The 15th Panhellenic Gathering of Amateur Astronomers took place with great success on Mount Parnon, in the Sparta peninsula. A three-day event filled with astronomical activities such as solar and night observation, astrophotography, practical workshops, sky mapping, lectures of scientific interest, and children's activities for our young friends. I had the joy and honor of conducting the Landscape Astrophotography workshop, which took place on Saturday, July 15th. An introduction was given to the necessary equipment, preparation, camera settings, types, and composition in landscape astrophotography followed by hands-on practice in the field later that evening.

Since 2014, I have attended numerous stargazing events, but this one was by far the most exceptional experience I've had under the stars. The level of organization was outstanding, and despite the large crowd of approximately 1,000 people, everything went incredibly smoothly. Everyone adhered to the rule of using only red lights, creating a peaceful atmosphere at the campsite and at the observation field. The best aspect of this event was the opportunity to meet both familiar faces and new acquaintances, and together, enjoy the beauty of the night sky. See you all next year!!!

Planning

In today's busy world, finding time to pursue our love for photography often feel like a challenge. However, when it comes to landscape astrophotography, careful planning becomes an indispensable tool for maximizing our time and capturing truly extraordinary images. From scouting locations to considering celestial events, each step in the planning process contributes to the creation of our artistic vision. While spontaneity has its merits, acknowledging the importance of planning in landscape astrophotography allows us to seize every opportunity and ensure that our time is well spent, bringing us closer to our goals and aspirations in this captivating hobby.

Anyway, as landscape astrophotographers, we must strive for quality in both the sky and the landscape. To capture the best possible night sky we need to be prepared. The process I follow is customized to my needs and capabilities, and it is not necessarily the correct or only way, but it may partially enlighten a beginner on how to proceed.

1. Familiarize yourself with the night sky: Knowing the position of the celestial object you plan to shoot is essential to avoid wasting time and missing out on the opportunity to capture it. Study major constellations to be able to find your way around the sky, especially in semi-polluted areas where only the brightest stars are visible. Be prepared, the overwhelming beauty of a dark, star-filled sky is dazzling. Additionally, learning about the structure of the celestial objects you want to photograph, as well as the myths and legends associated with them, can greatly increase your interest and appreciation for astrophotography. Last and foremost, study and understand the movement of the night sky, this will determine when and what kind of shot you can strive for.

2. Choose your location: Look for a location with minimal light pollution, which will help you capture better images of the night sky. You can use apps such as Dark Sky Finder or Light Pollution Map to find dark sky locations near you.
   The first thing I do when choosing a place to photograph that I haven't visited before is to open Google Earth and study the terrain to get a first impression of the place. Then I carefully examine photos taken in the area for a better representation, as well as interesting points and inspiration. Stellarium or Skysafari are astronomical programs that can depict the position of celestial objects by changing the date, allowing us to see what the sky will look like at another time shortly. If the season doesn't work, I note the location to visit later in the year and search for something else. The next step is to look at the accessibility of the point of interest and research any possible trails that may exist in the area. Great applications that have proven useful for offline maps, trail recording, etc. are Alltrails.

3. Check the weather forecast: Clear and dry skies are ideal for capturing sharp and detailed images. Weather conditions can change quickly in mountainous microclimates, making it important to check conditions before stargazing. Although the forecast may be generally good, it's possible that the location we plan to visit could be cloudy or have high humidity. To get accurate information, I recommend using the Clear Outside app for Android/ios. This app provides useful data about specific locations and is usually reliable. As I pointed out at the beginning weather can give impressive results, so if the app indicates that there are high clouds don't be disappointed, these could create useful effects in landscape astrophotography by diffusing the stars.

4. Choose the right clothing: Nights at high altitudes can be very cold, even in summer. To ensure we stay warm and dry, we wear appropriate clothing that can be easily adapted to weather changes. Our attire must be layered so that we can add or remove clothes according to the activity and the temperature. We avoid cotton clothing and prefer synthetic clothes designed for mountaineering. We always carry thermal wear, fleece, and windproof and waterproof jackets to keep us warm and dry. Tight athletic thermals work well when we're active, but for stationary activities in freezing temperatures, we prefer loosely fitting thermal underwear like long johns. Good mountaineering pants provide great ease of movement and durability, so investing in them is appropriate. In winter, we also wear gloves, hats, neck warmers, warm socks, and gaiters.

5. Always carry with you: food, water, a small first aid kit, maps/GPS, headlamp or handheld flashlight preferably waterproof, spare batteries/power bank, sunglasses, sunscreen, and insect repellent.

6. Scouting: Whichever location we choose, we will do ourselves a favor if we visit it during the day. Scouting the area will allow us to study the place we will photograph, avoiding dangers that will be almost impossible to detect at night. Also is a great opportunity to find a spot for camping or a place that can protect you in case the weather turns bad. Additionally, visiting during the day may enlighten us about interesting ground elements that we can incorporate into our frame, such as flowers, tree trunks, and unique rock structures, to create an interesting foreground. Using apps like Photo Pills Night AR allows us to visualize the position of the stars, Milky Way, moon, and other celestial objects in the night sky at any given time and location, by pointing your smartphone camera towards the sky, and the app overlays the virtual representation of the night sky onto the live camera view, helping us choose the ideal composition. 

7. Safety: Always let someone know about your location and estimated return time if shooting alone.

-Essential Gear-

Cameras

When it comes to landscape astrophotography, it's crucial to have a camera that can handle long exposures and high ISO settings while maintaining high image quality. Full-frame cameras are often the preferred choice due to their larger sensors, which capture more detail and light. However, modern cameras released after 2014 can still produce stunning images of the night sky. Some useful features to look for include:

• With an iso-invariant sensor, there is practically no penalty when shooting low iso and then brightening the exposure in post. To be precise there are no perfect iso-invariant cameras rather some are optimized for only a part of their ISO range to work that way.

• Dual ISO is a feature like iso-invariance found in some cameras that offers two base ISO settings, allowing for cleaner images with more detail in low-light conditions. Instead of simply increasing the ISO and losing dynamic range, dual ISO cameras have two amplifiers that the signal can travel through, reducing the amount of signal noise that is produced.

• Full Well Capacity is the capacity of the photosite (pixel) to hold light before it becomes saturated. Some cameras have a larger full well capacity that can allow for better dynamic range and more accurate representation of high-contrast scenes. Cameras with small well depth often bloat stars.

• A built-in intervalometer is a handy feature that works the same way as an external intervalometer and helps us create a timelapse.

• Bright Monitoring or Starlight is a setting that boosts the image brightness temporarily, allowing the user to get a better view of the scene and compose it easier.

• A built-in tracker that helps extend exposures without star trailing therefore more detail to be captured in the night sky.

While those cameras might have an edge with integrated features specifically designed for astrophotography, every camera on the market can produce decent landscape astrophotography images including yours, so just go out and shoot.

Lenses

Lenses are just as important as cameras if more. A good lens can make a significant difference in the quality and sharpness of your images. Lenses with wide maximum apertures (low f-numbers) are important because they allow for more light to enter the camera, enabling faster shutter speeds and lower ISO settings. In landscape astrophotography, wide-angle lenses are commonly used for capturing expansive views, but normal or small telephoto lenses can also be useful for creating panoramic shots that tend to capture more detail. The most common lens aberrations that can have an impact on astrophotography are:

• Chromatic aberration is the inability of optical elements to focus all colors at the same point. The most common form of it is axial chromatic aberration. In astrophotography, we often encounter the term "purple fringing," which describes the distortion of the purple color around stars. Lenses that have problems with the blue color also exhibit this phenomenon frequently.

• Coma is another problem of lenses that results in the distortion of stars, usually in a comet-like shape. Lenses that perform well during daytime photography may give poor results under the harsh lighting conditions of the night sky. The direction of the distortion's tail on the stars can reveal whether it is an internal or external coma. Often, the problem can be mitigated by stopping down the lens aperture, but at the cost of reduced light-gathering ability.

• Astigmatism is the most common aberration in lenses, even more than coma, which causes the point light of stars to appear as lines, especially at the edges of our field of view. Astigmatism is a distortion that is very difficult to correct. Closing the aperture does not solve the problem.

• Vignetting refers to the darkening or reduction in brightness at the corners or edges of a photograph compared to the center. It creates a gradual darkening effect that draws attention toward the center of the image.

You can check your lens behavior by making a simple star test or by shooting distant city lights. In every case, few, expensive lenses are fully corrected for the aberrations mentioned. If your lens suffers from:

Coma: to overcome this problem there are three solutions. First, you can stop the lens down but you will lose light-gathering capability. Second, you can try to fix the stars in post-processing but the results are mixed and third and best option in my opinion is by shooting a series of overlapping images the same way you would shoot a panorama. Most lenses have reasonable coma control in the center of the frame so if you shoot let’s say a 24mm lens you will need just three shots to create good stars across the field. Far more effective than time-consuming post-processing.

Chromatic aberration: If your lens suffers from this problem the best solution is to check in the Lens Correction tab in Ps the Remove chromatic aberration box or adjust it manually.

Astigmatism: same as coma, shoot a series of overlapping images the same way you would shoot a panorama.

Vignetting: the best way to correct this is by taking flats or post processing.

Lenses and their Use in Landscape Astrophotography

• Wide-Angle Lenses: Wide-angle lenses have a shorter focal length, typically ranging from around 10mm to 28mm. They capture a wide field of view, making them suitable for capturing expansive star fields, the Milky Way, meteor showers, or auroras. These are the most friendly lenses for beginners.

• Normal Lenses: In astrophotography, normal lenses with focal lengths between 35mm-85mm are used for creating panoramas or framing constellations. They are often more difficult to achieve good focus than a wide-angle lens, but the results they produce are truly stunning.

• Telephoto Lenses: Telephoto lenses have longer focal lengths, typically ranging from around 135mm to 600mm. They provide higher magnification, allowing for detailed close-ups of celestial objects such as the Moon, and nebulae, and can be used creatively with rising or setting celestial bodies. Telephoto lenses such as Samyang 135mm can even be used to create stunning panoramas, showcasing superb levels of detail. With these lenses, we are in the wide field astrophotography domain and they usually serve as a stepping stone for telescopes.

Tripod

Nothing is more important than a good, sturdy tripod. Even if we have the best tracker and the most expensive lens, an unsuitable tripod will result in blurry photos at the slightest breeze. The tripod should be capable of easily lifting the weight we load onto it, but also lightweight enough for us to carry, as it's difficult to have separate tripods for astrophotography and other photographic needs. A high-quality, lightweight tripod with a large weight capacity will provide a solid foundation for building our equipment and allow us to venture into larger focal lengths and extended hikes. If I was starting today, I would spend most of my money here.

Ballhead

Any ball head that can easily support your equipment can be successfully used. The only thing to be careful of is choosing a ball head that facilitates panorama creation.

Star Trackers(non essential)

Do you find yourself lacking a fast lens in your photography gear? Are you disappointed with the unsightly high ISO noise in your camera's images? Buy yourself a star tracker. Star trackers are essentially platforms equipped with a motor capable of synchronizing with the motion of the Earth to counteract the apparent motion of the sky allowing photographers to capture with lower iso, long exposure images of the night sky without any motion blur, resulting in crisp and detailed photographs of the stars and other celestial bodies.

-Shooting the Photos in the FIeld-

Tips, tricks, and techniques for capturing nightscapes

Camera Settings

The following settings may vary based on the type of astrophotography you are doing but for the most part hold true for any kind of astrophotography.

• Switch your camera to manual mode to have complete control over your settings.

• Switch Lens Mode to Manual and focus *

• Select Raw

• Disable LENR (Long Exposure Noise Reduction) Optional for beginners.

• Disable Lens Correction Profile if your camera supports it. Most of the time creates problems than solving them.

• Use the widest aperture your lens allows to let in more light. A good starting point is f/2.8 or wider.

• Set your White Balance to Daylight

• Shutter speed*: Use a long exposure time to capture as much light as possible. Start with a shutter speed of 15-30 seconds, but adjust as needed based on the brightness of the Milky Way and the amount of ambient light.

• Select a 2 or 10sec delay to avoid camera shake or plug in your intervalometer.

How to Focus

There are 6 different methods to focus at night depending on your camera capabilities, gear, and technique we use.

1. Daytime focusing (not advised): Focus on a distant object on the horizon and then put some gaff tape on the lens to prevent it from moving.

2. Use Autofocus: Many modern mirrorless cameras can autofocus on bright stars with a very bright lens.

3. Use Live View: Enable Live View mode on your camera to see a magnified view of a bright star, zoom in, and adjust until the star is as small as possible. It would help to enable Focus Peaking mode if available and check nearby stars if they have your selected focus peaking color.

4. Bahtinov mask: A Bahtinov mask is the most accurate way to focus the stars. It consists of a thin, opaque material with a series of notches or slots cut into it in a specific pattern. When placed over the front of a telescope or camera lens, the mask causes diffraction spikes to form around bright stars. By adjusting the focus until the central spike intersects the other two spikes at a precise point, the user can achieve optimal focus.

5. Focus Stacking: This technique is used to create an image with a larger depth of field than what would be possible with a single shot especially when the scene has interesting foreground elements. It involves taking multiple images of the same scene, each with a different focus point, and then blending them into a single image using software. Typically in landscape astrophotography, one shot is taken to capture the stars, and another shot is taken to capture the foreground. An easy way to focus in the foreground when there is no artificial or moonlight is to illuminate the scene with a torch and focus.

6. Hyperfocal distance: Hyperfocal distance is a term used in photography to refer to the closest distance at which a lens can be focused while still keeping all objects in the scene in sharp focus from infinity to the foreground. To calculate the hyperfocal distance, you can use a hyperfocal distance chart or an online hyperfocal distance calculator. These tools typically require you to input the focal length of your lens, the aperture setting, and the camera sensor size to determine the hyperfocal distance and then apply it in the field. Practice in daylight finding the hyperfocal distance of your lens to be able to use this technique in the dark.

Out of the mentioned techniques, I personally prefer using live-view, focus stacking, and occasionally Bahtinov mask for telephoto lenses as they have consistently produced good results. However, it's important to keep in mind these simple guidelines:

• Avoid relying solely on the infinity mark on your lens for achieving accurate focus.

• Take multiple test shots and zoom in to ensure your focus is sharp no matter the technique applied.

• Periodically check your focus throughout the night, particularly if the temperature has dropped, to ensure optimal results.

How to Compose in the Dark

• Crank up your ISO. Remember those ridiculous extended ISOs in your camera? I choose 409.600 on my a7s and dial 1sec exposure with the lowest f-number on my lens. Take a series of shots, continuously refining your composition until you achieve the perfect image.

• Turn on Bright Monitoring or Starlight. It will boost the live view image brightness temporarily to allow you better framing.

• When there is an interesting foreground close to the camera, light the scene with your flashlight.

Shutter Speed

As the Earth rotates on its axis, the stars and other objects in the night sky appear to move across the field of view of the camera. This can cause blurring or distortion in the final image known as star trailing. In order to shoot sharp stars we need to choose a shutter speed that is long enough to capture enough light from the stars but short enough to prevent star trails. Most will advise you to use the 500 or the 400 rule which in my opinion is not good enough but you can use them as a compass.

The 500 rule is a simple formula used in astrophotography to determine the maximum exposure time for capturing sharp images of the stars without trailing. It states that the maximum exposure time (in seconds) should be approximately equal to 500 divided by the effective focal length of the lens (in millimeters). For example, if you are using a 24mm lens, the maximum exposure time should be around 20 seconds (500/24=20,8333). This rule takes into account only the focal length of the lens, but the amount of field rotation depends also on various factors:

• Declination of the object: Objects closer to the celestial equator will actually exhibit more field rotation compared to objects near the poles, due to the faster rotation of the Earth at the equator.

• The pixel size of the camera sensor also affects the appearance of field rotation, with smaller pixel sizes resulting in more pronounced trails.

• Focus: If your focus is not perfect then bloated stars won’t show the same amount of trailing as pinpoint stars will.

ISO

ISO in digital photography can be understood as an amplification factor applied to the signal captured by the camera's sensor. When we increase the ISO setting on a digital camera, we effectively amplify the electrical signal generated by the sensor in response to the light hitting it. This amplification boosts the brightness of the image, making it appear brighter in the final photograph.

Contrary to common belief, higher ISO settings do not necessarily mean noisier images. The ISO setting amplifies both the signal and any noise present in the image. If the captured light is insufficient, the ISO will amplify the noise too. It's important to understand that this noise is mainly influenced by the exposure and not solely by the ISO setting.

The trade-off when adjusting ISO is not primarily about noise but rather about dynamic range. Dynamic range refers to the range of tones that can be captured, from the brightest to the darkest areas of an image. Higher ISO settings can decrease the overall dynamic range, potentially resulting in a loss of detail in the shadows.

Aperture

In addition to ISO, aperture plays a crucial role in astrophotography. The aperture controls the amount of light that reaches the camera sensor by adjusting the size of the lens opening. Opting for a lower f-number (wider aperture) allows more light to reach the sensor, resulting in a stronger signal and cleaner images. Conversely, less light entering the camera leads to noisier images.

A Game of Compromise

To capture cleaner astrophotographs, it is recommended to choose a lower f-number (wider aperture) to maximize the amount of light hitting the sensor while using the lowest ISO setting that still achieves proper exposure. This helps maximize the signal-to-noise ratio and retain more detail in the final image. A typical, safe ISO to choose would be 1600 or 5 stops above base iso but that defers a lot in today’s digital landscape as cameras with double-base ISO or iso-invariance sensors tend to have their own preferred sweet spot ISO settings. Always remember aperture is how much light we gather, and the shutter speed is for how long. Those two will mostly determine what ISO we gonna choose to balance the exposure. The focal length we use will limit our shutter speed. It is a game of compromise.

A forgotten friend: Histogram

As a rule of thumb avoid judging the exposure from the playback of the camera’s EVF or Lcd screen. It is recommended to enter your camera’s menu and dial down the brightness of the LCD screen. Histogram is still your best friend. Understanding and analyzing the histogram can provide valuable information about the exposure and overall quality of your image. When capturing astrophotographs, having a well-exposed image is crucial. A properly exposed image will have a histogram that is spread out across a wide range of brightness values, ensuring that both the shadows and highlights contain useful information. Ideally, you want to avoid an image with a histogram that is heavily concentrated towards the left end, as it may indicate underexposed. One-quarter histogram exposure from the left is a typical indication of good enough exposure at night.

-Techniques for Nightscapes-

Stacking

Stacking is a powerful technique of capturing and processing multiple images of the same scene that improves the overall quality of the final image. One of the key benefits of stacking is noise reduction. As the software merges the images, it averages out the random noise present in each individual frame, resulting in a smoother and cleaner final image. The stacking process helps to improve the signal-to-noise ratio, revealing more details and reducing unwanted noise artifacts.  It's important to keep the camera settings consistent across all the images, including exposure time, ISO, aperture, and focus.

HOW MANY SUBS TO STACK?

The square root relationship (1/sqrt(N)) in astrophotography stacking describes the reduction in noise as the number of photos stacked increases. It states that for each additional photo stacked, the noise is reduced by approximately 1 divided by the square root of the number of photos. This leads to an improvement in the signal-to-noise ratio (SNR) of the final image, resulting in a cleaner and more detailed image. 

For a deep sky photo things are simple. We stack as many subs as we can. For Nightscapes though, 10-20 photos are good enough. Note, the actual noise reduction can vary based on factors such as the quality of the individual photos and the specific stacking process used.

Exposure Blending

Exposure blending is a technique used in astrophotography to overcome the challenges posed by the high dynamic range of the night sky. It involves capturing at least two different exposures of the same scene and then blending them together in post-processing. The goal is to capture details in both the dimmer areas of the landscape as well as the night sky to create a final natural and visually pleasing image. In order to achieve that always remember that the foreground must be at least a stop dimmer in my opinion to look natural.

Time Blending

Time blending is a popular technique used in order to capture and combine multiple exposures taken over an extended period. It involves blending images of the landscape taken during the blue hour with images of the night sky, typically the Milky Way, taken when it is dark enough and blending them in Photoshop.

The primary objective of time blending is to create a final image that has a crisp and clear foreground while maintaining good quality in the sky. One of the challenges in this technique is that the sky exposures often contain more noise compared to the landscape exposures. If you wish to overcome this, shoot both landscape and sky with the same ISO and aim to stack multiple sky exposures to reduce noise and make it visually consistent with the landscape. I am not a fan of this technique mostly because a lot of photos seem unnatural.

Focus Stacking

Focus stacking is a technique used in photography to increase the depth of field in an image. It involves taking multiple photos of the same subject, each with a slightly different focal point, and then combining them into a single image using software like photoshop. Focus stacking can be combined with other techniques like exposure or time blending.

Panorama Stitching

Panorama stitching is a technique used to capture a wider field of view of the night sky and the landscape. It involves capturing multiple overlapping images of the sky and land and then combining them in post-processing to create a single wide-angle image. It is a quite challenging technique especially when using lenses with longer focal lengths, tracking and stacking. Under those circumstances, planning for the shot must be precise in order to achieve a good stitch. Also, post processing requires dedicated software to be able to create a smooth stitch. Panoramas maybe are difficult but it is one of the most rewarding techniques used in astrophotography. Nothing beats a crisp, full of detail Milky Way Arc.

Star tracking

Star trackers compensate for Earth's rotation, capturing sharp, detailed night sky photos without star trails. Precise polar alignment is crucial for successful star tracking, aligning the mount with the celestial pole. In this technique, two images are taken: one for the sky and one for the landscape. These images are then combined in software like Photoshop for a seamless result. Star tracking revolutionized landscape astrophotography as it allows perfect exposures for the celestial bodies resulting in high-quality images.

Nightscapes

Milky Way

Milky Way photography has undoubtedly become the most popular genre of landscape astrophotography in recent times, captivating photographers and causing us to willingly sacrifice sleep. It requires dedication, perseverance, and a willingness to learn from multiple attempts before achieving the desired results. However, the sense of fulfillment and awe it brings when capturing the magnificence of the Milky Way under the night sky makes it all worthwhile. All the techniques we have already mentioned were created for capturing the Milky Way but in summary, it is a safe bet to follow those simple rules:

• Find a dark location: Light pollution can significantly impact your ability to capture a clear Milky Way.

• Check moon phase and rise/set times: Moonless nights offer the best conditions for capturing the Milky Way.

• Use a wide-angle lens with a large aperture.

• Use a sturdy tripod

• Manual mode and settings, aperture wide open (e.g., f/2.8), ISO between 1600 and 3200, and a shutter speed of around 20 to 30 seconds. Shoot only RAW.

• Focus on a bright star using the live view mode.

• Capture multiple exposures to reduce noise.

Moonscapes

Deep-sky astrophotographers consider the moon as an additional source of light pollution. Therefore, most guides for photographing the Milky Way suggest capturing photos only during the new moon phase. However, for landscape astrophotographers, it would be a mistake not to take advantage of the transformative power of the moon in the landscape. The moon can be captured in different phases, ranging from a slender crescent to a full moon, each offering its own visual appeal.

You can plan your shoots to align the moon with specific landscape features, such as mountains, seas, lakes, or architectural elements.

The moonlight of a setting or rising moon can also illuminate the landscape, casting unique shadows and adding a soft glow to the scene creating an ethereal atmosphere.

Moon and Milkyway are not always contradicting elements. Sometimes can create special images.

Camera settings for Moonscapes

• Start with a low ISO (e.g., ISO 100-800) to minimize noise if available light is plenty.

• Use a narrow aperture to create more depth of field.

• Experiment with different shutter speeds, ranging from a few seconds to several minutes, to capture the desired level of detail

• Be mindful of the exposure difference between the moon and the landscape.

• Experiment with exposure bracketing to capture a range of exposures for blending in post-processing.

Startrails

Star trail photography captures the mesmerizing movement of stars in the night sky over an extended duration. It utilizes similar principles to astrophotography but with a focus on embracing the beauty of star trails. By employing long-exposure techniques, typically lasting from a few minutes up to several hours, the Earth's rotation causes the stars to create captivating streaks or trails across the image. This technique allows for the creation of unique images based on the camera's orientation, resulting in a variety of fascinating compositions. With no limitation on exposure time, selecting a lower ISO setting allows for extended shutter speeds while minimizing noise and preserving the natural colors of the stars.

Aurora

Have you seen The Green Lady? Also known as Aurora Borealis or Northern Lights, is a natural light display that occurs in the polar regions of the Earth. It is caused by the interaction between charged particles from the Sun and the Earth's magnetic field. When these particles collide with atoms and molecules in the Earth's atmosphere, they emit light of various colors, creating the most beautiful show you can watch. The best time to see the Aurora Borealis is during the winter months in the Northern Hemisphere, typically from September to March. However, it's important to note that the exact timing and visibility of the Northern Lights can vary based on several factors, including location, weather conditions, and solar activity. General rules of astrophotography are also applied here but with a bit more experimentation as the Northern light storm vary in intensity and moving speed.

Composition Tips for Nightscapes

One of the most prevalent mistakes we make as beginners in landscape astrophotography is the oversight of incorporating captivating foreground elements into our compositions. Often, there is an excessive focus on capturing the night sky while neglecting to include foreground subjects that could add depth and visual interest to the image. This usually results in an unbalanced composition where the pitch-black foreground contrasts with the bright and colorful Milky Way, which can reduce the overall impact of the photograph. To enhance the composition, it is important to carefully consider and incorporate foreground elements that harmonize with the celestial backdrop, creating a cohesive and captivating visual narrative.

Using wide-angle lenses can also be counter-productive for our composition if we don’t pay attention. Overcrowding the frame with too many elements can result in a chaotic and weak image. Without a clear subject or focal point, the composition can feel scattered. The foreground elements must complement the night sky rather than compete with or distract from it.

To guide the viewer's eye and enhance the sense of depth and dimension in your images, consider using leading lines and exploring unusual perspectives. Elements such as roads, trees, caves, and natural lines in the landscape can help you frame your composition and guide the viewer counterbalancing the lack of depth caused by using a low f-number in your lenses. Experiment with different angles and viewpoints to find unique perspectives that draw attention to the main subject.

It is obvious that the composition rules that apply to landscape photography also extend to astrophotography. The lack of light presents its own set of challenges, but it also offers a uniquely rewarding experience. Relax and enjoy the night. Take your time when you frame your shot and let your creativity lead you to the stars.

I hope you find this guide a good place to start your fascinating journey in Landscape Astrophotography! Clear skies!

The process of removing filters from a camera sensor with the purpose of increasing its sensitivity to spectra of light of astronomical interest is something that will concern anyone seriously involved in astrophotography at some point. For those exclusively engaged in this type of photography, there is no doubt about the necessity of converting their camera, as the disadvantages of this process do not affect them. But is it the same for others who are involved in various types of photography?

Advantages:

• The sensors of digital cameras have filters that block various spectrums of light in order to capture the reality around us in the same way that our eyes perceive it. Removing these filters makes it much easier to capture the light emitted by celestial objects as it increases the signal that the sensor is capable of receiving.

• Since the light is not blocked, less time is needed to capture it.

• Narrowband imaging is possible.

Disadvantages:

• Removing the sensor filters results in capturing all images in the red spectrum, which makes it necessary to adjust the white balance for each daylight shot.

• In some mods, there is a need for a UV/IR cut external filter to enable focusing with diffraction lenses and telescopes.

• Depending on the camera, full conversion can result in losing the ability for automatic focusing.

• Additional external filters and accessories are needed depending on the spectrum we want to photograph.

• Loss of factory warranty, if it exists.

• Conversion cost.

Types of conversions

1. LPF-2 Removal

   Removal of the LPF-2 filter (Ha mod) which blocks and replaces it with an IR filter that allows our sensor to capture more of the hydrogen alpha (Ha) wavelength emitted by some of the most impressive celestial objects. Autofocus is maintained. The use of an external UV/IR cut filter is not necessary. The Moire effect disappears. The most common modification that most people make.

2. Full spectrum mod

   Full Modification involves removing both the LPF-1 and LPF-2 filters, which exposes the sensor to the full spectrum of light, including the wavelengths of light emitted by celestial objects such as hydrogen alpha Ha, oxygen Oiii, and sulfur Sii. This allows for the capture of stunning and detailed astrophotography images. However, autofocus may be lost in some cases, and an external UV/IR cut filter and narrowband filters may be necessary to eliminate unwanted light pollution and to focus on specific wavelengths. It is important to note that shooting and focusing on each filter needs to be done separately. Additionally, this modification opens the door to infrared photography.

3. Monochrome

The removal of LPF-1, LPF-2, and RGB arrangement, also known as the "triple play mod," is a significant modification that brings the camera closer to specialized monochrome photographic CMOS and CCD cameras. This process removes the low-pass filter and the RGB color filter array, resulting in a highly sensitive large-size sensor that can record a broad spectrum of light in astrophotography.

However, there are some drawbacks to this modification. Firstly, the cost of the conversion is relatively high, and the process involves some risks that may damage the camera permanently. Secondly, only a small number of specialized individuals carry out this conversion, limiting accessibility to the modification.

Among the various options for modifying a DSLR camera for astrophotography, only the first and second options are still commonly used. The first option, which involves removing the LPF-2 filter and replacing it with an IR filter, is popular among those who use their camera for both daylight and night photography. The second option, which involves removing both the LPF-1 and LPF-2 filters, is preferred by serious astrophotographers who dedicate their camera solely to capturing celestial objects.

My advice to those interested in astrophotography is to first try taking photos of celestial objects with the camera they already have. This will help them identify any shortcomings, such as noise or strong UV/IR cut filters, and determine which astronomical targets interest them the most. Once they have this information, they can decide whether to modify their existing camera or invest in a specialized astrophotography camera. I did the opposite and I had to deal with frustration in post-processing after shooting studio products where color accuracy needs to be high.

Another example, is if someone owns a camera with a low noise signal and enjoys photographing open clusters, it may not be necessary to undergo a conversion or buy a new camera. On the other hand, if someone is interested in wide-field or deep-sky photography, it may be preferable to either convert their camera or buy a specialized camera.

It's important to keep in mind that modifying a camera can be expensive, with costs ranging from 250-400 euros depending on the conversion chosen. Additionally, the cost of replacing the filter (clear, Baader, Lifepixel, Astrodon) should also be considered.

For those who are casually involved in astrophotography, it's generally better not to proceed with any modifications. Instead, investing in a tracker may be a more cost-effective solution for landscape astrophotography.

In summary, taking the time to determine individual needs and goals is crucial when considering whether to modify an existing camera or invest in a specialized one.

Below is a list of companies and professionals who undertake conversions on DSLR/mirrorless cameras in Europe, America, and Australia. For those interested, many of these companies also sell new cameras that are already modified.

• lifepixel

• nightskycamera

• cheapastrophotography

• irrecams.de

• baader

• astrogear

• spencerscamera.com

• dslrastromod

• centralds

• kolarivision

• jtwastronomy

• ozcameramodification

• teleskop-express

The night sky is a canvas of infinite beauty, adorned with twinkling stars, swirling galaxies, and mysterious nebulae. For astrophotography enthusiasts, capturing these celestial wonders is a passion that knows no bounds. With each new image, we uncover the secrets of the universe and gain a deeper appreciation and understanding of its boundless majesty.

To embark on this cosmic journey, we must equip ourselves with the right tools - and that's where astrophotography software comes in. From planetarium software that helps us plan our shoots, to acquisition software that ensures we capture the perfect shot, to stacking and processing software that reveals the hidden details of our images, these powerful tools unlock the potential of astrophotography.

Space Jump to

Planetarium Software|Acquisition Software|Stacking & Post Processing Software

or

Stellarium|Cartes du Ciel|KStars|SkySafari|TheSky™ Pro|CPWI|NINA |Ekos|SGP|APT|MaxIm DL|ASIAIR APP |BackyardEOS/NIKON|DeepSkyStacker|PixInsight|AstroPixelProcessor|Siril|Star Tools|Photoshop|Starry Landscape Stacker|Astro Panel| Sequator|StarStax|StarNet++|RC-Astro Plugins|Astronomy Tools|Annie's Astro Actions|Photokemi’s Star Tool|FireCapture|SharpCap!|WinJUPOS||Registax|SharpCap|Autostakkert!

Planetarium Software

Planetarium software is a powerful tool for simulating the night sky and allowing users to preview the positions of celestial objects at different times, it can help astrophotographers plan and execute their shots more effectively and control their mounts. Some planetarium software can also provide information on the optimal camera settings and exposure times for capturing certain objects, as well as offer guidance on tracking the movement of the stars and planets during long exposures. Additionally, some planetarium software can even generate accurate star charts and sky maps that can be used as references when identifying and labeling objects in astrophotography images. Most of these programs can communicate with our mounts through special drivers like ASCOM and INDI and go to our telescopes wherever target we choose.

Stellarium

(Operating systems: Windows, Mac OS X, and Linux)

Free

Stellarium is a free and open-source planetarium software that allows users to view the night sky and observe stars, planets, constellations, and other celestial objects in real time. Stellarium offers a realistic and accurate 3D simulation of the night sky, using a catalog of over 600,000 stars and other celestial objects. Users can adjust the time and location to see how the night sky changes throughout the day and can zoom in and out to get a closer look at specific objects. Stellarium also includes features such as the ability to simulate solar and lunar eclipses, display the positions of satellites and asteroids, display the constellations of different cultures and civilizations, display shooting star events, and control your mount. In addition, the Field of View tool allows the user to simulate how an object will look depending on his setup. Stellarium comes as a mobile or PC app and also as an online web page but with limited settings. Overall is a beautiful free planetarium well regarded among amateur astrophotographers.

Cartes du Ciel

(Operating systems: Windows, Mac OS X, and Linux)

Free

Cartes du Ciel is a free and open-source planetarium software that allows users to explore and visualize the night sky from their computer. It was developed by French astronomer Patrick Chevalley. The software includes a catalog of over a million stars, planets, asteroids, comets, and deep-sky objects such as galaxies, nebulae, and star clusters. It also includes data on the positions of the planets and their moons, as well as information on the phases of the Moon, eclipses, and other astronomical events.

Cartes du Ciel features a user-friendly interface that allows users to easily navigate through the night sky, zoom in on specific objects, and switch between different views and projections. Users can also customize their viewing experience by adjusting the brightness and color of objects, displaying constellations and grids, and adding their own custom objects and labels. Cartes du Ciel also comes with a built-in ASCOM control for Sky-Watcher, Vixen, Orion, iOptron, and Celestron mounts. Overall, Cartes du Ciel is a powerful and versatile tool for amateur astronomers, educators, and anyone interested in exploring and learning about the wonders of the universe.

