babe ang

9th National Youth Parliament happening this 2012!

2012-01-16T18:33:00.000-08:00

9th National Youth Parliament happening this 2012!
Watch out for more details coming out in the next few days!
Check out the latest updates on www.nyc.gov.ph!

Magkano ang trabaho mo, Writer?

2012-01-15T21:38:00.000-08:00

Dear Employer/Client,

Hindi ka agad mabibigyan ng presyo para sa trabahong pinagagawa mo. Kasi po napakaraming dapat i-consider. Nasa baba ang ilan lamang dito:

deadline (or amount of time ng pagtatrabaho)

hirap o dali ng output according to the writer's skills

purpose ng book (for commercial ba or what) kung commercial, magkano
ba ibebenta ang book, ilang kopya ba ang ilalabas? san ilalabas, sino
ba ang market?

kakayanan ng nagpapa ghost write na magbayad

copyright (sino ang magiging copyright owner)

amount of research

logistics (may kailangan bang interbyuhin etc? kailangan bang magtravel?)

danger/hazards (may war ba sa lugar kung san ka magre-research etc etc)

Kaya 'wag po kayong mainip kapag hindi agad makapagbigay ng presyo ang tinanong ninyong writer. Malamang ay nagsasagawa na siya nang paunang research tungkol sa ipapatrabaho ninyo. 'Wag din sana kayong maging kuripot. Nakakainsulto kapag tinatawaran ninyo ang presyong ibinibigay ng manunulat. Lalong-lalo na, kung sagad ang pagtawad ninyo.

Tulad ng sinabi ko, maraming ikino-consider kapag nagbibigay siya ng presyo.

Mahirap po ang pagsusulat. Kaya nga po ninyo ito ipinagagawa sa iba at sa pinagkakatiwalaan ninyo. Kaya nga maingat po kayong namimili ng manunulat para maging maganda ang output ninyo.

Ang intellectual work, bagama't di natin nakikita kung gaano karaming batya ng pawis ang tutulo para dito, ay work pa rin. May mga karapatan pa rin bilang worker ang taong hina-hire ninyo. Sana ay 'wag nating kalimutang respetuhin ang mga ito.

Kung may mga nais kang klaruhin, i-approach agad ang writer. Mas maganda rin kung sasabihin mong hindi mo kukunin ang kanyang serbisyo para naman may closure ang pag-aalok mo ng trabaho. Puwede ka ring humingi ng referral sa writer kasi siguradong may kakilala 'yan na maaari mong mahingian pa ng sari-sariling presyo para sa trabahong inaalok mo.

Thank you, ha? Thank you sa pagbasa nito.

Sincerely,
Bebang

Tagahawak ng Ari

2012-01-03T02:14:00.000-08:00

ni Beverly W. Siy para sa KAPIKULPI

May assignment ako sa opisina namin. Sa Filipinas Copyright Licensing Society o FILCOLS ako naglilingkod. Ako ang Executive Officer for Membership and Documentation. Ang assignment ko ay mag-recruit ng mga writer at publisher para sa aming organisasyon na itinatag para makatulong sa pagtatanggol ng mga copyright holder. Buong 2011 ay recruit ako nang recruit ng mga writer na nakikilala ko. Pati siyempre publishers. Sa pagtatapos ng taon ay higit sa tatlong daan ang naging total number ng aming members.

Pero hindi raw ito sapat kung ang pagbabatayan ay ang datos mula sa aming funder. Mayroon daw 70,000 rights holders o mga tagahawak ng ari sa Pilipinas. Ang tinutukoy na rights holders ay walang iba kundi ang mga may hawak ng copyright o karapatang-ari ng mga akda.

Beybing-beybi ang creative industries ng Pilipinas bagama’t noon pa man ay talentado na tayo sa larangan ng sining. Binubuo ng advertising, architecture, art, crafts, design, fashion, film, music, performing arts, publishing, R&D, software, toys and games, TV and radio, and video games ang creative industries. Hindi ito priority ng gobyerno kaya’t may kaliitan ang budget ng National Commission for Culture and the Arts at ng iba pang ahensiya ng gobyerno na may kinalaman sa paglikha.

Usapin ito ng numbers. Kung alam lang ng gobyerno kung gaano kalaki ang kita na naipapasok ng nabanggit na industriya sa pitaka ng bansa at kung gaano karami ang trabahong nage-generate nito, siguradong gagawin itong isa sa mga priority. Hindi na kailangan ng matinding training, likas na malikhain ang mga Pinoy. At di nagpapahuli ang mga dalubhasa natin sa sining. Hindi ako maglilista ng kahit anong pangalan. Google lang, lalabas na silang lahat.

Speaking of numbers, saan nakuha ang detalyeng may 70,000 na rights holders sa bansa? Anong study ang nagpapatunay nito? Sino ang nag-conduct ng study? Kailan ginawa ang study? Paano ginawa?

Kung outsider ang gumawa ng study, hindi ito kasing-accurate ng gawa ng sa insider. Kung galing sa publishing industry ang gumawa ng study, hindi kaya puro writers at publishers lang ang kabilang sa 70,000? Kung visual artists naman, hindi kaya puro visual artists lang ang kabilang doon? Anong taon ginawa ang study? Last year? Five years ago? Ten years ago? Hindi kaya nagbago na ang number ng rights holders kung luma na ang study? Paano ito ginawa? Sinuyod ba ang mga university at binilang kung ilan ang writers na kupkop nito? Sinuyod ba ang mga writers’ and publishers’ organization? Kakaunti ito, kung ito ang pagbabatayan. Sumangguni ba sa National Book Development Board? Ngunit kakaunti ang kanilang registrants. Para sa 2011, wala pang isandaan ang kanilang registrant na manunulat. Sumangguni ba sa copyright registration list ng National Library of the Philippines? Kung oo, hindi ito accurate. Hindi naman requirement ang magpa-copyright registration. At isa pa, kahit hindi pa published ang isang akda ay puwedeng makapagpa-copyright registration. Ang sakop ng FILCOLS, ang sakop ng mandate namin ay iyon lamang mga published work. Kaya ano ang kahulugan ng rights holders sa datos na mula sa foreign funder? Rights holders ba na may published work na o rights holders na nagpa-copyright registration pero unpublished pa ang akda?

Marami akong tanong dahil walang mapagbasehan ng numbers o statistics tungkol sa aspect na ito sa creative industries. Pinaka-basic na datos pa lang ang kailangan ng mga gustong kumilos para sa industriyang ito, wala nang matagpuan, paano pa kaya ang mga komplikadong datos?

Gaano nga ba karami ang mga manlilikha ng ating bansa? At kapag natukoy kung ilan at kung sino-sino sila, malalaman natin kung ano-ano at gaano karami ang kanilang mga likha. Malalaman din kung gaano kaaktibo ang industriyang ito at kung gaano ito ka-significant sa ekonomiya natin. Kapag nalaman natin kung gaano ito ka-significant, makakagawa tayo ng hakbang para mas mapatatag pa ito. Makakagawa ng mga paraan para mas mapasigla pa ito at para makapanghikayat pa ng mas maraming tao na pumasok sa industriyang ito. Kapag masigla ito, mas malaki ang kita lalo na ng gobyerno. Definitely everybody happy. Unang-una na ako.

Haha. Makasarili pala!

Kung may tanong, mungkahi o komento, mag-email kay beverlysiy@gmail.com.

Once upon a Panty ni Vins Miranda

2011-12-22T18:30:00.000-08:00

“Labhan mo. Tubig lang. Wag kang gagamit ng sabon.
Kusot-kusot lang. Tapos ipunas mo sa mukha mo ‘yang panty.
Tapos sabihin mo, sana maging singkinis ng perlas ang mukha ko.
Ulit-ulitin mo. Habang ipinupunas mo sa mukha mo ang panty.”

- IT’S A MENS WORLD ni Bebang Siy

Isang gabi, buwan ng Enero, noong una akong datnan. Grade 4 pa lang ako nun. Sinabihan ako ng kasambahay namin na ipunas ko sa mukha ko ‘yung panty ko. Ganun daw talaga. Para nga raw maging makinis ang balat ko. Ipinunas ko nga sa mukha ko ‘yung panty. Pero may pero.

Nilagyan ko muna ng Safeguard at saka ko kinusot at binanlawan ng tubig 'yung panty ko. (Kaya pala walang epekto.)

“Dalaga ka na, Van!” sabi pa ni Ate Emily. Kumuha siya ng napkin sa tindahan namin. Those Days. ‘Yon ang unang-una kong napkin. Those days nga naman. Apir kung alam mo ang brand na 'yun!

Bigla akong kinabahan sa pagdadalaga. Parang ayoko yata.

At noong sumunod na araw sa eskuwelahan, naglaro sa isip ko kung sinu-sino sa mga kaklase ko ang “nadatnan” na rin. Grade 6 na ako nung tila mga kabuteng nagsulputan ang pimples ko. Unti-unti ko na ring naiintindihan na ganoon talaga kapag "nagdadalaga." Kaso, kahit na masaya nga ‘yung tatangkad ka (oo, tumangkad naman ako hindi lang halata) at magsusuot ka na ng bra (ang init kasi ng sando), pakiramdam ko noon, unfair pa rin kasi buwan-buwan dumarating 'yung "dalaw." E 'yung sa mga lalaki, one time-big time lang!

Anak ng tumitiling kamote at dinidismenoriyang kawali.

Ang dami ko pang naalala tungkol sa kabataan ko dahil sa libro ni Bebang Siy na “It’s a Mens World.” Extra-special pa ang kopya ko ng libro dahil ibinigay 'yon sa akin ng kapatid kong si Neil. Binasa ko agad, bago ako matulog. Alas-dos ng madaling araw na ako natapos. Para akong ewan, tawa ako nang tawa habang nagbabasa.

Nagnakaw din kasi ako nung 5 years old ako sa Pamilihang Bayan ng Project 4 sa Quezon City. Siyempre, ibinalik ng Mommy ko ‘yung kinuha kong indian mango. Nagulat na lang siya dahil kinagatan ko na pala!

Naiyak din ako habang binabasa ‘yung “Ang Aking Uncle Boy” lalo na ang kuwentong pambata tungkol sa mga seaman. Paborito ko rin ‘yung “BFF x2.” Halos lahat naman kasi tayo, may itinuring na best friend.

May kung ilang beses na namuo-tumulo-umurong ang mga luha ko dahil sa mga kuwento niya. Parang nakikipag-usap ka lang sa isang kaibigan, isang kaibigang masaya kasama, ‘yung maraming maipapasa sa ‘yo na aral sa buhay at kalokohan. Isang kaibigang hindi nauubusan ng kuwento!

Sigurado ako na kapag nabasa mo ang libro, hahanga ka rin sa tapang ni Bebang sa pagbabahagi ng kaniyang buhay, ng kaniyang sarili. Mayroong mga sandaling matitigilan ka. Grabe pala ‘yung pinagdaanan niya.

At mapapaisip ka rin. Mapapansin mong malayo na rin pala ang nilakbay mo. Na kahit pala tahimik ka lang sa mga pinagdaanan mo, may ibang tao na makakaintindi sa 'yo kasi pinagdaanan din pala nila 'yon.

