bir havuz.

Saray çevresinde parklar, bahçeler, korular... İnsan yeşile doyuyor.

Saanssouci Sarayı.

Gül Hanım, sarayın merdivenlerinde.

Köprünün arkasında havuz, onun arkasında asma terasları, en arkada da saray.

Potsdam, karavancıların da güzergahında.

Potsdam'da karavanları park edecek yer bulmak zor olmadı.

Havuz ve asma terasları

Sarayın hemen yanında çelikten yapılmış kameriye.

Saray bahçesinde ve parklarda heykeller.

Asmaların arkasından sarayın görünüşü.

Koruluklarda yel değirmenleri.

Sokak müzisyenleri ilginç kostümleriyle dikkati çekiyor.

Sarayın önden görünüşü.

Heykelleri seviyorum.

KARAVANLA 40 GÜNDE AVRUPA TURU (13)

2013-08-31T14:28:00.000+03:00

PRAG'TAN DRESDEN'E DOĞRU

5 Temmuz 2013'te Prag'tan Dresden'e, oradan da Berlin'e gitmek üzere yola çıkmış, diş ağrım yüzünden 17-18 kilometre yol aldıktan sonra, yola devam edememiştik. Sabah, dinlenmiş, ağrım azalmış, aldığım çok miktarda ağrı kesicinin olumsuz etkisi yok olmuştu.

Yavuz abi "Yola devam" işaretini çaktı.

Trebisuce, Kolec, Zelenice, Bilina, Dubi yolunu takip ederek, Almanya sınırına yaklaştık. Sınıra varmadan Dubi'yi geçince, Teplice yakınlarında yolun sağında genişçe bir park alanı. Vietnamlılara ait, ahşap ürünler ve sepetler satılıyor. Hepsi rengarenk. Yavuz abi önde, Gül Hanım'ın ani direktifi üzerine durup, geri vitese takıp dükkanların önüne park ettik. Yavuz Abi de telsiz anonsu üzerine sağa çekti.

K50.6443833

D13.8188349

Çek Cumhuriyeti-Almanya sınırı. Uyduruk bir free shop ve market.

AB'de sınır yok ama nedense free shop kurulmuş.

Rengarenk kuş yuvaları

Sepetler

Ahşap, oyuncak el arabaları

Yel değirmenleri.

Sağdaki sepeti karavanda kullanmak amacıyla satın aldık. Vietnamlı satıcı kızla sıkı bir pazarlık yaptık. Bir de sehpa üzerine konulabilecek bir sepet aldık. İkisi için sözüm ona sıkı bir pazarlık yaptık. Ama teklif ettiğimiz fiyat zaten, satıcının istediği fiyatmış. 20 Euro verdik. Pazarlık yapmamıza rağmen, indirim yaptıramadığımızı yola çıktıktan sonra fark ettik. Olsun. Pazarlık sünnettir derler. :)

Yola devam ama artık yokuşlar başladı. Kapıkule'den çıktığımızdan beri doğru dürüst yokuş görmemiştik. İlk kez yokuşla, dağla, tepeyle karşılaştık. Hava serin ve rüzgarlı. Saat 12.30'da Almanya sınırındayız. Dresden'e 51 km kaldı.

Saat 14.15.'te Dresden'e vardık. Nehrin üzerindeki köprüyü geçip de sağa dönünce, karavanların da park edebileceğini gösterir otopark tabelası gördük. Park Platz Wiesentorstrasse.

Kapıdaki görevliye sorduk. 1 saati 2, 2 saati 4 Euro. Hemen arkamdaki Yavuz Abiye telsizle sordum. 2 saat yeterli, kent merkezini gezer, Berlin'e doığru yola devam ederiz dedi. Öyle yaptık.

Park alanında çok sayıda karavan vardı. Burası sadece otopark ama karavanlar genelde burayı tercih etmiş. Çünkü Dresden'i ikiye ayıran nehrin hemen kıyısında, her yere yürüme mesafesinde.

K51.056799

D13.742736

Gezimiz tam iki saat sürdü ve otoparka döndük. Yeniden marşa bastık. Dresden'le ilgili çok şey yazmaktansa sizi fotoğraflarla başbaşa bırakayım. Fotoroman gibi olacak ama 2 saatlik gezide aktarabileceklerim bunlar.

Yol yeşillikler içinde. Evler de öyle.

Bu güzelliği görünce, dişimin ağrısını unuttum.

Dresden'e vardık

Dresden'deki otoparkta daha çok karavanlar vardı. Kamyondan yapılan dev bir karavan ilgimi çekti.

Karavanları ağaçların altına park ettik.

Karavanlar...

Dresden sokaklarından...

Dresden'de bir dükkanın önündeki heykelcik.

Dresden'de nehir kenarında askeri konvoy. Avrupa'da ilk kez karşılaştığım bir manzara.

İnsanın içinde gezme isteği olsun yeter. Bebeği de sırtladığın gibi vur yollara.

Avrupa'daki kentlerde yaratıcılığın sonu yok.

Güzel bir kapı.

Bu karavanlardan biriyle her biri 80 yaşlarındaki bir çift geldi. Park etmelerine yardımcı oldum. Karavanı kadın kullanıyordu. Ne güzel yaşlılık. Bizde 80 yaşındaki insanlar kapıdan çıkmaya çekiniyor.

KARAVANLA 40 GÜNDE AVRUPA TURU (12)

2013-08-30T00:30:00.000+03:00

PRAG'A DOĞRU

(Bu kez Avusturya polisi...)

Efendim, nerede kalmıştık?

Viyana'dan Prag'a gitmek üzere yola koyulmuştuk. 2 saat kadar gittik ve saat 21.30 sıralarında hava karardı. Yağmur da hızını artırdı. Prag'a daha 250 kilometre yol var. Gece gece yola devam edecek değiliz. Zaten yağmur ayrı bir risk. Otobanda değiliz. Yağmurun kayganlaştırdığı dar yollar tenha olsa da her zaman kaza riski taşır.

Telsizden Yavuz ağabeyle haberleştik. Müsait bir yere çekelim, uyuyalım, sabah erkenden yola çıkarız diye anlaştık.

Önde Yavuz ağabey. Sağa saptı, küçük bir köye girdik. Brunn Ander Wild bölgesindeki Neukirchen'deyiz.

K48.6814166
D15.5581249

Köyün meydanı yok. Karavan park edecek kadar bir alan yok. Geri döndük. Köyden çıkmadan, yolun sol tarafındaki hemen hemen son evin önüne, evlerin kapısını engellemeyecek şekilde park ettik.

Yatmak için hazırlık yaparken fark ettim. Sağdaki evin bahçesine çıkan bir amca sigara içiyor ve meraklı gözlerle bize bakıyordu. Hemen arkamdaki Yavuz Bey'in karavanının solundaki evin sakini de aynı ilgiyle ve alıcı gözle karavanı süzmüş.

Karavanlarımız alkovenli olsa daha mı iyiydi acaba? Bizim camper karavanları neye benzettilerse biraz çekindiler, ürktüler demek ki. Umursamadık uykuya daldık.

Saat 02.00 sıralarında karavanın kapısı sertçe vuruldu.

Tak... tak... tak... tak...

Postacı kapıyı iki kez çalar da polis kaç kez çalar acaba?

Üst kısmımda fanila, altımda boxer uyandım. Kapıyı açtım. Karşımda iki genç polis. Benden önce de Yavuz Bey'i uyandırmışlar.

Ahmet Yiğit de uyandı. Polisin söylediklerini tercüme etti. Zaten tercümeye gerek yok, ne demek istediğini vücut dillerinden rahatlıkla anlayabiliyoruz.

Polisler gayet kibar. Araçlarımızın karavan olduğunu anlamışlardı. Aile görünümümüz de onları rahatlatmış olmalı.

Beyefendi. Önüne park ettiğiniz evin sahibi, polis merkezine telefon etti. Araçlarınızın, evlerinin önünde kalmasını istemiyorlar. Bu köyün ahalisi, başka bir ülkeden gelen araçların evlerinin önüne park etmesinden korkuyor. Biz sizi daha güvenli bir yere götürelim. Geceyi orada geçirin. Orada TIR'lar da park ediyor.

Polisler otomobille önümüze düşüp, eskortluk yaptı. Aynı bölgede 3,8 kilometre ötede, Waldviertled Bundesstrasse'de ana yola servis yolu gibi düşünülebilecek, toprak bölgeye geldik. Polisler, TIR'ın arkasına park edebileceğimizi, buranın gayet güvenli olduğunu, kimsenin de bizi şikayet etmeyeceğini izah etti.

K48.6820283
D15.5578400

Teşekkür ettik. Yeniden uykuya dalmadan önce saat 07.00'de uyanıp,. yola devam etmek üzere sözleştik.

Sözleştiğimiz saatte 07.00'de uyandık. Yavuz abiyle telsizden haberleştik. Ev halkı, pardon karavan ahalisi uyurken marşa bastık. 1 saat kadar direksiyon salladık ve Çek Cumhuriyeti sınırına , Neu-Nagelberg'e ulaştık.

Sınırda kenara çektik. Ormanlık alandayız. Kahvaltı yapacağız. Kahvaltı hazırlanırken, kapıyı açıp dışarı çıkayım istedim ama bin pişman oldum. Sivrisinek ordusu öyle bir hücum etti ki.

Türkiye'den 92 kiloluk, semirmiş, 17 yıldır sigara içmemiş, damarları belirgin birisi gelse de kanını emsek diye beni bekler dururlarmış meretler.

Tam sınırı geçmeden Avusturya tarafında yolun sağ tarafındaki ormandan 5 dönüm kadar yeri kesmişler, tomruk deposu yapmışlar. Burada kahvaltımızı yaptık. Kahvaltının ardından Havva Hanım ocağa kuru fasulye koymuş, onun da pişmesini bekledik. 2 saat kadar oyalandık bu bölgede.

Sınırda, her iki ülke AB üyesi olmadan kullanılan gümrük ve polis binaları var. Avusturya tarafında kimse yok. Çek tarafında, polis ve gümrük görevlilerinin ekip otoları var. Biz 20-25 km hızla sınırı geçerken, polis ve gümrükçülere doğru baktık. Acaba durduracaklar mı diye. Ama onlar sanırım TIR'lar ve ticari araçlarla ya da şüphelendikleri araçlarla ilgileniyorlardı. Yolumuza devam ettik.

Bu arada akaryakıt istasyonlarına girip, vinyet bakıyoruz. Zaten otobanda değiliz. Otobanda olmadığımızdan vinyet almamız zorunlu değil. Benzinciye sorduk, akaryakıt alan bir otomobilin İngilizce bilen sürücüsüne sorduk, bu bölgede vinyet satılmıyormuş.

Yeniden yola çıktık. Dar ama her iki tarafı yeşil, yemyeşil bir yoldan ilerliyoruz. Gül Hanım arada pencerenin camından fotoğraf çekmeye çalışıyor. Araç hareket halindeyken çekilen fotoğraf ne kadar verimli olacaksa.

Bu yolda araç kullanmak da, seyahat de çok zevkli.

Yolda o kadar çok bisikletli gördük ki. Anne-baba, iki çocuklarıyla bisiklete biniyor.

Derken Trebon isimli küçük bir yerleşim yerine geldik. Küçük kasabanın meydanına park ettik. Sonradan google'a sordum. 9 bin nüfuslu bir yerleşim yeriymiş burası.

Trebron'da tam da buraya park ettik. Şirin, güzel bir kasaba. Fotoğrafı ben çekmedim. Google'den aldım.

Karavanları park ettiğimiz meydanın karşısındaki marketten ekmek, plastik tabak vs gibi ihtiyaçlarımızı aldık. 15 dakika kadar da kasabayı turladık. Ayaklarımız da açılmış oldu. Uzakdoğu kökenli birinin çalıştırdığı dükkanda hoşumuza giden bir rüzgar gülünü de satın aldık.

Kısa süre dinlenme

Trebon, sessiz, sakin, küçük bir kasaba.

Komünist dönemden kalma küçük, şirin bir otomobil.

Fotoğrafını çekerken, sahibinden izin istedim. Kırmadı.

Markası ya da modeli: Trabant 601

Trabant, Doğu Almanya yapımı otomobil. Sahip olmak yıllarca beklemeyi gerektirirdi.

Adını üretime başladığı yıllarda uzaya fırlatılan Sputnik'ten alan ve Almanca uydu anlamına gelen Trabant'ın üretimine 1957'de başlandı.

Trabant'a binerek Checkpoint Charlie sınır kapısından Batı Berlin'e giren Doğu Almanyalıbir çift (14 Kasım 1989)

Trabantlar, sosyalist rejimin statü sembollerindendi. Halk arasında Trabant'ı olanlar ve olmayanlar diye bir ayrım vardı. Trabant'ı olanlar şanslıydı. Zira Trabant'a yani Almanya'da halk arasındaki adıyla Trabi'ye sahip olmak o kadar kolay değildi. Trabi sahibi olmak için önce devlete bu talep iletiliyor daha sonra da teslimat için sıraya giriliyordu. Alıcılar oluşturulan listelerde sıranın kendilerine gelmesi için ortalama 12-13 yıl bekliyordu. (Bu bölüm Wikipedi'den alınmıştır.)

Bu kısa molanın ardından yola devam ettik. E55 numaralı yolc girdik. Bir süre sürdükten sonra Mezno kasabası yakınında MC Donalds'ın da bulunduğu akaryakıt istasyonuna girdik. M c Donalds'ın adını neden yazdığımız merak edenlere izah edeyim. Almanya hariç, Avrupa'daki bir çok ülkede MC Donalds'lardan Wi-Fi ücretsiz. Bu bizim için iyi bir fırsat. İnternet ihtiyacımızı bedava gideriyoruz. 40 günlük seyahatimizde Mc Donalds'lara sık sık girdik. Belki paramız nasip olmadı ama, temiz tuvaletlerini, internetini ücretsiz kullandık. Hatta bir keresinde, sıcak suyu bulmuşken, 2 dakikada sakal tıraşımı da Mc Donalds'ın lavabosunda oluverdim. Kapitalizmin simgesi Mc Donalds'ın etinden, sütünden, tüyünden, tırnağından ücretsiz yararlanmak hoş bir duygu...

Prag'a daha 74 kilometre yolumuz var. Öğle vaktini de geçirdik. Havva Hanım'ın sabah Avusturya-Çek Cumhuriyeti sınırında pişirdiği kuru fasulyenin yanına pilav ve domates sögüşü ile karnımızı doyurduk.

DİŞ AĞRISI BAŞ BELASI...

Yemeğimizi yedik ama bende bir diş ağrısı başladı. Üst çenemin en solundaki protezim öyle bir ağrıyor ki... Hadi idare edeyim dedim ama arada unutsam da bir süre sonra yine zonklamaya başlıyor meret. Bir tek benim değil, Gül Hanım da diş ağrısına yakalandı.

Hani ikizlerden birinin başı ağrısa ötekinin de ağrırmış ya... Çiftlerden kocanın dişi ağrımaya başlayınca 25 yıllık sevgili karımın da dişi ağrımasın mı?

Neyse, ağrı kesici alıp yola koyulduk.

4 Temmuz 2013'te saat 15.30 sıralarında Prag'a girdik. Bir önceki durakta, internetten Prag'da kamp dışı konaklanabilecek yerleri araştırmıştık. Bir Alman karavan forumunda Yat Kulübü'nün hemen yanındaki stellplatz'ın (Kamp dışı konaklama alanı) uygun olduğunu tespit ettim. Koordinatlarını navigasyonlarımıza kaydettik.

K50.0531249
D14.4120166

Doğrudan Cisarska Louka Praha 5 adresindeki stellplatza gittik. Tam koordinatın verildiği alana yolun sağına park ettik. Vlata Nehri'nin tam ortasındaki bir adacıktayız (Buranın karayolu bağlantısı olduğundan ada değil de, nehrin ortasına uzanan bir dil demek daha doğru olur.) Burası pek trafiği olmayan, yeşillikler içinde dar bir yol. Kalınmasına kalınır ama daha uygun yerler olmalı.

Alman karavan forumlarında verilen koordinatlara göre Cisarsk Louka'nın Google Earth görümümü.

Alman karavan forumlarında verilen koordinatlara göre Cisarsk Louka'nın Google Maps görümümü.

Alman karavan forumlarında verilen koordinatlara göre Cisarsk Louka'nın Google Maps görümümü.

Verilen koordinat doğrultusunda buraya yerleştik. Ancak 300-400 metre ileriye aldık karavanları.

Yavuz abinin önerisiyle karavanlardan inip, yürümeye başladık. Sağ tarafımızda nehir,, nehrin kıyısında da yeşillikler içinde cıvıl cıvıl karavanları gördük.

Oooo. Stellplatz asıl burasıymış. Baksanıza ne güzel bir yer. Karavanlar,. çadırlar....

Az yürüyüp, girişini bulmak istedik. 200 metre sonra girişi bulduk ama burası stellplatz değil, ücretli karavan kamping. Girip fiyatları aldık. 2 kişi artı karavan 21,40 Euro yani 470 Kron. 3 kişi artı karavan 590 Kron yani 24,80 Euro.

Güzel, temiz ve kent merkezine yakın bir kamping.

Biraz daha yürüyüp, çevreyi keşfedelim dedik. 800 metre kadar daha yürüdük, bir başka karavan kamping. Fiyatlar burada toplamda 2 ayrı karavan için 2'şer Euro daha ucuz.

Bu da az ilerideki ikinci karavan kamping. Burası da güzel.

Fakat nehrin tam kıyısı, yanı sıfır noktası sessiz, yeşil ve parka uygun. Zaten temiz su depolarımız dolu, pis su depolarımız boş. Çamaşırlar Viyana'da yıkandı. Duşlar alınmıştı. Dolayısıyla Yavuz abinin de talebi üzerine kamp dışında kalmayı kararlaştırdık. Gerekirse, ikinci gece kampa girecektik.

Aynı sokakta, yani Cisarska Louka'da karavanları park ettiğimiz tam nokta da şöyle:

K50.056739
D14.413921

Konakladığımız, karavanları park ettiğimiz Vlata Nehri'nin ortasındaki adacığın Google Earth görünümü.

Aynı yerin Google Maps görünümü.

Karavanlardan dışarı attık kendimizi. Hemen Prag'ı gezmeye koyulmalıyız. Tokmak ailesi olarak Prag'ı üçüncü ziyaretimiz. Daha önce sözünü ettiğim gibi, ilki 2006'da, tren+uçakotobüs kombinasyonuyla yaptığımız gezi. İkincisi 2009'da otomobilimizle çıktığımız gezi. İlkinde Budapeşte'den trenle Prag'a gelmiştik. 2009'da ise gezinin dönüş kısmında Almanya'dan Çek Cumhuriyeti'ne girmiş, ilk olarak Plzen'de (Pilsen. Evet evet... Aynen öyle. Biranın bir türüne ismini veren kent.) bir gece kalmış, ardından Prag'a gelerek 2 gece kalmıştık.