KSTARS

(Operating systems: Windows, Mac OS X, and Linux)

Free

KStars is a free and open-source planetarium software developed by the KDE Education Project. It is designed for amateur astronomers and provides a wide range of features for observing and understanding the night sky.

KStars allows users to view a real-time simulation of the sky from any location on Earth and provides information about stars, planets, comets, asteroids, and other celestial objects. It also includes features such as telescope control, observation planning, and astrophotography tools as a FOV editor to calculate the field of view of equipment. Some of its key features include:

• Sky Maps and Charts: KStars provides detailed sky maps and charts that allow users to explore the positions and properties of celestial objects in the night sky.

• Telescope Control: KStars can be connected to various types of telescope mounts, allowing users to control their telescopes directly from the software.

• Observation planner: KStars includes an observation planner that can help users plan their observing sessions. Users can select a date and time, and KStars will show them which objects will be visible at that time from their location. Users can also create observing lists and mark objects as observed.

• Object Catalogs: KStars includes a database of over 100 million celestial objects, including stars, planets, asteroids, comets, and more, with detailed information on their properties, locations, and movements.

• Astrophotography Tools: KStars offers a variety of tools for astrophotography, including the ability to control camera settings, generate exposure guides, and calculate optimal tracking rates.

• Simulation and Animation: KStars can simulate the night sky at any time and location, and can generate time-lapse animations to show the movement of celestial objects over time.

• Educational Resources: KStars includes a range of educational resources, such as interactive tutorials and lessons on astronomy and astrophysics
  

SkySafari

(Operating systems: Android, Mac OS X)

Paid

SkySafari is a planetarium software with a detailed view of the night sky. The software utilizes cutting-edge technology to create an immersive and interactive experience for users, with features such as 3D graphics, time-lapse animations, and telescope control. SkySafari's extensive database contains information on over 120,000 celestial objects, including stars, planets, galaxies, and more, with detailed data on their properties, locations, and movements. This data is continually updated to reflect the latest astronomical discoveries and observations.

• SkySafari can be connected to various types of telescope mounts, allowing users to control the movement of their telescopes directly from the software. This feature is especially useful for astrophotography, as it allows for precise tracking and positioning of celestial objects during long exposures. SkySafari supports a wide range of mounts, including equatorial, alt-azimuth, and German equatorial mounts, and can communicate with them using a variety of protocols, such as Wi-Fi, Bluetooth, or serial cables. In addition to telescope control, SkySafari can also provide information on the optimal tracking rates, guiding rates, and other parameters necessary for astrophotography. Overall, the ability to connect with mounts makes SkySafari an essential tool for astrophotographers looking to capture stunning images of the night sky. Some of the key features of SkySafari also include:

• Sky Map: The app provides a highly detailed sky map that shows stars, planets, constellations, and other celestial objects in real time. Users can zoom in and out, rotate the map, and adjust the brightness of objects.

• Telescope Control: SkySafari allows users to remotely control their telescope from within the app. Users can select an object on the sky map, and the app will automatically move the telescope to that object.

• Observation Planning: SkySafari includes an observation planner that helps users plan their observing sessions. Users can select a date and time, and the app will show them which objects will be visible at that time from their location.

• Augmented Reality: SkySafari includes an augmented reality feature that allows users to point their device at the sky and see an overlay of stars, constellations, and other objects.

• Time Travel: SkySafari allows users to travel through time and see how the sky changes over the course of a day, a week, or even centuries.

• Information on Celestial Objects: The app provides detailed information on stars, planets, constellations, and other celestial objects. Users can learn about an object's properties, history, and mythology.

• Multimedia Content: SkySafari includes a range of multimedia content, including images, videos, and audio recordings, that can help users explore and understand the universe.

TheSky™ Professional

(Operating systems: Windows, Mac OS X, Linux, and Multi-OS+ option)

Paid


The software provides a set of tools for observing and imaging celestial objects, including stars, galaxies, nebulae, and planets. It features a customizable user interface that allows users to tailor the software to their individual needs and preferences. Some of the key features of TheSky™ Professional software include:

• Interactive sky charts: The software provides a highly detailed and interactive sky chart that allows users to zoom in and out, pan across the sky, and explore different areas of the night sky.

• Advanced telescope control: TheSky™ Professional software provides advanced telescope control features, allowing users to control their telescopes and point them to specific celestial objects with ease.

• Image processing tools: The software provides advanced image processing tools that allow users to process and enhance images captured with their telescopes or cameras.

• Comprehensive object databases: TheSky™ Professional software includes comprehensive object databases that provide detailed information on over 25 million stars, galaxies, nebulae, and other celestial objects.

• User-friendly interface: The software features a user-friendly interface that makes it easy to navigate and use, even for beginners.

CPWI Telescope Control Software

(Celestron-only, Windows)
Free

If you are a Celestron mount user then you can’t go wrong with CPWI. This is a very powerful planetarium software designed for Celestron telescopes that provides a range of features for controlling and automating telescopes. Some of its key highlights include:

1. Telescope Control: CPWI allows users to control their Celestron telescopes directly from the software, providing precise and reliable positioning and tracking of celestial objects.

2. Sky Maps and Charts: CPWI provides high-quality, detailed sky maps and charts that allow users to explore the night sky and locate specific celestial objects.

3. Object Catalogs: CPWI includes a comprehensive database of over 10,000 celestial objects, with detailed information on their properties and locations.

4. Automatic Alignment: CPWI can automatically align Celestron telescopes using its SkyAlign technology, which makes the alignment process quick and easy.

5. Guiding: CPWI offers a range of guiding options for astrophotography, including the ability to guide on a specific star or object, or to use a guide camera.

6. Customization: CPWI allows users to customize the software for their specific telescopes and observing conditions, including the ability to adjust settings for different types of telescopes and observing modes.

CPWI

Acquisition Software

Astrophotography acquisition software is designed to help astrophotographers capture high-quality images of celestial objects. Some of the fancy features that you can expect to find in this type of software include things like Camera Control, Auto-Guiding, Sequencing, Mosaic Planning, Frame and Focus Mode, Plate Solving, Image Preview, and Live Stacking.

NINA (Nighttime Imaging ‘N’ Astronomy)

(Windows)

Free

NINA (Nighttime Imaging 'N' Astronomy) is a free, open-source astrophotography suite so powerful that is lately the most popular choice for amateur astrophotographers. It provides full control of our imaging setups, mounts, cameras, filter wheels, rotators, and focusers. NINA also offers integration with PHD2, polar alignment, guiding, plate solving, automated meridian flips, framing assistance, image processing, flat wizard, and connection with Skysafari, SkyX, and Stellarium. The capabilities of NINA are endless but let’s see a summary of key features:

• Camera Control: The software allows users to control their camera settings directly from the computer, including shutter speed, aperture, ISO, and more.

• Auto-Guiding: The software can automatically guide the telescope to keep it precisely pointed at the desired object, even during long exposures.

• Sequencing: This feature can create and execute sequences of exposures, allowing users to capture multiple images of the same object with different camera settings or filters.

• Frame and Focus: The software provides tools for framing and focusing the telescope on the desired object before beginning a sequence of exposures.

• Image Preview and Processing: The software allows users to preview and process their images directly within the program, including stacking and alignment of multiple images.

• Customization: The software can be customized to work with different types of telescopes, cameras, and other equipment, allowing users to tailor the program to their specific needs.

• Focusing Aid: This feature provides a focusing aid tool that allows users to quickly and accurately focus their telescope on the desired target.

• Weather Monitoring: The software includes a built-in weather monitoring tool that can alert users to changes in weather conditions that may affect their imaging session.

• Scripting: NINA has a scripting engine that enables users to automate complex imaging routines and create custom scripts.

• Observing Planner: The software includes an observing planner that provides information on upcoming celestial events and helps users plan their imaging sessions.

• Dark Frame and Flat Frame Management: NINA allows users to create and manage dark frames and flat frames to improve the quality of their images.

• Equipment Manager: The software includes an equipment manager that makes it easy to manage and configure all connected devices, including telescopes, cameras, and filters.

• Multi-Camera Support: NINA supports multiple cameras, making it possible to capture data from different cameras simultaneously.

EKOS

(Windows, OSX, Linux)

Free

Ekos is the astrophotography suite of Kstars, a complete astrophotography solution that can control all INDI devices including numerous telescopes, CCDs, DSLRs, focusers, filters, and a lot more. It is designed to make the process of capturing, calibrating, and analyzing astronomical images and spectra easier and more efficient. Here is a list of some of Ekos' main features:

• Auto-focusing: Ekos can automatically adjust the focus of your telescope to ensure that your images are sharp and clear.

• Guiding: Ekos can guide your telescope using an autoguider or a guide camera to compensate for any tracking errors caused by your mount.

• Polar alignment: The software includes a polar alignment routine that can help you align your mount with the celestial pole for more accurate tracking.

• Sequence manager: Ekos allows you to create complex image capture sequences, including dithering and filter changes, and can automatically execute them for you.

• Plate solving: The software can use plate-solving to automatically determine the position and orientation of your telescope, making it easier to find and track celestial objects.

• Image preview and analysis: Ekos includes tools for previewing and analyzing your images, including histogram and star detection tools.

• Spectroscopy support: The software includes support for spectroscopy, including automatic wavelength calibration and spectral data analysis.

• Telescope and camera control: Ekos can control a wide range of telescopes and cameras, including CCD and DSLR cameras, and can automatically adjust camera settings to optimize image quality.

• Weather monitoring: This feature can monitor weather conditions and automatically suspend image capture if conditions are not favorable.

• Remote control: The software can be used to remotely control your observatory and telescope, allowing you to operate your equipment from a remote location.

• Extremely accurate GOTOs using astrometry.net solver (both Online and Offline solvers supported)

• Automated unattended meridian flip. This feature performs post-meridian flip alignment, calibration, focusing, and guiding to resume the capture session.

Syquence Generator Pro

(Windows)

Paid

Sequence Generator Pro (SGP) is a powerful astrophotography software that allows users to automate the capture of images of celestial objects using various astrophotography equipment such as telescopes, cameras, and filters. SGP offers a comprehensive set of features to help astrophotographers streamline their imaging process, minimize user intervention, and improve their image quality. Some of these features include:

• Camera Control: SGP supports a wide range of cameras, including DSLRs, CCDs, and CMOS cameras from various manufacturers such as Canon, Nikon, Sony, and ZWO.

• Telescope Control: The software allows you to control your telescope and set up automatic focusing and guiding for precise tracking.

• Autofocus: This feature can automate the focusing process using various focus methods such as contrast, HFR, and temperature compensation.

• Guiding: The software has built-in guiding capabilities and supports various guiding cameras and methods.

• Plate Solving: SGP can automatically solve the astrophotography field of view to ensure accurate pointing and tracking.

• Target Planning: The software provides tools to plan your astrophotography session by selecting targets, setting up filters, and creating sequencing plans.

• Automated Sequencing: This feature can automate the entire astrophotography session, from target acquisition to image capture, and filter changes.

• Weather Safety: The software can monitor the weather conditions and automatically shut down your imaging session to protect your equipment.

• Image Analysis: SGP has built-in image analysis tools to help you calibrate, stack, and process your images.

• Plug-in Support: The software has a robust plug-in system that allows users to customize and extend the software's functionality.

• Multi-Camera Support: SGP can control multiple cameras and telescopes simultaneously, allowing you to capture multiple targets or different exposures at once.

• Multiple Filters: The software supports multiple filters, allowing users to capture images using different wavelength filters for deep sky astrophotography.

• User-Friendly Interface: SGP has a user-friendly interface that is easy to use and navigate.

Astrophotography Tool

(Windows)

Paid

Astrophotography Tool (APT) likes to introduce itself like a Swiss army knife for astro imaging sessions. It’s been around since 2009 and it costs a really affordable fee. It is packed with features for everything an amateur astrophotographer needs in an easy and comfortable-to-use interface with a design that had no alternative back in 2009 when it was released.

• Camera Control: APT supports many popular DSLR, mirrorless, and CCD cameras. It provides complete control over camera settings such as ISO, exposure time, and aperture.

• Focusing Assistance: APT can help you achieve precise focus using a variety of methods, including live view, autofocus, and focusing aids such as Bahtinov masks.

• Guiding Support: The software can guide your telescope using popular guiding devices such as PHD2, Maxim DL, and SkyWatcher SynScan.

• Frame and Focus: This feature allows you to quickly and easily fine-tune your focus and framing before starting a long exposure session.

• Sequence Planning: The software allows you to plan and automate your astrophotography sessions with ease. You can create complex sequences of exposures, filter changes, and telescope movements.

• Plate Solving: APT can analyze your images and automatically determine the position and orientation of your telescope. This makes it easier to plan your next shot and align your telescope.

• Image Preview: The software provides a real-time preview of your images as they are being captured. You can easily check exposure, focus, and framing without having to leave the software.

• Image Processing: APT has several built-in image processing tools, including stacking, calibration, and image alignment. You can also use third-party software such as DeepSkyStacker or PixInsight to process your images.

• Field of View Calculator: This feature helps you determine the field of view of your telescope and camera setup.

• Dark and Flat Frame Assistant: APT provides tools to help you capture and process dark and flat frames, which are necessary for accurate image calibration.

• Multi-Camera Support: APT allows you to control multiple cameras simultaneously, making it easier to capture different parts of the sky.

• Time-Lapse Photography: This feature supports time-lapse photography, allowing you to capture images over an extended period.

• Meteor Shower Capture: This feature helps you capture images of meteor showers by automating the process of capturing images and stacking them.

• Remote Control: APT can be controlled remotely using a smartphone or tablet.

• Telescope Control: APT can control many popular telescopes using ASCOM drivers. This makes it easier to align and track objects in the sky.

Maxim DL

(Windows)

Paid

Maxim DL is the dinosaur in the room, an all-in-one astronomical imaging and data processing software developed by Diffraction Limited in 1993. It is a powerful and versatile tool for astrophotography and scientific research, used by amateur and professional astronomers alike, and is around for quite a few years.

• Image Acquisition: Maxim DL provides a comprehensive set of features for capturing astronomical images, including support for multiple camera types, filter wheels, auto-guiding, and scripting. It also offers advanced image calibration and stacking tools for combining multiple frames into a single high-quality image.

• Image Processing: Maxim DL includes a wide range of image processing tools for enhancing and analyzing astronomical images. These tools include noise reduction, image alignment, flat-field correction, dark-frame subtraction, and color balancing.

• Data Analysis: Maxim DL offers a variety of data analysis tools for scientific research, including photometry, astrometry, and spectroscopy. It also includes advanced tools for image measurement and analysis, such as star detection and image statistics.

• Telescope Control: Maxim DL supports telescope control for a wide range of telescopes and mounts, allowing users to automate image acquisition and processing tasks.

• Scripting: Maxim DL includes a powerful scripting language for automating complex tasks and workflows. It also supports Python scripting for advanced users.

• User Interface: Maxim DL provides a user-friendly interface with customizable layouts, toolbars, and shortcuts. It also offers extensive documentation and online resources for users to learn and troubleshoot.

• Supported Camera and Telescope Hardware: Maxim DL supports a wide range of astronomical cameras and telescopes, including CCD and CMOS cameras, filter wheels, autoguiders, and mounts.

• Overall, Maxim DL is a comprehensive tool for astronomical imaging and research, providing users with a wide range of features and capabilities to capture, process, and analyze high-quality astronomical data.

ASIAIR App

(WINDOWS, MAC, iOS & iPadOS, ANDROID)

FREE

ASIAIR is an application by ZWO that allows you to control your astrophotography setup using your smartphone or tablet. It is compatible with a range of ZWO, Canon, Nikon, and Sony cameras, and various mounts. It is a closed system meaning you can only use it with an ASIAIR device like Pro, Plus, or Mini and ZWO accessories. Here is a list of the main features of the ASIAIR app:

• Camera control: You can control your ZWO camera directly from the app. This includes adjusting settings such as gain, exposure time, and temperature.

• Auto-guiding: ASIAIR has an auto-guiding feature that uses a guide camera to keep your telescope pointed at the same spot in the sky. This helps to ensure that your images are sharp and well-focused.

• Polar alignment: ASIAIR includes a polar alignment feature that helps you align your mount with the North Star, making it easier to track celestial objects accurately.

• Image preview: You can preview your images directly in the app, which allows you to check for focus and framing before you start a long exposure.

• Image capture: ASIAIR allows you to capture images directly from the app. This includes single exposures as well as sequences of exposures for stacking later.

• Sequencing: You can set up sequences of images to be captured automatically, which is useful for capturing a series of images for stacking.

• Plate solving: ASIAIR includes a plate-solving feature that helps you identify celestial objects in your images.

• Sky maps: The app includes a sky map that shows you the current position of celestial objects.

• Polar finder scope: ASIAIR has a polar finder scope that helps you align your mount with the North Star.

• Focus assist: The app includes a focus assist feature that helps you achieve sharp focus by displaying a live view of your image with a focus aid overlay.

• Camera cooling: ASIAIR can control the cooling system of your ZWO camera, allowing you to reduce noise in your images.
  
  

BackyardEOS/NIKON

(Windows)

Paid


BackyardEOS and BackyardNIKON are astrophotography acquisition software programs that are designed specifically for Canon and Nikon cameras, respectively. Τhe software has an easy-to-use interface and is popular among astrophotographers. The main features of the program are:

• Live view: Both BackyardEOS and BackyardNIKON have a live view mode that allows you to see what your camera is pointing at in real time. This is also useful for framing and focusing your shots.

• Focusing tools: BackyardEOS and BackyardNIKON have several focusing tools that make it easy to achieve sharp focus on your images. These include focus aids such as focus peaking and digital zoom, as well as the ability to perform autofocus and focus stacking.

• Image capture control: Both programs allow you to control various camera settings, such as shutter speed, ISO, aperture, and white balance.

• Planetary imaging: BackyardNIKON includes a planetary imaging module that is specifically designed for capturing high-quality images of the planets. This module includes features such as image stabilization and the ability to record videos for later processing.

• Time-lapse imaging: BackyardEOS includes a time-lapse module that allows you to create time-lapse videos of the night sky. You can set the duration, interval, and other parameters to customize your time-lapse videos.

• Autoguiding support: Both BackyardEOS and BackyardNIKON support autoguiding.

• Plate solving: Both programs support plate solving. This feature allows you to quickly and easily align your telescope with your desired target.

Stacking & Post Processing Software

Collecting those precious photons is half the job. Post-processing is the other half. Difficult procedures such as star alignment, stacking, calibrate pre-processing, background removal, star reduction, etc. need dedicated software for reaching our images in a high-quality result. Let’s find out the most important software solutions in astrophotography.

DeepSkyStacker

(Windows)

Free

DeepSkyStacker is a cool software that's specifically designed for the calibration, alignment, and stacking of astronomical images. Since 2006 under its wings carries tools that have grown many generations of astrophotographers beginners and seasoned pros alike.

• Calibration: DSS can calibrate your images by removing noise, hot/cold pixels, and correcting other technical issues that may be present in your images.

• Alignment: After calibration, DSS can align your images by matching up the stars in each frame to create a single, combined image.

• Stacking: DSS stacks the aligned images on top of each other to create a final image that has less noise and better detail than any of the individual images.

• Post-processing: DSS allows for some basic post-processing of the stacked image.

• Light Pollution Removal: DSS has a built-in light pollution removal tool that can help remove the effects of light pollution from your images.

• Comet and Asteroid Stacking: DSS can stack images of comets and asteroids to create a final image that shows the object's movement over time.

• Auto-Adaptive Weighting: DSS automatically calculates the best weight for each image based on the signal-to-noise ratio, ensuring that the best quality images have the most weight in the final stack.

• Batch Processing: DSS allows you to process multiple images at once, which is great for processing large sets of images.

• Dark Frame Subtraction: DSS can subtract dark frames from your images, which helps remove any noise caused by the camera's sensor.

• Flat Field Correction: DSS can correct any vignetting or other issues caused by your camera lens using flat field correction.

• Multi-Session Stacking: DSS can stack images taken over multiple nights or sessions, which is great for creating long-exposure images.

• Multi-Resolution Stacking: DSS can stack images of different resolutions, which can help create a final image with better detail and resolution.

PixInsight

(Windows, macOS, and Linux)

Paid

Pixinsight is the big gun in the astrophotography field. It has a hard learning curve, especially for beginners but has a large and active user community, which means you can find plenty of tutorials, resources, and support online to help you learn how to use the software effectively. It is still the king in astrophotography post-processing. The plethora of tools and scripts available is astonishing:

Calibration, Image Registration, Stacking, Drizzle Integration, Image Integration, Image Processing Algorithms, Masking, Dynamic Background Extraction, Noise Reduction, Image Statistics, Star Detection, SubframeSelector, CosmeticCorrection, PixelMath, ImageCropper, Resample, Convolution, Deconvolution, MultiscaleLinearTransform, HDRComposition, PhotometricColorCalibration, BackgroundNeutralization, ColorCalibration, ImageLinearFit, ImageSolver, LocalNormalization, LRGBComposition, MureDenoise, PixelRejection, WeightedBatchPreprocessing, BatchProcessing, Scripting, and Integration with other software.

AstroPixelProcessor

(Windows, macOS, and Linux)

Paid

AstroPixelProcessor (APP) is the new kid on the block of image processing. It is a powerful and user-friendly tool that allows you to calibrate, align, and stack your astrophotography images in a few simple steps through a modern and intuitive user interface, with a wide range of tools and settings that are easy to understand and use. Under the hood you can find these features:

Calibration, Image Registration, Stacking, Drizzle Integration, Image Quality Assessment, Image Stretching, Image Cropping, Image Normalization, Image Resampling, Comet Alignment, Batch Processing, FITS Conversion, Star Detection, Light Pollution Correction, Gradient Removal, Masking, Noise Reduction, Local Normalization, Wavelet Transform, Star Masking, Automatic Background Calibration, Gradient Correction with Splines, DeBayering for RAW images, Support for various file formats including RAW, FITS, and DSLR, Multi-channel Processing, Support for batch processing of multiple images, Real-Time Preview, and Integration.

Siril

(Windows, macOS, and Linux)

Free

Siril is a free, open-source software designed specifically for astrophotography enthusiasts. It provides a powerful suite of tools for processing and enhancing astronomical images, allowing users to create stunning images of galaxies, nebulae, and other celestial objects. You may be surprised by the results you will get if you give it a try.

Image processing, Background removal, Drizzle, Stacking Alignment, De-rotation, Gradient removal, Flat-field correction, Noise reduction, Color calibration, Batch processing, Comet processing, Panorama creation, Image Stretching, bias, dark and flat calibration, Time-lapse processing, Multi-channel processing and more.

Star Tools

(Windows, macOS, and Linux)

Paid

With StarTools, you can process and enhance your images of the night sky, bringing out hidden details and removing unwanted artifacts like light pollution. It has a ton of features, from noise reduction to lens distortion correction, and even has real-time processing so you can see the effects of your changes immediately. If you're into astrophotography, you should definitely check it out! Available modules:

Auto Develop,Crop, Debayer, Develop, Wipe, Decon, Sharp, Contrast, HDR, Color, Star Removal, Life, Diffraction Spike, Deconvolution, Star Mask, Comet, Cosmetic Correction, calibration, Mure Denoise, Wavelet Denoise, StarmusX, Lens Distortion Correction, ABE

Adobe Photoshop

(Windows, macOS, and Linux)

Paid

Adobe Photoshop doesn’t need an introduction. The powerful program is used by many photographers for nightscapes and deep space astrophotography processing. Lately, in Photoshop’s arsenal have been added a lot of third-party plugins for astrophotography that make the processing even more user-friendly. Even without them, the features of the program are good enough:

• Layers: Layers in Photoshop can be used to combine photos and create a composite image that highlights different elements of the scene.

• Adjustment layers: These allow users to adjust the color, brightness, and contrast of an image without making permanent changes to the original photograph. This is particularly useful for astrophotography, where the night sky can have a variety of different colors and lighting conditions.

• Noise reduction: Photoshop includes a range of noise reduction tools that can help to clean up these images and reduce the appearance of noise.

• Image stacking: Photoshop includes tools for aligning and stacking images, making it an excellent tool for astrophotography.

• Lens correction: Different lenses can introduce various types of distortion, such as barrel distortion or chromatic aberration, which can be particularly noticeable in astrophotography. Photoshop includes tools for correcting these types of distortions, allowing for more accurate and realistic images of the night sky.

Starry Landscape Stacker

(MacOs)

Paid

This is the best software for stacking landscape astrophotography images! Period. Features:

• Image Stacking: Starry Landscape Stacker uses advanced algorithms to stack multiple images of the night sky, aligning the stars and reducing noise to create a single, high-quality photograph.

• Advanced Blending Options: The software provides a variety of blending options, including lighten, darken, and median, that allow for even greater control over the final image.

• Star Detection: Starry Landscape Stacker includes a powerful star detection algorithm that can identify stars in each image, making it easier to stack and align them.

• Noise Reduction: The software includes advanced noise reduction tools that can remove both luminance and color noise from the final image.

• Advanced Image Alignment: Starry Landscape Stacker uses advanced algorithms to align images, even if they were taken on a slightly different angle or with different settings.

• Image Cropping: The software allows for easy cropping of the final image, ensuring that the final product looks exactly as desired.

• Batch Processing: With the batch processing feature, users can easily stack multiple sets of images in one go, saving time and effort.

• RAW File Support: Starry Landscape Stacker supports RAW files from all major camera brands, ensuring maximum quality and flexibility.

• Easy-to-Use Interface: The software has an intuitive and easy-to-use interface that allows even beginners to create stunning astrophotographs.

Astro Panel

(Photoshop Plugin)

Paid

AstroPanel is a plugin for Adobe Photoshop that is designed to help astrophotographers edit their images. It offers a range of advanced tools and features specifically tailored for processing astronomical images, including:

• Sky stacking, False Flat, Noise Reduction, MilkyWay, Star Trails

• One-click processing: AstroPanel X offers a range of one-click processing tools for common tasks, such as removing light pollution, reducing noise, and enhancing details.

• Astro-specific presets: The plugin comes with a range of presets specifically designed for astronomical image processing, including presets for different types of objects (galaxies, nebulae, etc.) and different levels of light pollution.

• Advanced deconvolution: AstroPanel X includes an advanced deconvolution tool that uses a new algorithm called LARA (Local Adaptive Restoration Algorithm) for improved detail and sharpness.

• Advanced color calibration: The plugin includes a new color calibration tool that allows users to calibrate the color of their images using data from reference stars.

• Local histogram equalization: AstroPanel X includes a new local histogram equalization tool that allows users to enhance the contrast of specific areas of the image.

• Advanced masking tools: The plugin includes a range of advanced masking tools, including a brush tool, a range mask tool, and a luminance mask tool for precise control over edits.

Sequator

(Windows)

Free

Sequator is a nifty little tool that can help you with your astrophotography needs. It's a free software that can be used to align and stack images of the night sky, removing any noise and improving the overall quality of your images. The freeze foreground tool is especially good for landscape astrophotography. Here are some of the features you can expect from Sequator:

• Easy-to-use interface: It has a user-friendly interface that makes it easy to navigate and use for beginners and experts alike.

• Automated alignment: Sequator can automatically align your images, reducing any distortion or blurring caused by camera shake or movement.

• Noise reduction: This can remove noise from your images, resulting in clearer and sharper photos.

• Stacking images: Can stack multiple images to create a single image with better overall quality.

• Support for RAW files: Sequator supports RAW files, which means you can work with high-quality, uncompressed images.

• Batch processing: Sequator allows you to process multiple images at once, saving you time and effort.
  

StarStax

(Windows, MacOS)

Free

StarStax is a small but well-made software for creating time-lapse images and star trail images from a series of photographs. The main features of the program are:

Blending/stacking modes: Lighten, Darken, Average, Addition, Subtraction, Multiplication, Interactive gap filling mode, Comet mode, Cumulative mode, Averaging and subtraction of dark frames to remove hot pixels and noise.

StarNet++

• StarNet++

  (Windows, macOS, and Linux)

  Free

• Starnet++ is a small but powerful software, created by amateur astrophotographer Mikita (Nikita) Misiura who changed forever the way of post-processing deep sky images. The mighty program removes the stars while retaining the underlying structure and details of the image. Starnet++ can easily add as a plugin in various programs as Adobe Photoshop, Pixinsight, Siril, etc. but there is also a stand-alone version.
  

RC-Astro Pluging Xterminator

(Windows, macOS, and Linux)

Paid

Russell Croman, an amateur astrophotographer, created a variety of plugins for astrophotography designed to work with popular image processing software like Adobe Photoshop and Affinity Photo, as well as specialized software like PixInsight. The plugins automate and simplify some of the most complex tasks involved in astrophotography.

• BlurXTerminator is a powerful deconvolution tool that uses artificial intelligence to sharpen and enhance astronomical images. It recovers as much detail as possible based on low-contrast information actually present in an image, without fabricating detail that does not in fact exist.

• NoiseXTerminator is a fast and easy-to-use AI-powered noise reduction tool specifically for astrophotography. It can perform natural detail enhancement without boosting noise or inventing nonexistent structures.

• StarXTerminator is a tool to remove stars from astronomical images that work in Photoshop and PixInsight. This allows separate processing of stars and background objects.

• GradientXTerminator is a gradient removal plug-in for Photoshop and Affinity Photo that is fast and easy to use. It can process 16-bit or 8-bit images, grayscale, or RGB color. It easily removes light pollution, vignetting, and circular gradients.

• StarShrink is a plugin made for Photoshop that shrinks fuzzy, bloated stars.

Astronomy Tools Actions

(Photoshop Plugin)

Paid

ProDigital Software created a collection of actions for Adobe Photoshop regarding astrophotography.

• Astronomy Tools Actions Set: Carboni's actions, a popular, easy-to-use set of tools for Adobe Photoshop® designed for use by astrophotographers in all parts of image processing.

• AstroFlat Pro: A powerful, fast luminance flattening plug-in that removes light pollution and eliminates the sky glow gradients and hot spots in images.

Annie's Astro Actions

(Photoshop Plugin)

PAID

Annie's Astro Actions is a set of Photoshop actions designed specifically for astrophotography created by amateur astrophotographer Annie Morris. These actions automate a series of adjustments and enhancements to help bring out the best in your astrophotography images. Some of the Annies Astro Actions are:

• Channel Process, LRGB Combine, RGB Combine, Hubble Palette Creation, Ha-OIII BiColor Process, HaRGB, Simple Stretching, Enhance Dust Lanes, Dynamic Enhance, Reduce Star Bloating, Reduce Star Size, Remove Stars, Star Layer Separate, Reduce Vignetting and Gradient Removal

  
  
  
  

PhotoKemi's Star Tool

(Photoshop Plugin)

Paid

Another great action set by amateur astrophotographer Ken Mitchell. Photokemi Star Tools can:

Autostretch, Equalize Crop, Levels Stretch, Level Stretch luminosity mask, Star Select, Star Select Smoothed Edges,Big Star Select, Big Star Select Smoothed Edges,Reduce background noise, Sharpen stars, Sharpen background and nebula, Star Reduction, Enhance Star Color,Screen Mask, InvertNebula Filter, Nebula Filter Strong, Space Dust 1/2, Space Contrast Core Blend, Color Boost, Color Correction and more.

Planetary Software

Planetary imaging is one of the most satisfying aspects of astrophotography mainly because you get to practise so often. Light Pollution? No problem! Full moon? No problem! But also needs a lot of patience and persistence, as it can take time and practice to capture the best possible images. Large focal length telescopes, good and fast cameras and also the most powerfull laptop available are essential parts of Planetary imaging. Here is the best software for imaging planets and post processing your hard earned photons.

FireCapture

(Windows, macOS, and Linux)

Free

Firecapture is the best software used by planetary imagers. It is a free and open-source software that offers a range of features for capturing and processing planetary images. Some of its features are:

• Real-time image stacking and processing with live histogram and waveform displays for adjusting camera settings on the fly.

• Autoguiding support for improved tracking and stability during image capture.

• Advanced image processing tools such as wavelet sharpening and de-rotation.

• Support for video file formats such as AVI, SER, and FITS.

• Control of camera settings such as exposure time, gain, and frame rate.

• Ability to save and load camera settings profiles for different observing conditions.

• Advanced image acquisition features such as region of interest selection, flat-field correction, and image flipping and rotation.

• Integration with the popular planetary image processing software AutoStakkert! for stacking and alignment.

• Integration with the free and open-source image processing software GIMP for post-processing.

• Real-time display of important image metrics such as frame rate, exposure time, and gain.

• Ability to save image sequences as individual frames or video files for later processing.

  
  

SharpCap

(Windows)

Free & Paid Version

SharpCap is another popular software program used by astronomers for planetary and deep-sky imaging. Like FireCapture, SharpCap offers a range of features for capturing and processing high-quality astronomical images. Some of the key features of SharpCap include:

1. Support for a wide range of cameras and telescopes, including DSLRs, CCDs, and planetary cameras such as the ZWO ASI series.

2. Real-time image stacking and processing with live histogram and waveform displays for adjusting camera settings on the fly.

3. Autoguiding support for improved tracking and stability during image capture.

4. Advanced image processing tools such as wavelet sharpening and de-rotation.

5. Support for video file formats such as AVI, SER, and FITS.

6. Control of camera settings such as exposure time, gain, and frame rate.

7. Advanced image acquisition features such as region of interest selection, flat-field correction, and image flipping and rotation.

8. Integration with the popular planetary image processing software AutoStakkert! for stacking and alignment.

9. Integration with the free and open-source image processing software GIMP for post-processing.

10. Real-time display of important image metrics such as frame rate, exposure time, and gain.

11. Ability to save image sequences as individual frames or video files for later processing.

12. Support for scripting and automation of image capture and processing tasks.
    

WinJUPOS

(Windows)

Free

WinJUPOS is another popular software program used by planetary imagers, primarily for processing and analyzing planetary images. The software has the best de-rotation mode till today but other features are also available:

• Ability to process and analyze planetary images.

• Support for a range of image formats, including AVI, BMP, and FITS.

• Advanced image processing tools such as wavelet sharpening, histogram stretching, and image normalization.

• Ability to align and stack multiple images of a planet to create a high-quality final image.

• Support for custom calibration of telescopes and cameras for improved accuracy.

• Calculation of various planetary parameters such as longitude, latitude, and rotation period.

• Creation of maps of planetary features and tracking of their movements over time.

• Ability to analyze and visualize planetary images in both polar and rectangular coordinates.

