Bestiaria Latina Blog

Equus et Asellus

noreply@blogger.com (Laura Gibbs) — Sat, 14 Aug 2021 16:43:00 +0000

Well, I'm back! The Digital Pedagogy Lab was a great experience, although I ended up not having as much time for writing as I expected... and that's because the participants were doing so much writing, which meant I had lots of wonderful stories to read and respond to. We're going to have a book coming out at the end of this month (I'm working on that next week), and I'll share it here since there are some classical items in there thanks to two classicists who were in the workshop! The book we used is here: Micro.LauraGibbs.net, and it is a free OER book for anyone to adapt and use. I'll eventually turn it into a Pressbook but for now it exists as a Google Doc which is also available as a website and a PDF. Based on my experience with students last year, and then with the workshop this month, I really think 100-word writing has a lot to offer!

You can find more Latin stories at Centum.LauraGibbs.net,
and more Tiny Tales at 100Words.LauraGibbs.net.

One thing that the experience inspired me to do is to keep trying new Latin experiments in addition to carrying on with the Gesta Romanorum project, so for today's story, I have taken a fable-poem by the Renaissance author Faernus (Gabriele Faerno), and turned it into a 100-word story in Latin. I even found a gorgeous illustrated edition of Faernus at the Library of Congress!

Equus et Asellus

Equus atque Asellus servi erant uni hero, et uterque ibat, sarcina propria onustus.

Sed Asellus adeo iam gravabatur sarcina sua ut cogeretur levamen ab Equo exposcere. "O sodalis, leva me hoc onere! Supplex te rogo: adiuva me!"

"Nego!" Equus superbus respondit. "Sarcinam meam porto ego; porta tu tuam."

Prae labore Asellus miser concidit, supremum halitum agens.

Tum herus Asini sarcinam et corium insuper ad priorem sarcinam Equo addidit.

"Eheu! Miser sum et perditus," Equus clamabat. "Levare sodalem meum nolui, et nunc sarcinas duas solus gesto, atque Asini corium tertiae instar sarcinae."

Fabula docet:

Si potentior tenuiorem iuverit, utrique melius fuerit.

(illustrated edition online at LOC)

Here is the poem as Faernus wrote it; the poem itself is just 83 words:

16. Equus et Asinus

Equus atque Asellus servientes uni hero

Uterque propria onustus ibat sarcina.

Sed Asellus adeo iam gravabatur sua,

Ut cogeretur partis alicuius sibi

Supplex levamen ab sodali exposcere.

Quo denegante prae labore concidens

Miser supremum Asellus egit halitum.

Tum vero, ut Asini sarcina et corium insuper

Equo ad priorem sarcinam sunt addita,

Miserum ille se vocabat atque perditum.

Nam qui levare contubernalem meum

Parte oneris, inquit, nolui, nunc omnia

Gesto, atque corium tertiae instar sarcinae.

Si tenuiorem iuverit potentior,

Utrique melius fuerit et prolixius.

I remember first reading this fable in a collection of children's stories by Tolstoy (more about Tolstoy's Fables for Children), and it made a big impression on me. Here's Tolstoy in Russian and a 100-word English version:

The Donkey and the Driver

A man had a Donkey and a Horse.

They were walking on the road; the Donkey told the Horse, "I can't carry this heavy load. Take at least a part of my load."

The Horse paid no attention to him.

The Donkey fell down from overstraining himself and died.

When the master transferred the Donkey's load on the Horse, and added the Donkey's hide, the Horse began complaining. "Oh, woe to me, poor one, woe to me, unfortunate Horse! I did not want to help him even a little, and now I have to carry everything, and his hide too."

У одного человека были осел и лошадь.

Шли они по дороге; осел сказал лошади: «Мне тяжело, не дотащу я всего, возьми с меня хоть немного».

Лошадь не послушалась.

Осел упал от натуги и умер.

Хозяин как наложил все с осла на лошадь, да еще и шкуру ослиную, лошадь и взвыла: «Ох, горе мне, бедной, горюшко мне, несчастной! Не хотела я немножко ему подсобить, теперь вот все тащу да еще и шкуру».

You can subscribe OR unsubscribe to the email list here: Bestiaria Latina list.

DPL: Iuvenis et Abbas

noreply@blogger.com (Laura Gibbs) — Tue, 03 Aug 2021 01:48:00 +0000

I've got another experiment for the Microfiction workshop for the Digital Pedagogy Lab; it's a story from Odo of Cheriton, who also wrote lots of animal fables, as well as fables about monastic life like this one.

You can find more Latin stories at Centum.LauraGibbs.net,
and more Tiny Tales at 100Words.LauraGibbs.net.

Centum Verba: Iuvenis et Abbas

Quidam iuvenis voluit claustralem vitam ducere.

Quaesivit abbas, "O iuvenis, videsne acervum hunc ossium mortuorum?"

Respondit, "Video."

Abbas ei dixit, "Laudes haec ossa et benedicas."

Laudavit igitur ossa et benedixit.

Quo facto, quaesivit abbas, “Benedixisti ossibus?”

Iuvenis respondit, “Benedixi.”

Tunc abbas, “Quid ossa responderunt?”

Respondit iuvenis, “Nihil responderunt.”

Iterum abbas, “Ossa maledicas et vituperes.”

Quod sic fecit iuvenis quantum potuit.

Et ait ei abbas, “Maledixisti ossibus?”

Et ait iuvenis, “Maledixi.”

Et quaesivit abbas, “Quid ossa responderunt?”

Et ait iuvenis, “Nihil responderunt.”

Ait abbas, “Frater, si verus monachus vis fieri, talem te oportet esse, ut ita benedictionibus et maledictionibus nihil respondeas."

(source)

Notes: You can find this story in Hervieux. Odo's version was a little bit under 100 words, so I was able to expand a little and also change up some of the sentences to make them easier reading.

Here's a 100-word version in English; it's not exactly a translation from the Latin. There's more you can do with 100 words in Latin than in English because there are no definite/indefinite articles, etc. in English.

The Young Man and the Abbot

A man wanted to become a monk.

The abbot pointed down into the ossuary. "Go down," he said, "and bless those bones."

The man did as the abbot said.

"Did you bless the bones?" The man nodded.

"What did the bones say?" asked the abbot.

"Nothing," the man replied.

"Now go curse the bones."

The man did as the abbot said.

"Did you curse the bones?" The man nodded.

"What did they say?"

"Nothing."

The abbot said, "Brother, that is how you must behave if you want to become a monk: regard blessings and curses the same, and say nothing."

(source)

DPL: Midas Rex

noreply@blogger.com (Laura Gibbs) — Sun, 01 Aug 2021 19:47:00 +0000

For the first week of August, I'm doing a Microfiction workshop for the Digital Pedagogy Lab, and I'm going to use that as an opportunity to explore some 100-word Latin projects that I've been thinking about. So, I'll be back with a Gesta story next week; for the next few days I'll be trying out some other things here this week.

You can find more Latin stories at Centum.LauraGibbs.net,
and more Tiny Tales at 100Words.LauraGibbs.net.

Centum Verba: Midas Rex

Midas rex Bacchum petit, "Effice quicquid contigero, vertatur in aurum!"

Deus adnuit, dolens quod non meliora petisset.

Midas, laetus, arboris virgam detrahit, et virga aurea fit; saxum tangit, et saxum auro pallet. Spes suas animo vix capit, aurea fingens omnia.

Ministri regi gaudenti dapes posuere... sed cibus Midae dente contactus aureus fit; aqua vinumque in aurum vertuntur!

Rex divesque miserque divitias odit. Copia famem non relevat; sitis guttur urit. "Da veniam," exclamat. "Me eripe damno!"

"Vade ad amnem," Bacchus ait, "et caput corpusque summerge."

Vis aurea de Midae corpore in amnem cedit, flumen tingens; etiam nunc fluminis undae auro pallent.

100 Words: King Midas

King Midas prayed, "O God, give me the golden touch!"

God heard his prayer.

Overjoyed, Midas touched a tree; it turned to gold. He grabbed a rock: golden! He would be king of a new Golden Age!

But the food he touched also turned to gold... and the wine, and water.

He couldn't eat gold, nor drink it. Rich and wretched, Midas shouted, "Save me, God!"

"Go to a stream," God commanded him, "and jump in."

Midas obeyed, and the power flowed out of him; even now, that stream gleams with a golden light.

Be careful what you ask for.

~ ~ ~

I decided to use the Greek mythology option as a chance to try an experiment which I'm thinking about: I'd like to retell Ovid's Metamorphoses as 100-word stories in both Latin and in English. The idea is not so much for them to be translations exactly, but instead to use Ovid's Latin poetry to inspire some Latin prose (easier for Latin students to read I hope) and also to write the episodes in English too. As you can see above, the English is not a translation of the Latin, but it follows the version of the story as told by Ovid.

I just picked a book of the Metamorphoses at random: The Latin Library / Ovid... so here I am in Book 11. A great English-language reference is Tony Kline's prose translation: Tony Kline's Poetry in Translation. Book 11 starts with the death of Orpheus (carrying on from Book 10), so I'll circle back around to Orpheus's death later (assuming I do carry on with this project). After the Maenads transform into oak trees, the story shifts to Midas.

My experience of turning Ovid's poetry into simple Latin prose was hard, but a good kind of hard, and I am happy with the result! Then, after I wrote my Latin 100-word version, I did an English version also, following along with the Latin but not exactly a translation; you can pack a lot more into 100 Latin words than you can in English.

You can find out more about King Midas at Wikipedia.

The stream where Midas supposedly washed off the golden curse was the Pactolus River, in what is now Turkey. I found this gorgeous image of "golden waters" at Flickr, thanks to the fact that Mark K. titled his photo of Lake Erie "Midas touch."

You can subscribe OR unsubscribe to the email list here: Bestiaria Latina list.

Gesta 59: Jovinianus

noreply@blogger.com (Laura Gibbs) — Sun, 25 Jul 2021 16:59:00 +0000

You can find more Latin stories at Centum.LauraGibbs.net,
and more Tiny Tales at 100Words.LauraGibbs.net.

Sententia mea, this is the best story in the Gesta. I cut it down to about half its original length, but I couldn't bear to leave any of the episodes out. So, here it is in 10 short episodes, each 100 words:

Centum Verba: Jovinianus

1. Jovinianus Imperator

Jovinianus imperator regnavit.

Semel in stratu jacens, exaltatum est cor ejus. "Estne aliquis alius deus quam ego?" His cogitatis, somnum cepit.

Mane milites vocavit. "Ad venandum pergere volo."

Dum imperator equitasset, calor intolerabilis eum invasit. In aqua frigida balneari volens, militibus dixit, "Hic remaneatis."

Solus ad aquam festinanter equitabat, vestimenta deposuit, et aquam intravit.

Dum ibi remansit, venit homo, ei per omnia similis in vultu et gestu. Induit se vestimentis ejus et ad milites equitavit. Ab omnibus sicut persona imperatoris receptus est, et ad palatium cum militibus perrexit.

Jovinianus, de aqua exiens, vestes nec equum invenit. Admirabatur et tristatus est!

2. Jovinianus, Pessimus Ribaldus

Jovinianus nudus erat et neminem vidit. "Quid faciam? Ego miserabiliter sum ministratus." Tandem dicebat, "Hic prope manet miles quem ad militiam promovi. Ad eum pergam, et vestes et equum acquiram."

Totaliter nudus ad castrum militis perrexit et ad januam pulsavit. "Januam aperite!"

Cum janitor eum vidisset, obstupuit. "Qualis es tu?"

Imperator respondit, "Jovinianus sum imperator! Vestes et equum perdidi."

Janitor ait, "Mentiris, pessime ribalde! Jam ante adventum tuum dominus imperator Jovinianus ad palatium suum cum militibus suis transivit. Sed quia imperatorem te nominasti, domino meo nuntiabo."

Janitor intravit et domino suo verba ejus retulit. Ille hoc audiens praecepit ut introduceretur.

3. Jovinianus et Miles

Miles notitiam ejus non habebat et ait, "Qualis es? Quod est nomen tuum?"

Respondit, "Ego sum imperator Jovinianus."

Ait ille, "Ribalde pessime! Qua audacia audes teipsum imperatorem nominare! Impune non transibis." Fecit eum egregie verberari et expelli.

Jovinianus flagellatus et expulsus flevit amare, cogitans apud se, "Prope est dux consilarius meus; ad eum pergam et necessitatem ei ostendam."

Ad januam ducis venit et pulsavit. Janitor januam aperuit et admirabatur. "Carissime, qualis es tu, et quare sic totaliter nudus venisti?"

Et ille, "Ego sum imperator; casu equum et vestimenta perdidi, et ideo ad ducem veni ut mihi in hac necessitate succurrat."

4. Jovinianus et Dux

Cum introductus fuisset, dux notitiam ejus non habens ait, "Qualis es tu?"

Et ille, "Imperator sum ego, et te ad divitias et honores promovi!"

Respondit dux, "Insane miser! Quia talem honorem tibi appropriasti, impune non transibis." Confecit eum in carcerem includi et pane et aqua sustentari. Deinde ex carcere extraxit et egregie verberari.

Gemens et suspiria emittens, Jovinianus ait. "Heu mihi, quid faciam? Melius est mihi ad palatium meum pergere. Mei de palatio meo notitiam habebunt. Saltem si non, uxor mea notitiam meam habebit per certa signa."

Solus ad palatium accessit et ad januam pulsavit; audita pulsatione janitor januam aperuit.

5. Jovinianus et Palatii Janitor

Dixit janitor, "Qualis es tu?"

Et ille, "Imperator sum! Miror de te quia non novisti me!"

Janitor ait, "Mentiris! Ego cum domino imperatore diu steti."