İkinci girdiğimiz kampinge kent merkezine nasıl gidebileceğimizi sormuştuk. Nehir kenarındaki küçük vapur iskelelerinden söz ettiler. Hatta tarifesini de aldık. Biraz yürüyünce, nehir kıyısında küçücük bir iskele gördük. Vapurların bu iskeleye yanaşmasının imkansız olduğunu düşünürken, bir sandalcık yanaşıverdi kıyıya. Sandaldan 3-4 kişi indi. Bu sandal, nehrin her iki kıyısı arasında karşılıklı yolcu taşıyormuş. Gül Hanım sandala pek güvenemedi, korktu ama çaresiz bizimle birlikte sandala bindi. Sempatik sandalcı motoru çalıştırdı ve bir kaç dakika içinde karşı kıyıya attı bizi. Kişi başı 20 Kron. 5 kişi için 4 Euro verdik.

Kampinglerin ve stellplatzın bulunduğu yerdeki küçük sandal iskelesi.

Bindiğimis sandalda Gül Hanım'ın tedirginliği yüzünden okunuyor. Bir türlü saklayamıyor duygularını.

Bir kaç dakika içinde ulaştığımız karşıdaki iskele

Nehir kıyısından yürümeye başladık. Hedef ünlü Charles Köprüsü. Köprü'nün yürüme mesafesinde olduğunu düşündük. Nehrin kenarında gençler, yaşlılar ellerinde meşrubat ya da plastik bira bardaklarıyla dolaşıyor, çocuklar bisiklete biniyor, paten yapıyor... Barların kafelerin önünde müzik yapanlar. Adeta festival, panayır havası. Hava da güneşli. Güzel bir gün. Canım nasıl da bira istedi.

Nehir kıyısı hareketli.

Ohh. Mis gibi biralar gidiyor.

Nehir kıyısındaki yüksek duvarda ilginç bir sanat çalışması.

İki ayrı kafeye gittim, kuyruğa girdim. Sıra geldiğinde bira istedim ve Euro ile ödeyeceğimi söyledim. Euro kabul etmediler. Çek Cumhuriyeti AB'ye girmiş ama para birliğine girmemiş. Hala Kron kullanıyor. Tamam kullansın ama diğer ülkelerde Euro rahatlıkla kullanılabilirken, dükkanlar Euro kabul etmiyor. Demek ki sıkı bir disiplin, yasak uygulanıyor.

Cebimizde Çek Kronu olmadığı için bira alamadık ve hevesim kursağımda kaldı. Bira içenlere nasıl imrendim, nasıl anlatamam. Kedinin ciğere baktığı gibi baktım biraya.

Nehrin kenarından yürüye yürüye Charles Köprüsü'ne kadar vardık. Köprünün hemen girişinde koridoru andıran her iki yanında hediyelik eşya satan dükkanlar ve döviz bürolarının bulunduğu sokağa girdik. Tabelalara baktık Euro'nun karşılığı 25 Kron yazıyor. Ama yan tarafında daha küçük harf ve rakamlarla vergilerden sonra net 18 Kron ödendiği yazıyor. Ama insanları yanıltmak için 25 Kron yazısı gözümüze sokuluyor adeta. Küçük çaplı bir aldatmaca var.

İlk döviz bürosuna girip Euro bozduracağım, 20 Euro hazırladım. Bu sırada kapıda bekleyen ve Rus olduklarını tahmin ettiğimiz 4-5 turistten genç kız olanı, tabelayı işaret ederek, döviz bürosunun insanları kandırdığını 25 Kron'dan Euro bozduracağınızı sandığınızı ama 18 Kron ödendiğini söyleyip, uyardı. Kapıda durup, başkalarını da uyardılar. Demek ki, Rus turistler bu ofiste kazık yemişler ki, başkaları da kazık yemesin diye kapıda bekleyip, girmek isteyenleri uyarmayı iş edinmişler.

Rus turistlerin uyarısı üzerine döviz bozdurmaktan vazgeçtim. Haklılar. Euro 18 Kron olamaz. İki ayrı döviz bürosuna daha uğradık, aynı manzara. Koca koca 25 Kron yazmışlar. Ama ödemeye gelince 18 Kron veriyorlar.

Bu arada,Charles Köprüsü üzerinde ayaklı döviz bozduranlar yanımıza yaklaştı. Kimi 26, kimi 27 Kron'dan Euro bozabileceklerini söyledi. Yasa dışı bir iş yapıyormuş gibi de biraz çekingen, biraz da çakal gibi bir halleri vardı.

Nitekim, ertesi gün kentin turistik merkezinde görev yapan polis araçlarının camına yapıştırılmış A4 kağıdındaki uyarı yazısı dikkatimizi çekti. Prag polisi, yolda döviz bozdurulmamasını, sahte para verilebileceği uyarısında bulunuyordu.

Aynı yerde, 2009'daki gezimizde, polis arabasının camında başka bir yazı vardı.

Endişelenmeyin. Prag polisi köpeğiniz için de su bulundurur.

Aha da 2006'da çektiğim fotoğrafı buldum.

Önce bunu, olur olmaz her şeyin sorulmasından sıkılan polisin alaysı bir yakınması olduğunu düşündüm. Sonradan gerçeği anladım. Gerçekten polis, caddelerde köpeğini dolaştıran turistlerin, sıcaktan susuz kalmış polislerine de bir tas su veriyordu.

Hiç biri güven vermedi. Euro bozdurmadık. Kendi kendime söz verdim. Gül Hanım ile Yavuz beylere de açıkladım. Prag'ta para harcamayacağım, Çek ekonomisine katkıda bulunmayacağım. Öyle de yaptım.

İstisna var tabii. Charles Köprüsü çıkışında bir hediyelik eşya dükkanından magnet almak istedik. Bu dükkan Euro kabul ediyordu. Euro'nun karşılığı da 25 Kron. Yani aldatmaca yok.

Benim delikanlı, Ahmet Yiğit uyanık, cin fikirli.

Baba magnet parasını (2 Euro) bozukluk olarak verme.Ne kadar bozdurmak istiyorsan, mesela 20 Euro ver, üzerini Kron olarak al.

Yani 20 Euro'nun para üstü 18 Euro'yu 25 Kron'la çarpıp, para üstünü Kron almayı düşündük. Ama dükkan sahibi 18 Euro para üstü verdi. Kron istediğimizde veremeyeceklerini söylediler.

Dükkanın orta yaşlı tezgahtarı çat pat Türkçe biliyor. Çünkü bu bölgede çok Türk turist var. 25 Kron'dan Euro bozmalarını istediğimizde İki elini önünde bileklerinden çapraz hale getirdi. Kelepçelenmiş gibi yaptı ve Alcatzar dedi.

Vücut dilinin yanı sıra başka bir iletişim yöntemini daha uyguladı. Bütün dünyada hemen herkesin bildiği, hatta sinema filmi de çekilen ünlü cezaevi adasının adını söyledi.

Demek istiyor ki; döviz bozmamız yasak. Aksi halde beni tutuklayıp, hapishaneye atarlar.

İşini iyi bilen, tezgahtarın bu tavrı hepimizi güldürdü ama takdir de ettik.

Gezi boyunca objektiflerden kaçan Ahmet Yiğit nadiren poz veriyor.

Prag'tan

Yavuz-Havva Özkütük'ün Prag anısı.

Prag... Romantik şehir.

Prag'da binalar heykellerle süslenmiş.

Prag'ta tarihi binaların süsü heykeller

Prag'tan

Prag. Çekler bu şehre Praha diyor

Charles (Karl) Köprüsü

Prag sokaklarında Segway ile gezen turistler.

Charles Köprüsü'nün karşı kıyısına geçtikten sonra, nehir kenarından karavanlara dönmek üzere yürümeye başladık. Sandal bizi karşıya geçirmişti, o kıyıdan yürüdük, bu kez köprüyü geçtik, dolayısıyla karavanların olduğu kıyıya dönmüş olduk. Geldiğimiz kadar yol gideceğimizi tahmin ettik. Biraz uzundu ama yürünmeyecek yol değildi.

Vlata Nehri'nde örnekler, kuğular geziniyor. Birileri ekmek atmış olmalı ki, kuğular kıyıya yanaşmış.

Yürü yürü yol bitmek bilmiyor. Tam karavanların hizasına geldiğimizi düşündüğümüzde, karavanlara doğru geçişin olmadığını anladık. Saat 23.00'e varırken, yorgunluktan bitap düşmüş halde karavanlara ulaştık. Telefonumun adım sayar göstergesine baktım; tam 25 bin 500 adım yürümüşüz. Nereden baksan 17-18 kilometre.Hemen uyuduk.

10 saat kesintisiz uyuduktan sonra saat 09.00'da bir korna sesi üzerine uyandık. Üzerimize alınmadık. Sonradan Yavuz abi aktardı: Adamın biri otomobiliyle oradan geçerken, park ettiğimiz bölgenin özel mülk olduğunu söyleyerek, karavanla orada kalmamızı protesto etmiş. Hiç de özel mülke benzemiyor oysa. Bu kişinin az ilerideki karavan kampingin işletmecisi olabileceğine yorduk tutumunu..

5 Temmuz 2013 sabahı kahvaltının ardından, karavanları da alarak, kenti bir kez daha gezmek üzere Charles Köprüsü civarıpda özel bir otoparkın koordinatlarını navigasyonlara yükledik. Merkezi tren garının hemen karsındaki otopark alanı gayet müsait. Grişte manyetik biletlerimizi aldık ve park ettik.

K50.0859599
D14.4371983

Karavanları buraya park edip, kenti yeniden gezmeye çıktık.

Prag'ın tarihi ve turistik merkezini bir kez daha gezdik. Charles Köprüsü'nden bir kez daha geçtik. Yokuş tırmandık, yüzleerce basamak merdiven çıktık ve kaleye ulaştık. Sonra da inişe geçtik. Köprüden bir kez daha, bu kez geriye doğru geçip, turistlerin yoğun olduğu ara sokaklara daldık. Acıktık. Lokantaya oturup güzel bir yemek yedik. Biz pizza yedik. Yavuz Bey menüdeki ilginç bir yemeği tercih etti. Ne yazık ki, adını not etmemişim. Salyangoz gibi bir şey.

Bir önceki günkü yorgunluğun ardından, bugün de tam 6,5 saat yaya olarak gezdik. Yine yorulduk, öldük bittik. Tam 23 bin adım atmışız. Hava kararmadan karavanlarımıza dönelim, Almanya'ya doğru yol alalım dedik. Ama ara sokaklarda, sağa sap, sola sap derken yolumuzu kaybettik. Mesele değil, nasılsa buluruz. Yolu ararken, bir sokak pazarına rast geldik. Hanımları tutana aşk olsun. Onlar pazar tezgahlarının arasında, ben başka yerde kayboldum. Birbirimizi zor bulduk.

7 yıl aradan sonra, aynı binayı fotoğrafladım. Sanki iki bina dans eder gibi.

Bu fotoğraf da 2006'dan. O zaman ortadaki binanın, dirseğini çıkartıp, yanındaki binayı ittirerek, "Off daraldım, bana biraz yer aç" der gibi tasvir etmiştim.

Birbirimizi bulduk ama karavanları bulamıyoruz. Bildiğimiz, merkez tren istasyonu karşısındaki otoparka bıraktığımız. Koordinatını ya da adresini almamışız.

Bir yandan da, dün başlayan diş ağrısı giderek şiddetleniyor. Bir-iki derken, hanıma çaktırmadan ara ara 4 tane ağrı kesici almışım ama fayda etmiyor.

Neyse sora sora, telefonun navigasyonundan yararlanarak karavanları bulduk.

Almanya'ya, sınıra en yakın kent olan Dresden'e gitmek üzere yola çıktık. Amacımız otobana girmeden, ara yollardan Dresden'i bulmak.

Karavanı kullanıyorum ama kendimde değilim, bir yandan diş ağrısı, bir yandan hesapsızca alınan ilaçların yarattığı rahatsızlık. Gül hanım sürekli beni kontrol ediyor. Anaç kullanabilecek durumda olmadığını tespit etmiş olmalı ki, Yavuz Bey'e telsizden anons etti. Tam da o sırada önümüze Aldi Market çıktı.

K50.1338533
D14.3755699

Market otoparkına park ettik. Herkes markete girdi, eksik tamamlamak üzere, ben yattım. Marketten geldiklerinde, benim yola devam edebilecek durumda olmadığıma karar vermişler, Aldi'nin otoparkında geceyi geçirmeye karar vermişler. Benim canıma minnet. Hakikaten gidecek halim yok.

Tam 12 saat uyudum. Ertesi sabah saat 09.00'da ancak yola devam edebildik.

Ağrı kesicilerin olumsuz etkisini atlattıktan sonra, emekli bir sağlık personeli olan eşimin tavsiyesiyle antibiyotiğe başladık. Çünkü dişimin iyileşeceği yoktu.

Bu arada, uzun yolculuklara çıkacaklara bir önerim olacak. Yabancı ülkelerde doktor ya da ilaca ulaşmak Türkiye'deki kadar kolay olmayabilir. Bu nedenle, varsa raporlu ilaçlarınızı yedekli olarak Türkiye'den tedarik edip, yanınıza almanızın yanı sıra, ağrı kesici, antibiyotik, alerji ilaçları gibi temel ilaç ya da şurupları, kremleri stoklamak gerekir.

Ben de bu düşünceyle, raporlu ilaçlarımı fazlasıyla yanıma aldım. Aile hekimime, uzun bir yolculuğa çıkacağım için fazladan bir antibiyotik yazmasını da rica ettim. Eczacım Şaban Aydın'ın da tavsiyeleriyle, bir kaç ilaç daha aldım.

Ancak, ne olur ne olmaz diye, ihtiyaten aldığımız 1 kutu antibiyotik yetmedi. O kutu, 7 gün sonra beni iyileştirdi ama daha sonra da Gül Hanım boğaz enfeksiyonu geçirdi. Türkiye'den uçakla o günlerde Amsterdam'a gelecek arkadaşımızdan rica ettik de, Eczacı Şaban Aydın bize bir kutu daha antibiyotik gönderdi. Neyse, bu konuyu Amsterdam bölümünde ayrıntılı anlatacağım.

Bir sonraki bölümde buluşalım

KARAVANLA 40 GÜNDE AVRUPA TURU (11)

2013-08-24T23:53:00.001+03:00

VİYANA KAPILARINDAYIZ

Gyor'de fazla oyalanınca, yola çıkmak için hayli vakit kaybettik. Gyor Macaristan'ın Avusturya sınırında. Gyor'den Viyana'ya yolumuz 125 kilometre. Otomobille 1 saatte alınabilecek bir yol. Ama biz karavanlarla 90 kilometreden fazla hız yapmamaya çalışıyoruz. Sık sık da durunca 1 saatte alınabilecek yolu 2-3 saatte ancak gidiyoruz.

Avusturya sınırında ilk işimiz Vinyet satın almak oldu. 2009'daki otomobille çıktığımız Avrupa gezisinde Avusturya polisinin önümüzü kesip, 120 Euro cezayı şakır şakır tahsil ettiğini unutmak mümkün mü? Avusturya'da vinyet meselesinin hiiiç ama hiç şakası yok. Sınırdan girer girmez vinyet (otoban kullanımı karşılığı satın alınan yapışkan pul) alıp, aracın ön camına yapıştırmazsanız, polis bu durumu hemen fark edip, peşinize takılıyor, ilk müsait yerde sağa çektirip doğrudan ceza kesiyor. Cash mi, kredi kartı mı diye soruyor, o kadar. Hiç kaçarınız yok. Vinyet almamanın cezası 120 Euro. 2009'da bu ceza içimize oturmuştu. Tekrar aynı hataya düşmenin manası yok.

Avusturya sınırındayız.

Viyana yolculuğu da 2 saatten fazla sürdü. Viyana girişinde otobandan bağlantı yoluna girdik. Ben öndeyim, Yavuz Bey arkada, arada bir hızını iyice düşürüyor. Ne olduğunu merak ettim ama merakım az sonra giderildi.

Yavuz Bey telsizden anons etti.

Üstat, arabada titreme sesi var. Bir arıza var gibi ama yoldan mı kaynaklanıyor acaba?

Aşırı sürat yapılmasını önlemek amacıyla yola enine tırtıklı çizgiler çekmişler. Arabalar titreyerek gidiyor ama yol sathındaki enine tırtıklar, gözle pek de fark edilmiyor nedense. Antalya'da da benzer uygulama olduğundan tecrübeliyim. Bu tırtıklar hem yağışta araçların kaymasının önüne geçiyor, hem sürücüleri gaza basmaktan alıkoyuyor, hem de fren yapıldığında araçların kaymasına mani oluyor.

Yavuz abi merak edecek bir şey yok. Yol yüzeyinde tırtıklar var. titreme ondan kaynaklanıyor. Araçta arıza falan yok.

Yavuz abi rahat bir nefes almış olmalı.

Kent merkezine girdik. Park edecek, geceyi geçirecek uygun bir yer arıyoruz. Ama nafile. Kent merkezinde, tarihi binalara da yakın bir yerde geniş bir otopark gözümüze çarpıyor ama girişine kocaman bir tabela koymuşlar. Karavan resminin üzerine çapraz bir çizgi çekerek, karavanların park etmesinin yasak olduğunu ilan etmişler.

Halbuki, karavanlar için cillop gibi bir yerdi. Yasaklara uymak gerek.

Kent merkezindeki ana caddelerden geçerek, nehir kıyısına indik. Orası mı, burası mı derken uygun bir yer bulamadık.

Gire gide şehir dışına doğru çıktık. Aslında karavan parka girmemiz gerekiyor ama Yavuz abi, vaktin geç olduğunu, gecelemek için para ödeyeceğimize sabah erken girip, dolu dolu 24 saat kamptan yararlanmanın akıllıca olduğunu söyledi.

Bu arada etrafımıza dikkatlice bakıp, konaklamak için uygun bir park alanı bulmaya çalışırken, yolun sağında önce Türkçe Gözleme-Yufka yazılı bir tabela gözüme çarptı, arkasından da başörtülü, her hallerinden Türk oldukları anlaşılan kadınlar gördüm kaldırımda. Bunlar, bu bölgenin Türk mahallesi olduğuna işaret ediyordu.

Telsizden gözlemlerimi Yavuz abiye bildirdim ve ara sokaklara daldık. Hava da kararmak üzere. Derken, iki karavan için birer uygun yer bulduk. Bu sırada, sağa yanaşıp kısa süreliğine park eden otomobildeki Türk genci de burada gece park edebileceğimizi, ancak sabah erkenden hareket etmemiz gerektiğini söyledi. Çünkü sabah park hem ücretli, hem de belli bir saatten fazla süreyle park etmeye müsaade etmiyorlar. Karavanları bıraktığımız sokağın tabelasının fotoğrafını çektim. Rafael Gasse 27 Numara.

K48.3110383
D16.3289449

Zaten sabah karavan kampinge gitmeyi kafamıza koyduğumuzdan burası uygun geldi. Araçları park ettikten sonra yürüyerek, çevreyi keşfe çıktık. Hava karardı ama bazı Türk dükkanları açık. Türklerin çalıştırdığı bir internet kafenin önündeki gençlerle konuştuk. Burası 20. Viyana imiş. Ve Türk mahallesi imiş. Viyana'da mahalle-semt isimleri yok. Mahalleler rakamlarla ifade ediliyor. 4. Viyana, 9. Viyana, 20. Viyana gibi.