• Calculation of angular sizes and distances of planetary features.

• Support for scripting and automation of image processing tasks.

• Integration with other planetary imaging software such as Registax and AutoStakkert! for further image processing.

• Real-time display of important image metrics such as frame rate, exposure time, and gain.

Registax

(Windows)

Free

Registax is a popular image processing software for planetary and lunar imaging. It is designed to align and stack multiple images of celestial objects, such as the Moon, planets, and the Sun, to create a high-quality final image with improved detail, contrast, and sharpness. Registax offers a wide range of features and tools for image processing, including:

• Alignment: The software aligns multiple images by analyzing the positions of specific features in each frame, such as craters or other landmarks.

• Stacking: Registax stacks the aligned images to improve signal-to-noise ratio and reduce noise.

• Wavelet filtering: This feature allows users to enhance fine details and sharpen the image by applying wavelet filters at different scales.

• RGB processing: Users can adjust color balance and saturation to create vivid and realistic images.

• De-rotation: This feature compensates for the rotation of the planet during the imaging session, resulting in a sharper and more detailed final image.

• Comet alignment: Registax can align images of moving objects, such as comets, to create a final image with improved detail.

• Post-processing: Users can further enhance the final image by adjusting contrast, brightness, gamma, and other parameters.

• Batch processing: Registax can process multiple image sequences in a batch mode, saving time and increasing productivity.

AutoStakkert!

AutoStakkert! is another popular planetary image processing software, often used in conjunction with Registax. Like Registax, AutoStakkert! aligns and stacks multiple images of a celestial object to produce a final image with improved detail and clarity. Some of the key features of AutoStakkert! include:

Automatic alignment of images using advanced algorithms for the best possible alignment.

• Quality-based selection of frames for stacking, discarding frames with poor quality due to atmospheric turbulence, motion blur, or other issues.

• Multi-point alignment for combining images taken from different locations.

• Drizzle feature to enhance the resolution of the final image by adding more pixels.

• Support for stacking of images of comets and other moving objects.

• Batch processing of multiple image sequences.

• Customizable alignment and stacking parameters.

• Automatic frame detection for faster processing.

• Manual alignment and stacking options for fine-tuning the final image.

• Automatic and manual quality weighting of frames during stacking.

• Histogram equalization for improving contrast and brightness.

• Sharpening and smoothing filters for enhancing image details.

• Support for a wide range of file formats, including BMP, FITS, SER, AVI, and more

Importance of calibration frames in astrophotography

The degree of complexity involved in capturing and processing a single astrophotograph shows why the latter is rightly considered one of the most challenging areas of photography. It is not wrong to say that three-quarters of the processing that astrophotos receive is to overcome the limitations of our equipment. Part of this processing is the Calibration frames which are practically all shots taken after the end of the standard shots (lights) to correct the noise produced either by the electrical parts of the camera or by the thermal noise of the sensor, the noise from light pollution as well as to remove visual problems in our system such as vignetting and dust. Their effectiveness is so great that they should not be omitted by any beginner astrophotographer.

Types and How to Take Calibration Frames

Calibration frames as we already pointed are images that are used to correct for the various imperfections and biases that can be introduced by the camera and imaging equipment. There are three main types of calibration frames: dark frames, bias frames, and flat frames.

• Dark frames
  
  
  

  An exposure that is made in total darkness and has the same duration, iso, shutter value, and temperature as our light frame is called Dark. In it, the bias signal (Bias) is recorded as well as a small current produced by random electrons in the circuit of our camera and activates the pixels of our sensor even when they do not collect light. Within these signals are noise patterns such as hot & cold pixels that we need to remove from our photos. This noise is directly dependent and proportional to exposure time and camera temperature. Darks are even used to remove amp glow, a problem that is common in more modern CMOS and some CCD sensors and is an uneven distribution of heat on the sensor produced by some electronic subsystem of the camera such as a motherboard.
  
  
  

  How to take Dark Frames

  
  
  

  We place the lens cap or the shade of our telescope and take multiple shots with the same settings and at the same temperature that we shot our lights. The general rule is the more shots the better but most agree that 10-50 shots work satisfactorily based on the equipment we have. The difficult part of the dark frames lies in identifying them with the temperature the sensor had during the capture of the lights. In cooled CCDS there is no particular problem as the temperature is easily regulated and the shots do not even have to be done on the same day. On the contrary, things are more complicated in DSLR and mirrorless so there are two approaches to the problem.

  In DSLR there is an automated process that we find in the menu as long exposure noise reduction (LENR). The application works very well and removes many of the hot pixels since each dark is taken directly after each light so the temperature remains the same but at the cost of the precious time from photon collection. For this reason, most astrophotographers prefer to shoot Darks after the end of the Lights. But why after and not before taking the lights? According to many, the answer lies in the fact that the temperature of the sensor is not the same during the shooting of the lights, but after a while it stabilizes, so the temperature of the shooting of the darks if done immediately after the lights, reaches the average temperature of the lights.

  The only way to avoid the darks is with the dithering method which is increasingly common in modern astrophotography programs. During the dithering process, the telescope is slightly shifted in random directions between exposures, with the result that while the stars change position, any fixed noise pattern appears in the same pixels so that with the process of aligning the stars and stacking the lights, algorithms are used that reject the pixels that do not resemble the average surrounding parameters of the rest of the images. In a few words we distinguish which are stars and which are hot pixels. Dithering has largely replaced dark frames as it is done automatically by the program controlling the equatorial base and requires no user intervention at all. Another big problem is also solved ideally with dithering, that of trails from airplanes, satellites, and meteors.
  

• Bias Frames

  The bias frame contains the polarization signal, i.e. the noise produced by the electronic parts of the camera as it reads the values of each pixel on our sensor, also known as readout noise, and as we already mentioned, this information is also present in the darks. To detect this signal and be able to remove it the images must be taken with zero exposure time in the dark. Many argue that bias frames are only wise to use when the darks we have are of a different duration than the light frames, in which case we calibrate the darks with the bias.
  
  

  How to take Bias Frames

  
  

  We place the lens cap or the shade of our telescope and with our shutter closed and the highest speed available, e.g. 1/8000, we take photos at the same temperature as we took our lights. As downloads are very easy and fast, we do from 50 to 100.
  

Flat Frames

Most lenses and telescopes do not distribute light evenly across the camera sensor, resulting in images being brighter in the center and darker at the edges, known as vignetting. This problem is solved with flat frames, those exposures that represent the structure and shape of our field since they show how the light is distributed to our sensor from a uniformly illuminated source. Flats also remove the effects of dust and smudge that settle on our sensor.

How to take Flat Frames

There are two ways to create flats. In the past, astrophotographers would place a piece of white cloth in front of the telescope, and after stretching it they would point the telescope at the sky at dawn to create the flats. This technique has many difficulties as it must be done after sunset or before dawn in an area of the sky that is uniformly illuminated. There are ready-made flat boxes on the market that offer a varying intensity of light evenly distributed that makes shooting flats very easy, but many alternatively use a tablet and a computer with a white background to take their flats. The important thing to remember is that the optical path of our equipment must not have changed in relation to the lights, which means that the camera must not have moved and the focus of our telescope or lens must not have changed at all. Additional filters, dew curtains, correctors/flatteners, lens sunshades, and anything else that interferes with the visual path should not be repositioned or removed. Theoretically, the correct exposure of the flats is done when the average ADU value of the shot is half of the Full Well Capacity of our camera. Practically this means that we choose the aperture priority in the camera (AV mode) and our shot should be on the histogram in the middle or at 1/3. For those who want precision, ideal ADUs can be found by analyzing our frames in programs such as Pixinsight, Iris, nebulosity, etc. ADUs are nothing more than the number of electrons that each pixel can collect.

Summarizing the method of shooting Flats, we take care of the following:

• We place the telescope in front of a uniformly lit flat box, computer, or tablet that covers our lens.

• We check the focus and arrangement of our optics to be the same as the lights

• We place our camera in AV mode and shoot 20-50 flats with the same iso, and aperture with our lights, trying to have the shots be at 1/2 or 1/3 of the histogram (correct by using the EV or increasing or decreasing the dimmer of the Flat box).

• We make sure that our shutter speed is greater than 2-3 sec as there is a possibility that the electronic shutter will introduce some kind of shadow in our Flat Frames.

• Dark flat frames

  As the flat frames also contain noise which will be added to the light, it is recommended to shoot dark flat frames, i.e. exposures with the same settings that we shot the flats in total darkness (lens cap on). As they are done equally fast we can shoot at least half of the total number of flat frames.

Conclusion

The calibration frames offer a spectacular improvement of the SNR since they remove from our photos many noise signals that drown the few photons that we painstakingly collect for this reason and it would be good if they were not omitted. Creating them can be a bit complicated for beginners and quite time-consuming if we add a rather long time to get used to processing them but the payoff is too big to ignore. The good thing is that there are many cloudy nights and with proper organization, we can create files with darks and bias per temperature and iso even if we don't have the corresponding lights, and use them in our future shots.

There have been many attempts in the past from amateur astrophotographers to write remote acquisition software for Sony cameras but with limited results. Since the Sony release of the new SDK for remote camera access in 2020, things got simple, which brought the release of Asiair 2.1 firmware among other features finally supporting the connection between Sony mirrorless cameras and Asiair devices. First, let’s find out which Sony cameras are supported by Asiair.

As you can see almost every model except sony A1 and A7V is supported and some of them have already been tested. I tested my Sony A7s with Asiair mini after updating firmware 2.1 and it worked like a charm. Asiair recognized my camera immediately and worked with live view and acquisition mode without problems. The procedure is pretty forward but there are some requirements that you need to check in the camera menu before connecting your Sony.

Sony Settings for Asiair

1. From the Image Quality tab choose only Raw.

2. Set your camera in Bulb Mode

3. Turn on Release w/o lens setting

4. Set AF in Manual

5. Set USB Mode to Pc Remote

6. Plug in your multi or type C cable

7. Open your Asiair App and choose your camera in the Main Camera tab

   
   
   

   Note: some older models might need also USB Lan setting set to 1.

Restart your camera, and plug in your multi or type C cable to the Asiair USB port, if everything went smoothly you should see your camera as below.

-Προετοιμασία-

Στο σημερινό πολυάσχολο κόσμο, το να βρίσκουμε χρόνο για να ασχοληθούμε με την αγάπη μας για τη φωτογραφία συχνά αποτελεί πρόκληση. Ωστόσο, όσον αφορά τη φωτογραφία τοπίων με άστρα, η προσεκτική προγραμματισμένη προετοιμασία γίνεται αναπόσπαστο εργαλείο για τη μέγιστη αξιοποίηση του χρόνου μας και την καταγραφή πραγματικά εξαιρετικών εικόνων. Από την εξερεύνηση των τοποθεσιών μέχρι την λήψη αστρονομικών φαινομένων, κάθε βήμα στη διαδικασία προετοιμασίας συντελεί στη δημιουργία του καλλιτεχνικού μας οράματος. Ενώ οι αυθόρμητες εξορμήσεις εχουν τα πλεονεκτήματα τους, η αναγνώριση της σημασίας της προετοιμασίας μας επιτρέπει να αξιοποιούμε κάθε ευκαιρία και να διασφαλίζουμε ότι ο χρόνος μας δαπανάται εποικοδομητικά, πλησιάζοντάς μας στους στόχους και τις επιθυμίες μας σε αυτό το συναρπαστικό χόμπι. Ο τρόπος που ακολουθώ προσαρμόζεται στις ανάγκες και τις δυνατότητές μου και δεν είναι απαραιτήτως ο σωστός ή ο μοναδικός τρόπος, αλλά μπορεί να φωτίσει εν μέρει έναν αρχάριο σχετικά με το πώς να προχωρήσει.

• Γνωρίστε τον νυχτερινό ουρανό: Το να γνωρίζετε τη θέση του αστρικού αντικειμένου που προτίθεστε να φωτογραφήσετε είναι ουσιαστικό για να μην χάσετε χρόνο και ευκαιρία να το απαθανατίσετε. Μελετήστε τους κύριους αστερισμούς για να μπορείτε να πλοηγηθείτε στον σκοτεινό ουρανό καθώς ο αριθμός αστέρων είναι εκπληκτικά μεγάλος. Επιπλέον, το να μάθετε για τη δομή των αστρικών αντικειμένων που θέλετε να φωτογραφήσετε, καθώς και τους μύθους και τους θρύλους που σχετίζονται με αυτά, μπορεί να αυξήσει σημαντικά το ενδιαφέρον και την εκτίμησή σας για την αστροφωτογραφία. Τέλος και πρωτίστως, μελετήστε και κατανοήστε την κίνηση του νυχτερινού ουρανού, αυτό θα καθορίσει πότε και για ποιον τύπο λήψης μπορείτε να προσπαθήσετε.

• Επιλέξτε την τοποθεσία σας: Ψάξτε για μια τοποθεσία με ελάχιστη ατμοσφαιρική ρύπανση, η οποία θα σας βοηθήσει να απαθανατίσετε καλύτερες εικόνες του νυχτερινού ουρανού. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε εφαρμογές όπως το Dark Sky Finder ή το Light Pollution Map για να βρείτε μέρη με σκοτεινό ουρανό κοντά στην τοποθεσία σας. Το πρώτο πράγμα που μπορείτε να κάνετε όταν επιλέγετε ένα μέρος για φωτογράφηση που δεν έχετε επισκεφθεί ποτέ πριν είναι να ανοίξετε το Google Earth και να μελετήσετε το έδαφος για να έχετε μια πρώτη εντύπωση. Στη συνέχεια, εξετάστε προσεκτικά φωτογραφίες που έχουν ληφθεί στην περιοχή για μια καλύτερη αντίληψη της θέσης και του προσανατολισμού της, καθώς και ενδιαφέροντα σημεία αλλά και έμπνευση. Τα προγράμματα Stellarium ή Skysafari είναι αστρονομικά προγράμματα που μπορούν να απεικονίσουν τη θέση των αστρικών αντικειμένων αλλάζοντας την ημερομηνία, επιτρέποντάς μας να δούμε πώς θα φαίνεται ο ουρανός στην ώρα που μας ενδιαφέρει. Αν η εποχή δεν είναι κατάλληλη, καταγράφουμε την τοποθεσία για να την επισκεφθούμε αργότερα στο έτος και ψάχνουμε για κάτι άλλο. Το επόμενο βήμα είναι να εξετάσετε την προσβασιμότητα του σημείου ενδιαφέροντος και να αναζητήσετε οποιαδήποτε δυνατή διαδρομή υπάρχει στην περιοχή. Εξαιρετικές εφαρμογές που έχουν αποδειχθεί χρήσιμες για εκτός σύνδεσης χάρτες, καταγραφή μονοπατιών, κ.λπ. είναι το Alltrails.

• Ελέγξτε την πρόγνωση του καιρού: Οι κάθαροι και χωρίς υγρασία ουρανοί είναι ιδανικοί για τη λήψη ευκρινών και λεπτομερών εικόνων. Οι καιρικές συνθήκες όπως οι συννεφιασμένοι ή οι ομιχλώδεις ουρανοί θα περιορίσουν την ορατότητα των αστέρων. Ελέγξτε πάντα την πρόγνωση του καιρού πριν από την εξόρμηση σας και προσαρμόστε ανάλογα τα σχέδιά σας.

• Πάντα έχετε μαζί σας: φαγητό, νερό, ένα μικρό πρώτες βοήθειας κιτ, χάρτες/GPS, φακό κεφαλής ή φορητό φακό προτιμήστε στεγανό, ανταλλακτικές μπαταρίες/φορητή μπαταρία, γυαλιά ηλίου, αντιηλιακή κρέμα και απωθητικό κουνουπιών.

• Αναγνωριστική επίσκεψη (Scouting): Οποιαδήποτε τοποθεσία κι αν επιλέξουμε, θα μας βοηθήσει εάν την επισκεφθούμε κατά τη διάρκεια της ημέρας. Η αναγνώριση της περιοχής θα μας επιτρέψει να μελετήσουμε το μέρος που θα φωτογραφίσουμε, αποφεύγοντας τους κινδύνους που είναι σχεδόν αδύνατον να ανιχνευθούν τη νύχτα. Επίσης, είναι μια εξαιρετική ευκαιρία για να βρούμε ένα κατάλληλο μέρος για κατασκήνωση ή ένα μέρος που μπορεί να μας προστατεύσει σε περίπτωση κακοκαιρίας. Επιπλέον, η επίσκεψη την ημέρα μπορεί να μας φωτίσει σχετικά με ενδιαφέροντα στοιχεία του εδάφους που μπορούμε να ενσωματώσουμε στο πλάνο μας, όπως λουλούδια, κορμούς δέντρων και μοναδικές πετρώδεις δομές, για να δημιουργήσουμε ένα ενδιαφέρον προσκήνιο. Χρησιμοποιώντας εφαρμογές όπως το Photo Pills Night AR, μπορούμε να οπτικοποιήσουμε τη θέση των αστέρων, του Γαλαξία, του φεγγαριού και άλλων ουράνιων αντικειμένων στον νυχτερινό ουρανό, σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή και τοποθεσία, κατευθύνοντας την κάμερα του κινητού σας τηλεφώνου προς τον ουρανό και η εφαρμογή επικαλύπτει την εικονική αναπαράσταση του νυχτερινού ουρανού πάνω στην ζωντανή προβολή της κάμερας, βοηθώντας μας να επιλέξουμε την ιδανική σύνθεση.

• Ασφάλεια: Πάντα ενημερώνουμε κάποιον για την τοποθεσία μας και την εκτιμώμενη ώρα επιστροφής.

-Απαραίτητος εξοπλισμός-

Φωτογραφικές μηχανές

Όταν πρόκειται για την αστροφωτογραφία τοπίων, είναι κρίσιμο να έχετε μια κάμερα που έχει την δυνατότητα μεγάλων έκθεσεων και υψηλών ρυθμίσεων ISO ενώ παράλληλα μπορεί και διατηρεί υψηλή ποιότητα εικόνας. Οι κάμερες full-frame συνήθως είναι η προτιμώμενη επιλογή λόγω των μεγαλύτερων αισθητήρων τους, οι οποίοι αιχμαλωτίζουν περισσότερες λεπτομέρειες και φως. Ωστόσο, όλες οι σύγχρονες κάμερες που έχουν κυκλοφορήσει μετά το 2014 μπορούν να παράγουν εκπληκτικές εικόνες του νυχτερινού ουρανού. Ορισμένα χρήσιμα χαρακτηριστικά στην αστροφωτογραφία είναι:

• ISO-invariant sensor: Ένας τέτοιος αισθητήρας θα παράγει τα ίδια αποτελέσματα όσον αφορά την ποιότητα της εικόνας, έχοντας επιλέξει χαμηλό ISO και υποεκθέσει τη φωτογραφία σας και στη συνέχεια αυξήσετε την έκθεση κατά την επεξεργασία της σαν να την είχατε εκθέσει σωστά (στην κάμερα) εξαρχής. Για να είμαστε ακριβείς καμία κάμερα δεν είναι τέλειως iso invariant αλλά αρκετές βελτιστοποιούνται για κάποιο συγκεκριμένο ευρος ISO.

• Το Dual ISO είναι μια δυνατότητα που βρίσκεται σε ορισμένες κάμερες και προσφέρει δύο base ρυθμίσεις ISO, επιτρέποντας πιο καθαρές εικόνες με περισσότερες λεπτομέρειες σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού. Αντί να ανεβάζουμε απλώς το ISO της κάμερας χάνοντας δυναμικό εύρος, οι κάμερες με double ISO έχουν δύο ενισχυτές μέσω των οποίων μεταφέρεται το σήμα, μειώνοντας τον θόρυβο του σήματος που παράγεται.

• Full Well Capacity είναι η χωρητικότητα του φωτοστοιχείου (pixel) να αποθηκεύσει φως πριν αυτό κορεστεί. Ορισμένες κάμερες έχουν μεγαλύτερη χωρητικότητα η οποία επιτρέπει καλύτερη δυναμικό εύρος και πιο ακριβή αναπαράσταση περιοχών υψηλής αντίθεσης. Οι κάμερες με μικρό βάθος pixel συχνά προκαλούν διόγκωση των αστέρων.

• Ένα ενσωματωμένο ιντερβαλόμετρο είναι μια χρήσιμη δυνατότητα που λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο με ένα εξωτερικό και βοηθά στη δημιουργία timelapse.

• Bright Monitoring ή Starlight είναι μια ρύθμιση που υπάρχει σε νεώτερης γενιάς κάμερες και αυξάνει προσωρινά τη φωτεινότητα της εικόνας, επιτρέποντας στον χρήστη να έχει καλύτερη οπτική επαφή με τη σκηνή που θέλει να φωτογραφίσει και να συνθέσει πιο εύκολα.

• Ένας ενσωματωμένος star tracker βοηθά στην παράταση των εκθέσεων χωρίς ίχνη αστεριών, επιτρέποντας απαθάνατιση περισσότερων λεπτομερειών στον νυχτερινό ουρανό.

Αν και αυτές οι κάμερες μπορεί να έχουν κάποιο προβάδισμα με ενσωματωμένα χαρακτηριστικά που είναι ειδικά σχεδιασμένα για την αστροφωτογραφία, κάθε κάμερα στην αγορά μπορεί να παράγει αξιοπρεπείς εικόνες αστροφωτογραφίας τοπίων, συμπεριλαμβανομένης και της δικής σας.

ΦΑΚΟΙ

Οι φακοί είναι τουλάχιστον εξίσου σημαντικοί με τις φωτογραφικές μηχανές, αν όχι περισσότερο. Ένας καλός φακός μπορεί να κάνει μια σημαντική διαφορά στην ποιότητα και την ευκρίνεια των εικόνων σας. Φακοί με μέγιστα διαφράγματα (χαμηλοί αριθμοί f) είναι σημαντικοί διότι επιτρέπουν σε περισσότερο φως να εισέλθει στην κάμερα, επιτρέποντας γρήγορους χρόνους κλείστρου και χαμηλές ρυθμίσεις ISO. Στην αστροφωτογραφία τοπίου, ευρυγώνιοι φακοί χρησιμοποιούνται συνήθως για την απαθανάτιση εκτεταμένων τοπίων, αλλά και φακοί κανονικού ή μικρού τηλεφακού μπορούν να είναι χρήσιμοι για τη δημιουργία πανοραμικών λήψεων που τείνουν να απαθανατίζουν περισσότερες λεπτομέρειες. Οι πιο κοινές εκτροπές των φακών που μπορούν να επηρεάσουν την αστροφωτογραφία είναι:

• Χρωματική εκτροπή είναι η αδυναμία των οπτικών στοιχείων να εστιάσουν όλα τα χρώματα στο ίδιο σημείο. Η πιο κοινή μορφή αυτής είναι η αξονική χρωματική εκτροπή. Το αξονικό χρωματικό σφάλμα σε ένα φακό δημιουργείται όταν διαφορετικά μήκη κύματος φωτός (χρώματα) διαθλώνται με διαφορετική γωνία και έχουν διαφορετικά σημεία εστίασης. Εάν ο φακός σας υποφέρει από αυτό το πρόβλημα, η καλύτερη λύση είναι να ελέγξετε το πλαίσιο "Lens Correction tab" στο Photoshop ή να το ρυθμίσετε απο εκεί χειροκίνητα.

• Κόμη είναι ένα άλλο πρόβλημα των φακών που οδηγεί στην παραμόρφωση των αστέρων, συνήθως σε σχήμα κομήτη. Οι φακοί που ενώ αποδίδουν καλά κατά τη διάρκεια της ημερήσιας φωτογράφησης συχνά παρουσιάζουν κακά αποτελέσματα στις σκληρές συνθήκες φωτισμού του νυχτερινού ουρανού. Η κατεύθυνση της ουράς της παραμόρφωσης πάνω στα άστρα μπορεί να αποκαλύψει αν πρόκειται για εσωτερική ή εξωτερική κώμη. Συχνά, το πρόβλημα μπορεί να διορθωθεί με το να κλείσουμε τη διάφραγμα του φακού, αλλά με το κόστος της μειωμένης ικανότητας συλλογής φωτός. Ένας ακόμη τρόπος αντιμετώπισης του προβλήματος είναι να προσπαθήσετε να διορθώσετε τα άστρα κατά την επεξεργασία της εικόνας, αλλά τα αποτελέσματα ποικίλλουν. Η καλύτερη επιλογή κατά τη γνώμη μου, είναι να τραβήξετε μια σειρά από επικαλυπτόμενες εικόνες, όπως θα τραβούσατε ένα πανόραμα. Οι περισσότεροι φακοί έχουν καλό έλεγχο της κόμης στο κέντρο του καρέ, οπότε αν τραβήξετε, ας πούμε, με έναν φακό 24mm, θα χρειαστείτε μόνο τρεις λήψεις για να δημιουργήσετε καλά άστρα σε όλο το πεδίο σας. Πολύ πιο αποτελεσματικό από τη χρονοβόρα επεξεργασία.

• Αστιγματισμός είναι το πιο συνηθισμένο σφάλμα των φακών, ακόμη και περισσότερο από την κώμη, που προκαλεί το φως των αστέρων να εμφανίζεται ως γραμμές, ιδιαίτερα στις άκρες του οπτικού πεδίου μας. Ο αστιγματισμός είναι μια παραμόρφωση που είναι πολύ δύσκολο να διορθωθεί. Το κλείσιμο του διάφραγματος δεν επιλύει το πρόβλημα. Όπως και με την κώμη, τραβήξτε μια σειρά από επικαλυπτόμενες εικόνες, όπως θα τραβούσατε ένα πανόραμα.

• Βινιέτα είναι η εμφάνιση μειωμένης φωτεινότητας στις γωνίες ή τις άκρες μιας φωτογραφίας σε σχέση με το κέντρο. Ο καλύτερος τρόπος για να την διορθώσετε είναι να πάρετε εικόνες "flats" ή με την χρήση του photoshop.

Οι φακοί και η χρήση τους στην αστροφωτογραφία τοπίου

Ευρυγώνιοι: Οι φακοί ευρείας γωνίας έχουν μικρότερη εστιακή απόσταση και συνήθως κυμαίνονται από περίπου 10mm έως 28mm. Συλλαμβάνουν ένα ευρύ οπτικό πεδίο, καθιστώντας τους κατάλληλους για την φωτογράφιση του Γαλαξία, βροχής μετεώρων καθώς και star trails. Eίναι οι πιο φιλικοί φακοί για αρχάριους αλλά οι πιο δύσκολοι στην δημιουργική σύνθεση.

Normal φακοί: Στην αστροφωτογραφία, οι φακοί με εστιακή απόσταση μεταξύ 35mm-85mm χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία πανοράματος ή την φωτογράφιση αστερισμών. Συνήθως είναι πιο δύσκολο να επιτευχθεί καλή εστίαση σε σχέση με έναν ευρυγώνιο φακό, αλλά τα αποτελέσματα που παράγουν είναι πραγματικά εκπληκτικά.

Τηλεφακοί: Οι τηλεφακοί συνήθως κυμαίνονται από περίπου 135mm έως 600mm. Παρέχουν υψηλότερη μεγέθυνση, επιτρέποντας λεπτομερείς κοντινές λήψεις αστρικών αντικειμένων όπως το φεγγάρι και τα νεφελώματα και μπορούν να χρησιμοποιηθούν δημιουργικά με ανατολές ή δύσεις αστερισμών. Οι τηλεφακοί όπως ο Samyang 135mm μπορούν ακόμη και να χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία εντυπωσιακών πανοραμικών εικόνων, επιδεικνύοντας εξαιρετικά επίπεδα λεπτομερειών. Με αυτούς τους φακούς, βρισκόμαστε στον τομέα της αστροφωτογραφίας ευρέως πεδίου και συνήθως λειτουργούν ως ενδιάμεσο στάδιο για τους αρχάριους πριν την χρήση τηλεσκοπίων.

ΤΡΙΠΟΔΟ

Τίποτα δεν είναι πιο σημαντικό από ένα καλό, σταθερό τρίποδο. Ακόμα κι αν έχουμε την καλύτερη μηχανή και τον ακριβότερο φακό, ένα ακατάλληλο τρίποδο θα οδηγήσει σε κακές λήψεις με τον παραμικρό αέρα. Το τρίποδο πρέπει να είναι ικανό να αντέχει εύκολα το βάρος που του φορτώνουμε, αλλά να είναι και αρκετά ελαφρύ για να το μεταφέρουμε, καθώς είναι δύσκολο να έχουμε ξεχωριστά τρίποδα για αστροφωτογραφία και άλλες φωτογραφικές ανάγκες. Ένα υψηλής ποιότητας, ελαφρύ τρίποδο με μεγάλη αντοχή θα παρέχει μια σταθερή βάση για τη δημιουργία του εξοπλισμού μας και θα μας επιτρέψει να περιαματιστούμε με μεγαλύτερες εστιακές αποστάσεις ή να πεζοπορίσουμε μακρύτερα. Αν ξεκινούσα σήμερα, θα ξοδεύα τα περισσότερα από τα χρήματά μου εδώ.

BALLHEAD

Οποιαδήποτε ballhead που ειναι ικανό να υποστηρίξει εύκολα τον εξοπλισμό σας μπορεί να χρησιμοποιηθεί με επιτυχία. Το μόνο πράγμα που πρέπει να προσέξετε είναι να επιλέξετε ballhead που διευκολύνει τη δημιουργία πανοράματος αν ενδιαφέρεστε γι αυτή την τεχνική φωτογράφισης.

STAR TRACKERS (μη απαραίτητο)

Δεν διαθέτετε γρήγορο φακό στον εξοπλισμό σας; Απογοητεύεστε από το ανεπιθύμητο θόρυβο στα υψηλά ISO; Αγοράστε έναν Star tracker. Οι πλατφόρμες αυτές είναι εξοπλισμένες με ένα μοτερ ικανό να συγχρονίζεται με την κίνηση της Γης για να αντισταθμίσει την φαινομενική κίνηση του ουρανού, επιτρέποντας στους φωτογράφους να απαθανατίσουν εικόνες με μειωμένο ISO, και χρήση μεγάλων έκθεσεων χωρίς ίχνη αστεριών με αποτέλεσμα καθαρές και λεπτομερείς φωτογραφίες του νυχτερινού ουρανού.

ΛΗΨΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ ΣΤΟ ΠΕΔΙΟ

Συμβουλές, κόλπα, και τεχνικές αστροφωτογράφισης τοπίου

ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

Οι παρακάτω ρυθμίσεις μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με τον τύπο νυχτερινού τοπίου που κάνετε, αλλά για το μεγαλύτερο μέρος ισχύουν για κάθε είδος αστροφωτογραφίας.

• Αλλάξτε τη φωτογραφική μηχανή σας σε λειτουργία χειροκίνητης ρύθμισης (manual) για να έχετε πλήρη έλεγχο στις ρυθμίσεις σας.

• Επιλέξτε την λειτουργία χειροκίνητης εστίασης *

• Επιλέξτε τη μορφή RAW

• Απενεργοποιήστε το LENR (Long Exposure Noise Reduction) (Προαιρετικό για αρχάριους)

• Απενεργοποιήστε το Lens Correction Profile εάν η φωτογραφική μηχανή σας το υποστηρίζει. Συχνά προκαλεί πιο πολλά προβλήματα αντί να τα λύνει.

• Χρησιμοποιήστε το πιο ανοιχτό διάφραγμα που επιτρέπει ο φακός σας για να εισέλθει περισσότερο φως. Ένα καλό σημείο εκκίνησης είναι f/2.8 ή ακόμα πιο μικρό.

• Ρυθμίστε την ισορροπία λευκού σας σε daylight

• Χρόνος κλείστρου*: Χρησιμοποιήστε μεγάλο χρόνο έκθεσης για να συλλέξετε όσο περισσότερο φως γίνεται. Ξεκινήστε με χρόνο κλείστρου 15-30 δευτερολέπτων, αλλά προσαρμόστε το ανάλογα τον φακό σας. την φωτεινότητα του Γαλαξία μας και την φωτορύπανση στο περιβάλλον.

• Επιλέξτε μια καθυστέρηση 2 ή 10 δευτερολέπτων για να αποφύγετε τις δονήσεις της λήψης με το χέρι ή συνδέστε έναν ιντερβαλόμετρο.

ΕΣΤΙΑΣΗ

Υπάρχουν 6 διαφορετικές μεθόδοι για να εστιάσετε τη νύχτα ανάλογα με τις δυνατότητες της φωτογραφικής σας μηχανής, τον εξοπλισμό και την τεχνική που χρησιμοποιείτε.

• Εστίαση κατά τη διάρκεια της ημέρας (δεν συνιστάται): Εστιάστε σε ένα απομακρυσμένο αντικείμενο στον ορίζοντα και στη συνέχεια τοποθετήστε λίγη κολλητική ταινία στον φακό για να τον κλειδώσετε και να αποτρέψετε τη μετακίνησή του. Η τεχνική εφαρμοζόταν στις dslr αλλά πλέον είναι ξεπερασμένη.

• Χρήση αυτόματης εστίασης: Πολλές σύγχρονες mirrorless φωτογραφικές μηχανές μπορούν να εστιάσουν αυτόματα σε φωτεινά αστέρια με έναν πολύ φωτεινό φακό.

• Χρήση λειτουργίας Live View: Ενεργοποιήστε τη λειτουργία Live View στη φωτογραφική μηχανή σας επιλέξτε ένα φωτεινό άστρο, μεγεθύνετε και ρυθμίστε την εστίαση μέχρι να το δείτε να γίνεται όσο πιο μικρό γίνεται. Θα βοηθήσει να ενεργοποιήσετε τη λειτουργία Focus Peaking αν είναι διαθέσιμη και να ελέγξετε τα κοντινά αστέρια για να δείτε αν έχουν το επιλεγμένο χρώμα Focus Peaking.

• Μάσκα Bahtinov: Η μάσκα Bahtinov είναι ο πιο ακριβής τρόπος για να εστιάσετε τα αστέρια. Αποτελείται από ένα λεπτό, αδιαφανές υλικό με μια σειρά αυλακώσεων ή υποδοχών που έχουν κοπεί σε μια συγκεκριμένη διάταξη. Όταν τοποθετείται επάνω στο μπροστινό μέρος ενός τηλεσκοπίου ή φακού φωτογραφικής μηχανής, η μάσκα προκαλεί διάχυση των ακτίνων γύρω από τα φωτεινά αστέρια. Ρυθμίζοντας την εστίαση μέχρι η κεντρικη ακτίνα να τέμνει τις άλλες δύο ακτίνες σε ένα συγκεκριμένο σημείο, ο χρήστης μπορεί να επιτύχει την βέλτιστη εστίαση.

