AYNALAR

İrlanda: Yeşil Hayallerin Ülkesinde

2012-08-02T17:59:00.001-07:00

Çoğu okurum neden bu kadar zamandır yazmadığım ya da en azından bloğuma bir not dahi iliştirme zahmetine katlanmadığımı merak eder umuduyla ufacık bir bilgi veriyorum: Hayat bazen zorluyor ve yazamıyorsunuz. Hayallerimden bahsediyorum ya hani; işte yazmadığım zamanlarda aslında ben o hayalleri gerçekleştirme uğruna gerçekçi adımlar atıyor ve işin hayalden sonraki icraat kısmıyla ilgileniyorum. Kasım ayından beri Portekiz'de iken uğraşmaya başladığım İrlanda serüvenime nihayetinde başlamış bulunmaktayım. Bir buçuk ayı devirdim bu arada...

Dublin

Başıma gelen birkaç talihsiz olayın ardından (kapkaça uğramak ve her şeyimi kaybetmek gibi), 15 Haziran günü öğleden sonra aldığım İrlanda vizemi cebime koyarak Lizbon ve dolayısıyla Portekiz'de son akşamımı yaşıyorum. Alex'e güle güle demek bile koyuyor ve ayaklarım geri geri gidiyor hostele girerken. 16 Haziran sabahı usulca aşağı inip kahvaltımı yapıyorum Koreli kızlarla. Sohbet ilerledikçe biz gezginlerin ne çok ortak noktaları olduğunu görüyorum. Boş kalan tabaklar, hafifçe kaymış sandalyeler ve uzaklaşan bavul sesleri. Her gün tonlarca bavul seyahat eder dünyanın dört bir yanında ve hepsi aslında bir şekilde tanışır sahipleri kendi hayat baloncuklarında yaşasa da. Bavulumu kaldırıp ben de tekerlek seslerine eşlik ediyorum merdivenlerden yuvarlanarak. Beni Dublin denen belirsiz şehre götürecek olan taksim geliyor. Taksiciyle Portekizce konuşuyorum son kez konuşurcasına bu dili. Sanki bir daha duymayacakmışım gibi o neşeli dilin sesini. Bir solukta konuşuyorum ve havalimanına varıyoruz. Terminalimde bekliyorum sessizce. Uçağım geliyor ve ben binerek bulutların arasında kuzeye ilerliyorum körlemesine. Ne kalacak yerim belli ne de beni bekleyen hava...

Uçakta sislerin içinde ilerleyip hayallerimden birine birkaç mil kala sarsılıyorum kendi düşlerimden sıyrılarak. Nereye gidiyorum ben? Her şey neyin uğrunaydı? Beni ne bekliyor? Hiç bilmeden ilerlediğim bu uzun ve zorlu süreç beni Dublin'e inmeden korkutmaya başlıyor; ama bozuntuya vermiyorum yanımdaki Cork'lu çift benle konuştuğunda. Sadece gergin turist gülümsemesiyle cevap veriyorum sordukları her soruya. İniyorum serin ve yağmurlu Dublin'e ve iki gün süren ev çalışmalarımın ardından boşuna para kaybedip kendime lanet ediyorum. İrlanda'nın gökyüzü öylesine değişik ve büyüleyici ki, kendini bana bir şekilde affettirmeyi başarıyor. İş yerimden önemli bir proje alıyorum ve üstünde çalışmaya başlıyorum can havliyle. Evde sıkıntılar yaşıyorum; fakat çaktırmamaya çalışıyorum. İnsanlarla buluşuyorum ve İrlandalıları tanımaya çalışıyorum. Kendime bir adım yaklaştım sanırken aslında her adımda daha da uzaklaşıyorum. Türkiye'den gelen televizyon kanalıyla İrlanda yolculuğuna çıkıyorum ve yeşil ülkenin nimetlerinden faydalanıyorum. Benim gibi yeşil ve mavinin tonlarına aşık ve hastalık derecesinde tutkun biriyseniz hayat zordur. Artık siz bu iki rengin elindesinizdir ve sizi hiçbir renk kesmez.

Galway

Ben doğduğum yer itibariyle yeşil-mavi tutkunu olarak, Portekiz'den sonra İrlanda'ya da vuruluyorum. Platonik aşk benimkisi; çünkü İrlanda bana çeşitli zorluklar çıkartıp beni üzüyor. Sen yapma bari, diyorum. Yeni Zelanda'daki ayrı bir dert iken, sen de eklenme dertlerime İrlanda! Yeşiliyle sarıp sarmalıyor önce; mavisiyle okşuyor ve yağmuruyla beni üzüyor. Gri havasının altında gizlenen maviyi gören ben ise ona daha bir deli oluyorum. Arada gökkuşağını görüyorum; tıpkı hayatım gibi. O kadar çok yağmura karşı durup badireler atlattım ki, nerede bir gökkuşağı görsem tanırım ve selamlarım. İrlanda'nınki de oyunbozanlık yapmıyor ve her gülüşüme karşılık veriyor sonunda. Dublin şehir merkezinin hengamesinden tiksinmiyor değilim. Temple Bar denen illete ben de elbette bulaşıyor ve eğleniyorum. Bulmers ile Guinness ünlerinin hakkını veriyor ve beni iki günde müptela ediyor. Biraz taşmaya başlayan bir göbeğin de hakkını vermek lazım! Kederli, dağınık, herkese kucak açan ve dertli Dublin. Kuzeyiyle güneyi arasındaki fark almış başını gidiyor; fakat şehir haşmetinden bir şey kaybetmiş değil. Kendisi her yıl yüzbinlerce turisti ayağına getiriyor zira.

Yağmurun altında yıkanan sokaklarda dolanıp her gün evime dönüyorum bazen mutlu, bazen de parçalı bulutlu. Düşünüyorum; arıyorum. Sorular soruyorum. Sokaklarda kayboluyor, kendimi ufka bakarken buluyorum. Daha ne kadar ileriyi düşleyebilirim ki? Daha ne kadar ileri gitmem gerek düşler dünyamı tatmin etmek adına. Sonra kalbimin çarptığı kıtayı zaten bilen beynimde isyan ediyor ve Okyanusya diye bağırıyor. Hayaller kuruyorum; gerçekleştirebilmek ümidiyle. Parklarda oturuyor, kitap okuyor ve kahvemi yudumluyorum. Geziyorum, uzun yürüyüşlere çıkıp Dublin'in banliyölerini ve güzelliklerini keşfediyorum. Galway'e gidip, orasının Atlas'a kıyısının olmasından ötürü daha bir güzel olduğunu düşünüp hayıflanıyorum. İrlanda Denizi'nin griliğinin verdiği hisle, Atlas'ın mavi güzelliğinin coşkusu arasında bocalarken, ben de kalbim ve beynim arasındaki gelgit sırasında harap oluyorum. Dağılmak iyidir diyorum ve parçalarımı İrlanda'nin dört bir yanına dağıtıyorum. Bir gün olur da bulursa biri diye, üstüne notlar bırakıyorum kırıntı bırakırcasına ormanda...

İrlanda arafta bırakıyor beni. Hem üzüyor hem de seviyor. Kahkahalara boğulurken gözyaşları ile de yıkanıyorum baştan aşağı. İrlanda çok dengesiz; aynı ben gibi. Ben de dengesizim ve dengeli olmak için hiçbir çaba harcamadım. Bir yanım okyanusken diğer yanım sessiz bir çiçek tarhı. Dalgalarım da var, dikenlerim de. Büyümem gerek; üzgünüm. Ben buyum ve böyle de kalacağım. Gençken hayal etmem gerek ki orta yaşlara geldiğimde üstünde düşünmeye değecek bir hayatım olsun. Yollar beni çağırırken, sanırım karşı koymam anlamsız. Aidiyet hissim olmadı; olmasını da istemiyorum. Yapraklar savrulduğu sürece ağaçlar yaşarlar. Ben de kök salan bir ağaç olmaktansa, köksüz bir yaprak olmayı tercih ediyorum. Hayat denen fırtına da toz tanesi olmaktansa, o tozun içinde gözlerim yarı açık ilerliyorum. İrlanda'da bu duraklardan biri şimdilik ve bir buçuk ay daha benim gibi savruk bir gezgine ev sahipliği yapacak. Ben demiyorum da, o bana en içten İrlanda gülüşüyle 'Fáilte go hÉirinn!' dedi bile.

İrlanda'dan yeşil-gri bir kızdan notlar.

NOT: Arka planda gördüğünüz ve benim iki yıldır bilmeden arka planım yaptığım aşık olunası yer İrlanda'nı meşhur Cliffs of Moher'i imiş. Daha bir mutlu oldum.

Barselona'dan Farkındalıklar...

2012-04-22T18:09:00.003-07:00

Geçtiğimiz Paskalya'da dünyanın parasını bayılacağımı bilmeden oldukça spontan bir şekilde atıldığım gezinin nimetlerinden birisi de Barselona'nın o kendine has müzeleri ve modern galerileriydi. Anlatılmaz yaşanır tarzındaki galerilerden sizlere de kesitler sunmak istedim; zira oldukça etkileyici ve canlıydılar. Barselona'da geçirdiğim kısacık zaman diliminde en az beş müze & galeri gezebilmek için yaptığım fedakarlıkları bir kenara bırakırsak eğer, orada geçirdiğim üç gün bir aya bedeldi.

Özellikle Modern Sanatlar Müzesi'nde gösterim de olan iki önemli sergi (Photojournalism ve Global Screen) bende derin izler bıraktı.

Basın fotoğrafçılığı olarak da dilimize tercüme edilen Photojournalism sergisinin birinci bölümünde bir Afrikalı kadının fotoğraflanmış bir günü anlatılırken, ikinci bölümdeyse Japonya'daki felaketin bu zamana kadar gösterilmemiş fotoğrafları yer alıyordu. Son olarak da Arap Baharı temalı bağımsızlık savaşı fotoğrafları göz dolduruyordu. ''Basın fotoğrafçılığı gereklidir ve olmalıdır!'' temasının güçlü bir şekilde ele alındığı bu serginin her gazetecilik öğrencisinin görmesi gerektiğine inanıyorum ve bu sergiyi görebildiğim için de oldukça şanslı hissediyorum.

Fotoğraflarla CCCB Photojournalism:

Ve dahası... Barselona'da olmak sadece gece hayatını yaşamak ya da Barça maçlarına gitmek değildir. Barselona bilinçli olmak ve dünyaya gözlerini açmak anlamına da gelir. Bu duyguları bana yaşattığı için CCCB'ye minnettarım: http://www.cccb.org/en/exposicio?idg=40041

Herkese kucak dolusu sevgiler İber'den...

Kıyılarından Ayrılan Kadınlar

2012-02-19T12:03:00.000-08:00

Yıl 2000. Yazmaya karar verdiğim anda elime kalemi aldım ve ortaya ilk şu cümle çıktı: ‘Bulunduğun kıyıdan ayrılmazsan karşıdaki kıyıları göremezsin.’ Çocukluğumdan beri içimde büyük bir macera tutkusu süregelmiştir; ama bunu kalemle ifade etmeyi ise 9 yaşında tutmaya başladığım ilk günlüğümle öğrenmişimdir. Geçenlerde de bir söz gördüm duvarın birinde: ‘Hayat kendi konforlu çemberinden çıktığında başlar.’ Ben de kendi konforlu çemberimi 2009 yılında üniversiteye başladığımda bırakmış, şimdilerde de yurtdışında yaşamaya başlamış olduğum için bu iki söz üzerine düşündüm. 9 yaşındayken karşıdaki kıyıları görmem gerektiğine inanırdım. 20 yaşındayım ve sadece kıyıları değil; tüm dünyayı görmem gerektiğine inanıyorum. Böyle düşünen sadece ben değildim elbette. Dünyadaki pek çok kadın yazar, politikacı, aktivist ya da sanatçı ‘kendi konfor çemberini’ terk ederek hayata başka kıyılarda başladı. Bu da onların öyküsüdür. Birkaç kadının diğerlerine ilham olan öyküsü.

Ayn Rand

Bir otobüste olduğumuzu farz edelim. Kıyılarından ayrılanlar da duraklar olsun. Biz de teker teker onlardan bazılarını ziyaret edelim. Ben ilk durağım olarak Ayn Rand’ı seçtim. Otobüs yavaşça Ayn Rand durağına doğru ilerlerken, ben de sizlere onun hakkında birkaç bilgi vereyim. Ayn Rand 2 Şubat 1905’te Rusya’da doğmuş ve eğitimini orada tamamlamış bir yazar. Kendisi Yahudi asıllı bir aileden gelmişti ve o dönem Rusya’da Yahudi kadınlara da üniversiteye gitme hakkı tanındı. Ayn Rand, Rusya’da üniversiteye giden ilk kadınlardan biri oldu. 1926’da ise tüm ailesini ve hayatını geride bırakarak Amerika’ya göç etti. Orada bir dönem Holywood’ta yazarlık yaptı ve daha sonra kendi kitapları ve felsefesiyle tanınmaya başladı. Rand, ‘Atlas Silkindi’ ve ‘Yaşamak İstiyoruz’ adlı eserleriyle ünlüdür. Kendisi hayatı boyunca birçok idealin öncüsü olmuşsa da, biz onu en çok edebiyat ve felsefe alanına yaptığı katkı ‘objektivizm’ ile tanırız. Rand, 1982 yılında öldü ve ABD’de kaldığı süre içerisinde bir daha asla Rusya’ya dönmedi. Otobüsümüz Ayn Rand durağında durdu. Kendisi bize o alaycı ve kendinden emin yüz ifadesiyle gülümsüyor ve soruyor: ‘’Nereden ve niçin geliyorsunuz?’’ Biraz kekeledikten sonra cevaplıyorum: ‘’Biz bulunduğu kıyıdan ayrılanlarız. Bize örnek olan insanları ziyaret ediyoruz’’ Bir kahkaha atıyor ve o meşhur sözlerinden birini söylüyor: ‘’ Yaratıcı bir insan, başarma aşkı ile motive olur; başkalarını yenme arzusuyla değil’’ diyor ve gözden kayboluyor. Ben ve otobüs sakinleri de bu söz üzerine düşünerek yolumuza devam ediyoruz.

Meri Te Tai

Otobüsümüz uzak diyarlara doğru yola çıkıyor. Bu kez Meri Te Tai Mangakahia’yı ziyaret edeceğiz. Kendisi Yeni Zellanda Maori (Yeni Zellanda yerlisi) kabilelerinden bir kadın üye. 1868 yılında doğmuş olan Meri Te, köklü bir Maori kabilesinin üyesiydi. O dönem Yeni Zellanda’da Maori kadınlarının seçme ve seçilme hakkı yoktu. Meri Te Tai ise, dört çocuk sahibi olduktan sonra parlementoya girdi. ve Maori parlementosunda kadın hareketleri üzerine çalışmalar yaptı. Sadece kadınların seçme ve seçilme hakkı na sahip olmasını talep etmekle kalmadı; üstelik parlementoda kadınlar için daha fazla koltuk talep etti. Yıllar süren siyasi kavgalardan sonra bu dileğini gerçekleştirdi ve bunu şu deyimiyle ifade etti: ‘’ Amaca ulaşıldı.’’ Erkek egemen bir toplumda kadının, üstelik bir kabile üyesinin böylesine bir zafere erişmesi sadece Maori ve Yeni Zellanda tarihi için değil; dünyadaki tüm kadınlar için de önemli bir tarihtir. Kendisi eşi öldükten sonra inzivaya çekildi ve 1920 yılında hastalıktan öldü. Ben size onu anlatırken durağa geldik bile. Kendisi geleneksel Maori kıyafetinin içinde duruyor ve bizlere bakarak gülümsüyor. Biz de ona gülümsüyoruz. Dilimizi biliyor mu acaba diye soranlar var otobüste. Elbette biliyorum diye gürlüyor Meri Te! ‘’Ben Yeni Zellanda’da doğup büyüdüm!’’ Biz de ona kısaca amacımızı anlatıyoruz ve bize bakarak: ‘’Amaca ulaşın ama çok çalışın’’ diyor ve o da Ayn gibi sislerin içinde kayboluyor. ‘’Ben de tuhaf bir izlenim bıraktı’’ diyorum diğerlerine. ‘’Belki de eski zamanlardan bir kabile kadını olmasının etkisi büyüktür ‘’diyor yolculardan birkaçı. Belki de, diyorum ve başka duraklara doğru yola çıkıyoruz.

Parvin Ardalan

Bu sefer uzaklara değil; komşu bir ülkeye doğru yola çıkıyoruz. İranlı, kadın hakları üstüne çalışmalar yapan ödüllü gazeteci ve yazar Parvin Ardalan’ın ülkesine; İran’a gidiyoruz. Parvin Ardalan 1967 yılında İran’da doğmuş bir gazeteci. Kendisi İran’da kadın hakları ve sansür adına yaptığı çalışmaları ile uluslararası arenada tanınmakta. İran gibi İslam rejiminin dikte ettiği ve kadın haklarından değil; insan haklarından bile doğru dürüst bahsedilemeyen bir dönemde kendisinin bu tarz kampanyalar yaparak insan hakları bilinci uyandırması ve kadın haklarından dem vurması tüm dünya tarafından alkışlandı. Kendisi 2006 yılında başlattığı ‘Kadın-Erkek eşitliği için 1 milyon imza’ adı altında yaptığı kampanyayla tanındı ve Olof Palme ve yaşasaydı onunla gurur duyacak olan Simone de Beauvoir ödülüne layık görüldü. Kendisi Tahran’dan sürüldüğü için, 2009 yılından beri İsveç’te yaşamakta. Biz de karlarla kaplı İsveç durağına yaklaşıyoruz kendisinden bahsederken. Kısaca amacımızdan bahsediyoruz ve bize dönerek o Doğu’ya has gülümsemesiyle şöyle diyor: ‘’Bazen yorulabilirsiniz ve vaz geçmek de isteyebilirsiniz. Önemli olan hayal etmek ve düşlerinizin gerçekleştiğini izlemektir’’ diyor. Benim de gözlerim hafiften yanmaya başlıyor vatanından sürgün edilmiş Parvin için ama ağlamıyorum. Ağlamak yerine bazen cesur olmak ve göğüsleyebilmek gerek diyorum. Biraz hüzünlü; ama kesinlikle güçlü bir şekilde Parvin’i bırakıyoruz arkamızda.