Tunay ngang madugo ang buhay. Minsan, nakakatawa na nakakaiyak na ‘yung sakit. Pero marami rin namang dahilan para magpatuloy at maging masaya, diba? Ang totoo, ikaw ang gagawa ng sarili mong happy ending.

Tama si Bebang Siy. It’s a mens world talaga.

(Nakilala ko sa Linangan sa Imahen, Retorika, at Anyo o LIRA si Bebang Siy. Minsan, naitanong ko sa kanya kung ano nga ba ang dapat na isulat ng isang manunulat. Heto ang kaniyang naging sagot: ang dapat isulat ng isang manunulat ay yung nagpapasaya sa kanya, nagpapalungkot, bumabagabag at tumatakot. Maraming salamat, Ms. Bebang. Aabangan namin ang susunod mo pang mga libro! :) - vins)

Ang rebyu na ito ay ipinost dito nang may pahintulot ni Bb. Vins Miranda. Puntahan ang tawambuhay.blogspot.com para lalo siyang makilala.

2012, yey!

2011-12-21T22:49:00.000-08:00

Sana ay maging mabunga ang 2012 natin!

PS --Ang larawan ay gawa ko sa pamamagitan ng Paint. Yes, copyrighted 'yan!!! Magpaalam lang sa akin para magamit nang libre ang larawan. Email na: beverlysiy@gmail.com.

Our Top 10 books for 2011

2011-12-18T19:50:00.000-08:00

By: Ruel S. De Vera
Philippine Daily Inquirer
1:24 am | Monday, December 19th, 2011

In alphabetical order:

“Ambition Destiny Victory: Stories from a Presidential Election” by Chay F. Hofileña and Miriam Grace A. Go (Cacho Publishing House)

“Steve Jobs” by Walter Isaacson (Simon & Schuster)

“In the Garden of the Beasts: Love, Terror, and an American Family in Hitler’s Berlin” by Erik Larson (Crown Publishers)

“A Dance with Dragons: A Song of Ice and Fire Book Five” by George R.R. Martin (Bantam)

“The Night Circus” by Erin Morgenstern (Doubleday) may be the year’s single most magical book.

“Supergods: What Masked Vigilantes, Miraculous Mutants, and a Sun God from Smallville Can Teach Us about Being Human” by Grant Morrison (Spiegel & Grau)

“Lumayo Ka nga sa Akin” by Bob Ong (Visual Print Enterprises)

“Before Ever After: A Novel” by Samantha Sotto (Crown)

“Trese Vol. 4: Last Seen After Midnight” by Budjette Tan and Kajo Baldisimo (Visprint)

AND....

“It’s a Mens World” by Bebang Siy (Anvil Publishing)

A sensationally refreshing voice, Bebang Siy brings outrageous observation and pitch-perfect timing to this smile-inducing yet poignant collection of writing about pretty much everything in her life. In friendly Filipino, she’s also fearless (writing about sexuality and trauma) and funny (writing about pretty much everything else). There, too, are poignant memories of growing up lower-middle-class, all of it draped with Bebang’s distinctive wit and capacity for wonderment.

Para po sa buong artikulo, narito ang link:

http://lifestyle.inquirer.net/28003/our-top-10-books-for-2011

Maraming salamat po sa lahat ng sumuporta. Maraming salamat din po kay Sir Ruey de Vera!

Paano makatulong sa mga nasalanta ng Sendong

2011-12-18T19:01:00.000-08:00

Ito po ay mula sa blog na ito: http://janeuymatiao.com/2011/12/17/how-to-help-victims-of-tropical-storm-sendong/#comment-3401

(nagpaalam po ako sa pagrerepost)

I am creating this post for you, my dear readers, wherever in the world you are. If your heart is touched by some of these pictures, there are many ways you can donate, either in cash (PayPal included) or kind.

Please note that I will try to list as many as I can. I have been listing based on posts in social networking sites, some news sites, government agencies, etc. If I miss some, please leave me a comment at the bottom so I can add to this list.

LAST UPDATE – DEC. 18, 2011 (11:42 PM)

URGENT NEEDS

Blankets
Bottled water (VERY URGENT!)
Canned goods
Clothes
Diapers
Food
Gauze
Hydrogen peroxide
Mats (banig)
Medicines
Milk
Off lotion
Rice
Toothbrushes
Towels
Utensils

DROP-OFF POINTS

Ateneo School of Government and Kaya Natin! - will accept donations from Dec. 19-21 only, 10am to 10pm. Clothes, blankets, ready-to-eat food, toiletries and bottled water accepted. Bring to Fr. Ortiz Hall, Social Development Complex, Ateneo, QC.

Bigby’s – branches in Megamall, Ayala Cebu, SM City Cebu Northwing, Abreeza Davao, SM City Davao, SM City Bacolod, Limketkai Center, SM City Cagayan de Oro, Robinson’s Place General Santos

DSWD Field Office NCR: San Rafael St., Legarda, Manila

DSWD Field Office IV-A: Alabang-Zapote Road, Alabang, Muntinlupa City 1770
Tel. No.: (02) 807-4140 Fax No.: (02) 807-1518
Contact: Gina Laranan 09108860826

DSWD Field Office IV-B: 1680 F. T. Benitez St., Malate Manila
Contact: Shiela Tapia (02) 5252445

GMA 5 (Davao) – Please leave donations at Shrine Hills, Matina, Davao (info from @mindanaoan)

GMA Kapuso Foundation – for info on where to bring donations in kind, click HERE

Kristohanong Katilingban sa Pagpakaban (coordinated with Xavier University) – call (088) 8583116 loc 3210 for details

National Resource Operations Center (NROC) – Chapel Rd. Pasay City (Back of Air Transportation Office)
Contact: Francia Fabian 0918 9302356

La Salle Greenhills - will start accepting donations Monday, Dec. 19 (info taken from HERE)
Donations in cash and kind will be received at Gate 2 of La Salle Green Hills at 343 Ortigas Avenue, Mandaluyong City 1550. You may call any of the following telephone numbers for further inquiries:
Alumni Office — 721-2729, 722-7750, 725-4720
GS Principal — 721-2482
HS Principal — 721-8914
Buildings and Grounds Office — 721-8904 (Telefax)
La Sallian Mission Office — 726-5851 (Telefax)

LBC Foundation – bottled water, food, blankets, clothes, etc. Drop off your donations at the nearest LBC branch nearest you, nationwide. Call (632) 8585-999 to find the closest LBC branch. Donations must be addressed to LBC Foundation; they cannot ship for free if goods are addressed to specific consignees.

Mercato Centrale (BGC) / Soderno (Alabang) - bottled water, rice, canned goods, bottled water, utensils, toothbrush, mats, used clothes, blankets

Moonleaf Tea Shop, Maginhawa St., QC – They’re open every day, 10AM to 11PM.

The Philippine Daily Inquirer, 1098 Chino Roces ave Mascado cor Yague, Makati ph.+63 2 8978808 Ms. Kasilag/Ms. Kalagayan.

Sagip Kapamilya ABS-CBN Foundation Inc., Mother Ignacia cor. Eugenio Lopez St., Diliman, QC – for goods in kind

Sen. Kiko Pimentel – accepting donations starting Dec. 19 at Room 512, GSIS Building, Senate of the Philippines. Contact person: Ron Munsayac (new media group)

TV5 Kapatid Foundation Inc. - Donations in kind like food, clothing, utensils, blankets, mats, water containers, and medicines may be sent to News5 Aksyon Center, TV5 office in San Bartlolome, Novaliches, Quezon City. For inquiries, please call News5 Aksyon Center hotline – 938-6393.

Xavier University KKP-SIO – cash, food, bottled water, clean clothes. You can drop them off at the Xavier University KKP-SIO.

CASH DONATIONS (INTERNATIONAL)

Ateneo de Manila University – please see how to donate HERE

GMA Kapuso Foundation – for info on how to donate dollars, click HERE

HELPCDO (PayPal Donations) – Proceeds will be donated and delivered to Xavier University Cagayan de Oro where the members of CDOBloggers are planning to volunteer. (Note: Info received c/o Ria Jose)
Email Address for PayPal donation: francis.siason@gmail.com

ONE FOR ILIGAN – a Google doc that tells you how you can donate at least US$1 via PayPal
Your Donations will be shown at: www.iliganbloggers.com
For donations on Paypal, your names and initials HERE

Simbahang Lingkod (info taken from HERE)
Direct deposits may be made online from any BPI branches, pay to:
Account Name/Payee: SIMBAHANG LINGKOD NG BAYAN
Bank Name: Bank of the Philippine Islands (Loyola-Katipunan Branch)
Dollar Savings Account Number: 3084-0420-12

TV5 Kapatid Foundation Inc.
BDO Savings Account No. 005310-410164
Bank of the Philippine Islands Savings Account No. 1443-05333-2
For inquiries, please call News5 Aksyon Center hotline – 938-6393.

CASH DONATIONS (WITHIN THE PHILIPPINES)

For Globe subscribers:
via SMS, c/o Red Cross – text RED and send to 2899 – valid donation amounts are P5, 25, 50, 100, 300, 500 and 1000 (For ex, RED 10). Transaction is free.
via GCASH, text DONATE and send to 2882

For Smart subscribers:
via SMS, c/o Red Cross – text RED and send to 4143 – valid donation amounts are P10, 25, 50, 100, 300, 500, 1000 (For ex, RED 10). Transaction is free.
via Smart Money acct. no. 5577-5130-6822-1104 (Baha Fund for Typhoon) at any BDO, Hapinoy or Cebuana Lhuiller outlets. P2.50/text

Ateneo de Manila University – please see how to donate HERE

GMA Kapuso Foundation – for information on how to send Philippine pesos, click HERE

Pilipinas Natin HQ (contact PN Head June Joson at CP 0915-855-2599; 0939-9372353)

Red Cross (cash/check)
Account Name: Philippine Red Cross
Bank Name: Banco De Oro
Peso Savings Account: 453-0018647

RockEd Radio (for soup kitchen and bottled water fund)
Bank Name: BPI Loyola
Account Number: 3080-0073-44

Simbahang Lingkod (info taken from HERE)
Direct deposits may be made online from any BPI branches, pay to:
Account Name/Payee: SIMBAHANG LINGKOD NG BAYAN
Bank Name: Bank of the Philippine Islands (Loyola-Katipunan Branch)
Peso Checking Account Number: 3081-1111-61

Xavier University, Tabang Sendong
Account Name: Xavier University
Bank Name: Bank of the Philippine Islands, CDO Divisoria Branch
Account Number: 9331-0133-63

VOLUNTEERS NEEDED

Metro Manila: National Resource Operations Centers (NROC) – Chapel Rd. Pasay City (Back of Air Transportation Office)
Contact: Francia Fabian 0918 9302356

DSWD - Cagayan de Oro (Masterson Rd, Upper Carmen).
Contact: Manny Borres (0906) 6150095 or 858-8892

From post ni Jun Anteola, nakita ko lang ito from the same blog.

if you have friends/family in CDO, forward these additional info on help being given:

AREAS TO GET WATER:
1) Rainsoft in NHA highway (beside Mazda) is giving free nawasa water
2) balulang booster station
3) production well 3a near Macasandig;
4) COWD Kauswagan Office;
5) Faucet near MUST;
6) some fire hydrants near GSIS Carmen and other areas with BFP coordination
7) Pepsi Cola Phils. is giving FREE WATER at their plant in Tin-ao, Agusan, CDO — just bring containers

FREE TAWAG CENTERS :

GLOBE ADVISORY 18 Dec, 6AM to 6PM. In CdO: Xavier University and City Central School. In Iligan: MSU-IIT, Iligan City National High School.