• Focus Stacking: Αυτή η τεχνική χρησιμοποιείται για να δημιουργήσει μια εικόνα με μεγαλύτερο βάθος πεδίου από αυτό που θα ήταν δυνατό με μια μονή λήψη ειδικά όταν η σκηνή έχει ενδιαφέροντα στοιχεία στο προσκήνιο. Περιλαμβάνει τη λήψη πολλαπλών εικόνων της ίδιας σκηνής, καθεμία με διαφορετικό σημείο εστίασης, και στη συνέχεια τη συγχώνευσή τους σε μία μόνο εικόνα χρησιμοποιώντας λογισμικό. Συνήθως, στην αστροφωτογραφία τοπίου, λαμβάνεται μία λήψη για να καταγράψει τα αστέρια και μία άλλη λήψη για να καταγράψει το τοπίο. Ένας εύκολος τρόπος να εστιάσετε στο προσκήνιο όταν δεν υπάρχει τεχνητό ή φως φεγγαριού είναι να φωτίσετε τη σκηνή με ένα φακό και να εστιάσετε.

• Υπερεστιακή απόσταση (Hyperfocal distance): Είναι ενας όρος που χρησιμοποιείται στη φωτογραφία και αναφέρεται στην κοντινότερη απόσταση στην οποία ο φακός μπορεί να εστιάσει ενώ παράλληλα διατηρεί όλα τα αντικείμενα της εικόνας σε ευκρίνεια από το άπειρο μέχρι το προσκήνιο. Για να την υπολογίσετε μπορείτε να χρησιμοποιήσετε έναν πίνακα υπερεστίακης απόστασης. Αυτά τα εργαλεία απαιτούν συνήθως να εισαγάγετε την εστιακή απόσταση του φακού σας, το διάφραγμα και το μέγεθος του αισθητήρα της φωτογραφικής μηχανής σας για να προσδιορίσετε την υπερεστίακη απόσταση και να την εφαρμόσετε στο πεδίο. Εξασκηθείτε σε αυτην την τεχνική κατά τη διάρκεια της ημέρας για να μπορείτε να την χρησιμοποιήσετε ικανοποιητικά στο σκοτάδι.

Από τις αναφερθείσες τεχνικές, προσωπικά προτιμώ να χρησιμοποιώ τη λειτουργία Live View, την τεχνική του focus stacking και περιοδικά τη μάσκα Bahtinov για τους τηλεφακούς, καθώς αυτές οι τεχνικές έχουν σταθερά παράγει καλά αποτελέσματα. Ωστόσο, είναι σημαντικό να έχετε υπόψη τις ακόλουθες απλές κατευθυντήριες γραμμές:

• Αποφύγετε να εξαρτάστε αποκλειστικά από το σημείο άπειρο στο φακό σας για να επιτύχετε ακριβή εστίαση.

• Πάρτε πολλές δοκιμαστικές λήψεις και κάντε ζουμ για να επιβεβαιώσετε ότι η εστίασή σας είναι ακριβής, ανεξάρτητα από την εφαρμοζόμενη τεχνική.

• Ελέγχετε την εστίασή σας περιοδικά κατά τη διάρκεια της νύχτας, ιδιαίτερα αν η θερμοκρασία έχει αλλάξει, για να εξασφαλίσετε βέλτιστα αποτελέσματα.

ΠΩΣ ΝΑ ΣΥΝΘΕΣΕΤΕ ΤΟ ΚΑΔΡΟ ΣΑΣ ΣΤΟ ΣΚΟΤΑΔΙ

Είστε έτοιμοι να πάρετε την πρώτη σας εικόνα. Κοιτάζετε μέσα από την κάμερα και βλέπετε μόνο σκιές και μερικά αστέρια. Πώς θα συνθέσετε το θέμα σας;

• Αυξήστε το ISO. Θυμαστε αυτά τα απίθανα εκτεταμένα ISO στην κάμερά σας; Εγώ επιλέγω την τιμή 12.800 στην a7s μου και ρυθμίζω μια έκθεση 1 δευτερολέπτου με το χαμηλότερο f-number στον φακό μου. Πάρτε μια σειρά από λήψεις, βελτιώνοντας διαρκώς το κάδρο σας μέχρι να επιτύχετε την ζητούμενη σύνθεση.

• Ενεργοποιήστε την Λειτουργία Φωτεινής Παρακολούθησης (Bright Monitoring) ή Starlight. Αν η κάμερα σας υποστηρίζει αυτην την λειτουργία, ενεργοποιήστε την, θα αυξήσει προσωρινά τη φωτεινότητα της εικόνας στην προεπισκόπηση, επιτρέποντάς σας να συνθέσετε το κάδρο σας ευκολότερα.

• Όταν υπάρχει ένα ενδιαφέρον αντικείμενο κοντά στην κάμερα, φωτίστε το σκηνικό με το φακό σας.

ΧΡΟΝΟΣ ΕΚΘΕΣΗΣ (Shutter Speed)

Καθώς η Γη περιστρέφεται γύρω από τον άξονά της, τα άστρα και άλλα αντικείμενα στον νυχτερινό ουρανό φαίνεται να κινούνται διασχίζοντας το πεδίο θέασης της κάμερας. Αυτό μπορεί να προκαλέσει παραμόρφωση στην τελική εικόνα των αστεριών γνωστή και ως "star trailing" (ίχνη αστεριών). Για να φωτογραφίσουμε σημειακά αστέρια, θα πρέπει να επιλέξουμε έναν χρόνο έκθεσης που είναι αρκετά μεγάλος για να συλλέξει αρκετό φως, αλλά αρκετά μικρός για να αποτρέψει τα ίχνη των αστεριών. Πολλοί θα σας συμβουλέψουν να χρησιμοποιήσετε τον κανόνα των 500 ή 400, αλλά κατά την γνώμη μου αυτό δεν είναι αρκετά αξιόπιστο, αλλά αρκετά καλό ως μπούσουλας.

Ο κανόνας των 500 είναι ενας απλός τρόπος που χρησιμοποιείται στην αστροφωτογραφία για να προσδιοριστεί ο μέγιστος χρόνος έκθεσης για να βγάλουμε ευκρινείς εικόνες των αστεριών χωρίς ίχνη κίνησης. Δηλώνει ότι ο μέγιστος χρόνος έκθεσης (σε δευτερόλεπτα) πρέπει να είναι ίσος με το 500 διαιρεμένο με το εστιακό μήκος του φακού (σε χιλιοστά) μας. Για παράδειγμα, αν χρησιμοποιείτε ένα φακό 24mm, ο μέγιστος χρόνος έκθεσης πρέπει να είναι περίπου 20 δευτερόλεπτα (500/24=20,8333). Αυτός ο κανόνας λαμβάνει υπόψη μόνο το εστιακό μήκος του φακού, αλλά η ποσότητα περιστροφής του πεδίου εξαρτάται και από άλλους παράγοντες όπως:

Άποκλιση του αντικειμένου: Τα αντικείμενα που βρίσκονται κοντά στον ουράνιο ισημερινό εμφανίζουν μεγαλύτερη περιστροφή του πεδίου σε σύγκριση με αντικείμενα κοντά στους πόλους, λόγω της ταχύτερης περιστροφής της Γης στον ισημερινό.

Το μέγεθος των εικονοστοιχείων (pixels) του αισθητήρα της κάμερας επίσης επηρεάζει την ποσότητα εμφάνισης περιστροφής του πεδίου, με μικρότερα μεγέθη εικονοστοιχείων να έχουν πιο έντονα ίχνη.

Εστίαση: Αν η εστίασή σας δεν είναι άριστη, τα φουσκωμένα αστέρια δεν θα εμφανίσουν την ίδια ποσότητα trailing

ISO

Το ISO στην ψηφιακή φωτογραφία δεν θα πρέπει να συγχεέται με την ευαισθησία όπως στην εποχή του φιλμ αλλά περισσότερο πρέπει να ερμηνευθεί ως ενίσχυση που εφαρμόζεται στο σήμα που αιχμαλωτίζεται από τον αισθητήρα της κάμερας. Όταν αυξάνουμε την ρύθμιση του ISO σε μια ψηφιακή κάμερα, ενισχύουμε αποτελεσματικά το ηλεκτρικό σήμα που παράγεται από τον αισθητήρα στο φως που δέχεται. Αυτή η ενίσχυση αυξάνει τη φωτεινότητα της εικόνας, καθιστώντας την πιο φωτεινή στην τελική φωτογραφία.

Αντίθετα προς την κοινή πίστη, υψηλές ρυθμίσεις του ISO δεν σημαίνουν απαραιτήτως πιο θορυβώδεις εικόνες. Η ρύθμιση του ISO ενισχύει τόσο το σήμα όσο και οποιοδήποτε θόρυβο υπάρχει ήδη στην εικόνα. Εάν το φως που συλλαμβάνουμε είναι ανεπαρκές, το υψηλό ISO θα ενισχύσει και τον θόρυβο. Σημαντικό είναι να κατανοήσουμε ότι αυτός ο θόρυβος επηρεάζεται κυρίως από την έκθεση και όχι μόνο από τη ρύθμιση του ISO.

Το κόστος των υψηλών ISO δεν είναι ο θόρυβος, αλλά οι επιπτώσεις στο δυναμικό εύρος. Το δυναμικό εύρος είναι η ποικιλία των τόνων που μπορούν να αιχμαλωτιστούν, από τις πιο φωτεινές έως τις πιο σκοτεινές περιοχές μιας εικόνας. Οι υψηλές ρυθμίσεις του ISO μπορούν να μειώσουν το συνολικό δυναμικό εύρος, με αποτέλεσμα την απώλεια λεπτομερειών στις σκιές.

ΔΙΑΦΡΑΓΜΑ

Εκτός από το ISO, το διάφραγμα παίζει ένα κρίσιμο ρόλο στην αστροφωτογραφία. Το διάφραγμα ελέγχει την ποσότητα του φωτός που φτάνει στον αισθητήρα της κάμερας, προσαρμόζοντας το μέγεθος του ανοίγματος του φακού. Η επιλογή ενός χαμηλότερου αριθμού f (μεγαλύτερο διάφραγμα) επιτρέπει σε περισσότερο φως να φτάσει στον αισθητήρα, με αποτέλεσμα ένα πιο ισχυρό σήμα οπότε καθαρότερες εικόνες. Αντίθετα, λιγότερο φως που εισέρχεται στην κάμερα οδηγεί σε πιο θορυβώδεις εικόνες.

Ένα παιχνίδι συμβιβασμού

Για να αποτυπώσουμε πιο καθαρές αστροφωτογραφίες, συνιστάται η επιλογή ενός χαμηλότερου αριθμού f (μεγαλύτερο διάφραγμα) για να μεγιστοποιηθεί η ποσότητα του φωτός που εισέρχεται στον αισθητήρα, ενώ χρησιμοποιείται η χαμηλότερη ρύθμιση ISO που εξακολουθεί να επιτυγχάνει την κατάλληλη έκθεση. Αυτό βοηθά στη μεγιστοποίηση της αναλογίας σήματος προς θόρυβο και τη διατήρηση περισσότερων λεπτομερειών στην τελική εικόνα. Ένας τυπικός, ασφαλής αριθμός ISO για επιλογή θα ήταν το 1600 ή 5 stop πάνω από το base ISO, αλλά αυτό διαφέρει πολύ στον σημερινό ψηφιακό τοπίο, καθώς οι φωτογραφικές μηχανές με dual ISO ή αισθητήρες iso-invariance έχουν τις δικές τους προτιμώμενες ρυθμίσεις ISO. Θυμηθείτε πάντα ότι το διάφραγμα είναι το πόσο φως συλλέγουμε, και η ταχύτητα κλείστρου είναι για πόσο χρόνο. Αυτά τα δύο θα καθορίσουν κυρίως το ISO που θα επιλέξουμε για να ισορροπήσουμε την έκθεση. Η εστιακή απόσταση που χρησιμοποιούμε θα περιορίσει την ταχύτητα του κλείστρου. Είναι ένα παιχνίδι συμβιβασμού.

Ένας ξεχασμένος φίλος: Ιστόγραμμα

ΙΣΤΟΓΡΑΜΜΑ

Αποφεύγουμε να κρίνουμε την έκθεση από το playback στην οθόνη ή απο το EVF της φωτογραφικής μηχανής. Συνιστάται να εισέλθετε στο μενού της φωτογραφικής μηχανής σας και να ρυθμίσετε τη φωτεινότητα της οθόνης LCD σε χαμηλότερο επίπεδο. Το ιστόγραμμα παραμένει ο καλύτερος σας φίλος για να κρίνεται αν η εκθεσή είναι αρκετή. Η κατανόηση και ανάλυση του ιστογράμματος μπορεί να παρέχει πολύτιμες πληροφορίες τόσο για την έκθεση όσο και για την συνολική ποιότητα της εικόνας σας. Μια σωστά φωτισμένη εικόνα θα έχει ένα ιστόγραμμα που είναι διασκορπισμένο σε ένα ευρύ εύρος τιμών φωτεινότητας, εξασφαλίζοντας ότι τόσο οι σκιές όσο και τα φωτεινά σημεία περιέχουν χρήσιμες πληροφορίες. Ιδανικά, θέλετε να αποφύγετε μια εικόνα με ένα ιστόγραμμα που συγκεντρώνεται έντονα προς το αριστερό άκρο, καθώς αυτό μπορεί να υποδηλώνει υποέκθεση. Ένα ιστόγραμμα που είναι ένα τέταρτο του διαγράμματος έκθεσης από το αριστερό άκρο είναι μια τυπική ένδειξη αρκετά καλής έκθεσης στην αστροφωτογραφία.

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ

STACKING

To stacking είναι μια ισχυρή τεχνική λήψης και επεξεργασίας πολλαπλών εικόνων της ίδιου κάδρου που βελτιώνει τη συνολική ποιότητα της τελικής εικόνας. Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα του stacking είναι η μείωση του θορύβου. Καθώς το λογισμικό συνενώνει τις εικόνες, εκτελεί μια μέση τιμή του τυχαίου θορύβου που υπάρχει σε κάθε μεμονωμένο καρέ, με αποτέλεσμα μια πιο ομαλή και καθαρή τελική εικόνα. Η διαδικασία του stacking βοηθά στη βελτίωση της αναλογίας σήματος προς θόρυβο, αποκαλύπτοντας περισσότερες λεπτομέρειες και μειώνοντας τα ανεπιθύμητα θορυβώδη artifacts. Είναι σημαντικό να διατηρούνται οι ρυθμίσεις της φωτογραφικής μηχανής συνεπείς σε όλες τις εικόνες, συμπεριλαμβανομένου του χρόνου έκθεσης, του ISO, του διαφράγματος και της εστίασης.

ΠΟΣΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΝΑ ΣΤΟΙΒΑΞΩ;

Η σχέση τετραγωνικής ρίζας (1/τετραγωνική ρίζα τ(1/√N) στο stacking περιγράφει τη μείωση του θορύβου καθώς αυξάνεται ο αριθμός των φωτογραφιών που στοιβάζονται. Αυτό σημαίνει ότι για κάθε επιπλέον φωτογραφία που γίνεται stacking, ο θόρυβος μειώνεται περίπου κατά 1 διαιρούμενο με την τετραγωνική ρίζα του αριθμού των φωτογραφιών. Αυτό οδηγεί σε βελτίωση της αναλογίας σήματος προς θόρυβο (SNR) της τελικής εικόνας, με αποτέλεσμα μια πιο καθαρή και λεπτομερή εικόνα.

Για μια φωτογραφία του βαθυ ουρανού, τα πράγματα είναι απλά. Στοιβάζουμε όσες φωτογραφίες μπορούμε. Ωστόσο, στην αστροφωτογραφία τοπίου, 10-20 φωτογραφίες είναι αρκετές. Σημείωση, η πραγματική μείωση του θορύβου μπορεί να διαφέρει ανάλογα την ποιότητα των μεμονωμένων φωτογραφιών και η συγκεκριμένη διαδικασία stacking που χρησιμοποιείται.

ΣΥΝΔΙΑΣΜΟΣ ΕΚΘΕΣΗΣ (Exposure Blending)

Ο συνδυασμός έκθεσης είναι μια τεχνική που χρησιμοποιείται στην αστροφωτογραφία για να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις που προκύπτουν από το μεγάλο δυναμικό ευρος φωτισμού του νυχτερινού ουρανού. Περιλαμβάνει τη λήψη τουλάχιστον δύο διαφορετικών έκθεσεων του ίδιου κάδρου και στη συνέχεια το συνδυασμό τους στην επεξεργασία. Ο στόχος είναι να καταγραφούν λεπτομέρειες τόσο στις πιο αδύναμες περιοχές του τοπίου όσο και στον νυχτερινό ουρανό, δημιουργώντας μια τελική φυσική και αισθητικά ευχάριστη εικόνα. Για να το πετύχουμε, θυμηθείτε πάντα ότι το τοπίο πρέπει να είναι τουλάχιστον ένα stop πιο σκοτεινό για να δείχνει φυσικό.

ΣΥΝΔΙΑΣΜΟΣ ΧΡΟΝΟΥ (Time Blending)

Ο συνδυασμός χρόνου είναι μια δημοφιλής τεχνική που χρησιμοποιείται για να καταγραφούν και να συνδυαστούν πολλαπλές έκθεσεις που έχουν ληφθεί κατά τη διάρκεια μιας εκτεταμένης περιόδου. Περιλαμβάνει συνήθως τον συνδυασμό εικόνων του τοπίου που έχουν ληφθεί κατά τη διάρκεια της μπλε ώρας με εικόνες του νυχτερινού ουρανού, συνήθως του γαλαξία, που έχουν ληφθεί όταν είναι αρκετά σκοτεινά, και τον συνδυασμό τους στο Photoshop.

Ο κύριος στόχος του συνδυασμού χρόνου είναι να δημιουργηθεί μια τελική εικόνα με έναν ευκρινές τοπίο, διατηρώντας παράλληλα καλή ποιότητα στον ουρανό. Ένα από τα προβλήματα σε αυτήν την τεχνική είναι ότι οι έκθεσεις του ουρανού συνήθως περιέχουν περισσότερο θόρυβο σε σύγκριση με τις έκθεσεις του τοπίου. Αν σας αρέσει αυτή η τεχνική, βγάλτε φωτογραφίες τόσο του τοπίου όσο και του ουρανού με τον ίδιο ISO και προσπαθήστε να στακάρετε πολλαπλές εκθέσεις του ουρανού για να μειώσετε το θόρυβο και να καταστήσετε την εικόνα οπτικά συνεπή με το τοπίο. Δεν είμαι φανατικός αυτής της τεχνικής καθώς πολλές φωτογραφίες δείχνουν αφύσικες ωστόσω υπάρχουν σενάρια που μπορεί να εφαρμοστεί με επιτυχία.

ΣΥΝΔΙΑΣΜΟΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ (Focus Blending)

Ο συνδυασμός εστίασης είναι μια τεχνική που χρησιμοποιείται στη φωτογραφία για να αυξηθεί το βάθος πεδίου σε μια εικόνα. Περιλαμβάνει τη λήψη πολλαπλών φωτογραφιών του ίδιου θέματος, καθεμία με ελαφρώς διαφορετικό σημείο εστίασης, και στη συνέχεια το συνδυασμό τους χρησιμοποιώντας λογισμικό όπως το Photoshop. Ο συνδυασμός εστίασης μπορεί να συνδυαστεί με άλλες τεχνικές όπως ο το Time Blending ή το Exposure Blending.

ΠΑΝΟΡΑΜΑ

Η σύνθεση πανοράματος είναι μια τεχνική που χρησιμοποιείται για να δημιουργήσει μια ευρύτερη γωνία θέας του νυχτερινού ουρανού και του τοπίου. Περιλαμβάνει τη λήψη πολλαπλών επικαλυπτόμενων εικόνων του ουρανού και της γης και στη συνέχεια τη συνδυασμό τους με επεξεργασία για να δημιουργηθεί μια εικόνα με ευρεία γωνία θέας. Είναι μια αρκετά δύσκολη τεχνική, ιδίως όταν χρησιμοποιούνται φακοί με μεγαλύτερες εστιακές αποστάσεις, tracking και ο συνδυασμός αυτών. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η προετοιμασία για τη λήψη πρέπει να είναι ακριβής για να επιτευχθεί μια καλή σύνθεση. Επίσης, η επεξεργασία απαιτεί ειδικό λογισμικό για να δημιουργηθεί μια ομαλή σύνθεση. Τα πανοράματα μπορεί να είναι δύσκολα, αλλά είναι μία από τις πιο εντυπωσιακές τεχνικές που χρησιμοποιούνται στην αστροφωτογραφία. Τίποτα δεν ξεπερνά έναν καθαρό, γεμάτο λεπτομέρειες Γαλαξιακό τόξο.

STAR TRACKING

Το tracking επιτρέπει την καταγραφή λεπτομερών φωτογραφιών του νυχτερινού ουρανού χωρίς ίχνη αστέρων. Η ακριβής πολική ευθυγράμμιση είναι κρίσιμη για την επιτυχή παρακολούθηση των ουράνιων σωμάτων, ευθυγραμμίζοντας τη βάση με τον ουράνιο πόλο. Σε αυτήν την τεχνική, λαμβάνονται δύο εικόνες: μία για τον ουρανό και μία για το τοπίο. Αυτές οι εικόνες συνδυάζονται στο λογισμικό όπως το Photoshop για ένα ομαλό αποτέλεσμα. Το tracking έφερε επανάσταση στην αστροφωτογραφία τοπίου, καθώς επιτρέπει τέλειες έκθεσεις για τον ουρανό, με αποτέλεσμα υψηλής ποιότητας εικόνες.

ΕΙΔΗ ΑΣΤΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΤΟΠΙΟΥ

ΓΑΛΑΞΙΑΣ

Η φωτογραφία του Γαλαξία μας έχει αναμφίβολα γίνει ο πιο δημοφιλής τομέας της αστροφωτογραφίας τοπίων στις μέρες μας, εμπνέοντας τους φωτογράφους και το κοινό εξίσου. Απαιτεί αφοσίωση, επιμονή και προθυμία να μάθεις μέσα από πολλές προσπάθειες πριν επιτύχεις τα επιθυμητά αποτελέσματα. Ωστόσο, το αίσθημα θαυμασμού που προκαλεί όταν απαθανατίζεις το μεγαλείο του Γαλαξία μας κάτω από τον νυχτερινό ουρανό καθιστά την ταλαιπωρία να αξίζει τον κόπο. Όλες οι τεχνικές που έχουμε ήδη αναφέρει δημιουργήθηκαν για την απαθάνατιση του Γαλαξία μας, αλλά για να το συνοψίσουμε, είναι ασφαλές να ακολουθήσετε αυτούς τους απλούς κανόνες:

• Βρείτε ένα σκοτεινό μέρος: Η φωτορύπανση μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τη δυνατότητά σας να απαθανατίσετε έναν καθαρό Γαλαξία.

• Ελέγξτε τη φάση της σελήνης και τους χρόνους ανατολής/δύσης: Οι νύχτες χωρίς φεγγάρι προσφέρουν τις καλύτερες συνθήκες για την απαθανάτιση του Γαλαξία.

• Χρησιμοποιήστε έναν ευρυγώνιο φακό με μεγάλο διάφραγμα.

• Χρησιμοποιήστε ένα στιβαρό τρίποδο.

• Χρησιμοποιήστε τη λειτουργία χειροκίνητης λήψης (manual ) και τις ρυθμίσεις, με το διάφραγμα ανοιχτό (π.χ. f/2.8), ISO ανάμεσα στα 1600 και 3200 και χρόνο κλείστρου περίπου 15 έως 30 δευτερόλεπτα. Λήψη μόνο σε μορφή RAW.

• Εστιάστε σε ένα φωτεινό αστέρι χρησιμοποιώντας τη λειτουργία live view.

• Καταγράψτε πολλές φωτογραφίες για τη μείωση του θορύβου.

ΣΕΛΗΝΙΑΚΑ ΤΟΠΙΑ

Οι αστροφωτογράφοι βαθέως ουρανού θεωρούν δικαίως το φεγγάρι ως μια επιπλέον πηγή φωτορύπανσης. Για το λόγο αυτό, οι περισσότεροι οδηγοί για τη φωτογράφηση του Γαλαξία προτείνουν να κάνουμε λήψεις μόνο κατά τη φάση της νέας σελήνης. Ωστόσο, για τους αστροφωτογράφους τοπίων, θα ήταν λάθος να μην εκμεταλλευτούν τη μεταμορφωτική δύναμη του φεγγαριού στο τοπίο. Το φεγγάρι μπορεί να απαθανατιστεί σε διάφορες φάσεις, από μια λεπτή ημισέληνο έως την πανσέληνο, προσφέροντας διαφορετικό οπτικό αποτέλεσμα.

Μπορείτε να προγραμματίσετε τις λήψεις σας έτσι ώστε το φεγγάρι να συναντά συγκεκριμένα στοιχεία του τοπίου, όπως βουνά, θάλασσες, λίμνες ή αρχιτεκτονικά στοιχεία.

Το φως του φεγγαριού κατά τη δύση ή ανατολή του μπορεί επίσης να φωτίσει το τοπίο, ρίχνοντας μοναδικές σκιές και προσθέτοντας ένα απαλό φως στη σκηνή, δημιουργώντας μια μαγική ατμόσφαιρα.

Το φεγγάρι και ο Γαλαξίας δεν είναι πάντα αντιφατικά στοιχεία. Μερικές φορές μπορούν να δημιουργήσουν ξεχωριστές εικόνες. Τολμήστε.

Ρυθμίσεις φωτογραφικής μηχανής για τοπία με φεγγάρι

• Ξεκινήστε με χαμηλό ISO (π.χ. ISO 100-800) για να μειώσετε τον θόρυβο εάν το διαθέσιμο φως είναι αρκετό.

• Χρησιμοποιήστε πιο κλειστό διάφραγμα για να δημιουργήσετε μεγαλύτερο βάθος πεδίου.

• Δοκιμάστε διάφορους χρόνους κλείστρου, από λίγα δευτερόλεπτα έως αρκετά λεπτά, για να απαθανατίσετε το επιθυμητό επίπεδο λεπτομέρεια .

• Να είστε προσεκτικοί με τη διαφορά έκθεσης μεταξύ του φεγγαριού και του τοπίου.

• Δοκιμάστε το exposure bracketing για να καταγράψετε μια σειρά από διαφορετικές έκθεσεις για blending κατά την επεξεργασία.

ΙΧΝΗ ΑΣΤΕΡΩΝ

Τα star trails καταγράφουν την εκπληκτική κίνηση των αστέρων στον νυχτερινό ουρανό κατά τη διάρκεια εκτεταμένων χρονικών λήψεων. Χρησιμοποιώντας τεχνικές μεγάλης έκθεσης, συνήθως διάρκειας από λίγα λεπτά έως αρκετές ώρες, η περιστροφή της Γης προκαλεί τους αστέρες να δημιουργούν εντυπωσιακά ίχνη στην εικόνα. Αυτή η τεχνική επιτρέπει τη δημιουργία μοναδικών εικόνων αναλογα τον προσανατολισμό της κάμερας, με αποτέλεσμα μια ποικιλία από συναρπαστικές συνθέσεις. Χωρίς περιορισμό στον χρόνο έκθεσης, η επιλογή ενός χαμηλού ρυθμίσεων ISO επιτρέπει μακρύτερους χρόνους κλείστρου με ελάχιστο θόρυβο και διατήρηση των φυσικών χρωμάτων των αστέρων.

ΒΟΡΕΙΟ ΣΕΛΑΣ

Έχεις δει την Πράσινη Κυρία; Επίσης γνωστή ως Aurora Borealis ή Βόρειο Σέλας, είναι ένα φυσικό θέαμα φωτός που συμβαίνει στις πολικές περιοχές της Γης. Προκαλείται από την αλληλεπίδραση φορτισμένων σωματιδίων από τον Ήλιο και το μαγνητικό πεδίο της Γης. Όταν αυτά τα σωματίδια συγκρούονται με άτομα και μόρια στην ατμόσφαιρα της Γης, εκπέμπουν φως διάφορων χρωμάτων, δημιουργώντας το πιο όμορφο θέαμα που μπορείς να παρακολουθήσεις. Η καλύτερη εποχή για να δεις το Βόρειο Σέλας είναι κατά τους χειμερινούς μήνες στο Βόρειο Ημισφαίριο, συνήθως από τον Σεπτέμβριο έως τον Μάρτιο. Ωστόσο, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι ο ακριβής χρόνος και ο βαθμός ορατότητας του φαινομένου μπορεί να ποικίλει ανάλογα με πολλούς παράγοντες, συμπεριλαμβανομένης της τοποθεσίας, των καιρικών συνθηκών και της ηλιακής δραστηριότητας. Εδώ εφαρμόζονται επίσης οι γενικοί κανόνες της αστροφωτογραφίας, αλλά με λίγο περισσότερο πειραματισμό καθώς οι καταιγίδες του Βόρειου Σέλας ποικίλλουν σε ένταση και ταχύτητα κίνησης.

ΣΥΝΘΕΣΗ ΑΣΤΡΟΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΤΟΠΙΟΥ

Ένα από τα πιο συνηθισμένα λάθη που κάνουμε ως αρχάριοι στην αστροφωτογραφία τοπίου είναι η παράλειψη της ενσωμάτωσης εντυπωσιακών στοιχείων του τοπίου στις συνθέσεις μας. Συχνά, επικεντρωνόμαστε υπερβολικά στην καταγραφή του νυχτερινού ουρανού, αγνοώντας το άλλο μισό που θα μπορούσε να προσθέσει βάθος και οπτικό ενδιαφέρον στην εικόνα. Αυτό συνήθως οδηγεί σε μια μη ισορροπημένη σύνθεση, όπου το σκοτεινό τοπίο έρχεται σε μεγάλη αντίθεση με το φωτεινό και πολύχρωμο Γαλαξία μας, μειώνοντας την συνολική επίδραση της φωτογραφίας. Για να ενισχύσουμε τη σύνθεση, είναι σημαντικό να λάβουμε υπόψη και να ενσωματώσουμε γηίνα στοιχεία που συνδυάζονται με το ουράνιο φόντο, δημιουργώντας μια συνεκτική και συναρπαστική οπτική αφήγηση.

Η χρήση φακών ευρείας γωνίας μπορεί επίσης να είναι αντιπαραγωγική για τη σύνθεσή μας αν δεν προσέχουμε. Το υπερβολικό πλήθος στοιχείων στο καρέ μπορεί να οδηγήσει σε μια χαοτική εικόνα. Χωρίς ένα σαφές θέμα η σύνθεση μπορεί να γίνει αδύναμη. Το τοπίο πρέπει να συμπληρώνει τον νυχτερινό ουρανό αντί να ανταγωνίζεται ή να αποσπά την προσοχή από αυτόν.

Για να καθοδηγήσετε το βλέμμα του θεατή και να ενισχύσετε την αίσθηση βάθους στις εικόνες σας, σκεφτείτε να χρησιμοποιήσετε οδηγητικές γραμμές και να εξερευνήσετε ασυνήθιστες οπτικές γωνίες. Στοιχεία όπως δρόμοι, δέντρα, σπηλιές και φυσικές γραμμές στο τοπίο μπορούν να σας βοηθήσουν να καθοδηγήσετε το βλέμμα του θεατή, αντισταθμίζοντας την έλλειψη βάθους που προκαλείται από τη χρήση χαμηλού αριθμού f στους φακούς σας. Πειραματιστείτε με διάφορες γωνίες και οπτικές για να βρείτε μοναδικές προοπτικές που θα προσελκύσουν την προσοχή στο κύριο θέμα.

Είναι προφανές ότι οι κανόνες σύνθεσης που ισχύουν για τη φωτογραφία τοπίου εφαρμόζονται επίσης στην αστροφωτογραφία. Η έλλειψη φωτός παρουσιάζει τις δικές της προκλήσεις, αλλά προσφέρει επίσης μια μοναδική φωτογραφική εμπειρία. Χαλαρώστε και απολαύστε τη νύχτα. Πάρτε τον χρόνο σας όταν συνθέτετε τη λήψη σας και αφήστε τη δημιουργικότητά σας να σας οδηγήσει στα άστρα.

Hovering above images reveals image credits.

It is widely known that astrophotography is like a black hole that swallows all the economies of a wannabe astro photographer. Even the primary equipment needed remains a big cost if we consider that a midrange equatorial mount comes to around 1200 euros and a good telescope from 600-1500 euros without calculating the cost of tracking camera and finder, deep discharge battery, computer, and software although in recent years the cost is considered lower than previous decades. The list of extra accessories is endless according to the desired automation we want to achieve so the cost can reach even higher numbers. The alternative to this difficult equation that is gaining more and more ground nowadays is using a tracker combined with the camera and the lenses we already have, which can introduce us to both wide-field and nightscape photography alike.

WHAT ARE STAR TRACKERS?

Trackers are essentially platforms equipped with a motor capable of synchronizing with the motion of the Earth to counteract the apparent motion of the sky. Most trackers move on one RA axis and easily attach to camera tripods by taking the place of the ball head, which in turn sits on the support to mount the camera on. To function is necessary to align the axis of rotation with the pole star, a process known as polar alignment. You will find that the longer the focal length we use, the more accurate our alignment should be. A tripod without a tracker limits the length of the exposure we need to be able to capture the few photons emitted by the celestial objects. Limitations come from several factors, such as the size of the camera sensor and its resolution, the focal length and aperture of the lens we use, the declination of the stars we try to capture, or the special filters we use. So using a tracker allows us to have longer exposures and use longer focal lengths. There are many examples of photos taken with trackers and lenses from 50mm to 400mm that approach the ideal focal lengths of entry-level telescopes. We can find several trackers on the market nowadays as more companies have decided to enter the category of small mounts and offer models that cover different requirements. Most of the differences are in the size, the payload, the periodic error of the motor, and the extra features (guiding, time-lapse, etc.). The following list includes the most popular trackers based on performance and price.

Skywatcher Mount Star Adventurer/star adventurer GTI

 Famous for its equatorial efficiency, skywatcher's offer quickly managed to make everyone interested and ease the pocket of newcomers to astrophotography. Its equatorial wedge offers better control during polar alignment, a large payload, and is one of the few that can accept guiding. In addition, it allows timelapse with a shutter release cable, stellar, solar, and lunar tracking with a small periodic error, and the use of even small telescopes for observation or photography. Its increased weight handling led the company to bring out the sam version with built-in wifi for connecting to android and ios which facilitates those who hike and want to use it more for landscape astrophotography. Later this year skywatcher introduced the Star Adventurer GTI which is the wide-field version of Star Adventurer.