Ece Temelkuran

Bu kez uzaklara gitmiyoruz. Kendi içimizden ve yurdumuzdan bir kadın var bu kez karşımızda: Ece Temelkuran. Biz onu gazetecilikteki üslubu, açıksözlülüğü, kitapları ve Ermeni sorunu üzerinde yaptığı hassas çalışmaları ile tanırız. Bir de bize ‘Muz Sesleri’ adında bir kitap armağan etmiştir. Ece’ye doğru yola çıkarken, ondan da bahsetmek gerek biraz. Kendisi 1973 yılında İzmir’de doğdu ve Ankara Hukuk Fakültesi’ni bitirdi. 1993 yılında Cumhuriyet Gazetesi’nde yazmaya başladı ve kendisi Brezilya, Hindistan ve Venezuela gibi ülkelere giderek çeşitli gazeteler için köşe yazıları ve sonunda kitaplar yazmaya başladı. Ulusal ve uluslararası arenada birçok ödüle layık görülen araştırma ve yazıları ile genç gazetecilere ilham kaynağı oldu. ‘Ağrı’nın Derinliği’ kitabıyla insanlara ‘hımmm’ dedirten Temelkuran başarılı bir çalışmaya da imza attı. Kendisinden ateşli bir şekilde bahsederken Türkiye durağına da gelmiş bulunuyoruz. Ece Temelkuran’da durağa dayanmış bize gülümsüyor. Biz de yine amacımızdan bahsediyoruz. Bize dönüyor ve o imalı sözlerinden birini söylüyor: ‘’ Işıkta yıkamalısın gözlerini, ışık kaçan her göz, kendinde dinlenmeyi ve kendi suyuyla yıkanmayı öğrenir çünkü. Tıpkı boyunlarını kendi gövdelerinde uyutmayı öğrenmek zorunda olan kuğular gibi...’’

Nev-i Şahsına Münhasır

Biz de bu söz üzerine otobüse atlıyor ve mola vereceğimiz yere gidiyoruz. Çay kahve eşliğinde yapılan tartışmalar ve sohbetler doğrultusunda laf lafı açıyor ve sonunda bana şu soruluyor: ‘’Peki, bu konuyu nasıl bir sonuca bağlardın?’’ Duraksıyorum. 4 güçlü ve ünlü kadının ardından bu sorunun bana yöneltilmesi ezilip büzülmeme neden oluyor; ama topluyorum kendimi ve son olmayacak ama ilk olan sözlerim olarak şunları sarf ediyorum: ‘’Burada 4 kadın-4 ülke sunarak bir şeylerin altını çizmeye çalıştım. Kadın olmanın her zaman zorluklarla mücadele etmek olmadığını; inanıldığı ve bir kıyıya ulaşmak için hayallerimiz olduğunda istersek gökyüzüne dokunabileceğimizi de vurgulamak istedim. Bu kadınlar illa yazar, politikacı ya da gazeteci olmak zorunda değil. Bu kadınlar ekonomist, ev hanımı, doktor, öğretmen, mühendis veya sanatçı da olabilir. Yeter ki inandığımız bir hedefimiz ve ulaşmak istediğimiz kıyılarımız olsun. Kıyılar insana cinsiyet sormaz pasaportunuzu gösterdiğinizde. Sadece inanmanız ve bir şeyleri başaracağınıza dair azminiz olduğu sürece herkes bir kıyıya tutunur. 20 yaşında ilk kıyısına ulaşmış; ama birçok ulaşacak kıyı olduğunu fark etmiş biri olarak hepinizin kendi kıyısını bulmasını diliyorum. Unutmayalım! Bulunduğumuz kıyıdan ayrılmazsak, karşıdaki kıyıları göremeyiz.’’

Bu yazı daha evvel Martı Dergisi Şubat sayısında yayınlanmıştır.

Okyanusya'nın Gerçek Sahipleri: Aborjinler ve Maoriler

2012-01-22T15:28:00.000-08:00

Aborjinler ya da Maoriler denildiğinde, Avustralya ve Yeni Zelanda'da bulunan yerli halk gelir aklımıza. Sözlükte karşılıkları olsa, şu kelimeler yer alırdı muhtemelen Aborjin ve Maori'nin karşısında: İlkel, yerli, suça eğilimli, köksüz. Ben de bugün buna bir açıklık getireyim, hem eğlenelim hem de öğrenelim dedim. Öncelikle Aborjin ve Maori'nin ne olduğunu tanımlamak gerekir. Zira yazı boyunca onların adını zikredeceğiz burada. Ardından da Maorilerin ve Aborjinlerin hakkında genel bilgiler vererek, onları ayırt etmemizi sağlayacağım.

Enstrüman çalan Aborjin üyesi

Aborjin: Avustralya'ya Güneydoğu Asya'dan göç etmiş ve Avustralya'ya yerleşmiş yerli halk. Aborjin adı onlara İngilizler tarafından verilmiştir. Orijin, İngilizce'de kök anlamına gelir. Aborjin ise köksüz. İngilizler 1700'lü yılların sonlarında Avustralya'ya ayak bastıklarında Aborjinlerin bir çoğunu öldürmüş, kalanları ise köleleştirmiştir. Günümüzde Aborjinler yasal haklarını kazanmış ve nüfusları eskiye nazaran artmıştır. Yine de toplam nüfusları Avustralya nüfusunun %4'ü kadarını oluşturmaktadır. Aşağıdaki harita bize Aborjinlerin nerelerden Avustralya'ya göç ettiklerini gösteriyor:

Aborjinler şarkılarıyla ünlüdürler. Yazılı bir dilleri olmamasına rağmen, bugüne kadar bütün bilgileri ağızdan ağıza şarkılarıyla aktarmışlardır. Aborjinlerde erkek çocukları yeterince büyüdüklerinde yabana çıkarlar ve eve ancak olgun bir adam olduklarına inandıklarında dönerler. Aborjinler kendilerini doğayla başa çıkma konusunda çok iyi eğitirler ve doğanın seslerini ve dilini çok iyi bilirler. Diğer kabilelere nazaran onların yarışmaları yoktur. Aborjinler oldukça spiritüel bir kabiledirler. Düşzamanı olgusu, aborjinlerin mitolojisinde önemli bir yere sahiptir. Aborjinler düşlerinde olup bitenleri geçmiş, şimdiki ve gelecek zamanda ilişkilendirirler. Ölümden sonraki hayata inanırlar ve düşzamanlarında ölüleriyle konuştuklarını savunurlar. Düşzamanı onlar için hayatın normal bir döngüsüdür, dinleri değildir. Aborjinler, müziğe önem veren ve resim sanatını seven bir toplulukturç Bunu mağara duvarlarına çizdikleri resimlerden, el işi dokumalarından ve seslendirdikleri olağanüstü şarkılardan anlamak mümkündür.

Günümüzde Aborjinler resmi olarak tanınmış ve Avustralya'daki beyazlarla eşit haklara sahip olmuşlardır. 2008 yılında Avustralya ilk kez olarak resmi bir şekilde geçmişte yapılan katliam ve ırkçılıktan ötürü Aborjinler'den özür dilemiştir. Özellikle 'çalınmış nesil' olarak da bilinen melez (Aborjin ve beyazdan olan çocuk) çocukların ailelerinden zorla koparılarak misyoner adalarına götürülmesinden büyük bir utanç duyulduğu belirtilmiştir. Bugün Aborjinlerin %70'e yakın Hristiyanlıkla ilişkilendirilse de, %20'lik bir dilimi dinleri olmadığını belirtmiştir. Aralarında Budizme, İslamiyete inananlar da vardır.

Haka dansı yapan Maori erkeği

Maori: Yeni Zelanda'ya Fiji ve Polinezya'dan göç etmiş ve milattan önce Yeni Zelanda'ya yerleşmiş yerli halk. Savaşçı özellikleri ile bilinen bir halktır. Savaşlara giderken yüzlerini boyamaları ve aç kaldıklarında insan eti yemeleri gibi sebeplerden dolayı barbar kavim olarak nitelendirilmişlerdir. Maori, Maori dilinde 'normal', 'doğal' anlamına gelir. Bugün Maorilerin toplam nüfusu yarım milyon bile değildir. Yeni Zelanda nüfusunun %10'unu oluştururlar ve çoğunlukla Yeni Zelanda'da ya da Avustralya'da yaşarlar. Aşağıdaki haritada Yeni Zelanda'ya Pasifik adalarından yapılmış göçleri görebiliriz:

Maoriler, savaşçı bir kabile olmakla ünlüdürler. Aslında iki çeşit Maori vardır: Savaşçı Maoriler ve Uygar Maoriler. Günümüzde sadece Savaşçı Maoriler hayatta kalmayı başarabilmişlerdir. Maorilerin kendi dilleri ve dinleri vardır. Yazılı bir kuralı olmayan dinlerinin Tanrısına 'Lo' derler. Doğada Lo'nun hüküm sürdüğünü ve her doğa olayının Lo'dan kaynaklandığına inanırlar. Maoriler haritada da görülebileceği üzere Yeni Zelanda'ya büyük çoğunlukla Fiji ve Polinezya adalarından göçmüşlerdir. Kapa Haka dansları ile meşhurdurlar. Savaş ve meydan okumanın dansı olan Haka dansı, bugün sadece ülkeye gelen turistleri eğlendirmek adına yapılmaktadır. Maoriler burunlarını birbirlerine sürterek öpüşürler. Balina avcılığında çok iyidirler. Onları ilk kez ünlü Kaptan Cook keşfetmiştir.

Bugün Maoriler Yeni Zelanda ve Avustralya'da yaşamaktadırlar. Bağımsızlıklarını Aborjinlerden çok daha evvel kazanmışlardır. Bugün Yeni Zelanda'nın ikinci resmi dili Maori dilidir ve okullarda öğretilmektedir. Ülkede Maori kültürünü ve toplumunu yaşatmak için kültür merkezleri mevcuttur. Maoriler misyone faaliyetlerden sonra çoğunlukla Hıristiyanlığı seçmişlerdir ama bunun politik olup olmadığı şüphelidir.

Bugün, Maori ya da Aborjin, dünya üzerinde binlerce keşfedilmeyi bekleyen ya da keşfedilmiş kabileler vardır. Bu kabileler ilkel olarak adlandırılır. Onları neye dayanarak ilkel kelimesiyle eş anlamlı kıldığımız ise meçhuldür. Bugün 1. ve 2. Dünya Savaşlarına neden olanlar bu halklar değildir. Ya da Japonya'ya atom bombası atan. Kapitalizme ön ayak olmuş değildirler, zira kendileri komün hayatı sürerler. Bu topluluklar bugün dünya üzerinde en çok uyuşturucu kullanan bir kıtada yer almazlar, ya da fuhuş oranlarının yüksek olduğu bir bölgede. Bu kabileleri sadece bizler gibi yaşamadıkları, aslında doğal oldukları, rol yapmadıkları için 'ilkel' olarak adlandıran bizler ne derece uygar olduğumuzu bazen sorgulamak zorundayız. Umarım bu bilgiler ışığında 'ilkel' tanımı üzerinde biraz kafa yorar ve 'uygar' sözcüğünü hak etmek için ne yapmak gerektiği konusunda da sesli düşünürsünüz. Yazımın size bu yolda ilham periliği yapması dileğiyle!

Miramar'dan Notlar: Hayal Defterim

2011-12-17T16:35:00.000-08:00

     Saat sabahın dördü. Uyku kaçıyor, ben her yerde onu ararken köşe bucak. Sanki yemin etmiş bu gece bana uğramayacağına. Ben de ısrar etmeden kalkıyorum yatağımdan yavaş yavaş. Atlas Okyanusu’nun o acımasız rüzgarı resmen ısırıyor etimi. Üstüme bir şeyler alıyor ve pencereleri açıyorum. İçeri bir yağmur kokusu doluyor soğukla birlikte. Hava iyi olursa, bugün bir yerlere gideceğim diyorum ve birkaç saat sonra yağmurun durduğunu fark ediyorum. Elimde bir tren tarifesi var. Miramar diye bir yer görüyorum. Adını mı sevdim nedir, hemen internette araştırıyorum. Porto’ya 30 dakika mesafede, oldukça şirin bir belediye olduğunu görüyorum Atlas kenarında. Kendi kendime gülümsüyorum: Ben neden kalkıp gitmiyorum?

    Şöyle bir şey keşfettim kendimde : Ne zaman penceremden gökyüzüne baksam umutla doluyorum. Tarif edilmez bir yaşama sevinci gökyüzünün maviliğiyle perçinleniyor ve geleceğimi, hayallerimi düşünüyorum. Saatlerce pencereden dışarıyı izleyip daldığım oluyor. Geçen uçaklara imreniyor, kim bilir nerelere gidiyorlar şimdi diye hayıflanıyorum. Hayalperestliğin dibine vuruyor ve umutlara sarılıyorum soğuk yastık yerine. Ya aynalara bakınca? Aynalara baktıkça görüntü derinleşiyor ve yirmi yılın izlerini görüyorum üstümde. Geçmişe dönüyorum her aynaya baktığımda ve nostalji yaşıyorum baştan aşağıya ürpererek. Nouvelle Vague şarkılarının yarı buruk hüznü gibi çepeçevre sarılıyorum geçmiş tarafından. Özlem duyuyorum ve aynalardan uzak durmaya çalışıyorum.

    Bunları düşünürken aynaya son kez gülümseyip odadan çıkıyorum. Yolda bugün yaşayacağım muhtemel güzel anları düşünüp mutlu olmaya çalışıyorum ama içim içimi yiyor, cevaplamadım bazı soruları diye. Cevaplanmamış sorular insanın beynini çürütür derler. Doğrudur. Her soru işareti beynimden birkaç hücreyi daha beraberinde götürüyor. Bu böyle devam ederse yakın zamanda hücresiz kalırım ben diye söyleniyorum kendi kendime. Gara geliyorum. Porto banliyösü geliyor olanca sesiyle. Biletimi elimde büküyor ve içeri giriyorum. Yoğun bir kuzey aksanlı Portekizce sarıyor tüm vagonu. Gülümseyen ve yüksek sesle gülen Akdeniz insanı sıcağı, soğumaya başlayan havayı unutmamı sağlıyor. Seviyorum sizi Portekizliler diyorum anadilimde. O sırada annem arıyor. Telefonda konuşurken herkes bana bakmaya başlıyor. Türkçeye bir anlam verememiş olacaklar ki, kendi işlerine bakıyorlar birkaç dakika sonra.

Miramar’a Giriş
Dalıp gidiyorum yeşillikler içinde hızla ilerleyen banliyönün puslu penceresinden dışarı. Gözlerimi raylarda bırakmış olmalıyım ki, sürekli geride bıraktığım ormanı düşünüyorum Porto’ya indiğimde dahi. Porto her zamanki gibi çok güzel. Halini hatırını soruyorum Miramar trenine binmeden evvel onun da. İkinci bir tren yolculuğundan sonra Miramar denen cennette iniyorum. Durakta kimsecikler yok ve inen tek kişi benim. Kendimi biraz yabancı hissetmiyor değilim. Ağır aksak ilerliyorum sırt çantamla taşlı yolda. Evler tek katlı ve hepsi oldukça lüks gözüküyor. Ya tatil beldesi burası ya da emekli diyarı diye kafamda çıkarımlar yapıyorum sahile doğru ilerlerken. Arabalar geçip gidiyor Miramar’ı selamlamadan. Biraz kızıyorum onlara. Böylesine güzel bir yeri selamlamadan geçmek ayıp diye. Belki de alışmışlardır zaten onlar bu güzelliğe, diyorum kafamı iki yana sallayıp. Hayatta alışamayacağım tek şey güzelliktir herhalde. Her seferinde şaşkınlığa uğratan ve bana yaşadığımı hissettiren başka ne olabilir ki şu dünyada? “Şaşırmadığı günleri günden saymama” huyu edindim son zamanlarda. Kulağımda Eddie Vedder ‘Into the Wild’ albümüyle, ellerim cebimde varıyorum Güneş Plajı’na. Manzara karşısında öyle bir büyüleniyorum ki, birkaç dakika hiç kıpırdamadan önümde uzanan sonsuz maviliği izliyorum.

   Miramar Plajı
Plaja paralel uzanan tahta bir yol var. Hem yürüyüş yapıp, hem okyanusu keyfi yapmak için mükemmel bir fırsat sunuyor insana. Altımda şort, ayağımda terlikler ve üstümde askılı bir tişört varken, kendimi öylesine özgür hissediyorum ki… Uzakta birkaç martı ötüyor. Beni de alsanız yanınıza ne olur sanki, diyorum bilinçsizce ve ben tahta yolda ilerliyorum. Her santimetrekaresini sindirmeye dikkat ediyorum manzaranın ve bu eşsiz kişisel yolculuğun.

Bir saat kadar yürüyorum uçsuz bucaksız Atlas Okyanusu boyunca sanki… Kıyıya yaklaşıyorum ve deniz kabukları toplamaya başlıyorum. Su, buz gibi ama aldırmıyorum. Her zerresi beni kendime getiriyor buz gibi mavinin. Benle birlikte birkaç orta yaşlı insan daha kıyıda deniz kabukları ve taş topluyorlar. Gülümsüyorum onlara, onlar da bana cevap veriyor hafiften kırışık dudaklarla. Acaba diyorum, ben de yaşlandığımda onlar gibi böylesine güzel bir yerde yaşama şansına sahip olabilecek miyim? Kim bilir… Belki de Miramar’a yerleşirim ben de emekli olunca.

Vasco De Gama Caddesi ve Hayal Defterine Notlar
Vasco de Gama caddesine gidiyorum. Ünlü gezgin Vasco’nun doğduğu yer mi yoksa burası diye heyecanlanıyorum. Henüz kesin bir bilgim yok araştırmadığım için ama meraklanıyorum. Ahh Portekiz diyorum, öyle bir ülkesin ve öyle maceraperest insanlara sahipsin ki, Brezilya’dan Macau’ya, Mozambik’ten Doğu Timor’a kadar uzanmışsın. Bu topraklar dar gelmiş olmalı sana. Caddelerde insan yok ve kendimi terk edilmiş bir kasabada gibi hissediyorum. Arabalar geçiyor yine olanca hızıyla, selam vermeden Miramar’a. Miramar’da ünlü bir golf sahasının olduğunu okumuştum. Oraya doğru gidiyorum. İnsanlar yemyeşil çimlere uzanmış hem piknik yapıyor hem de golf oynuyorlar. Ne güzel diye iç çekiyorum. Buna karnımdan gelen gurultu eşlik ediyor.