Et ille, "Ego sum ille! Si dictis non credis, rogo te, dei amore, ut ad imperatricem accedas, et per ista signa, quae nullus nisi nos duo novit sub caelo, mihi vestes imperiales mittet; casu perdidi omnia."

Ait janitor, "Non dubito quin insanus sis, quia dominus meus imperator in mensa sedet et juxta eum imperatrix. Verumtamen ex quo dicis te imperatorem esse, imperatrici intimabo. Certus sum quod graviter punieris!"

Janitor ad imperatricem perrexit et omnia intimavit.

6. Dominus et Domina

Imperatrix domino suo ait, "Domine mi, audite mirabilia! Signa privata inter nos acta unus ribaldus in porta mihi per janitorem recitat, dicens se imperatorem esse."

Imperator praecepit janitori ut ille introduceretur.

Qui cum nudus introductus fuisset, canis, qui antea multum eum dilexerat, ad guttur suum saltabat ut eum occideret, sed per familiam impeditus est.

Ait imperator, "Dic mihi, qualis es tu et ob quam causam venisti?"

At ille, "Imperator sum et dominus istius loci."

Ait imperator omnibus in aula, "Dicite mihi: quis nostrum imperator est?"

Aiunt illi, "Domine, istum ribaldum numquam vidimus! Puniatur ut omnes exemplum de tali praesumptione capiant."

7. Imperatoris Judicium

Imperator ad imperatricem ait, "Domina, dic mihi: nosti tu istum hominem qui se dicit imperatorem et dominum tuum esse?"

At illa, "Bone domine, cur talia a me quaeris? Nonne plus quam viginti sex annis in societate tua steti et prolem per te genui? Sed unum est quod miror: quomodo iste ribaldus pervenit ad secreta inter nos perpetrata."

Imperator ille dixit illi, "Quare ausus fuisti teipsum imperatorem nominare, damus pro judicio ut ad caudam equi tractus sis! Et si iterum ausus sis hoc dicere, te condemnabo morte turpissima." Vocavit satellites et ait, "Istum ad caudam equi trahite, sed nolite eum occidere."

8. Jovinianus Desperatus

Post haec desperatus dicebat, "Pereat dies in qua natus sum! Amici a me recesserunt, et uxor me non novit. Sed hic prope manet confessor meus; forte notitiam meam habebit."

Ad fenestram heremitae pulsavit.

Ille ait, "Quis ibi est?"

"Ego sum imperator Jovinianus! Fenestram aperias ut loquar tecum."

Cum vocem audisset, fenestram aperuit, sed hominem videns fenestram clausit. "Discede a me, maledicte! Tu non es imperator sed diabolus in forma hominis."

Ille ad terram prae dolore cecidit, dicens, "Heu mihi, quid faciam ego!" Et his dictis recordatus fuit quod in stratu exaltatum fuit cor ejus dicens, "Estne deus alter praeter me?"

9. Jovinianus et Heremita

Statim ad fenestram heremitae pulsabat. "Amore illius qui pependit in cruce, confessionem meam audite." Et de tota vita cum lacrimis confessus est, et praecipue quomodo contra deum se erexit.

Facta confessione, heremita fenestram aperuit et notitiam ejus habebat. "Benedictus altissimus! Vestes hic habeo; induas te et ad palatium perge, et ut spero notitiam tuam habebunt."

Imperator induit se et ad palatium perrexit.

Janitor eum satis honorifice recepit.

At ille, "Numquid notitiam meam habes?"

Janitor ait, "Etiam, domine peroptime, sed admiror quod per totum diem hic steti et te exire non vidi."

Ille aulam intravit, et omnes eum videntes capita inclinabant.

10. Finis

Cum aulam intrasset, alius imperator juxta eum stare fecit, et omnibus ait, "Dicite, quis nostrum est imperator?"

Imperatrix primo respondit, "Domine mi, testis est mihi deus in caelis: quis vestrum est dominus meus penitus ignoro." Et sic omnes dixerunt.

At ille, "Carissimi, iste homo est imperator vester. Contra deum se erexit, propter quod peccatum deus eum flagellavit. Ego sum angelus ejus, custos animae suae, qui imperium custodivi quamdiu fuit in paenitentia. Jam ejus paenitentia completa est. Ammodo ei sitis obedientes!" Et statim ab oculis eorum disparuit.

Imperator vero deo gratias reddidit et toto tempore vitae suae in bona pace vixit.

source

Notes: There's a great discussion of sources and parallels here: The Dethroned King in Medieval Lore. There is an English version in Swan: Of Too Much Pride. I also found an annotated version with vocabulary and notes: De Superbia et Arrogantia Imperatoris Ioviniani.

Here is the full version from the Gesta:

De superbia nimia et quomodo superbi ad humilitatem maximam saepe perveniunt; satis notabile.

Jovinianus imperator regnavit potens valde, qui cum semel in stratu suo jacuisset, exaltatum est cor ejus ultra quam credi potest, et in corde suo dixit, "Estne aliquis alius deus quam ego?" His cogitatis somnum cepit.

Mane vero surrexit et vocavit milites suos et ait, "Carissimi, bonum est cibum sumere, quia hodie ad venandum pergere volo. Illi vero parati erant ejus voluntatem adimplere. Cibo sumpto ad venandum perrexerunt.

Dum vero Imperator equitasset, calor intollerabilis eum invasit, in tantum quod videbatur ei quod moreretur nisi in aqua frigida balneari posset. Respexit a longe et aquam latam vidit, dixit suis militibus, "Hic remaneatis, quousque fuero liberatus." Dextrarium cum calcaribus percussit, ad aquam festinanter equitabat, de equo descendit, omnia vestimenta deposuit, aquam intravit et tamdiu ibi remansit, quousque totaliter refrigeratus esset.

Dum ibidem exspectasset, venit quidam homo ei per omnia similis in vultu et gestu, et induit se vestimentis ejus, dextrarium ejus ascendit, et ad milites equitavit, ab omnibus sicut persona imperatoris est receptus. Finito ludo ad palatium cum militibus perrexit.

Post haec cito Jovinianus de aqua exivit, vestes nec equum invenit. Admirabatur et tristatus est valde quia nudus erat et neminem vidit; cogitavit inter se, "Quid faciam? Ego miserabiliter sum ministratus." Tandem ad se reversus dicebat, "Hic prope manet unus miles, quem ad militiam promovi: ad eum pergam, vestes et equum acquiram et sic ad palatium meum ascendam, et videbo, quomodo et per quem sum confusus."

Jovinianus totaliter nudus ad castrum militis perrexit, ad januam pulsavit, janitor autem causam pulsationis quaesivit. Ait Jovinianus, "Januam aperite, et qualis ego sum videte!" Ille vero januam aperuit et cum eum vidisset, obstupuit et ait, "Qualis es tu?" At ille, "Jovinianus sum imperator! Vade ad dominum tuum, et dic ei, ut mihi vestes accommodet, quia vestes et equum perdidi." Qui ait, "Mentiris, pessime ribalde! Jam ante adventum tuum dominus imperator Jovinianus ad palatium suum cum militibus suis transivit, et dominus meus secum perrexit et rediit, et jam in mensa sedet. Sed quia imperatorem te nominasti, domino meo nuntiabo." Janitor intravit et domino suo verba ejus retulit. Ille hoc audiens praecepit ut introduceretur, et sic factum est.

Miles cum vidisset, notitiam ejus non habebat, sed imperator peroptime eum cognovit. Ait ei miles, "Dic mihi, qualis es, et quod est nomen tuum?" Qui respondit, "Ego sum imperator Jovinianus, et ego te ad militiam promovi tali tempore." Ait ille, "Ribalde pessime, qua audacia audes teipsum imperatorem nominare! Jam dominus meus imperator ante te ad palatium equitavit, et ego per viam ei associatus eram et jam sum reversus. Et quia teipsum imperatorem nominasti, impune non transibis." Fecit eum egregie verberari et postea expelli.

Ille vero sic flagellatus et expulsus flevit amare et ait, "Deus meus, quid hoc esse poterit, quod miles, quem ad militiam promovi, notitiam mei non habet, et cum hoc graviter me flagellavit!" Cogitavit autem apud se, "Prope est quidam dux consilarius meus; ad eum pergam et necessitatem ei ostendam, per quem potero indui et ad palatium meum reverti."

Cum vero ad januam ducis venisset, pulsavit. Janitor audiens pulsationem januam aperuit, et cum hominem nudum vidisset, admirabatur et aiebat, "Carissime, qualis es tu, et quare sic totaliter nudus venisti?" Et ille, "Ego sum imperator, a casu equum et vestimenta perdidi, et ideo ad ducem veni, ut mihi in hac necessitate succurrat. Ideo te rogo, ut negotium meum coram domino tuo facias." Janitor cum verba ejus audisset admirabatur, aulam intravit, et domino suo omnia retulit. Ait dux, "Introducatur."

Cum introductus fuisset nullus notitiam ejus habebat, et dux ad illum, "Qualis es tu?" Et ille, "Imperator sum ego, et te ad divitias et honores promovi, quando te ducem feci et consiliarium meum te constitui." Ait dux, "Insane miser! Perrexi parum ante cum domino meo imperatore versus palatium, et reversus sum, et quia talem honorem tibi appropriasti, impune non transibis." Confecit eum in carcerem includi et pane et aqua sustentari. Deinde ex carcere extraxit et egregie verberari et a tota terra post hoc ejici fecit.

Ille sic ejectus ultra quam credi poterit gemuit et suspiria emittebat et intra se dixit, "Heu mihi, quid faciam, quia factus sum opprobrium omnium et abjectio plebis? Melius est mihi ad palatium meum pergere et mei de palatio meo notitiam habebunt; saltem si non, uxor mea notitiam meam habebit per certa signa."

Solus ad palatium accessit, ad januam pulsavit, audita pulsatione janitor januam aperuit; quem cum vidisset, dixit, "Dic mihi, qualis es tu?" Et ille, "Miror de te, quia non novisti me, quia per tot tempora mecum fuisti." Qui ait, "Mentiris; cum domino imperatore diu steti." Et ille, "Ego sum ille, et si dictis non credis, rogo te dei amore, ut ad imperatricem accedas et per ista signa illa mihi vestes imperiales per te mittet, quia a casu perdidi omnia; ista signa, quae per te ei mitto, nullus nisi nos duo novit sub caelo." Ait janitor, "Non dubito, quin insanus sis, quia jam dominus meus imperator in mensa sedet et juxta eum imperatrix; verumtamen ex quo dicis te imperatorem esse, imperatrici intimabo, et certus sum quod graviter punieris."

Janitor ad imperatricem perrexit et omnia audita ei intimavit. Illa non modicum contristata ad dominum suum conversa est et ait, "Domine mi, audite mirabilia! Signa privata inter nos saepius acta unus ribaldus in porta mihi per janitorem recitat, et dicit se imperatorem et dominum meum esse." Ipse cum hoc audisset, praecepit janitori ut introduceretur in conspectu omnium.

Qui cum taliter nudus introductus fuisset, canis quidam, qui antea multum eum dilexerat, ad guttur suum saltabat, ut eum occideret, sed per familiam impeditus est, sic quod nullum ab eo recepit malum. Item quendam falconem habebat in pertica, qui cum eum vidisset ligaturam fregit et extra aulam advolavit.

Ait imperator omnibus in aula sedentibus, "Carissimi, audite verba mea, quae de isto ribaldo dicam! Dic mihi, qualis es tu et ob quam causam venisti?"

At ille, "Domine, ista est mirabilis questio; imperator sum et dominus istius loci."

Ait imperator omnibus sedentibus in mensa et circumstantibus, "Dicite mihi per juramentum vestrum, quod mihi fecistis, quis nostrum imperator est et dominus?"

Aiunt illi, "Domine, leviter respondemus per juramentum quod vobis fecimus, istum ribaldum numquam vidimus, sed vos estis dominus noster et imperator, quem a juventate novimus, et ideo rogamus una voce, ut puniatur, ut omnes exemplum ab eo capiant, et de tali praesumptione se non attemptent."

Imperator ille conversus ad imperatricem ait, "Dic, domina, mihi per fidem qua teneris, nosti tu istum hominem, qui se dicit imperatorem et dominum tuum esse?"

At illa, "Bone domine, cur talia a me quaeris? Nonne plus quam viginti sex annis in societate tua steti et prolem per te genui? Sed unum est, quod miror, quomodo iste ribaldus pervenit ad nostra secreta inter nos perpetrata."

Imperator ille dixit illi, qui introductus fuerat, "Carissime, quare ausus fuisti teipsum imperatorem nominare, damus pro judicio ut ad caudam equi hodie sis tractus et si iterum sis ausus hoc dicere, te condemnabo morte turpissima." Vocavit satellites suos et ait, "Ite et istum ad caudam equi trahite, sed nolite eum occidere." Et sic factum est.

Post haec vero ultra quam credi potest commota sunt omnia interiora ejus et quasi de se ipso desperatus dicebat, "Pereat dies in qua natus sum! Amici mei a me recesserunt, uxor mea et filii mei non noverunt me." Dum hoc dixisset, cogitabat, "Hic prope manet confessor meus; pergam ad ipsum: forte ipse notitiam meam habebit, quia saepius confessionem meam audivit."

Perrexit ad heremitam, ad fenestram cellulae suae pulsavit. At ille, "Quis ibi est?" Et ille, "Ego sum imperator Jovinianus; fenestram aperias ut loquar tecum." Ille vero cum vocem ejus audisset, fenestram aperuit; cum eum vidisset, cum impetu fenestram clausit et ait, "Discede a me, maledicte; tu non es imperator sed diabolus in forma hominis."