Benro Polaris (Astro edition)

Benro claims that this is the world’s first electric tripod head and we believe it. This is the future of the star-tracked world. The tracker is full of valuable features, unlike anything seen before. Benro’s Polaris weight is 1,5kg with a 7kg payload, go-to capabilities, remote control, tracking, auto polar alignment, automated panorama, focus stacking, motion time-lapses, people remover, and over 400 cameras supported. There are reports that the software is a bit buggy but users hope an update will eventually come. It is the most pricey option among trackers but is unique.

Move Shoot Move

A grab-and-go tracker with a built-in rechargeable battery, best suited for hiking & shooting nightscapes. Mixed results with long focal lenses.

vixen polarie star tracker

Vixen Mount Polarie Star Tracker Lightweight, with a simple polar alignment process, although less accurate without the polar scope, with solar and lunar tracking. Ideal for wide-angle lenses.

iOptron Mount SkyTracker Pro

Small and lightweight with a built-in polar viewfinder. On its downside, the small payload results in reports of trails with long lenses. The new pro version is better than its predecessor in every way.

Omegon Mount Mini Track LX2 NS

 One of the latest (2021) addition to the trackers goes by the name of Omegon. The design reminds me of the astrotrack, it offers comfortable tracking without the need for battery power since it has no electronic parts and can track the sky for 60 minutes in a completely mechanical way like a well-tuned watch. Although the company claims we can use lenses up to 300mm, user experience is mixed even for shorter focal lengths.

Ioptron SkyGuider Pro Camera Mount

The latest Ioptron proposal for tracking the sky comes in a small package and a payload of 5kg, adjustable illumination of the polar scope, four tracking rates, silent tracking, and ios app handling.

Bresser Camera mount 

Bresser's proposal in terms of design and performance is close to the star adventurer. It has an equatorial wedge, an integrated illuminated polar viewfinder, and a payload of 2.5 kg promising perfect stars even with telephoto lenses and 50 hours of autonomy.

AstroTrac TT320X-AG 

Although very light, it comes first by a margin in payload handling, since its design allows up to 15 kg of equipment, a figure that approaches traditional equatorial mounts. Although more expensive than the rest, it has proven its effectiveness with large lenses and telescopes up to 600mm. Solar and lunar tracking are among its capabilities.

Baader Nano Tracker Mount

 With the smallest size of them all and only 350gr, it is the tracker you throw in your bag just in case. Designed for wide-angle lenses and lightweight cameras, it's ideal for travel and hiking. It's pricey for what it offers, but it fits in the palm of your hand so the casual user will appreciate it.

Fornax LighTrack II 

Fornax's most expensive offering claims a place among the best periodic error trackers on the market that only much superior equatorial mounts achieve. Unfortunately, the complete set reaches 819 euros, a price that is not far from a classic mount that can lift several kilos of equipment.

CONCLUSION

We should carefully choose our tracker after thorough research and always according to our needs in combination with our equipment as trackers have less resale potential than other photographic accessories. It makes no sense to buy a heavy mount if you are a hiker aiming for nightscapes, or to buy a light and small tracker for large and heavier telephoto lenses aimed at wide-field astrophotography. One thing is for sure, once the necessary period of getting used to polar alignment has passed, your image quality will skyrocket as it will allow you longer recording times with better stars and a cleaner final result.

updated: 24.04.2023

What light pollution and narrowband filters are?

Amateur astronomers say that the best light pollution filter is gasoline. They are not wrong as no filter can replace a dark and clear sky. But when our only choice is the city sky then a light pollution filter can be a valuable ally. These filters are divided into broadband and narrowband, i.e. broad and narrow spectrum, and are what their name suggests. The former allows a greater spectrum of light to pass through them creating images with more natural colors and ignoring spectrums of artificial lighting such as street lamps. The narrows capture exclusive regions of the light spectrum emitted by celestial bodies and therefore allow greater rejection of light pollution as well as moonlight. Broadband filters behave better with stock DSLRs while narrowband filters with monded DSLRs, color or monochrome CMOS, and CCD cameras, neither of which work particularly well in open clusters and galaxies although this has recently tended to change. The main objects in which they serve us ideally are nebulae.

Personally, the light pollution filters have never satisfied me in a wide field astrophotography test but I live in Bortle 9 zone where they could hardly be successful. Trying them in a darker sky they performed better but I found it very difficult to get the photo to an acceptable white balance, especially on the stars, and to eliminate the strange color patterns it produced. I've tried quite a few good filters like the IDAS LPS-V4 and the Astronomik CLS-CCD Filter and I wasn't thrilled. Of course, this does not mean that they can not satisfy someone with different conditions, setups, and levels of experience. The narrowband filters as well as the inline are clearly more useful and more playful since they give you flexibility in processing (LRGB, HaRGB, HaGB, Hubble Palette) and have changed a lot of the results that one can get from a DSLR or OSC under extreme light pollution conditions. Below one can find summary tables with the filters on the market by type of photography.

• Landscape astrophotography filters

  These filters are usually inserted in front of our lens. They can be distinguished into thread filters which are round or square and rectangular filters that are inserted into a particular system on our lens and reduce the light pollution that comes from city lights. The manufacturing companies although well-known for creating daylight filters, do not specialize in astrophotography, so they are rarely preferred by amateur astrophotographers.

• Deep sky light pollution filters

  Probably the most used filters in the history of modern amateur astronomy, are a well-established choice of deep-sky astrophotographers throughout city skies. The newer versions of these filters try to reduce light pollution from LED lamps as well. Reviews are mixed as in many setups they create more problems claim to solve.

• Multi narrowband filters

  These filters are highly regarded by the amateur deep-sky astrophotography community using color & mono CMOS sensors as they allow images to be created in a variety of color palettes. They usually record two or more main bands of the spectrum that the astronomical objects emit. The following table does not include narrowband "in line" single band filters as they are too many since each company has created filters in various sizes and nm.

Light pollution filters cut the light off our sensors and therefore the shooting times increase, often significantly. If you don't have a tracker or very bright lenses you should probably invest in one of these before buying filters. We always choose our filters according to the setup we have and the type of astrophotography we are doing after thorough research so that our money is not wasted.

There is no such thing as a perfect camera, let alone a perfect nightscape camera. But dreaming of it never hurt.

 In the past Canon and Nikon and also Pentax have offered us cameras designed for astrophotography. Canon 20Da, 60Da, Eos Ra, and Nikon D810a, come to mind as popular choices. Those cameras had their LPF-2 filter removed to give us 4x sensitivity in the red spectrum. Other than that no major differences can be found between the stocks and modified versions of the offered cameras. A real nightscape camera could use some tricks and features that would make our nightlife easier. This is my take on preferences.

• ISO invariant sensor

  With iso-invariant cameras, there is practically no penalty when shooting low iso and then brightening the exposure in post. To be precise there are no perfect iso-invariant cameras rather some are optimized for only a part of their ISO range to work that way. Nevertheless, we can not speak for a perfect nightscape camera without iso-invariant behavior.

• Built-in intervalometer (Canon, Nikon, Sony, Olympus, Pentax, Panasonic)

  I can not think of a camera for astrophotography without an intervalometer. It is so handy with almost no impact on processing power. A must-have.

• Bright Monitoring (Sony, Nikon, Panasonic)

  A very useful feature introduced by Sony that allows you to adjust the composition when shooting in dark environments by extending the exposure time. It's useful even in deep-sky imaging. Panasonic & Nikon followed with Starlight mode in Z9.

• Ha mod (Canon, Nikon)

  Modding the camera for astrophotography is always a risky business. Many things can go wrong. The camera can be damaged or lost during shipping, dust can be trapped when the modder assembles the filters of the sensor, sensor tilt can occur if a screw isn’t as tight as it should, etc. After all, when modding you lose the warranty. A camera modded in the factory eliminates all these problems.

• Remote/tether shooting/focusing

  Have you tried to manually adjust focus in a 135/200/300 lens on a skywatcher star adventurer? It’s a wobbling nightmare. Many camera brands already offer remote shooting and focusing apps but for astrophotography, we need the stepper motor to work with a slow focus algorithm to achieve perfect focus. Ιdeally the camera should be ASCOM compatible and play well through other astronomy apps like N.I.N.A/APT/SGP etc.

• Star tracker via IBIS (Pentax)

  A built-in camera star tracker would eliminate the need for a tracker mount. Pentax introduced this feature simply by using the camera’s built-in GPS and sensor stabilization system to track the stars. Imagine how much weight we can get rid of by ditching the tracker mount.

• Dithering

  The idea is simple. Instead of using IBIS to track the stars, use the ibis in the camera for dithering. I don’t know any camera that currently can do that. Dithering is the technique that shifts the stars to a random slightly different place in each exposure and can fix the pattern noise and hot pixels or even eliminate the need for taking dark frames.

• Starlight AF /Stary Sky AF(Panasonic, Olympus)

There are a few cameras out there that can autofocus at the stars but none can keep up with the success rate of Panasonic and Olympus. The mode cracks up the ISO and autofocus at the stars with ease.

• Night mode scene and red dials (Panasonic, Nikon)

  Adjusting your eyes in the dark takes time and it can be destroyed very easily with a white source of light. A red mode for EVF operation and menu scrolling would be a very welcome feature. Red illuminated dials to be able to see what exactly you are pushing on the camera would be awesome too. Panasonic is still the only one that can do both.

• Internal stacking (Canon, Sony)

  It is not necessary but this feature already exists in smartphones known as Night Mode. Multiple pictures are combined, and aligned in this mode to give a very smooth noise “free” result. Imagine shooting a 240” sec that is actually a 960 sec stack. What if it could be Raw? A lot of processing power is needed but can be handy to have without the need for software stacking in Pc/Mac.

• Live View Bulb/Composite (Panasonic, Olympus)

  Live bulb/composite mode is designed to show you a composite image building on the screen while you're shooting long exposures. It is a wow feature that makes low-light painting astrophotography and star trails so much easier. Currently, only Olympus & Panasonic cameras can do these tricks.

• Weather sealing

  The perfect nightscape camera is basically a landscape camera on starscape steroids. Weather sealing should be good enough for shooting in extreme weather conditions like the Northern lights.

Those things could be very useful but it’s not even needed. What we truly need is to get the basics right first. This means that a great astrophotography camera shouldn’t suffer from the following things:

• star eater-green stars (Sony, Nikon, Fuji)

• Banding (Canon)

• Halo around bright stars (Canon)

• Digital scaling (Nikon, Sony)

Landscape astrophotography has become increasingly popular, but with it has come a contentious issue among photographers: the use of composites. In its simplest form, a composite is a collage of photographs that includes part of the starry sky. Through skillful processing, the photographer can create an image that appears to capture what they saw in the night sky. However, at its most extreme, composites can include unnatural phenomena and misrepresentations of celestial objects, resulting in distorted or false depictions of reality.

Critics of composites often refer to them as "fake" or "photocopies," while their creators defend them as digital or fine art or simply as composites and collages. While composites can produce stunningly beautiful images, particularly in the aesthetic realm, some question whether they can truly be considered astrophotography. The same debate exists across all genres of photography, as the search for digital deception continues. Major international competitions such as Nikon, Wildlife Photographer of the Year, and Astronomy Picture of the Day have even canceled results when they discovered that the winning photographs were composites or had been processed beyond what the regulations allowed.

While composites may not be everyone's cup of tea, they undoubtedly offer a unique form of creative expression. However, it is important for photographers to be transparent about their methods and acknowledge when they have manipulated an image beyond what is acceptable in their particular field. As with any art form, honesty and integrity are essential to maintain the credibility of landscape astrophotography and other genres alike.

The issue of composites in landscape astrophotography is complex, with various factors contributing to the prevalence of such images. One of the main drivers is the pressure to create visually stunning images that will garner attention on social media. This demand for the "wow" factor can lead photographers to push the boundaries of reality and create composites that lack realism. Additionally, the landscape astrophotography community attracts two distinct groups of creators: amateur astronomers who come from a background in widefield astrophotography and amateur or professional photographers who occasionally dabble in astrophotography. While the former group tends to be more meticulous and accurate in their approach to composition, the latter may lack knowledge and experience with astronomy and night photography, leading to the misuse of editing tools like Photoshop.

Online photography groups and hubs are filled with a wide range of images, including composites that combine sunsets with the galactic path or night landscapes that appear to have been taken in the southern hemisphere but are actually from the north. The consistency and popularity of these images can create a feedback loop, with photographers feeling pressure to create ever more extravagant images to stand out in a crowded field. This can perpetuate misinformation about what astrophotography should look like and the techniques required to produce it.

It is important for aspiring photographers to recognize the role they play in this dynamic and set their own limits on what is acceptable in their work. By maintaining a commitment to accuracy and transparency, photographers can help to ensure that the images they produce are not only visually stunning but also contribute to the collective consciousness and imagination in a positive way. Ultimately, the relationship between a photographer and their audience is a two-way street, and it is up to both parties to work together to foster a deeper understanding and appreciation of the art of astrophotography.

The conclusion drawn above confronts us with a challenge that has plagued many photographic genres throughout the evolution of photographic art, that is, the camera's ability to accurately capture the reality of the world around us. Photography gained widespread popularity from its inception, as its raw material is always the real world, unlike other visual media. However, apart from its documentary character, the medium also explored its ability to express the artist's point of view, its aesthetics, and its inner world. The photograph as a testimony has been susceptible to manipulation from an early age. Various photographs were manipulated either as pranks or propaganda tools to deceive or convince the public that the facts they described were absolute, even fooling scientists. In the field of art, photography has gone through different movements such as pictorialism, naturalism, dandyism, and "pure" photography, expanding the artist's ability to express themselves while proving that each person captures the meaning of reality differently. Two worlds seem to collide, don't they?

Indeed, the issue of trust in photography is a complex one, particularly in the age of digital imaging where manipulation can easily occur. In the case of astrophotography, where images of the night sky are captured with the latest camera technology and narrowband imaging, the line between what is real and what is not can become blurred. This presents a challenge for both the viewer and the photographer. There are many talented photographers who strive to capture the beauty and wonder of the night sky as it appears in reality, without resorting to excessive processing or compositing.

At the same time, it's also important to acknowledge that astrophotography as a genre does lend itself to creative expression and interpretation. The vastness and complexity of the cosmos can be difficult to capture in a single image, and photographers may choose to emphasize certain aspects of the scene or add elements to create a more compelling composition.

The problem becomes even deeper as astrophotography has many technical peculiarities that differentiate the result produced. Where can the concept of the natural or the real be introduced in the said genre that already from the initial click the result differs significantly from what can our own eyes see? One can rightly claim that astrophotography is a world beyond the natural world that we can perceive, a dreamy if not a fairytale place. Photos of our galaxy taken from light-polluted places show us a very different galaxy taken from a dark sky. As if all this were not enough, think of the modded cameras for astrophotography which introduce another additional element that although it has scientific value, as it emphasizes the areas rich in hydrogen, produces an even more different look from the usual image of the night sky. The use of light pollution filters, trackers, techniques such as multiple shots for stacking, and the combination of these although they are intended to overcome technical limitations of the camera or the environment also produces different kinds of images. All that before we even start the processing that is supposed to be the root of the unreal evil look. It seems to me that we can not have a clear position on the concept of realism when shooting, but clearly, we can agree that an image is not astrophotography when the laws of nature are not followed, whether concerning its equipment and capabilities or natural phenomena. After all, this is the way in which most digital compositions are exposed. But why are more and more people resorting to them?

It is not unreasonable to say that landscape astrophotography is one of the most difficult types of photography as it tests both the photographer and the limits of his equipment. Endless hours at night, exposed to the weather, with a lot of equipment, thorough planning, scouting during the day to find the perfect composition, polar alignment in the case of the tracker, multiple shots, and applications of techniques and all provided that the weather conditions work with him. We do not need anything more to understand why many people resort to compositions. The reason why he resorts to unrealistic performances of the sky, apart from what we mentioned in our introduction to social media, we must admit that the main reason is ignorance and the secondary reason is the service of the artistic vision. Let's see if the analysis of the individual editing or downloading modes could further shed light on the issue.

• The "clean". Although few, probably the most fanatical, deny any use of editing software, they usually shoot in jpeg, single shots. The use of analog film cameras is not missing from the category. Although the jpeg format is the default Photoshop of every camera company they do not seem to realize it.

• Multi-shot blend for stacking, focus stacking, exposure blending, and tracking in order to overcome light pollution or equipment limitations.

• Blend/composite of different hours or seasons in the same frame. Also, mix lenses on the same subject.

• Composite completely different photos from each other.

Most astrophotographers from astronomical communities are usually found in the first and second categories. This does not mean that they do not apply the rest. The difference is that their compositions are not irrational. They know a lot about the sky and their shots are almost always nocturnal, following the laws of nature while remaining faithful to their recording but often lacking in aesthetics. On the other hand, those who through the compositions depict the sky as it suits them, either on the occasion of aesthetics or out of ignorance, fail to give an image of it that follows basic natural rules. The question emerges by itself. How can we bring the two ends together?

The former suffers in rendering the landscape. They are more interested in the celestial body they depict than in the landscape, which becomes the weak link in the composition. The logic behind this is that since their single shot does not give special details to the landscape it is a more "natural" recording. We do not need to analyze in particular that their reasoning is wrong. From the moment they choose to record the sky in a specific place, they "must" perform just as dynamically as the terrestrial part of their frame. They will definitely need more work but they will have approached the artistic part of landscape astrophotography.

The latter group, whether driven by a desire to stand out or a lack of knowledge, often produces unrealistic depictions of the sky or landscape. While these images may be more aesthetically pleasing, they create a factual discontinuity with our physical world and contribute to the overwhelming amount of digitally manipulated content that we are exposed to. While it is true that art is not simply a dry representation of reality, but rather an interpretation through personal filters, artists cannot use this as an excuse to push their audience away from the reality of the world. The means of production have changed, with the computer often taking precedence over the camera and the resulting product being more of an image than a photo. The argument that Ansel Adams spent endless hours in the darkroom dodging and burning his photographs is not a convincing one, as his photographs were completely natural.

To bridge the gap between the two approaches, those in the first category must focus on improving their landscape rendering skills and aim to create a balance between the sky and the terrestrial part of their frame. They will need to put in more effort, but this will result in a more dynamic and artistically satisfying composition. Meanwhile, those in the second category must strive for realism while also incorporating their personal artistic vision. This can be achieved through a better understanding of the natural laws governing the sky and the landscape, as well as by employing more subtle editing techniques. Ultimately, the goal should be to create images that are both aesthetically pleasing and faithful to the natural world.

“Not everybody trusts paintings but people believe photographs.”

Ansel Adams

This does not mean that compositions should cease to exist. On the contrary, it means that creators must be honest and proud of the art of digital composition. The knowledge of the natural laws that govern astrophotography on their part would be more than legitimate and would serve much better both their art and their audience if they recognize that they themselves are co-shapers of our photographic unconscious.

Summing up my thoughts on Composites in landscape astrophotography, I would like to say that in no case have I reached safe conclusions and it continues to concern me every time I click on the camera or the computer mouse. I dare say that it is the responsibility of every photographer to state if the image he offers us is the frame of a moment of the place he visited or if it is the result of his inspiration using the computer.

Whatever the picture, it will either move us or not, but there are many people who are motivated to visit places they first saw in photographs just to experience the frustration that what they saw is almost non-existent. Also, there are many who continue to reproduce images of the sky full of misunderstandings. Every photographer must realize that in addition to being a creator, he also bears the responsibility since he inadvertently or voluntarily educates his audience. The study of the sky and its correct depiction, whether in simple mixing or in composites, must be preferred by every aspiring astrophotographer not only for the sake of plausibility but also for the realization of his photographic object.

It is the knowledge of celestial bodies, their distances, and the material of which they are composed, that satisfies and can convey the inspiration and the need to find dark skies at a time when they are in danger of disappearing, not allowing humans to have the opportunity that every man who walked the earth before them had: to stand in the night with his head held high and try to realize who he is and where he is.

bibliography-references

• "HISTORY OF PHOTOGRAPHIC AESTHETICS 1839-1975" Alkis Xanthakis

• THE IMPLICIT LIE Rodney Lough Jr.

• Realism and Honesty in Photography by Tim Parkin What Fake Astrophotography Can Teach Us, Mark Hanna

When it comes to buying a camera, the internet can be overwhelming. There are so many contradicting opinions from users, paid reviews, and fanboys trashing each other's favorite brands. Personally, I couldn't care less about the label on my camera. All I need is a camera that meets my needs. I'm not loyal to any political party, religion, or corporate imaging company. To me, my camera is simply a tool that helps me bring my vision to life.

Everyone wants to believe that their choice is the best, but the truth is, there is no perfect camera, especially for astrophotography. It's frustrating to see people trolling and fighting each other over cameras when in reality, astrophotography is a black hole for all brands. Instead of bragging about Sony's sensor tech, Canon's colors, or Nikon's handling, let's take a closer look at why astrophotography is a challenging discipline for all camera brands.

CANON EOS RA

An obvious choice for any astrophotographer is the Canon’s first full-frame astrophotography camera. EOS RA comes with a special IR filter that allows 4x more ha light and a dedicated 30x magnification to focus on stars with a good balance of resolution (30mp) and performance. The Ra has the same sensor architecture as the EOS 5D Mark IV that was introduced in 2015 but the read noise has been somehow tweaked and shows a slightly better performance even from EOS R! Although Canon has started to manipulate their Raw files with noise reduction I think that the stars are unaffected and they retain the best color. On the cons side, it is a fact that you buy a somehow older tech sensor for a very steep price while the competition has moved to BSI and stacked sensors. The really bad news is that Canon has messed up the modification of this camera probably by extended sensitivity in the near IR or by choosing poor anti-reflecting coatings to the interference filter that creates strong halo rings around bright stars, especially with refraction optics. Whatever is the reason causing this, Canon doesn’t seem to recognize it as a problem. Some classic Canon banding in lower iso also have been reported but fixed with an update but this sensor is a solid performer for all heavily invested Canon gear users.

The workaround: You tuber astrophotographer Nico Carver found a workaround by using an astronomic L2 UV-IR block luminance filter that almost eliminates this star problem. Lately, a list of good and bad combinations between lenses/telescopes and L2 filters has emerged among Canon users. To avoid banding in astrophotography shoot above iso 800.

11/10/2022 UPDATE

Internal IR light leak from modded Canon cameras

A new issue has been reported by several users and KolariVision concerning modded cameras when using RF lenses. It seems that an IR LED module inside the lenses creates a leakage of IR light in long exposures. It is still unknown if the problem also affects Canon Ra.

Nikon Z5/Z6/Z7

The Nikon Z series has received criticism online, mainly due to its autofocus system, which lags behind Canon and Sony equivalents. However, when it comes to landscape astrophotography, this may not be a significant issue. In fact, Nikon has implemented Sony sensors better than Sony itself. The Z series offers great handling, dynamic range, excellent quantum efficiency, no star-eating issue, and an iso-invariant sensor, all at an affordable price. Moreover, Nikon's cameras are suitable for Astro modification.

However, the colored-concentric-banding issue is a significant problem for Nikon cameras. Astrophotographer Mark Shelley conducted a thorough test on his Z6 and found out that the colored rings are created by Nikon's internal raw data manipulation. This problem may become severe when trying to capture low-brightness widefield targets or IFN, but it may not be noticeable when capturing nightscapes.

The workaround by Mark Shelley: Choose an ISO and exposure length that puts the back-of-camera histogram peak in the middle, for both the light frames and the flat frames, disable vignette control and shoot only 14-bit uncompressed or lossless compressed format.

Internal IR light leak from modded Nikon cameras

It also seems that an IR LED module inside the Nikon lenses creates a leakage of IR light in long exposures. Tests with tape over the electrical contacts of Nikon lenses fix the issue.

Sony A7 series

Sony has been a groundbreaking force in the camera industry, leading the way with their mirrorless camera offerings. They introduced the back-illuminated sensor and later the BSI Stacked CMOS Sensor, achieving a fantastic dynamic range and high quantum efficiency that made the astro community shift from CCD to CMOS sensor technology. It's amusing to note that most dedicated astrocams now feature a Sony sensor that performs remarkably well. However, the Sony a7 series is still plagued by the well-known Star Eater issue.

The Star Eater issue is a problem where the camera's noise reduction algorithm mistakes pinpoint stars for noise and removes them from the image, resulting in a loss of detail. In the A7 mark 1 cameras, the Star Eater kicked in when bulb mode is enabled. Sony attempted to address the issue in the mark ii and iii versions with a spatial filtering algorithm that turns tracked pinpoint stars into a green color above 4 seconds in all modes.

It's currently unclear whether the Sony A1 has the same issue, and an open petition is still active, calling for Sony to fix the Star Eater problem in all versions but i doubt it.

Workarounds: If you shoot the a7/a7r,a7s mark i stick to 30sec exposures or make a blend of a stack of 30sec exposures with bulb mode exposures and a stack of standard 30sec exposures. If you shoot a7/a7r/a7s mark ii enable continuous shutter drive mode. The bad news is that this workaround doesn’t fix the problem in bulb mode and drops the color depth to 12bit. If you shoot a7/a7s iii the post-processing of green stars is the only true option. Some people choose to defocus stars a bit so that the smaller ones won’t be recognized as noise by the algorithm but I find this abnormal. The workaround for the Sony a7riii/a7riv is the pixel shift mode which behaves almost like dithering so the spatial filtering is mostly disabled. Beware that all mark i and mark ii sony cameras can be Ha modified but a7riii/a7iv can not due to an internal IR LED that is connected with the shutter.

10/10/2022 Update:

It seems that many major modders have been able to mod a7riii and a7iv probably by using special glass inside the sensor stack.

*21/05/2021-New evidence has emerged from cloudy nights that the Sony A1 suffers from the same Star Eater algorithm as the A7riv.

*02/06/2022 New evidence has emerged from cloudy nights that the Sony A7IV suffers from the same Star Eater algorithm as the A7riv/A1.

Fujifilm X-Trans & GFX50R/50s/100

Fujifilm cameras are known for their unmatched retro feeling, top-notch image quality, and fun of use. The company has invested in APS-C and medium format sensors, avoiding the bloodbath of the full-frame battle. Although there aren't many complaints out there, Fujifilm cameras suffer from Star Eater, which differs from model to model but is nowhere near as destructive as Sony's.

When stacking stars in Fujifilm images, they appear to be mishapen with fainting and holes, indicating a hot pixel suppression or an additional smoothing filtering applied to the RAW. The sharper the stars, the more apparent the problem becomes. Unfortunately, there's currently no workaround for Fujifilm's Star Eater. However, if you're only shooting nightscapes or using lenses that aren't as sharp, Fujifilm cameras are still great performers.

Fujifilm's medium format cameras are the best choice for astrophotography as they collect photons better than all the other brands and block much less H-alpha due to their special IR blocking filters

End of the day all current cameras can produce solid and beautiful results no matter what brand. Instead of shaming others over personal preference, users should push hard their brands for updates, stop cooking their Raw -all major brands right now are Masterchefs - and invest in computational photography. Stick to your guns all this rivalry is great for us users and we will all benefit in the long run.

Disclaimer: This is not sponsored content

A few years ago the astrophotography advice mantra was “get yourself an HEQ5 Pro and a skywatcher ED80”! This meant a very steep learning curve using a heavy mount, long subs for a slow focal ratio, and a never-ending, fine-tuning guiding challenge. Nowadays beginners may choose a tracker and fast imaging systems that make their experience with the hobby so much better, before they bite the bullet trying bigger focal lengths. In this list, you can find five small and fast telescopes and lenses to use with star trackers and mounts for wide-field astrophotography, with a price tag of under 1000 euros.

1. Askar FMA180 f/4.5 Astrograph with reducer ~(449,00€)

   This weird-looking lens is the smallest apo you can find optimized for astrophotography! The overall tube length is 145mm and weighs 395g almost like a small guider. It comes with a dedicated focal reducer that transforms the air-spaced 40mm apochromatic f/5.5 triplet 220mm to an f/4.5 180mm sextuplet astrograph that promises flat fields and sharp color-corrected images even with a full-frame DSLR.

Pros

• Small and lightweight

• Fast f4,5 focal ratio

• Can be used as a guider/finder

• Full frame reducer

• Arca Swiss plate

Cons

• ED glass is not FPL-53

• Some blue fringing has been reported

• Not very good without a reducer

Verdict: A great little lens dedicated to widefield imaging with a price tag that can not make you feel bad.

2. Askar ACL 200mm f/4 APO Camera Lens ~(839€)

• The first camera lens specifically designed for astronomical imaging is here! Sharpstar seems to recognize the gaps in the industry very well and offers products that meet our expectations. The apochromatic lens comes with six elements in three groups including two ED elements to control chromatic aberrations up to a full-frame camera. The ACL200 has also a built-in filter adapter, two rings for precise focusing, and last but not least a collar that allows 360° rotation for optimal framing. What more could you wish for?

Pros

• Fast f4 focal ratio

• filter adapter for 48mm

• adjustable focal ratio from f/4 to f/22

• can be used for landscape photography

• Arca-Swiss style connection plate

• Precise focusing

• Fixed 55mm working distance

Cons

• Price may feel a little bit salty

Verdict: The first lens that seems to outperform traditional telephoto and zoom lenses costing far more. I have already ordered this lens so a special review will follow soon.

3. Samyang 135mm f2 ED UMC ~(540€)

I would be forever doomed in cloudland if I didn't mention this lens. A proven performance wide open that every widefield astrophotographer has tried once in his career. If you find a good sample of this lens you can use it wide open and capture a huge amount of light while keeping iso lower than you are used to. Even if you have to stop down a little you will not find such an affordable full-frame performer in this price range.

Pros

• F2 is really fast

• Well built

• Huge field of view

• Low chromatic aberration

Cons

• Hard to focus at f2

• Not weather-sealed

• Hard to find good sample

  Verdict: A budget fast and furious widefield lens, for beginners and experienced alike. A special review will follow soon.

4. RedCat 51 APO 250mm f/4.9 ~(910€)

The famous Redcat still sells like hotcakes. A perfect balance between performance and compactness this apo refractor with Petzval design and fpl53 optics offers a color corrected image field that supports full-frame sensors. Redcat comes with special features like a bahtinov mask, a helical focuser, a field rotator, and a slot for 48mm filters!

Pros

• Sharp, very sharp

• Colourful flat field

• No need for extra reducer & spacers

• bahtinov mask is really useful

• helical focuser offers great focus precision

• high quality built & finish

Cons

• Some tilt may occur

• Hard to find on stock

Verdict: William Optics changed the game with this little scope offering great value that's why is always out of stock.

5. Sharpstar 61EDPH-iii F/5.5 triplet ED APO ~(799€ with 0.8X reducer)

Sharpstar rocked our dark nights with this little telescope. It was so successful that a new version was introduced really quick and somehow rebranded from OPT as Radian raptor 61 f/4.5 apo (social media wars still going on). The dedicated o,8x focal reducer makes the 335mm f/5.5 scope down to the very fast focal ratio of f/4.5 and an effective focal length of 275mm. The compact design is enchanted by the tube rings carrying handle and a finder scope bracket.

Pros

• Aperture is King

• 2.5" Dual Speed Rack & Pinion Focuser

• Full frame imaging cycle

• visual observing doable

• extended back focus to attach filter wheel, Off Axis Guider etc.

Cons

• User reviews found some chromatic aberration.

Verdict: Full of useful features and a bit faster than the competition in the same focal length, 61 EDPHii offers an OTA for beginners to grow with.

6. FRA 300mm f5 PRO ~(1,171€)

Askar strikes back with a Quintuplet fully air-spaced Petzval APO designed for astrophotography. It features a 61mm aperture with a 300mm focal length and a ratio of f/5, which makes it a fast telescope that is capable of capturing detailed views of deep-sky objects. The telescope also comes with a number of features that are designed to enhance its performance, including a retractable dew shield, a precision focuser, and a rotatable camera adapter that makes it easier to frame and capture images of celestial objects.

Pros

• 44mm image circle for full frame

• No separate flattened needed

• Comes full with dovetail plate, saddle handlebar, tube ring, and M42, M48, and M54 camera adapters

• 2.5"rack-and-pinion focuser

• 360° rotator

 Cons

• Some lateral chromatic aberration reported by a very small number of users.

Τον Αντώνη τον γνώρισα για πρώτη φορά στον Πάρνωνα το 2016 σε μια εξόρμηση του συλλόγου ΑΕΣ Σπάρτης. Το ιδιαίτερο παρουσιαστικό του που παραπέμπει σε ινδιάνο αρχηγό, ο φιλικός και άμεσος χαρακτήρας του και το γεγονός ότι είναι μεγάλο πειραχτήρι σε κερδίζει αμέσως. Μόνο τυχαίο δεν είναι που ο Αντώνης Φαρμακόπουλος αποτελεί για πολλούς αστροφωτογράφους πηγή έμπνευσης και σημείο αναφοράς για την ερασιτεχνική αστρονομία στην Ελλάδα. Αντιπρόεδρος της Αστρονομικής Ένωσης Σπάρτης, ιδρυτικό μέλος της Ελληνικής ομάδας Αστροφωτογράφων (A.V.A.T), με δεκάδες σεμινάρια, διαλέξεις και εκτενή αρθρογραφία στο ενεργητικό του, με διακρίσεις σε κορυφαίους διαγωνισμούς φωτογραφίας όπως του Astronomy Photographer of the Year και δυο “παράσημα” APOD της Nasa, με πολλαπλές δημοσιεύσεις φωτογραφιών του στο περιοδικό astronomy now και σε βιβλία αστρονομικού ενδιαφέροντος, με περιπετειώδη ταξίδια στο μονοπάτι της σκιάς σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης, να είναι μόνο λίγα από τα πράγματα που συνθέτουν το εντυπωσιακό βιογραφικό του κορυφαίου Έλληνα αστροφωτογράφου. Παρ όλ’ αυτά, καμία έπαρση δεν θα διακρίνεις εκ μέρους του, αντιθέτως βοηθά και υπολογίζει τους πάντες και είναι απόλαυση να τον ακούς να περιγράφει αστεία σκηνικά από εξορμήσεις και ταξίδια. Είναι χάρα και ιδιαίτερη τιμή που ο Αντώνης δέχτηκε να ανοίξω αυτό τον κύκλο συνεντεύξεων μαζί του και τον ευχαριστώ πολύ γι αυτό.