   Birkaç kafe var sahil boyunca. Bir tanesine giriyorum sırılsıklam bacaklarımla. Her yanım kum dolu. Üzgünüm, diyorum garson kıza. Kız gülümseyip önemli değil diyor. Elime acı bir Portekiz kahvesi alıyorum ve okyanusa sıfır düşüncelere dalıyorum. “Ne öğretti bu hayat bana, bu zamana kadar?” diyorum. Yüksek sesle düşünmüş olmalıyım ki, birkaç müşteri bana doğru dönüp bakıyor. Nitekim kalkarken sandalyemi devirdiğimde de, bakacaklar. Umursamıyorum. Utandım biraz sanki, başka dil konuştuğum için. Sessiz düşünmeye başlıyorum ve Atlas bana dalga sesleriyle yardımcı oluyor. “Bu hayat sana umudunu kaybetmemeyi öğretti’’ diyor sahile çarpan bir dalga. Aziz Pedro Şapeli olağanca heybetiyle deniz kenarından bana sesleniyor: ‘’Umudun yanında gücünü kaybetmemeyi de öğretti, değil mi?’’ diyor. “Haklısın” diyorum. Umudumu ve gücümü kaybetmemeyi öğrendim yirmi yıl boyunca. ‘’Umutlarının seni Portekiz’e getirdiğini düşünürsek, gayet işe yaradığını da görebilirsin’’ diyor bir deniz kabuğu.

Gülümsüyorum hafiften. “Ya ben?” diyor, oradan geçmekte olan bir martı.
“Bana da sor fikrimi”.
“Eee, neymiş hayattan öğrendiklerim?” diyorum martıya dönerek bu kez. ‘’Hayat sana özgür olmayı öğretti, istersen senin de kanatlarını açıp uçabileceğini ardına bile bakmadan. Sen de özgürsün artık ve uçmayı öğrendin. Yuvandan uçtun’’ diyor martı. İçim buruluyor bu kez. Ülkemi özlüyorum. Ahh Türkiye diyorum, ama artık kalbimin bir parçası sessiz sakin Portekiz’in. Bırakacağım onu burada, bir daha geri gelebileyim diye, sesleniyorum Aziz Pedro Şapeli’ne. Yaklaşıyorum Şapel’e doğru. O da kucağını açıp bana gülümsüyor. Sırtına alıyor beni ve bana okyanusa tepeden bakma şansı veriyor. ‘’Bak sen sadece okyanustaki bir kum tanesisin. Hayat sana bunu da öğretmedi mi? Kendini büyük görmenin ne kadar saçma bir şey olduğunu görmedin mi henüz’’ diyor.

Öğrendim bunu uzun zaman önce, diyor ve yavaşça aşağı iniyorum. Son bir tur atıyorum Miramar plajında. Etrafta hediyelik eşya satan bir yer olmadığı için de kartpostal alamıyorum. İçime dert oluyor. Bu arada aniden bir şey hatırlıyor. O da Miramar’da yaşıyor. Portekiz’in Miramarında değil ama. Yeni Zelanda’nın Miramarında atıyor onun kalbi. Binlerce kilometre kare uzakta ve bir anda gözlerimden yaşlar dökülüyor. Ben öbür Miramar’a da gitmek istiyorum, diyorum. Tanısan öbür adaşını, sen de severdin onu. O Pasifik kıyısında ve en az senin kadar güzel. Miramar gücenir gibi oluyor. Tamam, tamam diyorum. Sen daha güzelsin, en güzelsin! Tekrar gülüyor Miramar ve olanca coşkusuyla dalgalanıyor sahil yeniden.

Eve gitme vakti geldi, ama buraya bir daha geleceğim diye söz veriyorum Miramar’a. Deniz kabuğu, Aziz Pedro Şapeli, okyanus ve martı el sallıyor bana ve ben de cebime attığım deniz kabukları, taşlar, umutlar ve hayallerle Miramar’dan ayrılıyorum.

Bu yazı daha önce Martı Dergisi tarafından yayınlanmıştır.

Durdurun Şu Cinayetleri: Ukrayna Hayvan Katliamı!

2011-11-29T11:26:00.000-08:00

Geçtiğimiz haftalarda gündeme bomba gibi düşen FIFA hazırlıkları için futbol hazırlıkları ''nedeniyle'' sokaklardaki binlerce kedi ve köpek canlı canlı yakılma tehlikesiyle karşı karşıya! Ukrayna hayvan katliamlarıyla ünlü bir ülke; çünkü bu ülkede sokak hayvanları sevilmiyor. Yetmezmiş gibi bir de işkence edilerek öldürülüyorlar. FIFA'nın Ukrayna'ya maçların oynanacağı bölgeden hayvanları uzaklaştırması için para ödediği söyleniyor. Ukrayna'nın ise bu parayı ne amaçla kullandığı meçhul. Lütfen şu fotoğraflara bakın ve bana insan olarak ne hissettiğinizi söyleyin.

Normalde bu tür fotoğraflar paylaşmam ve bundan üzüntü duyarım. Bu kez durum farklı! 250.000 hayvanı kurtarmaktan bahsediyoruz. 80 milyon nüfusu olan bir ülkede imza toplamak zor olmasa gerek ama gelin görün ki Doğuş Bey'in saksısı, Cebeci'nin panpişleri diyen halkımız, bu tarz haberleri hayvan haklarına yeğliyor. Lütfen bu cinayetlere duyarsız kalmayalım ve bir imza da biz atalım ve bu mesajın yayılmasına katkıda bulunalım!

EN İYİ DOSTLARIMIZ: HAYVANLAR İÇİN BİR İMZA LÜTFEN!

İmzalayabileceğiniz platformlar şunlardır:

-http://t.co/vZmNz9a4

-http://www.thepetitionsite.com/2/tell-ukraine-to-stop-burning-animals-alive/

Dünyanın En Güzel Şehirlerinden Biri: Porto

2011-11-18T20:04:00.000-08:00

'' Seyahat etme tutkumun hiçbir zaman dinmeyeceğini bildiğimden köşeye üç beş kuruş atmıştım. Burnumun dibinde duran Porto cennetini ve civardaki Atlas incilerini keşfetmeden olmaz diyerekten. İyi ki gitmişim dedim ardından; zira Porto ben de müthiş heyecan uyandıran bir şehir haline geldi. Her sokağı, caddesi, binası bana ayrı bir his veriyor ve bunları anlamlandırmaya çalışırken, kendimi başka bir güzellikle karşı karşıya buluyorum. Buyrun Porto...''

Porto’ya gitmeden Portekiz’deydim denmez! Ben de hemen bizim turla Porto gezisine gidiyorum. Kendisi Braga’ya sadece 45 dakika mesafede. Porto bilindiği üzere, futbol takımı ve şarabıyla ünlü bir harikalar diyarı. Şehre girer girmez içimden ılık bir his yükseliyor ve kalbim küt küt atmaya başlıyor. Evet bildiniz! Porto’ya aşık oluyorum. Şehri ortadan ayırıp dingin bir şekilde akan, okyanusun yavrusu niteliğindeki nehri bir tam puan alıyor zaten benden. Küçük teknelerin akşam vakti açılıp gezintiye çıkmasını zevkle izliyorsunuz kenardan. Portekiz demek, tarih demek. Hiç mi bozulmazsın be şehir! Neden böyle güzelsin ve alabildiğinde durgunsun diyesi geliyor insanın cidden. Porto bu güzelliklerin sultanı olmaya aday.

Şehre değişik bir hava veren eski evleri, dinler ülkesi Portekiz’i her şehrinde olduğun gibi burayı da kaplayan kiliseleri, onlarca tarih ve sanat müzesi ve elbette Gaia! Gaia Porto şarabının üretildiği ve onlarca şarap evine ev sahipliği yapan Porto’nun sevimli ve oldukça tarihi bir bölgesi. Konuşkan bir Japon rehber eşliğinde bir şarap evini geziyoruz. 150 yıllık şarapların bile olduğunu öğrenen ben hakikate dumura uğruyorum. Birkaç aklı evvel de fiyatını sormaya cüret edince basıyoruz hep beraber kahkahayı. Japon rehber söyleyeceği miktarla oldukça pahalı bir araba alabileceğimizi söyleyince duymasak da olur diyoruz.

Şehrin merkezinde 1906 yılında kurulmuş olan dünyanın en güzel kitapçılarından birine uğruyoruz: Lello Bookstore! İçeride fotoğraf çekimi yasak, fakat internette Porto Lello Bookstore diye aradığınızda karşılaşacağınız manzara sizi kendine hayran bırakacak! Kendimi kraliyet balo salonunda gibi hissediyorum ve ihtişamından gözlerimi alamıyorum. Eduard Boubat’ın bir fotoğraf albümünü satın alıyorum Porto hatırası olarak. Oradan Porto stadyumuna gidiyor ve bir dolu fotoğraf çekiyoruz. Söz konusu futbolsa, Portekiz’in ikinci dininden bahsediyoruz demektir. Futbol bir yaşam tarzı ve bana sorulduğunda Türkiye’yle aranızdaki benzerliklerden biri de bu diyorum.

Porto Modern Sanatlar Müzesi’ne götürülüyoruz akabinde. Off the Wall sergisini geziyoruz. Dünyanın dört bir yanından tüm eksantrik işler burada toplanmış dersek yalan olmaz! Savaş karşıtı filmlerden ziyaretçilerin kendi izlerini bırakabildikleri odalara, maketlerden tablolara, insan vücudunun hassasiyetini sınamak için kurulmuş düzeneklere kadar tam bir çılgınlık müzesi. Porto’ya gelindiğinde mutlaka görülmesi gereken yerlerden biri.

Porto'ya tur gezilerinden sonra yalnız başıma da birçok kez gittim ve her seferinde şehir ben de başka tatlar ve anlamlar bıraktı. İçinde tarihi ve modernliği aynı anda barındırıp da insanın üstünde doğa üstü etkiler bırakan çok az şehir vardır dünya üzerinde. Lizbon, Porto, İstanbul, Londra ve diğerleri. Hepsi parmakla sayılacak kadar azdır. Bunlardan birkaçını gezme ve yaşama şansını bulduğum için minnet duyuyorum. Şehirler iz bırakır ve her gelip geçen yolcu da kendi izini şehirlerin üzerine... Ben de Porto'ya izler bıraktım, onun ben de bıraktığı izlere teşekkür edercesine...

Not: Bu yazı daha evvel Martı Dergisi'nde tarafımdan Ekim ayında yayınlanmıştır. Portekiz hakkında daha ayrıntılı bilgiye ulaşmak için tıklayın

Yazılmamış Bir Kitaba Önsöz

2011-10-22T11:13:00.000-07:00

''Portekiz Günlükleri'' adını verdiğim bu bölüme bu kez daha kişisel bir şeyler yazmamın daha güzel olacağına karar verdim. Yazma terapileri diye bir seans olmadığı için hayatımda, ben de burayı seçtim. Kim bilir, ileride kitap yazarsam bunu gerçekten de önsöz olarak kullanabilirim...

Görmeyi arzulayarak geçirdiğimiz onca yıldan sonra, aslında hepimizin doğuştan kör edildiğini anladığımda 8 yaşındaydım. 8 yaşında bir çocuğun hiçbir derdinin olmaması gerektiği inancı ebeveynlerim başta olmak üzere çevremdeki herkesi öylesine sarmıştı ki, hepsi de içimdeki bu canavarın bir an önce yok edilmesi gerektiği düşünüyordu. Farklılıkların ölmesinin dünya düzenine katkı sağlayacağını düşünen ve sırf bu yüzden elimdeki çanta gerçekte yeşil olsa da diğerleri onu mavi gördüğü için bu çantaya mavi diyecek insanların yaşadığı bir ülkede doğmuştum. Mavinin yeşille dansından ilginç figürlerin çıktığı bir yerde dünyaya geldiğimde SSCB dağılmış, Berlin Duvarı yıkılmış ve daha nice siyasi olaylar olup bitmişti. Ben, bu toprakların kızı, 1991’de gezegene belki de kazayla fırlatılmış, meraklı ve dünyaya patalojik derecede aşık ortalama bir homo sapien olarak dünyaya geldiğimde annem 27, babamsa 33 yaşındaydı. Ebeveyn olmanın zararları ve yararları hakkında yeterince bilgi sahibi olunması gereken yaşlardı bunlar. Ya da toplum bunu bekliyordu onlardan. Gerçek şuydu ki, benim ailem iyi birer insan olmayı becerip de, iyi birer ebeveyn olmaya cesaret edemeyen insanlardı. İyi ki de öyleydiler. Onlar olmasa bu yazı yazılamayacaktı.

Kim ne iddia ederse etsin, ailede yaşadığımı her şey hayatımızı doğrudan etkiler ve sonuçları ciddidir. Ben, 1991 kızı, bana hayatımı düşünmem ve kendimi bir şekilde kurtarmam gerektiğinin öğretildiği bir ailede doğdum. O tarihte doğan insanlarla aramdaki farkı ya da aramızda fark olup olmadığını bilmiyorum. Bunu çok da umursadığım söylenemez. Sorunlar her zaman aynı olabilir, ama ayrıntılar ve cevaplar her zaman kişiye özeldir. Eğer tüm sorunların çözümü aynı olsaydı, binlerce yıldır insanlık her türlü soruna çoktan cevap bulmuş ve bu cevaplar ışığında da hayatını mutlu mesut idame ettirmiş olurdu. Fakat biz böyle bir dünyada yaşamıyoruz. Gerçeklere döndüğümüzde ve sorunlarımızı ele aldığımızda hepimiz oldukça yalnız ve karmaşık canlılarız. Biz birer insanız. Aile de bu insanlık çemberinin ilk halkası olarak gözümüzü hayata ilk açtığımızda karşılaştığımız küçük ya da büyük grubun adı. Aile bizi yaratan ve farklılığımızı ortaya koymak, yaşam mücadelesi vermek adına savaşmamız gerektiğini bize öğreten ilk kurumdur.

Eğer bir kitabım olsaydı, bu aileme adanırdı...

Sizi özleyen kızınız...

Portekiz Günlükleri: Viana do Castelo

2011-09-06T15:31:00.000-07:00

Viana de Castelo

Günlerden Cumartesi. Çalar saati kapatıp heyecanla hazırlanmaya başlıyorum. Malum, istikamet Portekiz'in kuzey güzelliklerinden biri olan Viana do Castelo şehri. Diğerleriyle birlikte otobüse atlıyorum ve korkutucu bir şekilde yağan bir saatlik yağmurun ardından Viana do Castelo şehrine varıyoruz. Yalnız olamadığım için duyduğum rahatsızlık had safhada olduğu için başta pek ısınamıyorum şehre. Ama sonra...

Bir yere gezme amacıyla gidiyorsam eğer mutlaka ya yalnız ya da sevdiğim insanlarla birlikte olmalıyım. Tur gezileri kesinlikle bana göre değil. Bir turist rehberi eşliğinde yaptığımız Viana do Castelo gezisi bunu kanıtlıyor. Bir yandan şehrin büyüsüne kapılıp dalmışken, diğer yandan habire konuşan yaşlı rehberin sesini duyuyorum. Ses uzaklardan gelen bir dalga gibi önce belirsizken, sonra yaklaştıkça şiddetleniyor. Silkeleniyorum. 'Evet arkadaşlar, bu da bilmem nenin gelininin evinin vesairesi' sözlerine gülmeden edemiyorum. Buralarda her şey tarih demek. Türkiye'de olsak diyorum içimden, hadi oradan be kadın derlerdi sana! Turist rehberi sanki sesimi duymuş da alınmış gibi geziyi mimari açıdan mükemmel bir tasarıma sahip olan kasaba kütüphanesinde noktalıyor.

Millet kitaba olan açlıktan çok midesindeki gurultuyla ilgilendiği için sevgili hocalarımızda bizi azap dolu bu geziden azat ediyor iki saat sonra sözleşmek üzere. Dört İspanyol ve iki Türk olarak yeni maceraya başlıyoruz: Türk yemekleri aramaca! Buluyoruz hemencecik ve kebab adını görür görmez taarruza geçiyoruz. Türkler olarak biz yeniyoruz ve İspanyollara kebab aşkının verdiği gazla bu savaşı elde ettiğimizi anlatmanın derdine düşmüşken, arkadaşım burasının bir Yunan restorantı olduğunu fark edip homurdanıyor. 'Baklavas değil, baklava efendim!' tarzındaki şikayetnamesiyle meraklı İspanyol gözleri şenlendiriyor. Bense Türk kebabının yanından bile geçmeyen kebabı mutlulukla dişlerken, kendimi şehrin büyüsüne bırakıyorum. Arkadaş hala yemek adlarında takılı, bozuk plak gibi 'bak-la-vaaa' diye İspanyollara alıştırma yaptırıyor.

Şehrin o kuzeye özgü terk edilmiş ve esrarengiz havası beni kendine çekiyor ve Türk çayına duyduğum o anki özlemle uzaklara dalıyorum. Gören bilen de meditasyon yapıyorum sanacak! Yok, ne münasebet. Çayın hayalini kuruyorum Kibritçi Kız'ın Türk versiyonu olarak. Misafir umduğunu değil, bulduğunu yer diyerek bir kahve istiyorum. Tepedeki eski kilise bana davetkar gözlerle bakıyor. Ah ne güzel olurdu şimdi oraya tırmanıp yeşilliklerin arasında kaybolmak, yitip gitmek diyorum. Dememle kalıyor tabii. Bizi oralara götüren olmuyor; aksine millet okyanusta yüzme derdinde! Bense habire tarihi yer koşturuyorum. Eskilerin içinde yeni olmanın egosunu mu taşıyorum nedir, her şehrin tarihi dokusunu severim. İstanbul'da en sevdiğim yer Sultan Ahmet ve civarıdır mesela.


Viana de Castelo Sahili

Yeşille mavinin o ritmik dansını duyar gibi oluyorum ve şehrin müziğini dinlemek üzere gözlerimi kapatıyorum. Tüm o eski sokaklar, kiliseler ve heykeller gözümün önünde canlanıyor. Herkesten, her şeyden uzak. Her şehrin bir müziği vardır benim nezdimde. Viana do Castelo'ya Fado yakışık alır diyorum ve Mariza'dan nameler mırıldanıyorum kendi kendime. Toplaşıyoruz yine ve kesime giden koyun sürüsü gibi iki katlı bir otobüsün içine tıkılıyoruz. Sinirlerim tepemde aldığım MP 3 bozuk çıktı diye. Yol boyu menopozlu teyzeler gibi çemkire çemkire gidiyorum. Beni rahat bıraksalar, doğaya salsalar mutlu bir keçi olurdum. İçeri tıkılınca koyun gibi hissediyorum.