Ille hoc audiens ad terram prae dolore cecidit, crines capitis ac barbae dilaceravit et dixit, "Heu mihi, quid faciam ego!"

His dictis recordatus fuit quod in stratu suo exaltatum fuit cor ejus dicens, "Estne deus alter praeter me?"

Statim ad fenestram heremitae pulsabat et dixit, "Amore illius qui pependit in cruce, confessionem meam audite, fenestra clausa." At ille, "Mihi bene placet." Qui de tota vita sua cum lacrimis est confessus et praecipue quomodo contra deum se erexit, dicens quod non credidit alium deum esse quam seipsum.

Facta confessione et absolutione heremita fenestram ejus aperuit et notitiam ejus habebat et ait, "Benedictus altissimus, jam novi vos. Paucas vestes hic habeo; induas te et ad palatium perge, et ut spero notitiam tuam habebunt."

Imperator induit se, ad palatium suum perrexit, ad januam pulsabat, janitor hostium aperuit et eum satis honorifice recepit. At ille, "Numquid notitiam meam habes?" Qui ait, "Etiam, domine peroptime, sed admiror quod per totum diem hic steti et vos exire non vidi."

Ille vero aulam intravit, omnes eum videntes capita inclinabant. Alius imperator erat cum domina in camera. Quidam miles exiens de camera eum intime aspexit et post haec in cameram est reversus; ait, "Domine mi, est quidam in aula cui omnes capita inclinant et honorem faciunt, qui vobis in omnibus assimilatur, intantum quod quis vestrum est imperator penitus ignoro."

Imperator ille hoc audiens ait imperatrici, "Exeas et videas, si ejus notitiam habeas."

Illa vero foras perrexit, et cum eum vidisset, admirabatur; statim cameram intravit et ait, "Domine, vobis unum denuntio quod quis vestrum est dominus meus penitus ignoro."

At ille, "Ex quo sic est, foris pergam et veritatem excutiam."

Cum autem aulam intrasset, eum per manum cepit et juxta eum stare fecit, vocavit omnes nobiles in aula existentes cum imperatrice et ait, "Per juramentum, quod mihi fecistis, dicite, quis nostrum est imperator?"

Imperatrix primo respondit, "Domine mi, mihi incumbit primo respondere; testis est mihi deus in caelis, quis vestrum est dominus meus penitus ignoro." Et sic omnes dixerunt.

At ille, "Carissimi, audite me! Iste homo est imperator vester et dominus. Nam aliquo tempore contra deum se erexit, propter quod peccatum deus eum flagellavit et hominis notitia ab eo recessit quousque satisfactionem deo fecit. Ego sum angelus ejus, custos animae suae, qui imperium custodivi quamdiu fuit in paenitentia. Jam ejus paenitentia est completa et pro peccatis satisfecit; ammodo ei sitis obedientes. Ad deum vos recommendo." Statim ab oculis eorum disparuit.

Imperator vero deo gratias reddidit et toto tempore vitae suae in bona pace vixit et spiritum deo reddidit.

Gesta 56: Princeps et Mercator

noreply@blogger.com (Laura Gibbs) — Mon, 19 Jul 2021 14:33:00 +0000

You can find more Latin stories at Centum.LauraGibbs.net,
and more Tiny Tales at 100Words.LauraGibbs.net.

Centum Verba: Principis Mensa

Mercator quidam principem divitem videns exclamavit, "Quam formosus est, et gratiosus! Quam pretiosa vestimenta eius!"

Princeps mercatorem rogavit ut secum pernoctaret.

Cum hora cenandi adesset, princeps mercatorem iuxta dominam in mensa collocavit. Mercator, dominam videns tam pulchram et gratiosam, quasi extra se raptus est.

Delata sunt fercula, et ecce cibus optimus in capite defuncti collocatus et ante dominam positus est. Mercator cum mortui caput vidisset, commota sunt omnia viscera eius et ait in corde suo, "Heu mihi, timeo ne perdam caput meum in isto loco!"

Domina eum confortavit. "Noli te sollicitare," ei dixit. "Cibus mihi placet, etiam in mortui capite."

Centum Verba: Principis Camera

Cum nox adesset, mercator ductus est in cameram honestam ubi invenit lectum paratum, cortinis circumvolutum. Dum lectum intrasset, famuli ostium clauserunt et ille solus in camera remansit respexitque angulum ubi erat lumen. Vidit duos homines mortuos per bracchia pendentes. Hoc viso, invasit eum timor intolerabilis, et quiescere non poterat.

Mane surrexit et ait, "Heu mihi, timeo ne perdam vitam meam in isto loco!"

Princeps, cum surrexisset, fecit mercatorem ad se vocari et ait, "Carissime, quid tibi placet de me?"

"Mihi omnia bene placent," ait mercator, "sed cibum ministratum in capite defuncti vidi, et duos iuvenes mortuos in angulo camerae pendentes inveni."

Centum Verba: Principis Rationes

His verbis auditis, princeps mercatori dixit, "Carissime, uxorem meam nimis pulchram vidisti, et caput defuncti ante eam. Ratio est talis: iste cuius erat caput fuit dux qui uxorem meam sollicitavit et cum ea concubuit. Gladio caput eius amputavi, quod in signum verecundiae singulis diebus ante uxorem pono ut ad memoriam reducat peccatum quod commisit."

Mercator admiratus est.

"Filius ducis defuncti," princeps declaravit, "illos duos iuvenes in camera pendentes occidit, cognatos meos; ideo omni die corpora eorum visito ut fiam magis fervens sanguinem eorum vindicare. Vade ergo in pace, et posthac vitam hominis non iudices quousque plenius tibi de veritate constiterit."

source

Notes: You can find a similar story in Margaret of Navarre's Heptameron, story 32; here is a link to an English translation of that story (and more about the Heptameron). There is an English version in Swan: Of Remembering Death.

Here is the full version from the Gesta:

De memoria mortis.

Quidam princeps erat qui multum delectabatur venari.

Accidit semel, quod cum ad venandum perrexisset, casu mercator quidam per eandem viam secutus est, vidensque principem formosum et gratiosum vestimentis pretiosis indutum, ait in corde suo, "Domine deus, homo iste multum tibi tenetur; ecce quam formosus est et strenuus et gratiosus, et omnes, qui sunt in eius comitatu, honeste induti."

Hiis cogitatis dixit uni ex familia principis, "Dic mihi, carissime, dominus vester qualis est?"

Qui ait, "Est dominus multarum terrarum, et potens valde in auro et argento ac familia."

Ait mercator, "Multum tenetur ipse deo; formosus est et sapiens inter omnes, quos umquam vidi."

Ille hoc audiens occulte omnia verba mercatoris domino suo narravit. Dominus vero circa horam vespertinam, cum domum rediret, mercatorem rogavit, ut secum pernoctaret. Ille hoc non audebat resistere et cum principe ad civitatem perrexit.

Cum vero castrum eius intrasset, tot divitias, tot pulchras cameras auro depictas vidit, quod valde admirabatur. Cum autem hora cenandi adesset, princeps mercatorem iuxta suam dominam in mensa collocari fecit. Mercator autem cum dominam vidisset tam pulchram et tam gratiosam, quasi extra se raptus fuit et ait in corde suo, "Deus meus, princeps omnia, quae desiderat cor suum, habet, uxorem pulchram, filios ac filias, familiam multam nimis."

Cum autem sic cogitasset, delata sunt fercula ante dominam et ante eum, et ecce cibaria optima in capite unius defuncti collocata et ante dominam posita sunt et omnibus de familia in scutellis argenteis ministrabatur in aula. Mercator cum caput mortui ante eum vidisset, commota sunt omnia viscera eius et ait in corde suo, "Heu mihi, timeo quod perdam caput meum in isto loco!" Domina vero inquantum potuit eum confortavit.

Cum vero nox adesset, ducitur in cameram honestam, ubi invenit lectum paratum, cortinis circumvolutum, et in angulo domus luminaria magna. Dum vero lectum intrasset, famuli ostium clauserunt et ille solus in camera remansit; respexitque angulum ubi erat lumen. Vidit duos homines mortuos per brachia pendentes. Hoc viso invasit eum timor intollerabilis, intantum quod quiescere non poterat.

Mane vero surrexit et ait, "Heu mihi, timeo hodie iuxta illos duos pendere."

Princeps vero cum surrexisset, fecit mercatorem ad se vocari et ait, "Carissime, quid tibi placet de me?"

At ille, "Mihi omnia bene placent, sed quod mihi ministrabatur in capite defuncti, ultra quam credi potest abhorrui tantum quod comedere non poteram. Cum vero in lecto positus fuissem, duos iuvenes pendentes in angulo camerae vidi, et tantus timor me invasit, quod dormire non poteram, et ideo dei amore permittatis me transire."

Ait princeps, "Carissime, vidisti uxorem meam nimis pulchram et caput defuncti ante eam. Ratio est talis: iste enim cuius erat caput fuit quidam dux nobilis, qui uxorem meam sollicitavit et cum ea concubuit et pariter adinvicem commisceri perspexi, gladium arripui et caput eius amputavi, unde in signum verecundiae singulis diebus illud caput ante eam pono, ut ad memoriam reducat peccatum quod commisit. Filius vero defuncti illos duos iuvenes cognatos meos in camera pendentes occidit, ideo omni die corpora eorum visito, ut fiam magis fervens sanguinem eorum vindicare. Cum autem adulterium uxoris recolo et mortem iuvenum ad memoriam reduco, nullum gaudium habere potero. Vade ergo, carisssime, in pace et ammodo vitam hominis cuiuscumque non iudices, quousque plenius tibi de veritate constiterit. Mercator ei valefecit et ad mercandum perrexit.

Gesta 48. Tyrannus et Taurus Eius

noreply@blogger.com (Laura Gibbs) — Sat, 10 Jul 2021 20:33:00 +0000

You can find more Latin stories at Centum.LauraGibbs.net,
and more Tiny Tales at 100Words.LauraGibbs.net.

Centum Verba: Tyrannus et Taurus Eius

Phalaris, tyrannus crudelis, Agrigentinos multos necat, exquisitis tormentis implicans.

Perillus, aeris artifex, aeneum taurum facit, tyranni crudelitati aptum: in latere ostium habet per quod immittuntur homines morte puniendi; supposito igne, homines in tauro cremantur.

Perillus tyranno ait, "Propter mortis amaritudinem et ignis fervorem, homines clamant in tauro, sed non creditur vox esse humana; quasi vox feralis resonat. Sic, O rex, minime ad compassionem moveberis."

Phalaris opus laudat et inventori ait, "Mihi crudeli donum aptum tu crudelior obtulisti! Nunc, O inventor, taurum tuum probabis: nulla enim aequior ratio est quam necis artificem arte perire sua."

Sic Perillus crematur in tauro suo.

Notes: The famous story of the "brazen bull" even has its own article at Wikipedia. There is an English version in Swan: Of the end of sinners. The final words are from Ovid's Ars Amatoria: neque enim lex aequior ulla est, quam necis artifices arte perire sua. The engraving by Pierre Woeiriot shows them forcing Perillus into the bull.

Here is the full version from the Gesta:

De iusta sequela malorum. Refert Dyonisius, quod cum Perillus, aeris artifex Falaridi regi tyranno crudeli qui Agrigentinos depopulabatur et exquisitis tormentis implicabat, obtulisset eius crudelitati nimis aptum quendam aeneum taurum noviter per se factum, in latere latenter habens ostium per quod immitterentur homines morte puniendi ut supposito igne cremarentur. Et cum ipsi propter mortis amaritudinem clamarent in tauro, non crederetur vox esse humana, sed feralis, ut sic rex minime ad compassionem moveretur. Rex opus laudans sed inventorem eius exhortans ait, "In te prius excipies et probabis quod mihi crudeli crudelior obtulisti, nulla enim aequior ratio est quam necis artificis arte perire sua," ut dicit Ovidius.

Gesta 41: Codrus rex Atheniensium

noreply@blogger.com (Laura Gibbs) — Sun, 04 Jul 2021 17:08:00 +0000

You can find more Latin stories at Centum.LauraGibbs.net,
and more Tiny Tales at 100Words.LauraGibbs.net.

Centum Verba: Codrus Rex Atheniensium

Codrus, rex Atheniensium, contra Doricos pugnaturus, congregavit exercitum et super eventu belli consuluit Apollinem. Cui responsum est quod aliter non vinceret nisi ipse gladio interiret hostili.

Dorici, hoc audito, dixerunt ne quis laederet Codrum.

Codrus, mutato regis habitu, arma accepit et exercitum penetravit. Miles Doricus lancea eum usque ad cor penetravit, et sic per mortem suam populum suum de manibus inimicorum suorum liberavit.

Tandem de morte eius factus est planctus magnus ex utraque populi parte.

Sic Iesus Christus sciens quod genus humanum non posset redimi nisi ipse moreretur, venit in bello contra diabolum, mutans habitum suum quando naturam humanam assumpsit.

image source

Notes: You can find this story in Valerius Maximus, and I've included that Latin text with a translation below. There is an English version of the Gesta story in Swan: Of the Conquests and Charity of Our Lord.

Here is the full version from the Gesta (I've included just the start of the allegorical part):

Cosdras imperator Atheniensium contra Dorenses pugnaturus congregavit exercitum, et super eventu belli consuluit Apollinem. Cui responsum est quod aliter non vinceret, nisi ipse gladio interiret hostili. Dorenses hoc audito dixerunt ne quis laederet corpus regis Cosdri. Quod postquam Cosdras cognovit, mutato regis habitu arma accepit et exercitum penetravit. Quod videns unus militum cum lancea eum usque ad cor penetravit et sic per mortem suam populum suum de manibus inimicorum suorum liberavit. Tandem de morte ejus factus est planctus magnus ex utraque populi parte.