• Αν και κλισέ ερώτηση τι πραγματικά σε έφερε στην ερασιτεχνική αστρονομία;

  Για την αστρονομία και γενικά τις θετικές επιστήμες είχα πάντα ενδιαφέρον. Σε ηλικία 10 ετών έπεσε στα χέρια μου το COSMOS του Carl Sagan και το ξεφύλλιζα θαυμάζοντας τις φωτογραφίες χωρίς βέβαια να καταλαβαίνω τι γραφεί μιας και η έκδοση ήταν στα Αγγλικά. Από τότε το ενδιαφέρον μου για την αστρονομία, την διαστημική, δεν έπαψε ώσπου το 2006 μου πήραν δώρο το Nightwatch, κλασικό βιβλίο για την ερασιτεχνική αστρονομία. Σε λίγους μήνες αγόρασα το πρώτο μου τηλεσκόπιο και σχεδόν αμέσως μετά την πρώτη μου DSLR κάμερα και το ταξίδι είχε ήδη αρχίσει !

  
  
  
  

• Η αστροφωτογραφία έχει μια πολύ απότομη καμπύλη μάθησης. Πόσος χρόνος χρειάστηκε για να δημιουργήσεις την πρώτη σου αξιοπρεπή εικόνα;

  Από το 2007 που ξεκίνησα έως σήμερα έχουν αλλάξει πολλά. Εκείνη την εποχή πολύ λίγοι ασχολούνταν στην Ελλάδα με την αστροφωτογραφία, ο εξοπλισμός ήταν πιο ακριβός και πολύ κατώτερος αλλά το κυριότερο ήταν ότι δεν υπήρχαν πληροφορίες για το τι ακριβώς εξοπλισμό χρειάζεσαι με αποτέλεσμα κακές και κοστοβόρες επιλογές.
  Και όταν μιλάω για αστροφωτογραφία εννοώ κυρίως βαθέως ουρανού, μιας και με αυτή ξεκίνησα και πολύ αργότερα ασχολήθηκα με την αστροφωτογραφία τοπίου.
  Οι πρώτες μου προσπάθειες έγιναν με ένα τηλεσκόπιο μεγάλης εστιακής απόστασης 2.350mm χωρίς οδηγητικό τηλεσκόπιο, όπως καταλαβαίνεις στην αρχή τα αποτελέσματα ήταν πολύ απογοητευτικά. Οι πρώτες αξιόλογες αστροφωτογραφίες βγήκαν ένα χρόνο μετά με τελείως διαφορετικό εξοπλισμό. Το μεγάλης εστιακής απόστασης τηλεσκόπιο αντικαταστάθηκε με μικρό διοπτρικό αποχρωματικό και η DSLR με μονόχρωμη CCD και φυσικά οδήγηση με κάμερα και ανάλογο λογισμικό.
  
  
  
  

• Τι είδους δεξιότητες ή προσόντα χρειάζονται για να ακολουθήσει κάποιος το μονοπάτι του αστροφωτογράφου;

  Καταρχάς πρέπει να σου αρέσει και να το αγαπάς. Η αστροφωτογραφία είναι ένα χόμπι πολύ απαιτητικό, χρειάζεται βασικές γνώσεις φωτογραφίας, αστρονομίας, υπολογιστών. Επίσης θα πρέπει να πιάνουν τα χέρια σου για διάφορες κατασκευές και πατέντες που θα χρειαστούν για να προσαρμόσεις τα εξαρτήματα για την φωτογράφιση. Το κυριότερο όμως είναι η υπομονή και επιμονή. Είναι πολύ σύνηθες τα πράγματα να μην πηγαίνουν καλά. Επιγραμματικά θα σου αναφέρω τι μπορεί να μην πάει καλά σε μία εξόρμηση στο βουνό ...
  Ενώ έχεις φτιάξει λίστα με ότι πρέπει να πάρεις μαζί σου και έχεις φορτώσει το αμάξι λες και κάνεις μετακόμιση σχεδόν πάντα κάτι θα ξεχαστεί ... ελπίζοντας να μην είναι πολύ σημαντικό… μια φορά ανέβηκα στο βουνό για τρεις ημέρες και είχα ξεχάσει την ισημερινή στήριξη…
  Ταξιδεύεις τρεις ώρες και μόλις φτάσεις φτάνουν μαζί σου και τα σύννεφα ...
  Αφού στήσεις τον εξοπλισμό και θεωρητικά είσαι έτοιμος η πιθανότητα κάποιο πρόβλημα να προκύψει είναι μεγάλη, από ένα καλώδιο, το ρεύμα, κάποιο λογισμικό…
  Η αλήθεια είναι ότι όσο πιο έμπειρος είσαι τόσο λιγότερα συμβαίνουν και τελικά με την βοήθεια και της παρέας τις περισσότερες φορές τα προβλήματα λύνονται.
  Υπάρχει και η σχετική παροιμία «Του Αστροφωτογράφου και του ψαρά το πιάτο επτά φορές είναι αδειανό και μια φορά γεμάτο»

• Ποιο θεωρείς οτι είναι το ιδανικό setup για τον αρχάριο;

  Εδώ τα πράγματα είναι απλά και ξεκάθαρα όχι μόνο για τους αρχάριους αλλά και τους πιο έμπειρους ιδίως όταν μιλάμε για φορητό εξοπλισμό που θα τον στήνεις και θα τον ξεστήνεις στο πεδίο. Για τηλεσκόπιο προτείνω κάποιο γρήγορο - f6 και κάτω - διοπτρικό αποχρωματικό με μέγεθος φακού ανάμεσα στα 60-110mm. H ρομποτική ισημερινή στήριξη παίζει τον σημαντικότερο ρόλο, πρέπει να είναι στιβαρή και το συνολικό βάρος του εξοπλισμού να μην υπερβαίνει κατά πολύ το 50% από αυτό που δίνει ο κατασκευαστής.
  Για κάμερα αν με ρώταγες πριν 5-6 χρόνια θα σου έλεγα ότι μια μονόχρωμη CCD είναι μονόδρομος. Σήμερα όμως τα δεδομένα έχουν αλλάξει. Πολύ αξιόλογες μονόχρωμες αλλά και έγχρωμες cmos αστρονομικές κάμερες κυκλοφορούν στην αγορά με κόστος πολύ μικρότερο από τις CCD. Αν πας σε έγχρωμη τότε γλυτώνεις και τα κόστη για φίλτρα και τροχό χωρίς να χάσεις ιδιαίτερα σε απόδοση! Οπότε για πρώτη κάμερα θα πρότεινα μια έγχρωμη αστρονομική CMOS ! Για οδήγηση νομίζω ότι η λύση του Off Axis Guider είναι πια μονόδρομος.

• Πόσο έχει επηρεάσει η βελτίωση της τεχνολογίας την μέθοδο σου; Βλέπεις μεγάλες αλλαγές σε σχέση με όταν πρωτοξεκίνησες;

  Όπως έχω ήδη αναφέρει η τεχνολογία έχει βοηθήσει πολύ αλλά η μέθοδος δεν έχει αλλάξει τραγικά. Στο άμεσο μέλλον όμως είναι σίγουρο πως θα γίνουν πολλές αλλαγές. Οι κάμερες γίνονται ακόμα πιο ευαίσθητες στον χαμηλό φωτισμό και σύντομα θα δούμε φωτογραφίες που χρειάζονταν πολλές ώρες ή και ημέρες λήψεων να ολοκληρώνονται σε μερικά λεπτά. Οι σημερινές ισημερινές στηρίξεις είναι πιο αξιόπιστες και ο ανταγωνισμός που υπάρχει τις κάνει ακόμα πιο καλές και ταυτόχρονα πιο οικονομικές. Επίσης αισθητή βελτίωση έχουμε και στα λογισμικά λήψεων, οδήγησης και επεξεργασίας αστροφωτογραφίας όπως το Pixinsight.

• Ποια ουράνια σώματα αποτελούν πρόκληση να τα φωτογραφίσεις και γιατί;

  Θα έλεγα ότι τα σκοτεινά νεφελώματα και τα νεφελώματα ανάκλασης είναι μία πρόκληση μιας και είναι δύσκολα να αποτυπωθούν. Παρόλα αυτά θα έλεγα ότι όλα τα ουράνια αντικείμενα είναι μία πρόκληση, από τα «θεωρητικά» πιο εύκολα έως τα πιο δύσκολα μιας και πάντα μπορεί να υπάρχει πεδίο βελτίωσης στο τελικό αποτέλεσμα.

• Πόσο σημαντική θεωρείς την επεξεργασία για το τελικό αποτέλεσμα;

  Η επεξεργασία στην αστροφωτογραφία είναι εξίσου σημαντική με μια πολύ καλή λήψη. Θα έλεγα και πιο σημαντική μιας και με καλές λήψεις ακόμα και με λίγες γνώσεις επεξεργασίας θα βγει πιθανότητα μια πολύ αξιόλογη φωτογραφία αλλά φωτογραφίες που λήφθηκαν με μέτριες έως κακές συνθήκες λήψης λόγω φωτορύπανσης, καιρικών συνθηκών ή μέτριου εξοπλισμού μπορούν να δώσουν πολύ καλό αποτέλεσμα μόνο με πολύ καλές γνώσεις επεξεργασίας. Και εδώ υπάρχει μόνο ένα λογισμικό που όσο πιο καλά ξέρεις τις τεχνικές του τόσο πιο καλά μπορείς να διορθώσεις τα προβλήματα αλλά και να αναδείξεις με τοπική επεξεργασία τα πιο αμυδρά δεδομένα των λήψεων. Και φυσικά για να μην γίνει παρανόηση και σύγχυση με το Pixinsight μιλάω για το Photoshop !

• Η τέχνη έχει λόγο στην αστροφωτογραφία ή είναι καθαρά τεχνική διαδικασία για σένα;

  Σαφώς και η τέχνη έχει λόγο. Για αυτό εξάλλου θα δεις το ίδιο θέμα πολύ διαφορετικό είτε από επαγγελματίες είτε από ερασιτέχνες με αρκετές διαφορές. Κάθε φωτογράφος βάζει την πινελιά του στις εικόνες του, το θέμα είναι τα όρια που βάζει ο καθένας μας. Αν κάνεις περισσότερο ή λιγότερο π.χ. sharp, saturation, noise reduction είναι θέμα γούστου και έως εκεί είναι θεμιτό. Στο φωτογράφιση βαθέως ουρανού είναι δύσκολο να δεις υπερβολές αλλά στην αστροφωτογραφία τοπίου έχουν δει τα μάτια μας απίστευτα πράγματα. Δημοσιεύονται εντυπωσιακές φωτογραφίες με συνθέσεις επίγειων και ουράνιων αντικείμενων από άλλες περιοχές, ο γαλαξίας μας από το βόρειο ημισφαίριο στο νότιο, Ήλιος και Σελήνη με λάθος μέγεθος, εκλείψεις ηλίου σε περιοχές που η έκλειψη δεν ήταν ορατή κλπ.
  Πολλές φορές σε φωτογραφίες σύνθεσης δεν υπάρχει καν αναφορά στο ότι είναι σύνθεση, ποια τεχνική χρησιμοποιήθηκε, με αποτέλεσμα αν αυτός που την βλέπει δεν είναι γνώστης του αντικειμένου να θεωρεί ότι βλέπει φωτογραφία και όχι κάποιο κολάζ. Άλλο να τονίζεις έστω και υπερβολικά ένα θέμα και άλλο να συνθέτεις άσχετα ουράνια αντικείμενα με επίγεια θέματα και να το παρουσιάζεις ως φωτογραφία. Αυτό κατά την γνώμη μου είναι μια τεχνική που μπορεί να έχει εξαιρετικά αποτελέσματα αλλά θα πρέπει να παρουσιάζεται για αυτό που είναι και όχι ως φωτογραφία.

• Με την όλο και αυξανόμενη φωτορύπανση και με πρότζεκτ όπως το starlink πιστεύεις ότι υπάρχει μέλλον για την αστροφωτογραφία;

  Για το Star link έχει γίνει πολύ ντόρος ίσως δικαιολογημένα ίσως και αδικαιολόγητα. Μάλλον θα πρέπει να περιμένουμε να ολοκληρωθεί το project μιας και οι δορυφόροι δεν θα παραμείνουν σε κοντινή απόσταση στην Γη όπως τους είδαμε σε σειρά πρόσφατα. Γενικά για την φωτορύπανση ίσως τα πράγματα να μην χειροτερέψουν . Το πρόβλημα είναι πια γνωστό σε παγκόσμια κλίμακα και ήδη έχουν ξεκινήσει ενέργειες για την μείωση του. Ευτυχώς το πρόβλημα πέρα από αστρονομικό, είναι ενεργειακό και βιολογικό και βάση αυτών πιθανόν να δούμε να επιτυγχάνονται αλλαγές προς το καλύτερο.

• Σιβηρία, Βόρεια Αμερική, Χιλή, Νησιά Φερόες, Κίνα, Ινδονησία, Αυστραλία. Γυρίζεις τον κόσμο ακολουθώντας το μονοπάτι των ηλιακών εκλείψεων. Μίλησε μας για την εμπειρία αυτή.

  Οι ολικές ηλιακές εκλείψεις είναι το πιο εντυπωσιακό αστρονομικό φαινόμενο που μπορείς να παρατηρήσεις από την Γη. Αν δεν έχεις δει ποτέ είναι δύσκολο να αντιληφθείς την μαγεία της στιγμής η οποία δεν περιγράφεται με λόγια. Προσοχή μιλάω μόνο για ολικές εκλείψεις Ηλίου που δεν έχουν καμία σχέση με τις μερικές, που πολλοί πιθανώς έχουν ήδη παρατηρήσει με κάποιο ηλιακό φίλτρο. Η Ολική έκλειψη Ηλίου είναι ένα εξωπραγματικό φαινόμενο που συμμετέχει όλη η φύση. Το φως μειώνεται σιγά σιγά και γίνεται απόκοσμο, η θερμοκρασία πέφτει απότομα, τα πουλιά χάνουν τον χρόνο και γυρνούν στις φωλιές τους.
  Το κακό ή το καλό παρόλο που δεν είναι σπάνιες – έχουμε σχεδόν κάθε χρόνο μία ολική έκλειψη – η παρατήρηση τους μπορεί να γίνει μόνο σε μια μικρό μονοπάτι σε κάποιο μέρος του πλανήτη. Το καλό είναι ότι αν σου αρέσουν και τα ταξίδια είναι μια ευκαιρία να ταξιδέψεις σε μέρη που δεν θα πήγαινες διαφορετικά. Δεν αποφασίζεις εσύ που θα πας, αποφασίζει για εσένα το μονοπάτι της σκιάς !

• Ενώ ζούμε στην Εποχή του Διαστήματος η πολιτεία έχει σταματήσει το μάθημα της αστρονομίας στα σχολεία από το 2014. Με την Αστρονομική Ένωση Σπάρτης συμμετέχεις σε εκλαϊκευτικές εκδηλώσεις ανάμεσα στις οποίες είναι και η παρατήρηση του ουρανού με μικρούς μαθητές. Βλέπεις ενδιαφέρον εκ μέρους τους;

  Η αστρονομία και το διάστημα πάντα μάγευε μικρούς και μεγάλους. Παρόλο που είναι μια από τις αρχαιότερες επιστήμες με μεγάλη παράδοση στον Ελλαδικό χώρο από την αρχαιότητα στην σύγχρονη Ελληνική παιδεία είναι σχεδόν ανύπαρκτη. Δυστυχώς από την μία βλέπεις παιδιά με τεράστιο ενδιαφέρον να μάθουν για το σύμπαν το σχολείο δεν τους παρέχει ούτε τις ελάχιστες απαραίτητες γνώσεις. Το αποτέλεσμα είναι ενήλικοι και «μορφωμένοι» άνθρωποι να μην γνωρίζουν τι είναι αστέρι, τι πλανήτης και τις γαλαξίας. Η γνώμη μου είναι ότι αν δεν γνωρίζεις την θέση σου στο σύμπαν στο οποίο μέρος του είσαι και εσύ δεν μπορείς να βάλεις τα πράγματα - σε όλους τους τομείς - στις σωστές τους διαστάσεις.

• Η ερασιτεχνική αστρονομία έχει την φήμη ενός πολύ ακριβού χόμπι για λίγους. Ισχύει αυτό;

  Δεν θα το έλεγα γενικά. Ερασιτέχνης Αστρονόμος μπορείς να γίνεις και χωρίς ιδιαίτερο εξοπλισμό. Με ένα ζευγάρι κιάλια, ή ένα μικρό τηλεσκόπιο μπορείς να παρατηρήσεις άπειρα διαμάντια του νυχτερινού ουρανού. Ακόμα και χωρίς εξοπλισμό μόνο η παρατήρηση με τα μάτια ενός σκοτεινού νυχτερινού ουρανού είναι μαγευτική. Τώρα αν μιλάμε για αστροφωτογραφία και ειδικά για βαθέως ουρανού τα πράγματα είναι διαφορετικά. Θα χρειαστεί σίγουρα να ξοδέψεις αρκετά χρήματα για έναν αξιόλογο εξοπλισμό αλλά σίγουρα πολύ λιγότερα από αυτά που θα δαπανούσες πριν 15 χρόνια. Σήμερα επίσης μπορείς να βρεις εύκολα πληροφορίες για το τι πρέπει να αγοράσεις χωρίς να κάνεις λάθος επιλογές, που πολύ από εμάς κάναμε στο παρελθόν. Υπάρχουν ερασιτεχνικοί αστρονομικοί σύλλογοι σε όλη την Ελλάδα και δεκάδες site που μπορείς να βρεις ότι πληροφορία χρειάζεσαι για τα πρώτα σου βήματα. Ειδικά για την αστροφωτογραφία μια μικρή παρέα φίλων αστροφωτογράφων ενώσαμε τις δυνάμεις και δημιουργήσαμε μέσω του forum των ερασιτεχνών αστρονόμων astrovox.gr μια ομάδα Αστροφωτογράφων την Avat (Astrovox Astrophotography Team). Σκοπός της είναι να ενώσουμε τις γνώσεις και τις εμπειρίες μας πάνω σε θέματα εξοπλισμού, λήψεων και επεξεργασίας και να τις καταγράψουμε ώστε να είναι διαθέσιμες προς κάθε επίδοξο αστροφωτογράφο !

  
  

• Με ποιόν τρόπο ο ερασιτέχνης αστροφωτογράφος μπορεί να συμβάλλει στην επιστήμη;

  Η αστρονομία είναι μια επιστήμη που οι χομπίστες ερασιτέχνες έχουν μεγάλη συμβολή. Ερασιτέχνες αστροφωτογράφοι από όλο τον κόσμο έχουν κάνει ανακαλύψεις κομητών, αστεροειδών, υπερκαινοφανών, μεταβλητών αστέρων . Επίσης μεμονωμένα ή σε οργανωμένες ομάδες κάνουν καταγραφές αποκρύψεων, διαβάσεων, μεταβλητών αστέρων, διαττόντων αστέρων δίνοντας τα δεδομένα στην επιστημονική κοινότητα για επεξεργασία.
  

• Καθημερινά οι αστρονόμοι ανακαλύπτουν καινούργια πράγματα για το σύμπαν που ζούμε. Σε ποια μεγάλη απορία σου θα ήθελες να βρεθεί απάντηση;

  Όπως φαίνεται παρόλο που ήδη γνωρίζουμε πολύ περισσότερα από το παρελθόν, το σύμπαν κρύβει πολύ καλά τα μυστικά του και όσο υπάρχουμε ως είδος πάντα θα ανακαλύπτουμε κάτι καινούργιο και ανατρεπτικό για αυτά που νομίζουμε ότι ήδη ξέρουμε. Προσωπικά θα ήθελα όσο ζω να μάθουμε περισσότερα για την σκοτεινή ύλη και την σκοτεινή ενεργεία που αποτελεί σχεδόν το 95% του γνωστού σύμπαντος. Δεν αναφέρω τον εντοπισμό εξωγήινης ζωής ή μια θεωρία ενοποίησης της γενικής σχετικότητας με την κβαντομηχανική σε μια θεωρία των πάντων μιας και παρόλο που είναι ευσεβείς πόθοι μάλλον είμαστε πολύ μακριά ακόμα.

• Ποιους αστροφωτογράφους ή ανθρώπους της επιστήμης θαυμάζεις και σε εμπνέουν;
  Δεν θα ήθελα να αναφερθώ σε ονόματα Ελλήνων Αστροφωτογράφων γιατί πολύ φοβάμαι πως θα αδικήσω κάποιους όπως και δεν μπορώ να είμαι αμερόληπτος μιας και με αρκετούς τους γνωρίζω προσωπικά και είμαστε καλοί φίλοι. Από τον χώρο της επιστήμης είναι δεκάδες αυτοί που θαυμάζω και με έχουν επηρεάσει αλλά μπορώ να ξεχωρίσω τους Γιάννη Σειραδάκη που πρόσφατα χάσαμε, τον Σταμάτη Κριμιζή από τους Έλληνες και τους Carl Sagan, Richard Feynman και Albert Einstein από τον υπόλοιπο κόσμο.

• Πάρνωνας. Τι σημαίνει για σένα αυτό το βουνό;
  Ο Πάρνωνας για εμένα είναι το ιερό βουνό της ερασιτεχνικής αστρονομίας. Είναι το μέρος που παρατήρησα και φωτογράφισα για πρώτη φορά σε σκοτεινό ουρανό. Από το 2007 έως σήμερα τον επισκεπτόμαστε σχεδόν κάθε νέα σελήνη και ποτέ δεν μας έχει απογοητεύσει. Ακόμα και καλό καιρό να μην έχει η καλή παρέα στο καταφύγιο και οι βόλτες στην πανέμορφη φύση του είναι μοναδικές.

• Η πιο ιδιαίτερη στιγμή που θυμάσαι κάτω από τον έναστρο ουρανό;
  Δεν μπορώ να πω ότι υπάρχει μία μόνο στιγμή. Ίσως οι συζητήσεις με ποικίλη θεματολογία με καλούς φίλους κάτω από τον καλοκαιρινό έναστρο ουρανό είναι οι στιγμές που μένουν αξέχαστες.

• Ποιό είναι το επόμενο project που έχεις κατά νου αυτήν την εποχή; Τι θα ήθελες να φωτογραφίσεις;
  Πολλά έχω στο μυαλό μου αλλά ίσως ένα μωσαϊκό του νότιου ουρανού από τον τοξότη έως το ρ του Οφιούχου να είναι αυτό που θα ήθελα για το προσεχές καλοκαίρι.

• Αγαπημένος αστερισμός;
  Δεν είναι ένας μιας και κάθε εποχή έχει τους δικούς της. Το καλοκαίρι ο αστερισμός του Κύκνου και τον χειμώνα επιβλητικός Ωρίωνας !

Ο Αντώνης Φαρμακόπουλος καλλιεργεί περισσότερες φωτογραφίες στην astrofarma του, στο facebook και στο instagram.

Comets are like us. We don’t know where we came from, we don’t know where we going. We melt under the sun, shining our path for a short while through an endless sea of darkness.

Manos Tzavaras

What brought me to astronomy almost seven years ago was a comet, that's why my logo is a comet. Comet Ison in fact. I fascinated from the reports about the Comet of the Century that media speculated that it would outshine the full Moon. I lost my sleep but i found a great hobby. So when i learnt about Neowise a day after perihelion my interest skyrocketed!

The following days i woke every single morning to watch it. Stargazing from city of Athens even in 4:00pm is really hard. I simply didn't make it to see him naked eye. But oh boy, in my 15x70 binoculars was spectacular! The gap between its two tails seem like splitting apart this little guy. The magnitude the early days must have been +1,5 mag i believe but you couldn’t estimate it because of the rising sun. I shot the comet for my observation log almost every day.

After four days in the row waking at 4:00 and then head to work started being difficult. But at the end of that week i was leaving for summer vacations so it was a good time to plan my shot. We would visit Elafonisos and stay at Simos camp with one of the best beaches in Greece. The odds for my shot started to look good. I tried to think about what image i wanted. For hours between the following days i was just day dreaming. I talked to my girl about my project and asked her to help me. She got hooked right away. I wanted a dreamy look in my image and she fit just perfectly. This digital artwork was my inspiration.

Anyway the place was awesome. The sky at the north it wasn’t great but everything else was excellent. Bortle class two i guess. First day i scout the area and found some nice spots that might align well with the comet. Those were the days Neowise made its transition from morning to evening skies. The same night the comet was already too low and the sky still too bright but i grab a shot that help me to figure out where should i place my camera. The next two days 17/07-18/07 we did the shooting. My girlfriend did it marvelous and gave me plenty of shots to process. Below you can watch a small video with her and the comet.

Problems

Lens problem. The lens i used was a Jupiter 21M 200mm f4 made in the Soviet era and is the only lens i have above 85mm. I bought it from a fellow astrophotographer for 50 Euros. Its has some CA but it has coma well under control. The adapter for this lens is supposed to focus at infinity. It didn’t. My best guess is that the clear filter that was used for the mod is too thick. Anyway i had to fix it. The only way to bring down the adapter a few mm was to trim it. Anyway it must have taken one and a half hour to complete it but i wasn’t sure if i had it right. The night before i leave for vacation i checked it on Vega. It was ok but because of the weight of the lens (2 kilos!) image was bouncing all over making focusing really tough. You can understand my frustration in the field when i realized that i had to take two shots for focus stacking! The focus in the foreground was easily done but for the comet i wasn’t exactly sure if i had nailed it. When i saw the pictures in my monitor relief came to me. Some were ok, some a bit soft.

I had several problems before and while shooting. Most of the foreground shots were 2 sec and more at iso 8000. When my model had to perform an off-balance move her shot came out blurry. The sand hill is not a good place to stay still. So we were shooting again and again. In some shots she did it but the bushes around her was blurry as the off shore wind was strong at times. While we were trying to nail it the comet kept its descending so the window to get the comet to the right place was closing..

My first plan was to make an image with landscape orientation, some negative space and the comet. There were two problems but i went for it anyway. The big mountain behind the hill was showing in my frame and i couldn’t get my tripod lower to exclude it. Secondly the comet’s tail was really long so i also shoot the comet in portrait. I couldn’t move from the spot cause i had already made polar alignment. Anyway i think that the portrait orientation of the final images is more powerful. My a7s is modded that means that a red cast appears in all of my images. I have created three different inside the camera custom white balance profiles. When i switched to that purple profile i liked it a lot. This one was very close to what i wanted.

Processing

Well, i am not an expert in Ps but i am not a noob either. Things were really easy. I took the foreground shots that i liked and combined them with the sharpest comet shot i had. I made masks for the foreground as best as could using the offset and brightness-contrast, and then i blend the two exposures with gradient tool. I turned the white balance of the comet towards the blue and a tiny bit the foreground to purple-magenta. I used curves to raise the contrast to the comet and i lower the shadows to the foreground. An orton effect was used on the comet, dust removal, some sharpenin and that was all.

Gear Used

• Manfrotto tripod

• Jupiter 21M 200mm f4, 1975

• Sony a7s modded

• SkyWatcher star adventurer full kit

I have process multiple images. Some of them are below.

View fullsize

View fullsize

View fullsize

View fullsize

The biggest present to me was that all of a sudden i realize i could see it naked eye! I was shooting 30 second exposures to the comet when i saw him. The sky was dark enough making the comet show up like a star with a tail! I almost didn’t believe it! Along with a good shot, a wish came true. So the name of the image is.. make a wish!

Every man's work, whether it be literature, or music or pictures or architecture or anything else, is always a portrait of himself.

Samuel Butler

Freedom of powdered sand

Flip flop your heart

Tan of joy

Breeze of light

Lust of us

Wind of change

A child in time

Back to roots

Η διαδικασία της αφαίρεσης φίλτρων από τον αισθητήρα της φωτογραφικής μηχανής με σκοπό την αύξηση της ευαισθησίας της σε φάσματα φωτός αστρονομικού ενδιαφέροντος είναι κάτι που θα απασχολήσει κάποια στιγμή κάθε σοβαρά εμπλεκόμενο με την αστροφωτογραφία. Για όσους ασχολούνται αποκλειστικά με αυτό το είδος δεν υπάρχει καμία αμφιβολία για την αναγκαιότητα μετατροπής της μηχανής τους αφού τα μειονεκτήματα της διαδικασίας αυτής δεν τους επηρεάζουν. Είναι το ίδιο όμως και για τους υπόλοιπους που ασχολούνται με διάφορα είδη της φωτογραφικής τέχνης;

Πλεονεκτήματα

• Οι αισθητήρες των φωτογραφικών μηχανών διαθέτουν φίλτρα που μπλοκάρουν διάφορα φάσματα του φωτός για να αποτυπώνουν την πραγματικότητα γύρω μας με τον ίδιο τρόπο που την συλλαμβάνει το μάτι μας. Η αφαίρεση των φίλτρων αυτών κάνει δυνατή την καταγραφή του φωτός που εκπέμπουν τα ουράνια αντικείμενα πολύ ευκολότερη αφού αυξάνεται το σήμα που ο αισθητήρας είναι ικανός να λάβει.

• Εφόσον το φώς δεν μπλοκάρεται χρειάζεται λιγότερο χρόνο για την καταγραφή του.

Μειονεκτήματα

• Η αφαίρεση των φίλτρων του αισθητήρα έχει ως αποτέλεσμα την αποτύπωση όλων των εικόνων στο κόκκινο μήκος κύματος που καθιστά αναγκαία την διόρθωση του white balance για κάθε λήψη daylight

• Σε ορισμένες μόντες υπάρχει ανάγκη για uv/ir cut εξωτερικό φίλτρο για γίνει δυνατη η εστίαση με φακούς και τηλεσκόπια διάθλασης

• Ανάλογα την κάμερα σε πλήρη μετατροπής της χάνεται η δυνατότητα της αυτόματης εστίασης

• Ανάγκη για επιπλέον εξωτερικά φίλτρα και αξεσουάρ ανάλογα το φάσμα που θέλουμε να φωτογραφίσουμε.

• Απώλεια εργοστασιακής εγγύησης εφόσον υπάρχει.

• Κόστος μετατροπής.

Γίνεται ιδιαίτερα εύκολο να κατανοήσουμε οτι η μετατροπή της μηχανής, μας δυσκολεύει για λήψεις την ημέρα για μη αστρονομικά αντικείμενα οπότε καλό είναι ο ενδιαφερόμενος να το έχει υπόψη του. Ας δούμε παρακάτω τα είδη μετατροπών που υπάρχουν.

1. Αφαίρεση του LPF-2 φίλτρου (Ha mod) που μπλοκάρει και αντικατάσταση του με φίλτρο ir που επιτρέπει να περνά στον αισθητήρα μας περισσότερο μήκος κύματος του υδρογόνου άλφα (Ha) που εκπέμπουν κάποια από τα πιο εντυπωσιακά ουράνια αντικείμενα. H διατήρηση του autofocus είναι δυνατή. Μη αναγκαία η χρήση εξωτερικού UV/IR cut φίλτρου. Το moire effect εξαφανίζεται. Η πιο κοινή μετατροπή που πραγματοποιούν οι περισσότεροι.

2. Αφαίρεση του LPF-1 και LPF-2 (full mod). Ο αισθητήρας είναι “γυμνός” αλλά μπορεί να καταγράψει κάθε φάσμα του φωτός που μας ενδιαφέρει στην αστροφωτογραφία, όπως το υδρογόνο αλφα Ha, οξυγόνο Oiii, και θείο Sii. Απώλεια autofocus σε ορισμένες περιπτώσεις, ανάγκη χρήσης εξωτερικού φίλτρου UV/IR cut φίλτρου καθώς και φίλτρων στενού φάσματος (narrowband). Η λήψη και η εστίαση στο κάθε φίλτρο γίνεται ξεχωριστά. Η επιλογή αυτή ανοίγει και την πύλη στην υπέρυθρη φωτογραφία. Στις νεότερες mirrorless όπως π.χ η a7riii τα φίλτρα lpf-1 και 2 εμφανίζονται δεμένα (bond filters) σε μια θέση πράγμα που σημαίνει πως σε αυτές τις κάμερες μπορεί να γίνει μόνο full mod.

3. Αφαίρεση LPF-1, LPF-2 και RGB διάταξης (monochrome). Η μετατροπή αυτή είναι ότι πιο κοντινό στις εξειδικευμένες φωτογραφικές μονοχρωματικές μηχανές cmos και ccd. Το κέρδος από αυτήν την διαδικασία είναι οτι καταλήγουμε με ένα πολύ ευαίσθητο αισθητήρα μεγάλου μεγέθους. Το κόστος μετατροπής, το ρίσκο, οι ελάχιστοι εξειδικευμένοι που πραγματοποιούν την μόντα, η πτώση τιμών και η εξέλιξη των μεγεθών κ των χαρακτηριστικών των cmos μονοχρωματικών μηχανών έχουν καταστήσει την επιλογή αυτή αποτρεπτική ακόμη και για φωτογράφους βαθέους διαστήματος και ουσιαστικά πλέον δεν υφίσταται.

Από τις παραπάνω επιλογές μόνο η πρώτη και η δεύτερη εξακολουθούν να πραγματοποιούνται και είναι εύκολο κανείς να καταλάβει γιατί. Η πρώτη γίνεται κυρίως απ όσους χρησιμοποιούν την μηχανή τους για daylight χρήση αλλά θέλουν και ενα πιο εντυπωσιακό αποτέλεσμα στις νυχτερινές τους λήψεις. Η δεύτερη επιλογή συνήθως γίνεται απ όσους ασχολούνται πιο σοβαρά με το deep sky και έχουν αφιερώσει την κάμερα τους μόνο στην καταγραφή των ουράνιων αντικειμένων. Το white balance και στις δύο περιπτώσεις μπορεί να διορθωθεί με τρεις διαφορετικούς τρόπους, είτε με κάποιο πρόγραμμα επεξεργασίας, είτε με custom wb μέσα στην μηχανή με χρήση grey card, είτε τέλος με ειδικό φίλτρο (hot mirror filter) που παρεμβάλλεται στην διάταξη του setup μετά από τον αισθητήρα και επαναφέρει τα σωστά χρώματα στην φωτογραφική μας μηχανή.