İçimden isyan ederken yüzüme koca bir gülümseme yapıştırıyor ve farklı aksanlardaki yarım yamalak İngilizceleri dinlerken acı çekiyorum. Ne zaman bir dilin katledildiğini görsem üzülürüm. Babamın dili değil ama İngilizce için bile üzülebilecek merhamete sahibim. Küçük bir tatil köyüne getiriyorlar bizi. Okyanus alabildiğine kzıgın ve gri karşımızda sere serpe. Güzelliğini sergilemekten zerre çekinmiyor ama her güzel gibi zalim bir yanının olduğunu da sezdirmeden edemiyor. Bikini, mayo furyasının içinde kayboluyorum ve ben de Ekvatorlu arkadaşımla kıyı boyu midye avına çıkıyorum. Deniz kabukları topluyorum ve kızla İspanyolcamı ilerletmeye çalışıyorum. O da beni İngilizcesi için bir araç olarak gördüğünden sorun yapmıyor. Ayak üstü ona oda arkadaşım olmasını teklif ediyorum; sevinçle kabul ediyor Ximena.

Aklım şehir merkezinde, kalbim çooook uzaklardayken ben hala deniz kabuğu bahanesiyle Atlasın doğu kıyılarında salınıyorum. Bir şişe arıyorum aslında, delilik peşindeyim. Bir damla gözyaşımı bir notla atsam denize, acaba ulaşır mı Wellington kıyılarına diye ince coğrafik hesaplar yapıyorum. Şili'ye uğrar mıydı acaba! Valparaso'yu görürdü belki şişem. Oradan da inceden inceye giderdi Kiwi diyarına doğru. Ahh! Gençlik işte, yakınıyorum bir de. Millet içkileri kucaklamış, deniz sonrası sefa yapıyor. Ağzıma damla sürmüyorum Erasmus partisi rezaletinden sonra. Tövbeliyim. Hem zaten havamda da değilim. İçmeden sarhoşum, ayılmam gerek.

Otobüse tekrardan tıkıştırılıyoruz ve Braga'ya doğru yola çıkıyoruz. Viana do Castelo'dan geçerken hafifçe göz kırpıyorum şehre ve fısıldıyorum gizlice: 'Yine geleceğim seni görmeye!' Viana do Castelo hayal dünyasına dalıp içinde boğulmak ama bir yandan da yüzüp sörf yapmak isteyenler için ideal bir cennet. Biraz unutulmuş ve diğer Portekiz mekanlarıyla karşılaştırıldığında vasat olsa da (Faro, Porto) ben çok beğendim. Tarihi dokusu ve Portekiz kültürünü ziyaretçilerine yaşatması münasebetiyle biz sevdik bile birbirimizi Viana do Casteloyla!

Yolunuz düşerse bu taraflara, sakın uğramadan geçmeyin Viana do Castelo'ya. Ben uğradım ve bir parçamı burada bıraktım. Darısı sizin başınıza!

Adeus!

Hayalkırıklığı Durağında İnecek Var!

2011-09-03T13:00:00.000-07:00

Porto

Bazen merak ederim. Dünyada hayal kırıklığından daha güçlü hangi duygu vardır diye. Mütemadiyen, bana bir sürü duygu söyleyeceksiniz ve ben de hepsini alt eden bir örnek bulacağım hayal kırıklığını üstün kılmak adına. Söyleyin hadi nedir ? Özlem mi? Evet çok güçlüdür inkar etmem ama yeri kolayca doldurulabilir mutluluk ya da hayal kırıklığıyla. Sevdiğiniz birine kavuştuğunuzda mutluluk yoğunlaşır, ama bu kişiyle artık görüşmeyeceğinizi tahayyül edin. Hayal kırıklığının kekremsi tadını alabiliyor musunuz?

Bu duygu ağzımda öyle acı bir tat bıraktı ki dünyada hangi suyu içsem dindirebilir bunu bilemiyorum. Bu diyorum, çünkü bazen tanımlamakta zorlandığımız duygular vardır. Haki bir boşluk içinizde mesela. Hayal kırıklığını durağından sonra aktarma yapacağınız duygu boşluktur. Uzun zaman durulabilir mi bilmem ama en son durağı çok iyi bilirim. Aynı yolun yolcusuyum senelerdir, ben ve duygularım bilir duraklarını. Bu kez hayal kırıklığı jet hızıyla gelince durakları da şaşırdım diyebilirim.

Cam kırıklarından daha çok acıtıyor tutmaya kalktığınızda bu duyguyu. Tasavvur ederken bile yüzümüz buruşuyor, çünkü telaffuzu hoş bir kelime değil kendisi. Ben hele hiç sevmem ama takdir-i ilahi midir nedir, hepte yolum bu duyguyla kesişir. Porto’ya doğru yola çıkmış bir Braga yolcusunun ne derdi olabilir ki hayal kırıklığıyla derseniz eğer size dünyada kıta ya da ülke değiştirdiğinizde değişmeyen tek canlının insan olduğunu hatırlatırım.

Duygu dediğiniz şeyi bavula koyup denize atamıyorsunuz. Velev ki kendinize verdiğiniz sözleriniz var. Falan filan yere gidince derdi kederi geride bırakacağım tarzı sözler de boş bir hayal balonundan ibaret. Öyle dalıyoruz ki heyecana, bu balon patladığında da ödümüz patlıyor aniden. Gümbür gümbür gelir hayal kırıklığı, pek dobradır. Hiç lafını sözünü esirgemez. Sağ olsun.

Sen de sağ ol sevgili J bana otobüste yazı yazacak kadar bir mazi bıraktığın ve yüz yüze bir hafta, mektuplarla bir yıl sürmüş arkadaşlığımızıbana sonlandırttığın için. Hayalkırıklığı sadece değil mi? Sadece o ekşi tat damağında ve sonraki durak umut ve yeni arayışlar. Halt etmişsin sen diyor ve yoluma devam ediyorum…

Seyir defterinde sadece mutlu şeyler görmeye alışmış olanlarınız için şimdiden belirteyim. her yolculuk aslında bir nevi içinize yaptığınız yolculukla aynıdır. Kendimizle yüzleşmelerimiz ve iç hesaplaşmalarımız yolculuk esnasında nükseder. Siz de fark ettiniz mi bunu hiç? Yollar sanki anılarınıza açılan kapılara dönüşür ve her dönemeçte bir sonraki anıya gidersiniz.

Ben de yemyeşil gittim geçen hafta Porto'ya doğru gri düşünceler arasından. Yeşil ve gri pek uymadı birbirine. İdare ediverin bu seferlik...

Portekiz'den Merhabalar!

2011-08-21T08:11:00.000-07:00

Lizbon

Evet sevgili blogçular, dün itibariyle Portekiz hava sahasına iniş yaptım ve önümüzdeki bir yıl boyunca bu diyarda yaşamayı planlayan hem hayat hem de okul öğrencisi olarak, elimden geldiğince size Portekiz'i ve bu kültürü tanıtmaya çalışacağım. Buraların yenisi olmak da kolay değil hani. Bir de baş ağrısı eklenince üstüne kayıp bagaj derdiyle, yazmak epey bir zorlaşıyor. Yazmamak da olmaz dedim, kendime bir Portekiz günlüğü bile yaptım. Kaldığımız yerlerde izler bırakmak istiyorsak, bunu yazıya dökmek gerek dedim. Konuşulmamış ya da yazılmamış şeylerin pek bir değeri yoktur benim gözümde. O yüzden hem kendim hem de Portekiz'i merak edenler için ufak bir 'ilk izlenimler' yazısı yazmaya karar verdim. Avrupanın en Batısından Türkiye'ye. Buyrunuz!

Atatürk Havalimanından saat 8 sularında ayrıldım ve Madrid'e doğru yola koyulduk. Uçak yolculuğu sandığım kadar kötü geçmedi. Asıl mesela Madrid Barajas Havalimanına inince başladı. Bir saat transit yolcu görevlilerini aradım. Birkaç hediyelik eşya aldım, Madrid hatırası diye. İki saat bekledikten sonra bu kez de uçağı bulmak zorunda kaldım ve emin olun Barajas Havalimanı gibi havalimanları çok büyük ve vaktiniz kontrol noktalarında geçiyor. Uçak Lizbon'a gideceği için biraz küçüktü. Yakın mesafeler için o kadar büyük ve komforlu uçak vermiyorlar haliyle. Biraz sallandım ama bu sallantı, indiğimde yaşayacağım bavul şokuyla karşılaştırılamazdı bile.

Leiria ve meşhur kalesi

Yarım saat bagaj kovaladım ve sonunda sadece bir bavulumu bulabildim. Sırt çantam yoktu! Kafayı yemek üzereydim, yemin ederim. Korkunç bir şey bu yalnız seyahat eden ve indiği yerde karşılayanı olmayanı için. Oturdum öfkeden ağladım Lizbon Havalimanında. Yapacak bir şey yoktu çünkü kayıp bagaj bürosu tıklım tıklımdı. Benim de bir an evvel Leiria'ya gitmem gerektiği için çıkışı yaptım ve Rede Garına doğru yola koyuldum bir taksiyle. Bu arada Lizbon yukarıdan bakıldığında da, aşağıdayken de çok güzel bir şehir. Bir an evvel oraya gezmeye gitmeliyim. Biraz İstanbul havası var ama daha küçük sanki. Bilemedim şimdi tamamen görmem ve biraz dokunmam gerek bir şehre karar vermek için.

Rede Garında da yarım saat bekledikten sonra Leiria'ya giden otobüsüm geldi. Son durakta inmem gerekti arkadaşımla buluşmak için. Son durağa kadar biraz Portekiz havası solumak istediysem de nafile. Yolda gözlerim kapanıyordu uykusuzluktan. Anladığım tek şey Portekiz nüfüsunun gerçekten denildiği kadar az olduğuydu. Yollar bomboş, mahallelerde insan göremiyorsunuz. İlginç! İstanbulda 3 hafta geçirdikten sonra Portekiz'e gelenlerin yaşayabileceği türden normal bir şoktu sanırım bu. Terk edilmiş hayalet kasabalara benzeyen Leiria'ya vardık sonunda iki saatlik yolculuğun ardından.

Arkadaşım garda yoktu! Bu da yaşadığım ikinci şok. Hadiii otur bir yarım saat daha ağla hüngür hüngür. Çaresiz hissetmedim, bu biraz da isyandı sanırım. Hava boğucu sıcaktı ve nemden eriyeceğim sandım. Laptop çantası omzumu kesmişti ve görenler saldırıya uğradım sanıyordu. Madrid'de bir kadın tevekkeli sormuştu omzunuza ne oldu diye. Bunları hatırladım Leiria'da da ve topladım eşyalarımı. Yarı yürüyüp yarı sürüklenerek bir hostel buldum. Aklıma bir şeytanlık geldi. Adama burada bir gece için oda istiyorum dedim ve ardından ekledim: 'Şu numarayı arar mısınız lütfen! Bu kişinin nerede olduğumu bilmesi gerek de!'

Adam arkadaşımı aradı ve durumu izah etti. Arkadaşım da on dakika içinde geliyorum demiş. Kız geldi ve ben de orada kalmadım. Resepsiyonist biraz sinirlendi ama yapacak bir şey yoktu. Ben de omuz silkip hostelden ayrıldım. Leiria turu yaptık biraz Joana'yla. Terk edilmiş şehir görüntüsünün ardından alıştığım ilk şey Zara ve Bershka mağazaları oldu. Kapitalizm sağ olsun! Bana kendimi evimde hissettirdi her ne kadar yapay da olsa bu :) Bir yerde oturup Pepsimizi yudumlarken bir de baktık her yer dolmuş. Şaşırdım kaldım! Dedim arkadaş, biz de gece sokaklar boşalır siz de tam tersi. İlginçti doğrusu bir Türk için şehir merkezinin gündüz boşken gece dolu olması.

Zamanla baş ağrım daha da kötüleşti ve biz de Joana'nın Carvide Köyü'ne doğru yola koyulduk. Carvide köy ama bizim köylere benzemiyor. Daha bir modern ve şehirleşme kokusu aldım taze gübre kokusunun yanı sıra. Joana'nın ailesi ise çok sempatik ve dost canlısı insanlardı. Gayet iyi ağırlandım ve çat pat Portekizcemle sohbet ettim annesiyle. Bizde misafire söylenen 'Dolap senin, hiç çekinme' muhabbeti burada da var. Akdeniz insanı başka oluyor doğrusu. Erkenden uyudum ve öğlen vakti uyandım. Bağ ağrım mucizevi bir şekilde geçmişti.

Şimdiyse sadece yarın Lizbon'a yapacağım mecburi ziyareti düşünmekle meşgulüm. Bir de Braga'ya. Yabancı polisine gidip oturma izni almam lazım. O da ayrı dert gerçekten. Param yollarda harcanıyor desem yeridir. Eğer şu bavulu bulamazsam daha beter olacak halim çünkü içinde ayakkabılarım ve Joana için aldığım hediyeler var. Umarım başına iş gelmemiştir. Tek dileğim bu şimdilik.

Hafif bulutlu ve kasvetli Portekiz öğleden sonrasından tüm dünyaya 'Bom Dia!'

Ortadoğu Dosyaları: Bu Kez Kadın!

2011-07-04T09:02:00.000-07:00

Zihinlerde kalıplaşmış 8 harfli bir Ortadoğu vardır hep. Bu Ortadoğu savaş, intifada, müzakere, diplomasi ve petrol kelimelerinden oluşur. Aramızda Ortadoğu konulu tabu oynasak bu kelimeler yasaklı olur. Çünkü Ortadoğu bu kelimelerle bütünleşmiş ve yıllarca medya kanalıyla bize bu şekilde sunulmuştur. Bir kelime vardır ki ağızlarda nedense(!) ekşi bir tat bırakır, söylenemez kolay kolay o diyarlarda. Sanki telaffuz edildiğinde bir şey sıçrayacakmış ya da hapse atılacakmışsın gibi. O sihirli kelime ‘Kadın’dır.

Ortadoğu’nun kangrenli sisteminin çökmeye başlamasıyla, adı daha fazla duyulmaya başlayan ‘kadın’ kelimesi. Ortadoğu’da kadın olmak zordur; çünkü alabildiğince ataerkil bir toplumun içinde dünyaya gelmişsindir. Savaş hikayeleriyle büyümüş, her an savaş çıkacak korkusuyla günlerini geçirmişsindir. Bir kulağı radyoda, gözleri ise televizyonda olan bir toplumun üyesisindir. Baskı bir yandan kuşatır seni, korku öbür yandan. Varken etrafında çift mengene, sen ne cesaretle kadınım dersin göğsünü gere!

Kuveyt’in eski politikacılarından Salwa al Mutairi de bu şekilde düşünmüş olmalı ki, şu cümleleri sarf edebilme gücünü kendinde bulabilmiş birkaç hafta önce: ‘Erkekler kendilerini zinanın günahlarından ve eşlerini aldatmaktan korumak için seks kölelerine sahip olmalı’. Salwa Hanım, Kuveytli erkeklerin fiziksel ihtiyaçlarını karşılamak için seks kölelerine sahip olmaları gerektiğini söylerken kaç noktada kendisi ve savunduğu İslam ile ters düştüğünü fark etti mi bilinmez; ama duyulduğunda tüyleri diken diken eden, ne Müslümanlığa ne de insanlığa, aslında hiçbir yere sığmayacak olan bu kelimelerin beni ve daha birçok insanı rahatsız ettiği kesin. Ortadoğu’daki çürük sistemin birçok yerden çatırdadığı şu günlerde, gözler ilk kez kadınlara döndü. Herkes özgürlük ve adalet isteyip meydanları doldururken, kadınlar da asırlık suskunluk orucunu bırakıp kendi haklarının peşine düşmeye başladılar.

Herkesin içinde yanan ateş meydanları yakarken, kadınların susmasını beklemek akıllıca olmazdı zaten. Ne yazık ki politikacılar hala bu gerçeğin farkında değilmiş gibi histeri krizleri geçirmeye devam etmekte. Kadınların haklarının farkında olması ve bunu da çoktandır durumun farkında olan ama susan çevresine fark ettirmeye başlaması, Ortadoğu’daki rejimlerin kanına fena dokundu. Yıkılan otoritelerinin enkazı altında debelenip duran eski vekillerin ve başkanların, kadınları susturmaya yönelik cılız ataklarının sebebi de bu hazımsızlık.

Merak ettiğim bir diğer konu ise Ortadoğu’nun çarpık yönetimlerden kurtulurken, ataerkilliğin dar boğazından da kurtulabilecek ve toplumsal cinsiyet eşiğini geçebilecek kapasitede olup olmadığı. İnsanlara özgürlüğü verebilirsiniz ya da onlara diledikleri hükümeti kurma iznini. Fakat bu insanlar bunu nasıl kullanacaklarını bilmiyorlarsa ve hala geçmişin yıkıntıları üstüne yeni bir hükümet kurmak istiyorlarsa, ikinci deprem kapıda demektir. Dünyadaki toplumlara dikkatlice bakıldığında, cinsiyet eşitsizliğinin olduğu hiçbir yerde demokrasiden ve refahtan söz edilemez. Kadının toplumun bütün kesimlerinde aktif rol almadığı her sistem, Ortadoğu’yu bir adım geri götürmekten başka bir işe yaramayacaktır. Dolayısıyla, bu doğrultuda yapılan tüm çalışmalar ve emekler de heba olacaktır.

Dileğim Ortadoğu’da kadına bakışın değişmesi ve eşitlik değerleri çerçevesinde kurulan demokratik hükümetlerin hayata geçirilmesi.

Dileğim Ortadoğu için dün ütopya olanı bugün gerçek olması!

Yunanistan: Komşuda Neler Oluyor?

2011-06-16T12:45:00.000-07:00

Haziran ayı hepimizin bildiği gibi Türkiye için oldukça kritik ve son sözlerin söyleneceği bir aydı. Genel seçimler sonrası AKP'nin üçüncü kez iktidara gelmesi ve CHP'nin beklenenin altında bir oy alarak parti içi sorunlar yaşaması Türkiye'nin gündemini belirledi. Bunun yanı sıra Bağımsızların atağı ve mecliste neler olacağı sorusu da Türkiye'nin şu sıralar en çok ilgilendiği konular arasında yer almakta. Durum Türkiye'de böyleyken, komşu Yunanistan'da neler olmakta? Ege komşumuz Yunanistan'ın borç batağının yarattığı sorunlar Türkiye dış politikası üzerinde de birtakım etkilere sahip mi? Biz Türkler de kaçınılmaz olarak bu arbedelerden nasibimizi alacak mıyız? Ne demişler; komşuda pişer, bize de düşer!