Carissimi, sic dilectus dominus noster Iesus Christus consulto deo patre quod genus humanum non posset redimi, nisi si ipse moreretur, venit pugnaturus in bello isto contra diabolum. Et scies quod agnosceretur, mutavit habitum suum quando naturam humanam assumpsit.

Here's a 15th-century manuscript illustration from the Speculum humanae salvationis:

For comparison, here is Valerius Maximus:

Rex Atheniensium Codrus, cum ingenti hostium exercitu Attica regio debilitata ferro ignique vastaretur, diffidentia humani auxilii ad Apollinis Delphici oraculum confugit perque legatos sciscitatus est quonam modo tam grave illud bellum discuti posset. respondit deus ita finem ei fore, si ipse hostili manu occidisset. quod quidem non solum totis Athenis, sed in castris etiam contrariis percrebruit, eoque factum est ut ediceretur ne quis Codri corpus vulneraret. id postquam cognovit, depositis insignibus imperii famularem cultum induit ac pabulantium hostium globo se obiecit unumque ex his falce percussum in caedem suam conpulit. cuius interitu ne Athenae occiderent effectum est.

Here is Samuel Speed's 17th-century translation of Valerius Maximus:

The King of the Athe∣nians, Codrus, when he saw his Territories wasted and invaded by vast numbers of his Enemies, despairing of humane assistance, sent to the Oracle of Apollo, and by his Embassadors desired to know, which way he might avoid that terrible War. The God returned for answer, that it would be ended when he fell by his Enemies hand. Which was not only spread about among his own People, but in the Camp of the Ene∣my: who thereupon commanded that not a man should touch the body of Codrus. Which when the King understood, he threw off his Royal Robes, and in a servile Habit threw himself into the midst of a Squadron of the Enemy, that were out a forraging, and wounding one of them with a scythe, provoked the souldier to kill him; by whose Death Athens escaped ruine.

IMPORTANT INFO for any EMAIL SUBSCRIBERS

noreply@blogger.com (Laura Gibbs) — Sun, 27 Jun 2021 14:45:00 +0000

Hello everybody! This is a special post with information for anyone who subscribes to this blog by email, plus there is also an update to the perdix story below.

The Feedburner email service I have used for about 10 years here is going away in July. If you want to continue to receive new posts by email, I need you to fill out this Google form; if the embedded version does not work, you can access the form with this link.

Loading…

I don't know if Feedburner has contacted subscribers directly, but there is the notice I received as the owner of the blog:

Update to the Perdix story: Thanks to a reader for writing to ask about sources for this partridge legend; I completely forgot to include that information here. This story about the partridge forms part of the bestiary tradition (there is a lot of overlap between bestiary lore and the animals in the Gesta), and that bestiary tradition emerges from Roman natural history writers like Pliny. More information and references here at the wonderful bestiary.ca site: Perdix. You can read the Latin text of Pliny here. Even better: this is an actual animal behavior; more about that at Wikipedia: Distraction Display.

Gesta 36: Perdix et Venator

noreply@blogger.com (Laura Gibbs) — Sat, 26 Jun 2021 17:32:00 +0000

You can find more Latin stories at Centum.LauraGibbs.net,
and more Tiny Tales at 100Words.LauraGibbs.net.

Centum Verba: Perdix et Venator

Perdix habens pullos, sciens venatorem appropinquare nido, ut venatorem retrahat a pullis, venit prope venatorem et fingit se posse non volare. Venator insequitur paulatim; illa volat, et ipse post illam vadit, et sic semper facit donec elongatus est a pullis; et sic decipitur venator, quod nec perdicem nec pullos habet.
Venator est bonus Christianus, qui victum et vestitum cum labore acquirit. Sed mundus hominem non libenter sustinet; homo mundi vanitatem sequitur, et mundus illum ab amore dei et bonis operibus elongat. Deinde mors illum subtrahit a saeculo, et manet ille miser deceptus quia non habet mundum nec fructum bonorum operum.

(Wikimedia)

Notes: There is an English version in Swan: The Course of Human Life. The story is about a philosopher and a king, with the philosopher teaching the king about the meaning of life. The philosopher makes a long (LONG) speech, and it contains two exempla: one is the story of the mother bird and her chicks with its moralization (that's what I included here), and the second exemplum is the story of Alexander's horse Bucephalus. Since the story about the mother bird was so short, I was able to include the allegorical moralization, which might surprise you: instead of the mother bird being a positive exemplum, the focus is on the hunter, with the mother bird standing for the material world!

Update: Thanks to a reader for writing to ask about sources for this partridge legend; I completely forgot to include that information here. This story about the partridge forms part of the bestiary tradition (there is a lot of overlap between bestiary lore and the animals in the Gesta), and that bestiary tradition emerges from Roman natural history writers like Pliny. More information and references here at the wonderful bestiary.ca site: Perdix. You can read the Latin text of Pliny here. Even better: this is an actual animal behavior; more about that at Wikipedia: Distraction Display.

Here is the full version from the Gesta:

Perdix habens pullos suos, sciens venatorem appropinquare nido, ut venatorem retrahat a pullis, venit prope venatorem et fingit se posse non volare; quod venator credens esse verum, insequitur paulatim. lila volat, et ipse post illam vadit sperans illam capere, et sic semper facit, donec elongatus est a pullis; et sic decipitur venator, quod nec perdicem nec pullos habet.

Sic est de mundo. Venator, qui nido pullorum appropinquat, est bonus Christianus, qui victum et vestitum et alia cum labore acquirit. Sed mundus hominem non libenter sustinet, tali applaudit et simulat, ac si sequi velit, et semper cum honore manere; quod videns homo saepe ab operibus bonis recedit et mundi vanitatem sequitur, et tunc mundus illum ab amore dei et bonis operibus elongat. Deinde mors illum subtrahit a saeculo, et manet ille miser deceptus, quia non habet mundum, quem sequebatur, nec fructum bonorum operum, a quibus elongatur. Ecce quomodo mundus suis servitoribus reddit mercedem. Et hoc est, quod dicit Jacobus: Totus mundus in maligno positus est. Omne, quod est in mundo, aut est superbia vite et reliqua.

Gesta 28: Vetula et canicula eius

noreply@blogger.com (Laura Gibbs) — Sat, 19 Jun 2021 17:45:00 +0000

You can find more Latin stories at Centum.LauraGibbs.net,
and more Tiny Tales at 100Words.LauraGibbs.net.

Centum Verba: De uxore casta

Miles nobilem uxorem castam et decoram habebat. Ad peregrinandum perrexit, et uxor domi remansit.

Iuvenis militis uxorem ardenti amore coepit amare, et saepe illuc ibat, sed nihil valuit: domina casta per omnia eum sprevit.

Quodam die iuvenis dolens ac tristis obviam habuit vetulam sanctam reputatam quae causam eius tristitiae quaesivit. Iuvenis omnia narravit, et vetula ait, "Cum Dei adiutorio te curabo."

Vetula ista caniculam habebat, et panem sinapi confectum ei dedit; prae amaritudine oculi caniculae lacrimabantur.

Tunc ad domum dominae castae perrexit.

Domina caniculam lacrimantem respexit et admirabatur.

Vetula ei ait, "Haec canicula erat filia mea, casta nimis et decora. ...

Centum Verba: De vetulae filia

... Iuvenis quidam eam vehementer adamavit, sed adeo casta erat ut omnino sperneret eius amorem. Tantum dolens prae dolore, iuvenis mortuus est, pro qua culpa Deus convertit filiam meam in caniculam, sicut tu vides."

Domina exclamavit, "Heu me! Simili modo me quidam iuvenis diligit et pro amore meo infirmatur."

Vetula haec audiens ait, "Carissima domina, noli amorem iuvenis spernere ne forte et tu muteris in caniculam sicut filia mea."

Ait domina vetulae, "Bona matrona, adiuva me! Nolo in caniculam mutari! Rogo ut iuvenem ad me ducas."

Vetula perrexit et iuvenem secum duxit; cum domina dormivit, et sic per vetulam adulterium commisit.

illustration from Steinhowel's Aesop

Notes: You can find this story in Petrus Alphonsi and, as a result, it also appears in Steinhowels Aesop and its imitators in the section of stories taken from Petrus Alphonsi. There is an English version in Swan: Of the Execrable Devices of Old Women, and you can read William Caxton's English translation of the version in Petrus Alphonsi here: it has a cat instead of a dog!

Here is the full version from the Gesta:

Imperatrix quaedam erat, in cujus imperio erat quidam miles, qui nobilem uxorem et castam atque decoram habebat.

Contingit quod miles ad peregrinandum perrexit, sed prius uxori dixerat, "Nullum custodem ultra tibi dimitto, quia satis credo quod non indiges." Parato comitatu abiit, uxor vero caste vivendo domi remansit.

Accidit semel quod precibus compulsa cujusdam suae vicinae epulandi causa domum suam egrederetur, quo peracto ad propria remeavit. Quam quidam juvenis aspectam ardenti amore coepit amare et plurimos nuntios ad eam direxit cupiens ab illa quantum ardebat amari. Quibus contemptis eam penitus sprevit.

Die vero se omnino contemptum videns adeo dolens efficitur quod infirmabatur. Saepe tarnen illuc ibat, sed nihil ei valuit eo quod domina per omnia eum sprevit.

Accidit quodam die, quod versus ecclesiam perrexit dolens ac tristis, et obviam habuit quandam vetulam in proposito sanctam reputatam. Quae cum juvenem tristem vidisset, causam tantae tristitiae ab eo quaesivit.

At ille, "Quid prodest mihi tibi narrare?"

At illa, "Carissime, quamdiu infirmus abscondit a medico suam infirmitatem, non poterit curari. Ideo ostende mihi causam tanti doloris! Cum Dei adjutorio te curabo."

Juvenis cum hoc audisset, ostendit ei, quomodo dominam dilexit.

Ait vetula, "Perge cito ad domum tuam, quia infra breve tempus te curabo."

Hiis dictis juvenis ad domum perrexit et vetula ad propria remeavit.

Vetula ista quandam caniculam habebat, quam duobus diebus jejunare coegit et die tertia panem synapi confectum caniculae jejunanti dedit. Quem cum gustasset, prae amaritudine oculi ejus lacrimabantur tota die.

Tunc vetula ad domum dominae perrexit cum canicula, quam juvenis dilexit tantum. Statim a domina est honorifice suscepta eo quod reputabatur sancta.

Dum autem adinvicem sederent, domina parvam caniculam lacrimantem respexit, admirabatur multum et quaesivit causam.

Ait vetula, "Carissima amica, noli quaerere, quare lacrimatur, quia tantum dolorem habet, quod vix poterit tibi intimari."

Domina vero magis ac magis instigabat ut diceret.

Cui vetula, "Haec canicula erat filia mea, casta nimis et decora, quam juvenis quidam vehementer adamavit, sed adeo casta erat ut omnino sperneret ejus amorem, unde juvenis tantum dolens prae dolore mortuus est, pro qua culpa Deus convertit filiam meam in caniculam, sicut tu vides." His dictis incepit vetula flere dicens, "Quotiens filia mea recolit, quod tarn pulchra puella erat, et modo est canicula, flet et consolari nequit, immo omnes ad fletum excitat prae nimio dolore."

Audiens haec domina intra se cogitabat, "Heu me! Simili modo me quidam juvenis diligit et pro amore meo infirmatur." Et totum processum vetulae narravit.

Vetula haec audiens ait, "Carissima domina, noli amorem juvenis spernere, ne forte et tu muteris in caniculam sicut tilia mea, quod esset damnum intolerabile."

Ait domina vetulae, "Bona matrona, date mihi sanum consilium ut non sim canicula."

Quae ait, "Cito pro illo juvene mitte et voluntatem suam sine ulteriori dilatione facias."

At illa, "Rogo sanctitatem tuam ut pergas ad eum et tecum ducas. Scandalum enim posset esse, si alius ad eum accederet."

Cui vetula, "Tibi compacior et libenter tibi eum adducam."

Perrexit et juvenem secum duxit, et cum domina dormivit. Et sic per vetulam domina adulterium commisit.

Gesta 20: De Rege et Puero

noreply@blogger.com (Laura Gibbs) — Sun, 13 Jun 2021 20:29:00 +0000

You can find more Latin stories at Centum.LauraGibbs.net,
and more Tiny Tales at 100Words.LauraGibbs.net.

Centum Verba: Conradus Rex

Conradus regnavit, et quidam comes, iram regis metuens, cum uxore in silvam fugit.

Dum in silva venaretur, Conradus in comitis tugurium advenit, nescius, nocte superveniente.

Eadem nocte, comitis uxor filium peperit.

Conradus vocem audivit: "Accipe, accipe, accipe." Expergefactus a somno, cogitabat "Quid signat ista vox?" et statim obdormivit.

Secunda vice audivit vocem: "Redde, redde, redde." Tremefactus est valde. "Quid est hoc?" Iterum obdormivit.

Tertia vice audivit vocem: "Fuge, fuge, fuge, O rex! Hic puer gener tuus erit." Commota sunt omnia viscera regis.

Mane surgens, duos armigeros ad se vocavit. "Parvulum auferte," imperavit, "et, per medium scindentes, cor eius mihi apportate."

Centum Verba: Henricus Puer

Regis armigeri, conterriti, de gremio matris puerum rapuerunt, sed, misericordia moti, in arbore reposuerunt ne a feris devoraretur, et, leporem scindentes, cor leporis regi detulerunt.

Dux in silva transiens puerum vagientem audivit. Dum filium non haberet, puerum uxori attulit. Suum genitum fingentes, puerum Henricum vocaverunt.

Henricus corpore pulcher erat, ore facundus et omnibus gratiosus.