Gençlerle sohbetimizde Türkiye plakalı araçlara 27 Euro'dan fazla trafik cezası yazılırsa, Avusturya Polisi'nin bunu Türkiye gümrüğüne gönderdiğini,. ancak daha düşük tutarlı cezalar için bu işlemin yapılmadığını öğrendik.

Karavanlar için park cezası yazılırsa ödemeye niyetimiz yok.

Saat 22.30'a kadar 20. Viyana olarak adlandırılan bölgede kısa bir gezinti yaptıktan sonra karavanlarımıza çekilip, uyuduk. Sabah erken uyandık. Çünkü burası hakikaten dar bir sokak ve uzun süreli parka müsait değil.

Navigasyonlardan en yakın karavan kampingi işaretledik. Donaupark Camping, İn der Au No: 1 Klosterneuburg/Viyana

K48.3110383
D16.3287749

Kampingi bulduk ama resepsiyon henüz açılmamış. Kampingin girişine park ettiğimiz karavanlarda bir süre oyalandık. Resepsiyon görevlisi gelince de giriş yaptık.

Biz, camper artı 3 kişi için 38,12 Euro ödedik. Yavuz Bey biraz daha düşük ödedi ama not almamışım. Sanırım 27 Euro ödedi. Bu kampingte ayrıca internet ücreti yok. Çamaşır makinesinin bir kullanımlık ücreti 3,5 Euro. Duş için de ayrıca ücret talep edilmiyor ve duşta istediğiniz kadar kalabiliyorsunuz.

Bu ne demek şimdi anlatayım: Oslo'da ve daha sonra Amsterdam'da girdiğimiz kampinglerde, duşlar jeton ya da manyetik kartlarla çalışıyor ve su sadece 6 dakika akıyor. 6 dakikada yıkandın yıkandın; yıkanamadın, başın gözün sabunlu çıkarsın dışarı. Hadi duş gür aksa neyse ama su tasarrufu için öyle cılız akıyor ki.

Bir çok kamping de internet için tuzlu ücretler talep ediyor. Hatta Amsterdam'daki kampta, temiz su da ücretli. 60 litresi 50 cent. Parayı atıyorsun, musluktan su akıyor. 60 litre tamamlanınca da kesiliyor. Bir 50 Cent daha atınca su yeniden akıyor.

Gül Hanım iki makine çamaşır yıkadı. Havva Hanım da öyle. Akşama kadar, çamaşır, duş ve dinlenmeyle geçirdik. Dolayısıyla Viyana kent merkezine gitmedik. Uzun turlarda bazen kendimize böyle izin vermek iyi oluyor. Gül Hanım'a yardım ettikten sonra kampı keşfe ve fotoğraf çekme turuna çıktım.

Kampta karavanımıza bayrak asalım istedim ama benim bayrak biraz büyük geldi.

Kampın bir bölümü karavanlara, bir bölümü de çadırlara ayrılmıştı. Ağaçlar yeterince gölge alan oluşturmuş. Tuvalet boşaltma, temiz su ikmal alanları gayet uygun.

Hemen her ülkeden, Fransa'dan, Almanya'dan, Belçika'dan, İngiltere'den, Hollanda'dan camper, alkovenli ya da çekme karavanlar vardı.

Bulaşık ve çamaşır yıkama üniteleri de benden tam not aldı.

Kamp yeşillikler içinde. Yakında nehir de var. Ama tek sıkıntı sivrisinekler. Orta Avrupa'da en çok yakındığımız, sıkntı çektiğimiz konu sivrisinekler oldu. Sinek kovuzu spreyler falan işe yaramadı.

Bu da Oma ve Opa adlı orta yaşlıca (65-70 yaşlarında) bir çiftin karavanı. Karavanlarına 4 yıldızı layık görmüşler. Bana kalırsa 7 yıldızı çoktan haketmiş bir karavandı.

Yavuz Bey ile bizim karavanın arasına masayı kurduk. Arada rakıladık. Ayrıca okey oynadık. Kim kiminle eşliydi, kim yendi not almamışım. Tavla oynasaydık, asla unutmazdım.

Akşama kadar kampta vakit geçirdikten sonra, Gül Hanım'la birlikte, yürüyerek kamptan çıktık. Viyana'nın kıyısındaki Klostereneuburg çarşı merkezinde kısa bir tur attık. Burada da karşımıza bir kebapçı çıktı. 30-40 dakikalık yürüyüşün ardından kampa döndük ve uykuya çekildik.

VİYANA'DA 2. GÜN

Viyana'daki ikinci günümüzde öğleye doğru kamptan çıkış yaptık. Yavuz Bey ile önceden yürüyerek çevrede yaptığımız keşif sınrası, kampın hemen yanındaki otoparka karavanları bırakıp, otobüs+metro hattıyla kenti gezecek, akşam da, Prag'a doğru gitmek üzere yola koyulacaktık. Gündüz kent merkezinde olacağımıza göre, kampinge 2. gün için bir ücret ödememize gerek yoktu. Kampingin hemen yanında uygun, ücretsiz otoparklar mevcut. Aslında oralarda da rahatlıkla gecelenebilir. Ancak, bizim çamaşırlar da biriktiğinden, arada bir kamp kullanmak iyi oluyor.

Karavanları bıraktığımız otoparkın koordinatını da not etmişim.

K48.3105567
D16.3287749

Bu arada, navigasyondan aldığım koordinatlarla, daha sonra gezi notlarını yazarken google.maps'ten aldığım koordinatlarda bazı farklılıklar olduğunu gördüm. Ben buraya yine de Navigasyonumuzdan aldığım koordinatları koyuyorum. maps.google'daki mi doğru, benim aldığım koordinatlar mı doğru bilemiyorum. Ama yine de faydalı olacağını düşündüğüm için koordinatları yazıyorum.

238 NUMARALI OTOBÜS

Karavanları park ettikten sonra, kampingin hemen karşısındaki durağa gittik. Aktarma dahil tek gidişlik biletlerimiz aldık ve 238 numaralı otobüsle Metronun U4 hattının son durağı Heiligenplatz'ta indik. Buradan da U4 metroya binerek, Karltplatz'da kadar gidip aktarma yaptık. U2'ye binip, Dom yakınlarında indik.

Dom ve çevresinde gezindik. Bölgenin tarihi ve turistik yerlerini gezdik. Kimilerini çok güzel genç kızların kullandığı faytonlarla şehri gezmeyi planladım. Fiyat sordum 1 saat için 80 Euro'dan söz edince, tabanvaylarla gezmeye karar verdik.

Turistiz biz.

Canımız dondurma istedi. Dondurmacı bir kalabalık, bir kalabalık.3-4 tezgahtar külahlara dondurma doldurmaya yetişemiyor.Bize dondurma veren genç de Türk.

KARAVANLA OKYANUSU AŞMAK

Dondurmalar elde gezinirken, Yavuz Bey'le uzakta 2 karavan fark ettik. Viyana'nın göbeğine park etmişler. Biz 2 gece önce, o kadar yer aramış, uygun park alanı bulamamıştık. Merak bu ya... Gittik, baktık.

O sırada otoparkın hemen yanındaki ışıklı kavşakta alkovenli bir karavan belirdi. Sürücü araştıran, soran gözlerle etrafı inceliyordu. Belli ki park edeceği bir yer arıyor. Elimizle işaret ettik. Bir sonraki ışıklı kavşaktan U dönüşü yapıp geldi.

Bugüne kadar görmediğm türde bir plakası vardı. Karavanın her yanı da rengarenk çıkartmalarla dolu. Karavandan inip, sürücüye park etmesi için yardımcı olmaya çalışan gence sordum.

Where are you from?

Yorgun, bitkin genç yanıt vermek yerine plakayı işaret etti. İyi de koçum, plakadan çözebilsek, nereli olduğunuzu sorar mıydık. Anlamadığımı belirtince söyledi.

Brezilya.

İnanabiliyor musunuz? Okyanus'un öte yakasından ve de epey aşağılardan Güney Amerika'dan kalkıp, Avrupa Kıtası'na gelmişler.

Karavana, arkadan baktık, önüne geçtik. Plakasından hangi ülkeden geldiğini anlayamadık.

Okyanus aşan, yorgun karavan

Hanımlar dondurmalarını bitirmişler, ileride bizi bekliyorlar. Onları daha fazla bekletemeyiz. İnanın, Brezilya'dan gelen karavancıyla sohbet etmek ve hikayelerini dinlemek çok ilginç olacaktı. Zaten bize tercüme yapacak olan Ahmet Yiğit de yanımızda değil. Dondurmasını bitirmiş,. Mc Donalds'ta hamburger atıştırıyor. Yanımızda olaydı, yorgun karavancılara hiç olmazsa iki soru yöneltirdim. Süoru hevesim ve merakım kursağımda kaldı maalesef.

BUDİST RAHİPLERLE ANI FOTOĞRAFI

Bu arada, parlamento binası önünde biri Antalyalı turist rehberi, digeri Almanya'da yaşayan iki Türk kızkardeşle tanıştık, sohbet ettim. Yine parlamento binası önünde Budist rahiplerle karşşılaştık. Turuncu renkli dini giysileriyle herkesin ilgisini çekiyorlardı. Biz de birlikte fotoğraf çektirmek istedik, kırmadılar.

Budist rahipler Japon turistler gibi fotoğraf çekmeye meraklı.

Rahipler fotoğraf çektirme isteğimize olumlu yanıt verdi.

Havva Hanım'ın yaptığı el hareketinin bir anlamı olabilir mi? Budist mi oldu acaba :)

Gezmekten yorulduğumuzda, kendimizi attığımız parklarda dinlendik. Ama kendimize çekidüzen vererek... Tertipli ve düzenli...Şaka tabii ama aşağıdaki tabelaya bakarsanız, neden şaka yaptığımı anlayabilirsiniz.

Tabela, parkta uygulanan yasakları resimlerle izah etmiş. Yapılmaması gerekenlerin üzerine çarpı işareti konulmuş. Çadır kurmak yasak. Bisiklete binmek yasak. Ateş yakmak yasak. Köpek gezdirmek yasak. Yakar top ya da voleybol oynamak yasak. Çimlere basmak yasak.

Serbest olan tek bir şey var. Çöpe bir şeyler atmak.

Yasakları kim takar. Çime basmak yasak ama tabelaya, çimlere sereserpe uzanıp, güneşlenmek yasak dememişler.

Epey bir yürüdük. Acıkmıştık. Nord See adlı balık restoranları zincirinin bir şubesi çıktı karşımıza. Oturup, bir şeyler yedik. Nord See'den çıktığımızda hemen sağımızdaki sokakta uzayıp giden bir qazar kurulduğunu gördük. Pazarı gezdik. Satıcıların bir çoğu Türk'tü.

Pazarın en sonundaki bir kafeye oturduk. Garson kız, Bulgaristan Türkü imiş. Kırık Türkçesi ile anlaştık. O sırada kafe sahibinin de Türk olduğunu anladık.

Kahve içmek istediğimizi söylediğimizde kafenin sahibi bize "Meloş" (Melogue-Yazımı tam olarak böyle olmayabilir) içmemizi önerdi. Öneriye uyduk.

Meloş ya da Melogue bu...

Gül Hanım alışık olmadığı yiyecek ve içeceklere pek sempatik bakmaz. Meloş da nasibini almış görünüyor.

Kafe dediğimiz yer aslında bir nevi büfe. Alkollü içki de satıyorlar. Duty Free'den aldığımız rakılar bitmişti. Yavuz Bey bu kafeden rakı satın aldı.

Bu arada, arka masamızda bir bey rakı-ayran içiyordu. İlgimi çekti, yanına gidip, tanıştım ve sohbete başladım. Bir ara tur operatörlüğü de yapan beyin adı Tek'o Baydar. Evet, yanlış okumadınız; isminde ayraç (apostrof) var. Hikayesini de anlattı. Dedesinin önerisi üzerine "Tek o) anlamında konulmuş ismi. İstanbul Galatasaray Lisesi'nde okurken ismi arkadaşlarınca alay konusu olmuş.

Babasına gidip serzenişte bulunmuş.

-Baba ne diye bana Doğu ya da Güneydoğu'da yaşayanların isimleri gibi, (Reşo, Hamido) gibi bir isim koydunuz. Arkadaşlarım gırgır geçiyor.

Baba, konuyu izah etmiş.

-Oğlum, senin adın Teko değil. Tek o anlamında bir isim. Deden bu manada bu ismi koymamısı istedi. Tek o diye iki ayrı kelime olmadığından nüfus cüzdanına Teko diye yazdırdık.

Durum anlaşıldı. Ama bu durumu herkese tek tek anlatmanın, ayrı ayrı izahatta bulunmanın güçlüğü ortada. Tek'o Baydar, reşit olduktan sonra mahkemeye başvurur ve ismine bir ayraç ekletir ve artık ismi Tek'o Baydar olmuştur.

Tek'o Baydar, eğitimli, kültürlü, hayat tecrübesi olan kibar bir bey. Sohbeti de tatlı. Ortak tanıdıklarımız da çıktı. Bana bir dönem Süleyman Demirel Üniversitesi'nin rektörlüğünü yapan Prof. Dr. Metin Baydar'ın yeğeni olduğunu söyleyince, ben tüm bildiklerimi anlattım. Prof. Dr. Metin Baydar'ın menisküs ameliyatları konusunda dünyaca tanınmış bir cerrah olduğunu, Türk sporcuların yanı sıra, yabancı sporcuların da ameliyat için Türkiye'ye gelip, Prof. Dr. Metin Baydar'a gittiklerini bildiğimi anlattım.

Gazetecilik bazen işe yarıyor. Tanıdığınız bir çok kişi, ortak sohbet konuları için malzeme sağlayabiliyor.

Sohbet bitmedi ama kahveler (Meloş) bitti, zaman da kısa. Yolcu yolunda gerek. Metro durağı da hemen yakınımızdaymış. Metrodan U4'e binip, sonra arada 239 numaralı otobüse aktarma yaparak, karavanları bıraktığımız otoparka geldik.l Kampingin otoparka bakan tarafındaki küçük kapı açıktı. Ahmet, kampinge girip bir kez daha duşa girmek istediğini söyledi. Ücretini ödeyip, ayrıldığımız kampingin olanaklarından son kez yararlandık. Biz de tuvaletleri kullandık.

Bu arada bir not vermeliyim. Bilgi açısından. Viyana'da yaygın market zincirlerinden Billa Market'ten ekmek aldık. Nedense biranın fiyatını not etmişim. Heineken 50 cl kutu biranın fiyatı 1,22 Euro. O dönemki kura göre 3,10 TL. Türkiye'den yüzde 25 daha ucuz.

Her neyse, saat 19.40'ta marşa bastık. Hedef Prag. Viyana ile Prag arası otobandan 326, ara yollardan 303 kilometre. Biz, ara yollardan, köylerden, kasabalardan geçen yolu kullanmayı tercih ettik. Bu yolun büyük bölümünde hız sınırı 70 kilometre. Yeşillikler içinde, gidişli-gelişli (Bölünmüş yol değil) güzel bir yol.

Viyana'dan çıktık, hafiften bir yağmur başladı ve daha sonra giderek şiddetlendi. Hava henüz kararmadı. Prag yolundayız...

Prag yolculuğunu, ve gece yarısı saat 02.00'de, kapımızı çalarak bizi uyandıran Avusturya polisiyle diyaloğumuzu bir sonraki bölümde anlatacağım.

Prag'ta görüşmek üzere....

KARAVANLA 40 GÜNDE AVRUPA TURU (10)

2013-08-23T23:18:00.001+03:00

MACAR DOSTUM İMRE FARKAS'IN JESTİ

Budapeşte turumuzu tamamladık. Gül Baba Türbesi kaldı. Yavuz Bey'le ortak rarar aldık. Gül Baba Türbesi'niatlayacağız. Zaten yorgunluktan öldük, bittik. Bir an önce kendimizi karavanlara atmamız gerek. Sonra da bir sonraki durağımıza doğru yola çıkmak. Yolda karavan kullanırken dinleniyorum. Hakikaten, ne kadar çok yürüdük gezi boyunca. Telefonumun adımsayarı kimi gün 27 bin adımdan fazla yürüdüğümüzü kaydetmiş. Aslında, ayrı bir başlık altında işlemem gereken konuya kısaca değineyim.

Karavan olsun, otomobil olsun ya da başka ulaşım araçlarıyla olsun, başka bir şehri gezmeye gittiğinizde kullanabileceğiniz en iyi araç bisiklet olmalı. Hele de Avrupa ülkelerinde. Yürüyerek, kenti gezmek hem çok zaman alıyor, hem de çok yorucu oluyor. Eşim bisiklete binemediği için bu şansımızı bu kez de kullanamadık. Ama Gül Hanım söz verdi; bir dahaki seyahatimize kadar bisiklete binmeyi öğrenecek.

Ha cesaret Gül Hanım.

Kahramanlar Meydanı'na yakın noktadaki karavanlarımıza ulaştık. Navigasyonları ayarladık. Bu kez hedefimiz Gyor. Gyor, pek de turistik olmayan ya da turistik turlara dahil edilmeyen küçük bir Macar kenti. Avusturya sınırına, Viyana'ya hayli yakın.

Gyor'u ilk kez, Noel Baba Vakfı'nın bir etkinliği dolayısıyla ziyaret etmiştim. Burada harika insanlarla tanıştım. Gyor'deki Noel Baba Vakfı'nın başkanı İmre Farkas, eşi Marian, kızları ve torunları. Bir de Macar dostlarımızla anlaşmamıza aracılık eden, uzun yıllardır Gyor'de yaşayan Zeki Ayana. Zeki kardeşimiz, her Gyor ziyaretimizde bizi ilgiyle karşıladı, hiç üşenmeden her şeyimizle ilgilendi, her an yanımızda bulundu, İmre Farkas ve ailesiyle iletişim kurmamızda tercümanlık yaptı. Zeki'ye keşekkürlerimi buradan da iletmeyi borç biliyorum.

Haa... Zeki, İstanbul Laleli'de satıcılık yaparken tanışmış, Macar eşiyle. Sevmişler, evlenmişler, Gyor'e yerleşmişler. Bu evlilikten dünya tatlısı iki de kızları var. Küçük kızın adı Berşim. Bu ziyaret de o da bir ara yanımıza geldi. Basketbol oynuyor. Boyu babasını hayli geçmiş.

Neyse, oraya geleceğim.

Budapeşte'den yola çıktık. Zeki ile telefonla irtibata geçtik. Gyor'e 1,5 saat içinde ulaşabileceğimizi söyledik. Zeki de, bizi bekledikleri noktanın adresini SMS ile gönderdi. Navigasyona bu adresi girdik. Yolda biraz oyalandık. Gyor'a girdik ve hedefe ulaştık. Zeki ile İmre Farkas yolda bizi bekliyorlardı. Bizim için kente az sayıda bulunan otellerden birinin parka bakan otoparkını ayarlamışlar. elleriyle, işaret ettiler, otoparkın bariyerini kaldırıp, içeri girmemize ve park etmemize yardımcı oldular.

Karavanlardan indik. İmre ve Zeki ile sarmaş dolaş olduk. İmre, beni, eşimi, oğlumu tanıyor ama Yavuz Bey ile Havva Hanım'ı ilk kez görüyor. Ama aynı samimiyet ve özlemle onlara da sarılarak, hoşgeldiniz diyor ve başlıyor makineli tüfek gibi konuşmaya. Onu anladığımızı sanıyor. Araya Zeki girerek, tercüme ediyor söylediklerini.