SMART LIBRE TAWAG, INTERNET and CELLPHONE CHARGING at the PHILCOM OFFICE, MAX SUNIEL ST. CARMEN (RIGHT BESIDE ACSAT GYM), CAGAYAN DE ORO.

Free outpatient consultation and tetanus shots at Polymedic Medical Plaza for flood-related injuries. Dr. Farina will be there everyday except Dec 20. Please spread the word.

got these from FB via Drey Raikkonen

ang susunod na aklat

2011-12-15T23:19:00.000-08:00

mukhang hindi masusunod ang unang plano para sa paglalabas ng ikalawang aklat.

mukhang hindi ang advice column na nuno sa puso ang kasunod.

gayumpaman, masaya ako dahil libro pa rin ito.

yey!

tara na, 2012! labas na sa lungga!

Bonus

2011-12-15T23:09:00.000-08:00

Dahil may Christmas, may bonus!

Ano ang plano ng karaniwang Pinoy sa Christmas bonus niya?

1. gagastusin para sa noche buena
2. ipambibili ng mga regalo para sa kamag-anak
3. ipapadala sa probinsiya
4. ipapadala sa pamilya sa Pinas
5. ipambibili ng bagong damit, sapatos, bag at kung ano-ano pa
6. ipambibili ng bagong appliances
7. ipambabayad ng utang
8. ipanglalakwatsa
9. iipunin

Sa lahat ng posibleng sagot, sa top 9 ako magsesentro.

Kailangang may ipon ang karaniwang Pinoy kahit paano. Hindi porke't malaki ang bonus ay ilalaan na lang natin ito sa iba't ibang bagay. At hihiling sa Diyos na sana nga ay hindi na maubos ang mga bonus. Nasasaid ang bonus. Nasasaid ang suweldo. Nasasaid ang 13th month pay. Nasasaid ang bigay na pera ng mga tito, tita, ninong, ninang. Kaya bago pa man maubos 'yan, bago pa man masaid, magtabi na.

Oo. Ganon talaga. Kaltasin na ang pang-ipon. Bago ka magplano kung ano pa ang puwedeng gawin sa bonus.

Pagkasayad na pagkasayad ng pera sa palad mo, itago mo na ang 20% nito. Kung sampung libo 'yan, itago na ang dalawang libo. Bahala ka na sa natitirang walong libo. Kung gusto mo ipang-shopping galore, gora! Kung gusto mong ipautang, gora!

Ang importante, may nakatabi na.

At dahil nakatabi na, hindi na siya gagalawin. Hindi iyan ilalagay sa bulsa. Hindi iyan ilalagay sa mga "emergency" pocket. Tabi means hindi masasagi, hindi magagalaw, hindi magagamit.

Marami ang nagtataka kung bakit mahirap ang Pinoy. Ito ang isa sa mga dahilan: hindi tayo palaipon. Kahit noon pa, panahon pa ng ating mga ninuno. Kasi naman, napakayaman ng ating bansa. Kahit anong gawin mo, laging may makakain. Maghagis ka lang ng mga buto-buto diyan, pagdaan ng ilang araw, halaman na. Dahon-dahon na. Puwede nang ilaga at iulam. Kaya ang ginagawa natin, hindi tayo nag-iimbak nang bongga. All year round and pagkain natin, e. Hindi katulad ng mga kapatid nating ipinanganak sa mga bansang may snow, required silang magbanat ng buto as soon as possible at mag-ipon kasi may winter sila. At kapag winter, nangangamatay ang maraming halaman. Kung wala kang naipon na pagkain noong hindi pa winter, masuwerte ka. Haluhalo ang kakainin mo araw-gabi, maghapon-magdamag.

Kaya dapat i-reverse natin 'yan, 'yang ugaling hindi palaipon. 'Yong generation natin, dapat matutong mag-ipon. Hindi naman talaga sa pagkakaroon ng malaking sahod nagkakapera ang mga tao. Kasi aanhin mo ang malaking sahod kung malaki rin ang gastos mo? Meron ka ngang fountain ng pera, pero napapalibutan naman ito ng mga drain, mas malaki pa ang butas kaysa doon sa butas ng fountain. Wala rin, di ba?

Kaya, mga kababayan kong Pinoy, tayo nang mag-ipon. Paunti-unti, painot-inot, lalaki din ang ipon natin. At kapag malaki na 'yan, mas makapangyarihan na 'yan. Mas marami na 'yang magagawa. Puwede na nating utusan, huy, ikaw naman ang kumayod para sa akin. Sabi nga ng maraming pera teacher, make the money work for you.

Wala pa ang bonus ko. Tulad ng karaniwang Pinoy, sabik na sabik na rin ako dito. Parang nanay lang na matagal mong di nakita. O kaya bespren na matagal mong di nakainuman.

Pagdating ni bonus, hahalikan ko ito nang wagas tapos ilalagak ko sa pedestal ang 20% niya. Magkikita kami kapag lumago na siya kapiling ng iba pang 20% ng mga kita ko in the future.

Pag ginawa ito ng lahat ng Pinoy, magkakaroon ng sapat na pera ang bawat isa para makapag-invest. Ke stocks pa 'yan o bagong negosyo, basta investment, gora!

Merry Christmas Bonus sa lahat!

Kung may tanong, mungkahi o komento, mag-email sa beverlysiy@gmail.com.

COPYRIGHT 101

2011-12-01T23:20:00.000-08:00

Ito ay galing sa binubuo naming Primer para sa mga Members ng FILCOLS:

Ano nga ba ang copyright?

Ito ang proteksiyon na ibinibigay ng batas sa mga author ng scientific, literary, at artistic works. Binubuo ito ng moral rights at economic rights.
Ang copyright (at ang lahat ng rights na nakapaloob dito) ay nasa batas natin, nasa
Intellectual Property Code of the Philippines (RA 8293).

Ano ang IP Code?

Ang Intellectual Property Code of the Philippines o Republic Act (RA) 8293 ay ang batas sa Patent, Trademark, at Copyright. Noon pang 1998 ay ipinapatupad na ito. Dahil dito ay nalikha ang Intellectual Property Office of the Philippines (IPOPHL), ang pangunahing government agency na nagtataguyod ng sistema ng Intellectual Property sa bansa.

Ano ang mga moral right ng author?

Ayon sa IP Code of the Philippines, Section 193:
-ang author ay may karapatan na ma-attribute sa kanya ang kanyang inakda.
-ang author ay may karapatan na baguhin ang kanyang akda bago ito ma-publish, may karapatan din siyang hindi ipa-publish ang kanyang akda.
-ang author ay may karapatan na tutulan ang anumang pagbabago o mutilation o iba pang modification na may kinalaman sa kanyang akda na maaaring makaapekto sa sarili niyang dangal o reputasyon. Maaari din siyang tumutol sa anumang derogatory action, kung ito ay may kinalaman sa kanyang akda.
-ang author ay may karapatan na tumangging ilagay ang pangalan niya sa anumang akda na hindi naman siya ang gumawa. May karapatan din siyang tumanggi sa paglalagay ng pangalan niya sa isang distorted na bersiyon ng kanyang akda.

Ano ang mga economic right ng author ayon sa IP Code?

Sabi sa Section 177…

1. Karapatan ng author (at ng author lamang) na i-reproduce ang kanyang akda o ang malaki/importanteng bahagi ng kanyang akda.
2. Karapatan ng author (at ng author lamang) na i-transform ang kanyang akda sa iba pang anyo. Halimbawa ay ang dramatization, pagsasalin, adaptation, abridgment, at iba pa ng kanyang akda.
3. Karapatan ng author ang unang public distribution ng orihinal (kung ito ay mga painting at sculpture) at bawat kopya ng akda (halimbawa ay mga aklat) sa pamamagitan ng pagbebenta nito o iba pang anyo ng pagta-transfer of ownership.
4. Karapatan ng author ang pagpaparenta ng orihinal o kopya ng pelikula, musika, o software.
5. Author lang ang may karapatan sa public display ng orihinal o kopya ng akda.
6. Author lang ang may karapatan sa public performance ng akda.
7. Author lang ang may karapatan sa anumang uri o paraan ng komunikasyon ng kanyang akda sa publiko.

Ano ang reproduction right?

Ang reproduction right ay ang exclusive right ng authors ng mga literary, scientific, and artistic work para magbigay ng awtorisasyon sa publishers o iba pang entity na gumawa ng mga kopya ng kanilang mga article, libro, drawing, retrato, at iba pang akda.

Ang reproduction right ay isang exclusive right, ibig sabihin, ito ay private right ng author. TANGING ANG AUTHOR lang ang may kapangyarihan na magbigay ng authorization sa kahit na sinong tao o entity para gumawa ng mga kopya ng kanyang mga akda.

Ang right na ito ay nakasaad sa IP Code of the Philippines.

Kung lahat ng ito ay exclusive rights ng author at ng author lamang, paano na ang iba pang tao na gustong gumamit o di kaya mag-transform ng akda ng author?

Kailangan nilang magpaalam sa author. Kapag ang author pa rin ang copyright owner, siya pa rin ang magbibigay ng permit. Ngunit kung in-assign na niya sa iba ang ilang karapatang iyan o ang lahat ng karapatang iyan, doon na hihingi ng permiso, hindi na sa author.

Kung walang permiso ang paggamit, ilegal ito, maliban na lamang sa iilang exception na naaayon sa batas.

Puwede bang imbes na tao ay organisasyon ang piliin ng author para pagkalooban niya ng awtorisasyon?

Puwede naman. Sabi sa IP Code, Section 183: Ang mga copyright owner o ang kanilang mga tagapagmana ay maaaring mag-designate ng isang society (o organisasyon sa karaniwang pananalita) ng mga artist, writer, o composer para ipaglaban ang kanilang economic at moral rights.

Ano ang collective management at ano ang connection niyan sa aming mga manunulat?

Ang collective management ay ang kolektibong pagma-manage ng mga copyrighted na akda. Masyado kasing marami ang users ng mga copyrighted na akda. Milyon-milyon. Masyado ring marami ang authors. Kung iisa-isahin ng mga user ang mga author para makahingi sila ng permiso sa pagpo-photocopy ng lahat ng kanilang akda, ubos ang panahon nila, ubos pa ang resources nila. Kung iisa-isahin naman ng mga author ang paghahabol sa lahat ng nagpo-photocopy ng kanilang mga akda sa ilegal na paraan, ubos ang panahon nila, ubos pa ang resources nila. Hindi sila makaka-concentrate sa pagsusulat at paglikha ng mga panibagong akda.

Dahil sa collective management ng copyright, nagkakaroon ng solusyon ang problemang laganap at massive na pagpo-photocopy ng mga copyrighted na akda.
Subok na ito sa buong mundo.

Ang mga organisasyon na ito na collective management ang pokus ay tinatawag na collective management organizations o CMOs.