Batı komşumuz Yunanistan, Karamanlis zamanından kalma borçlar ve ardı arkası kesilmeyen ekonomik krizlerle zor günler geçirirken Yorgo Papandreau hükümetinin gelişiyle durum değişmedi. Borç alımına devam edildi ve fatura halka ödetilmeye çalışıldı. Kemer sıkma politikalarından yorulan halk, Facebook gibi sosyal medyalar aracılığıyla Atina kent merkezinde toplanarak gösterilere başladı. Halkın gittikçe fakirleşmesi ve ülke refahının düşmesi Yunanlıları harekete geçirdi, Atina sokakları savaş alanına döndü. Kendilerine 'Bıkkınlar' adını veren göstericiler zaman zaman polise saldırırken, ara sokaklara geri çekildi. Polis şiddet uygulamaktan kaçınmadı ve sert önlemler alındı. Sokaklar beş bin polis tarafından korundu. Buna rağmen çıkan çatışmalarda bazı gazeteciler ve polislerin yaralandığı görüldü.

Papandreau uzlaşma yoluna giderek muhalefeti beraberliğe çağırdıysa da olumlu yanıt alamadı. Kabinede köklü değişikler yapılacağını söyleyen Papandreau 'Şimdi çarpışma zamanı değil, birlik olma zamanıdır' diyerek Yunan halkına barış ve beraberlik çağrısında bulundu. Yunanistan erken seçim ve ekonomik kriz gibi şoklarla sarsılırken işsizlik oranının % 15 arttığı ve çalışanların beş aydır maaşlarını alamadıkları belirtildi.

Ege suları karıştığından beri, ben de Yunanistan'da yaşayan arkadaşlarıma durumu daha sık sorar oldum. Üniversite hocalarının maaşlarının ödenmemesi üzerine bir dönem istifa etmeleri okulların kapanmasına neden oldu. Ardından tekrar açılan okullarda Yunanlı öğrenciler eğitimlerine devam etmekteler. Eğitimde yaşanan aksamalar Yunan hükümeti tarafından gözardı edildi. Aslında Yunanistan'da sorun sadece ekonomi değil; halk birlik ve beraberliğinin de sarsılmaya başlamış olması. Biliyoruz ki ülke birliğinde çatırdamalar başlarsa, işler o ülke için gittikçe zorlaşır. Umuyorum Yunanistan bu zorlu girdaptan doğru bir manevrayla kurtulur da Ege'de siren sesleri yerine tekrar Yunan ezgileri duyulur!

UNUTULAN COĞRAFYA: LİBYA

2011-05-12T09:00:00.000-07:00

Ülkeler vardır, savaşlara neden olurlar. Gittikleri yerlere silah ve bomba taşırlar korkunun yanında. Elleri kanlı dönerler, kimse umursamaz. Hayatlar çalarlar, hayatları bitirirler. Birinin umudu diğerinin korkusu olur yakıp geçtikleri yerlerde. Ülkeler vardır, savaşlar yaşarlar istemsiz. Seçilmiştirler zaten, bir bahaneye bakar savaş ateşinin ilk kıvılcımı. Kanla öderler zaferlerinin bedelini. Savaş onlara gelir, canlar feda ederler bağımsızlık için. Savaşlar vardır türlü türlü. Siyasi ve ekonomik olanı en alçaklardır. Paranın konuştuğu yerde susar insanlar. Lal olurlar sebepsiz yere hiç susmazken gerçekte. Libya ise suskunluğunu terk etmiş ve bedel ödemeye hazırlanmıştır. İç Savaşın çarpıcı etkileri sürerken, Libyalılar şu an ne durumda? Bedel sadece kanla mı ödendi?

Libya İç Savaşı’nın yankıları hala sürerken geçtiğimiz günlerde yaşanan insanlık dramı gözlerin tekrara Kuzey Afrika’ya çevrilmesine neden oldu. Ölüm ve açlık tehlikesi altında yaşayan Libya halkı sığındığı Tunus sınırında çok zor günler geçirmekte. Kaddafi rejiminden kaçarken Tunus’a sığınan ve sınır bölgelerindeki Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve BM Mülteciler Yüksek Komiserliğinin kurduğu mülteci kamplarında hayatlarını sürdürmeye çalışan Libyalılar için durum hiç de iç açıcı değil. Libyalılar burada yeni bir şey öğrendi: Savaş sadece füze ve bombalardan kurtulmakla bitmiyor. Sefalet içinde yaşamak Libyalıların yeni kaderi haline geldi. Yaklaşık 3000 kişinin barınmaya çalıştığı kamplarda insanlar yakıcı Afrika güneşi altında nefes almaya çalışıyor.

Çadırlarının içinde tavuk besleyen aileler, hastalıkla boğuşan çocuklar ve 23 yaşındaki Muhlise gibi ailesini kaybettikten sonra ölüm orucuna girenlerin bulunduğu mülteci yerleşkeleri çeşitli olaylara şahit olmakta. Libya’da asıl hedefin siyahi insanlar olduğunu savunan siyahi mülteciler göç etmek zorunda kaldıklarını, yoksa onlarında Çadlı askerler sanılıp Libya halkı tarafından linç edileceklerini söylediler. Yakın zamanda bölgeye Etiyopya’dan da mülteci akını görüldü. Etiyopyalılar savaş kendilerine sıçramadan kendilerini garanti altına almak istiyorlar. Bu koşullar altında BAE kampının daha insani olduğu söyleniyor.

Tunus sınırındaki mültecilerde vaziyet buyken, Akdeniz’e açılanlara ne oldu? Geçtiğimiz günlerde NATO’nun başını oldukça ağrıtan 72 mültecinin Akdeniz’e insani yardım olmadan salıverilmesi ve içlerinden en az 60 kişinin yolda ölmesi olayı birçok soruyu da beraberinde getiriyor: NATO ölümlere göz mü yumdu? Söylenenlere göre teknedeki mültecilerin yardım çağrılarına NATO yanıt vermedi. Mültecilerin 25 Mart’ta başlayıp, 10 Nisan’da Misrata kentinde kıyıya vurmaları üzerine hüsranla sona ermiş olan yolculuklarında yaşananlar BM’yi kızdırdı. UNHCR sözcüsü Laura Boldrini: ‘’Akdeniz vahşi batı haline getirilemez. Denizde mahsur kalan insanları kurtarmayanlar cezasız kalmamalı’’ diyerek BM tepkisi dile getirdi. NATO ise sadece soruşturma açılacağını söylemekle yetindi.

15 gün boyunca teknede yaşanan ölümlerin sebepleri açlık ve susuzluk. Gemiden sağ kurtulanların verdiği ifadeye göre ölenlerin cesetleri 24 saat geçtikten sonra denize atıldı. İki hafta boyunca açık sularda sürüklenen ve ölüme terk edilmiş mültecilerden ikisi de karaya çıktıktan sonra hayatını kaybetti.

Libya içeride ve dışarı da çeşitli sorunlarla uğraşırken ABD’nin sorumsuz tutumu gözden kaçmadı ve yabancı basında da tepkiyle karşılandı. Peki Libya’yı ne bekliyor? Hepimiz bunun yanıtını merak etmekteyiz, fakat ABD Bin Ladin örneğinde de olduğu gibi medyanın hedefini saptırarak dikkatleri başka yöne çekmek istiyor. Bu da hepimizin aklına şunu getiriyor: Libya Irak mı olacak? ABD’nin sanal gündem yaratma çabalarının sonuçsuz kaldığın görüyoruz, öyleyse çözüm ne? Çözüm ABD’nin bu işten çık(arıl)ması ve Libya halkına kaderlerini kendilerinin belirleyebileceği bir ülke sunulmasıdır.

İnsan hakları söz konusu olduğunda kendine toz kondurmayan batının buna ne derece katkısı olur bilinmez. Umutlarla yaşıyoruz ve faşizmin sona erdiği ve demokrasi bayrağının dalgalanabileceği bir Libya şimdilik hayal gibi görülüyor. En azından hayal etmeye değer değil mi?

Asil Yalnızlık: Fado

2011-04-30T13:15:00.000-07:00

Fado... Dört harften oluşan ve 19. yy'dan bu yana Portekiz'in halk müziği olarak da bilinen, İber Yarımadası'nın en yalnız ve içli ezgilerini barındırır bu dört harfli kelime. Fado sadece bir müzik değildir; zira o içinde Portekiz insanlarının özlemini, aşkını ve kaderciliğini taşır. Taşıması zor olan tüm yüklerinizi Fado'ya verir, sonra da onu dinlemenin kederiyle yanarsınız eğer Fado dinleyenlerdenseniz. Perdeleri yavaşça kapatır, loş ışıkta kim bilir neleri yad edersiniz dinlerken bu içten ritimleri Portekiz gitarı eşliğinde... Fado Portekiz'le özdeşleşir ve hiçbir ülke onun kadar iyi bilemez ''Saudade'' kelimesinin anlamını...

''Saudade'' nostalji anlamına gelir Portekizce. Fado'da sadece geçmişinizi anarsınız, ondan gelecek beklemeyin. Size mutluluğu garantilemez, o bunun için yaratılmamıştır. Eğer dibine vurmak istiyorum ben bu gece hayatın derseniz; Fado sizin en yakın arkadaşınız olur o gece ve sizi asla yalnız bırakmaz. Herkes giderken umarsızca, siz sadece Fado ezgileriyle duygularınızı dile getirir ve acı çekerken bile farkındalık duygusunu yaşarsınız. Fado size nasıl acı çekileceğini öğretir. Acının bile sanat haline getirilip insan ruhunu besleyebileceğini öğrenirsiniz ondan. Özlem duygusunu verir size, eğer yaranız varsa Fado dinlerken, vay halinize!

Portekiz bana hep yalnızlığı anımsatan bir ülke olmuştur zaten. Coğrafyasına bakıldığında da Avrupa'nın en batısındaki, sanki İspanya'nın haritada her an yutuverecek gibi durduğu bu ülke çok yalnızdır benim nezdimde. Kırgın bir duruşu vardır onun, yüzünü batıya dönmüş; tüm dertlerine sırt çevirmiştir. Portekiz güneşi umudu arar, maceraperesttir ki tarihteki kaşiflerin çoğu bu ülkeye aittir. Her an Atlas Okyanusu'na atlayıp intihar edecek izlenimi uyandırır insanda. Fado bu topraklarda doğmuştur, belki de bu sebepten. Tam atlamak üzereyken umut kırıntısıyla beslenen, tünelin sonundaki minnacık ışığı bulan insanların öyküleri Fado'yu bugünlere taşımıştır.

Yolunuz bir gün Portekiz'e düşerse eğer, sakın dinlemeden geçmeyin bu güzelim müziği. Porto şarabının içinde kaybolurken, son bardakta aradığınızı bulursunuz belki de. Fado size özlem duygusunu öğretir, yıpratır. En azından özlersiniz, gidenlerin ardından baktığınız zamanları. Zamanı durdurun ve ışıkları kapatın bir müddet eğer Fado sarmışsa dört bir yanınızı. Usulca kedere boğulur, vurgun yiyerek yüzeye çıkarsınız belki. Fado sizi tedavi etmez, hatta yaranızı daha da deşer. Ama o an hissettiğiniz kalp acısı depreşince ve sevdiklerinizin silik gölgeleri gözünüzün önüne gelince ''Buna değdi'' dersiniz. Portekizli kadınların sevgilileri için denize yaktıkları ağıtlar ruhunuzun en ücra köşelerine girer, o kapıları tek tek açar...

Fado size özlem duygusunun asilliğini anlatır taa Atlas Okyanusu'ndan bu tarafa seslenerek. Yeni başlayanlar için Mariza ve Amalia Rodrigues iyi gelecektir. Gün gelir asil bir yalnızlık duygusuyla düşmek istersiniz, o zaman Fado'ya bir uğrayın... Beni uzun zamandır bağrına basan bu müzik, hakkını verecektir; eminim... Gün gelir de İber'in batısındaki bu yalnız ülkeye gelirseniz, Fado'yu da selamlayın. Benim uzun süre selamlayacağım gibi. O selamınızı karşılıksız bırakmayacaktır; kefilim...

Adeus!

Nepalin Kadınları

2011-04-18T15:25:00.000-07:00

   Himalayalar doğuyu sevenlere macerayı, saflığı ve gizemi çağrıştırır. Dünyanın en yüksek ve büyük sıradağları olması onları güçlü ve erişilmez kılar. Çevresinde birçok ülke barındırır, birçok kültür ve yaşam gizlidir içinde. Everesti bile bünyesinde barındıran Himalayaların birçok sırrı vardır sakladığı. Batılıların bilmediği, bilseler bile gözlerini kapatıp görmezden geldiği. Himalayalar çocukluğu ellerinden alınmış kadınların hikayeleriyle doludur. Onların türküleriyle çınlar, ağlamalarıyla sarsılır. Gözyaşları görülmez; çünkü muson yağmurlarına karışır. Tıpkı her yıl ekinlerinin büyük bölümünün de gençlikleriyle birlikte heba olması gibi Musonlar acımasızdır. Himalayalar kadınları barındırır. Her yıl ailelerinden zorla ya da çeşitli vaatlerle kandırılarak alınan ve Hindistan'a satılan kızların iç çekişleriyle doludur. Onlar Nepalin kızlarıdır.

   Her yıl yaklaşık 12.000 Nepalli kız, aileleri tarafından bilinçli ya da bilinçsiz olarak Hindistan'daki genelevlere seks kölesi olarak satılmaktadır. Dünya istatistiklerine göre ise, dünyada her yıl yaklaşık yarım milyon çocuk seks tacirlerinin mağduru oluyor. Sınırlarda yalnız başına gezen kızların eşkıyalar tarafından kaçırılıp Kalküta genelevlerine gönderilmesi, bu kızların kendilerine daha iyi hayat şartları sunan yabancıların vaatlerine kanıp onların peşlerine düşerek zulüm dolu hayatın pençesine düşmeleri Hindistan polisinin büyük çoğunluğu tarafından gözardı edilmekte ve genelevleri patronlarının polislere rüşvet vererek işi legalleştirmeleri Himalayaların en büyük ayıplarındandır.

   Patricia Mc Cormick'in Nepal ve Hindistan'da yaptığı araştırmalar sonucu elde edilen bu bulgular, yazarın kendisi tarafından ölümsüzleştirilmiş ve Satılık (orjinali Sold) adlı kitabı ABD'de Ulusal Kitap Ödülü'ne layık görülmüştür. Yazarın genelevlerde çalışan kadınlarla yaptığı röportajlar ve kişisel deneyimlerinden yola çıkarak yazdığı kitapta Lakshmi adlı bir kızın hayatı anlatılır. Lakshmi Nepal'in bir dağ köyünde yaşayan fakir bir ailenin kızıdır. 13 yaşındaki Lakshmi muson mağduru ailesini geçindirebilmek ve açlıktan ölmek üzere olan kardeşini ve annesini kurtarmak için çalışmaya karar verir. Genelde köylü kızlar şehirde hizmetçilik yaparak para kazanmaktadır. Üvey babasının ise onun için planları vardır. Lakshmi'yi Hindistan'a satmak.

   Lakshmi umudun ve hayallerinin günden güne kaybolmakta olduğu bir mutluluk evinde kadın tüccarlarının elindedir ve onu ayakta tutan artık günden güne silikleşmeye başlayan geçmişidir. Lakshmi'yi ve diğer kızların dramlarını okurken içinizin burkulacağı ve Hindistan'ın o baharat kokulu gecelerinin sizin için bir kabusa döneceği bir yapıttır Satılık. Bazen keşke okumasaydım diyorum; çünkü dertlerime Nepalin kızları da dahil oldu. Himalayalardan yankılanan sesler Türkiye'ye ulaşır mı bilmem, ama ben de büyük bir etki bıraktığı kesindir. Lakshmi ve diğerleri... Onlar nefes almak kadar gerçek. Binlerce çocuktan bahsediyoruz. Çocukluktan kadınlığa korkunç bir geçiş yapan çaresizlik içindeki çocuklardan.

Birtakım yardım örgütleri kızları genelevden kurtarıp sağlık ve barınma yardımı yapmakta. ABD Dışişleri Bakanlığı'nı yürütmekte olduğu proje kapsamında kız çocukları ve rıza dışı tutulan kadınlar kurtarılmaya çalışıyor. Nepalli kadınların 2007 yılında yaptıkları eylemlerde bu yardım örgütleri tarafından desteklendi. Bugün Nepal'de sayıları az da olsa kadın örgütleri bulunmakta. Ne kadar etkindir, bilinmez. Hiç yoktan iyidir dedirtiyor insana. İlgilenenler bu linklerden faydalanarak örgütlerin işleyişlerine dair bilgi edinebilirler: (gurungs.org), (jagriti-international.org/organizations.asp?Country=Nepal)

   Nepal, ki kendisi Tapınaklar Diyarı olarak bilinir, dindar bir ülkedir; faka yolsuzluğun ve yozlaşmışlığın din sınırlarını aşarak insanların içine girmesi olağan bir şeydir. Bunu en iyi bilen ülkelerden biri de bizizdir. Himalayaların ortasında kaybolmuş, gidecek yeri olmayan küçük bir Nepal. Haritada bilmeyen birinin bulmakta bile güçlük çekeceği ve bulsa da umursamayacağı bir ülkedir Nepal. Çile çeken kadınların öyküleriyle dolu nehirleri, evleri ve dağları vardır. Nepal toplumuna baktığımızda ataerkilliğin hakm olduğu ve geleneksel bir ülke görürüz. Kadının erkeğe baktığı ve ne olursa olsun ona karşı çıkamayacağı; yoksa aşağılanıp taşlanacağı bir ülkeden. Erkeğin kendisini utandırdığını iddia ettiği bir kadını kel yapıp, soyarak sokakta dövdüğü ve onun onurunu hiçe saydığı bir Himalaya ülkesinden...

   Himalayanın kokuları arasında dünyadan bihaber çürümekte olan kadınların sessiz hikayesidir bu. Kahverengi tenli insanların en az kendisi kadar yanık türküleriyle dolu bir coğrafyadır. Himalayaları incelerken ve Satılık'ı okurken ''Asian Lounge'' albümünü eksik etmedim yanımdan; zira kendisi Himalaya ezgileri taşır, yüreklere o yörenin hüznünü ve mutluluğunu da aynı zamanda. Siz siz olun, bakıp da geçmeyin bu coğrafyaya. Dokunmaya çalışın, kendinizden bir şeyler bulabileceğiniz nadir yerlerden biridir. Şiddetle tavsiye ederim.

Bana gelince. Ben, Doğunun kızı, çoktan bu büyüye kaptırdım kendimi gidiyorum sıradağlar beni nereye götürürse,

      Namaste!

http://yazarbunlar.blogspot.com/2011/04/nepalin-kadnlar.html

Nedir Bu Erasmus?