Bizi hemen otelin altındaki restoranın bahçesinde bizim için hazırladıkları masaya davet ediyorlar.

Hepimizi duygulandıran sürpriz masada. İmre, büyük bir nezaket örneği göstererek, masaya bir Türk bayrağı koymuş. Duygulandık. Hoşumuza gitti. İyi ki, Macaristan'da böyle bir dostumuz var dedik. Aç olup olmadığımızı sordular. Daha sonra yemek yiyeceğimizi söyledik. Birer bira içip, kenti dolaşalım dediler.

İlk işim, hem cep telefonu, hem de fotoğraf makinesiyle masayı, masadaki Türk bayrağını fotoğraflamak oldu.

Ardından, İmre ve Zeki ile ortak dostumuz, Antalya'da yaşayan Muammer Karabulut'u telefonla aradım ve dostlarımızla buluştuğumu haber verdim. Muammer de çok mutlu oldu. İmre'nin Türk bayrağı jestini aktardım. Fotoğrafı hemen facebook'a yüklememi, görmek istediğini söyledi. Öyle yaptım.

Imre'nin (Bizim deyişimizle Emre Paşa) başında bulunduğu vakıf, Gyor'de anne ve babasının boşanması yüzünden depresyona giren çocuklarla i,lgileniyor. İmre bu vakfı, çocuk intiharlarının artması üzerine kurmuş. Vakfın psikolog. sosyal banışman ve psikiyatristlerle ortak çalışması sayesinde Gyor'de çocuk intiharları önemli ölçüde azalmış.

Zeki Ayana. Gyor'deki dostlarımızın başında geliyor.

Biralardan sonra kenti gezmeye çıktık.

Gyor'de konakladığımız otelin bahçesi. 2007'deki Gyor seyahatimde bu otelde kalmıştım.

Gyor yaklaşık 140 bin nüfuslu bir şehir. Küçük ama bir o kadar da düzenli. Tarihi binalar korunmuş ve restore edilmiş. Kışları sert geçen kentte yazları her yer rengarenk çiçeklerle donatılmış. Meydanlar bakımlı ve düzenli.

Osmanlı, iki kez kuşattığı Viyana'yı bir türlü fethedememişti. Osmanlı ordularının Avrupa'da geldiği en batı nokta Gyor. Yani Gyor, bir anlamda Osmanlı'nın "serhad şehri" konumunda.

İmre Farkas, Gyor'deki bu sokağın, dünyanın en dar sokağı olduğunu söyledi. Gül ile birlikte sokağa girdik, ikimiz anca sıdık. Gerçi, bu gezide ziyaret ettiğimiz Bremen'de de dostumuz Birol Tan, "dünyanın en dar sokağı" diye bize bir sokak gösterdi. Keşke elimde şerit metre olaydı da her iki sokağın enini ölçseydim.

ZİYAFET

Şehri gezdik, dolaştık. Sonra birlikte konakladığımız Rado Setany 1 numaradaki Arany Szarvas Fogado Es Captain Otel'e döndük.

K47.6960067

D17.6603333

Otelin lokantasında bizim için özel masa hazırlanmıştı. İmre Farkas, bizi en iyi şekilde ağırlamak için elinden gelen çabayı gösteriyor. Yemeğe İmre'nin eşi Marian da geldi. İmre, kuzu, dana, tavuk etinden yapılmış karışık ızgaralar söyledi. Bir de Macarlara özgün turşular. Ben çok beğendim. Özellikle de biber turşusunu. Salatalar da öyle. Etlerin yanında gelen sebze haşlamalar da.

2009'da otomobille çıktığımız Avrupa turunda Gyor'a yine uğramıştık. dostumuz İmre Farkas o zaman da bizi mükemmel ağırlamıştı. Hatta tarih 21 Temmuz 2009 idi. Dün gibi hatırlıyorum; çünkü evlilik yıldönümümüzdü. O gezide kızımız Gülden Deniz de bizimleydi. İmre o zaman bize geyik eti ısmarlamıştı. Bir de tatlı, kırmızı İtalyan şarabı. Akşam yemeğinin sonunda da İmre'nin jesti. Ateşler içinde bir pastayla, evlilik yıldönümümüzü kutlamıştı İmre... Bu jestler unutulur mu?

İmre de 3 kez Antalya'ya geldi. Birinde Barbara Nagy ile. İkincisinde kızı ve torunu ve Gyor belediye Başkan Yardımcısı i da yanındaydı. Her seferinde onları, Antalya'nın yakın köylerinden Çakırlar'a götürmüştük. Çakırlar'da, köylüler gözleme, bazlama yapıyor. Geleneksel köy pazarı kuruluyor. İmre en çok da içine ıspanak, kaşar, patates konulan tereyağlı bazlamayı sevmişti.

Bomba... bomba... diyerek, bazlamadan ne kadar hoşlandığını ifade etmişti.

Neyse, yemekler yenildi, içkiler içildi, sohbetler edildi. Harika bir akşam geçirdik. Yemeğe Zeki yalnız geldi. Çünkü büyük kızı kısa süreli çalışma için Avusturya'ya gitmiş, annesi de bu duruma çok üzülmüş.Üzüntüden yemeğe katılamadı.

Bu bina kaç katlı? Zeminle birlikte 3 katlı göründüğü apaçık ortadayken, niye bu soruyu sorduğuma anlam veremediniz elbette. Haklısınız. Ama Yahudilerin ticari zekasından (!) söz edersem, sorunun ne kadar haklı olduğunu anlayacaksınız. Gyor'de emlakçılık yapan Yahudi, Avusturyalı bir zenginin Gyor'den ev almak istediğini öğrenir. Nasıl bir ev aradığına ilişkin bilgileri alır. Avusturyalı zengin, 3 katlı bir ev aramaktadır. Emlakçı, Avusturyalı zenginin istediği özellikle ev bulamaz. Satılık evler arasında 2 katlı olanın Avusturyalı müşterisi için uygun olacağını düşünür ancak tek eksik evin iki katlı olmasıdır. Evin satışının da kısa sürede yapılması gerekmektedir. Hemen işe koyulur ve evi 3 katlı hale getirir. Ön cepheden fotoğraflarını çeker ve Avusturyalı müşterisine gönderir. Avusturyalı zengin müşteri evi beğenir ve satın alır. Ancak, Gyor'e geldiğinde satın aldığı evin ön cepheden göründüğü gibi üç katlı değil, 2 katlı olduğunu fark eder ama iş işten geçmiştir.

İşte evin yan cepheden fotoğrafı

İşte ev bu. İkinci katın ön cephesi,ne binanın ana bloğuna uygun olarak duvar örülmüş. Önden baktığınızda üç katlı güzel, şirin bir bina. Ama yan cepheden, binanın üç değil, iki katlı olduğu görülüyor. Avusturyalı müşteri, Gyor'e gelip evin üç değil de iki katlı olduğunu gördüğünde kızmış, üzülmüş falan ama duvarı da yıkmamış. Bir süre kullanmış. Sonra da ev Gyor'un simge binalarından biri haline gelmiş. Gyorlüler, dışarıdan gelen konuklarına bu hikayeyi anlatıp anlatıp gülüyorlar. Türkiye'de de ticari başarılarıyla bilinen Yahudiler var. Kayserililer ile Antalya'nın Akseki ilçesinden olanların da ticari zekaları ve başarıları bilinir.

KARAVANDA KAHVALTIDA MİSAFİR AĞIRLAMAK

Lafı dağıttım mı bilmiyorum. Gyor'deki ilk günümüz akşam yemeğiyle sona erdi. Karavanlarımıza çekilip uyuduk. Ertesi sabah için de kahvaltıya misafir çağırdık. İmre, eşi Marian ve Zeki'yi karavanların önünde kahvaltıya davet ettik. Sabah erkenden kalktık. Çünkü kahvaltıya konuklarımız var. Havva Hanım bir yandan, Gül Hanım bir yandan işe giriştiler. Çaylar demlendi. Masalar dışarıya kuruldu. Zeytin, peynir, sucuk, tahin-pekmez. Çaylar da demlendi ama konuklarımız kahve tercih etti. Sözleştiğimiz gibi saat tam 09.00'da İmre, Marian ve torunları Anna ile Zeki geldi. Zeki eşinin Avusturya'ya giden kızının üzüntüsünden ötürü gelemediğini söyleyip, özür diledi. Anna, 8 yaşında. İngilizce öğrenimine bu yıl başlamış. Ama henüz pek bir şey bilmiyor. Yanına resimli bir Macarca-İngilizce kitap getirmiş. Ahmet ağabeyiyle bu kitap aracılığıyla anlaşacağını düşünmüş. Bir ara Anna'nın annesi de, çalıştığı iyyerinden kısa süreliğine izin alıp, kahvaltı yaptığımız yere geldi ama kalamadı. Anna ile birlikte Antalya'ya da gelmişti. Ayak üstü görüştük ve işine döndü.

Kahvaltıda bol bol sohbet ettik. Anna ile oyunlar oynadık.

Kahvaltıdan fotoğraf çekmemişiz ama kahvaltı mekanımız burası

Kahvaltıdan sonra çerez. Anna bademi, fındığın, Türk çerezlerini çok seviyor.

KAPLICA KEYFİ

Kahvaltının ardından, konakladığımız yerin hemen yakınındaki termal tesise gitmeye karar verdik. İmre de, bir işi dolayısıyla Budapeşte'ye gidip, dönmek zorunda olduğunu söyledi. Biz kaplıcadan çıkıncaya dek, işini bitirim Gyor'e döneceğini söyledi. İşine bakmasını, bizim de Viyana'ya doğru yola çıkacağımızı söyledik ama mutlaka dönmek istediğini söyledi; öyle de yaptı. Yavuz Bey, Havva Hanım, eşim ve oğlum Ahmet yiğit ile kaplıcaya gittik. Hem içeride, hem de kapalı termal havuzlar vardı. 3 saate yakın kaldık kaplıcada. Gyorluler'in yanı sıra, çevre ülke ve kentlerden de kaplıca için gelenler vardı. Güzel bir tesis. İyi vakit geçirdik.

Kaplıca sefasının ardından karavanlara döndük. Tam da sözleştiğimiz saatte İmre Budapeşte'ye gidip, dönmüş,bizi bekliyordu. Biz de Viyana'ya doğru yola çıkmak için hazırlık yapıyorduk. Ama İmre, öğle yemeği yemeden bırakmayacağını söyledi. Direnmenin manası yok. İmre bu. Yemek yiyeceğiz dedi mi bir yere kıpırdayamazsınız. Bu kez, yine restoranın bahçesindeyiz. Dün akşamki et yemeklerini sevdiğimizden, yine ortaya karışık bol miktarda yemekler, tatlı-tuzlu turşular geldi. Anna sarımsak çorbası içti. Biz de gulash çorbası. Çorba kaseleri öylesine büyük ki, bizim yörede böyle kaplar için öksüz doyuran derler. Gulash çorbası güzeldi ama sarımsak çorbasını daha çok merak ettik. Hepimiz birer-ikişer kaşık Anna'nın sarımsak çorbasının tadına baktık. Herkesin favorisi sarımsak çorbası oldu. Yemeğin ardından İmre torunu Anna'ya bir miktar para verip, dondurma almaya gönderdi. Ahmet Yiğit de, Anna'ya eşlik etti.

Yeterince oyalandık, vakit geçirdik. Artık Viyana için yola çıkma vakti. İmre ve Marian hepimize sıkı sıkı, sımsıkı sarıldı. Vedalaştık.

İnsanın, dünyanın her coğrafyasında dostlarının olması ne güzel. Birbirimizin dilini anlamasak da, İmre Farkas ve ailesiyle öyle iyi anlaşıyoruz ki. Demek ki gönüllerin bir olması yeterli.

İmre'nin Türklere zaten yakın ilgisi var. Türkler ile Macarların aynı soydan geldiklerini sık sık söyler. Hakikaten, İmre'nin konuksevrliği Türkleri aratmıyor.

Zeki'yi de unutmamak gerekir. Her Gyor ziyaretimizde ne işi olursa olsun, bir yana bırakıp, bizimle yakından ilgilenmiştir.

İmre, Marian ve Anna ile vedalaştıktan sonra Zeki de karavanımıza bindi. Temiz su ikmali için Zeki'nin evine gittik. Hortumlarla depolarımızı doldurduk. Zeki'yi yeniden kent merkezine bıraktıktan sonra ver elini Viyana.

Atalarımız iki kez kapılarına dayanmasına rağmen Viya'nayı fethedememiş. Ama Tokmak ailesi olarak, bu bizim ikinci Viyana ziyaretimiz olacak.

Hadi bakalım, Viyana'da bizleri neler bekliyor.

Merak ediyorsanız, bir sonraki bölüme ilişkin gezi notlarını yazmamı bekleyin lütfen.

Viyana'da görüşmek üzere; hoşçakalın!

Konuyla ilgisi yok ama Gyor sokaklarında rastladığım bu şeyin fotoğrafını çekmeden edemedim.

Bu şey ne ola ki? Bir köpek... Utandım sahibinin fotoğrafını çekmedim. Çekse miydin yoksa?

KARAVANLA 40 GÜNDE AVRUPA TURU (9)

2013-08-23T22:55:00.002+03:00

Kahramanlar Anıtı'na 700 metre mesafede konakladığımız yerde sabah kahvaltısından sonra, yürüyerek kenti bir kez daha dolaşmaya çıktık. Bu kez, parkın içinden geçerek Kahramanlar Meydanı'na ulaştık. Gece gördüğümüz Kahramanlar Meydanı'ndaki heykelleri bir kez daha inceledik. Daha önce de anlattığım gibi bizim Budepeşte'ye üçüncü gelişimiz. Her gelişimizde bu meydanı gördük. Üçüncü kez görmemizde bir sakınca da yok hani. Budapeşte'yi ziyaret eden tüm turistlerin ilk uğrak yeridir burası.

Kahramanlar Meydanı.(Hösök Tere)

Budapeşte'nin Peşte tarafındaki bu anıt meydanda, Macar tarihinin kahramanlarının heykelleri yer alıyor. Bu kahramanlardan biri de, 150 yıl boyunca Budapeşte'de hüküm sürmüş Osmanlı'ya karşı zafar kazanan Török Verö'nün de 'Türk döven) olarak anılan Haçlı orduları komutanı Hunyadi Janoş'un da heykeli var.

Meydanda kaykay yapanlar kadar, asrın icadı olarak binbir tantanayla piyasaya sürülen ginger ya da zencefil olarak adlandırılan aletle gezenler de var.

Kahramanlar Meydanı'nın iki yanında da iki müze bulunuyor.

Kahramanlar Meydanı'nın ardından, bir gece önce katettiğimiz yoldan yeniden Tuna kıyısına gitmek üzere yürüyüşe başlıyoruz. Türkiye Büyükelçiliği Kahramanlar Meydanı'na çok yakın. Geçtiğimiz bulvarlarda her biri 100-200 yıllık binaların kapıları ve sütunları dikkatimizi çekiyor. Binayı sırtında taşıyormuş gibi tasvir edilen bu tür sanat yapılarına Avrupa'nın bir çok kentinde rastlamak mümkün.

Tuna kıyısına varmadan Bit Pazarı ile karşılaşıyoruz. Yukarıdaki metaryaller, çatalla yapılmış harika şeyler.

Avrupa'nın bir çok şehrinde özellikle hafta sonları bit pazarları kurulur. Bit pazarı gezmek en büyük zevklerimdendir. Gereksiz bir çok şeyin arasında çok ilginç eşyaları çok ucuza satın alabilirbsiniz. 2002 yılındaki Berlin seyahatimde gezdiğim bir pit pazarında kocaman bir eski radyoyu sadece 7 Euro vererek satın almıştım. Doğu Berlin kökenli yaşlı bir kadın satıyordu. 12 Euro'dan kapı açmış, 7 Euro'ya bırakmıştı. Isınan lambaları olan bu radyoya sonradan elektrik düğmesi de takılmış. Evimin en güzel köşesini süsleyen bu radyo hala da çalışır. Bir ara lambası patlamıştı. Antalya'nın seki radyo tamircilerinden birinden temin etmiştim. Yaşlı usta, elinde kalan 4-5 radyo lambasını da bana vermiş, iyi saklamamı istemişti. Çünkü artık bu lambalardan bulmak çok zordu. Lambaları kağıda sarıp sarmalayıp, radyonun arka kapağının içine bantladım. İhtiyaç duyulduğunda yedekleri çıkarıp kullanacağım. Haa bu arada. 7 Euro'ya satın aldığım radyoyu Antalya'ya getirebilmek için 50 Euro vermiş bir de valiz satın almıştım.

Yazıyla ilgilenenler, daktiloların önemini bilir. Bugün bilgisayarlar çıkmadan daktilolar günlük hayatımızın en önemli araçlarındandı. Eski başbakanlardan merhum Bülent Ecevit'in 70 yıla yakın kullandığı ve gözü gibi baktığı Erica marka daktiloyu anımsayan var mı=

Bit pazarlarını bir tek ben sevmiyorum elbette. Gül Hanım da bit pazarlarına ilgi duyuyor. Mart 2013'teki Amsterdam ziyaretimizde, bir bit pazarını görebilmek için 70-80 kilometre yol gittiğimizi hatırlıyorum.

İşte fotoğraf makineleri. Gazeteciliğe başladığımda Rus malı Zetith 12X basit bir fotoğraf makinesi kullanıyordum. 25-30 yılda teknoloji en çok da fotoğraf makinelerini geliştirdi sanırım. Şimdiki fotoğraf makinelerinin marifetleri dudakları uçuklatacak nitelikte.

Körüklü bir fotoğraf makinesi. Yaşı 50'yi geçenler mutlaka hatırlar. Resmi dairelerin önünde şipşak fotoğraf çeken amcalar vardı. Siyah torbanın içine kafalarını sokar,pozu ayarladıktan sonra makinenin kapağını elleriyle çıkarır, içlerinden 10'a kadar sayarak poz süresini ayarlarlardı. Fotoğrafın arabını (Negatif) istemek de işin raconuydu galiba. Hey gidi günler heyyy...

Bu hanım abla da, kendisinin de giydiği yöresel kostümleri satıyordu.

Ahmet Yiğit de bit pazarından kendisine uygun bir şey buldu. The Police grubunun bir CD'sini satın aldı. Ahmet Yiğit aslında, Sting'in CD'sini arıyordu. Mükemmel İngilizce konuşan satıcı, The Police'nin Sting'in grubu olduğunu söyleyince Ahmet Yiğit CD'yi satın aldı. Bu arada kısa bir sohbet de geçti aralarında. Satıcı nereli olduğumuzu sordu. Türk olduğumuzu söyleyince "Kuzey mi, güney mi?" dedi. Güney, yanıtını alınca, direkt olarak Antalya mı, diye tamamladı. Sonra Suriye'deki iç savaştan söz etti ve "Savaşın sıcaklığını hissediyor musunuz" diye sordu. Antalya'nın Suriye sınırına yakın olduğunu mu sandı ne? Eski CD ve plak satan adam, kültürlü birine benziyordu. Ahmet'e, "Aslında ben satıcı değil, kolleksiyonerim. Koleksiyonumdaki parçaları satıyorum" deme ihtiyacı hissetti.