Sana makatulong ito.

Bungad

2011-11-29T19:13:00.000-08:00

Ito ang first art exhibit ni EJ. Puntahan po sana ninyo. Sa Conspiracy Garden Cafe, Visayas Ave., Quezon City. Thank you kay Beng Limpin sa pag-imbita kay EJ para makasama ang work niya rito.

Till Dec. 9 po ang exhibit. Ang title ng kay EJ ay Gift of the Sea. Isang landscape na drowing at may mga saknong ng tula sa buong work. Bond paper size ang kanyang work.

See you!

PS Kaya nga pala Bungad kasi lahat ng sumali dito ay first time mag-art exhibit.

Tipid Tip 3

2011-11-29T17:14:00.000-08:00

Magbaon ng tubig. Mahal ang bumili ng inumin sa labas. Kinse pesos to as much as thirty-five. Wala nang sampung pisong inumin ngayon sa kalsada.

Laos na ang ice tubig na P2.00. Lahat na yata ay nakabote. (Baka next na, bottled air).

Pag nag-711 ka, mapapabili ka pa ng something bukod sa inumin.

Kahit sabihin mong hindi ka uhawin na tao, bakit, inumin lang ba ang misyon ng tubig sa buhay niya? Puwede rin siyang panghugas ng kamay, pantanggal ng dumi sa mukha at pambasa ng tuyot na glue sa sarahan portion ng mailing envelope.

Tipid Tip 2

2011-11-23T15:59:00.000-08:00

Alamin kung paanong pumunta sa pupuntahan.

Dati, parang nawiwirdohan ako sa boss ko kapag inaaral niyang maigi at nire-research ang pupuntahan namin. May idea ako kung saan kami pupunta pero ayaw niya ng ganon. Ayaw niya ng vague. Gusto niyang makita kung ano ang mga katabing kalye, saan ang entrance ng building at iba pa.

Weird-weird, di ba?

Pero na-realize ko, tama siya. Praktikal lang. Kapag mag-isa lang ako at hindi ko alam ang pupuntahan ko, kumbaga vague knowledge lang din, nauubos ang pamasahe ko sa kakasakay sa mga maling sasakyan.

Noong nag-exam si EJ sa Pisay, ang inilagay ko ay ang address ng nanay ko sa Las Pinas. Kaya naman, ang venue ng exam niya ay hindi sa Pisay QC kundi sa Paranaque Science High School. Ang nakalagay na address sa exam permit ni EJ ay Paranaque National High School, San Dionisio, Paranaque.

Sabi ko, alam ko na 'to. Ito malamang 'yong school sa tabi ng St. Andrew's at katapat ng St. Paul Paranaque.

Lumarga kami mga 6:00 ng umaga.

Siyempre, naligaw kami. Antanga ba naman ng magulang?

Ipinilit ko sa jeepney driver na 'yong alam ko ang tama. Kahit na sabi niya, ito daw 'yong nasa Olivarez. Along Sucat Road. Kako, hindi naman San Dionisio ang area na 'yon. Ang San Dionisio, e itong nasa La Huerta.

Pagdating namin sa Paranaque High School na nasa La Huerta nga, ang sabi ng napagtanungan namin, Annex lang 'yon. At saka, anya, hindi lang daw kami ang nagkamali. Marami na raw ang nanggaling doon earlier.

Pinasakay uli kami ng dyip papunta doon sa tamang location. Tatlo pa naman kami. Ako, EJ at Poy. Sayang sa pamasahe talaga.

At nakaka-tense, in fairness. Ako na hindi naman mag-e-exam, e tensiyonado, si EJ pa kaya?

Wawa.

Kaya, alamin ang pupuntahan. 'Wag magdunung-dunungan. 'Wag mag-rely sa vague na alam. Mas sakto, mas okey. Mas mura ang mag-Google Earth (kung sino ka mang nakaimbento niyan, salamunch po.) at walang bayad ang magtanong sa lahat ng puwedeng pagtanungan. Tipid na, convenient pa!

Tipid Tip 1

2011-11-23T15:56:00.000-08:00

Maging maaga.

Kapag nale-late ako, pansin ko lang, mas napapagastos ako sa pamasahe. Kahit puwedeng lakarin, tina-tricycle ko kasi nga late na ako. Kahit puwede namang idyip o kaya i-MRT, tina-taxi ko kasi mas mabilis. Kung nag-allot lang sana ako ng sapat na panahon para makabiyahe, hindi sana ako gumagastos nang extra sa mga trike at taxi na 'yan.

Exhibit Notes para sa Tanglaw

2011-11-21T22:25:00.000-08:00

ni Beverly W. Siy

Dalawang magkaibang mundo ang itinatanghal sa Tanglaw. Ngunit sa unang sipat lamang magkaiba ang mga mundong iyan. Kapag sinuri nang maigi, magigisnang magkatulad pala ang kanilang mga ipinapakita.

Ada ang paksa ng apat na likhang-eskultura. Ayon sa artist na si Doris G. Rodriguez, naging inspirasyon niya para sa koleksiyong ito ang mga fairy tale na binasa noong bata pa siya. Magaan daw ang kanyang damdamin sa mga nilalang na ito. Light kumbaga. Kaya raw tamang-tama ang terminong Tanglaw.

Nasa iba't ibang estado ang kanyang mga ada. Sa "Muli," wari ay galing sa pagsisid sa pusod ng dagat ang ada. Saktong pag-ahon niya ang siyang ikinulong ni Rodriguez sa kanyang akdang-sining. Ang resulta ay pagbibigay-liwanag sa sino mang makakita nito. Pagbibigay-pag-asa na anumang lalim at dilim ng iyong pinanggalingan, basta't langit ang titingalain, makakaahon ka rin.

Sa "Panaginip" naman, madaratnang natutulog katulad ng fetus ang isang ada. Walang takot at walang katensiyon-tensiyon sa kanyang kabuuan, isang estadong pinapangarap nating lahat, lalo na kung ang kinalalagyan natin ay isang batong kapiranggot na nga ay pauga-uga pa. May kinalaman marahil ang ginto niyang mga pakpak, handang ilipad siya sa ere anumang saglit na pasukin ng pagkabagabag ang kanyang isip.

Gayundin ang makikita sa "Ngayon" kung saan isang ada na may buntot ng isda ang nagpapahinga sa ibabaw ng isang chopping board. Matataos dito ang konsepto ng impermanence. Bagama't kampanteng nakapahinga ang siko ng ada ay nakataas naman ang kanyang buntot at para bagang sinasabing hala, tingin dito bago ako muling sumibad sa langit. Maging ang pagkakapuwesto ng chopping board sa dingding ay isa ring statement sa impermanence. Patagilid. Kaya puwede itong mahulog, puwedeng mag-slide ang ada. Bigla-bigla. Posibleng mawala at masira ang lahat anumang oras. Isang napakamalikhaing paraan ito ng pagdiriwang sa kasalukuyan. Sa "Ngayon."

At ang pinakamagaan sa lahat, ang "Pasasalamat." Tampok dito ang liyad ng adang mukhang tuwang-tuwa sa dinaranas niyang kalayaan. Kalayaan sa paglipad, sa simpleng pamamasyal sa ere. Mga bagay na dapat nga namang ipinagpapasalamat. Ng kahit na sino. Ang gintong pakpak ay malikot at paikot-ikot na ruta ng isang kumakawala sa landas. Ang arko ng hubad na katawan ng ada ay katumbas ng ngiti ng isang paslit. Ang paang nakataas, magaan na magaan dahil sa ligaya, ang damdaming sumisibol mula sa kalayaan, mga dahilan ng pasasalamat, ito ang mga nagsisilbing Tanglaw.

Samantala, sa kabilang dako ng exhibit, makikita ang exact opposite ng mga akdang-sining ni Rodriguez. Madilim, magaspang, malungkot. Ganyan sa unang tingin ang mga akdang-sining ni Vivian Limpin para sa koleksiyong ito.

Muli’t muli ka tuloy na mapapatingin. Ay, bakit Tanglaw? Kadiliman, kagaspangan at kalungkutan nga lang ba?

Nagtataglay ng kulay ng ligalig, hagod ng panganib, mga peleges o kulubot, patak-patak ng dalita ang buong koleksiyon. Maaaring sa akdang sining na Night Falling, hindi lamang kadiliman ng gabi ang nagbabadya kundi isang bagyo. Nag-uumalpas ang galit. Lagpas sa canvas. Gaano kaya kataas ang bahang idudulot nito?

Mayroon ding estruktura ng bahay. Bagama’t itim, maliit, nasa isang sulok lamang, madarama naman ang katatagan nito dahil nagpaulit-ulit ang imahen sa buong koleksiyon. Dagdag pa, may alay ang munting bahay na ito higit sa kanyang kaitiman, kaliitan at pagiging nasa sulok. Sa akdang Harbor, hindi na makikilala ang estruktura kung hindi dahil sa tanglaw na nagmumula sa bintana ng bahay. Ito ang pinanggagalingan ng liwanag sa buong akda. Ang tanglaw na ito ang silakbo sa bawat bahagi ng koleksiyon. Ang pag-asa.

Dahil sa katangiang ito, maituturing na tahanan ang estruktura. Pakatitigan mo ang tahanan at hindi ka maliligaw sa bawat akdang sining. Pakatitigan ang tahanan at di ka matitinag kahit ano pang ligalig ang dumating, panganib, dalita, ang pinakamalupit mang bagyo.

Malinaw mong makikita, pag-asa ang paksa ng buong koleksiyon ni Vivian Limpin. Na biktima ng Ondoy. Lumubog ang bahay nila, sa Cainta, noong 2009. Lubog ang kanyang mga aklat, retrato, camera, canvas, mga gamit sa pagpipinta. Ang mga akdang sining niya. Lahat.

Lalong-lalo na ang sarili niyang kaluluwa.

Saka ka mapapatango. Sa puntong ito, inaasahang madarama mo ang dahilan, mauunawaan kung bakit nga ba kalahati ng Tanglaw ay kanyang mga akda.

Dalawang magkaibang mundo nga ba ang itinatanghal sa buong exhibit nina Rodriguez at Limpin? Hindi. Iisa lamang. At ito ay walang iba kundi ang mundo ng pag-asa. Mundong hindi kailanman mapaparam. Dahil ang tao ay lagi't laging mangangailangan ng Tanglaw.

Ang Tanglaw art exhibit ay makikita po sa Conspiracy Garden Cafe, katapat ng Shell Gas Station, Visayas Avenue, Quezon City sa buong buwan ng Nobyembre 2011. Libre po ang entrance sa art exhibit.

Ang mga imahen sa blog entry na ito ay ipinost dito nang may pahintulot. Hindi ito maaaring i-repost nang walang pahintulot ni Vivian Limpin.

YA pala, ha?

2011-11-21T04:54:00.001-08:00

Dear Mam, Thank you po.

Narito po ang aking mga sagot:

Dear Clarissa, Bebang and Samantha,

....

Here are some questions that may be asked during the forum. You may also wish to tackle them in your talk and/or narrate how you developed a certain story that addresses young adult readers.

What sorts of books did you enjoy as a girl?