Δεν είναι λίγοι οι αστροφωτογράφοι που θα παρακινήσουν τους ενδιαφερόμενους να αγοράσουν μια εξειδικευμένη αστροφωτογραφική μηχανή από το να μοντάρουν την dslr τους. Και με το δίκιο τους. Οι τιμές των dedicated cmos για αστροφωτογραφία συνεχώς πέφτουν ενώ τα χαρακτηριστικά τους (μέγεθος chip, θόρυβος, ψύξη) όλο και βελτιώνονται ειδικά σε σχέση με τις dslr. Πολλές από αυτές κουμπώνουν πλέον και σε φακούς κάνοντας το wide field πολύ πιο αποτελεσματικό αφαίρώντας το επιχείρημα οτι οι φακοί μας μένουν ανεκμετάλλευτοι. Το χαμηλό budget, η συνήθεια χρήσης καθώς και οτι η dslr ήδη “μας βρίσκεται” είναι και ο μόνος λόγος που ακόμη γίνονται μόντες.

Μια μετατροπή στα φίλτρα του αισθητήρα, θα μας δώσει ένα boost στο να καταγράψουμε ευκολότερα κυρίως τα νεφελώματα εκπομπής με το χαρακτηριστικό ροζοκόκκινο χρώμα του υδρογόνου α. Μια stock dslr θα πετύχει το ίδιο σχεδόν αποτέλεσμα στα ίδια ουράνια αντικείμενα αλλά απαιτεί να αυξήσουμε αρκετά το χρόνο λήψης σε συνδιασμό με την επεξεργασία μας. Κατά τα άλλα σε πιο broadband στόχους όπως τα σμήνη, γαλαξίες και πλανητικά νεφελώματα οι stock dslr θα τα καταφέρουν εξίσου καλά με μια dslr που εχει δεχθεί μετατροπή.

Όπως φαίνεται η μετατροπή ή όχι της μηχανής μας θα καθοριστεί από τις ανάγκες μας καθώς και από τα χρήματα που είμαστε σε θέση να διαθέσουμε για το αγαπημένο μας χόμπυ. Η δική μου συμβουλή σε όσους προβληματίζονται είναι να επιχειρήσουν να φωτογραφίσουν τα ουράνια αντικείμενα με την μηχανή που ήδη διαθέτουν, να δουν ποιοί αστρονομικοί στόχοι τους ενδιαφέρουν και σε τι υστερούν οι κάμερες τους π.χ θόρυβο ή ισχυρό uv/ir cut filter και να προσπαθήσουν να εκμεταλλευτούν τις διαθέσιμες τεχνικές λήψης και επεξεργασίας ώστε με ασφάλεια και γνώση να οδηγηθούν είτε στην διατήρηση του υπάρχοντος εξοπλισμού τους, είτε στην μετατροπή της μηχανής τους, είτε στην αγορά ειδικής αστροφωτογραφικής κάμερας. Για μένα δεν έχει κανένα νόημα κάποιος που διαθέτει μια κάμερα με χαμηλό σήμα θορύβου και αγαπά να φωτογραφίζει π.χ ανοιχτά σμήνη να προβεί σε μετατροπή ή αγορά νέας κάμερας. Άκόμη και αν κάποιος προτιμά να φωτογραφίζει τα νεφελώματα στην αστροφωτογραφία τοπίου η επένδυση σε έναν tracker μπορεί να φανεί πιο συμφέρουσα λύση από την μετατροπή και τα προβλήματα που εκείνη φέρνει. Με λίγα λόγια αν κάποιος ασχολείται περιστασιακά με την αστροφωτογράφιση καλύτερα θα είναι να μην προχωρήσει σε κάποια μόντα. Αντιθέτως αν κάποιος πιστεύει οτι θα ασχοληθεί σίγουρα με wide field ή deep sky θα ήταν προτιμότερο είτε να προχωρήσει στην μετατροπή είτε να αγοράσει εξειδικευμένη κάμερα. Όλα λοιπόν καθορίζονται από το τι ακριβώς θέλουμε να πετύχουμε και τον βαθμό ενασχόλησης μας με το αντικείμενο.

Το κόστος τόσο στο εξωτερικό όσο και στην Ελλάδα είναι στα 250-400 ανάλογα την μετατροπή που θα προχωρήσουμε και θα πρέπει να υπολογίσουμε και το κόστος αντικατάστασης του φίλτρου μας (clear,baader, lifepixel,astrodon). Παρακάτω θα βρείτε μια λίστα εταιριών και επαγγελματιών που αναλαμβάνουν μετατροπές σε dslr/mirrorless σε Ελλάδα, Ευρώπη και Αμερική. Για όσους ενδιαφέρονται πολλοί από αυτούς πουλάνε καινούργιες ήδη μονταρισμένες κάμερες.

• inlens.gr

• lifepixel

• spencerscamera.com

• dslrastromod

• centralds

• kolarivision

• jtwastronomy

• teleskop-express

I have a room all to myself; it is nature.

-Thoreau Henry David

The last few months are going to be tough on my photography.

As a part-time photographer, i have a few hours to spend and practice what i love. Lack of money doesn’t help either. I will work hard for the next few months so travel is out of my frame. Anyway, none of the above can stand as an excuse to stop being creative. So i have three new projects to keep me dreaming. I have almost gathered my new wide-field astrophotography rig and now its time to test it from my backyard. The steep learning curve of new programs is upon me. I plan to shoot every available night, with and without a moon. A 12nm Ha narrowband filter will help with the light pollution and i will try to collect as much signal as possible. So my first project is to be able to make everything work together. My az-eq5 will be connected to the pc to be able to control it with eq mod and Stellarium. Also, i need to learn how to polar align using pole master. My ultimate goal is to be able to guide my telescope or lens. For that purpose, i have a dedicated 50mm Orion finder with an asi120mm. Interesting and difficult stuff. Till now i was able to get away unguided but its time to get better at this because my 630mm refractor demands it.

Missing already the open views i processed last year's photo taken at Mainalo.

— Twenty-One Pilots, "Truce"

During my short vacations, i didn’t do much photography. I chose to sleep, swim and share time with my loved ones. There was an exception to that. I woke up as the soft blue horizon threatened to eliminate the stars in the morning sky. I made some coffee and drove towards the sea. At the beach, everything was quiet and still, like the rocks and sand. Half an hour later our parent star came up into a veil of orange haze. It’s funny and weird that many people don’t know or realize that the stars are just distant suns. Anyway, as I lay on the grainy carpet of sand a thought came to me -the only cloud that took place during that day- about the relationship between astronomers and photographers. Huge pieces of glass scan the blackness of the heavens, searching through time and space for tiny fragments of faraway signals, doomed stars, dazzling photons of distant galaxies, and vast oceans of violent hydrogen explosions. But we all know that examining the wonders of heaven is just a very informative glimpse of the past, right? Astronomers explore and collect what the universe still remembers. Photographers on the other hand also relate to memory. They create it. Memories of places, people, events, and feelings. The difference is that photographers instead of math, worship only one God with many forms. Light. Born from our sun or a billion dying suns it doesn’t matter. We follow the light. We travel for it. We are waiting for it. We think about it. We illustrate it. We create with it. We worship it. This is frankly, an order of illuminated weirdos trying to catch the awe of the light. A solar-based cult wrapped around a DSLR. We are true pagans.

I think the great thing about landscape astrophotography is all the stuff you get into before you start shooting. Even the small things like preparing a meal or making some coffee, building your tent, or just relaxing, feel so crisp and fills you with great satisfaction. While hiking or wandering in the woods, trying to find some interesting compositions, you get to become lighter as your thoughts are left behind along with your traces. Your mind is so quiet. You are free. Then miracles unfold before your eyes:

The whispering forest, the passing clouds, the restless sea, the vast silence of the open views, the cold dance of the blinking stars and the constantly changing light that rules them all.

As the sweet tiredness conquers all, you have seen so many beautiful wonders that your mind sinks into a different state of self awareness. Your inner landscape is changing.

The deep breaths, the constant movement, the quietness of the mind, the vigilance of the senses, the weird feeling that you are Home. You are on Zen mode.

Doesn’t matter if you got the shot, you are out there, exposed to the unknown, with every single moment turned into a unique experience and adventure. The shot you dreamed of finally will come to find you. But it’s gonna take a while. You have to make all the mistakes and do them all over again. Every single photo that I create has mistakes and is full of flaws in my character. But I keep learning. The real challenge is not to beat the physical limits of your equipment but to let go of yourself and get out of your comfort zone. IMO, a good milky way photo isn’t about pinpoint stars and noise-free raw, but to find a way to catch the fleeting feel of awe that fills up your heart under the wilderness of our Cosmos. To be able to do that you have to be comfortable with the night. No one can teach you that. I believe it has to grow up on you.

You can learn from others, but in the end you have to teach yourself.

We are all bitching about light pollution, but the truth is that we fear of the dark. Our cameras have small dynamic range but the real problem is the lack of patience in order to shoot multiple exposures. Our lens has coma and CA but the truth is, we are too bored to try fixing it in post process. We are complaining about those who create “digital art milky ways” but our process is the same from the age of photoshop 1.3 without inspiration, we are doomed to copy each other. We always searching for the best camera and lens combo to shoot the stars, but the reality is that we can not hike 50ft from our car to search for a decent view.

And finally, all comes down to this “My milky way is better than yours” & how many likes we were able to score. This is the Ego mode. I get it. We live in the fast and furious social middle age. We can be instafamous, instalovers, insta products of our copy-paste productivity. We are all trapped in that state. I believe if only we could overcome this behavior, then our way of experiencing our own experiences would instantly level up.

Those are the real problems we have to overcome. Astrophotography will excite us, it will piss us off, and it will make us feel exhausted just for a single image that few will notice. We have to “man up” or go home.

Sharing the joy of the night sky with friends often won’t be doable. Finding your way into the darkness, being familiar with the sounds of the living forest, taking care of yourself in difficult conditions, stopping shooting, and being able to relax and enjoy the whole experience, it’s all part of the great things astrophotography has to offer.

In the Cratylus, Socrates makes a false etymological consumption about the origin of the word “Άνθρωπος” (in English means Man), he claims that άνθρωπος=άνω+θρώσκω which means the one who’s head is up. Even if this is wrong, I really believe that his thought is dead on target. We look at the stars and our feet are on the earth. A Conscious Man is a real connection between those two. Trying to catch that bond on camera obscura, could be called Landscape Astrophotography.

σημαίνει τοῦτο τὸ ὄνομα ὁ «ἄνθρωπος» ὅτι τὰ μὲν ἄλλα θηρία ὧν ὁρᾷ οὐδὲν ἐπισκοπεῖ οὐδὲ ἀναλογίζεται οὐδὲ ἀναθρεῖ, ὁ δὲ ἄνθρωπος ἅμα ἑώρακεν—τοῦτο δ’ ἐστὶ τὸ «ὄπωπε» —καὶ ἀναθρεῖ καὶ λογίζεται τοῦτο ὃ ὄπωπεν. ἐντεῦθεν δὴ μόνον τῶν θηρίων ὀρθῶς ὁ ἄνθρωπος «ἄνθρωπος» ὠνομάσθη, ἀναθρῶν ἃ ὄπωπε.

Cratylus, Plato

Λίγο οι ελάχιστες ώρες που διαθέτουμε, λίγο ο φόβος της νύχτας και οι απρόβλεπτες καιρικές συνθήκες δημιουργούν συχνά το κατάλληλο κοκτέιλ αποτυχίας στις αστροεξορμήσεις μας. Ο καλύτερος τρόπος για να αποφευχθεί το παραπάνω είναι να σχεδιάσουμε προσεκτικά τις κινήσεις μας ακολουθώντας κάποια βασικά βήματα.

Διάρκεια

Ο εξοπλισμός που θα χρειαστούμε ποικίλει και είναι ανάλογος της διάρκειας της εξόρμησης καθώς λίγες ώρες διαφέρουν από ένα διήμερο έκθεσης στα στοιχεία της φύσης, όπου αναγκαστικά επιβάλλεται η πρόληψη κάλυψης μεγαλύτερων αναγκών.

Τοποθεσία

Η τοποθεσία είναι πιθανότατα αυτή που θα καθορίσει το είδος της αστροεξόρμησης μας (απλή παρατήρηση, αστροφωτογραφία τοπίου ή widefield,timelapse). Είναι κρίμα να βρεθείς σε πολύ σκοτεινό ουρανό και να μην μπεις στον κόπο να φωτογραφίσεις κάποια εκτενή ουράνια αντικείμενα που είναι πολύ δύσκολο να τα καταγράψεις μέσα από την φωτορύπανση της πόλης.

Όποια και να ναι η τοποθεσία που θα επιλέξουμε θα κάνουμε χάρη στον εαυτό μας αν μπορέσουμε να την επισκεφθούμε την μέρα. Το λεγόμενο prescouting θα μας επιτρέψει να μελετήσουμε το μέρος που θα φωτογραφίσουμε αποφεύγοντας κινδύνους που την νύχτα θα είναι σχεδόν αδύνατο να εντοπίσουμε. Επιπλέον η επίσκεψη την μέρα μπορεί να μας διαφωτίσει και για ενδιαφέροντα επίγεια στοιχεία που μπορούμε να ενσωματώσουμε στο κάδρο μας όπως λουλούδια, κορμούς δέντρων, ιδιαίτερες δομές βράχων ώστε να δημιουργήσουμε ένα ενδιαφέρον foreqround. Η διαδικασία που ακολουθώ είναι προσαρμοσμένη στις ανάγκες και στις δυνατότητες μου και δεν αποτελεί τον σωστό τρόπο ή τον μόνο τρόπο αλλά μπορεί να διαφωτίσει εν μέρη κάποιον αρχάριο για το πως μπορεί να κινηθεί.

Το πρώτο πράγμα που κάνω όταν επιλέξω ένα τόπο που θέλω να φωτογραφίσω και δεν τον εχω επισκεφθεί ποτέ, είναι να ανοίξω το google earth και να μελετήσω την διαμόρφωση του εδάφους για να έχω μια πρώτη αίσθηση του τόπου. Μετά κοιτάζω ενδελεχώς φωτογραφίες που έχουν τραβηχτεί στην περιοχή για μια καλύτερη απεικόνιση αλλά και για ενδιαφέροντα σημεία και γιατί όχι, για έμπνευση. Ύστερα κοιτάζω το stellarium ή το skysafari για να καταλάβω αν και πότε ευθυγραμμίζεται το ουράνιο αντικείμενο που με ενδιαφέρει με τον προσανατολισμό της περιοχής . Τα αστρονομικά αυτά προγράμματα έχουν την δυνατότητα να απεικονίσουν την θέση των ουράνιων αντικειμένων αλλαζοντας την ημερομηνία δινοντας μας την ευκαιρία να δούμε πως θα είναι ο ουρανός κάποια άλλη εποχή στο προσεχές μέλλον. Αν η εποχή δεν βολεύει σημειώνω το μέρος να το επισκεφθώ αργότερα μέσα στο χρόνο και ψάχνω για διαφορετικό. Το επόμενο βήμα είναι να κοιτάξω την πρόσβαση που έχει το σημείο που με ενδιαφέρει και να ερευνήσω για τυχόν μονοπάτια που μπορεί να υπάρχουν στην περιοχή. Ωραίες εφαρμογές που μου έχουν φανεί χρήσιμες για offline χάρτες, καταγραφή trail κτλ. είναι η OruxMaps και η Toponavigator. Χάρτες και διαδρομές μπορείτε να κατεβάσετε και από το alltrails, hellaspath. Όλα χρειάζονται μια μικρή εξοικείωση αλλά είναι πολύ χρήσιμα και μπορεί να φανούν… σωτήρια. Με την πρώτη ευκαιρία που έχω επισκέπτομαι την περιοχή που με ενδιαφέρει κρατώντας σημειώσεις και φωτογραφίζοντας με το κινητό όλα τα σημεία που έδειξα ενδιαφέρον και κοιτάζω αν η περιοχή μπορεί να προσεγγιστεί την νύχτα και τι προβλήματα μπορεί να αντιμετωπίσω. Αν υπάρξει διαμονή στο μέρος της εξόρμησης αναζητώ σημεία που είναι σχετικά προστατευμένα και θα μπορούσα να στήσω σκηνή. Όλη η έρευνα διαδικτυακή και επιτόπια που πραγματοποιώ αποθηκεύεται σε φακέλους ανά περιοχή ώστε να μην χρειάζεται να την επαναλάβω και να είναι εύκολα προσβάσιμη.

Εξοπλισμός

Εκτός από τον φωτογραφικό εξοπλισμό μας, πρόσθετος εξοπλισμός συνήθως είναι απαραίτητος ανάλογα με το είδος της αστροεξόρμησης και την διάρκεια της. Ο κατάλογος δεν είναι πλήρης αλλά είναι ενδεικτικός και αποτελείται κυρίως από κλασσικό πεζοπορικό εξοπλισμό.

• Ρουχισμός

  Οι νύχτες σε μεγάλα υψόμετρα ακόμα και το καλοκαίρι, μπορούν να φθάσουν σε αρκετά χαμηλές θερμοκρασίες οπότε ο ρουχισμός μας θα πρέπει να είναι κατάλληλος και να μπορεί να προσαρμοστεί εύκολα στις καιρικές αλλαγές. Φροντίζουμε το ντύσιμό μας να είναι σε στυλ κρεμμύδι, δηλαδή να μπορούμε να βάζουμε ή να βγάζουμε ρούχα ανάλογα την δραστηριότητα και την θερμοκρασία του περιβάλλοντος. Τα βαμβακερά πρέπει να αποφεύγονται και προτιμάμε τα ειδικά συνθετικά ρούχα που χρησιμοποιούνται στην ορειβασία. Ισοθερμικά, fleece, αντιανεμικό και αδιάβροχο jacket πρέπει να υπάρχει πάντα μαζί μας καθώς μας κρατάνε ζεστούς και στεγνούς. Ένα πρόβλημα που έχω εντοπίσει είναι οτι τα πολύ κολλητά αθλητικά ισοθερμικά που κυκλοφορούν, λειτουργούν πάρα πολύ καλά όσο κινούμαστε αλλά όταν είμαστε ακίνητοι σε θερμοκρασίες κάτω του μηδενός δεν καταφέρνουν να μας κρατήσουν ζεστούς. Προτιμάω λοιπόν ένα στρώμα απο πιο χαλαρά ισοθερμικά τύπου long john κατά την διάρκεια της φωτογράφισης που μένω ακίνητος. Τα περισσότερα παντελόνια ορειβασίας ανάλογα την εποχή λειτουργούν πολύ καλά και μας προσφέρουν μεγάλη ευχέρεια κινήσεων και αντοχή στον χρόνο οπότε η επένδυση σε ένα καλό παντελόνι είναι ενδεδειγμένη. Γάντια, σκούφος, λαιμός, ζεστές κάλτσες και γκέτες είναι επίσης απαραίτητα τον χειμώνα. Οι γκέτες μπορούν να χρησιμοποιηθούν και το καλοκαίρι για προστασία από το τσίμπημα φιδιών. Τέλος τα υποδήματα μας θα πρέπει να είναι ανάλογα του φορτίου που κουβαλάμε. Τα απλά αθλητικά παπούτσια θα καταπονήσουν τα πόδια μας και θα θέσουν τους αστραγάλους μας σε κίνδυνο. Τα μποτάκια ορειβασίας προτιμώνται ειδικά αν κουβαλούμε μεγάλα βάρη αλλά η τάση για ημερήσιες εξορμήσεις με μικρά φορτία είναι τα παπούτσια ορειβασίας που έρχονται ελαφρύτερα και μπορούν να ανταποκριθούν εξίσου καλά σε απαιτητικό έδαφος.

• Σακίδιο

  Κανένα εξειδικευμένο φωτογραφικό σακίδιο δεν με έχει ικανοποιήσει καθώς τα περισσότερα δεν έχουν καθόλου διαθέσιμους χώρους για ρουχισμό, νερό και μικρά γεύματα. Για πολύ μικρές εξορμήσεις προτιμώ στρατιωτικού τύπου backpack που οι χώροι είναι γενικά ενιαίοι και την προστασία του φωτογραφικού εξοπλισμού μπορούν να την αναλάβουν ανεξάρτητες θήκες που βρίσκει κανείς εύκολα σε όλα τα φωτογραφικά καταστήματα και το ebay. Για ολονύχτιες ή πολυήμερες εξορμήσεις και μεγάλες πεζοπορίες, θα ήταν καλό να επενδύσει κανείς σε ορειβατικά σακίδια που αν και ακριβά θα καταλάβετε την μεγάλη διαφορά εκτός από την τσέπη και στην …μέση σας.

• Τροφή/Νερό

  Για μικρές εξορμήσεις προτιμήστε φρούτα, ξηρούς καρπούς, μπάρες, σταφίδες, σοκολάτα, καφέ ή τσάι. Αν η εξορμηση σας κρατήσει όλη νύχτα ή παραπάνω εξασφαλίστε αφυδατωμένες τροφές ή σε μορφή κονσέρβας αν και το βάρος αυξάνει. Προσωπικά διαλέγω πάντα μαζί μου να έχω μικρές μερέδες νουτλς που μουλιάζουν σε βραστό νερό σε πεντε λεπτά και δίνουν αρκετή ενέργεια. Αν η περιοχή που επισκέπτεστε δεν διαθέτει πηγές πρέπει να εξασφαλίσετε τουλαχιστον 2 λιτρα νερό ανα ημέρα και πολυ παραπάνω αν είναι καλοκαίρι ή γράψετε πολλά χιλιόμετρα οπότε υπολογίστε σωστά.

• Κιτ πρώτων βοηθειών

  Ένα μικρό κιτ πρώτων βοηθειών δεν πρέπει ποτέ να λείπει από το σακίδιο μας. Πιάνει ελάχιστο χώρο και οι υπηρεσίες του θα φανούν πολύτιμες σε περίπτωση μικροτραυματισμού.

• Gps/κινητό/χάρτης

  Δεν φεύγουμε από το σπίτι μας αν δεν κουβαλάμε μαζί μας τουλάχιστον πλήρως φορτισμένο κινητό και powerbank καθώς μπορούμε να έχουμε στίγμα και χάρτη σε μια συσκευή και την δυνατότητα να ειδοποιήσουμε σε περίπτωση που κάτι πάει στραβά.

• Φακός

  Φακός κεφαλής ή χειρός κατα προτίμηση αδιάβροχος.

• Ενέργεια

  Κανείς δεν θέλει να ξεμείνει από μπαταριές σε απομακρυσμένο μέρος. Φροντιζουμε να έχουμε αρκετές καθώς και spare. Μια καλή λύση είναι ένα powerbank που μπορεί να τροφοδοτήσει όλες τις συσκεύες μας.

• Πρόσθετα/προαιρετικά

  Αν πεζοπορείς αρκετά τα γόνατα σου θα σε ευχαριστούν αν αγοράσεις ενα ζευγάρι ορειβατικά μπατόν. Είναι φθηνά και προσφέρουν πολύτιμη βοήθεια. Γυαλιά ηλίου, αντιηλιακό και αντικουνουπικό είναι επίσης χρήσιμα. Διαμονή στο σημείο της αστροεξόρμησης σημαίνει σκηνή, υπόστρωμα, υπνόσακος, φροντίστε να έχετε ελαφριά υλικά και η σκηνή να είναι 3/4 εποχών.

  Συντροφιά

• Είναι ωραία η μοναξιά στο βουνό αλλά ακόμα πιο ωραία η παρέα. Λύνει και πολλά προβλήματα, όπως το κουβάλημα όλων αυτών των πραγμάτων. Το να βρείς κάποιον να μοιραστείς το πάθος σου και να σε συντροφευσει στην νυχτερινή περιπέτεια πιθανότατα να είναι και το πιο δύσκολο πράγμα στο χόμπυ μας αλλά σου δίνει θάρρος να βρεθείς σε μέρη που αλλιώς δύσκολα θα αποφάσιζες να επισκεφθείς μόνος. Αν ανέβουμε σε τεχνικά δύσκολο βουνό καλό είναι να διατηρήσουμε τον κανόνα των τριών ατόμων.

Καιρός

Οι καιρικές συνθήκες αλλάζουν γρήγορα σε μικροκλίματα όπως τα βουνά. Μπορεί η πρόγνωση να είναι γενικά καλή αλλά το μέρος της αστροεξόρμησης να είναι συννεφιασμένο ή ο ουρανός να είναι καθαρός αλλά η υγρασία να είναι πολύ υψηλή. Ένα καλό app για android/ios που μου έχει φανεί χρήσιμο είναι το Clear Outside, το οποίο δίνει χρήσιμα στοιχεία για το μέρος που μας ενδιαφέρει και τις περισσότερες φορές πέφτει μέσα. Αν π.χ δούμε στο app οτι υπάρχουν υψηλά σύννεφα, όσα προβλήματα δημιουργούν σε αστροφωτογράφιση βαθέως διαστήματος τόσο εντυπωσιακά και χρήσιμα μπορούν να γίνουν στην αστροφωτογραφία τοπίου όπου δημιουργούν διάχυση στα άστρα οπότε έχουμε κάθε λόγο να προχωρήσουμε στην εξόρμηση μας.

Προβλήματα-κίνδυνοι

• Συμβουλευόμαστε τα δελτία καιρού και δεν εξορμούμε αν ο καιρός είναι ασταθής.

• Αποφεύγουμε τις περιοχές με στάνες και γενικά τα κοπάδια, αφού τα τσοπανόσκυλα είναι το πιο επικίνδυνο ζώο των ελληνικών βουνών.

• Δεν ανάβουμε φωτιές ειδικά την καλοκαιρινή περίοδο.

• Δεν καταστρέφουμε την χλωρίδα του τόπου που επισκεπτόμαστε.

• Δεν αφήνουμε σκουπίδια πίσω μας.

• Μαθαίνουμε τις κυνηγετικές περιόδους και τους τόπους που δραστηριοποιούνται οι κυνηγοί. Αν είστε σε εθνικό δρυμό δεν έχετε κανένα πρόβλημα.

• Ειδοποιούμε πάντα κάποιον οτι εξορμούμε ακόμα και αν η εξόρμηση είναι σύντομη είτε κοντά σε κατοικημένη περιοχή.

• Αν το μέρος έχει πολλές παγίδες ή είναι δύσκολη η προσέγγιση του πηγαίνουμε πριν την δύση του ήλιου και φέυγουμε με το πρώτο φώς. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να κινδυνεύσουμε ή να το παίξουμε κομάντα.

Η αστροεξόρμηση είναι μια ευκαιρία για περιπέτεια στην φύση και ουσιαστικά είναι αυτή ακριβώς η εμπειρία που μαζί με τον ονειρικό νυχτερινό ουρανό, αιχμαλωτίζουν την φαντασία και μας ωθούν στην ανακάλυψη και στην καλλιέργεια δυνατοτήτων που ο σύγχρονος τρόπος ζωής μας έχει αφαιρέσει. Η αστροφωτογραφία προκύπτει ως μέρος αυτής της διαδικασίας και όχι ως αυτοσκοπός. Όπως σε κάθε τομέα της φωτογραφίας, οι καλές λήψεις δεν προκύπτουν από τον εξοπλισμό μας αλλά από την διάθεση για μάθηση και πειραματισμό έξω από την ζώνη ασφαλείας μας. Αφήνουμε λοιπόν τις αγχωμένες εξορμήσεις δίπλα από το αυτοκίνητο στην άκρη του δρόμου και μπαίνουμε στην περιπέτεια!

Δεν ξέρω πως νιώθει ο καθένας την υπαρξή του, ούτε το συνειδησιακό μάτριξ μέσα στο οποίο κινείται αλλά όλοι κουβαλάμε διακόσια οχτώ κόκαλα, εξακόσιους μύς, περίπου πέντε λίτρα αίματος και εκατό εκατομμύρια νευρώνες στην μαύρη τρύπα που έχουμε για εγκέφαλο (αν και για το τελευταίο δεν είμαι σίγουρος οτί συμβαίνει σε όλους) που ισχυρίζονται με μια φωνή, πως συντονίζονται αβίαστα, μόνο όταν κάνουμε αυτό που θέλουμε. Εγώ ήθελα βουνό.

Αν η Αρκαδία έχει καρδιά, αυτή δεν είναι άλλη από το Μαίναλο. Όρος θεών και ανθρώπων το Μαίναλο κυριολεκτικά σημαίνει την ιερή μανία της φύσης, πράγμα που διαπίστωσα από πρώτο χέρι στην τελευταία ανάβαση μου στην Οστρακίνα (1981 m). Ο ανοιξιάτικος καιρός έκανε την διαδρομή ξέγνοιαστη και το φιλικό πρόσωπο του Άγγελου που διατηρεί το καταφύγιο σε άριστη κατάσταση με καλοδέχτηκε ακόμη μια φορά. Το χιονοδρομικό ήταν ανοιχτό σημάδι πως το χιόνι ήταν ακόμη αρκετό, γεγονός που θα έκανε την ανάβαση μου δυσκολότερη.

Ξεκίνησα όταν είδα τον ήλιο να γλυστρά πάνω από την κορυφή Τζελάτη και υπολόγισα να είμαι στο ψηλότερο σημείο της αρκαδικής γης λίγο πριν το ηλιοβασίλεμα. Αλλά υπολόγισα χωρίς τον ξενοδόχο. Η έλλειψη χιονοπέδιλων έκανε την ανάβαση βασανιστική, με τα πόδια μου να βυθίζονται διαρκώς μέχρι το γόνατο στο χιόνι και γρήγορα ο σάκος, μου φάνηκε βαρύς και ασήκωτος. Το μονοπάτι και η σήμανση του είχαν εξαφανιστεί λόγο του χιονιού εκτός από κάποια σημάδια σε δέντρα που κάπου κάπου έκαναν την εμφανισή τους. Για να αποφύγω την κατακόρυφη ανάβαση άρχισα να κόβω το βουνό στο πλάι που όμως για κακή μου τύχη με έφερε σε σημεία που το χιόνι ήταν τόσο βαθύ που βρέθηκα να μπουσουλάω. Αποφάσισα να γυρίσω προς τα πίσω εκεί που υπολόγιζα πως ήταν το μονοπάτι. Περίπου 300 μέτρα πιο πάνω και αμέτρητες βαριές ανάσες κατάφερα να φτάσω στο πλάτωμα πριν τον αυχένα που οδηγούσε στην κορυφή. Ο ήλιος κρυμμένος πια πίσω απο τα βούνα πρέπει να είχε αρχίσει να δύει. Για καλή μου τύχη τα πράγματα ήταν λίγο πιο εύκολα από το σημείο αυτό καθώς το χιόνι όσο ψηλότερα ανέβαινα τόσο πιο λίγο ήταν και κατάφερα να βρώ κάποιο ρυθμό μέχρι την κορυφή.

Στο διάσελο ο αέρας ήταν τρομακτικός και έμοιαζε να δυναμώνει όσο πλησίαζα στην κορυφή. Το φως χανόταν και έπρεπε να βρω ένα σημείο που να φυσάει λιγότερο. Έστησα το τρίποδο και από κάτω του κρέμασα τον σάκο ορειβασίας για καλύτερο κράτημα. Στην πρώτη εικόνα που πήρα όλα βγήκαν κουνημένα, σημάδι πως θα έπρεπε να αυξήσω την ταχύτητα κλείστρου και να κρατήσω το τρίποδο και με τα δύο χέρια. Αφού τράβηξα το κάδρο που με ενδιέφερε και ένα πανόραμα, μάζεψα τα πάντα και μετακινήθηκα σε κοντινούς βράχους όπου βρήκα καταφύγιο από τον αέρα. Λίγο τσάι και σοκολάτα με θέα τον κάμπο και τα βουνά της Ζείριας σκεφτόμουν πόσο λιγότερες φωτογραφίες τραβάω σε σχέση με πριν δυο μόλις χρόνια, όταν έβγαινα έξω και γέμιζα μια κάρτα. Τώρα η οθόνη της φωτογραφικής μηχανής έγραφε 14 λήψεις με τις 11 να ανήκουν στο πανόραμα. Ένα βαθύ μπλε χρώμα και η ησυχία που το συνοδευει τύλιξε τα πάντα και μέχρι να βρω τον φακό μου, η ημισέληνος φάνηκε στα δυτικά . Κατηφόρισα για το καταφύγιο. Γεύμα, λίγη ξεκούραση και ξανά έξω για να φωτογραφίσω τον δυτικό ουρανό μέχρι την ώρα που το κέντρο του γαλαξία έκανε την εμφάνιση του σηματοδοτώντας κατα πολλούς την νέα γαλαξιακή σεζόν. Όταν η οθόνη της μηχανής έγινε μπλε γύρω στις έξι το πρωί, μάζεψα τα πάντα, έριξα ένα μεγάλο κορμό στο τζάκι του καταφυγίου και ξάπλωσα αποκαμωμένος. Στο νου μου ήρθε η θέα προς τα βουνά της Ζήρειας. Tίποτα απ όσα παρατήρησα την νυχτα δεν κατάφεραν να αποκτήσουν μεγαλύτερη σημασία από εκείνη την θέα. Καμιά φορά αγαπάμε εικόνες που δεν έχουν είναι κάτι ιδιαίτερο αλλά που απλά τραβήχτηκαν με δυσκολία. Αν αξίζει; Ναι βρε, αφού μιλάμε για Αγάπη..

Ο βαθμός πολυπλοκότητας λήψης και επεξεργασίας για την παρουσίαση μιας και μόνο αστροφωτογραφίας δείχνει γιατί η τελευταία δίκαια θεωρείται ως από τους δυσκολότερους τομείς της φωτογραφίας. Δεν είναι λάθος να πούμε πως τα τρία τέταρτα της επεξεργασίας που δέχονται οι αστροφωτογραφίες είναι για να ξεπεραστούν οι περιορισμοί του εξοπλισμού μας. Μέρος αυτης της επεξεργασίας είναι τα Calibration frames που πρακτικά είναι όλες λήψεις που γίνονται μετά το πέρας των κανονικών λήψεων (lights) με σκοπό την διόρθωση του θορύβου που παράγεται είτε από τα ηλεκτρικά μέρη της μηχανής είτε από τον θερμικό θόρυβο του σένσορα, τον θόρυβο από την φωτορύπανση καθώς και για να αφαιρεθούν οπτικά προβλήματα στο σύστημα μας όπως η βινιέτα και η σκόνη. Η αποτελεσματικότητα τους είναι τόσο μεγάλη που δεν θα πρέπει να παραλείπονται από κανέναν αρχάριο αστροφωτογράφο. Ας τα δούμε αναλυτικά.