Bit pazarının hemen yanında bu heykelle karşılaştık. Domuz çobanı, domuzlarına kaval çalıyor. Pek tanıdık değil mi?

Bu da bir başka heykel. Köpeğiyle top oynayan kadın. Hayatın her anı heykel sanatının konusu olabiliyor.

İşte yeniden Zincirli Köprü.

Gül Hanım Zincirli Köprü'nün üzerinde.

Budapeşte'nin en ilginç ve ünlü binalarından biri de Parlamento Sarayı'dır. Parlamento Sarayı'nın Zincirli Köprü'den görünümü.

Zincirli Köprü'ye geçerek, Tuna'nın güney kesimine geçtik. Artık Buda'dayız. Köprünün hemen yanından fenikülere binerek, kaleye çıkacağız. Merdivenlerle de çıkmak mümkün ama epey yüksek. Zaten yorulmuştuk. Yavuz Bey'in yükseklik korkusu varmış. Biraz nazlandı ama fenikülere binmeyi kabul etti. Kaleden arkamıza Tuna ve Peşte'yi alarak fotoğraf çektirdik.

Kale'den Zincirli Köprü ve Tuna.

Havva Hanım ile Gül Hanım da Budapeşte anısını ölümsüzleştiriyorlar.

Kale'de nöbet tutan askerler. Büyük bir ciddiyetle poz veriyorlar.

Kale'yi gezerken hayli yorulduk. Yavuz Bey ile Ahmet Yiğit, biz fotoğraf çektirirken, kısa süreyi dinlenerek geçiriyor.

Kale'de her yer heykellerle süslenmiş.

:Bu fotoğrafı 2002'deki ilk Budapeşte ziyaretimizde çekmiştim.

Fotoğraf çektirmeyi sevmeyen Ahmet Yiğit, anne ve babasının fotoğraflarını çekmekte nazlanmıyor.

Budapeşte turumuzu fotoğraflarla özetledim. Zaten yazıdan ziyade görsel malzeme, geziyi anlatmakta daha uygun. Okumak yerine bizzat görmek, daha kalıcı oluyor.

KARAVANLA 40 GÜNDE AVRUPA TURU (8)

2013-08-16T19:15:00.002+03:00

BUDAPEŞTE

Srobran'da nehir kıyısında gecemiz gayet güzel geçti. Serin serin uyuduk. Sabah uyandığımızda bir önceki günün hareketliliği kalmamıştı. Nehir kıyısındaki tekneler bile ayrılmış.Güzel bir kahvaltının ardından Budapeşte'ye gitmek üzere toparlandık. Bana kalırsa, burada bir kaç gün daha kalabilirdim. Ama amacımız gezmek, yeni yerler görmek. Güzel bir yerde kamp kurup, günlerce kalırsak, amacımızı gerçekleştiremeyiz değil mi?

Yine dar ama düzenli, yeşil bir yoldan ilerliyoruz. 5-10 kilometrede bir köy ya da kasabalardan geçiyoruz. Yolun her iki kıyısında bisiklet yolları, 1 ya da 2 katlı evler. Evlerin önünde bir otomobil park edecek kadar boşluk. Bu boşluklar çimlendirilmiş. Ama duvar falan yok. Yeşil alanlar gayet bakımlı. Zaten zaman zaman görüyoruz, insanlar ellerinde bahçe aletleri, çimlerin, çiçeklerin bakımını yapıyor.

Ben öndeyim, Yavuz Bey arkada. Telsizden lastik havalarını kontrol ettirmek istediğini söylüyor. Nitekim, küçük bir kasabadan geçerken bir tamircinin önünde durdu. Ben de az ileriden geri döndüm. Lastikler kontrol edilirken, etrafı kolaçan ettim. Küçük bir unlu mamuller dükkanı. Fırında ekmeğin yanı sıra, pasta ve tatlı yiyecekler de satılıyor. Yedek ekmek aldık. Bu arada Yavuz Bey'in lastikleri kontrol edildi. Yola devam.

Depolarımızdaki su azalmak üzere, bulduğumuz bir yerde depolara su takviyesi yapmamız gerek. Arkadan gelen Yavuz Bey, telsizden anons etti. Dedim ya gözleri şahin gibi diye. Backa Topala adlı kasabadan geçerken, yolun solunda çeşme görmüş.

K45.8185316
D19.6292866

Çeşmenin ağzı uygun değil ama Yavuz Bey'in yedeğindeki uyumlarla sorunu çözdük ve depoları doldurduk. Kasabanın çocukları, su tabancalarıyla oyun oynuyor. Sık sık boşalan su tabancalarını doldurmak için çeşme başına geliyorlar. Çocuklarla iletişim kurmaya çalışıyoruz. 10-12 yaşındaki çocukların hiç biri tek kelime İngilizce bilmiyor. Suyun temiz ve içilebilir olup olmadığını öğrenmeye çalışıyoruz. Vücut diliyle suyun temiz olduğunu anladık. Gerçi bu bilginin doğru olmadığını sonradan gark ettik. Deponun yanı sıra, tuvalette kullanmak üzere 5 ve 10 litrelik su şişelerine de su almıştık. Bir süre sonra gördük ki, şişelerdeki sular sarımsı bir renkte.

Depodaki suyu bulaşık ile tuvalette ve lavaboda el yüz yıkamada ya da duş almakta kullanıyoruz. Yine de dikkatli olmak gerek. Yaban ellerde enfeksiyon kapmayalım. Bu amaçla zaman zaman su deposuna sirke koymakta fayda var. Biliyorsunuz, evlerde salatalık malzemeyi temizlemek için sirkeli suya yatırılır. Sirke, depolardaki suda bir ölçüde de olsa hijyen yaratabilir. Çay ve yemek içinse marketlerden iyi su satın alıyoruz. Temiz olduğuna güvensem de seyahat boyunca çeşmelerden aldığımız suyu ne içtik, ne çay ve yemek pişirmekte kullandık.

Çeşme başından ayrılırken, Almanya'da işçi olarak çalıştığını anladığımız bir bey ile kısa diyaloğumuz oldu. Selamlaştık, bir kaç kelimelik sohbetten sonra ayrıldık.

MERABA ABİ !

Biraz daha ilerledikten sonra Macaristan sınırına ulaştık. Avrupa Birliği Schengen bölgesinin gümrük kapısındayız. Güleryüzlü bir kadın polis, araç kuyruğunun arkalarına kadar gelip, pasaportları toparlayıp,y kulübeye götürüyor. Sonra bir sonraki araca kadar tekrar gelip, o araçtakilerin pasaportlarını alıyor. Gidip gelip mekik dokuyarak, işlemleri hızlandırmak için çaba gösteriyor. Bu durum hoşuma gitti. İşini ciddiyetle yaparken, yüzündteki gülümseme de eksik değil. Pasaport polisinden geçtikten sonra gümrükçü geldi, Türkçe selamladı.

Meraba abi !

Macar gümrükçünün aksanlı Türkçe ile selamlaması hoşumuza gitti. Sempatik geldi. Ama bu sempatik adam, karavanımızı sıkıca kontrol etti. Bugüne kadar ne Yunanistan gümrüğünde, ne de başka ülke gümrüklerinde bu denli kontrol edilmemiştik.

Gümrükçü bagajı açmamızı istedi. Açtık. Sıra sıra su damacanalarını gördü, arkadaki eşyalara bakmadı. Bakmak istese ona da dert bize de...

Ardından karavanın içine bakmak istedi. Ayakkabısıyla içeri girdi. Karavanımızın yaşam bölümü bizim evimiz gibi. Ayakkabıyla girmiyoruz. Başkaları da ayakkabılarıyla girmesin diye kilim serdik. Ama Macar gümrükçü dostumuz takmadı. Arkada yatak bölümüne baktıktan sonra buzdolabını açtı. Yarısı içilmiş şarap şişesine baktı. Bu esnada buzdolabı kapağının şişe tutucusu çubuğunu düşürdü. Bir kaç şişe yerlerde. Adam mahçup olur gibi tavırla tek tek topladı ve çubuğu yerine taktı.. Bu kadar titiz olan gümrükçü, sonradan ne oturduğumuz kanepelerin altındaki dolaplara ne de başka yere baktı.

Yavuz Bey, gümrük kapısına benim arkamdan değil de yandaki sıradan girmişti. Onun karavanı da başka bir gümrükçü tarafından daha titiz bir şekilde kontrol edildi. Bu kontrol bizimkinden daha uzun sürdü. Neyse, Yavuz Bey'in işi de bitti. Kapıdaki akaryakıt istasyonundan vinyet (otoyol ücreti) satın almak için durduk. 1 haftalık vinyet 2 bin 975 Forint. Euro vereceğimizi söyleyince 13 Euro aldılar. Sordum 1 Euro 280 Forint idi. Aslında 11 Euro almaları gerekiyor. Bu vinyet işinde hep küçük de olsa bir kazık yemişimdir. Haa dizelin litresi de 405 Forint. Yani 1,5 Euro'dan az.

Budapeşte yakınlarında OMV'den de yakıt aldık.

K47.4401766
D19.1364516

Budapeşte'ye 29 Haziran Cumartesi günü saat 21.00'de ulaştık. Hava henüz kararmadı. Şehir merkezinden geçtik, uygun bir park yeri, geceleme yeri arıyoruz. Derken Kahramanlar Meydanı'na 700 metre mesafede Allatkerti Caddesi'nde parkın kıyıcığına park ettik. Hem kent merkezinin tam göbeği, hem park kenarı. Hem ücretsiz. Hem de güvenli. Yeme de yanında yat. Ballı lokma tatlısı.

K47.5187249
D19.0804383

Araçları güvenli bir yere park ettiğimiz için mutluyuz. Hemen çevreyi dolaşmaya çıktık. Bizim, Budapeşte'yi üçüncü ziyaretimiz. 2006'da uçak+tren ile çıktığımız Avrupa turunda eşim, kızım Gülden Deniz ve Ahmet Yiğit ile Viyana'dan trenle Budapeşte'ye gelmiş, 2 gün kalmıştık. 2009'da bu kez otomobille Avrupa Turu'na çıkmış, 21 gün süren turda, Gyor'den Budapeşte'ye geçmiştik. Bu gezide Anadolu Ajansı'nın Budapeşte muhabiri, arkadaşımız Mehmet Başaran rehberliğinde kenti gezmiştik. Mehmet Başaran gazeteciliğin yanı sıra aslında profesyonel tur rehberi. Onun bilgileri ışığında Budapeşte'yi daha iyi gezmiştik. Bu ziyaretimiz esnasında Mehmet Başaran'ı da görmek istiyordum ama o Türkiye'deki bir organizasyon dolayısıyla, bizim Budapeşte'de bulunduğumuz günlerde kentte değildi.

Kahramanlar Meydanı'nda bir tur attıktan sonra, Tuna Nehri kıyısına ulaşmak, Zincirli Köprü'yü görmek üzere yürümeye başladık. Kentin ana caddesinden yürümeye başladık. Kent capcanlı, gençler alkolün de etkisiyle çığlık çığlığa, neşe içinde geziyorlar. Hele ki, "Party Bike" adı verilen, 8 kişinin bir barın etrafına oturduğu, her birinin ayaklarının altında pedal bulunan araçla yaptıkları kent turunda çok eğlendikleri belli.

Kahramanlar Anıtı gece görüntübü

Party Bike

Pedal çevirirken, bir yandan da içkiler yudumlanıyor

Budapeşte'de de Türk lokantaları çok fazla. bunlara genellikle "Török Büfe" deniyor. Genellikle ekmek arası döner satılıyor. Yolumuzun üzerine Star Török Restaurant çıktı. Lavaş arası döner yedik, yanında ayran içtik. 3 döner, 3 ayran için 10 Euro ödedik, 200 Forint borcumuz kaldı. Sınırda 280 Forint olan 1 Euro'nun karqılığı buralarda 300 Forint.

Török Macar dilinde Türk demek.

Yolumuza devam ettik. Dev bir dönme dolabın yanından geçip Tuna kıyısına ulaştık. Eski ziyaretlerimizden aşağı yukarı yolları kestirebiliyoruz. Zincirli Köprü'ye doğru döndük. Köprü hava kararınca ışıklandırılıyor ve harika bir görüntü ortaya çıkıyor. Hava da kararmıştı. Köprüden karşı'ya Buda tarafına geçtik. Budapeşte, Tuna Nehri'nin iki yakasında kurulu Buda ve Peşt şehirlerinin birleşmesinden oluşuyor. Kahramanlar Anıtı'nın da bulunduğu kesim Peşt... Gül Hanım buranın Buda, karşı tarafın Peşt olduğunu iddia ediyor ama ben daha iddiacıyım ve benim tespitim doğru. Kanuni Sultan Süleyman döneminde fethedilen Buda'ya o zamanlar Budin deniyordu. Tarih kitaplarında Budin Budin diye bahsedilen kentin Budapeşte'yi oluşturan iki kentten Buda olduğunu çok geç öğrendim maalesef.

Budapeşte, tarihi ve turistik bir kent. Çok da hareketli. Kent merkezindeki limuzinler ve hop on hop off ya da city sightseeing olarak adlandırılan üstü açık, iki katlı otobüslerin yanı sıra çok sayıda bisikletli ve yaya turist kentte gece geç saatlere kadar geziyor. Barlar, cafeler, lokantalar da ağzına kadar dolu.

Biz de gece yarısına kadar yürüyerek dolaştık. Dev bir dönme dolabın bulunduğu alana geldiğimizde yorulduğumuzu hissettik ve taksiyle dönmeye karar verdik. 5 kişi alabilen taksiye bindik. 10 Euro ödedim, para üstü olarak 1000 Forint aldım. Yani 6-7 Euro civarında bir taksi ücreti. Çok pahalı sayılmaz.

Hemen karavanlarımıza çekilip, uykuya daldık. Ertesi gün, kenti bir de gündüz gözüyle gezeceğiz. Dinlenip, enerji depolamamız gerek.

KARAVANLA 40 GÜNDE AVRUPA TURU (7)

2013-08-15T23:46:00.001+03:00

RÜŞVET SONRASI, MORAL MOLASI

Rüşveti verdik, rahatladık. Yola devam. Yine otobana çıkmadan, seyrediyoruz. Saat 15.00 civarında Yavuz Bey, telsizden anons etti. Bir nehrin üzerinden geçiyorduk, köprüden hemen sonra sağ tarafın çok güzel olduğunu fark etmiş, oraya dönelim dedi. Kabul ettim. Ne de iyi etmişiz. Zaten Yavuz abinin gözleri şahin gibi. Hem karavanı kullanıyor, hem de yol kenarında ne var ne yok, radar gibi tarıyor. Mesela, depolara su mu doldurmamız gerekiyor, yolda giderken, nerede çeşme varsa anında görüyor.

Geldiğimiz yer Srbobran.

K45.5356899
D19.7902066

Konakladığımız yerin hemen yanında Roda Market var. Nehrin tam kıyısına indik. Uygun otopark, otoparkın hemen önü nehir kıyısına kadar ağaçlık ve çim. Nehir kıyısında küçük tekneler bağlanmış. Kıyıdan oltayla balık avlayanlar var. Ayrıca, akşamki küçük çaplı bir festival için stantlar kurulmuş. Çeşitli yiyecek ve alkol satılıyor, ayrıca bir konser için hazırlık yapılıyor.

Karavanları park ettik. Masaları da çıkardık. Bu gece buradayız.

Keyfimiz yerinde

Harika bir konaklama alanı seçmişiz.

Nehrin kıyısındta kayıklar

Karavanlarımız ağaçların hemen arkasında

SIRBİSTAN'DA ANTALYA USULÜ PİYAZ

Ahmet Yiğit'le Antalya uzulü tahinli piyaz yapmak üzere, ta Edirne'deyken hazırlık yapmış,. üzüm sirkesi, kuru fasulye, tahin almıştık. Sarımsak, yumurta zaten var. Bir gece önceden ıslatıp haşladığımız kuru faslyeye, haşlanmış ve doğranmış yumurta, maydanoz, domates, soğan ilave ettikten sonra, ezilmiş sarımsak, sirke ve tahinle hazırladığımız özel sosu da kattık ve nefis Antalya piyazı hazırlandı.

Yavuz Bey ile Havva Hanım da beğendi. Piyazla karnımızı doyurduktan sonra, önce Ahmet Yiğit ile Yavuz Bey bir tavla maçı yaptı. Acemi tavlacıyı bulunca Yavuz Bey zorlanmamış. Ardından masaya ben geçtim. Ahmet'in intikamını aldım tabii. Yavuz Bey'in tavla konusunda biraz daha çalışma yapması gerekiyor. Teknik ve taktik öğrenmeli.

Ahmet, Yavuz amcasıyla maç yapıyor.

Bu arada nehir çevresinde kısa tur yaptık. Köprünün üzerinden, diğer yakasından ve karşı kıyıdan bol fotoğraf çektik. Karşı kıyıdan dönüşte, köprü üzerindeyken aniden bir otomobil köprü üzerinde, pek de sağa yanaşmadan ani bir frenle durdu ve el freni çekildi. Arabadan orta yaşlı bir kadın indi. Bizimle sohbet etmek istiyordu. Anlaşmaya çalıştık. Israrla bizi, ilerideki bir dondurmacı dükkanına davet ediyordu. Kadının özellikle bana ilgisi yoğunlaştı. Yanımda hanım olmasa iyi de... Gül Hanım'ın yorumu:

"Kadın cazibine dayanamadı herhalde.... Çatlakkkk..."

Neyse, kadını bir şekilde atlattık. O sırada köprüden geçen diğer araçlar, ne olup bittiğini öğrenmek için yavaşlayarak, meraklarını gidermeye çalıştı. Kasabanın delisi miydi neydi?

Kasaba dedim de, bir gece geçirdiğimiz Srbobran 12-13 bin nüfuslu küçük bir yerleşim yeri. Macaristan sınırına yakın olduğu için hem Sırp hem Macarlar yaşıyormuş. Sessiz, sakin güzel bir kasaba. Otoyoldan gitseydik burayı keşfedemezdik. Gerçi otoyoldan gitseydik, Sırp polisine rüşvet vermek zorunda da kalmazdık ya... Gerçi bu bile, gezi anılarımıza renk kattı. Üzüldük, kızdık ama geride tatlı bir anı olarak kaldı.

Çevreyi gezdikten sonra çimler üzerindeki masamızı donattık. Kapıkule'den aldığımız export rakıyı çıkardım. Yavuz Bey'le rakılarken, hanımlar için de şarap açtık. Keyifli bir sohbetle güzel vakit geçirdik. Bu arada, nehir kenarında piknik yapanlar, koşuşturan, oynayan çocuklar, güneşlenenler, köpeklerini gezdirenler.

Bisiklet her yerde.

Manzara harika

Sohbet

Nehrin ortasında balıkçı

Havva ve Gül balıkçıyla sohbette

Rakılarımızı yudumlarken, okey takımını da çıkardık. Okey oyunu, çevredeki çocukların da ilgisini çekti. Gelip izlediler. Bu arada, bir kız çocuğuna ellerimizi birbirine ve karşıdakine vurarak söylenen tekerlemeyi öğretmeye çalıştım. Özellikle kız çocuklarıyla iletişim kurmak için çok ideal. Türkiye'de hemen hemen tüm kız çocukları, ellerini birbirine ve karşıdaki çocuğun ellerine kimi düz, kimi çapraz vurarak tekerleme söylemiştir. Avrupa'da bu çocuk oyunu pek bilinmiyor galiba. Çok ilgi çekti.