Noong mga Grade 2 at Grade 3 ako, religious readings. Kasi 'yon ang pinakanaaalala kong binabasa namin sa Catholic kong eskuwelahan. Naalala ko ang mga drowing ng Satan at mga angel. Naalala ko rin ang hitsura ni Mama Mary at ni Jesus. Naalala ko ba ang mga kuwento? Hindi.

Noong Grade 4 ako, nakatira ako sa bahay ng nanay ko sa Paranaque at nag-aaral sa public school, ang binabasa ko ay 'yong mga nakakalat na diyaryo sa bahay namin. Ang mga diyaryo na ito ay pagmamay-ari ng pinsan kong security guard. Abante Tonite. Binabasa ko ang Xerex. Nalilito ako sa mga sinasabi ng author no'n. Hindi ko kasi akalain na bastos pala. Kasi parang tungkol sa armas, bolpen o lapis na matulis, bulaklak at saka kuweba-kuweba. Akala ko pa naman adventure.

Noong Grade 5 pataas, bumalik ako sa bahay ng tatay ko sa Maynila. Tambay ako lagi ng department store na Robinson's. Nandoon ang mga libro kasama ng stocking, lipstick, bag, sapatos at mga barong. Basa ako nang basa ng Sweet Valley Twins kasi 'yon 'yong binabasa ng mga kaklase ko. Nasa private school na ako neto. Tuwang-tuwa ako kasi ang sososyal ng mga tauhan. Saka tungkol lang lagi sa mga crush ang problema nila 'tsaka kung ano ang suot ng mga kaklase nila. Kako, okay 'to. Malimutan ko lang saglit ang mga pinoproblema namin sa bahay, ayos na rin.

What inspired you to begin writing?

'Yong pinakauna talaga? Palagay ko 'yong kapatid kong si Colay. Nabasa ko 'yong diary niya. Siyempre, pag kapatid mo, me diary, babasahin mo. E, ba't ba naimbento ang salitang maldita?

Tapos aasarin ko siya tungkol sa laman ng diary niya. Tapos magsasabunutan kami. Hahawakan ko ang makapal niyang buhok tapos iikutin ko ang kamay ko para 'yong ulo niya sasabay sa twist ng kamay ko. Kung hindi, iiyak siya sa sakit.

Pero nalungkot ako no'ng minsang makabasa ako ng tula niya tungkol sa paghihiwalay ng magulang namin. Siya rin pala, kako, apektadong-apektado. Hindi lang halata. Tapos nalungkot din ako kasi siya, nakakasulat ng tula, ako hindi. Kaya nagsulat na rin ako.

Pero diary entries lang din. Pinapaganda ko nang husto 'yong penmanship ko sa diary ko. Tinamad na tuloy akong magsulat. Antagal kasi matapos ang isang page. Pa-curl-curl pa ang mga letra ko, e. Arte.

Tapos no'n, nakabasa ako ng isang literary folio ng pinsan ko. Na taga-Chiang Kai Shek. Me tula siya do'n. Ang pamagat, Kisapmata. Tapos may pangalan niya. Sabi ko, ayos 'to, a. Ando'n ang pangalan niya. Gusto ko rin magkagan'to.

Mula noon, nagsulat na 'ko. Kaya sa tula rin ako nagsimula. Nagpasa ako sa Batubalani yata 'yon o Saranggola? Basta 'yong supplementary magazine sa eskuwela. 'Intay ako nang 'intay ma-publish. Hindi na-publish.

Could you please share with us some information about your early years and how they have impacted you as an author?

Mababasa po sa librong It's A Mens World ang sagot ko rito. Siguro din malaki din ang pagnanasa kong mabigyan ng tribute ang nanay ko para sa lahat ng paghihirap niya, kaya nagsusulat ako. Karamihan sa mga isinusulat ko ay tungkol sa struggle ng babae. Either naranasan ko or ng nanay ko.

Could you tell us about your own path to publication?

Dahil tuwang-tuwa ako na nakikita ang byline ko, sinisikap ko talagang ma-publish ang mga gawa ko. Ako ang naghahanap ng mga opportunity. Hindi ako naghihintay. Nagbabasa ako ng mga bulletin board, ng mga call for submission, nagtatanong-tanong ako. Makapal kasi mukha ko at malakas ang loob. Ba, kahit gan'to ako, alam ko naman kung ano ang maio-offer ko sa mundo.

Kapalmuks kahit no'ng bata pa 'ko.

Noong Grade 6 ako, sumulat ako ng tula tapos pinasa ko sa campus paper. May na-publish na dalawang tula na may byline ko, Ingles ang tula. Hindi ako ang may gawa. E, wala naman akong kasalanan doon. Hindi ko alam kung natuwa ako o nalungkot. Hanggang ngayon, hindi ko alam. Ang damdamin ko at kung sino 'yong orihinal na writer ng mga tula na 'yon.

Pagtuntong ko ng high school, gusto ko pa ring magsulat at ma-publish. 'Yon talagang work ko na siyempre. Pero hindi umuubra ang galing ko sa Filipino at lalo na sa Ingles. Ka-fu-fluent ng mga kaklase ko, e.

Kaya ang ginawa ko ay puro spoof na lang ng campus paper. Ako ang nagsusulat, nag-e-edit, nagle-lay out at nagpa-publish na rin. Sa halagang P2.00, magkakaroon ka na ng kopya ng spoof na gawa ko. Photo-photocopy lang. Pero 'onti lang ang bumili. Hindi elibs ang mga kaklase ko sa mga ginagawa ko no'n. Puro kasi joke lang ang laman ng spoof, e.

Kung may nakapagtago kahit ng isang kopya ng spoof na ito, bibilhin kong talaga. Sa halagang tatlong piso. Joke. Sa halagang sampu.

Many writers describe themselves as "character" or "plot" writers. Which are you? What do you find to be the hardest part of writing?

Pareho. Minsan, character. Minsan, plot. Ang importante kasi para sa akin, may gamit ang plot sa character at may gamit ang character sa plot. That way, lahat ng detalyeng gagamitin mo sa kuwento o sa akda, may saysay at hindi basta pampuno lang ng pahina.

Hardest part of writing para sa akin ay ang umpisa. Napakatagal kong mag-conceptualize. Pero kapag nariyan na, tuloy-tuloy na 'ko. Kaya naiinis ako kapag nai-interrupt ako sa pagsusulat. Kasi minsan, nawawala 'yong natural na flow ng mga ideya. Madalas akong malipasan ng gutom. Nami-miss ko tuloy ang nanay ko kapag gan'to, kasi kapag nando'n ako sa bahay niya, ipinaghahanda niya 'ko. Sulat, kain, sulat, kain lang ako. Sarap-buhay.

What would you like to say to writers who are reading this interview and wondering if they can keep creating, if they are good enough, if their voices and visions matter enough to share?

Ikaw, writer, kahit sino ka pa, importante ka. Importante ang ideas mo. Importante ang naiisip mo, nararamdaman mo at ang paraan mo ng pagsasalita at pagsusulat. Kaya kung ako sa 'yo, i-master mo ang basics as soon as possible, 'yan, grammar, spelling, structure, tapos sumulat ka ng top ten na pinakagusto mong bagay sa buhay mo. Tapos top ten ng pinakaayaw mong bagay sa buhay mo. Kung mahilig ka sa basketball, sumulat ka tungkol sa basketball. Kung pinaka-hate mo ang pumasok sa eskuwela kapag umuulan, sumulat ka tungkol dito. Kahit pa akala mo maliit na bagay at hindi papansinin 'yan, isulat mo. Sulat lang nang sulat. Ilagay mo ang buong puwersa ng mga red blood cell at white blood cell mo sa isinusulat mo. 100% of yourself kumbaga. This way, makakagawa ka ng superb na akda.

Tingnan natin kung hindi ka mahalin ng unang taong makakabasa sa produkto mo.

Do you have another story on the boiling pot?

Another book po. Collection ng mga problema at advice tungkol sa pag-ibig, relasyon at sexuality. So definitely pang mas matandang audience. Pero love ko ang pagsusulat para sa YA kaya I will be back very soon. With a vengeance.

Yakap at kiss,
Bebang

All Because of Literature

2011-11-18T07:53:00.000-08:00

All Because of Literature
written by Beverly W. Siy

The 2nd Manila International Literary Festival entitled The Great
Philippine Book Café was a huge success. It was held at the Ayala
Museum, Makati last November 16 to 18, 2011. Writers, publishers,
reading enthusiasts, artists and interested individuals flocked to
Ayala Museum every single day of the Fest.

Keynote speech entitled Where in the world is the Filipino Writer? was
delivered by no less than the great critic and researcher Resil R.
Mojares of Cebu. Two Pulitzer Prize winners Edward P. Jones (The Known
World, 2004) and Junot Diaz (The Brief Wondrous Life of Oscar Wao,
2008) flew in from the US just for this event. They talked about
writing from the margins. Both of them are from minority backgrounds
in the US and yet their works were able to penetrate the mainstream of American
publishing. In the next few days, Jones and Diaz met and talked with
the Filipino audience (mostly writers as well). Book signing after
their talks were also held.

On the first day, the following topics were discussed by experts from
different parts of the country and from abroad: novel writing, hunting
manuscripts and selling them to the publishers, world book market,
world readership, putting literature within context, literary theories
and more.

On the second day, writing away from home, cross-cultural experiences,
literature that offends, assessment of the Philippine book industry,
writing for young adults, reaching women readers, writing crime,
horror and suspense, Philippine children’s literature for the world,
writing memoir, features for folktales, myths, legends in fiction,
many forms of the novel, being a bestseller and writing non-fiction
were tackled.

On the third and last day: writing about war/conflict, writing in the
regional language, mentoring the writer, the many poetic forms,
transforming literature into movies, bringing literature to life by
different media and the traditional bonding/family moment, strategies
to make kids love reading, promotion for the books and
the authors, humor writing, the basics of fiction and non-fiction
writing were discussed.

The atmosphere was strikingly similar to that of the fiestas.

Indeed, it was a very productive and creative (and of course,
colourful) way to show the world that Filipino writers and the
Philippine publishing industry have excellent products and they need
help to get their works out there in the global arena.

The event was organized by National Book Development Board headed by the
indefatigable Atty. Andrea Pasion-Flores with support from Filipinas
Heritage Library, Philippine Airlines, National Book Store, Penguin,
Central Books, Vibal Foundation, Book Development Association of the
Philippines, Ayala Museum, Manila Bulletin and the Embassy of the US
Manila.

Filipinas Copyright Licensing Society or FILCOLS joined the
celebration of the Philippine Book Development Month (through the
aforementioned event). FILCOLS Executive Officer for Membership and
Documentation Beverly W. Siy came as a speaker and as a participant as
well. Her sessions included: When Literature Offends, Writing the Woman
Reader and What's so Funny (humor writing).

This is how a sweet November transforms into the busiest month of the year. And all because of literature.

For queries, reactions and suggestions, please email filcols@gmail.com

Liham

2011-11-18T06:51:00.001-08:00

Sobra talaga akong natuwa sa sulat na ito. Galing kay Faye.

Nakilala ko siya noong book signing ng mga Anvil author sa Manila International Book Fair. Pagkaraan ng ilang araw, natanggap ko ang message na ito through FB. Nakakatunaw ng taba este ng puso. Bakit? Kasi galing sa kapwa nanay.