2011-04-03T14:00:00.000-07:00

ERASMUS, resmi adıyla Erasmus Student Exchange Programme, adını Rönesans Hümanizminin önemli temsilcilerinden biri olan Hollandalı bilim adamı Erasmus'tan almış, Avrupa'daki yüksek öğretim kurumlarının birbirleriyle çok yönlü işbirliği yaparak ortak projeler ürettiği ve karşılıklı öğrenci değişiminde bulunduğu bir kültür programıdır. Literatürdeki tanımı bu olan Erasmus Türk öğrenciler tarafından genelde yanlış anlaşılmakta, bu yüzden de öğrenciler hayal kırıklığına uğramaktadır. Erasmus nedir, ne değildir? Şimdi bunları konuşma zamanı.

Erasmus Programı ne değildir?

*Yabancı dil öğrenme programı değildir: Erasmus size yabancı dil öğreneceğinizi garanti etmez. Bu tamamen sizin elinizdedir.

*Burs programı değildir: Size gideceğiniz ülkede yaşamaya yetecek kadar verilen hibe dışında extra bir burs alamazsınız.

*Diploma programı değildir: Erasmus süreci bittiğinde herhangi bir diploma sahibi olamazsınız. Erasmus sonunda sadece sertifika alabileceğiniz bir tecrübedir.

*Bir araştırma programı değildir: Size bunun için ayrı bir ödenek verilmez ya da imkan sunulmaz.

Bunlara ek olarak Erasmus;

*Size Avrupa'nın kapılarını açan bir macera anahtarı olarak gözükse de, gereken krediyi doldurmadığınız sürece size haram olacak,

*Derslerden kalırsanız verilen hibenin %20'lik bir oranının kesileceği,

*Başvuru sürecinde ve yerleştirildiğiniz ülkeye gittiğinizde sağlam sinirlere sahip olmanız gereken,

*Önyargılarla karşılacağınız ve açık fikirli olmazsanız birtakım sosyal yaptırımlara maruz kalabileceğiniz,

*Hibelerin varıldıktan yaklaşık 2 ay sonra ödeneceği ve bu süre zarfında kendi maddi imkanlarınızla yaşamınızı sürdüreceğiniz,

*Erasmus partilerine kanıp okulu asabileceğiniz,

*Sağlık sigortası, para transferi gibi hassas konularda kimi zaman sıkıntılar yaşayabileceğiniz,

*Her şeye rağmen kesinlikle denenmesi gereken oldukça keyifli bir programdır!

Peki Erasmus için şartlar nelerdir?

*Başvuru tarihleri üniversiteye göre değişmekle birlikte genelde şubat ayıyla mart ayı arasındadır.

*Okulunuzda en az 2 yarıyıl tamamlamanız (Hazırlık hariç),

*Transkriptinizdeki not ortalamasının en az 2.50 olması,

*Yabancı dil sınavından başarıyla (ölçütü okul belirler) geçmeniz gerekir.

Kişisel Tavsiyelerim:

Bu aşamalardan geçtikten sonra iş Erasmus koordinatörünüzün insafına kalıyor. Bu aşamaya geldiyseniz gerçekten de fazla beklentiye girmemeniz ve rahat olmanız gerekiyor. Karşı üniversiteden cevap gelmeyebiliyor ya da direkt ret cevabı alabiliyorsunuz. Umudunuzu yitirmeyin, çünkü illa ki boş kontenjanlardan birine yerleştiriliyorsunuz. Önemli olan bütçenize ve beklentilerinize uygun bir ülke seçmek ve tercihlerinizi bu doğrultuda yapmaktır. Bir de dil mevzusunu unutmamak gerekir. Gideceğiniz yerde öğrenim dili İngilizce olmayabilir. GenellikleErasmus öğrencilerine kolaylık sağlanmakta, fakat dikkatli olmakta fayda var. İstatistik dersini Romence görmek istediğinize emin misiniz?

Bana gelince:

Üniversitede ilk yılım. Öncelikli amacım dil öğrenmek olduğu içinErasmus programına başvurdum ve kabul edildim. Önümüzdeki dönem Portekiz'e gitmeyi düşünüyorum ve tercihimi bu yönde yaptım. Güz döneminde Atlas Okyanusu kıyılarından selamlarımı ileteceğim herkese! Bu ilk ve son Erasmus yazım değil. Devamı gelecek. Bu arada! Erasmus ile ilgili merak ettiğiniz herhangi bir şey olursa diye;

http://www.erasmusum.com/

Bana Portekiz ya da diğer Avrupa ülkelerindeki üniversiteler hakkında merak ettiklerinizi sormak içinse:

balisoglu@anadolu.edu.tr

Felaketten Sonra Japonya

2011-03-20T05:03:00.000-07:00

  Gündemi takip eden ve Dış Haberler çıktığında televizyonunu kapatmayan, gazete sayfasını çevirmeyen her bireyin bildiği üzere Japonya 11 Mart'ta büyük bir tsunami felaketi yaşadı. Kayıp sayısının oldukça yüksek olduğu bilinen Japonya'da son durum hiç de iç açıcı değil. Ülkenin önde gelen bilim adamlarının da kayıplar arasında olduğu varsayılıyor. Japon Halkı kayıplarının acısını yaşayamadan yeni bir felaket peyda oldu: Fukuşima nükleer darbesi. Japonya'nın kuzeyinde bulunan nükleer santraldeki sıkıntı sadece Japonya'yı değil, tüm dünyayı tehdit etmekte.

   Radyasyon yayılımının önlenmesi için 300 görevli çalışmakta ve sızıntı hala sürmekte. Japonya tüm dünyadan yardım istedi ve hepimiz 1986 Çernobil faciasını etkilerini bilmekteyiz. Japonya ikinci bir Çernobil olabilir ve bu da çok geniş bir sahada etkisini gösterir. Partiküllerin Kaliforniya kıyılarına ulaştığı bildirildi.Bu da ABD'nin Japonya'nın çağrısına bir an evvel cevap vermesi anlamına gelir. Dünyanın çıkarları tehlikede ve durum Japonya'yı da aşmış görünüyor. Japonya Başbakanı Naota Kan iki gün önce halka televizyondan yaptığı açıklamadı şunları söyledi: " Japonya'yı sıfırdan inşa edeceğiz. Hepimiz bu durumu paylaşmak zorundayız. Büyük bir imtihandan geçiyoruz geçmişte olduğu gibi tekrardan tüm gücümüzle çalışacağız.''

   Bugünlerde ise Türkiye'de ise yeni bir sorun söz konusu. Akkuyu nükleer santralinin yapılması durumunda ortaya çıkabilecek tehlikeler ve Japonya gibi gelişmiş bir ülkenin bile bu durumda olağanüstü zorluklar çekmesi medyayı meşgul etmekte. Akkuyu nükleer santralinin yeri Ecemiş fayına sadece 25 km uzaklıkta ve ölü olduğu sanılan fayın ise aslında birinci derecede deprem riski taşıdığı kanıtlandı. Yunanistan'ın ise ''Türkiye'nin deprem bölgesi olarak nükleer santrali inşa etmesinin anlamsız olduğunu'' vurgulayarak AB'nin müdahele etmesini istemesi ise ilgi çekti.

   Mersin'de ve İstanbul'da çevreciler sokağa döküldü ve Akkuyu santralini boykot etti. Başbakan Erdoğan'ın bu konudaki pervasızlığı ise bazı kesimleri oldukça rahatsız etti. Cumhuriyet Gazetesi yazarlarından Ali Sirmen'in dün yazdığı yazısındaki şu sözler durumu özetler gbiydi: '' Deprem biter, tsunami geçer, Tayyip gider, nükleer felaket kalır.''

   Son günlerde gezegenin yaşadığı acılardan bitap düşmüş bir halde yazımı tamamlarken, Japonya'ya (Sevgili Ayako'ma ve sevdiklerine) sabır diliyorum. İçlerindeki cesareti kaybetmedikçe ve çalışkanlıklarından ödün vermedikçe Japonya'ya tsunami de, deprem de vız gelir.

   Barış sizinle olsun.

DÜNYADA KADIN: Bir Fransız ve Afgan Kadın

2011-03-07T16:14:00.000-08:00

Bugün 8 Mart Kadınlar günü diye başlayan binlerce yazı yazıldı ve yazılmaya devam edecek. Geleneği bozmak istemedim ve bir kadın olarak görevimi layıkıyla yerine getirmek istedim. Bugün 364 gün dünyanın çoğu yerinde yok sayılıp, sadece bir gün hatırlanmaya değer varlığı; kadını konuşmak için buradayım. Kadın denince akla neler gelir acaba? Biyolojik haliyle mi ele alınır kadın, yoksa toplumsal normlar bazında mı? Kadını kadın yapan nedir ve kadın neden ''ezilen'' sınıfta yer almak zorundadır? Bu soruların hepsi feminizmin uzmanlık alanına girer ve kendi içinde de sınıflara ayrılan bu yaklaşımı açıklamak için burada değilim. Dünyaya şöyle bir bakıp geçeceğim; kim nerede ne yapıyor diye... Sihirli bir halıya ihtiyacım yok bunun için; gerçekler gün gibi ortada, gözüme öyle bir batıyor ki her kıtadan...

    Gelin bir hikaye yaratalım iki kadın üzerinden, daha bir belirginleşsin kıtalar arası uçurum. Gerçek daha bir nüfuz etsin ki içimize, unutmak mümkün olmasın bu kez. Unuttuğumuz sandığımız tüm anılar su yüzüne çıksın kadın olmakla ilgili. İtirafnamelerimiz olsun, kendimize bile itiraf edemediğimiz şeyleri konuşalım bu hikayede... İki kadın olsun ayrı dünyaların insanı ikisi de. Fransız Magalié ve Afgan Nafas. Aynı yarımkürede yaşayan, dünya üzerinde iki kadın, aynı yaşlarda... Magalié bir tıp öğrencisidir; Nafas ise henüz 17 yaşını doldurmadan elinde su testisi en yakın kuyuyu arayan evli bir genç kadın.

08/03/2011

      Sabahın ilk ışıklarıyla güne uyandı Magalié. Yetişmesi gereken dersi vardı ve aceleyle hazırlanıp dışarı çıktı. Garajdan arabasını çıkardı ve kampüse doğru yola koyuldu. Giderken ''Noir Desir'' dinledi ve öğleden sonraki eylemi düşünmeye başladı. Kadınlar günü münasebetiyle okuldan kızlarla sembolik bir eylem gerçekleştirme kararı almışlardı günler önce. Kırmızı ışıkta beklerken makyajını yapmayı da ihmal etmedi. Pratik olmak kadın olmanın bir gereğidir, derdi hep. Gerçekten de pratik kızdı. Modern şehir yaşamının getirdiği çılgınca hayata dayanabilmek için pratik olunmalıydı zaten. Okula vardığında arabasını park edecek yer aradı ve bulduğunda ders çoktan başlamıştı. Çekinerek içeri girdi, ve şaşkınlıkla hocasının gülümseyerek onu içeri davet ettiğini gördü. Bugün kadınlar günü Matmazel, dedi hoca şakayla karışık bir ciddiyetle. Magalié rahatladı. Gün boyu okulda kadın haklarından ve kadınlardan bahsedildi. Okuldan sonra eyleme katıldı ve tüm Fransız kadınlar kadın hakları adına bağırırken yürüyüşte, köşede dilenen Afrikalı kız gözleri faltaşı gibi açılmış halde onları izledi. Eylemciler kızın yanından geçti, ve kimse o kızı fark etmedi... Magalié akşam yemeğini arkadaşlarıyla yedi ve gece yarısına kadar eğlendi. Gecenin geri kalanını da sevgilisiyle geçirdi. Yatmadan önce kadın olduğu için kendini mutlu hissetti ve huzur içinde uykuya daldı...

   08/03/2011

     Sabah ezanıyla uyandı Nafas. Koyunların melemeleri geliyordu ağırdan. Ev ahalisi uyanmış, namaz kılıyordu. Bebeği beşikte mışıl mışıl uyuyordu. Sevgiyle baktı oğluna. Oğlu onun için bir hazineydi, çünkü kocasının onunla evlenme sebebi erkek evlada sahip olmak istemesiydi. Ben ne yapardım sen kız olsan, dedi Nafas uyuyan oğluna. Her şeyden bihaber bebek uyumaya devam ederken, Nafas ahıra gidip koyunları besledi. Yürümesi gereken 10 km vardı kuyuya gitmek için. Kadın kervanına katıldı ve hep beraber gittikçe ağırlaşan güneşin altında burkalarla yürümeye başladılar. Yolda bir grup gazeteciye rastladılar, aralarında kadınlar da vardı. Komşu kadınlardan biri ''Bu Avrupalılar deli, ne görmeye gelirler ki buraya!'' dedi. Diğer kadınlardan onaylayan mırıltılar yükseldi. Nafas durakladı ve gazeteci kadınları izlemeye başladı. Erkeklerin arasında ne işleri var, diye düşünmeden edemedi. Ayıpladı bir an, sonra devam etti yoluna. Suları kuyudan çekip evlerine döndüklerinde vakit çoktan öğlene yaklaşmıştı. Nafas'ın bebeği uyanmış, açlıktan ağlamış ve tekrar uyumuştu. Kocası gelir gelmez çıkıştı Nafas'a. Geç geldiği için sağlam bir azarı kayınpederinden de işitti. Gözyaşları içinde evde geri kalan işleri yapmaya koyuldu. Radyoyu dinlemeye başladı bir yandan, kocasının Taliban zamanından beri sakladığı... Radyoda ''Kadınlar Günü'' protestosunu manipüle eden polislerin ''kahramanlığını'' dinledi. O gece yatağa gittiğinde mutsuzdu Nafas. Gecenin geri kalanını kocasıyla ve bebeğiyle geçirdi; uyurken kadınlığına lanet ederek...

     Yarattığımız hikayede geçen kadınların yaşamı birbirine taban tabana zıt. Yaşadıkları coğrafyadan tutun da, kültürlerine, dinlerine kadar. Farklılıkların mahvettiği yaşamlarla karşı karşıya değil miyiz zaten her gün? Binlerce Nafas ve Magalié yaşamıyor mu etrafımızda Türkiye için konuşursak? Bir mahalle farkı bile hayat tarzını ortaya koyarken, kültür ve din farklılığı araya girdiğinde olacakları siz düşünün. Bugün Kadınlar Günü. Magalié uyanacak ve okula gidecek, Nafas su bulmaya giderken...

     Bizler ayrı dünyalarda olacağız aynı havayı solurken onlarla... Yürüyeceğiz yolda, bakacağız ama görmeyeceğiz. Kadın her zaman kadın olarak kalacak; arzu nesnesi, uşak, hamal, anne... Dünyada hergün binlerce kadın doğacak ve her biri ayrı hayatlarda ''kadın'' olacaklar... Her şeye rağmen kadın olmanın ayrıcalığını da acısını da tadacaklar. İmrenecekler, kıskanacaklar, sevecek ve sevilecekler. Papatya olacak bazıları kırda bitecek, bazıları orkide olacak kucakta sevilecek... Ama hepsi ''Çiçek'' olarak kalacaklar...

    Tüm ''Çiçeklerin'' Kadınlar Günü kutlu olsun ve evrendeki tüm kadınlar en azından bugün huzur bulsun... Bugün için dileğim ve umudum budur...

Women On Earth

Toplumsal Şiddet

2011-03-02T12:39:00.000-08:00

İstatistikler ne gösterirse göstersin, toplum ibresi hep şiddeti işaret etmekte. Açtığımız her kanalda, okuduğumuz her gazetede bir cinnet haberi, bir töre cinayeti, kadına yönelik şiddet ve çocuk istismarı söz konusu. Haberleri izliyor ve televizyon karşısında donuyorum her seferinde. Biz ne hale geldik böyle diyorum… Şiddet sever, hoşgörüsüz ve pervasız olduk sanki yıllar geçtikçe. Kimileri hayat koşulları bizi bu hale getirdi diyor, kimisi de eğitimsizlikten. Herkesin kendine göre bir fikri var; olmalı da. Demokrasi her vatandaşa konuşma hakkı veriyorsa eğer, herkes konuşmalı ve düşüncesini belirtmeli. Eğer söz konusu toplumsal yapıysa, burada birçok sesin, görüşün olması gerekir.

Toplum söz konusuysa eğer, bunu bir matematik denklemine dönüştüremeyiz. Toplum çoklu etkenlerle donatılmış canlı bir yapıdır ve bu etkenler bir sonuca bağlanamaz. Toplumsal yapıyı oluşturan kurumlarda meydana gelen herhangi bir aksanlık, öbürünü de etkiler. Öyleyse nasıl çıkıp da ‘’ Sebep sadece şudur!’’ denilebilir? Yanlış da toplumu tekilleştirmekten, onu anlayamamaktan doğmuyor mu zaten? İçinde yaşadığımız aile de dahi her birey kendi düşüncesine sahipse ve zıt görüşleri savunuyorsa her biri, nasıl toplumsal yapının homojen olmasından bahsedilebilir? Toplum sadece ekonomistin, tarihçinin, psikologun ya da yazarın bakış açısıyla tanımlamaz. Pozitif ve normatif bilimlerin hepsinin temelinde insan yatar ve her biri insanı kendi disiplini içerisinde inceler. Heterojen bir yapıya tekli yaklaşım söz konusu olamaz, olsa da bu geçersiz kılınmalıdır. Elbette bir açık verir bir yerinden, tam oturmaz kapak zaten. Toplumsal şiddetin temelinde de bu iğretiliğin yarattığı nedenler yatar aslında.

İdeal toplum modelinden uzaklaşıldıkça toplumda aksamalar meydana gelmeye başlar. Her bir aksaklık da insanoğluna zarar olarak geri döner. Bugün biz hala töre cinayetinden bahsedebiliyorsak, hala kızlar aileleri tarafından çocuk yaşta evlendirilebiliyorlarsa, çocuk istismarcıları kol geziyorsa sokaklarda toplum bir düşüş yaşıyor demektir. Farkına varılmayan her delikten sızmaya başlar suçlar ve kuşatmaya başlarlar her şeyden bihaber toplumu. Bugün yaşanılan toplumsal sorunlardan biri olan şiddet ise bu suçlardan sadece bir tanesidir. Sokaklarda, evlerde ve ortak alanlarda yaşanan bu sorunun temel sebeplerine inmemiz istense bizden, yaşanan beyin fırtınasına şaşar kalırsınız.