Okeyden sonra Havva Hanım, nehrin kenarından deniz kabuğu topladı. Her biri iriydi. Bir süre sonra Havva Hanım'a Yavuz Bey de katıldı.

Nehir kenarında romantizm

Akşam da gayet serin geçti. Bu arada, canlı müzik başladı. 3 kişilik grup güzel müzikler yaptı. 30-40 kişi ayakta konseri izledi, yerlerinde dans etti. İçki içip, bir şeyler atıştırdı.

Gül Hanım, Yavuz-Havva çifti uyumak için karavana çekildi ama benim uykum yok. Dolaptan buz gibi bir bira çıkarıp, bir süre konseri izledim. Müzik grubu bayağı bayağı profesyonel. Çok güzel parçalar çaldılar. 30 dakika kadar dinledim. Yorulmuşum ki, ben de karavana çekildim. Zaten bir süre sonra konser de sona erdi.

KARAVANLA 40 GÜNDE AVRUPA TURU (6)

2013-08-15T22:45:00.001+03:00

SIRP POLİSİ NASIL RÜŞVET İSTEDİ

YA DA

SIRP POLİSİNE NASIL RÜŞVET VERDİK

Belgrad'ı bitirdikten sonra, hedefimiz Macaristan. Önce başkent Budapeşte, ardından, Gyor. Neden Gyor? Yeri geldiğinde anlatacağım ama şunu bilin. 2007'de tanıştığımız, daha önce 2 kez ziyaret ettiğimiz, 2 kez de Antalya'da konuk ettiğimiz, sevgili Macar dostumuz İmre Farkas ve ailesi, yanı sıra İmre ile tanışıp, kaynaşmamızda, anlaşmamızda bize aracılık, tercümanlık yapan yapan Zeki Ayana Gyor'de yaşıyor. Onları ziyaret etmeden olmaz. Yolumuz düşmese de, bir şekilde düşürmek için hep çaba göstermişizdir.

Neyse, Gyor'u anlatacağım nasılsa.

28 Haziran sabahı Belgrad'ta erken uyandık. Herkes karavanında kahvaltısını yaptı. Ardından Yavuz Bey'in karavanına konuk oldum, sabah kahvesi için. Yolculuğumuzu gözden geçirip, önümüzdeki bir kaç güne ilişkin planlama yaptık, kahve eşliğinde. Ardından da, Bursa'dan aldığımız kestane şekerlerini yedik.

Yavuz Bey'in önerisi üzerine, Budapeşte'ye giderken, otoyol yerine ara yolları kullanmaya karar verdik. Çünkü bir kez otoyola çıktınız mı, sonradan tali yollara girmek mümkün olamayabiliyor. Otoyolla gittiğimizde geçeceğimiz gümrük kapısıyla, tali yolları kullandığımızda geçeceğimiz gümrük kapısı farklı oluyor genellikle.

Hazırlıkları tamamlayıp, toparlandıktan sonra Yavuz Bey önde, ben hemen arkasında yola çıktık. Ellerimizde telsizler. Zaman zaman telsizle haberleşiyoruz.

Telsizler genellikle, hanımların ellerinde. Gül Hanım ile Havva Hanım, karavanın tertip ve düzeninin yanı sıra, haberleşmeden de sorumlu.

Yavuz Beylere bir şey söyleyeceğimizde Gül Hanım eline telsizi alıp anons ediyor.

-Havva Hanııımmmm..

-Efendim canııımmmm...

Bazen telsiz benim elimde.

-Yavuz abiii...

Yanıt genellikle şöyle geliyor:

Yes Sör.

Veya

Efendim üstad.

Biz, Yavuz Beylere göre daha avantajlıyız, çünkü üç kişiyiz. Ahmet Yiğit, gezide iletişim, tercümanlık işlerini yüklendiği gibi, seyir halinde de lojistik destek hizmetlerini yürütüyor.

Ahmet Yiğit arkadaki dolaptan yeri geldiğinde su, yeri geldiğinde meyve, zaman zaman kuruyemiş getiriyor. Telefonun şarjı, bilgisayarın bilmem nesi derken, ne istersek Ahmet Yiğit hallediyor.

Bu nedenle ona çeşitli bakanlık görevleri yükledik. Ama o kendisine bir tek Avrupa Birliği'nden sorumlu bakanlığı uygun gördü.

-Baba AB'den sorumlu bakanın hiç bir işi yok nasılsa. AB ile ilişkilerimiz de nanay. Ben iyisi AB'den sorumlu bakan olayım. AB Bakanı hiç bir iş yapmıyor,. yan gelip yatıyor.

Öyle ya, Gıda Bakanı diyoruz, meyve, su vs işlerinden Ahmet sorumlu. Teknoloji Bakanı diyoruz, bilgisayar ve fotoğraf makinelerinin şarjı işleri Ahmet'in sırtında. En iyisi AB Bakanlığı. Boş gezenin boş kalfası.

Neyse, yolculuğumuza dönelim. Geliş, gidişli, etrafı tarım alanlarıyla çevrili, yeşillikler içindeki bir yolda seyrediyoruz.. Novi Sad'a doğru yaklaşırken, trafik tıkandı. TIR'lar ve kamyonlar yolun sağına iyice yanaşmış, öylece bekliyorlar.

Ne olduğunu kavramaya çalışıyoruz. Yavuz Bey önde, ben arkada. Hep TIR ve kamyonlar sağda olduğuna göre, bu araçlara yönelik denetleme falan var diye düşündük. Yavuz Bey de öyle olduğunu düşündü ki, hareketsiz bekleyen TIR-kamyon konvoyunu sollayıp, yavaşça ilerlemeye başladı. Tam bu sırada, karşı şeritten araçlar gelmeye başlayınca Yavuz Bey, sola ayrılan yola girip, yolu boşalttı. Ben de Yavuz Bey'in arkasından sol şeride geçmiştim, ben de sapağa girerek, şeridi boşalttım ve karşıdan gelenlere yol verdim.

Bizim tüm bu yaptıklarımızı, yol kenarında bekleyen polis ekibi gördü elbette. Hemen arkamızdan gelip, durmamızı istedi. Zaten geri dönmek için manevra yapmaya çalışıyorduk. Trafiği allak bullak etmedik belki ama önemli bir hata yaptığımız belli.

İki polisten biri araçtan indi, yanımıza geldi, ehliyet, ruhsat ve pasaport istedi. Tüm araçlar beklerken, sollama yaptığımızı, yolun ortasında şeritleri düz bir çizgi ayırmasına rağmen şerit değiştirdiğimizi söyledi.

Biz, trafikte neler olduğunu anlayamadığımızı, sağda sadece TIR'lar durduğu için bizim geçmemizde sakınca olmadığını düşündüğümüzü falan anlatmaya çalıştık.

Polis, Ahmet Yiğit aracılığıyla ve akıcı bir İngilizce ile yaptığımızın Sırbistan yasalarına göre büyük suç olduğunu, cezasının da ağır olacağını söyledi. A4 kağıda, yolu iki şerit halinde çizdi. Sağdaki şeride 5 araç şekli çizip, şerit ihlali yaparak, 5 aracı geçtiğimizi anlattı.

Eeee sonuç. Polis, bu trafik suçunun cezasının 150'şer Euro olduğunu, Noovi Sad'a gidip, mahkemeye çıkarılacağımızı, ardından 150'şer Euro cezayı ödeyip, serbest bırakılacağımızı, 3 saat kadar sürecek bu işlem için ekip otosunun peşine takılıp, Novi Sad'a kadar onları takip etmemiz gerektiğini anlattı. Cezayı hemen orada ödemek istediğimizi söyleyince, biletimiz (ceza makbuzu) yok diyerek, işi yokuşa sürdü.

Ne yapsak çare yok. Aldık mı başımıza belayı. Suçsa yüzde 100 suçluyuz. Adamlar haklı. Yol tıkalı ve biz sağ şeritte bekleyen tüm araçları sollayıp, sözüm ona uyanıklık yapmaya kalkıştık.Yol tıkalı dediğimde şu: Orada bir ırmak var, ırmağın karşısına geçebilmek için dar bir köprüden geçmek zorundayız. Köpre hem karayolu, hem demiryolu ulaşımını sağlıyor. Ama köprü aynı anda ya tren ya da tek yönlü araç trafiğine elverişli. Trafik lambası yanıyor tren geçiyor. Her iki taraftaki araçlar bekliyor. Tren geçtikten önce de. sırayla her iki tarafa yeşil yanıyor ki, bu sırada diğer taraftakiler, sıranın kendilerine gelmesi için uzun bir kuyruk oluşturarak bekliyor. Biz ileride köprü olabileceğini öngöremediğimizden, sadece TIR ve kamyonların bekletildiğini düşünerek, attık kendimizi karşı şeride. Hem de polisin gözlerinin önünde.

Polise biraz daha kem küm ettik ama polis ısrarlı. Novi Sad'a gidip mahkemeye çıkacağız. cezayı ödeyip, yolumuza ancak devam edebileceğiz.

Polisle bu diyalog esnasında Gül Hanım da karavandan inip, yanımıza gelmiş,. ne olup bittiğini anlamaya çalışıyordu. Polis, Ahmet Yiğit'e Gül Hanım'ı işaret edip; Annen arabaya gitsin talimatı verdi.

Bu sırada ben de, cezamıza razı olduğumuzu söyledim.

Tamam. Hadi gidelim, mahkemeyse mahkeme, cezamız neyse ödeyelim de, bir an önce yolumuza devam edelim.

Benim karavana binmek üzere hareketlendiğimi gören polisin tavrı değişiverdi. Ahmet Yiğit'le aralarında şöyle bir diyalog geçti.

Bakın, bir anlaşma yapabiliriz. Cezayı burada ödeyebilirsiniz ama ceza makbuzu veremeyiz. Bu da aramızda bir sır olarak kalmalı. Babana söyle, ağzını sıkı tutsun.

Yavuz Bey de yanımızda. O da diyaloğa tanık. Bu arada, sağ koltukta oturan polis, sanki biraz utangaç, sanki biraz oralı değilmiş gibi sözüm ona başka şeylerle ilgileniyor gibi yapıyor.

Biz, 150'şerden 300 Euro vermek, mahkemeye çıkıp, 2-3 saat zaman kaybetmektense bu teklifi sıcak baktık. Def-i bela edelim de bir an önce yolumuza devam edelim niyetindeyiz. Anlaşıldı. Polis rüşvet istiyor. Ama ne kadar rüşvet vereceğimizi kestiremiyoruz. Hayatımda hiç rüşvet vermedim ki. Şimdilerde hala var mı bilmiyorum ama geçmişte Türkiye'de de trafik polislerinin maaşlarının 2-3 katı kadar da rüşvet geliri elde ettiklerini duyardık. Ama ben hiç kimseye ne rüşvet teklif ettim, ne de benden rüşvet isteyen oldu. İstedilerse de ben anlamamışımdır.Hayatımdaki tek rüşvet anısı, 1980 darbesinin ardından, üniversite öğrencisi iken gözaltına alındığımda, babamın beni işkenceden kurtarmak için 2. Şube polislerine rüşvet verdiğini sonradan öğrenmem olmuştu. Hakikaten, benimle birlikte gözaltına alınanların anası ağlatılırken, ben küçük hasarla atlatmıştım o süreci.

Konuyu dağıtmayayım.

Ahmet Yiğit, polise soruyor:

-Makbuzsuz ceza miktarı ne kadar?

-Siz ne kadar verebilirsiniz?

-Biz bilmiyoruz da, ne kadar vermemiz gerekiyor?

-Siz ne kadar verebileceğinizi söyleyin.

Ahmet bana dönüyor, ne kadar verebileceğimizi soruyor. Diyalogdan sıkılmış olmalıyım ki, 300 Euro'nun üçte 1'ini, 50'şerden 100 Euro verebileceğimizi söylüyorum. Aklımca iyi bir rakam teklif ediyorum. 300 Euro nere, 100 Euro nere? Ahmet de, bunu polise aktarıyor.

Ohooooo.... Polis dünden razı ki, bir çırpıda parayı alıyor ve bir anda gaza basıp, anında gözden kayboluyorlar. Giderken, bunun aramızda kalması gerektiği konusunda bir kez daha tembihte bulunuyorlar.

Ben ne işe yarayacaksa, polis ekip arabasının plakasını ve olayın meydana geldiği yeri not ediyorum.

Petrovardin yakınlarındaki bu yerin koordinatı şöyle:

K45.2576267
D19.8704449

Polis ekip otosunun plakası da şöyle:039066

Hayatımın ilk rüşvetini verdim. İyi de, henüz 17 yaşında,. aklı hinliğe, puştluğa çalışmayan oğlum da bu işe alet oldu. Olsun. Hayatın çirkef yüzünü de görmeli. Hayatın içinde bunlar da var. Bilmesinde sakınca yok.

Haa... İşin ilginci de şu: Sonradan Gyor'de yaşayan Zeki Ayana'ya anlattığımızda öğrendik. Meğer, biz rüşvet limitini epey yüksek tutmuşuz. Belki 10 ya da 20 Euro versek, dünden razı olacaklardı. 100 Euro'yu alınca, saniyede ortadan toz olmalarının sebebi bu olmalı. Kısa günde iyi bir hasılat elde ettiklerini düşünmüş olmalılar.

Belgrad'tan sonra takip ettiğimiz yol. Rüşvet vakası bu yolculukta cereyan etti.

Köprüye girmeden önce, trafik kuralını ihlal ettiğimiz ve polise yakalanıp, rüşvet vermek zorunda kaldığımız yer tam burası.

KARAVANLA 40 GÜNDE AVRUPA TURU (5)

2013-08-11T14:36:00.000+03:00

BELGRAD

26 Haziran sabahı erken kalktık. Bir önceki akşam Simit Sarayı'ndan aldığımız poğaçalarla kahvaltımızı yaptıktan sonra, telsizden hemen yanımızdaki Yavuz Bey'le okeyleşip marşa bastık. Bugünkü hedefimiz Belgrad.

Saat 12.30 civarında Sırbistan sınırını geçtik. Sınırdan çıkmadan son benzin istasyonunda durup, depoları fulledik. Bulgaristan'da mazotun Sırbistan'dan biraz daha ucuz olduğunu biliyorduk. Sınırdan bir kaç yüz metre önceki akaryakıt istasyonundan önce, durakladığımız yol kenarındaki genişçe bir park yerinde, Türk plakalı bir yolcu otobüsünün şoför ya da muavinine sormuştum. O, yakıt alıp öyle çıkmamızı, sınıra az kaldığını söyledi. Otobüs yolcuları Hollanda'ya, bir festivalde gösteri yapmak üzere giden Ankaralı halk oyunları ekibinin üyeleriydi.

Bazıları karavanla seyahate çıkabildiğimiz için bize imrendiklerini, kendilerinin de böyle bir hayalleri olduğundan söz etti.

Srbistan'da bizi hafif yağmur karşıladı. Dimitrograd civarında yağmura yakalandık. Ama öyle çok fazla değil. Yolda, Yavuz Bey'in aracının sinyal lambasının patlak olduğunu fark ettik. Yol kenarındaki bir tamirciye girdik ama kapalıydı. Kapıyaçıkan yaşlı kadın, oto elektrikçisini tarif etti. Tam da tarif ettiği noktada oto elektrikçisini bulduk. Bu yolda hiç bir şey sorun değil. Sırbistan yolunda seyreden araçların büyük çoğunluğu Türk plakalı tırlar. Durduğumuz oto elektrikçisinde de bir TIR vardı. TIR şoförü, kendisinin az bir işi kaldığını, tamircinin işini çok iyi bilen birisi olduğunu, birazcık beklememizi söyledi.

TIR şoförüyle sohbet ettik. Gece, alkollü iki gencin kullandığı otomobil TIR'ın altına girmiş. İki genç de ağır yaralıymış.

Şoför çok üzgündü. Almanya'ya kiraz götürüyormuş. Dorsedeki kiraz bozulmasın diye, aynı şirketin Almanya'dan dönen başka bir TIR'ı, kiraz yüklü dorseyi kendi çekicisine takmış. Elektrik tesisatı monte ediliyordu. Almanya'dan boş dönen tır, boş dorseyi bırakıp, kiraz dolu dorseyle yeniden Almanya'ya dönecekti.

Neyse, onların işi hallolduktan sonra Yavuz Bey'in işi de bitti. Tamirci sanırım 5 Euro almış. Yavuz Bey hem yapılan işten, hem de alınan ücretten memnun kalmıştı.

Yavuz Bey'in işi bitmeden biz yola koyulmuş, az ilerideki (Veliko Selo'yu geçtikten sonra, Pirot'a varmadan)Türkiyem Restaurant&Motel Park'a gitmiştik. Onlar gelinceye kadar Gül ile ben kuzu çorbası içtik, Ahmet köfte yedi. Kuzu çorbası, bizim kelle-paça gibi. Ama kuzu etiyle pişiyor. Sirke sarımsak yok. Ben çok beğendim. Çay da ikram ettiler. Toplam 10,5 Euro ödedikb Restaurantın şoförleri Türk TIR şoförleriyle, Almanya'dan tatile gelen Türklerdi. Burada ücretsiz Wİ-Fİ de vardı. Türkiyem Restaurant'ta kahvaltı, çorba, sulu yemek, ızgara etler falan var. Müşterilerinin yüzde 90'ından fazlası Türk. Otelin yanı sıra, duş falan da var. Hani ihtiyaç olursa buraya uğrarsınız diye yazıyorum.

Türkiyem Restorant'ın koordinatı şöyle:

K43.1315216
D22.6069733

Restoranın sahibi İzmir Eşrefpaşalı Osman Gezen. Önceden Bulgaristan'da olan lokantasını Sırbistan'a taşımış. İşinden memnundu. Belki ihtiyaç duyulur: GSM: +381 669 40 44 35 Tel: +381 10 320 943

Bu arada yağmur hızlandı. Yavuz Bey de aynı yere gelmiş, telsizden haber verdi. Onlar da karavan da bir şeyler yediklerini söyledi. Yemek, tuvalet işi bitince yola devam ettik ve Niş'e ulaştık.

Telsizden haberleşerek, Niş'e girih, karavanlardan inmeden, şehirde bir tur atıp, yola devam etme konusunda anlaştık. Öyle de yaptık. Kısa süren turun ardından Belgrad'a gitmek üzere yola devam. Ancak bu kez otoyola girdik.

Bir süre gittikten sonra, Hürriyet Gazetesi Tesisleri tabelasını gördük. Son anda döneceğimiz yolu kaçırdık. Derken bu kez Sabah Gazetesi Tesisleri karşımıza çıktı. Telsizden haberleşip, tesislere girmek üzere otoyoldan çıktık. Gişede 7,5 Euro ödedik.