Hi, Bebang.

Katatapos ko lang basahin ang 'yong librong "It's a Mens World" at masasabi kong nagustuhan ko ito nang todo. naaliw ako sa 'yong pamamaraan ng pagkuwento ng 'yong pakikibaka sa buhay. Natawa ako sa ilang bahagi, bagama't may sundot sa bandang huli ng mga entries na 'to. Di miminsang nakaramdam ako ng mas malalim na kurot sa puso, lalo na para sa batang Bebang.

Nabili ko ang libro no'ng hapon ng Sabado sa International Book Fair. Kasama ko ang aking 8-yr-old daughter na si Luce, at nagpa-autograph pa kami sa 'yo. Nasabi mo pa ngang hindi akma ang libro sa kanya, at sumang-ayon naman ako. Kako pa, babasahin niya ito paglaki niya. (Malamang, pag nagka-mens na siya.)

Pero sa isang banda, parang akma na rin 'to sa anak ko, indirectly nga lang. Kasi, sa mga entries na nagkuwento ka tungkol sa 'yo at sa 'yong Mami, para bang nai-imagine ko kami ng anak ko. Nakakuha ako mula sa 'yo ng dagdag insights mula sa perspective ng batang babae. Naisip ko, ano naman kaya ang naiisip o nararamdaman ni Luce pag pinagagalitan/pinagsasabihan/atbp ko siya? Ano kaya ang mananahan sa kanyang puso't isipan hanggang sa kanyang paglaki? Baka 20 yrs from now, siya naman ang susulat ng librong kagaya ng sa 'yo, ano naman kaya ang ikukuwento niya tungkol sa 'kin, sa 'ming dalawa?

Nakuwento ko na nga sa mister ko ang ilang entries mo. At malamang, sa mga susunod na araw, ikukuwento ko rin kay Luce, simplified version nga lang, pambata kumbaga.

Congratulations sa 'yong libro. Tiyak, bukod sa akin ay marami pang susulat sa 'yo para batiin ka. (Alam mo, "Bebang Siy" ang una kong sinearch dito sa FB. Para kako hindi ako matulad kay Penpen na naghanap sa 'yo sa Friendster. Ngek, buong pangalan mo pala ang nandito.)

Sana'y magkaroon kayo ng happy ending ni Ronald. "Produkto ng pagmamahal" ang kanyang sinulat nang pumirma siya sa tabi ng kanyang pangalan. Sweet naman. Sana, sa book two mo, maikukuwento mo na ang kakaibang proposal niya sa 'yo.

Para sa patuloy na pagsulong ng panitikan, go, go, go, Bebang!

Regards,
Faye

PS
Napansin kong common friends natin sina Ariel Tabag at Naomi Tupas. Small world nga talaga, ano? Tulad ni Ariel, ako rin ay Ilokano, at matagal na akong may utang sa kanila sa Bannawag Magasin para mag-submit ng short story sa Ilocano. Tulad ni Naomi, ako rin ay isang manunulat, bagamat wala pa akong sapat na kalipunan ng mga akda dahil mas nangingibabaw ang procrastination kaysa sa excitement sa pagsusulat.

Pagkatapos kong basahin ang 'yong libro, Bebang, nai-inspire akong muling magsulat.

Maraming salamat sa paggising sa aking diwa, sa aking pagmamahal sa panitikan, sa aking pangarap na maging isang ganap na manunulat.

five tips

2011-11-17T10:39:00.000-08:00

Ito ang binasa ko kaninang umaga sa session na Writing for the Woman Reader. Kasama ko si Tweet Sering. At si Mam Anna Sobrepena, ang aming moderator.

Five Tips sa Pagsusulat para sa Babaeng Mambabasa

ni Beverly W. Siy

Malaking pagkakataon ito sa mga popular writer na tulad ko. Bibihira kaming magkaroon ng chance na makapagsalita sa ganitong audience: ‘yong mga nagpupunta sa literary festival. Wow talaga. Kasi ang laging naipapadala sa mga ganitong event ay ‘yong mga manunulat na inaaral sa eskuwela.

Kaya naman, maraming salamat sa NBDB sa pamumuno ni Mam Andrea Pasion-Flores. Salamat din po sa lahat ng entity na sumuporta sa proyektong ito. Dahil sa inyo,
andito kaming mga poplit writer!

Anyway, eto po ang five tips sa pagsusulat para sa babaeng mambabasa:

1. Don’t forget the details – Mahilig tayo sa detalye. ‘Yan ang dahilan kung bakit sa mga manufacturing plants ng maliliit na bagay halimbawa ay microchips, babae ang mga empleyado. Kasi ultimo ‘yong maliliit na bagay, napapansin TALAGA natin. Noong bata ang anak ko at inihahatid ko pa siya sa eskuwela, lumuluhod ako sa bangketa para ayusin ang maling pagkakatupi ng medyas sa kaliwang paa. O di kaya ay papantayin ko ang mga medyas niya. Kapag bumibili ako ng bigas, chine-check ko ang butil. Dadakot ako at pagkatapos ay ibubuhaghag ang mga butil sa aking palad. Ang lalaki, kapag bumibili ng bigas, sasabihin lang ang presyo ng bigas na gusto niyang bilhin. ‘Yong tigti-thirty three pesos nga, sabay abot ng bayad sabay talikod sa bigas. Ni ayaw hipuin. Ni ayaw ituro ang bigas.

Eto pa ang ebidensiya: ang ibang babae (madalas kong makasabay ito sa MRT), maingat pa ngang naglalagay ng mascara sa pilikmata. Sa bawat isang pilikmata. Sa bawat isang pilikmata sa ibaba ng mata. Pati ang mga ito, napapansin. Napapagdiskitahan. Minsan, nagkakadikit-dikit ang mga hibla, pagtitiyagaan talagang paghiwa-hiwalayin ang mga ito.

Napapansin ba ng mga lalaki ang bawat hibla ng pilikmata? O kahit ang lahat ng pilikmata? Hindi. Ang nakikita nila, e ang buong mata.

Kapag nagbabasa tayo ng mga detalye sa isang akda, para nating naa-affirm na normal lang itong trait nating ito. Na normal tayo. At mas natutuwa tayo kapag may gamit ang mga detalyeng ito sa buong kuwento. Kasi subconsciously, ina-absorb ng utak natin ang lahat ng detalyeng ‘yan. At kapag nagagamit ang mga ito sa akda, naa-affirm natin na matalino tayo. Kasi at the back of our mind, habang umuusad ang kuwento, sinusubukan din nating alamin kung ano-ano ang magiging gamit ng mga detalye. Isang bahagi ng utak natin ang gumagawa na ng mga haka-haka o hula kung para saan nga ba ang mga detalye sa isang akda.

2. Be realistic, really! – Kaya nakakabagot manood ng mga commercial. Kasi
talagang binebentahan lang tayo, e, hindi naman talaga tayo maka-relate. Ang mga feminine wash, amoy-bulaklak daw pagkatapos mong gamitin. E , hindi naman. Amoy-bagong hugas pero hindi amoy-bulaklak. Bagong hugas na plato, puwede pa. Pero bulaklak? ‘Yon, mag-aamoy-bulaklak?

Eto pa, kailangang uminom ng calcium capsule kasi andaming bubuhatin na shopping bag at para makapagpatuloy pa sa pagsa-shopping ang isang babae, sabi sa isang commercial. E, samantalang andaming ginagawa ng babae kung saan kailangan niya ng tibay ng buto: pagkarga sa bata nang ilang oras, pagbuhat sa mga napamalengkeng dalawang kilo ng bigas, isang kilo ng manok, isang kilo ng baboy, kalahating kilo ng baka, isang kilo ng tilapya, isang pakwan, isang kilo ng dalandan, kalahating kilo ng repolyo. 8 kilos. Mula sa palengke hanggang sa sakayan ng dyip. Mula sa babaan ng dyip hanggang sa bahay. Mula sa pinto hanggang sa kusina. 8 kilos. Calcium talaga ang kailangan diyan. At sa marami pang ibang gawain. Pero hindi sa pagsa-shopping sa mall!

Eto pa, nakangiti ang mga naglalaba kahit ga-bundok ang labahin. And many more examples. Mas makaka-relate at hindi mabo-bore ang babaeng mambabasa kung magiging realistiko kang lagi sa mga isinusulat mo.

3. Share! - Share information or experiences that will help other women. Sa Mingaw, may eksena doon na makikipagtalik ang bidang babae sa isang lalaki. Ang nag-initiate ng paggamit ng condom ay ang bidang babae. At inilarawan ko kung paano ito inilagay sa titi. Ang bidang babae ay hindi naghintay na kumuha ng condom ang lalaki. At hindi talaga ako papayag na magtatalik lang sila nang basta. Nang walang condom.

It’s like saying, hoy, babaeng reader, ikaw, kung gusto mong mas maproteksiyunan ka sa ganitong pagkakataon, puwede namang ikaw na ang mag-initiate ng paggamit ng condom. Heto ang paraan kung paano gawin. Kapag ikaw ang umaksiyon, sigurado ka pang nakasuot 'yan nang maayos.

Sa It’s A Mens World, isang essay doon ang galing talaga sa advice column ko na Nuno sa Puso sa lingguhang pahayagan na Responde Cavite. Tungkol siya sa mga dapat gawin ng isang babae (at ng lalaki na rin) sa first date.

Sabi ko doon, bago pa magkita ang magde-date, naka-set na ang oras ng meet up at oras ng uwian. Naka-set na rin ang lugar. At dapat alam ng babae ang lugar kung saan idadaos ang first date. Hindi puwedeng "bahala na." Lalo na kung galing ang phrase na ito sa lalaki. First date, bahala na? E, kung ikabig ang manibela sa motel? Iba na ang may kasunduan. Alam ng isa't isa ang mga dapat asahan. At dapat alam ng babae ang lugar na pupuntahan (at kung paano makakauwi mula doon) para sakaling something goes wrong, madali siyang makakaalis sa lugar.

So, ganon. Kung sa tingin mo, wais ka sa isang bagay, i-share ito sa iba gamit ang mga tauhan mo (kung kuwento ang isinusulat) para maging wais din ang iba pa nating kabaro. Empowering ang tawag dito sa Ingles.

4. End with happiness. End with hope. – Hindi kailangang happy ang ending. Hindi kailangang magkatuluyan lagi ang boy at girl o ang magkarelasyon. Hindi kailangang ipakita na nabuong muli ang nawasak na pamilya. Ang kailangan lang, kahit ano pa ang nangyari, nakipaghiwalay, bumagsak ang negosyo, inabandona, nawasak ang tahanan, nanakawan, naaksidente, nasunugan, nagunaw ang mundo, sa ending ay mayroon pa ring kislap ng pag-asa. Kasi iyan ang magpapasaya sa babae. Sa reader na babae. Ang idea na mayroon pa ring pag-asang maging okey ang lahat. Kumbaga, gigisingin natin ang resident sunshine sa puso ng ating mambabasa. Innate sa ating mga babae ang maging optimistic, di ba? Kaya, mali talaga ‘yong kasabihang hangga’t may buhay, may pag-asa. Dapat ‘yan, hangga’t may babae, may pag-asa.