Rex, cum videret ducis filium omnibus gratiosum, dubitare coepit ne post se regnaret et ne iste sit quem occidi mandaverat. Volens esse securus, reginae litteras manibus suis scripsit: "Mox ut istas litteras receperis, nuntium hunc necabis," et, Henricum ad se vocans, ei imperavit litteras reginae perferre.

Centum Verba: Regis Litterae

Henricus, ad reginam pergens, in ecclesia hospitatus est.

Dum quiesceret, sacerdos, curiositate ductus, eius bursam aperuit. Litteras legens, scelus abhorruit. Radens subtiliter regis verba "Nuntium hunc necabis," scripsit "Filiam nostram in uxorem nuntio dabis."

Cumque regina istas litteras legisset, regis sigillo munitas et de manu eius scriptas, nuptias celebravit et filiam Henrico in uxorem dedit.

Dum regi narraretur quod nuptiae filiae suae celebratae essent, obstupuit, sed, veritatem ab armigeris et duce et sacerdote comperiens, ordinationi Dei resistendum non esse vidit, sicut vox dixerat: "Hic puer gener tuus erit."

Henricum igitur suum generum esse approbavit et post in imperio regnare instituit.

Pixabay

Notes: This folkloric motif dates back to ancient times, with the story of Bellerophon who was the bearer of a message that called for his own death. There is an English version of the Gesta story in Swan: Of Tribution and Anguish.

Here is the full version from the Gesta:

Conradus regnavit, cujus tempore erat quidam comes nomine Leopoldus, qui, iram regis metuens, cum uxore sua in silvam fugiens, in quodam tugurio latitabat.

In qua silva memorata dum caesar Conradus venaretur nocte superveniente, in eodem tugurio ipsum oportuit hospitari. Cui hospita paregnans vicina existens partui decenter, ut potuit, stravit et necessaria ministravit.

Eadem nocte mulier filium peperit et Caesar vocem audivit dicentem: "Accipe, accipe, accipe." Expergefactus ipse a somno totusque timidus et tremefactus ait intra se, "Quid signat ista vox: Accipe, accipe, accipe? Quid debes accipere?" cogitabat et statim obdormivit.

Et ecce secunda vice audivit vocem dicentem ad ipsum: "Redde, redde, redde." Caesar expergefactus a somno contristatus est valde et ait inter se, "Quid est hoc? Primo audivi: Accipe, accipe, accipe, et nihil accepi; modo dicit: Redde, redde, redde. Quid debeo reddere, ex quo nihil accepi?" Caesar iterum incepit dormire.

Et ecce tertia vice audivit vocem dicentem sibi: "Fuge, fuge, fuge, Conrade! Hic puer primogenitus gener tuus erit." Caesar vero cum talia audisset, commota sunt omnia viscera ejus.

Mane vero surgens, duos armigeros suos secretarios ad se vocavit, dicens, "Ite et parvulum illum de manibus matris violenter auferte et ipsum per medium scindentes cor ejus mihi apportate." Conterriti euntes de gremio matris puerum rapuerunt, quem videntes elegantissimae formae misericordia moti ipsum super quandam arboris superficiem, ne a feris devoraretur, reposuerunt, et leporem scindentes, cor ejus Caesari detulerunt.

Eodem die dum quidam dux inde transiret et puerum vagientem audiret, ipsum in gremio suo private nullo sciente accepit, et, dum filium non haberet, uxori attulit et nutriri eum fecit et a se et uxore sua genitum fingens, Henricum vocavit.

Cum puer jam crevisset, erat corpore pulcher nimis, ore facundus et omnibus gratiosus. Quem cum tam decorum et prudentem vidit Caesar, a patre petiit, et in curia sua manere fecit. Sed cum videret puerum omnibus gratiosum et ab omnibus commendari, dubitare coepit, ne post se regnaret, et ne iste sit, quem occidi mandaverat. Volens igitur esse securus, litteras manibus suis scriptas uxori dirigit in hunc modum, "In quantum est tibi cara vita tua, mox ut istas litteras receperis, puerum hunc necabis."

Dum vero pergens in quandam ecclesiam hospitatus fuisset et super bancum quiesceret, et bursa, in qua erat littera, dependeret, sacerdos curiositate ductus, bursam aperuit et, legens, scelus abhorruit, et radens subtiliter, ubi dicebatur "Puerum hunc necabis," scripsit "Filiam nostram in uxorem ipsi dabis."

Cumque regina istas litteras legisset et regis sigillo munitas videret et de manu imperatoris scriptas esse cognosceret, convocatis principibus nuptias celebravit, et suam filiam eidem in uxorem dedit; quae nuptie Aquisgrani celebratae sunt.

Dum autem Caesari Conrado narraretur, quod solemniter nuptiae filiae suae essent celebratae, ille obstupuit, et cum a duobus armigeris et duce et sacerdote veritatem comperisset, ordinationi Dei resistendum non esse vidit, et ideo pro puero mittens eum esse suum generum approbavit et post in imperio regnare instituit.

Gesta 24: De Paradiso Ficto

noreply@blogger.com (Laura Gibbs) — Sat, 05 Jun 2021 02:16:00 +0000

You can find more Latin stories at Centum.LauraGibbs.net,
and more Tiny Tales at 100Words.LauraGibbs.net.

Centum Verba: De Paradiso Ficto

Magus erat qui habuit ortum pulcherrimum, in quo erant tot flores redolentes, tot fructus suaves, tot divitiae et deliciae quod valde delectabile fuit ibi esse.

Hunc locum numquam volebat ostendere, nisi fatuis et inimicis suis. Et cum essent introducti, viderunt tot et tanta gaudia, quod mirabantur et instanter quaerebant, ut in illo poterant manere.

Ille vero nulli consentiebat, nisi qui hereditatem ejus ei concederet. Fatui vero credebant quod esset paradisus in quo semper deberent permanere, et ei hereditatem illorum concesserunt.

Magus vero de nocte surgebat, et eos dormientes invenit et occidit, et sic per ortum istum quasi infinita mala perpetravit.

(Tresco Abbey Gardens)

Notes: You can find this story in Sir John Mandeville (see below). There is an English version in Swan: Of the Suggestions of the Devil. Normally I include the full version from the Latin Gesta, but this story was only 103 words to start with; I just had to remove a few words to make it fit! So, instead of the Latin Gesta here, I'll include the version of this same legend in The Voyage and Travels of Sir John Mandeville (online at Project Gutenberg).

90. Of a rich man in Prester Johan's lande named Catolonapes and of his gardeine. IN an yle of Prester Johans land yt men call Miscorach, there was a rich man yt was called Catolonapes, he was ful rich & had a fair castel on a hil & strong, & he made a wal all about ye hill right strong & fayre, within he had a faire gardeine wherein were many trees bearing all maner of fruits yt he might find, & he had planted therein al maner of herbes of good smel and that bare flowers, & ther wer many faire wels, & by them was made many hals & chambers wel dight with gold & asure, & he had made there dyverse stories of beastes and birds yt song & turned by engin and orbage, as they had been quick, & he had in his gardeine al thing that might be to man solace & comfort, he had also in that gardeine maydens within ye age of xv yeare, ye fairest yt he myght find, & men children of the same age, & they were clothed with clothes of gold, & he sayd that they were aungels and he caused to be made certain hils, & enclosed them about with precious stones of Jaspy & christal & set in gold & pearls and other maner of stones, and he had made a coundute under ye earth, so that when he wold ye walls ran somtime with milke, somtime with wine, somtime honey, & this place is called Paradise & when any yong bacheler of ye countrey, knight or sqyer, cometh to him for solace and disport, he ledeth him into his paradise & sheweth them these things, as the songs of birds & his damosels and wels, & he did strike diverse Instruments of musyke, in a high tower that might be sene, and sayde they were the aungels of God, & that place was Paradise, that God hath graunted to those that beleved, when hee sayde thus, Dabo vobis terram fluentam lac & mel. That is to say, I shall giue you land flowing with mylk and hony.

And then this rych man dyd these men drinke a maner of drinke, of which they were dronken, & he said to them if they wold dye for his sake & when they were dead they shold come to his paradise, and they should be of the age of those maydens, and shold dwell alway with them, and he shold put them in a fayrer paradise where they shold se god in his joy, and in his majesty & then they graunted to do that he wold, and he bad them go and sleay such a lord, or a man of the countrey that he was wroth with, and that they should haue no dread of no man and if they were slaine themselfe for his sake, he shold put them in his paradise when they were dead.

And so went those bachelers to sleay great lordes of the countrey, & were slaine themselfe in hope to haue that Paradise, and thus was he avenged of his enimies through his desert, and when rich men of the countrey perceived this cautell and malice and the will of this Catolonapes, they gathered them to gither & assayled the castel & slew hym & destroyed all his goods and his faire places and riches that were in his paradise, and the place of the wales are there yet, and it is not long ago since it was destroyed.

A Journey Through Mandeville's Travels

Gesta 18: Julianus

noreply@blogger.com (Laura Gibbs) — Sat, 29 May 2021 17:56:00 +0000

You can find more Latin stories at Centum.LauraGibbs.net,
and more Tiny Tales at 100Words.LauraGibbs.net.

Centum Verba: Julianus et Cervus

Julianus, venator nobilis, cervum insequebatur.

Mirabile auditu: cervus dixit, "Tu me insequeris qui patris et matris occisor eris."

Julianus vehementer extimuit. Relictis omnibus, ad regionem remotam decessit ubi principi adhaesit. Princeps castellanam viduam in coniugem Juliano tradidit, cum castello pro dote.

Parentes Juliani, dolentes, ubique pergebant, filium quaerentes. Tandem ad eius castellum venerunt.

Juliano absente, uxori enarraverunt omnia quae filio suo acciderat. Intellexit uxor quod parentes Juliani essent. Benigne eos suscipiens, in lecto suo eos collocavit. Facto mane, ad ecclesiam perrexit.

Ecce! Julianus, in thalamum intrans excitaturus uxorem suam, invenit eos dormientes. Uxorem cum adultero suspicatus, extracto gladio, ambos interemit.

(painting by Masaccio)

Centum Verba: Juliani Vita

Exiens domum, Julianus uxorem vidit ab ecclesia redeuntem. Admiratus valde, interrogavit, "Qui sunt illi in lecto nostro dormientes?"

Uxor respondit, "Parentes vestri, qui diutissime quaesierunt. Eos in nostro thalamo collocavi."

Ille, audiens, flere coepit. "Heu miser, dilectissimos parentes meos occidi! Impletum est verbum cervi quod, dum vitare volui, misserrimus adimplevi. Vale, dulcissima! Non quiescam donec sciam quod Deus paenitentiam meam acceperit."

Cui illa, "Absit, dulcissime, ut me deseras et sine me abeas. Fui tecum particeps gaudii; ero particeps et doloris."

Castellum reliquerunt et iuxta fluvium periculosum hospitale statuerunt, ut omnes qui vellent flumen transire transveherent et hospitio universos pauperes reciperent.

(St-Julien-le-Pauvre)

Centum Verba: Juliani Mors

Post multum tempus, media nocte quadam dum Julianus fessus quiesceret et gelu grave esset, audivit vocem clamantem, "Juliane, adiuva me! Juliane!"

Voce lugubri concitus, Julianus surrexit et pauperem invenit qui leprosus apparuerat, iam prae gelu deficientem.

Julianus eum in domum portavit et, igne accenso, calefacere studuit, in lectum suum collocans et diligenter cooperiens.

Post paululum, mirabile visu: pauper transformatus est. Julianus angelum splendidum vidit ad caelum scandentem. "Dominus misit me ad te," angelus ei dixit, "mandans tibi quod tuam paenitentiam acceptavit et ambo post modicum in Domino requiescetis."

Angelus disparuit, et Julianus cum uxore sua post modicum in Domino requievit.

(painting by Andrea del Castagno)

Notes: Saint Julian the Hospitaller has his own article at Wikipedia. There is an English version of the Gesta story in Swan: Of venial sin.

Here is the full version from the Gesta:

Quidam miles erat nomine Julianus, qui utrumque parentern nesciens occidit.

Cum enim Julianus iste nobilis ac juvenis quadam die venationi insisteret, et quendam cervum repertum insequeretur, subito cervus versus eum se vertit atque dixit, "Tu me insequeris, qui patris et matris tue occisor eris."

Quod ille audiens vehementer extimuit, ne forte sibi contigerit quod a cervo audierat. Relictis omnibus clam decessit et ad regionem valde remote pervenit, ibique cuidam principi adhesit.

Ille vero tam strenue ubique tam in bello quam in palacio se habuit, quod princeps militem eum fecit et quandam castellanam viduam in conjugem ei tradidit et castellum pro dote accepit.

Tunc parentes Juliani pro amissione filii nimium dolentes vagabundi ubique pergebant et filium suum sollicite querebant. Tandem ad castrum, ubi Julianus preerat, venerunt.

Cum Julianus quinam essent inquisisset et illi omnia que filio acciderat enarrassent, intellexit quod veri parentes viri sui essent, utpote que hec a viro suo frequenter forte audierat. Ipsos igitur benigne suscepit et pro amore viri sui lectum suum eis dimisit et ipsa sibi lectum alibi preparabat.

Facto autem mane castellana ad ecclesiam perrexit et ecce Julianus mane veniens in thalamum quasi excitaturus uxorem suam intravit, et invenit eos pariter dormientes, uxorem cum adultero suspicatus, silenter extracto gladio ambos pariter interemit.

Exiens autem domum vidit uxorem ab ecclesia redeuntem et admiratus et interrogatus quinam essent illi, qui in lecto suo dormirent.

At illa ait, "Parentes vestri sunt, qui vos diutissime quesierunt et eos in nostro thalamo collocavi."