Sabah Gazetesi tesislerinde, dinlendik. Bu sırada Sabah Gazetesi'nin Almanya Kiel kenti muhabiri Hasan Atmaca, selam verdi. Hoşgeldiniz dedikten sonra, röportaj yapmak istediğini söyledi. Yurda izne giden gurbetçilerle röportajlar yapıp, haberini Sabah Gazetesi'nin Almanya baskısında yayınlıyordu.

Gurbetçi olmadığımızı, Türkiye'de yaşadığımızı karavanlarla Avrupa turuna çıktığımızı söyledik. Bu durum ona daha ilginç geldi. Oturduk. Bize demleme çay ısmarladı. O sırada tanıştık. Emekli gazeteci olduğumu söyledim. Ortak tanıdıklardan söz ettik. Bu arada grup adına ben Hasan Atmaca'ya gezimizin amacıyla ilgili bilgi verdim. Hem masada, hem de karavanın önünde fotoğraflarımızı çekti. Haber kısaca yayınlanmış. Sonradan internette ararken gördüm. http://www.sabah.de/yolculuk-12-bin-kilometre.html

Bazen, haberciler de haber olur.

Haaa.... Bu arada, biz Sabah Gazetesi Tesisleri'nde iken Ahmet Yiğit karavanda uyumaya devam etti.

Bu arada, aynı tesislerde Alman bir karavancıyla tanıştık. Az çok Türkçe biliyordu. Yalnız seyahat ediyordu. O da İstanbul'a gittiğini söyledi. Yavuz Bey ile Alman karavancının fotoğraflarını çektim.

Biz Avrupa'ya, Alman karavancı Türkiye'ye

Bir anekdot daha. Anlatmasam olmaz. Sabah Gazetesi muhabiri Hasan Atmaca anlattı. Ben de ondan aktarıyorum.

Birinci kuşak gurbetçilerden biri, karayoluyla Türkiye'ye izine gelecektir. Ne dil, ne de yol-iz, ne de navigasyonu kullanmayı bilmektedir. Oğluna, otomobildeki navigasyona memleketin adresini girmesini ister.

Oğlum navigasyonu ayarla, ben navigasyona göre yolu bulur giderim. Oğlu bir iki bahaneyle atlatır. Navigasyonu sonra ayarlayacağını söyler.

Her neyse, yaşlı karı-koca navigasyona memleketin adresinin girildiğini sanır. Oysa, her nasılsa navigasyona önceden İtalya'nın Venedik şehri girilmiştir. Navigasyonun talimatlarıyla otomobili kullanan gurbetçi amcamız, bilmem kaç saat sonra girdiği bir şehirde otomobilinden iner. Akaryakıt istasyonundaki görevliye zar zor derdini anlatır. Çünkü geldiği yol daha önce memlekete gittiği yola pek benzememektedir. Bu arada, Türkçe bilen biri lafa karışır ve müjdeyi verir.

Amca siz Türkiye'ye değil. İtalya'ya geldiniz. Burası da Venedik.

Büyük şok.... Her neyse, madem öyle, fırsatı değerlendirelim deyip, Venedik'i gördükten, gezdikten sonra, başkalarının yardımıyla navigasyonu sılaya ayarlayıp, yola düşerler. Almanya'ya döndüklerinde ise oğluyla aralarında geçenleri anlatmama gerek yok sanırım.

Sabah Gazetesi Tesisleri'ndeki molanın ardından yine otoyola çıktık. Belgrad'a girdiğimizde toplam 20 Euro otoyol ücreti ödemiştik. Yavuz Bey, bundan böyle otoyola girmeyelim, otoyol dışındaki yollardan gidelim, hem otoyolda hiç bir şey göremiyoruz dedi. Ben de onayladım.

Belgrad'a girdiğimizde Yavuz Bey öne geçti. Geceleme için uygun bir park alanı aradı ama trafik feci yoğun ve kent merkezinde park edecek doğru dürüst bir yer yok. Bu arada telsizden sürekli haberleşiyoruz. Şehir dışına çıkıp, uygun bir benzin istasyonunda kalalım dedik. Bir süre daha gittikten sonra kentin kenar mahallesinde çok güzel bir park alanı keşfettik.

Meğer burası Belgrad'taki elçiliklerin, konsoloslukların bulunduğu, nezih bir semtmiş. Akşam da olmuştu. Yemek faslından sonra uykuya çekildik. Kenti ertesi gün gezecektik.

Belgrad'taki konaklama yerimiz.

Sessiz, sakin...

Burası da konakladığımız yerin yakınındaki tenis kortunun tabelası.

Konakladığımız ağaçlar altındaki yerin önünden geçen caddenin tabelasına baktım. Banjicki Venac Ulica yazıyordu. Koordinatı şöyle:

K44.8021350
D20.4712616

Sabah kahvaltıdan sonra, Yavuz Bey ile Havva Hanım'la istişare edip, belediye otobüsüyle kenti gezmeye karar verdik. Kent merkezi navigasyona göre 4,5 kilometre mesafede.

Yürümeye başladık. Meğer biz Partizan Stadı'nın hemen yakınına park etmişiz. Aradaki mesafe bir kaç yüz metre. Bir kavşağa geldik. Otobüs ya da tramvay bileti nasıl alabileceğimizi sorduk. Bir iki olumsuz yanıt alınca, köşede bekleyen taksilere sorduk. 5 kişiyi aynı araca alamayacaklarını söylediler. 2 taksiye binmemizi önerdiler. Bu arada zaten epey yol almıştık. Yürümeye devam edelim istedik, öyle de yaptık.

Kilisenin içerisinde restorasyon devam ediyor.

Kilisenin çıkışında Türkçe konuşan gençlerle karşılaştık.

Önce, kentin en büyük kilisesi, ardından hükümet binaları ve eski sarayları bulduk. Büyük İskender'in de seferdeyken konakladığı, The New Court'un fotoğrafını çekecekken, nöbetçi polis koşup, geldi; binanın fotoğrafını çekmenin yasak olduğunu söyledi ve çektiğim fotoğrafı silmemi istedi. Zaten daha çekmemiştik. İlginç; binanın arkasında nöbetçi yok, istediğin kadar fotoğraf çek. Ya da binanın karşısındaki parktan ön cephenin fotoğrafını çekebilirsin. Oraya karışacak hali de yok ya... Bu yasakların mantığını anlamak güç.

Gezdiğimiz bir parkta ise asırlık ağaçlar vardı. Her ağacın altında da Sırpça ve Latince isimleriyle, ağaç hakkında bilgi içeren metal levhalar vardı. Havva Hanım, daha çok Çinko Ağacı ile ilgilendi. Bir kaç yaprak kopardı ama Yavuz Bey, ağaç yapraklarını koparmaması için eşini uyardı.

Çinko Biloba ağacı.

Bir çeşit ıhlamur.

Avrupa'da ıhlamur ağacına hemen her yerde rastladıkç Ama bizim gibi çay olarak içildiğine tanık olmadık.

ANJA, SANJA, TANJA...

TRT'nin düzenlediği Uluslararası 23 Nisan Çocuk Şenliği'ni bilirsiniz. TRT bu şenliği bir kaç kez de Antalya'da düzenledi. Çeşitli ülkelerden gelen çocuklar Türk çocukların evlerinde konuk edildi. Kızımız Gülden Deniz, 7. sınıfta iken bu şenlikler dolayısıyla gelen çocuklardan bir kızı da biz konuk etmiştik. Sırbistan'dan gelen Sanja Lazin.

Sanja ile Gülden Deniz, Antalya'da güzel vakit geçirmiş, birlikte çeşitli etkinliklere katılmışlardı. Sempatik tavırlarıyla Sanja sevdirmişti kendini. Sanja, 3 kardeş olduklarını söylemiş. Üçü de kız olan kardeşlerin isimlerini büyükten küçüğe, Anja, Sanja, Tanja diye hızlıca söyleyivermişti. Tekerleme gibi...

Telefon rehberime baktım Sanja değil ama ablası Anja'nın telefonu kayıtlıydı. Ahmet Yiğit Anja'yı aradı. Anja bizim telefonumuzu alıp, Sanja'ya kendisini Türkiye'den gelen bir ailenin aradığını aktarmış.

Bir süre sonra Sanja aradı. Çalıştığını, mesai saati çıkışında, buluşmak istediğini söyledi. Randevulaştık. Bu arada biz Kale Meydan'a gittik. Kale Meydan'ın surlarından Belgrad'ın ortasında buluşan Tuna ve Sava nehirlerinin birleştiği noktayı seyrettik. Dönüşte, kentin trafiğe kapalı, çafe ve barların, hediyelik eşya ve lüks mağazaların bulunduğu caddeden geçerek, kent meydanına geldik ve bir cafeye oturduk.

Belgrad'ta dolaşırken bir mağaza ismi dikkatimi çekiyor. 2013 Haziran ayındayız ve en popüler sözcüklerden biri TOMA. Taksim Gezi Parkı direnişçilerine karşı polisin kullandığı müdahale aracı. Hemen önüne geçip, fotoğraf çektiriyorum.

Meydanlar çiçeklerle bezeli.

Kent merkezinde tur.

Kalemegdan'ın girişi.

Kalemeydan'ın önemli aksesuarlarından biri de demode olmuş top ve tanklardan oluşan açıkhava savaş müzesi.

İşte ilginç bir anekdot daha: Kalemeydan'ın içerisinde bulunduğu parkta yürürken, bankta oturan genç kızlar, Türkçe konuştuğumuzu fark ederek, selam verdiler. Türkiye'den gelen turistler olduklarını tahmin ederek, hangi şehirden geldiklerini sorduk. Sırp olduklarını, Belgrad'ta yaşadıklarını söylediler. Türkçe'yi nereden öğrendiklerini merak ettik elbette. Bir çok ülkede olduğu gibi Sırbistan'da da Türk dizileri çok modaymış. Fatmagül'ün Suçu Ne? ve Muhteşem Yüzyıl dizilerini seyrettiklerini, Türkçe'yi de bu dizilerden öğrendiklerini anlattılar. Hoşumuza gitmedi değil hani. Ayak üstü sohbet edip, yolumuza devam ettik.

İşte Kale'nin burçlarından Belgrad. Sava ve Tuna nehirleri.

Kalemeydan'da Osmanlı'nın izleri hala taptaze...

Osmanlı döneminde yapılan kale surları.

Tahta perdeye balta atmaca

BU ADAM NE YAPIYOR? Film karelerinden fırlamış gibi olan bu adam, Kalemeydan'da ilginç bir spor yapıyordu. Ya da oyun oynuyordu diyelim. Elinde kısa saplı baltalar. 20 metre kadar karşısında tahta bir pano. Elindeki baltaları tahta panoya fırlatıp, baltayı tahta perdeye çakmaya çalışıyor. Uzaktan izledik, her iki atışından birinde başarılı oldu. İlgimizi çektik yanına yaklaşıp, izlemeye devam ettik. Kaç kez attıysa, balta tahtaya çarpıp, düştü. Başarılı olamadı. O da baltalarını toplayıp, çekip gitti.

Bu arada söylemeliyim ki, Belgrad, Türkiye'ye göre epey ucuz. Bunu pizza yediğimiz, bira içtiğimiz restoran ve oturduğum cafedeki fiyatlardan anlıyoruz.

Cafe'de bir süre bekledik. Bir şeyler yiyip, içtik. Sanja, tam dasöylediği saatte geldi. Cafe'nin açık alanında oturuyorduk. Sanja masalara dikkatlice bakıp, bizi tanımaya-bulmaya çalışırken elimi kaldırdım. 10 yıldan fazla zaman geçmişti ama Sanja değişmemişti. O küçük kız, büyümüş, genç kız olmuş, üniversiteyi de bitirmiş, mimar olarak çalışmaya başlamış. Sanja gülerek ve sempatik tavırlarla geldi. kucaklaştık.

Sanza Lazin. Hiç değişmemiş. Hala güleryüzlü ve sempartik.

Bir zamanlar Antalya'daki evimizde konuk ettiğimiz Sanja artık genç bir mimar.

Arka masamızda da Sanja'nın erkek arkadaşı oturmuş, bekliyormuş. O da geldi. Özlem giderdik. Ahmet'in tercümanlığıyla, aradan geçen yıllardan söz ettik. Sanja Gülden Deniz'i sordu. Bu arada, Ahmet Yiğit ile Sanja'nın erkek arkadaşı hararetli bir sohbete daldılar. Kültürden, sanattan, şehirden ve politikadan söz ettiler.

Ahmet Yiğit, Sırp gençle koyu sohbette.

Sohbetin sonunda Sanja ile erkek arkadaşı, bize otobüs durağına kadar eşlik ettiler. Karavanları bıraktığımız yer, kent merkezine 4,5 kilometre mesafede. Gelirken yürümüştük ama giderken otobüse binelim istedik. Otobüs kartımız, biletimiz de yot. Sanja, bilet almadan binmemizi,. kontrol olduğunda ise, "Ne dediğinizi anlamıyorum Bilmiyorum" deyin. "Siz turistsiniz, kimse sizinle uğraşmaz" diyerek, yol gösterdi.

Büyük kilisenin önündeki durakta inip, aktarma yapacaktık. Ancak acele etmişiz, bir durak önce inmişiz. Hadi biraz yürüyelim, hadi biraz daha yürüyelim derken, 1 saatten fazla yürüyüp, karavanlarımıza ulaştık. Yorulmuştu. Zaten bu seyahat boyunca, çoğu kentleri yürüyerek gezdik. Kimi gün 10 bin, kimi gün 30 bin adım yürüdüğümüz oldu. (Cep telefonumun adım sayarı, her adımımızı sayıyor.)

Yorgunluğun ardından karavanlarımıza çekilip, uyuduk.

KARAVANLA 40 GÜNDE AVRUPA TURU (4)

2013-08-10T17:00:00.002+03:00

SOFYA'DA BÜYÜK PANİK (!)

Gezimizin ikinci durağı Sofya. Başlığa bakıp, "Acaba başlarına ne geldi" diye meraklandığınıza eminim. Anlatacağım ama az sonra.

Plovdiv'den Sofya'ya yaklaşık 150 kilometre yolumuz var. Yolda önce Metro Market'e uğradık ve alışveriş yaptık. Ben bir kasa Heineken bira aldım. Bira Avrupa'da ucuz. Bulgaristan'da daha da ucuz geldi. 1 kutu Heineken bira 3 TL civarındaydı.

Öğle saatlerinde Sofya'nın girişindeydik. Acıktık. Yemek için kentin girişinde kavak ağaçlarının altı gayet uygundu.

K42.6647366

D23.4226383

Bulgur pilavı domates söğüş ve çay. Bugün de karnımızı doyurduk. Artık kent merkezine girebiliriz. Yemek yediğimiz kavak ağaçlarının koordinatını aldık ki,, eğer kent merkezinde kalacak uygun bir yer bulamazsak, buraya dönebilelim.

Kent merkezinde park yeri arıyoruz. Bir otoparka girmek istedik ama otoparkın girişini otobüs kapatmış, zaten kalabalık. Başka bir yere bakalım derken ara sokaklara giriverdik. Yavuz Bey bir sokağa, ben de o sokağın kestiği bir başka sokağa park ettik. Sokak girişindeki tabelalar dikkatimizi çekti. 3 Yeşil Bölge (Green Zone) yazıyordu. Saat 19.00'a kadar bu sokağa park etmek ücretli. Etrafa baktık., otopark ücreti ödeyecek otomat yok. Otopark ücreti ancak SMS ile ödenebiliyor. Umursmadık. Ceza yazarlarsa ödemeden çeker gideriz diye düşündük.

Sokaktaki, parkla ilgili tabela.

Karavanları bulabilelim diye de, hem fotoğraf makinesiyle, hem de cep telefonuyla sokak tabelasının ve yakınındaki bir kilisenin fotoğrafını çektim. Bunun yararını gördüm. Karavanı ararken, fotoğraf makinesinin şarjı bitti. Dolayısıyla çektiğim fotoğrafa bakamıyorum. Tedbirli adammışım ki, cep telefonunda da fotoğraf var. Bu sayede karavanlarımızı bulabildik. Nasıl bulabildiğimizin macerasını da anlatacağım elbet.

Karavanları pyark ettiğimiz sokağın tabelası.

Burası da, karavanları park ettiğimiz sokağa en yakın ana caddenin tabelası.

Karavanları park ettiğimiz sokağın yakınındaki kilise. Geri dönmek için bu fotoğraflar faydalı oluyor.

Kenti gezdik, dolaştık. Giderken, Hükümet binası gibi bir binanın önünde, çok sayıda polisin bariyerlerle tedbir aldığını görmüştük. Sebebini dönüşte anladık. Türkiye'de Gezi Parkı eylemlerinin dorukta olduğu Haziran ayında, Sofya'da da hemen her gün, hükümeti protesto eylemleri yapılıyormuş. Dönüşte uzaktan slogan ve düdük sesleri duyunca oraya yöneldik hemen. Ben ki, nerede eylem varsa orada olurum. Fotoğraf makinemin şarjı bittiği için cep telefonuyla bol bol fotoğraf çektim. Hem de eylemcilerin arasına karışarak.

Sofya'da bir sanat eseri. Ama ben beğenmedim.

Kent merkezindeki polis otobüslerinin sebebini daha sonra anlayacağız. Mesai saati sonrası eylem için bekliyorlar.

Hükümet ve parlamento binasının önünde bariyerler. Eylemciler için önlem olarak konulmuş.

Bu din adamı eylem yapmıyor, tesadüfen oradan geçiyor.

Oğlum Ahmet Yiğit,. eylemcilere, protestonun sebebini sordu. Hükümetin tüm uygulamalarını protesto ediyorlarmış. Yanı sıra, Türk partisi de protestocuların hedefindeymiş.

Dikkatimi çeken şuydu. Eylem Bulgaristan Parlamento binasının hemen dibinde. Göstericiler binaya 8-10 metre mesafede slogan atıyor, düdük çalıyor, ama polis sadece bariyerlerin önünde bekliyor. Ankara'da TBMM önünde eylem yapmaya kalkışsanız vay halinize...

Gençler eylem için meydana geliyor.

Her kesimden insanlar protestoya katılıyor.

Protestolarda vuvuzela, düdük kullanılıyor.

Protesto kendi ekonomisini yaratıyor.

TV muhabirleri eyleme katılanlarla röportaj yapıyor.

Eylem, Parlamento binasının hemen önünde. Polıs sadece izliyor.

Eylemlere köpekler de getiriliyor.

Protestonun en önemli enstrümanı düdük.

Eylem alanlarında çocuklar da var.

Bulgar eylemciler, gösteriye, çocukları ve kedi-köpekleriyle katılıyordu. Ancak, bir çok kişi de eylemlere duyarsız, günlük hayatını sürdürüyordu.

BÜYÜK PANİK VE KOŞUŞTURMACA BAŞLIYOR

Eylemcileri kendi hallerine bırakıp, yürümeye devam. Karşımıza Mimar Sinan eseri Kadı Seyfullah Efendi Camii çıktı. Caminin avlusunda, İbrahim (Cami görevlisi) ve Arif (Caminin restorasyon inşaatında çalışıyor) iki Türk asıllı gençle tanıştık. Camiyle ilgili bilgi aldık, sohbet ederken, karavanla seyahat ettiğimizi, karavanları da ara sokağa park edip, ücret ödemediğimizi söyleyiverdik....

Na na na naaaaaanannnnnnn.