5. Inspire!- Actually, sa umpisa pa lang, ito na dapat ang nasa isip mo. Kasi ang aim dapat ng isang akda is to inspire. Kaya ididisenyo mo ang buong akda ayon sa aim na ito. Ano ang dapat kong gawin, ano ang dapat kong sabihin, ano ang dapat kong ilagay para makapag-inspire ako ng kapwa ko babae?

Ang pinakagusto kong feedback mula sa mga nakabasa ng It’s A Mens World ay ang mga sumusunod:

1. Parang gusto ko tuloy bumalik na sa creative writing. Puro kasi academic papers ako ngayon, e.
2. Gusto ko ring sumulat ng libro. Tungkol naman sa amin ng nanay ko. (Sabay kuwento ng adventures nilang mag-ina.)
3. Paano ka ba na-publish? Ako rin, gusto ko. Patulong naman.

Sana, hindi lang maganda ang akda mo kundi sana rin, na-inspire mo rin ang readers to take action about something. Hindi lang sila naiyak. Hindi lang sila natawa. Hindi lang sila na-entertain. Your work can move them to take a step. To act. ‘Yan ang ultimate test. Nagawa mo bang mang-inspire?

Ang panitikan, parang teacher ‘yan. Aanhin mo ang teacher na matalino, hindi mo naman maintindihan? Nagpapa-tutor ka pa sa iba para lang maintindihan mo siya. E, di ‘wag ka nang pumasok sa klase niya, magpatutor ka na lang. Ganon din. Sayang lang oras mo kakatanghod sa matalinong teacher.

Aanhin mo ang teacher na maganda nga, wala ka namang natututuhan? Absorbed na absorbed siya sa kagandahan niya at napaniwala ka pa na maganda nga siya. Titingalain mo siya sa ganda niya pero hanggang doon lang. Kahanga-hanga lang ang kanyang ganda. Ang tendency mo bilang estudyante, gayahin ang mga ginagawa niya para magaya mo ang kanyang ganda.

Aanhin mo ang teacher na patawa lang nang patawa? Pagkatapos ng klase, napapalitan ng sad face ang laughing face kasi kapag wala na ‘yong nagpapatawa, mare-realize mo, wala ka palang natutuhan! Niloko ka lang ng teacher mo, inubos niya ang oras ng klase ninyo sa pagpapatawa lang pero hindi naman siya nagturo kasi wala naman sa inyo ang natuto.

So sino or ano ang pinakamahusay na guro?

The greatest teacher is the one who inspires. Ganon din sa panitikan. Dakila ang akda mo kapag nagawa nitong makapagbigay-inspirasyon sa isang reader na gumawa ng hakbang o ng isang concrete action. Lalo na ang lumikha ng sarili niyang obra.

Ito ang isa sa mga dahilan kung bakit ordinaryong mga eksena sa buhay-buhay ang featured sa It's A Mens World. At kung bakit mga kapamilya, kaibigan, katrabaho at kakilala ang mga bida sa bawat akda. At kung bakit sa napakagaan na wika ko isinulat ang lahat.

Kasi ang gusto ko maisip ng reader na, ‘ikaw kaya mo ring sumulat ng ganito. May mahirap ba sa wika ko? Wala, di ba? Kailangan mo ba ng outstanding na vocabulary? Hindi, di ba? May kagila-gilalas ba sa mga isinulat ko? Wala, di ba? May tauhan bang mga unreachable at diva sa mga akda ko? Wala, diva? Kaya kayang-kaya mo rin ‘to. Magkuwento ka lang. Kuwento, arya, kuwento. Walang pahirapan. Walang magic tricks. Purely pagiging babae lang. O pagiging tao.

Pag nagawa mo, ‘yan, nakagawa ka na rin ng panitikan.

At nakagawa ka rin ng para sa bayan.

bukas na

2011-11-16T09:39:00.000-08:00

magsasalita ako sa isang lit fest bukas. excited ako siyempre pero kinakabahan din kasi baka hindi ko maideliver nang maayos ang mga gusto kong sabihin. namamaga ang buong bibig ko sa isang kakaibang allergy. hindi sa kiss, 'no? hahahha

basta mahapdi ang labi ko at di ako masyadong makangiti kasi nababanat ang pagkatuyo-tuyo kong labi.

pero sobra pa rin akong masaya. last year kasi, naghihimutok ako. saksi ang boss ko. noong nasa LOL kami, sabi ko, bat sila lang ang naiimbita? bat ako hindi?

after 1 year, eto na hehehe turn ko na pala. sabi pala ng diyos, wag kang attache case. darating ang panahon mo.

marami pong salamat, god. sa lahat ng blessings!

Alaala ng nakaraan nating lahat

2011-11-10T04:24:00.000-08:00

Alaala ng nakaraan nating lahat

Ni Chen Sarigumba

Ang panahon ng ating kabataan ay punung-puno ng nakakatuwang mga alaala. Kapag nagugunita natin ang mga bagay na ginawa natin noon, madalas ay napapangiti tayo o minsan naman ay nahihiya tayo. Ganito ang damdaming naramdaman ko nang basahin ko ang “It’s a mens world” na isinulat ni Bebang Siy. Ito ang lupon ng mga sanaysay na naglalaman ng mga alaala ng kaniyang kabataan.

Sa unang kwento pa lang na kaniyang inilatag ay naalala ko na rin ang aking sariling karanasan. O mga bagay na naganap nang ako ay bata pa lamang. Nakatutuwa sapagkat damang-dama mo ang katotohanan sa kaniyang mga kwento. May kwento ng pagdadalaga, kwento ng mga nakaw na sandali, pinyapol, at tungkol sa kung saan saan pa.

Ang bawat karanasang nakapaloob sa kaniyang aklat ay tunay na may pinanggalingan. At hindi mo ito makukwestiyon sapagkat nakikita natin itong nangyayari sa mga taong nakakasalamuha natin araw-araw. Sa mga kaibigan pa lamang natin ay sari-saring kwento ang ating naririnig na kaparis ng mga sinabi sa nasabing aklat. Nagmistulang sine ang mga pangyayaring nabasa ko mula sa aklat ni Bebang Siy. Lahat ay malinaw kong nakikita sa aking sariling isipan.

Ang librong “It’s a mens world” ay tunay na nakakaaliw. Walang pahina kang palalampasin. Puro tawa, ngiti, halakhak at bungisngis ang tugon mo sa pagbabasa. May ilan ring maselang paksa (o ako lang ang nag-iisip na maselan iyon) na naiidaan niya sa isang nakakatawang pagsasalaysay. O nailalahad niya sa mas magaan na paraan.

Sa akin ngang isipan ay nakikita ko ang itsura ng mukha ni Bebang Siy sa kanyang mga sanaysay. Kung paano niya inilarawan ang mga kaganapan ay ganoon ko rin nakikita ang kaniyang mukha sa aking utak. May mga panahon kasing nagkakaroon kami ng pagkakataon na magkasama. Sa akin ngang pakiwari ay larawan niya ang bawat sanaysay na mababasa mo sa kaniyang libro.

May maaalala ka ring pamahiin na palaging nababanggit ng mga nakakatanda kapag nabasa mo ang librong ito.

Sa aking palagay ang librong “It’s a mens world” ay hindi lamang naglalayong ibahagi sa atin ang mga karanasan ni Bebang Siy. Isa rin itong kalabit sa atin upang balikan ang ating mga karanasan. Mga sariling alaala na kusang babalik habang binabasa natin ang libro ng manunulat na si Bebang Siy.

Ito ay nirepost nang may pahintulot mula kay Chen Sarigumba mula sa gurlispinays.wordpress.com/2011/11/10/tapang-sa-mga-pahina-ng-it’s-a-mens-world-alaala-ng-nakaraan-nating-lahat/

Tapang sa mga pahina ng It’s a Mens World

2011-11-10T04:22:00.000-08:00

Tapang sa mga pahina ng It’s a Mens World
isinulat ni Che Sarigumba

Karaniwan, kumbaga ang mga salitang ginamit sa It’s a Mens World. Pero ang hindi pangkaraniwan ay ang kakayahan ni Bebang Siy na magpatawa. Hindi lahat ng manunulat ay kayang gawin iyon. Lalo na sa mga seryosong pangyayari, mahirap man at nakakagulat ang mga pinagdaanan niya, nagawa pa rin niya iyong isalaysay ng magaan sa mambabasa. Mabigat na pangyayari pero magaan sa damdamin. Mas nakakaya mong dalhin. Mas naeengganyo kang basahin.

Ito na yata ang librong sa bawat pagbukas mo ng mga pahina ay tatawa ka na lang nang tatatawa nang tatawa. At sa sobrang kakatawa ko, hindi pa ako nakuntento, kinulit ko nang kinulit si Joel Pablo Salud, kahit na may tinatapos siyang mga articles. Nilalapitan ko talaga siya para lang basahin iyong nagpapakiliti ng sobra sa’kin. Atgayako, tawa na lang din siya nang tawa. Hindi na ako nagmukhang tanga sa kakatawa mag-isa, may karamay na ako.

Hindi lamang puro katatawanan ang nakapaloob na mga sanaysay sa It’s a mens world, marami ka ring mapupulot na aral. At siyempre, hindi rin nawawala ang kilig na sumasayaw-sayaw sa ibang parte ng mga pahina. “Makinis ang mukha ni Michael. Ang mga mata niya, malalaki, parang sa kuwago. Pero cute na kuwago. Iyong tipong puwedeng ilagay sa logo ng Sterling notebook.” Nakakatawang paglalarawan pero maaaninag mo na may pagtingin ang naglalarawan kay Michael.

Maganda ang pagkakasulat. Magaan sa mambabasa. Nakakapanabik ang bawat pangyayari. Nakakantig ng puso ngunit mapapangiti ka. At kapag kilala mo si Bebang Siy, mas lalong iindayog sa iyong kamalayan ang bawat salita. Sumasalamin ang It’s a Mens World, kay Bebang Siy.

Kung ilalarawan ko si Bebang Siy sa isang salita, para sa akin ang angkop na salitang iyon ay TAPANG. Bakit? Sapagkat, bihira lang ang taong magkakaroon ng lakas ng loob na ipaalam sa marami ang kanyang mga pinagdaanan lalo na ‘yung nahipuan siya… basahin n’yo na lang. May mga mag-iisip na nakakahiya kapag nalaman ng iba. Pero, iba ang umiindayog sa isipan ni Bebang, iyon ay ang imulat ang bata pati na rin ang mga magulang na may mga pangyayaring nangyayari nang hindi mo inaasahan. Kahit pa kamag-anak mo ‘yan. Pinitik tayo ni Bebang para ipaalam na posibleng mangyari ang mga ganoong bagay.

At sa katapangang ipinakita ng manunulat sa kanyang mga sanaysay, sumasalalim lamang iyon kung gaano siya kalakas. Hinulma na siya ng mga pangyayari, ng hirap at karanasan, kaya tiyak kong ano pa man ang pagdaanan niya sa hinaharap, kagaya ng mga sanaysay niya, tatawanan lang din niya iyon. At sasabihin niyang “kayang-kaya.”

Maikling talambuhay ang It’s a Mens World na isinulat ng kakaiba ni Bebang Siy.

Ang It’s a Mens World ay inilathala ng Anvil Publishing.