Eğitimle başlar her şey ve ölene kadar süren toplumsallaşma sürecinde de doğumumuzdan itibaren çok büyük rol oynar. Eğitim alanında yaşanan sıkıntılar, okulların eksikliği, öğretmenlerin ilgisizliği ve eğitim sisteminin yetersizliği birleştiğinde ortaya eğitim temeli sağlam olmayan bir nüfus çıkar. Eğitim ailede başlar derler. Bu doğrudur. Peki, ya aile de eğitimden yoksun bırakılmışsa? Çocuk bu temeli nereden alacak? Kendi kurallarını kendi koyan ve orman yasalarının geçerli olduğu, mahalle baskısının hakim olduğu bir toplumda büyüyerek birey olma yolunda ilerleyecek olan çocuk, nasıl olacak da insanı insan yapan değerleri, örfü, adeti ve normları öğrenecek? Eğitimin yadsınamaz ölçüde bir önemi var ve toplumsal buhranların temelinde yatan nedenlerden biri de maalesef hala eğitim. Maalesef diyorum; çünkü hala 21. Yüzyılda eğitim sorunlarından bahsetmek ayıp geliyor bana…

Aile faktörünün payı nedir peki burada? Bireyin sosyalleşme süreci ailede başlar ve birey reşit olana dek aile koruması altındadır. Ailede yaşanan her sorun bireyi doğrudan ve derin bir şekilde etkiler, hayatını önemli ölçüde şekillendirir. Farklı toplumsal tabakalardan gelen çocuklar arasında bir araştırma yapıldığını varsayalım. Çocukların sofrada yemek yeme alışkanlıklarından, oturup kalkışlarına; düşünce yapılarından, hayallerine kadar çoğu şey taban tabana zıt çıkacak ve içinde yaşadıkları aileden görgü kurallarından tutun da, tuttukları futbol takımından siyasi görüşlerine kadar aralarında büyük farklılıklar olduğu görülecektir. Aile içi şiddete maruz kalan küçük bireylerin ise hemen ayrımına varılabilir. Şiddet şiddeti doğurur ve hızlı bir şekilde yayılır.

Ekonomik koşulların insanların üzerinde yarattığı psikolojik ve sosyolojik baskıdan söz etmek gerekirse, yaşanan olaylara bir göz atmak yeterlidir. Genelde şiddete maruz kalan ve şiddet uygulayan bireylerin geldiği toplumsal çevrelerin gelir seviyesi bellidir. Burada amacım kesinlikle o çevrelerden gelen bireyleri aşağılamak değil, toplumsal gerçekliklere parmak basmaktır. Ekonomik nedenlerin insana yaptırabileceği şeyler gerçekten de korkunç. Yüz TL için komşusunu öldüreni de var, uçurumdan atlayanı da. Her örneklem mevcut toplumumuzda ne yazık ki. Para yaşam için en önemli araçlardan biri ve yok saymak imkansız olduğuna göre ekonomik nedenlerden doğan toplumsal sorunları yok etmek de, ekonomik koşullar düzeltilmedikçe imkansızdır.

Gelelim içinde yaşadığımız yüzyıla ve getirdikleri kadar götürdüklerine. Teknolojinin yaşamımıza girmesiyle daha bir asosyal olduk sanki, attık üstümüzden hoşgörü maskesini bir anda. Ahkam kesmeler başladı, bir ayarsızlık hepimizde. Umurumuzda mı kim kırılmış, kim ne demiş? Sevecenlikten adım adım uzaklaştıkça, sıyrıldıkça iyilik pelerininden, başladık kötülüklerin kölesi olmaya. Şiddet ise bu kötülüklerin bir parçası, hem de büyük… Erdemlerimizi yitirdikçe daha bir taşlaştık, başkalaştık toplum olarak. Kolay sinirlenir olduk, bahaneler yarattık saldırmak için öfkeden çakmak çakmak gözlerle.

Tüm bu etkenler birleştiğinde ise ortaya deforme olmuş bir toplum çıkıyor elbette. Bir yarısı eksik, ayağa kalkmaya çalışan. Kangrenli bir kol gibi, kol dipten kesilmedikçe hasta kurtarılamaz hani… Ama bu toplum, insan vücudu değil ki! Keselim desen neresinden başlayabilirsin? Hangi bir yerini kesip atsan kurtulur ölümden toplum?

Peki, biz birey olarak kendimize dönüp şöyle bir baktığımızda toplumsal şiddet adına, her kem göze kötü söze karşı cellat kesilen dilimiz, toplumsal şiddet karşısında ne işe yarıyor?

Libya Devrimine Çeyrek Kala

2011-02-23T12:36:00.001-08:00

ORTADOĞU’DA son zamanlarda birbiri ardına yaşanan siyasi kaoslara geçtiğimiz günlerde bir yenisi eklendi. Kaddafi'nin ülkesi olarak da bilinen Libya. Tunus ile başlayıp aynı topografyadaki Mısır'ı vuran siyasi krizlerle dünya son bir aydır gözünü Ortadoğu’ya dikmiş durumda. Libya'da yaşanan kanlı olaylar ve Kaddafi'nin'nankör' olarak adlandırdığı siviller, Kaddafi'nin Çad'dan ithal (!) ettiği askerler tarafından katledilmekte. Kaddafi gayet sakin bir şekilde basın açıklamaları yapıp, kaçmayacağını söylüyor. Bir açıklamasında dile getirdiği sözler ise hayli düşündürücü: “Kaddafi devrimdir, direniştir, Libya'dır.” Oldukça narsist ve egoist bir yaklaşım içerisinde bulunan Kaddafi'nin ülkede tek adam olma yolundaki hırsı devam etmekte ki, kendi halkına dahi bir damla merhamet göstermemekte. Bingazi'de ise, sokağa dökülüp çoktan galeyana gelmiş halk ise geri çekileceğe benzemiyor. Onlar da aynı şekilde Çadlı askerlere saldırmakta. Son birkaç günde yaşanan gelişmeler bunlar. Peki, Libya nasıl ve neden bu hale geldi? Hikayeyi baştan anlatma zamanıdır.

Yıl 1930. İtalyan işgali tüm Libya'ya yayılmış durumda. Ortadoğu'nun en çok bedel ödeyen, hatta bunu bizzat bedeniyle ödeyen toplumu olan Libya'da İtalyan katliamı başlar. Nüfusun neredeyse %30'u yok olur ve İtalyan faşizmi ülkede kol gezer. 1952'de bağımsızlığına kavuşan ilk Afrika ülkesi Libya'da bir krallık devri başlar. 1969 yılında ise Kaddafi tarafından krallık devriliyor ve yönetimi Kaddafi önderliğindeki Libya Arap Sosyalist Cemahiriyesi ele alıyor. Cemahiriye ise Cumhuriyet ve cemaat arası tuhaf bir karışım. Kitlelerin devrimi anlamına geliyor. Herhalde dünyada uygulandığı tek ülke Libya olmalı! Bunu da Kaddafi'nin uçuk hayallerine bağlayabiliriz. Zira kendisi Libya'ya 10 milyon turist getireceğini iddia edip, 10 bin turisti zor görmüştü!Kaddafi'nin ilk işi tüm partileri kapatmak olmuştur. Çünkü kendisi partilerin, tiranlığa yol açabileceğini düşünmüştür. Sanki kendi monarşik yönetiminin yanında tiranlık büyük bir ayıpmışçasına!

Ülkeye halk kapitalizmini (!) getireceğini söyleyen Kaddafi ülkedeki tüm özel gazeteleri kapatır. Ülkenin büyük gelir kaynağı olan petrolü yandaşlarına dağıtıyor ve kendisini desteklemeyenleri petrolden mahrum bırakarak cezalandırıyor. Bugün nüfusu 7 milyon olan Libya'da halk aylık 90 TL gibi bir gelirle hayatını idame ettirmeye çalışıyor. İşsiz, aç ve umutları kalmamış potansiyel bir gençlik, Mısır ve Tunus'tan cesaret alarak neler yapmaz? Bugün gördüklerimiz 40 yılı aşkı bir süredir Kaddafi'nin liderliğindeki Libya'nın birer yansımalarıdır. Bugün, hala oralarda ayda 90 TL ile geçinmeye çalışan insanlar varsa, komşularınız ayaklanmışsa, lideriniz her zamankinden daha acımasızsa yapacak daha iyi neyiniz olabilir isyan etmekten başka?

Dünyada durum ne? Her zamanki gibi 'popcorn' kuşağı dönmekte televizyonlarda. Tepkisiz ve ilgisiz bir şekilde insanlar sadece olacakları izliyorlar. Tıpkı Kosova'yı, Çeçenistan'ı izledikleri gibi. Bana dokunmayan bin yaşasın anlayışı Libya içinde sürüyor! Kan dökülüyor ve Libya bunun bedelini çok ağır ve adaletsiz bir şekilde ödüyor! BM her zamanki gibi diplomatik açıklamalar peşinde. Halkın davayı kazanmaya ihtiyacı var, kuru lafa değil! Bu insanlar yıllardır vaatle, yalan ve dolanla zaten uyutulmakta. Daha fazlasına ihtiyaç yok. Barışın kısa zamanda Libya'ya da bir uğramasını, işi gücü yoksa eğer vaziyete bir göz atmasını dileyerek yazımı Anggun'dan “World” ile kederden dibe vurmuş bir halde bitiriyorum...

Oh world, naked and bruised,

Oh world, got so much to lose,

Oh world, tired and used,

Oh world, please tell me

What on earth is going on?

Subjektif Tarih Dersleri

2011-02-14T19:15:00.001-08:00

Okuldaki tarih dersleri benim için çoğu zaman işkenceye dönüşmüştür. Hoca elinde kırbacıyla dövüyor sanki her birimizi eğer ateşli ve tarihe yakışır bir biçimde dinlemezsek… Belli etmezsek onayladığımızı. Ağır sözleri ve şaşkın bakışları oluyor çoğu zaman, bir öğrenci karşı çıktığında ya da itiraz etmek istediğinde herhangi bir şeye. Taraflı ve çarpıtılmış, doğruluğuyla oynanmış bir tarihe maruz kalıyoruz okullarda milli kimliğe halel getirmemek adına. Tarih kitaplarıyla bir türlü yıldızı barışmamış biri olarak tarih derslerini de sevemedim ben. Neden mi? İnsani değerleri ayakları altına alan ve toplumdan çok kişileri yücelten Osmanlı zihniyeti kanıma dokunduğu için.

Tarihin karanlık yönleri balçıkla sıvandığı, ihtişam akan taraflarının ise asırlardır bal börek olarak bize yutturulduğu gerçeği içime sinmediği için. Einstein’ın izafiyet teorisinin bile Quantum tarafından yıkıldığı bu yüzyılda, kim mutlak doğrunun varlığından söz edebilir ki? Kim diyebilir ki yüzde yüz doğru bir bilgiyi bize? Muğlak meseleler dururken kenarda köşede, nedir bu tarihe olan övgü eleştirel bakmak yerine? Kusurları olmayan bir toplum imkanlı bir şey midir ki biz sütten çıkmış ak kaşık olduk birdenbire? Biz dediğime bakmayın, öfkem sahibini bulacak birazdan kalemimle. Kılıç yerine kalemimin keskinliğine sığınacağım.

Tarihe olan öfkem onun insani duygulara uzak kalmasıdır ilk olarak. Tarih insanlar sayesinde yazılmıştır ve nesilden nesile aktarılmıştır. İnsanlık olmasaydı eğer yazacak ne kalırdı geriye? Tarih bilimi insanlıkla alakalı bilim dallarından biri ve ne yazık ki bu tanıma uyduğu pek görülmemiştir. İnsan temasının soyutlanarak aktarıldığı kuru tarih kitaplarıyla başımın dertte olmasının sebebi budur. İçinde insanı aradım ben, fakat muvaffak olamadım ne yazık ki. Savaşlar vardı, unvanlar, zaferler ve galibiyetler. İnsanı aradım, yok efendim. Bulamadım. Özelikle biri oradan o sözcüğü çıkarmış gibi duruyordu okuduğum tüm subjektif tarih kitapları. Kendilerini subjektif olarak anma nedenim, kendilerinin insan gerçekliğini göz ardı ederek objektif yasalara baştan karşı gelmeleridir. Hümanizmayı elinin tersiyle iterek tahta zaferi, şanı, savaşı oturtan bir tarihin gelecek nesillere katkısı nedir acaba? Hep merak etmişimdir.

Ne bekler acaba hocalar bize kanlı savaşlar, ayaklanmalar ve katliamlar anlatırken? Elimize kılıcı alıp ‘’Allah Allah’’ nidalarıyla sefere gitmemizi mi? Burada verilen mesaj ‘’Bakınız biz kanla, kılıçla toprak ‘’gasp’’ aman pardon fethettik!’’ midir? ‘’Biz tarihi eserleri ibadethaneye çevirdik, buyurun içinde ibadet edin!’’ mi peki? ‘’Biz halkı vergilerle soyduk, yok yok vergi topladık!’’ mıdır? Ne beklerler acaba çocuk beyinlerden bunlar anlatıldığında?

Çok soru soran ve sorgulayan bir öğrenci olduğum için, çok hocanın asabını bozup tokat bile yemişliğim vardır. Anneme de diyemezdim, eti senin kemiği benim kanunu yüzünden. Araştırmanın önemini kavrayıp kitaplara sarıldım. Minik bir kitap kurduydum kozanın içinde. Körü körüne ilerlerdim rehberden yoksun. İyi ki kimse bana kozadan nasıl çıkacağımı öğretmemiş! Özellikle de tarih söz konusu olduğuna kendimle gurur duymadan edemiyorum. Ohh olsun diyor içimdeki hümanist, sen olmadın onlardan.

Tarihin yarattığı önyargılardan bıkıp usanmış bir birey olarak, tarihle aramın bozuk olması doğaldır. Bir diğer neden de ‘’düşman’’ sözcüğünün çocukluğumuzdan itibaren içimize işle(til)mesidir. Biz çevresi düşmanlarla sarılı Türkiye cennetinin, onu korumakla mükellef fedaileriyiz onlara göre. Onlar kim? Tarih kitapları, aile bireyleri. ‘’Düşmanı denize döktük!’’, ‘’Domuzdan post, gavurdan dost olmaz’’, ‘’kafir’’ gibi söylemlerle büyütüldük dostluk ninnileri yerine. Eğer o ülkelerde de eleştirdiğim tarzda bir tarih anlatımı söz konusuysa, eleştirim ayrıca onlaradır da. Ayrım yapmamak gerek böyle konularda. Hiç unutmam, bir gün anneme sormuştum: ‘’Anne, biz Türkler dışındaki herkes çok mu kötüdür? Bir iyi biz miyiz?’’ Annem iyi bir Türk vatandaşı olarak tarihi kolladı elbette. Sinir olmuştum gerçekten de. İnanmıyorum dedim o gün, kendim keşfedeceğim! İyi ki beni o gün sinir ettin anne. Böylece bana gerçeğin yolunu açtın.

Biz bize aktarılanları gelecek nesillere iletmekle görevli Türk gençliğiyiz. Konuşmayız yeri gelmedikçe, lal olur diller tarih dendiğinde. Bozsak şu suskunluğu, atsak üstümüzden şu rehaveti de br araştırsak? Ne kaybederiz bir Türk olarak? Türk dediğin mert olmaz mı? Mertlik doğruluk gerektirir, o zaman amacımız doğrunun kendisi olmalı bizim. Tarih sandığını açıp içinden eskimiş bilgileri ayıklayıp atsak artık diyorum. Düşmanlık tohumlarının dibine kibrit suyunu döküp, dostluk fidanları eksek yerine?

Zaman doğruların güneşe çıkmak için çoktan yol aldığı zamandır. Zaman bizim zamanımız. Geçmişin perdesini indirip, geleceği aydınlatmanın zamanı…

Barış, Bu Kez Burma İçin!

2011-01-20T14:08:00.000-08:00

BURMA nam-ı diğer Myanmar adlı Güneydoğu Asya ülkesiyle haşır neşir olmamın uzak bir geçmişi vardır. Daha çocukken elime aldığım dünya atlaslarından bilirim uzaklarda bir yerlerde Burma adında kendi halinde bir ülke olduğunu. Büyüdükçe ilgimin doğuya yönelmesi ve Güneydoğu Asya'nın o kendine has havasının beni çekmesi bu bölgeye ayrı bir önem vermeme sebep oldu diyebiliriz. Okuduğum kitaplar ve Budist dünyanın açtığı yeni ve sıra dışı kapıları bırakırsak eğer bir kenara, elimizde sadece Güneydoğu Asya'nın gerçek sorunları ve yaşanan politik oyunlar, politikacıların halk üzerindeki ezici üstünlüğü ve demokrasi arayışındaki cahil bırakılmış toplumlar kalır. Burma böyle hayatların küçük bir özetidir.

50 milyon nüfusuyla Tayland, Bangladeş ve Laos arasında kalmış, fakat kendinden ödün vermemiş ender Güneydoğu Asya ülkelerinden biri olan Burma'nın son çeyrek yüzyılda yaşadığı askeri darbelerin ve militarist rejimin yarattığı kaosların haddi hesabı yok. Askeri yönetimin altında halkın inim inim inlediği bir dönemdeAung San Suu Kyi adındaki o müthiş kadının (kendisi idollerimden biridir) ortaya çıkışıyla Burma nefes alacağını sanmış ve oyların büyük çoğunluğunu Aung San'a vererek onu Başbakan yapmıştır. Ne yazık ki Aung San'ın askeri yönetim tarafından ev hapsine alındı ve yaklaşık 20 gözaltında tutuldu. Geçtiğimiz aylarda özgürlüğüne kavuşan Aung San'ın şu an Burma için ne yapacağı ve militaristlerin onun geleceğiyle ilgili alacağı karar henüz tam olarak Batılı kaynaklar tarafından da bilinmemekte. Ülkedeki basına sansür uygulaması ve yabancı gazetecilerin ülke giriş çıkışlarının çok zor olması da bunda büyük bir etken. (Bkz: http://aynalar91.blogspot.com/2010/11/aung-san-suu-kyi-sonunda-serbest.html).

Buna rağmen bir grup Norveçli gazeteci ve Burmalı gönüllünün katkılarıyla hazırlanmış, dünyaya Burma'nın sesini duyurmak için ve“Barış” adına çekilen 'Burma VJ'* belgeselini tek başına büyük bir kaynak olarak alabiliriz. İzlerken gözyaşlarıma hakim olmakta zorluk çektiğimi ve barışın ne kadar kuvvetli bir etmen olarak insanları 7'den 70'e bir araya topladığını görmenin verdiği o evrensel coşkuyu benim burada kelimelerle vermem gerçekten de çok zor. Halkın Budist rahiplerle verdiği toplumsal mücadeleyi ve Aung San'ın evinin önünde yaptıkları gösterileri izlemek oldukça çarpıcı bir deneyim. Hele bir de ülkeyle yakından ilgileniyorsanız ve orada sevdiğiniz bir arkadaşınız da varsa durum daha içler acısı hale geliyor. O belgeseli izlerken hissettiğim duyguların tümünü hayatım boyunca hiçbir zaman bu kadar yoğun yaşamadım: O kadar iddialıyım ki.