Quod ille audiens, pene exanimis effectus amarissime cepit flere et dicere, "Heu miser, quid faciam, quia dilectissimos parentes meos occidi! Et ecce impletum est verbum cervi, quod, dum vitare volui, misserrimus adimplevi. Jam nunc vale, dulcissima soror, quia de cetero non quiescam, donec sciam, quod deus penitentiam meam acceperit."

Cui illa, "Absit, dulcissime frater , ut me deseras et sine me abeas, sed que fui tecum particeps gaudii, ero particeps et doloris."

Tunc insimul recedentes juxta quoddam magnum fluvium, ubi multi periclitabantur, quoddam magnum hospitale statuerunt, ut ibi penitenciam facerent, et omnes, qui vellent flumen transire, incessanter transveherent et hospicio universos pauperes reciperent.

Post multum tempus media nocte, dum Julianus fessus quiesceret et gelu grave esset, audivit vocem et lamentabiliter clamantem ad Julianum, ut se transduceret voce lugubri invocantem. Quod ille audiens, concitus surrexit et jam pre gelu ipsum deficientem invenit et in domum suam portavit, et ignem accendens et ipsum calefacere studuit, sed cum calefacere non potuisset, et, ne ibi dficeret, timeret, ipsum in lectum suum portavit et diligenter cooperuit.

Post paululum ille, qui sic infirmus et quasi leprosus apparuerat, splendidus ad celum scandit, et haec hospiti suo dixit, "Juliane, dominus misit me ad te, mandans tibi, quod tuam penitenciam acceptavit et ambo post modicum in domino requiescetis," sicque ille disparuit, et Julianus cum uxore sua post modicum plenus operibus bonis et elemosinis in domino requievit.

Gesta 13: De amore inordinato

noreply@blogger.com (Laura Gibbs) — Mon, 24 May 2021 16:43:00 +0000

You can find more Latin stories at Centum.LauraGibbs.net,
and more Tiny Tales at 100Words.LauraGibbs.net.

This story is in three parts:

Centum Verba I: De amore inordinato

Rex uxorem miro modo dilexit. Ipsa peperit filium quem multum dilexit, et in uno lecto mater cum filio suo jacebat.

Cum filius tres annos complevisset, mortuus est rex.

Mater et filius simul continue jacebant.

Vidensque diabolus amorem tantum inter eos ad opus nefarium sollicitavit: filius matrem cognovit.

Regina concepit, et filius pre dolore ad partes longinquas accessit.

Mater filium pulcherrimum peperit, vidensque parvulum natum, statim illum jugulavit, scindens guttur eius. Sanguis in palmam sinistre manus regine cecidit, et facti sunt quatuor circuli.

Regina nulla arte potuit circulos evellere de manu, et semper habuit in illa manu cirothecam ne circuli viderentur.

Centum Verba II: De misericordia Beatae Virginis

Regina elemosynas pro amore Beate Virginis Marie distribuit et ab omnibus erat dilecta, sed nullo modo de hoc confiteri volebat.

Nocte una Beata Virgo confessori apparuit.

Gavisus ait, "Dic servo tuo que tibi placent."

"Regina peccatum unum commisit quod tibi non audet pandere. Dic ei: elemosyne tue in conspectu filii mei accepte sunt. Precipio ei ut de peccato confiteatur quod private in camera sua commisit. Rogavi pro ea et remissum est peccatum, si confiteri voluerit. Si vero dictis tuis noluerit acquiescere, roga eam ut cirothecam de manu sinistra deponat; si hoc noluerit, cirothecam extrahe vi."

His dictis Beata Virgo evanuit.

Centum Verba III: De regina rogata

Mane vero regina humiliter confitebatur de omnibus peccatis, excepto illo.

Confessor ei ait, "Mihi manum ostende!"

At illa, "Manum ostendere nolo."

Ille contra ejus voluntatem cirothecam extraxit. "Noli timere! Beata Virgo mihi precepit hoc agere."

In manu vidit quatuor circulos sanguineos: in primo quatuor CCCC, in secundo DDDD, in tercio MMMM, in quarto RRRR, et in circuitu superscripcio rubea:

Casu Cecidisti Carne Cecata;

Demoni Dedisti Dona Donata;

Monstrat Manifeste Manus Maculata;

Recedit Rubigo, Regina Rogata.

Regina ad pedes confessoris cecidit et cum lacrimis humiliter confitebatur. Accepta absolucione, post paucos dies obdormivit in domino, de cujus morte factus est planctus magnus.

(Lady Macbeth: Out, damned spot! Out, I say!)

Notes: You can find this story in Vincent de Beauvais; I chose an image of Lady Macbeth since the bloodstains on the queen's hand made me think of her. There is an English version in Swan: Of Inordinate Love (in that version, the little baby is a girl).

Here is the full version from the Gesta:

Quidam imperator erat, qui pulchram uxorem habebat, quam miro modo dilexit. Ipsa primo anno concepit et peperit filium, quem mater multum delexit, intantum quod singulis noctibus in uno lecto jacebat cum eo.

Cum autem in etate tres annos complevisset, mortuus est rex. De cujus morte factus est dolor magnus. Regina multis diebus mortem ejus planxit. Cum autem sepulture traditus fuisset, regina per se in castro quodam vixit, habens secum filium suum, dilexitque in tantum puerum, quod ejus presencia carere non posset. Ambo simul continue jacebant, donec puer XVIII annos in etate complevisset.

Vidensque diabolus amorem tantum inter matrem et puerum ejus eos ad opus nefarium sollicitavit intantum quod filius matrem cognovit. Regina vero statim concepit. Cum autem impregnata esset, filius totum regnum pre dolore dimisit et ad partes longinquas accessit.

Mater vero cum tempus pariendi adesset, filium pulcherrimum peperit, vidensque parvulum natum, statim illum jugulavit, scindens guttur ejus per medium. Sanguis vero gutturis ipsius parvuli in palmam sinistre manus regine cecidit, et facti sunt quatuor circuli rotundi in hac forma O. Regina nulla arte potuit circulos evellere de manu, et propter hoc intantum verecundabatur, quod semper habuit in illa manu cirothecam, ne circuli sanguinei viderentur.

Regina ista beate virgini erat satis devota, et tarnen tantum verecundabatur, quod ex proprio filio conceperat et filium proprium oeeiderat, quod nullo modo de hoc confiteri volebat, et tarnen omni quindena de ceteris peccatis erat confessa. Regina ista largas elemosynas pro amore beate virginis Marie distribuit, et ab omnibus erat dilecta, quia omnibus graciosa.

Accidit una nocte, quod ejus confessor coram lecto suo flexis genubus quinquies Ave Maria dicebat, et apparuit ei beata virgo et ait, "Ego sum virgo Maria. Habeo tibi aliqua secreta dicere."

Confessor gavisus valde est et ait, "Domina carissima, dic servo tuo, que tibi placent."

Que ait, "Regina istius regni tibi confitetur; tamen unum peccatum commisit, quod tibi non audet pandere pre nimia verecundia. Die vero crastina veniet ad te causa confessionis. Dic ei ex parte mei, quod elemosyne sue et oraciones sunt in conspectu filii mei presentate et accepte. Precipio ei, quod de illo peccato confiteatur, quod private in camera sua commisit, quia filium unicum occidit. Rogavi pro ea et remissum est ei peccatum, si confiteri voluerit. Si vero dictis tuis noluerit acquiescere, roga eam, ut cirothecam de manu sinistra deponat, et in palma ejus peccatum commissum non confessum videbis. Et si hoc noluerit, cirothecam extrahe vi." His dictis beata virgo evanuit.

Mane vero regina satis humiliter confitebatur de omnibus peccatis excepto illo peccato. Cum autem omnia dixisset, que ei placuerunt, ait confessor, "Domina carissima, multi multa loquuntur, quare semper in manu sinistra uteris cirotheca. Audacter mihi manum ostende, si potero videre, si lateat aliquid, quod deo non placeat."

At illa, "Domine, manus mea non est sana et ideo eam vobis ostendere nolo."

Ille hec audiens per brachium eam accepit et contra ejus voluntatem cirothecam extraxit et ait, "Domina, noli timere! Beata virgo, que te intime diligit, mihi precepit hoc agere."

Cum vero manum apertam vidisset, vidit quatuor circulos sanguineos ac rotundos. In primo circulo erant quatuor C C C C, in secundo quatuor D D D D, in tercio quatuor M M M M, in quarto quatuor R R R R. In circuitu circulorum ad modum sigilli erat talis superscripcio rubea, continens que hic sequuntur.

Casu Cecidisti Carne Cecata;

Demoni Dedisti Dona Donata;

Monstrat Manifeste Manus Maculata;

Recedit Rubigo Regina Rogata.

Domina regina, cum hoc vidisset, ad pedes confessoris cecidit et cum lacrimis humiliter confitebatur de illo peccato commisso. Accepta absolucione et penitentia completa post paucos dies obdormivit in domino. De cujus morte factus est planctus magnus in civitate.

Gesta 11: Alexander et Reginae Filia

noreply@blogger.com (Laura Gibbs) — Sun, 23 May 2021 19:01:00 +0000

You can find more Latin stories at Centum.LauraGibbs.net,
and more Tiny Tales at 100Words.LauraGibbs.net.

Centum Verba: Alexander et Reginae Filia

Alexander regnavit potens valde.

Rex magistrum Aristotelem habebat, qui in omni scientia instruebat.

Regina aquilonis filiam suam a tempore suae nativitatis veneno nutrivit, et cum pervenisset ad legitimam aetatem, erat pulchra et oculis gratiosa. Eam aspectantes, homines omnes infatuati sunt.

Regina eam ad Alexandrum misit, ut eius concubina fieret.

Visa puella, Alexander statim captus est in amorem eius, et dormire cum ea volebat.

Sed Aristoteles dixit, "Nolite talia attemptare! Inveniamus quendam malefactorem qui per legem debet mori. Iste cum ea dormiat."

Malefactor osculatus est eam coram omnibus. Statim cecidit et mortuus est.

Alexander magistrum laudavit, qui eum a morte liberavit.

(Visha-Kanya photo by FourBlissfulFeet)

Notes: This legend comes from the Secretum Secretorum; find out more here about "poison damsels" at Wikipedia: Visha Kanya, and also here: Alexander the Great and the Poison-Damsel of India by J. Modi. There is an English version in Swan: Of the Poison of Sin. The image above is a Visha Kanya sculpture.

Here is the full version from the Gesta:

De veneno peccati, quo quotidie nutrimur.

Alexander regnavit potens valde, qui magistrum Aristotelem in suum doctorem habebat, qui eum in omni scientia instruebat.

Hoc audiens regina aquilonis filiam suam a tempore suae nativitatis veneno nutrivit, et cum pervenisset ad legitimam aetatem, erat tam pulchra et oculis hominum gratiosa, quod multi per adspectum ejus infatuati sunt. Regina eam ad Alexandrum misit, ut ejus concubina fieret. Visa puella statim captus est in amorem ejus, et dormire cum ea volebat.

Hoc percipiens Aristoteles dixit ei, "Nolite talia attemptare. Quae si feceritis, in continenti moriemini, eo quod ipsa sit toto tempore vitae suae veneno nutrita. Quod autem verum sit probabo sta- tim. Hic est quidam malefactor, qui per legem debet mori. Cum ea dormiat, et tunc si verum est videbitis."

Et sic factum est. Malefactor osculatus est eam coram omnibus. Statim cecidit et mortuus est.

Alexander hoc percipiens magistrum miro modo laudavit, qui eum a morte liberavit. Puellam matri remisit.

Gesta 5: Iuvenis et Archipiratae Filia

noreply@blogger.com (Laura Gibbs) — Sat, 22 May 2021 20:19:00 +0000

Hi everybody! I'm back after a long absence finishing up the semester... and I am pleased to announce that I have retired from my job at OU which means I can carry on with all kinds of projects. My main focus right now is African folktales (find out more here), but I'm also going to be working on more centum-verba stories in Latin, and I decided to shift from Aesop for a while and explore some fun medieval sources. So, in the next series of posts, I'm going to be retelling some stories from the Gesta Romanorum as 100-word stories. Many of the Gesta stories are quite long, so some of them might turn out to be several 100-word segments, but for this first story, I was able to squeeze the plot into just 100 words. Enjoy!

You can find more Latin stories at Centum.LauraGibbs.net,

and more Tiny Tales at 100Words.LauraGibbs.net.

43: Ranae et Puer

noreply@blogger.com (Laura Gibbs) — Mon, 15 Mar 2021 03:13:00 +0000

You can find more Latin stories at Centum.LauraGibbs.net,

and more Tiny Tales at 100Words.LauraGibbs.net.

Centum Verba: Ranae et Puer

Ecce stagnum;

stagnum magnum est.

In hoc stagno ranae multae habitant.

Puer ad stagnum advenit.

Puer lascivus est.

Stagnum contemplans, puer dicit,

"Ranas video!"

A puero territae,

ranae sub undis se celant.

Puer dicit,

"Ubi estis, ranae?

Ad me advenite!

Ludere volo!"

Denuo stagnum contemplans,

puer ranas videt,

capitula caute exerentes de aquis.

Ridens, puer saxa colligit,

et per lusum saxis ranas appetit.

Hoc modo puer ranas multas necat.

Gemens et lacrimas effundens,

rana una ad puerum clamat,

"O puer, tuam misericordiam imploro!

Tu saxis ludis,

sed sorores meae mortuae sunt,

ut vides.