Ito po ay nirepost nang may pahintulot ni Che Sarigumba mula sa http://gurlispinays.wordpress.com/2011/11/10/tapang-sa-mga-pahina-ng-it%E2%80%99s-a-mens-world-alaala-ng-nakaraan-nating-lahat/

another book coming up!

2011-11-08T05:11:00.000-08:00

naku masayang-masaya ako kasi nagkakahugis na ang susunod kong libro.

compilation ito ng column ko sa Responde Cavite.

di ninyo nalalaman, si ate bebang pala ay expert sa pag-ibig, relasyon at...

SEX.

a, alam n'yo?

sori naman. akala ko kasi hindi halatang expert ako diyan. ahahahaha

basta, abangan na lamang ang aklat!

Halloween Storytelling

2011-11-02T23:05:00.000-07:00

Noong 31 Oktubre 2011, alas-nuwebe ng umaga, ginanap ang isang Halloween Storytelling sa may amin. Sa may Kamias, Quezon City. Sa Joaquin Residence to be exact, 133 K-8th Street.

Dalawampu't apat na bata at mangilan-ngilang isip-bata (or matatanda for short) mula sa Kasing-kasing St., Kamias ang nakinabang dito.

Siyempre pa, dahil pakulo ito ng DDP, ako ang nagpakilala sa lahat ng naging tagapagtaguyod. Una, ang Dagdag-Dunong Project na siyang nagsilbing coordinator para sa proyektong ito, ang Isang Bata, Inc. na pinangungunahan ni Ime Morales na nagbigay ng mga laruan para sa lahat ng batang lumahok, ang Balangay Productions na nag-sponsor ng documentation at mga sertipiko at si Kagawad Dennis Joaquin na siyang nagpameryenda at nag-provide din ng venue.

Pagkatapos ipakilala ang mga tagapagtaguyod, ipinakilala ko naman ang unang storyteller, si Bb. Ahliya Alanna Miranda. Si Ate AA ay second year student ng Philippine Science High School Diliman Campus.

Nagpalaro muna siya. Pina-line up niya ang ilang bata sa harap pagkatapos ay nagpakontes siya ng "pinaka-nakakatakot na itsura o dating." Audience siyempre ang hahatol. Pare-parehong nag-akting na leon at tigre ang mga contestant habang nauutot na sa katatawa ang mga nanay nila.

Tatlo ang nanalo! Nag-uwi sila ng school supplies mula kay Ate AA.

Pagkatapos ay kinuwento na ni Ate AA ang Bruhahahahaha Bruhihihihi ni Ompong Remigio.

Ang sumunod naman na nagkuwento ay si Bb. Angelika Joyce Escobar. Si Ate Angelika ay katulad ni Ate AA. Second year student din ng Pisay. Ang ikinuwento naman niya ay ang Itim na Kuting ni Natasha Viscarra.

Pinagmiyaw naman niya ang mga batang nag-volunteer na maging contestant. Tatlo din ang nanalo. School supplies again from Ate Angelika naman.

Pagkatapos magkuwento ni Ate Angelika, nagpalaro pa kami. Charades. Noong una ay bata ang umaakting. Pero dahil pare-pareho ang konsepto (at akting) ng mga bata sa sari-saring Pinoy scary creatures, minabuti kong ibigay na lang ang trabahong pag-akting kina EJ, Ate Angelika at Ate AA.

Kaya mabilis pero masaya namang natapos ang laro.

Hinati sa dalawang grupo ang mga bata at ang grupong nanalo ay ang siyang unang makakapili ng sarili nilang laruan (mula sa Isang Bata, Inc.)

Pagkatapos ng mga laro ay nagsalita na si Kagawad Dennis Joaquin. Ginawaran din namin siya ng sertipiko ng pagpapahalaga. Gayundin ang dalawang storyteller na kuntodo pa sa costume parang kagagaling lang sa pelikulang Harry Potter.

Pinasalamatan din si Sean Elijah Siy sa kanyang pagtulong sa Halloween Storytelling. Siya ang nag-pick up ng mga laruan mula sa bahay ni Ime sa Delta, QC at siya rin ang nag-sort ng mga laruan. Tumulong din siya sa documentation ng event.

Pinasalamatan din si Ate Jane ng Brgy. East Kamias dahil sa paghahanda ng mauupuan ng mga kalahok at sa pakikipag-coordinate kay Kagawad.

Pinasalamatan din si Ronald Verzo ng Balangay para sa disenyo at pagpi-print ng sertipiko at pagkuha ng ilang mga retrato.

Nagtapos ang lahat habang kumakain ng meryenda.

Marami pong salamat at patuloy sana ang mga ganitong munting proyekto para sa kabataang Filipino.

Pauso pa rin ng Dagdag-Dunong Project.

Mga bata sa Halloween Storytelling:
Jonard Pineda
Angelika P. Cruz
Denmark P. Cruz
Ram Joshua Cruz
Denver P. Cruz
Oliver Flores
John Rey Ulip
Yshey Ulip
Mark Ulip
Kryzel Ulip
Jeremiane Ulip
Jumaine Jan Ulip
Dylan Jan Ulip
Christopher Angelo Flores
Cyver Nicole Flores
Cyril Aaron Flores
Jersee Mae Siping
Karl Graza
Arnie Graza
Kate Graza
Christian James Siping
Luis Justine Paz
Aldwin Graza
Jaden Miranda

Kung paano maging excited sa pagdadalaga at iba pa: Ang munting pagninilay sa librong “It’s a Mens World” ni Bebang Siy

2011-10-22T02:40:00.000-07:00

Ang book review na ito ay isinulat ni Noel Sales Barcelona. Matatagpuan ito sa sigliwa2.tk.

Kung paano maging excited sa pagdadalaga at iba pa: Ang munting pagninilay sa librong “It’s a Mens World” ni Bebang Siy

Anvil Publishing, 2011, 174 na pahina

Kagaya ng masalimuot na mga kalye sa Maynila, ang kumplikasyon ng paglaki, pagkilala sa sarili at iba pang mga karanasan bilang babae ang ibinahagi ni Beverly “Bebang” Wico Siy sa kanyang unang aklat ng mga sanaysay—ang “It’s a Mens World.”

Hindi nagkamali ang Anvil Publishing nang tanggapin nito ang manuskrito ni Siy, pagtiyagaang suriin ang bawat pahina para iayos ang mga pagkakamali—sa tipo man o sa balarila (grammar), itapat sa kamera ang layout at padaanin sa makina para ilimbag ang mga akda ni Siy.

Pero hindi lamang ito tungkol sa personal na mga karanasan ni Siy—kundi dugtung-dugtong na mga kasaysayan ng buhay-buhay na may kaugnayan sa may-akda: mga kamag-anak, kaibigan at estrangherong natagpuan at nakasalubong sa kung saan. Ang mga karanasang ito, sa abang palagay, ang humubog sa sensitibidad at sensibilidad ng may-akda bilang mangangatha (manunulat) at bilang isang buhay na entidad sa gumagalaw at masalimuot na lipunan na labas sa mga kahon at kalyehon ng buhay ni Siy.

Kumbaga sa siklo ng regla o menstrasyon (menstruation) ng isang babae, ang akda ni Siy ay isang kabit-kabit na serye ng mga pangyayari (phenomena) gaya ng paglabas ng itlog buhat sa obaryo (ovulation), pagdaan nito sa tubo ng itlog para makapuwesto sa pinakakuwelyo ng matris (uterus), ang paghihintay nito na makaniig ang punlay ng lalaki (fertilization) o ang pagkabasag kaya ng “pader ng dugo” sa matris at pagdaloy nito bilang buwanang dalaw (menstruation). At sa paglabas ng mens (pinaikling termino para sa menstruation), dito naman nalilinis at naihahandang muli ang buong sistemang panreproduksiyon ng babae para sa panibagong siklo ng obulasyon at pagpapalabas ng maruming dugo buhat sa sistema.

Sa kontekstong ito, sa pamamagitan ng magaan at nakatutuwang mga paglalahad, unti-unting napupurga ng may-akda ang sarili mula hindi kanais-nais na mga karanasang may kaugnayan sa kanyang kabataan.

Samantala, pagbabalik-tanaw rin naman sa unti-unting nawawalang kultura’t tradisyon ang It’s a Mens World ni Siy. Sino pa nga ba ang nakaaala ng softdrink na Fanta? Ang kutkuting Chikadeez at Zeb-Zeb? Sino ba sa atin ang nakatitikim pa ng cherry balls at sundot-kulangot? O ng tinatawag na “kulangot ng Intsik”? Ang pagkonsumo ng nabanggit na mga produkto, noong kabataan mo pa, ay bahagi ng pagsakay (bagaman hindi mo nalalaman dahil bata at uhugin ka pa nga) sa sasakyan o dyip ng kulturang popular noong mga panahong iyon.

Nakatutuwang nabanggit din ni Siy, bagaman bahagya, ang ilang larong panlansangan na ngayon ay maituturing na “extinct” na, kumbaga sa mga dinosaur at ilang uri ng halaman, hayop, isda, at iba pang nilalang na unti-unti na ring nawawala dahil sa labis na konsumo ng mga tao, sa giya ng tinatawag na modernisasyon. Sino pa ba sa atin ang nakapaglalaro ng patintero, ng “langit at lupa”, ng base-to-base? Palagay ko wala na. Maging ito ay extinct na rin dahil ang pinagkakaabalahan ng mga tao ngayon ay ang online role playing games at ang sarisaring larong iniaalok ng social networking na Facebook.

Sa kabuuan maganda ang libro ni Siy. Higit pa ito sa mga emosyon o mga karanasan—pagbibigay buhay ito sa mga ala-alang pinagtagni-tagni ng bahaging iyon ng Ermita (ang lugar na kinalakhan ng may-akda) at ng iba pang lugar at pagkakataon sa buhay ni Bebang Siy.

Higit pa sa buhat-bangko, hindi nakahihiyang irekomenda sa mga mambabasa ang libro ni Bebang Siy. Hindi man ito maihahanay sa mga akda nina Amado V. Hernandez o ni Jose P. Rizal, masasabi naman itong isang mabisang panlipunan at pansariling komentaryo sa karanasan ng isang karaniwang Filipina-Chinese na nabuhay at nabubuhay sa iba’t ibang bahagi ng panahon at sa kasalimuotan ng takbo ng lipunang Pilipino. Wala itong halong pagkukunwari. Kumbaga sa salitang lansangan eh, wala itong ‘kiyeme’ sa pagbabahagi ng karanasan—na bagaman kaiba sa atin ay masasabi nating maaaring naganap o nagaganap sa atin sa iba mang anyo. Sa madaling-sabi, makare-“relate” tayong lahat—babae ka man o lalaki, o kung ano ka pa man.

Pero ang tanging habilin o tagubilin lamang ng manrerepasong ito: Huwag na huwag ninyong gagayahin ang mga kapalpakan ng may-akda gaya ng pagbubudbod ng asin sa pinakabola ng iyong mata. Huwag kayong masyadong patangay sa inyong emosyon at ituring na isang “testamentong dapat sundin” ang librong ito. Tandaan ninyong si Bebang Siy lamang ang inyong binabasa.

Posted with permission from Noel Sales Barcelona.