Söylememizle birlikte Arif adlı genç birden öylesine bir panikledi ki... Anlatılmaz, ancak yaşanır.

Aksanlı Türkçesiyle makineli tüfek gibi konuşmaya başladı.

-Naptınız abi siz yaa....

-SMS gönderdiniz mi?

-Göndermediyseniz, karavanları çekerler, ceza da yazarlar.

-Hemen bir taksiye atlayalım. Ablalar burda kalsın, biz hemen gidelim.

-Karavanı çekmedilerse iyi, çektilerse saat 19.00'a kadar SMS atmamız, para ödememiz lazım.

-Hemen bir taksiye binelim. (Bu arada bizi peşine takıp, taksilere koşturuyor)

-Abi eylem var, taksi de almaz bizi... (Nitekim, taksici eylem nedeniyle o yöndeki caddenin kapalı olduğunu söyleyince geri dönüyor.)

-Abi, tramvaya binelim, yoksa koşarak gidelim.

-Abi hangi sokağa koydunuz arabaları? Hemen gidelim. Tramvaya binelim, bilet almayalım. )Son anda tramvaya attık kentimizi ama nabız atışlarımız zirveye çıktı.)

Aman Allahım. Naptık biz? Arif'in telaşına, makineli tüfek gibi konuşmasına ve korkusuna bakarsanız, park ücreti ödemedik diye, bizi ya asacaklar. ya müebbet hapse mahkum edecekler. Karavanları da çekip, kamu adına el koyacaklar. Sonra da asfalt sıkıştırmakta kullanılan silindirlerle esip, kağıt gibi hurdaya ayıracaklar.

Yahu elin memleketinde biz korkmuyoruz, Bulgar vatandaşı Arif'in bizim adımıza yaşadığı korku, endişe ve paniğe bak. Ama kötü niyeti yok. Çok iyiniyetli. Yalnızca anavatandan gelmiş soydaşlarının başına kötü bir şey gelmesinden endişeleniyor.

Ahmet Yiğit ile Güll ve Havva Hanım'ı cami avlusunda İbrahim'e emanet edip, duraktan hareket etmek üzere olan tramvaya atladık. Yavuz Bey ben ve Arif, karavanları bıraktığımız sokağa yakın bir yerde indik. Arif önde, biz arkada koşar adımlarla karavanların bulunduğu sokağa doğru, pürtelaş yönlendik. Bir yandan da cep telefonunun internetini açıp, navigasyonla sokağo bulmaya çalışıyoruz. 7-8 dakikalık koşturmacanın sonunda karavanları uzaktan gördük. Hızla yaklaştık....

Önce Yavuz Bey'in karavanı. Etrafına baktık. Ne tekerlere kapan takılmış, ne de camda ceza makbuzu var.

Ohhhhhh. Şükür tanrıya, kurtulduk. Ancak Yavuz Bey karavanın şoför kapısındaki camı bir karış kadar açık unutmuş. Hızlıca kontrol. Çalınan bir şey yok.

Derin bir nefes daha....

Hemen yan sokaktaki benim karavana koştuk. Şükür ki o da yerinde. Ne kapan, ne ceza makbuzu.

Arif, bizi öylesine panikletti ki...

Halbuki ben önceki seyahatlerimden şerbetliyim. Hırvatistan'da, Sırbistan'da yediğim park cezası makbuzlarını anı niyetine özenle katlayıp, cüzdanıma koyuyor, yola devam ediyorum. Sınır kapısında durdurup, cezayı tahsil edecek halleri yok ya...

Gerçi, Çek Cumhuriyeti'nde görmüştük. Hatalı park ettiğinde doğrudan, tekere kelepçe takıyorlar. Görevliyi bulup, cezayı ödedikten sonra hareket edebiliyorsun. Yıllar önce Bursa'da kaldırıma park ettiğim için Bursa Belediye zabıtası otomobilime aynı muameleyi yapmıştı. Bursa'da hala aynı uygulama var mı bilemiyorum.

Gerçi Bulgaristan'da da, kapan yerine doğrudan çekiciye yükleyip götürüyorlarmış,. Hakikaten böyle bir şey başımıza gelseydi., al başına belayı. Uğraş dur.

Neyse. Sakinledik. Buzdolabından soğuk su çıkarıp, önce Arif'e verdim, ardoından kendim içtim. Rahatlamıştık. Arif'i benim karavana geldi.. Kadı Seyfullah Efendi Camii avlusunda bizi bekleyen hanımlar ve Ahmet Yiğit'i aldık.

Bu arada Arif, bize gecelemek için Studentski Grad'ı tavsiye etti. Navigasyondan bulup, kaydettik. Arif, bundan sonraki yolculuğumuzun Belgrad olduğunu öğrenince, Sofya-Belgrad yakınındaki bir yerlemiş biriminde kız arkadaşının yaşadığını söyledi, selam söyledi. :)

STUDENTSKİ GRAD

Akşam olmak üzereydi. Geceyi geçirmek üzere Studentski Grad'a hareket ettik. Burası adından da anlaşılacağı üzere, üniversitelerin ve öğrenci yurtlarının bulunduğu bir semt. Kentin biraz dışında. Bir çok üniversitenin kampsü, öğrencilerin oturduğu evler var. Kafeler, barlar, diskolar çamaşırhaneler, her şey öğrencilere göre düzenlenmiş gibi.

Studentski Grad'da belediye otobüslerinin son durağı olan alana park ettik.

K42.64693
D23.34631

Yavuz Bey ile Havva Hanım karavanlarına çekilip, yemeklerini yiyip, istirahat pozisyonuna geçti. Arif'dten öğrendiğimize göre, bu semtte Türkiye'deki Simit Sarayı zincirinin bir şubesi bulunuyormuş. Simit Sarayı'na gitmek üzere karavanı kilitleyip, çıktık dışarı.

Ahmet Yiğit, otobüs son durağında ilk karşılaştığı gence, İngilizce olarak Simit Sarayı'nın nerede olduğunu sordu.

Cevap Türkçe geldi.

Türk müsünüz?

Evet.

Simit Sarayı'nı sadece Türkler sorar da.

Tarif etti. 15 dakika kadar yürüdük. Hava da epey serinledi. Haziran'ın sonuna geliyoruz ama buralarda hava soğuk. Gerçi Antalya'nın sıcağını düşündükçe soğuk hava hoşuma gitmiyor da değil hani.

Bu arada, seyahatimiz boyunca Ahmet Yiğit'in İngilizce bir şeyler sorduğu çok sayıda kişi bize Türkçe yanıt verdi. Hep şaşırdık. Avrupa'da ne kadar çok Türk var ve hep bize rast geliyorlar. Neyse,. yeri geldiğinde anlatırım.

Simit Sarayı'nda oturduk, Güneydoğu kökenli genç tezgahtarla sohbet ettik. Ücretsiz iinternet hizmetinden yararlandık.

Simit Sarayı'na genellikle Sofya'da üniversite eğitimi alan Türk gençler geliyormuş. Yan masamıza Türk genci ile Bulgar kız arkadaşı oturdu. Bulgaristan'daki üniversitelerin durumundan, Bulgar öğretim üyelerinin rüşvetle not dağıttığından, YÖK'ün son yıllarda Bulgaristan'daki üniversitelere denklik vermek için denetimleri yoğunlaştırdığından bahsetti.

Sohbetin ardından ertesi gün sabah kahvaltısı için de poğaça alıp, ayrıldık.

Döndüğümüzde Yavuz beyler karavanın kapı, penceresini sıkıca kapatmış, belki de çoktan uykuya dalmışlardı.

Biz de uyuduk. Çünkü sabah erkenden Belgrad'a doğru yola çıkacağız.

SOFYA'DAN ÇEŞİTLİ KARELER

Tişört yazıları hep ilgimi çekmiştir. Esprili de olsa bazı mesajlar veriyor.

Bu tişörtte: "KGB hala seni izliyor" yazıyor. Komünist dönemde Sovyet Gizli Servisi'nin saldığı korkuyu yansıtıyor.

Bu genç kız bir sokak müzisyeni. Kalabalık caddelerde kemanıyla müzik yapıp, para topluyor.

Genç kızın önünde para toplamak için üç ayrı kutu var. Üçünün altında hangi amaçla para topladığını belirten mesajı içeren çizimler. üniversite eğitimi masrafları için kep ve satın almayı arzuladığı bisiklet ve bilgisayar için üç ayrı bardak.

KARAVANLA 40 GÜNDE AVRUPA TURU (3)

2013-08-10T13:39:00.000+03:00

MARDİNLİ KASAP MAHMUT

Plovdiv'de sabah güne hafif yağmurla başlamıştık. Öğleye doğru hava açtı. Sabah kahvaltısında ise Taraklı'da Hilmi Atalay ağabeyin Samsun'daki çiftliğinde yetiştirdiği tavukların çift sarılı yumurtalarıyla güzel bir kahvaltı yapmıştık.

Kahvaltıdan sonra, konakladığımız yerin çevresindeki sokaklarda dolaştık biraz. Yavuz Bey, mahallede Nazım Hikmet Kütüphanesi bulunduğundan söz etti. Bulduk. Küçük bir bina. Bir evin salonu kadar genişlikte bir kütüphane. Nazım Hikmet'in sürğün yıllarında Plovdiv'e gelip yaşadığı evin kütüphaneye çevrildiğini düşündük ama öyle değilmiş. Mahalle kütüphanesine Nazım Hikmet'in adını vermişler o kadar.

Plovdiv'de Nazım Hikmet Kütüphanesi

İçeri girdik. İki kadın memur örgü örüyor sohbet ediyordu. Kütüphanede de kimse yoktu. Kitap raflarının üzerine, Nazım Hikmet'in bir yağlı boya tablosu asılmış.

Öyle ya da böyle. Komşu ülkenin bir ozanının ismini kütüphaneye vermişler. Şairlere, yazarlara verilen önem ortada. Keşke Türkiye'de de mahalle aralarında küçük küçük kütüphaneler kurulsaydı da, Orhan Veli'nin, Nazım Hikmet'in, Yaşar Kemal'in, Orhan Pamuk'un, Gorki'nin, Neruda'nın, Çehov'un, Tolstoy'un isimleri verilseydi.

Bu arada, Plovdiv'de konakladığımız yerin koordinatını vermeyi unutmuşum. Belki başkaları da aynı yerde kalmak ister.

K42.1517450
D24.7565366

Ne anlatıyordum. Haa... Plovdic'de eski kent merkezini, çarşıyı, parkı gezdikten sonra, Antalya Lisesi'nden arkadaşım Levent Saraçoğlu'nun kardeşi Süleyman Saraçoğlu'na telefon ettim. Plovdiv'e geleceğimizi biliyordu. Kısa sürede buluştuk. Türk yemekleri sunulan bir lokantada birlikte yemek yedik.

Süleyman Saraçoğlu, Plovdiv'in tek Türk avukatı. Aynı zamanda Türkiye'den Plovdiv'e üniversite eğitimi almak isteyen öğrencilere yardımcı oluyor. Yolda selamlaştığı bir kaç gerç de Süleyman Saraçoğlu aracılığıyla Plovdiv'e gelen üniversitelilerdi.

Uzun bir seyahate çıkacaktık. Et stoğumuzu da ucuz olduğu için Bulgaristan'dan temin etmeyi planlamıştık. Süleyman bizi Mardinli Mahmut Usta'nın kasap dükkanına götürdü. Gayet temiz, hem de ucuza kuzu, dana kuşbaşı, pirzola, biftek alıp, birer öğünlük paketler haline getirdi Mahmut Usta. Etler hazırlanırken, biz çevredeki pazarı dolaştık. Eşim Gül, daha önce Türkiye'de görmediğimiz bir saksı çiçeği satın aldı. Çiçek 40 gün boyunca karavanımızda bize eşlik etti. Şimdi Antalya'daki evimizde salonumuzu süslüyor.

Plovdiv'de pazar pahalı değil. Ama et Türkiye'den çok ucuz. Gerçi Almanya'da da ucuz. Her ne hikmetse bir tarım ve hayvancılık ülkesi olduğuna inandırıldığımız Türkiye'de et ve süt ürünleri Avrupa'nın en pahalısı.

İyi ki, yola çıkmadan önce Bursa'da, buzdolabımıza ilaveten, bir küçük buzdolabı daha satın almışım. -30 dereceye kadar soğutabilen (Bu seviyeyi hiç görmedim ama -15-16 dereceleri gördüm) dolaba etleri stokladık.

Alışverişten sonra Süleyman'ın tavsiyesi üzerine Grebna Baza'ya gittik.

K42.1399499
D24.7028682

Grebna Baza, Plovdiv kent merkezine 3-4 km mesafede bir gölet. Etrafı mesire yeri olarak düzenlenmiş. Kafeler, restoranlar var. Gölette su sporları, özellikle kürek yapılıyor.

Grebna Baza

Kürekçiler

Plovdiv'de Grebna Baza Göleti kıyısında.

Grebna Baza Göleti kıyısı

Grebna Baza Göleti'nde köprü üstü.

Göletin karşı kıyısından.

Grebna Baza Göleti. Köprüüüüdennn geçtiiii geliiinnnn.

Önce tenha bir yere park ettik iki karavan yan yana. Orada küçük büfe yapımında çalışan Bulgaristan Türkü, gece kalmamızın sakıncalı olabileceğini, özellikle polisin gelip bizi rahatsız edebileceğini, rüşvet isteyebileceğini söyledi. Başka bir yere geçtik. Bir kaç saat gezdik, dolaştık. Gölet çevresinde bisiklete binenler, yürüyüş, koşu yapanlar, çocuklarıyla gezenler vardı. Akşama doğru, bir gece önce kaldığımız yere dönmeye karar verdik.

Neme lazım, Bulgar polisiyle uğraşmaya değmez. Zaten depolarımıza su da almamız lazım. Öne geçtim, bir gece önce konakladığımız ve koordinatlarını not ettiğimiz yere döndük. Hava kararmıştı. Çevreye depoları doldurabileceğimiz çeşme ararken, evin önündeki banka oturmuş, içki içen iki kişiye çeşme sorduk. Türklermiş. Apartmanın bodrum katındaki evinden hortumla su verebileceğini söyledi. Memnun olduk. Hortumu uzatıp, depoyu fulledik.

Teşekkür amacıyla, karavandaki export rakıyı getirdim. Bir bardak içtim, birazını da ikram ettim. Bulgaristan'dan, Türkiye'den konuştuk. İşsizlikten, ücretlerin düşüklüğünden, pahalılıktan yakındı soydaşımız. Çocuklarından biri İspanya'ya, diğeri Almanya'ya gitmiş. Sosyalist dönemde hiç olmazsa, eğitim, sağlık hizmetlerinin ücretsiz ve kaliteli olduğundan söz etti. O dönemde insanlar temel ihtiyaçlarını karşılayıp, ücretsiz sağlık ve eğitim hizmeti alabiliyorlarmış, İşsizlik de yokmuş,.

Soydaşımız, Türkiye'nin ekonomisinin iyi olduğunu, Türkiye'nin kalkındığını anlattı. Gezi Parkı eylemcileri için "Daha ne istiyorlar da eylem yapıyorlar" diyerek, eylemcileri eleştirdi.

Biz de durumun hiç öyle olmadığını anlattık Yavuz ağabeyle.

Nedense, Türkiye dışarıdan dünyanın en zengin ülkesi gibi görünüyor. Gezi boyunca rastladığımız, sohbet ettiğimiz başkaları da aynı izlenimi paylaştı. Bozuntuya vermedik. Ekonomimiz iyi olmasa da hiç olmazsa imajımız iyi diye sevindik. Türkiye'de işsizlik yüzde 10'ların altına düşmemişken, çalışan kesimin çoğu da açlık sınırının altında ücrete mahkum iken ekonominin dışarıdan bu kadar iyi görünmesine akıl erdiremedik.

Bu durum şu fıkraya benziyor.

Yolcu gemisi fırtınaya yakalanmış, batmış. Kurtulan 2 erkek ile bir kadın küçücük bir kara parçasına çıkmış. Adacığın ortasında yüksekçe bir ağaç. Kurtarılmayı bekliyorlar ancak ne gelen var ne giden.

Bu arada kadın güzel, erkeklerden biri de hovarda mı hovarda. Bizim hovarda kafasına koymuş, kadınla hemhal olacak. Kadın da bunu hissetmiş ve dünden razı. Ama küçücük adacıkta kadınla erkeğin baş başa kalmaları imkansız. Hem diğer erkek ne olacak? Hovarda erkeğin aklına bir fikir gelmiş.

"Yahu, burada kurtarılmayı bekliyoruz ama ya açıktan geçen gemiler varsa, bizi arıyorlarsa. Onları nasıl göreceğiz. Biz iki erkek, sırayla ağacın tepesine çıkıp, gözcülük yapalım. Uzaktan gemi geçerse el sallarız, bağırırız, bizi bulmalarını sağlarız."

Akıllarına yatmış. İlk nöbet bizim hovardanın. Ağacın tepesine çıkmış ama bir süre sonra yukarıdan bağırıp çağırmaya başlamış.

Hooopp... Ne oluyor aşağıda? Yahu utanmıyor musunuz, ben burada nöbet tutuyorum, siz aşağıda seks yapıyorsunuz. Utanın utanın...!

Oysa aşağıdaki kadınla erkek uslu uslu oturuyor. Uslu erkek seslenmiş: Ya ne seksi, ne sevişmesi biz yan yana öylesine oturuyoruz. Serap mı görüyorsun, kafayı mı yedin? Ama yukarıdaki hovarda, bir kaç kez daha aynı şekilde bağırmış çağırmış...

Neyse, sıra diğer erkeğe gelmiş. Çıkmış ağacın tepesine, başlamış gözcülüğe. Fırsat bu fırsat, kadınla erkek sevişmeye başlamış.

Bu kez yukarıdaki nöbetçi bağırmaya başlamış.

Ayıp kardeşim ayıp... Demin ben uslu uslu otururken beni kadınla sevişmekle suçluyordun ama şimdi sen gerçekten kadınla sevişiyorsun. Ayıp değil mi bu yaptığın?

Hovarda erkek, bir yandan işine devam ederken, diğer yandan yukarıya seslenmiş:

Ne sevişmesi, ne seksi kardeşim; biz burada uslu uslu oturuyoruz.

Nöbetteki adamın aklı almamış ama şöyle düşünmüş. "Hakikaten ya... Demin ben de uslu uslu otururken, yukarıdaki nöbetçi, bizi sevişirken gördüğünü söylemişti. Demek ki, uslu uslu otursan da yukarıdan böyle görünüyor."

Yani durum özetle böyle: Türkiye'de işsizlik, pahalılık alıp başını gidiyor ama demek ki, dışarıdan böyle görünüyor.

Her neyse... Daha fazla sulandırmayayım.

Sohbetten sonra karavana döndük ve uykuya daldık. Sabah kahvaltıdan sonra Sofya'ya gitmek üzere yola koyulduk.

Ama önce sizi Plovdiv'den fotolarla baş başa bırakayım:

Ağaç kesilmiş ama kökü kanepe olarak görevini sürdürüyor

Satranç masasında pişti.

Plovdiv'de parklar heykellerle donatılmış

Plovdiv

Pazardaki domatesin her biri yarım kilodan ağır.

Plovdiv kent merkezindeki park.