Beni en çok etkileyen şeyin ise o durumda bile Burma sakinlerinin söylediği marşın içinde evrensel barış mesajları olmasıydı. Kendilerinin barışın bir damlasına muhtaç oldukları o günlerde bile başkaları adına barış isteyebilmeleri o kadar asil ve farklı bir erdem ki insana şapka çıkarttırıyor. Sonrasında yaşanan polis şiddeti ve sonucunda ölen insanlar ise bu erdemi daha da yüceltip Burma'yı benim ve diğer izleyenlerin gözünde daha kutsal kılıyor. Yüce Burma'nın barışçıl insanlarının barış adına verdikleri mücadeleyi kayıt edip, Burma'nın sesini bizlere, yani dünyanın diğer kısmına duyurmak için gönüllülerin aldıkları riskler ve cesaret timsali çekimleri 'Burma VJ'yi bir belgeselden çok hayata dönüştürüyor ve siz o anda kalbinizin Burma için attığını hissediyorsunuz. Soluk kesen çarpıcı bir belgesel diyerek burada kelime bazında inceleyebildiğim'Burma VJ', Aung San'ın serbest bırakılmasından önce çekilmiş ve Norveç desteğiyle dünya kamuoyuna sunulmuş olduğu ve şu anda hazırlayan Burmalıların hapiste sorgulanacakları günü bekledikleri bilinmektedir.

Dünya büyük bir habitat ve bir yerindeki aksaklık bütün mekanizmayı etkiler. Bir yerde duyulan acı herkesi etkiler. Önce mevsimler isyan eder bu gidişe, sonra da kuşlar. Ama bir isyan vardır nihayetinde ve birileri ağladıkça biz sıcak yatağımızda bilinçsizce uyurken hep de var olacaktır. Burmalı rahiplerin dediği gibi:

May all beings living to the East,

All beings of the universe, be free!

Free from fear,

Free from distress,

Free from poverty,

May they have peace in their hearts!

Umutlar bu kez Burma için. Umudunu koruduğun sürece varsın Burma; birileri seni hatırlıyor.

Aung San Suu Kyi / Suddenly (A Burmese Song) - Mary Win (Original Music Video / Burma / Myanmar)

Afganistan'da İnsan Olmak

2010-12-28T02:13:00.000-08:00

AFGANİSTAN denen toprakların jeopolitik konumu ve siyasal sorunlarını bir kenara bırakırsak eğer, karşımıza çıkan sosyal sorunların varlığının akıl almaz boyutlarda olması, bugün bunları kaleme alma günüdür dedirtti. Coğrafyada yaşanan olumsuzluklar veTaliban sonrası rejimin hala varlığını sürdürmesi, Afganistan'ı 21. yüzyılın çok uzağında bir ülke yaptı hepimizin az çok bildiği gibi. Afganistan üzerine yazıp çizen her insanın da değinmeden asla geçemediği bu sosyal sorunları, belli kaynakları da ölçüt alarak aktarmaya çalışmak, bir Uluslararası Af Örgütü destekçisi ve insan hakları savunucusu olarak boynumun borcudur.

     Tarih sıkıcı gelir çoğu insana. Ama Afganistan gibi bir ülkenin“nereden-nereye” ikilemini göstermek için de aktarılması gereken bir kısa tarih döngüsü var elbette. Ben de “Dur, şunu kısa bir hikaye yapayım da, kimse sıkılmasın” bazında bir küçük olay örgüsü yaratıp, konuya hikayeyle girmek istedim. Işıklar kararsın lütfen!

“... Orta Asya'nın ücra bir köşesinde kendi halinde yaşayan Afganistan adında bir ülke varmış zamanında. Halk çok zengin değilmiş, ama kendi yağında kavruluyormuş da. Dönemin Sovyetler Birliği'nin gözü Afganistan'daymış, bunu duyan ABD hemen bölgeye damlamış! Bir savaş başlamış, sözde Afganistan'ı sosyalizmden korumak adına. Bombalar patlamış ülkenin dört bir yanında. Fetret devrinden yararlanan Taliban yönetimi ele geçirip kendi halkına eziyet etmeye başlamış. ABD ise El-Kaide harekatını bünyesinde barındırdığı iddiasıyla Afganistan'ı cezalandırmak istemiş. Amaç Rusya’yı bölgeden uzaklaştırıp, sosyalist dalganın içeriye sızmasını önlemekmiş tabii ki, ama savaştan bitkin düşmüş Afgan halkı kandırılmış. Koalisyon güçleri tarafından yönetilmeye başlamış Afgan toprakları bu kez de. Ama Taliban etkisi yok olmamış elbette. Kadınların özgürlükleri bir bir alınmış ellerinden, erkeklerinse onurları. Halk her şeyini kaybetmiş, ellerinde bir kuru canları kalmış 21. yüzyılın ilk çeyreğinde....”

    Işıklar açılsın tekrar... Afgan halkının bitmeyen çilesini anlatmak için somut örnekler ararken, elime kitap ve film gibi gerçekten etkileyici ve bilgilendirici materyaller geçti. İlk okuduğum ‘Çalınan Yüz’ romanında, onuru ve yaşam hakkı elinden alınan Afgan kadınının çektiği acılar ve gazeteci olmak isterken, eğitim hayatına Taliban tarafında son verilen bir genç kızın yaşadığı sancılı dönem anlatılır. Yazarın gerçek hayat hikayesi olan bu kitap, Fransa kadın hakları harekatını bu kez Afganistan için ateşlemiştir. Geleceğin gazetecisi olarak acaba Latifa'nın yerinde olsam ne yapardım diye düşünmeden edemedim... Kim benim elimden yazma, araştırma, konuşma hakkımı alabilir ki? Bir avuç cübbelinin eline bırakılmış sözde dini uygulamaların çarpıklığını çok iyi dile getiren Latifa'nın gerçek yaşam öyküsünden gerçekten etkilendiğimi söylemeden geçemezdim. Latifa ve onun gibi binlerce kızın hayalleri ellerinden alındı. Latifa kaçabilecek kadar şanslıydı ama ya diğerleri? Kırılan hayaller?

    ‘Kandahar’ filmine gelecek olursak durum yine parlak değil. Bir gazeteci kadın (ki meslektaşlarımı örnek alıyorum hep) yıllardır görmediği kardeşinin intihar edeceği haberini alıp Afganistan yollarına düşerse ne olur? Beyhude çabaları sonucunda Afgan halkının acıları bir kez daha gözler önüne seriliyor, bu kez kadın-erkek farkı gözetmeden hem de… Uzuvlarını kaybedip aylarca Kızılhaç çadırı önünde protez kol, bacak, el arayan insanlar, insanların doktora açlıktan gidip ilaç yerine ekmek alarak dönmeleri, kadınların o rezil burka denen çuvalları giymeleri ve ufacık çocukların eline kitap verilmesi gereken yerde birer imam haline getirilmeleri... Nefesinizi tutarak izleyeceğiniz ve Afgan türküleri hakkında fikir sahibi de olabileceğiniz muhteşem bir film...

    ‘Uçurtma Avcısı’ ve ‘Bin Muhteşem Güneş’ romanlarıyla hafızalarda yer etmiş olan Afgan asıllı ABD vatandaşı Khaled Hosseini’nin binlerce kilometre öteden vatanının özlemini çekmesi ve sosyal sorunlara olan hassasiyeti sebebiyle yazdığı birbirinden muhteşem okunası iki roman. Afgan sıcaklarını içinizde yaşarken, gerçeklerin hoyrat soğuğuyla kendinize gelip bir fırtına havasında okuyorsunuz ikisini de. Kadın olarak hassasiyetimi geçtim, insan olarak akıttığım o ılık gözyaşlarının birer dua haline gelip Afganistan üzerine yağması için nelerimi vermezdim ki... Küçük yaşta ailesini kaybedip, kendinden çok büyük bir adamla evlendirilen bir kızın nasıl kadın haline geldiğini ve yılların Afganistan'la onun üzerindeki acınası ve tamamıyla gerçek etkisini hissettiğiniz ‘Bin Muhteşem Güneş’, hayatınızın üzerinde bir kez daha düşünmeniz için bir şans diye düşünüyorum...

    İki yıl evvel ailemle izlediğim ve şu an adını maalesef hatırlamadığım, okumak isteyip de Taliban askerleri tarafından her seferinde engellenen 5 yaşındaki o küçük Afgan kızı unutamadığım için anmak istedim. Geçenlerde okuduğum bir yazıda kadınların artık ekmek için dilenmeye başladığını öğrendiğimde artık sabrımın sınırındaydım Afganistan konusunda. Dudaklarımı ısırdım ağlamamak için, ama dayanamadım. Oturdum ağladım, arkasından ağlanmamışlar için belki de. Güçlü olmak örneği denince aklıma Afgan insanının gelmesi tesadüf değildir; kavrayıştır. Bu insanlar gerçekten güçlü, sadece cesarete ihtiyaçları var ve ekmeğe...

    Hikayemi baştan okudum ve yıllar sonra çocuğuma ya da torunuma sonunu nasıl anlatacağımı düşündüm. “Afganistan halkı el ele verip Afganistan'ı kalkındırdı ve o topraklar da artık silah sesi yerine barış çanlarının sesi duyuldu, çocuklar hep güldü, kadınlar onurlarını geri aldılar... Afganlar sonsuza dek mutlu yaşadılar...” demeyi ne kadar da isterim yıllar sonra. Şimdi de isterim de, hayalperestliğin uç noktalarında gezinmek olur, hayal kırıklığına uğrarım diye korkarım.

    Umut insanıyım ben, varsın beni ütopya anlatmakla suçlasın diğerleri. Bir gün gelecek elbet, yaşamlar değişecek. Harabelerden, yıkıntılardan ve küllerinden doğacak insanlar. Anka kuşunun kanadında selamlayacaklar dünyayı ellerinde defne yapraklarıyla; Ütopyalar güzeldir!

Sağ-Sol Derken?

2010-12-21T08:41:00.001-08:00

Siyaset tartışma konusu olunca kendini oldukça gergin hisseden bir birey olarak, böyle alengirli bir konuya neden girdiğimi merak edenler için kısa bir açıklama yapmak da yarar vardır. Geçenlerde arkadaşın biriyle yaptığım sağ-sol uzantılı bir tartışma konusundan sonra, insanların beni anlamak konusunda sıkıntı içinde olduğunu gördüm. Yazdığım politik ve evrensel yazıları baz alırsak eğer, kendimi siyasetin neresinde gördüğüm aslında gayet açıktır. Bana göre politik yaklaşım nedir? Bakınız, nasıl olmalıdır demiyorum; bana göre nasıl diyorum. Tüm sıkıntı aradaki iletişim kopukluğu ve karşınızdaki muhatabınızın ateşli söylemleri yüzünden kaynaklanıyor olabilir, fakat siyaset konuşulurken nabzın kontrol edilmesi de gerekir. Belki de biz kendimizi yanlış ifade ediyoruzdur, ki ben bunu gerçekten hissettiğim için bir şeyler karalama ihtiyacı duydum.

İçinde yaşadığımız teoride yedi, pratikte altı kıt'adan ve 6 milyar insandan oluşan mavi gezegene dünya adı verilmiş ve yüzyıllardır içinde süregelen bir yaşam makinesi var. Bir tarafta çarklar dönerken, eskiyenler atılıp yerine yenileri koyuluyor. Bir çeşit doğal seleksiyon söz konusu, ve ben insan hayatını vahşi hayvanlardan hiç de farklı bulmuyorum. 21. yüzyıla genel olarak baktığımızda hepimiz öyle ya da böyle çarkın devir daim etmesi için yaşamaktayız. Acımasızlıksa eğer bu, evet gerçekten adı bu olabilir. Hepimiz çarktaki birer dişliyiz ve de birimiz eskidiğinde (ki adı ölümdür), yerine yenisi koyulur. Tamamen işlevselci yaklaşımdır bu. Neden bunu anlatıyorum öyleyse sorusuna verilecek cevap şudur: 21. yüzyılı en gerçek haliyle anlatmak için daha iyisi olamazdı. Ya da varsa gerçekten yazabilirsiniz; büyük bir saygıyla şapka çıkarırım.

Robinson Crusoe olmadığımıza göre ve zaten bakir bir ada da kalmadığı için ortalıkta, doğal seleksiyona bir şekilde malzeme olmuş evrenin (sözde!) en gelişmiş canlısı olan insanlarız. Doğa iyi ya da kötü olmaya önem vermez, ona göre sadece güç baki olandır. İngilizler buna ''survival of the fittest'' der, ürpertici ama gerçek. En uygun olanın hayatta kalması olarak dilimize kazandırabileceğimiz bu terim, işlerin nasıl yürüdüğünün bariz örneği. Peki neler yapıldı bu çarkı devirmek adına? Kanlı ihtilaller, darbeler, protestolar, manifestolar, kitaplar, örgütler, partiler... Düzeni sürdürmek adına da globalleşme, glokalleşme, kapital devrimler, savaşlar, katliamlar ve hepimizin bildiği şeyler...

Peki bize ne oldu? Oldum olası ''biz'' kavramı üzerinde durmuşumdur. Siyasi boyutunu bir kenara bırakarak, bu dünya için hala neler yapılabilir, adaletin neresinden kavramak gerek ki çark kurbanları azalsın derdindeyimdir. Protesto insanı değilimdir, anı kurtarmayı severim. Çözümler üretmeyi, gerçekten etkili olmayı. Fakat bunları yaparken antipatik olmamayı başarmayı da severim. İnsanı her şeyden çok severim. Hak hukuksa söz konusu, bir de haklıysam beni tank bile durduramaz. Yeter ki davamın gerçekliğine kalpten inanayım. Oradan demesi kolay, bir de pratikte gör diyenlere de bir çift lafım olur. Ben lafı değil, icraatı önemserim. Mesajım yerine ulaştıysa bir düşmanım daha olmuş demektir. Buna da sevinirim, çünkü bu benin doğru bir adım attığımı gösterir. Eleştirilmekten zerre kadar korkmam. Sadece politik konularda değil; hayatın içinde de öyleyimdir özelimi merak edenler için.

Benim derdim insandır, mekanımsa dünyanın kendisi. Coğrafyalarda geçen hayatlar, beni coğrafyanın kendisi kadar ilgilendirir. İnsan merkezli hümanizma çerçevesinde fikirlerini ve yolunu oluşturmuş, o yolda da emin adımlarla ilerleyen sıradan bir vatandaş, bir dünya vatandaşıyım. Ben herkesi insan olduktan sonra bağrıma basarım, hakkını da ararım. Voltaire'in dediği gibi: ''Fikirlerinizden nefret ediyorum, ama onları savunabilmeniz için hayatımı feda etmeye hazırım.'' İnsan olmanın temelinde ve bütün dinlerin özünde hoşgörü yatmaz mı zaten? İnsan saygı duymadıkça, dinlemedikçe kendine ne katabilir koca bir hiçten başka?

Hala Afganistan'da bir kadın açlıktan ağlayan bebeğini susturmak için dileniyorsa, Irak'ta bir bomba daha patlayıp bir hayatı mahvediyorsa, bugün basın özgürlüğü denen şeye zerre kadar riayet yoksa, Afrika'da her saat başı bir çocuk açlıktan ölüyor ve dünya nüfusunun neredeyse %40'ı günde 1 $'ın altında bir refah seviyesinde yaşıyorsa, insanlar fikri haklarına saygı duyulmadığı için içeri atılıyorsa, kadınlar hala ikinci sınıf insan muamelesi görüyorsa, hala 3. Dünya ülkesi kavramı varsa eğer biz neyin bölünmesini yaşıyoruz?

Sağ-sol derken mahvolan hayatların kendisi değil de neden örneklemler önemli politikada? Eğer aşırı sol deyip de fikirlere uymayan bir hayat yaşıyorsan ey sözde yoldaş, neresindesin sen hayatın? Bu zamana kadar ne yaptın? Kaç canlı kurtardın, kaç gözyaşı dindirdin? Protesto sonrası içtiğin biranın markasını, ayağındaki converse ayakkabıyı, izlediğin Holywood filmini görüp de kendi ironine gülmez misin sen?

Ey sözde Müslüman ve kapitalist kardeş; Selam'un Aleyküm. Sana uğramadan geçeceğimi mi sandın? İslam dersin, hoca olur talkım verirsin; üzüm salkımını önce sen yersin. Kurban kesersin, İslam dersin; etleri bir fukaraya dahi vermezsin. Söyle bakalım, sen hayatın neresindesin? İslam hoşgörü dini dersin, ırkçılığı, yobazlığı önce sen yaparsın. Paylaşım dersin, bir kuruma bağış yap desem cebine akrep girmiş gibi olursun. Sen kendi ironine gülmez misin?

Sağ-sol derken neleri harcadık bu hayatta, neleri göz ardı ettik düşünmez miyiz hiç? Anlamsız kavgaların insanı olmaktansa, neden herkes önce kendi kapısının önünü süpürmez? ''Lafım sözde kendilerine -ist takılı kavramlar yükleyenleredir; sürç-i lisan ettiysek affola.'' Neden barış çanlarının hayalini değil de, savaş sözünün hayalini yaşarız içten içe? Neden bomba sesi heyecanlandırır da bizi de, barış güvercinlerinin kanat çırpışı anlamsız ve sıradan gelir?

Sıradan bir insanım ben, sıradan bir hayata bir kayalığın üstünde oturup bakan. Ben gökyüzüne bakarım; ne zaman mavileşecek de uçurtmamı uçuracağım diye. Ne zaman ağlama sesinin yerini kahkahalar alacak, o zaman benim işim bitti deyip gözlerimi kapatacağım. O zamana dek, ben yine bu dünya için elimden geleni yapacağım. Gönüllülükse eğer, ben en önde giderim. Yardımım dokunacaksa, ben her şeyim. Eğer beyhude çabaların kızıysam eğer, ben hiçim. Bağımsız bir dünya vatandaşının, içten gelen sözleridir bunlar. Altında bir şey aramak anlamsız. Şimdiye kadarki hayatımı bu uğurda harcadıysam eğer, geri kalan ömrümü de bunun için harcamaya değer.

Sevgi ve barış için,

Bahanur