Hoc, quod lusum tibi, nobis mors est."

source

Dictionary help:

a — ad — advenit — advenite — appetit — aquis — capitula — caute — celant — clamat — colligit — contemplans — de — denuo — dicit — ecce — effundens — est — estis — et — exerentes — gemens — habitant — hoc — imploro — in — lacrimas — lascivus — ludere — ludis — lusum — magnum — me — meae — misericordiam — modo — mors — mortuae — multae — multas — necat — nobis — o — per — puer — puero — puerum — quod — rana — ranae — ranas — ridens — saxa — saxis — se — sed — sorores — stagno — stagnum — sub — sunt — territae — tibi — tu — tuam — ubi — una — undis — ut — video — vides — videt — volo

Here is the version of the fable in Mille Fabulae et Una:

Mille Fabulae et Una: 606. Ranae et Puer.

Lascivus puer, ad stagnum conspicatus ranas exerentes capitula de aquis, per lusum saxis illas appetebat deque illis iugulabat multas. Tum una, “Iste quidem puer,” inquit, “ut videtis, ludit; nostrae autem sorores moriuntur.”

And here is an English version of the fable. This is not a translation; it's another version of the same story in 100 English words.

100-Words: The Boys and the Frogs

There were some boys out playing one day, skipping rocks across the water of a pond.

"Look!" shouted one of the boys. "There's a frog! Let's hit him."

The boys then started throwing rocks at the frog, who plunged back down under the water. The boys waited, and each time a frog dared to stick his head out of the water, the boys threw their rocks.

Finally one of the frogs rose up from the water and spoke to the boys. "Boys!" shouted the frog. "This is just some game for you, but for us it is life or death."

42: Bos et Cornua Eius

noreply@blogger.com (Laura Gibbs) — Thu, 04 Mar 2021 16:39:00 +0000

You can find more Latin stories at Centum.LauraGibbs.net,
and more Tiny Tales at 100Words.LauraGibbs.net.

Centum Verba: Bos et Cornua Eius

In mundi initio, bos creatus est sine cornibus.

Sui iuris ambulat per campos,

iugi expers,

superbus,

erecta cervice,

sed sine cornibus.

Bos sibi dicit,

"Vires meas sentio,

et nulli animalium cedo

aut viribus aut mole corporis!

Sed arma non habeo.

Cornibus mihi opus est!"

Supplex ergo bos Iovem petiit,

"O Iuppiter,

pater deorum et effector omnium creaturarum,

da mihi cornua!"

Annuit Iuppiter bovis votis,

cornua hinc et inde capiti inserens.

Sed bovis felicitas non durat.

Homines nunc bovem cornibus capiunt et ligant.

Cornibus sic ligatus,

bos iugo addictus est.

Sub onere bos ingemiscit.

"Cornua inutilia habeo,

sed libertate utilissima careo."

source

Dictionary help:

addictus — ambulat — animalium — annuit — arma — aut — bos — bovem — bovis — campos — capiti — capiunt — careo — cedo — cervice — cornibus — cornua — corporis — creaturarum — creatus — da — deorum — dicit — durat — effector — erecta — ergo — est — et — expers — felicitas — habeo — hinc — homines — in — inde — ingemiscit — initio — inserens — inutilia — iovem — iugi — iugo — iuppiter — iuris — libertate — ligant — ligatus — meas — mihi — mole — mundi — non — nulli — nunc — o — omnium — onere — opus — pater — per — petiit — sed — sentio — sibi — sic — sine — sub — sui — superbus — supplex — utilissima — vires — viribus — votis

Here is the version of the fable in Mille Fabulae et Una:

Mille Fabulae et Una: 282. Bos et Iuppiter.

Ferunt, initio, bovem creatum sine cornibus, adeo ut sui iuris et iugi expers vagaretur per campos, erecta cervice. Sed ubi vires suas sensit, nulli paene animalium mole corporis aut viribus cedens, exarmatum se esse indoluit. Ergo, supplex, a Iove petiit sibi dari cornua. Annuit Iuppiter votis eius cornuaque hinc et inde capiti inseruit. Sed novae felicitatis gaudio et usu non diu potitus est. Nam cum antea non haberet unde capi et ligari posset, natis cornibus comprehensus et ligatus, iugo addictus est et arandae terrae mancipatus. Quo sub onere deinceps ingemiscit deperditam libertatem; optimum esse sentiens, si creatura se Dei arbitrio committat, et nil ab eo petat, quam quod eius beneplacitum est voluntati.

And here is an English version of the fable. This is not a translation; it's another version of the same story in 100 English words.

100-Words: Jupiter and the Bull

In the beginning, Jupiter created the bull without horns. He wandered the meadows freely, head held high, one of the biggest and strongest of the animals.

But then the bull wanted to be even more powerful, so he prayer to Jupiter, "Please give me horns!"

Jupiter agreed and put horns on the bull's head.

But the bull soon discovered that he could be tied by the horns, then yoked to the plow, and made to labor as a slave.

He groaned under the weight and lamented his lost liberty, wishing he had been satisfied with what Jupiter originally gave him.

41: Viator et Mercurius

noreply@blogger.com (Laura Gibbs) — Wed, 03 Mar 2021 16:39:00 +0000

You can find more Latin stories at Centum.LauraGibbs.net,
and more Tiny Tales at 100Words.LauraGibbs.net.

Centum Verba: Viator et Mercurius

Viator, longum iter ingressus,

Mercurio promittit,

"Si quid invenio, O Mercuri,

tibi dimidium dabo!

Sic solemniter voveo."

Paulo post peram magnam invenit.

Laetus, peram capit, clamans,

"Si in pera nummi sunt, Deo dimidium dabo,

secundum votum meum solemne."

Sed in pera nummos non invenit.

Pera autem referta est amygdalis et dactylis.

Viator amygdalas comedit, cortices colligens,

et dactylos quoque, nucleos colligens.

"Habes, O Mercuri, dimidium,"

viator dicit,

cortices et nucleos collocans in ara

quae ibi forte adest.

"Tibi offero et interiora et exteriora,

quod est dimidium,

secundum votum meum solemne."

Fabula avarum respicit,

qui avaritiae suae causa Deos quoque decipit.

source

Dictionary help:

adest — amygdalas — amygdalis — ara — autem — avaritiae — avarum — capit — causa — clamans — colligens — collocans — comedit — cortices — dabo — dactylis — dactylos — decipit — deo — deos — dicit — dimidium — est — et — exteriora — fabula — forte — habes — ibi — in — ingressus — interiora — invenio — invenit — iter — laetus — longum — magnam — mercuri — mercurio — meum — non — nucleos — nummi — nummos — o — offero — paulo — pera — peram — post — promittit — quae — qui — quid — quod — quoque — referta — respicit — secundum — sed — si — sic — solemne — solemniter — suae — sunt — tibi — viator — votum — voveo

Here is the version of the fable in Mille Fabulae et Una:

Mille Fabulae et Una: 788. Mercurius et Viator.

Viator, longum iter ingressus, Mercurio, si quid invenisset, se dimidium oblaturum votis promisit. Cum autem in peram amygdalis dactylisque refertam forte incidisset, eam laetus capit, nummos ibi inesse arbitratus. Sed, ea excussa, nihil aliud quam amygdalas dactylosque adinvenit. Quibus omnibus comesis, amygdalarum cortices et dactylorum nucleos collegit et in ara, quae ibi forte aderat, collocavit, aiens, “Habes, O Mercuri, quod votis promisi; interiora enim et exteriora inventae a me rei obtuli tibi.” Fabula avarum respicit, qui ad avaritiae suae cupiditatem explendam Deos quoque decipere conatur.

And here is an English version of the fable. This is not a translation; it's another version of the same story in 100 English words.

100-Words: Hermes and the Traveler

There was a traveler making a long journey, and he had grown hungry along the way.

"O Hermes," he prayed, "please help me! With your divine power, bring me good luck so that I can find something to eat. I promise to give you half of whatever I find!"

The traveler then found a bag of almonds lying on the road. He ate the nuts, and afterwards offered the shells to Hermes.

"Behold, Hermes," the traveler said solemnly, "here is half, just as I promised."

A greedy person will even cheat the gods in order to get what he wants.

40: Rusticus in Arborem Ascendens

noreply@blogger.com (Laura Gibbs) — Tue, 02 Mar 2021 05:02:00 +0000

You can find more Latin stories at Centum.LauraGibbs.net,
and more Tiny Tales at 100Words.LauraGibbs.net.

Centum Verba: Rusticus in Arborem Ascendens

Rusticus olim in arborem ascendit,

poma quaerens.

Arbor alta est,

et rusticus laboriose in summam arborem ascendit.

Tunc rusticus de arbore delapsus est,

et, graviter laesus, clamat, gemens,

"Adiuva me! Laesus sum!"

Viator forte praeteriens rusticum audit

et accurrit, auxilium offerens.

"Gratias tibi ago," rusticus dicit.

Viator respondet,

"Consilium quoque tibi offero!

Consilio meo usus, numquam de arbore cades."

Rusticus dicit,

“Utinam ante casum meum consilium dedisses!

Sed proderit tamen etiam in posterum;

dic igitur.”

Tum viator dicit, ridens,

"In summam arborem ascendens,

cave

ne velocius terram repetas

quam summitatem."

Fabula docet:

Cunctatio saepe prodest,

et salus est in mora.

source

Dictionary help:

accurrit — adiuva — ago — alta — ante — arbor — arbore — arborem — ascendens — ascendit — audit — auxilium — cades — casum — cave — clamat — consilio — consilium — cunctatio — de — dedisses — delapsus — dic — dicit — docet — est — et — etiam — fabula — forte — gemens — gratias — graviter — igitur — in — laboriose — laesus — me — meo — meum — mora — ne — numquam — offerens — offero — olim — poma — posterum — praeteriens — proderit — prodest — quaerens — quam — quoque — repetas — respondet — ridens — rusticum — rusticus — saepe — salus — sed — sum — summam — summitatem — tamen — terram — tibi — tum — tunc — usus — utinam — velocius — viator

Here is the version of the fable in Mille Fabulae et Una:

Mille Fabulae et Una: 823. Rusticus de Arbore Delapsus.

Qui in arborem ascenderat rusticus, de illa delapsus, graviter femur dextrum laesit. Huic alius forte praeteriens se consilium daturum dixit, quo usus numquam de arbore caderet. “Utinam,” inquit ille, “ante casum meum dedisses, sed profuerit tamen etiam in posterum; dic igitur.” Tum ille alter “Cave,” inquit, “ne velocius terram repetas unde ascendisti quam in arborem ipsam evaseris.” Fabula docet saepe cunctationem et moram esse laudabile.

And here is an English version of the fable. This is not a translation; it's another version of the same story in 100 English words.

100-Words: Going Up a Tree and Coming Down

There was a boy who had climbed a tree, and who then came tumbling down, landing hard on the ground.

A passing shepherd heard him fall and came running up to lend his aid.

"Thank you, sir," said the boy. "I seem to be unharmed."

The old shepherd grinned, and then said to the boy, "Let me offer you some advice for future trees. Climbing up is the easy part. The key thing is not to come down faster than when you went up. And that applies to more than just tree-climbing: do nothing too quickly."

39: Vulpes Pacem Annuntians

noreply@blogger.com (Laura Gibbs) — Tue, 02 Mar 2021 04:05:00 +0000

You can find more Latin stories at Centum.LauraGibbs.net,
and more Tiny Tales at 100Words.LauraGibbs.net.

Centum Verba: Vulpes Pacem Annuntians

Vulpes, gallum in arbore residentem videns, dicit,

"Te saluto, amice!

Descende et huc veni!

Tecum de multis rebus colloquium habere volo."

Gallus negat.

"Mea sententia hic tutior sum."

Vulpes respondet,

"Sed pacem universalem tibi annuntio!

Nos omnes in amicitia et concordia vivimus."

Gallus intente in silvam distantem oculos divertit.

Vulpes rogat,

"Quid tam intente prospicis?”

Gallus respondet,

"Canes venaticos video,

huc rapide currentes."

Vulpes iam fugit, clamans,

"Si hoc verum est,

ego quam celerrime hinc me recipiam."

Gallus exclamat,

"Noli festinare!

Nonne omnia animalia pacem inter se agunt?"

Vulpes respondet,

"Verum est,

at fortasse ad canes edictum nondum profectum est."

source

Dictionary help:

ad — agunt — amice — amicitia — animalia — annuntio — arbore — at — canes — celerrime — clamans — colloquium — concordia — currentes — de — descende — dicit — distantem — divertit — edictum — ego — est — et — exclamat — festinare — fortasse — fugit — gallum — gallus — habere — hic — hinc — hoc — huc — iam — in — intente — inter — me — mea — multis — negat — noli — nondum — nonne — nos — oculos — omnes — omnia — pacem — profectum — prospicis — quam — quid — rapide — rebus — recipiam — residentem — respondet — rogat — saluto — se — sed — sententia — si — silvam — sum — tam — te — tecum — tibi — tutior — universalem — venaticos — veni — verum — videns — video — vivimus — volo — vulpes

Here is the version of the fable in Mille Fabulae et Una:

Mille Fabulae et Una: 46. Vulpes Pacem Annuntians.

Vulpes olim gallum in arbore residentem vidit. “Descende et huc veni,” inquit vulpes, “tecum de multis rebus colloquium habere volo; iamdiu in unum non convenimus.” “Benigne,” respondet gallus, “mea tamen sententia hic tutior sum.” “Nonne tu novum edictum audivisti?” vulpes inquit; “omnia enim animalia inter se pacem decreverunt, et nunc nos omnes in amicitia et concordia vivimus.” Gallus nihil respondet at intente in silvam distantem oculos divertit. “Quid tam intente prospicis?” vulpes rogat. “Nisi fallor, video canes venaticos huc rapide currentes,” gallus respondet. “Si hoc verum est,” vulpes inquit, “ego quam celerrime hinc me recipiam.” “Noli festinare,” exclamat gallus, “sed hic parumper mane. Nonne omnia animalia pacem inter se agunt?” “Id verum est,” vulpes inquit, “at fortasse catuli edictum nondum acceperunt.”

And here is an English version of the fable. This is not a translation; it's another version of the same story in 100 English words.

100-Words: Fox and Rooster's Conversation

Fox saw Rooster in a tree. "Come down here!" she said. "There's so much I want to tell you."

"I'll stay up here," replied Rooster, "where I'm safe."

Fox smiled. "But haven't you heard? The Lion declared peace among all the animals. You're in no danger."

Rooster said nothing, staring intently into the distance.

"What are you looking at?" asked Fox.

"I'm looking at the dogs coming this way," said Rooster.

Fox took off running.

"Wait!" said Rooster. "What about the peace?"

"I'm not sure the news has reached the dogs," Fox shouted back, as she vanished into the woods.

38: Vulpes et Taxus

noreply@blogger.com (Laura Gibbs) — Mon, 01 Mar 2021 03:21:00 +0000

You can find more Latin stories at Centum.LauraGibbs.net,
and more Tiny Tales at 100Words.LauraGibbs.net.

Centum Verba: Vulpes et Taxus

Taxus, vulpem ducens ad curiam leonis, dicit,

"Gravium scelerum damnata est,

et leo te suspendet hodie.

Confessionem fac de peccatis tuis!"

Vulpes confessa est

de gallinis multis raptis, necatis, devoratis.

Tunc addit,

"Deo promitto ac spondeo:

dum vivo, gallinis abstineo."

Vulpes hoc promittit, cogitans sibi,

"Non durabit vita mea."

Taxus, commotus, respondet,

"Deus te benedicat."

Inter ambulandum,

vulpes gallinam iuxta tugurium quoddam videt,

et taxo dicit,

"Illa est via qua incedere debemus,

scilicet iuxta tugurium illud."

Cui taxus respondet, gallinam videns,

"Quid de iuramento tuo?"

De gallinis abstinere debes!"

Vulpes ridet.

"Tu recordatus,

sed ego iuramenti mei iam oblita sum."

source

Dictionary help:

abstineo — abstinere — ac — ad — addit — ambulandum — benedicat — cogitans — commotus — confessa — confessionem — cui — curiam — damnata — de — debemus — debes — deo — deus — devoratis — dicit — ducens — dum — durabit — ego — est — et — fac — gallinam — gallinis — gravium — hoc — hodie — iam — illa — illud — incedere — inter — iuramenti — iuramento — iuxta — leo — leonis — mea — mei — multis — necatis — non — oblita — peccatis — promittit — promitto — qua — quid — quoddam — raptis — recordatus — respondet — ridet — scelerum — scilicet — sed — sibi — spondeo — sum — suspendet — taxo — taxus — te — tu — tugurium — tuis — tunc — tuo — via — videns — videt — vita — vivo — vulpem — vulpes

Here is the version of the fable in Mille Fabulae et Una:

Mille Fabulae et Una: 53. Vulpes et Taxus.

Vulpes, cum debuisset suspendi et taxus eam duceret ad curiam leonis, facta confessione de omnibus peccatis, eodem die vidit gallinas iuxta domum cuiusdam hominis. Et taxo ait, “Illa est via qua incedere debemus, scilicet iuxta domum illam quam videmus.” Cui taxus respondit, “Misera, hodie confessionem mihi fecisti de cunctis peccatis tuis, et confessa eo quod multas gallinas devorasti, et promisisti Deo in manu mea quod de cetero abstineres.” Cui vulpes ait, “Verum dicis, sed ego tradideram oblivioni.”

And here is an English version of the fable. This is not a translation; it's another version of the same story in 100 English words.

100-Words: Fox and Badger

Badger was leading Fox to the court of the lion-king where she was to be hanged. "Confess your sins before you leave this world," said Badger.

"I've stolen and killed many chickens," said Fox. Then, thinking her life was almost over, she added, "I swear to God I'll never do it again!"

Then, as they were walking, Fox saw a chicken outside a farmer's house. "That way!" said Fox. "That's the way to the lion-king's court!"

"Wicked creature!" said Badger. "You swore you would sin no more!"

"Well, you might remember what I said," replied Fox, "but I'd already forgotten."

37: Pater, Filius, et Asinus

noreply@blogger.com (Laura Gibbs) — Sat, 27 Feb 2021 18:00:00 +0000

You can find more Latin stories at Centum.LauraGibbs.net,
and more Tiny Tales at 100Words.LauraGibbs.net.

Centum Verba: Pater, Filius, et Asinus

Pater et filius iter faciunt cum asino.

Spectator quidam dicit,

"Quare asinus neminem portat?"

Pater ergo filium asino imponit.

Paulo post alius dicit,

"Quare pater, aetate confectus, pedibus ambulat?"

Pater ergo filium deponit

et ipse asinum ascendit.

Etiam alius dicit,

"Quare puer pedibus ambulat,

asinum sequens tamquam servus?"

Pater ergo filium asino secum superimponit.

Spectatores nunc et patrem et filium castigant,

"Quare asinus tantum onus portat?"

Perturbatus tot variis sententiis,

pater asinum ligat et baculo suspendit.

Hoc modo pater et filius asinum portant.

Omnes eos irrident.

Pater, indignatus, asinum in flumen dejicit.

Sic pater et filius domum redeunt sine asino.

source

Dictionary help:

aetate — alius — ambulat — ascendit — asino — asinum — asinus — baculo — castigant — confectus — cum — dejicit — deponit — dicit — domum — eos — ergo — et — etiam — faciunt — filium — filius — flumen — hoc — imponit — in — indignatus — ipse — irrident — iter — ligat — modo — neminem — nunc — omnes — onus — pater — patrem — paulo — pedibus — perturbatus — portant — portat — post — puer — quare — quidam — redeunt — secum — sententiis — sequens — servus — sic — sine — spectator — spectatores — superimponit — suspendit — tamquam — tantum — tot — variis

Here is the version of the fable in Mille Fabulae et Una:

Mille Fabulae et Una: 935. Pater, Filius, et Asinus.

Senex cum filio et asello ad mercatum proficiscebatur. Quidam senem culparunt quod asellum neque pater neque filius ascendisset. Tum senex filium asino imposuit. Hoc alii conspicientes, increparunt stultititam senis quod, filio super asinum posito, ipse, aetate confectus, asellum sequeretur. Filio deposito, ipse asinum ascendit. Paulo post audivit alios se culpantes quod parvulum filium tanquam servum post se traheret. Filium ergo asello secum superimposuit. Castigatus est inde ab aliis quod minime aptus est asellus ad tantum onus. Perturbatus tot variis sententiis, tandem asellum pedibus iunctis ligavit atque baculo suspensum, suo filiique collo superpositum, ad mercatum deferre coepit. Omnibus propter novitatem spectaculi ad risum effusis, ille indignatus, supra ripam fluminis consistens, ligatum asinum in flumen deiecit atque ita, amisso asino, domum rediit.

And here is an English version of the fable. This is not a translation; it's another version of the same story in 100 English words.

100-Words: Father and Son and Donkey

A man and his son led their donkey to market.

"Someone should ride!" shouted a bystander. So the man put his son on the donkey.

Along the way, another bystander scoffed. "Lazy boy! Why must your father walk?" The son dismounted and the father rode.

They met another critic, who said, "Cruel father, making your son walk!" So both rode.

Then another critic. "Poor donkey, carrying two riders!"

So they tied the donkey to a pole and carried him instead, but the donkey kicked and struggled, and thus the donkey fell into a river and drowned.

There's no pleasing everyone.

36: Senex a Morte Admonitus

noreply@blogger.com (Laura Gibbs) — Sat, 27 Feb 2021 02:22:00 +0000

You can find more Latin stories at Centum.LauraGibbs.net,
and more Tiny Tales at 100Words.LauraGibbs.net.

Centum Verba: Senex a Morte Admonitus

Mors ad senem venit, dicens,

"Mors sum,

et nunc te e vita rapiam."

Senex, territus, rogat,

"Paululum differ!

Testamentum condere debeo!

Cetera necessaria praeparare volo."

Mors respondet,

"Quare non praeparata sunt omnia?

Toties a me admonitus es!"

Senex clamat,

"Numquam a te admonitus sum!"

Mors ridet.

"Aequales tui nulli iam restant;

Mortui sunt omnes!

Etiam iuvenes, pueros, et infantes quotidie rapio.

Hoc modo de mortalitate tua te admoneo.

Oculi tui hebescunt.

Auditus tuus diminutus est.

Ceteri sensus tui deficiunt.

Corpus tuum ingravescit.

Haec omnia sentis,

et te admonitum negas?

Ulterius non differam!"

Et sine mora Mors senem e vita rapit.

source

Dictionary help:

bona — cani — canis — consequor — devia — dicit — ecce — ego — epulas — es — est — esto — et — etiam — exhaustus — habes — haec — inedia — iocans — labore — leo — leoni — liber — me — miser — nec — nitidus — non — occurrit — otio — percurris — pinguis — possum — potes — quid — quomodo — sed — servire — servum — servus — silvas — specta — specto — stolidum — stolidus — sum — te — tu — verum — vincula — volo

Here is the version of the fable in Mille Fabulae et Una:

Mille Fabulae et Una: 818. Mors et Senex.

Senex quidam Mortem, quae eum e vita raptura advenerat, rogabat, ut paululum differret, dum testamentum conderet et cetera ad tantum iter necessaria praepararet. Cui Mors “Cur non,” inquit, “hactenus praeparasti, toties a me admonitus?” Et, cum ille eam numquam a se visam amplius diceret, “Cum,” inquit, “non aequales tuos modo quorum nulli fere iam restant, verum etiam iuvenes, pueros, infantes quotidie rapiebam, non te admonebam mortalitatis tuae? Cum oculos hebescere, auditum minui, ceterosque sensus in dies deficere, corpus ingravescere sentiebas, nonne tibi me propinquam esse dicebam? Et te admonitum negas? Quare ulterius differendum non est.”

And here is an English version of the fable. This is not a translation; it's another version of the same story in 100 English words.

100-Words: Death's Warnings

Death came to take an old man's soul, but the man protested. "That's not fair! You should have given me a warning first. I need time to set my affairs in order."

"I gave you plenty of warnings," Death replied.

"But I've never laid eyes on you before."

"You saw me when I came for others," said Death. "And more than that: I gave you signs. Gray hair, bad eyes, stooped back, poor hearing. Those were all my messengers. If you ignored them, that is no fault of mine."

Memento mori: the time to prepare yourself is now, not later.

35: Mus Rusticus et Mus Urbanus

noreply@blogger.com (Laura Gibbs) — Sat, 20 Feb 2021 03:53:00 +0000

You can find more Latin stories at Centum.LauraGibbs.net,
and more Tiny Tales at 100Words.LauraGibbs.net.

Centum Verba: Mus Rusticus et Mus Urbanus

Mus rusticus in agris habitat.

Videt urbanum murem rus deambulantem.

Eum invitat ad domum suam, dicens,

"Veni, et laute cenabimus."

Mus rusticus depromit omne penum,

sed mus urbanus damnat ruris inopiam,

urbis copiam laudans.

"Veni, et cenabimus lautitiis urbanis."

Mus urbanus rusticum in urbem ducit

et hominum domum intrant

ubi cibos magnificos in mensa inveniunt.

Inter epulandum, mus rusticus attonitus est clamoribus:

homines clamant et mures invadunt.

Mures e hominum manibus vix effugiunt!

Tunc mus rusticus urbano dicit,

"Iste periculum quotidianum repudio.

Tuae dapes plus fellis quam mellis habent.

Malo vitam meam securam cum inopia

quam divitias tuas cum anxietate."

source

Dictionary help:

ad — agris — anxietate — attonitus — cenabimus — cibos — clamant — clamoribus — copiam — cum — damnat — dapes — deambulantem — depromit — dicens — dicit — divitias — domum — ducit — e — effugiunt — epulandum — est — et — eum — fellis — habent — habitat — homines — hominum — in — inopia — inopiam — inter — intrant — invadunt — inveniunt — invitat — iste — laudans — laute — lautitiis — magnificos — malo — manibus — meam — mellis — mensa — murem — mures — mus — omne — penum — periculum — plus — quam — quotidianum — repudio — ruris — rus — rusticum — rusticus — securam — sed — suam — tuae — tuas — tunc — ubi — urbanis — urbano — urbanum — urbanus — urbem — urbis — veni — videt — vitam — vix

Here is the version of the fable in Mille Fabulae et Una:

Mille Fabulae et Una: 196. Mures Duo.

Mus rusticus, videns urbanum murem rus deambulantem, invitat ad cenam depromitque omne penum ut tanti hospitis expleat lautitiam. Urbanus ruris damnat inopiam urbisque copiam laudat, secumque in urbem ducit rusticum. Qui, inter epulandum attonitus insolitis clamoribus, cum intellexerat periculum quotidianum esse, dixit urbano muri, “Tuae dapes plus fellis quam mellis habent. Malo securus esse cum mea inopia quam dives esse cum tua anxietate.”

And here is an English version of the fable. This is not a translation; it's another version of the same story in 100 English words.

100-Words: Country Mouse and City Mouse

A country mouse entertained his city cousin with a meal of barley and carrots, but the city mouse scorned this rustic fare.

"Come with me to the city," he said, "and enjoy some fine dining."

The city mouse led his country cousin into a dining room where the table was laden with bread, cheese, meat, and delicious sweets too.

They had just begun to enjoy the feast when a cat pounced up on the table; the two mice ran for their lives.

"I prefer my peaceful poverty to your deadly luxury!" said the country mouse, and then he scurried home.