1. Darks

1. Μια έκθεση που γίνεται σε απόλυτο σκοτάδι και έχει την ίδια διάρκεια, iso, τιμή κλείστρου και θερμοκρασία με τα light frames μας ονομάζεται Dark. Mέσα σε αυτήν καταγράφεται το σήμα πόλωσης (Bias) καθώς και ένα μικρό ρεύμα που παράγεται από τυχαία ηλεκτρόνια μέσα στο κύκλωμα της μηχανής μας και ενεργοποιεί τα pixels του αισθητήρα μας ακόμη και όταν αυτά δεν συλλέγουν φως. Μέσα σε αυτά τα σήματα περιέχονται μοτίβα θορύβου όπως τα hot & cold pixels που πρέπει να τα απομακρύνουμε από τις φωτογραφίες μας. Ο θόρυβος αυτός είναι άμεσα εξαρτώμενος και ανάλογος του χρόνου έκθεσης και της θερμοκρασίας της κάμερας. Τα darks χρησιμοποιούνται ακόμη και για την αφαίρεση του amp glow, ένα πρόβλημα που είναι κοινό σε πιο σύγχρονους αισθητήρες τύπου cmos και σε κάποιες ccd και πρόκειται για ανόμοια κατανομή της θερμότητας στον αισθητήρα που παράγετε από κάποιο ηλεκτρονικό υποσύστημα της μηχανής όπως π.χ μια motherboard.
   
   Τρόποι λήψης darks
   
   Τοποθετούμε το καπάκι του φακού ή το σκίαστρο του τηλεσκοπίου μας και κάνουμε πολλαπλές λήψεις με τις ίδιες ακριβώς ρυθμίσεις και στην ίδια θερμοκρασία που τραβήξαμε τα lights μας. Γενικός κανόνας είναι όσες περισσότερες λήψεις τόσο καλύτερα αλλά οι περισσότεροι συμφωνούν ότι 10-50 λήψεις δουλεύουν ικανοποιητικά ανάλογα πάντα του εξοπλισμού που διαθέτουμε. Η όλη δυσκολία των darks έγκειται στο να τα ταυτίσουμε με την θερμοκρασία που είχε ο αισθητήρας κατά την διάρκεια λήψης των lights. Στις ψυχόμενες ccd δεν υπάρχει κανένα ιδιαίτερο πρόβλημα καθώς εύκολα ρυθμίζεται η θερμοκρασία και οι λήψεις δεν χρειάζεται να γίνουν καν την ίδια μέρα. Αντιθέτως τα πράγματα είναι πιο πολύπλοκα στις dslr και στις mirorless και υπάρχουν δύο προσεγγίσεις στο θέμα.
   
   Στις dslr υπάρχει μια αυτοματοποιημένη διαδικασία που την βρίσκουμε στο μενού ως long exposure noise reduction. Η εφαρμογή λειτουργεί ικανοποιητικά και απομακρύνει πολλά από τα hot pixels αφού το κάθε dark τραβιέται απευθείας μετά από κάθε light οπότε η θερμοκρασία παραμένει ίδια αλλά με τίμημα τον πολύτιμο χρόνο από την συλλογή φωτονίων, γι αυτό τον λόγο οι περισσότεροι αστροφωτογράφοι προτιμούν την λήψη τους μετά το πέρας των lights. Γιατί όμως μετά και όχι πριν την λήψη των lights? Η απάντηση βρίσκεται κατά πολλούς στο γεγονός ότι η θερμοκρασία του αισθητήρα δεν είναι ίδια κατά την διάρκεια λήψης των lights αλλά μετά από κάποια ώρα σταθεροποιείται οπότε και η θερμοκρασία λήψης των darks αν γίνει αμέσως μετά τα lights πετυχαίνει τον μέσο όρο θερμοκρασίας των lights.
   
   Ο μόνος τρόπος να αποφύγουμε τα darks είναι με την μέθοδο dithering η οποία όλο και πιο συχνά απαντάτε στα σύγχρονα προγράμματα αστροφωτογραφίας. Κατά την διαδικασία το τηλεσκόπιο μετατοπίζεται ελάχιστα προς τυχαίες κατευθύνσεις μεταξύ των εκθέσεων, με αποτέλεσμα ενώ τα αστέρια αλλάζουν θέση, κάθε σταθερού μοτίβου θόρυβος να εμφανίζεται στα ίδια pixels ώστε με την διαδικασία της ευθυγράμμισης των αστεριών και του stacking των lights να χρησιμοποιούνται αλγόριθμοι που απορρίπτουν τα pixel εκείνα που δεν μοιάζουν με τις μέσες περιβάλλοντες παραμέτρους των υπόλοιπων εικόνων. Με λίγα λόγια ξεχωρίζουμε ποια είναι αστέρια και ποια είναι hot pixels. Το dithering έχει αντικαταστήσει σε μεγάλο βαθμό την λήψη darks καθώς πραγματοποιείται αυτόματα από το πρόγραμμα που ελέγχει την ισημερινή βάση και δεν χρειάζεται να επέμβει καθόλου ο χρήστης. Επίσης με το dithering λύνεται ιδανικά και ένα άλλο μεγάλο πρόβλημα, αυτό των trails από αεροπλάνα, δορυφόρους και μετέωρα.

2. Bias

1. Τα bias περιέχουν το σήμα πόλωσης, τον θόρυβο δηλαδή που παράγουν τα ηλεκτρονικά μέρη της κάμερας καθώς διαβάζει τις τιμές του κάθε pixel στον αισθητήρα μας γνωστό και ως readout noise και όπως αναφέραμε ήδη η πληροφορία αυτή υπάρχει και στα darks. Για να ανιχνευθεί αυτό το σήμα και να μπορέσουμε να το αφαιρέσουμε οι εικόνες πρέπει να ληφθούν με μηδενικό χρόνο έκθεσης στο σκοτάδι. Πολλοί υποστηρίζουν ότι τα bias frames είναι φρόνιμο να χρησιμοποιούνται μόνο όταν τα darks που έχουμε είναι διαφορετικής διάρκειας από τα light frames οπότε και καλιμπράρουμε τα darks με τα bias.
   
   Τρόπος λήψης Bias
   
   Τοποθετούμε το καπάκι του φακού ή το σκίαστρο του τηλεσκοπίου μας και με κλειστό το κλείστρο μας και ταχύτητα την ανώτερη διαθέσιμη π.χ 1/8000 τραβάμε φωτογραφίες στην ίδια θερμοκρασία που τραβήξαμε τα lights μας. Καθώς οι λήψεις γίνονται πολύ εύκολα και γρήγορα πραγματοποιούμε απο 50 εως 100.

2. Flats

1. Οι περισσότεροι φακοί και τηλεσκόπια δεν κατανέμουν το φως ομοιόμορφα στον αισθητήρα της κάμερας με αποτέλεσμα οι εικόνες μας να είναι πιό φωτεινές στο κέντρο και πιο σκούρες στα άκρα. Το πρόβλημα αυτό λύνεται με τα flat frames, τις εκθέσεις εκείνες που αναπαριστούν την δομή και το σχήμα του πεδίου μας αφού δείχνουν το πως κατανέμεται το φως στον αισθητήρα μας από μια ομοιόμορφα φωτισμένη πηγή. Τα flats επίσης αφαιρούν και τα αποτελέσματα της σκόνης και των κηλίδων που κατακάθονται στον αισθητήρα μας.
   
   Τρόπος λήψης flats
   
   Υπάρχουν αρκετοί τρόποι για την δημιουργία των flats. Παλαιότερα οι αστροφωτογράφοι τοποθετούσαν ένα κομμάτι λευκό ύφασμα μπροστά στο τηλεσκόπιο και αφού το τέντωναν έστρεφαν το τηλεσκόπιο στον ουρανό την ώρα που ξημέρωνε για την δημιουργία των flats. Αυτή η τεχνική έχει πολλές δυσκολίες καθώς πρέπει να γίνει μετά την δύση ή πριν το ξημέρωμα σε περιοχή του ουρανού που να είναι ομοιομορφα φωτισμένη. Στην αγορά υπάρχουν έτοιμα φλατόκουτα που προσφέρουν μεταβαλλόμενης έντασης φως ομοιόμορφα κατανεμημένο που κάνουν την λήψη των flats πανεύκολη αλλά δεν είναι λίγοι αυτοί που εναλλακτικά χρησιμοποιούν tablet και υπολογιστή με λευκό φόντο για να βγάλουν τα flats τους. Το σημαντικό που πρέπει να θυμόμαστε είναι οτι το οπτικό μονοπάτι του εξοπλισμού μας δεν πρέπει να έχει αλλάξει σε σχέση με τα lights, πράγμα που σημαίνει οτι η κάμερα δεν πρέπει να έχει μετακινηθεί και να μην έχει αλλάξει καθόλου το focus του τηλεσκοπίου ή του φακού μας. Επιπλέον φίλτρα, παραπέτασμα δρόσου, correctors/flatteners, παρασολέιγ και οτιδήποτε άλλο παρεμβάλλεται στο οπτικό μονοπάτι δεν θα πρέπει να έχει αλλάξει θέση ή να έχει αφαιρεθεί. Θεωρητικά η σωστή έκθεση των flats γίνεται όταν η μέση τιμή ADU της λήψης είναι το μισό της Full Well Capacity της κάμερας μας. Πρακτικά αυτό σημαίνει οτι επιλέγουμε την προτεραιότητα διαφράγματος στην κάμερα (AV mode) και η λήψη μας θα πρέπει να είναι στο ιστόγραμμα στην μέση ή στο 1/3. Για όσους θέλουν ακρίβεια, τα ιδανικά ADU μπορούν να βρεθούν αναλύοντας τα καρέ μας σε προγράμματα όπως το pixinsight, ,Iris, nebulosity κ.α. Τα ADU δεν είναι τίποτε άλλο από τον αριθμό ηλεκτρονίων που μπορεί να μαζέψει το κάθε pixel.
   
   Συνοψίζοντας τον τρόπο λήψης των flats φροντίζουμε για τα παρακάτω:

   1. Τοποθετούμε το τηλεσκόπιο μπροστά από μια ομοιόμορφα φωτισμένη πηγή flatbox, υπολογιστή, tablet που να καλύπτει τον φακό μας.

   2. Τσεκάρουμε το focus και την διάταξη των οπτικών μας να είναι ίδια με τα lights

   3. Τοποθετούμε την κάμερα μας σε AV mode και τραβάμε 20-50 flats με ίδιο iso, και διάφραγμα με τα lights μας, προσπαθώντας οι λήψεις να είναι στο 1/2 ή 1/3 του ιστογράμματος (διορθώνουμε με την χρήση του EV ή αυξομειώνοντας τον ροοστάτη του flatbox).

   4. Προσέχουμε η ταχύτητα κλείστρου μας να είναι μεγαλύτερη των 2-3 sec καθώς υπάρχει η πιθανότητα το ηλεκτρονικό κλείστρο να εισάγει κάποιο είδος σκίασης στο flat μας.

4. Dark flat frames

Καθώς τα flat frames περιέχουν και αυτά θόρυβο ο οποίος θα προστεθεί στα light, προτείνεται η λήψη dark flat frames δηλαδή εκθέσεις με τις ίδιες ρυθμίσεις που τραβήξαμε τα flats σε απόλυτο σκοτάδι. Καθώς γίνονται εξίσου γρήγορα μπορούμε να τραβήξουμε τουλάχιστον τα μισά από τον συνολικό αριθμό των flat frames.


Tα calibration frames προσφέρουν θεαματική βελτίωση του SNR αφού αφαιρούν από τις φωτογραφίες μας πολλά σήματα θορύβου που πνίγουν τα λιγοστά φωτόνια που με κόπο συλλέγουμε γι αυτό και θα ήταν καλό να μην παραλείπονται. Η λήψη τους μπορεί να είναι κάπως πολύπλοκη για τους αρχάριους και αρκετά χρονοβόρα αν προσθέσουμε και τον αρκετά μεγάλο χρόνο εξοικείωσης με την επεξεργασίας τους αλλά το κέρδος είναι πολύ μεγάλο για να το αγνοήσουμε. Το καλό είναι ότι οι συννεφιασμένες νύχτες είναι πολλές και με σωστή οργάνωση μπορούμε να δημιουργήσουμε αρχεία με darks και bias ανά θερμοκρασία και iso ακόμα και αν δεν έχουμε τα αντίστοιχα lights και να τα χρησιμοποιήσουμε σε μελλοντικές μας λήψεις. Παραθέτω έναν πίνακα υπενθύμισης και σύνοψης των calibration frames.

Ο πίνακας είναι ενας μπούσουλας και δεν είναι απίθανο να συναντήσετε κάποιον που παραδείγματος χάριν δεν τραβάει τα flats στο ίδιο iso που προτείνουν οι περισσότεροι. Οι διαφορές προκύπτουν από την εμπειρία του χρήστη για την συμπεριφορά του εξοπλισμού που χρησιμοποιεί. Προσωπικά πολλές φορές έχω αποφύγει ή ξεχάσει να τραβήξω calibration frames και κάθε φορά το έχω μετανιώσει ακόμη και σε φωτογραφίες τοπίου όπου θα μπορούσα να έχω καθαρότερες λήψεις έστω και μόνο με την λήψη darks. Μια δοκιμή και σύγκριση με τις φωτογραφίες σας με και χωρίς calibration frames θα σας πείσει. Καλές λήψεις και καθαρούς ουρανούς!

• TRACKERS

  Τα trackers είναι ουσιαστικά πλατφόρμες εξοπλισμένες με μοτέρ ικανό να συγχρονίζεται με την κίνηση της Γης για να εξουδετερώσει την φαινομενική κίνηση του ουρανού. Οι περισσότεροι trackers κινούνται στον ένα άξονα RA και προσαρμόζονται με ευκολία στα φωτογραφικά τρίποδα καταλαμβάνοντας την θέση του ballhead, το οποίο με την σειρά του κάθεται στην στήριξη για να τοποθετήσουμε την φωτογραφική μηχανή πάνω του. Για να λειτουργήσει σωστά είναι απαραίτητη η ευθυγράμμιση του άξονα περιστροφής με τον πολικό αστέρα διαδικασία γνωστή ως πολική ευθυγράμμιση. Θα διαπιστώσετε ότι όσο μεγαλύτερη εστιακή χρησιμοποιούμε τόσο πιο ακριβής θα πρέπει να είναι η ευθυγράμμιση μας.

Το απλό τρίποδο δεν μας επιτρέπει μεγάλες εκθέσεις που είναι απαραίτητες για την σύλληψη των λιγοστών φωτονίων που εκπέμπουν τα περισσότερα ουράνια αντικείμενα καθώς υπάρχουν περιορισμοί που εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες, όπως το μέγεθος του αισθητήρα και η ανάλυση του, η εστιακή και το διάφραγμα του φακού που αναφέραμε νωρίτερα, καθώς και η απόκλιση των άστρων που φωτογραφίζουμε. Η χρήση λοιπόν του tracker μας επιτρέπει μεγαλύτερες εκθέσεις και εστιακές στους φακούς. Υπάρχουν πολλά παραδείγματα φωτογραφιών που έχουν τραβηχτεί με tracker και φακούς από 50mm έως 400mm που πλησιάζουν τις ιδανικές εστιακές των τηλεσκοπίων για αρχάριους. Κυκλοφορούν αρκετοί trackers αυτόν τον καιρό καθώς όλο και περισσότερες εταιρίες αποφάσισαν να μπουν στην κατηγορία των μικρών στηρίξεων και να προσφέρουν μοντέλα που καλύπτουν διαφορετικές απαιτήσεις. Οι περισσότερες διαφορές των trackers εντοπίζονται στο μέγεθος, στο ωφέλιμο φορτίο, στο περιοδικό λάθος του μοτέρ και στις έξτρα δυνατότητες ( οδήγηση, time lapse κτλ.). Ο κατάλογος που ακολουθεί περιλαμβάνει τους διασημότερους trackers βάση επιδόσεων και τιμών.

1. Skywatcher Mount Star Adventurer, Set
   
    Η διάσημη για την αποτελεσματικότητα της ισημερινή πρόταση της skywatcher που όταν εμφανίστηκε κατάφερε να στρέψει τα βλέμματα όλων και να ανακουφίσει την τσέπη των νεοεισερχόμενων στον χώρο της αστροφωτογραφίας. Η ισημερινή σφήνα της προσφέρει καλύτερο έλεγχο κατά την διάρκεια της πολικής ευθυγράμμισης, μεγάλο ωφέλιμο φορτίο και είναι από τις λίγες που μπορούν να δεχθούν οδήγηση. Επιπλέον επιτρέπει δημιουργία timelapse με καλώδιο απελευθέρωσης κλείστρου, αστρικό, ηλιακό και σεληνιακό tracking με μικρό περιοδικό λάθος και χρήση ακόμη και μικρών τηλεσκοπίων για παρατήρηση ή φωτογράφιση. Tο αυξημένο βάρος της οδήγησε την εταιρία στο να βγάλει την έκδοση sam με ενσωματωμένο wifi για συνδεση με android και ios που διευκολύνει όσους πεζοπορούν και θέλουν να την χρησιμοποιήσουν για αστροφωτογραφία τοπίου. Δείτε την εδώ.

2. Vixen Mount Polarie Star Tracker
   
     Ελαφριά, με απλή διαδικασία πολικής ευθυγράμμισης αν και λιγότερο ακριβής χωρίς το πολικό σκέπαστρο, με ηλιακή και σεληνιακή παρακολούθηση. Ιδανική για ευρυγώνιους φακούς. Μπορείτε να την δείτε εδώ.

3. iOptron Mount SkyTracker Pro

   
    Μικρή και ελαφριά με ενσωματωμένο πολικό σκόπευτρο. Στα αρνητικά της το μικρό ωφέλιμο φορτίο με αποτέλεσμα αναφορές για trail με πολύ μεγάλους φακούς. Η νέα έκδοση pro είναι καλύτερη σε όλα σε σχέση με τον προκάτοχο της. Δείτε την εδώ.

4. Omegon Mount Mini Track LX2 NS
   

    Η πιο πρόσφατη προσθήκη στους trackers ακούει στο όνομα omegon. Θυμίζοντας σχεδιαστικά την astrotrack προσφέρει άνετο tracking χωρίς να χρειάζεται ενέργεια από μπαταρίες αφού δεν διαθέτει ηλεκτρονικά μέρη και μπορεί να παρακολουθεί τον ουρανό για 60 λεπτά με εντελώς μηχανικό τρόπο ακριβώς όπως ένα καλοκουρδισμένο ρολόι. Αν και η εταιρία υποστηρίζει ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί με φακούς έως 300mm η εμπειρία των χρηστών είναι διφορούμενη ακόμα και για μικρότερες εστιακές. Δείτε την εδώ.

5. Bresser Camera mount
   
    Η πρόταση της Bresser σχεδιαστικά αλλά και σε επιδόσεις βρίσκεται κοντά στην star adventurer. Με ισημερινη σφήνα και ενσωματωμένο φωτιζόμενο πολικό σκόπευτρο και ωφέλιμο φορτίο τα 2,5 κιλά υπόσχεται τέλεια άστρα ακόμα και με τηλεφακούς και 50 ώρες αυτονομίας. Μπορείτε να την δείτε εδώ.

6. AstroTrac TT320X-AG
   
    Αν και πανάλαφρη έρχεται πρώτη με διαφορά στο ωφέλιμο φορτίο, αφού ο σχεδιασμός της επιτρέπει έως και 15 κιλά εξοπλισμού, αριθμός που πλησιάζει τις παραδοσιακές ισημερινές στηρίξεις. Αν και ακριβότερη από τις υπόλοιπες έχει αποδείξει την αποτελεσματικότητα της με μεγάλους φακούς και τηλεσκόπια έως και 600mm. Ηλιακή και σεληνιακή παρακολούθηση βρίσκονται ανάμεσα στις δυνατότητες της. Δείτε την εδώ.

7. Baader Nano Tracker Mount
   
    Με μικρότερο μέγεθος απ όλες και μόλις 350gr είναι ο tracker που πετάς στην τσάντα για παν ενδεχόμενο. Σχεδιασμένη για ευρυγώνιους φακούς και ελαφριές κάμερες είναι ιδανική για ταξίδια και πεζοπορία. Η τιμή της είναι τσιμπημένη γι αυτά που προσφέρει αλλά χωράει στην παλάμη και ο περιστασιακός χρήστης θα την εκτιμήσει. Δείτε την εδώ.

8. Starsynctracker 
   
    Μια πολύ φρέσκια υλοποίηση που θυμίζει πάρα πολύ το barn door αλλά δεν υπάρχουν αρκετά reviews για την αποτελεσματικότητα της. Δείτε την εδώ.

9. Fornax LighTrack II
   
    Η ακριβότερη πρόταση της Fornax διεκδικεί μια θέση ανάμεσα στους καλύτερους trackers της αγοράς με περιοδικό λάθος που επιτυγχάνουν μόνο πολύ ανώτερες ισημερινές στηρίξεις. Δυστυχώς το πλήρες set φθάνει τα 819 ευρώ, τιμή που δεν απέχει πολύ από τις κλασικές στηρίξεις που μπορούν να σηκώσουν πολλαπλάσια κιλά σε εξοπλισμό. Μπορείτε να την δείτε εδώ.
   
   
    Η επιλογή της στήριξης θα πρέπει να γίνει προσεκτικά μετά από ενδελεχή έρευνα και πάντα σύμφωνα με τις ανάγκες μας σε συνδυασμό με τον εξοπλισμό μας καθώς οι στηρίξεις έχουν μικρότερη μεταπωλητική δυνατότητα σε σχέση με άλλα φωτογραφικά αξεσουάρ. Δεν έχει κανένα νόημα η αγορά “βαριάς” στήριξης για κάποιον που πεζοπορεί και προσανατολίζεται στην αστροφωτογραφία τοπίου και αντίστροφα η αγορά ελαφριάς και μικρής στήριξης για μεγάλους και βαρύτερους τηλεφακούς με σκοπό την αστροφωτογραφία μεγάλου πεδίου. Το μόνο σίγουρο είναι ότι αφού παρέλθει η απαραίτητη περίοδος εξοικείωσης με την πολική ευθυγράμμιση, η ποιότητας της εικόνας σας θα αναβαθμιστεί κατακόρυφα καθώς θα σας επιτρέψει μεγαλύτερους χρόνους καταγραφής με καλύτερα άστρα και καθαρότερο τελικό αποτέλεσμα.

• Φακοι

  Δεν είναι αδόκιμο να πούμε πως σχεδόν κανένας φακός δεν είναι κατάλληλος για αστροφωτογραφία βαθέος διαστήματος. Λίγο πολύ, οι περισσότεροι φακοί παρουσιάζουν οπτικά σφάλματα καθώς ο σχεδιασμός τους είναι πιο πολύπλοκος απ ότι ένα τηλεσκόπιο που είναι φτιαγμένο για να δουλεύει μόνο στο άπειρο. Χρωματικό σφάλμα, αστιγματισμός, κόμη και σφαιρική εκτροπή είναι τα συνηθέστερα προβλήματα που εμφανίζουν οι φακοί σε απαιτητικές εφαρμογές όπως η αστροφωτογραφία καθώς το κοντράστ ανάμεσα στα αστέρια και στο υπόβαθρο του ουρανού είναι ιδιαίτερα έντονο. Τα επιπλέον στοιχεία γυαλιού που περιέχουν οι φακοί για να μπορούν να εστιάζουν σε όλες τις αποστάσεις εγείρουν ακόμη μερικά προβλήματα σε σχέση με τα τηλεσκόπια, με κυριότερα το χαμηλότερο κοντράστ και την μικρότερη μετάδοση φωτός. Νεότεροι τηλεφακοί έχουν λύσει πολλά από αυτά τα προβλήματα αλλά το κόστος τους φτάνει ή και ξεπερνά σε πολλές περιπτώσεις αντίστοιχα κορυφαία μοντέλα τηλεσκοπίων καθιστώντας τους απαγορευτικούς για τον μέσο χρήστη. Ας δούμε αναλυτικότερα τα κυριότερα προβλήματα των φακών για να μπορούμε να τα αναγνωρίσουμε στις εικόνες μας και να τα διορθώσουμε.

  Χρωματική εκτροπή.

  Η αδυναμία των οπτικών στοιχείων να εστιάσουν όλα τα χρώματα στο ίδιο σημείο ονομάζεται χρωματική εκτροπή. Η συνηθέστερη μορφή της είναι το αξονικό χρωματικό σφάλμα. Στην αστροφωτογραφία συναντούμε συχνά τον όρο purple fringing που περιγράφει την παραμόρφωση μοβ χρώματος γύρω από τα αστέρια. Φακοί που παρουσιάζουν πρόβλημα στο μπλε χρώμα είναι επίσης πολύ συχνό φαινόμενο.

Κόμη

Η κόμη είναι ένα ακόμη πρόβλημα των φακών που έχει ως αποτέλεσμα την παραμόρφωση των άστρων συνήθως σε σχήμα κομήτη. Φακοί που ορκίζεσαι στο όνομα τους για πρωινές λήψεις δίνουν πολύ φτωχά αποτελέσματα κάτω από τις σκληρές συνθήκες φωτισμού του νυχτερινού ουρανού. Η φορά της ουράς της παραμόρφωσης στα άστρα μπορεί να μας αποκαλύψει αν πρόκειται για εσωτερική ή εξωτερική κόμη. Πολλές φορές το πρόβλημα περιορίζεται κλείνοντας το διάφραγμα του φακού μας με τίμημα την φωτοσυλλεκτική ικανότητα.

Αστιγματισμός

Πιο συχνό φαινόμενο εκτροπής στους φακούς ακόμη και από την κόμη είναι ο αστιγματισμός, που εμφανίζει το σημειακό φως των αστεριών ως γραμμή ιδιαίτερα στα άκρα του πεδίου μας. Ο αστιγματισμός είναι μια παραμόρφωση πολύ δύσκολη για να διορθωθεί. Το κλείσιμο του διαφράγματος δεν καταφέρνει να ξεφορτωθεί το πρόβλημα.

Σφαιρική εκτροπή

Η χρήση σφαιρικών στοιχείων που έχουν διαφορετικά εστιακά μήκη σε διαφορετικές διαμέτρους διαφράγματος, προκαλούν στις ακτίνες φωτός που διέρχονται από το άκρο του φακού να εστιάζουν σε διαφορετική απόσταση από τις ακτίνες φωτός που διέρχονται από το κέντρο του φακού μας δημιουργώντας ένα soft αποτέλεσμα στην συνολική εικόνα. Σε αντίθεση με άλλες παραμορφώσεις που συμβαίνουν πιο έντονα στα άκρα του πεδίου μας, η σφαιρική εκτροπή εμφανίζεται ακόμα και στο κέντρο.

Οι περισσότεροι συμφωνούν ότι οι σταθεροί φακοί είναι προτιμότεροι από τους ζουμ, αν και φυσικά υπάρχουν εξαιρέσεις, καθώς οι πρώτοι περιέχουν λιγότερα στοιχεία και είναι φωτεινότεροι με μεγαλύτερες πιθανότητες να έχουν λυθεί κάποια από τα οπτικά προβλήματα που αναφέραμε. Φακοί ED και APO είναι αυτοί που σαφώς θα πρέπει να προτιμηθούν καθώς είναι διορθωμένοι ως ένα βαθμό για χρωματικά σφάλματα. Δεν υπάρχει δυστυχώς μπούσουλας και χρειάζεται πολύ καλή έρευνα με γνώμες χρηστών και δείγματα εικόνων πριν προχωρήσουμε σε αγορά. Φυσικά η πρώτη και καλύτερη κίνηση που έχουμε να κάνουμε είναι να δοκιμάσουμε τους φακούς μας και να δούμε πως συμπεριφέρονται. Υπάρχουν πάρα πολλοί φωτεινοί και μεγάλοι στόχοι στο ουράνιο στερέωμα που καλύπτονται ικανοποιητικά με έναν αισθητήρα APS-C και φακούς απο 50mm, 85mm, 135mm και 200mm, διαμετρήματα που οι περισσότεροι πιθανότατα να διαθέτουν στην κατοχή τους. Εργαλεία όπως αυτό μας επιτρέπουν να δούμε το πεδίο που καλύπτει ο εξοπλισμός μας σε σχέση με τα κυριότερα ουράνια αντικείμενα. Στην μεταχειρισμένη αγορά υπάρχουν μερικοί φθηνοί φακοί με καλό γυαλί που οι αστροφωτογράφοι τους δείχνουν ιδιαίτερη προτίμηση όπως οι pentax μεσαίου format, ο Nikon 180mm if-ed, ο Nikon 200mm f4, ο canon ef 50mm f1.8 stm, o Canon 300/4 ED IF AF (non-IS), o Zeiss Tele-Tessar 300mm F4, o samyang 135mm f2, LEICA Apo-Telyt 180 f/3.5 κ.α.

Τριποδο

Τίποτα δεν έχει πιο πολύ σημασία από ένα καλό, σταθερό και στιβαρό τρίποδο. Ακόμα και αν έχουμε τον καλύτερο tracker και τον ακριβότερο φακό αλλά ακατάλληλο τρίποδο η φωτογραφία μας στο πρώτο αεράκι θα βγει κουνημένη. Το τρίποδο θα πρέπει να είναι ικανό να σηκώνει με ευκολία τα κιλά που του φορτώνουμε αλλά να είναι αρκετά ελαφρύ ώστε να το σηκώνουμε και εμείς καθώς είναι δύσκολο να έχουμε διαφορετικό για αστροφωτογραφία και διαφορετικό για τις υπόλοιπες φωτογραφικές μας ανησυχίες. Ένα ποιοτικό, ελαφρύ τρίποδο με μεγάλο ωφέλιμο φορτίο θα θέσει γερές βάσεις στο χτίσιμο του εξοπλισμού μας και θα μας επιτρέψει να εχελιχθούμε σε όλο και πιο μεγάλες εστιακές φακών. Αν ξεκίναγα σήμερα εδώ θα έδινα τα περισσότερα χρήματα.

Ballhead

Από την μικρή μου εμπειρία οποιοδήποτε ballhead που δεν ζορίζεται να σηκώσει τον εξοπλισμό σας μπορεί να χρησιμοποιηθεί με επιτυχία. Το μόνο που χρειάζεται προσοχή είναι να επιλέξετε ballhead που σας διευκολύνει στην δημιουργία πανοράματος αν κάνετε και αστροφωτογράφιση τοπίου.

Η εισαγωγή στην αστροφωτογραφία με τον εξοπλισμό που ήδη διαθέτουμε είναι ιδανική αφετηρία για την επαφή μας με τον νυχτερινό ουρανό. Τα σημαντικότερα θέματα που καλείται να αντιμετωπίσει ο νεοεισερχόμενος είναι διαφορετικά και δευτερεύοντα από εκείνα που αφορούν την ποιότητα των οπτικών. Η σωστή τοποθέτηση του εξοπλισμού, η πολική ευθυγράμμιση, η διαδικασία εστίασης, τα calibration frames, η γνώση των αστερισμών, η προσαρμογή μας στις περιβαντολογικές συνθήκες και η εξοικείωση με τα ειδικά εργαλεία επεξεργασίας των αστροφωτογραφιών, είναι τα βασικότερα θέματα που θα τον απασχολήσουν. Ο ιστοχώρος βρίθει από παραδείγματα εκπληκτικών φωτογραφιών που έχουν τραβηχτεί με εισαγωγικές κάμερες και απλούς φακούς γιατί ο φωτογράφος κατάφερε να κάνει όλα τα βασικά βήματα με μεγάλη επιτυχία πράγμα που δίνει ελπίδες σε όλους μας. Οπλιστείτε με υπομονή λοιπόν και ευχηθείτε για καθαρούς ουρανούς. Καλή επιτυχία!

Μέρος του προβλήματος, φαίνεται οτι αποτελούν τα social media, η απήχηση τους και οι απαιτήσεις για το “wow” factor που φέρνουν τα like, η ανάγκη για περαιτέρω πωλήσεις tutorials των φωτογράφων που σπρώχνουν τους υπόλοιπους να δημιουργήσουν συνθέσεις που υπερβαίνουν την πραγματικότητα ή δεν μπορούν να διατηρήσουν μια ρεαλιστικότητα. Ένας άλλος παράγοντας που αυξάνει την συχνότητα εμφάνισης εικόνων με αστρονομικά μαγειρέματα είναι η δεξαμενή όπου η αστροφωτογραφία τοπίου έλκει δημιουργούς. Η πρώτη κατηγορία είναι ερασιτέχνες αστρονόμοι που οδηγήθηκαν στην αστροφωτογραφία τοπίου και στην wide field φωτογραφία και η δεύτερη είναι ερασιτέχνες ή επαγγελματίες φωτογράφοι που περιστασιακά στρέφονται στην αστροφωτογραφία τοπίου. Οι πρώτοι που είναι και οι λιγότεροι, ακόμα και όταν δημιουργήσουν κάποια σύνθεση, συνηθίζουν να είναι ακριβείς στις καταγραφές τους και αναλυτικοί με τον τρόπο, τις συνθήκες και τον εξοπλισμο τους καθώς κρίνονται από μια κοινότητα με γνώση του ουρανού εως την τελευταία λεπτομέρια. Αντίθετα οι περισσότεροι από τους δεύτερους έχουν ελάχιστη επαφή με την αστρονομία, με τις τεχνικές της, με τον τρόπο που κινείται ο ουρανός, με την ίδια την νύχτερινή φωτογράφιση εν γένει, γι αυτό και καταφεύγουν σε “κακή” χρήση του photoshop. Οι πάσης φύσεως φωτογραφικές ομάδες και hub είναι γεμάτες με κάθε λογής παράξενες εικόνες όπου τα ηλιοβασιλέματα συνυπάρχουν με την γαλαξιακή οδό, εικόνες από εκδρομές και εξορμήσεις εχουν επεξεργαστεί να προσομοιάζουν νυχτερινά τοπία με ουρανούς απο το νότιο ημισφαίριο στο βόρειο, με τον γαλαξία σε λάθος μοίρες, με φωτοσκιασεις ηλιακού φωτος βουνών και πεδιαδων που λούζονται απο μια τεράστια σελήνη και χορεύτριες που έχουν αποθανατιστεί στον αέρα με studio flash ή κόντρα στον ήλιο να αιωρούνται στο γαλαξιακό στερώμα. Η ποικιλία τεράστια και η συνέπεια αυτών των εικόνων -που λίγοι φωτογράφοι σκέφτονται- καθοριστική και δύσκολα αναστρέψιμη : το κοινό παραπληροφορείται και πιο σημαντικό, το κοινό εκπαιδεύεται σ’ αυτές και ο φωτογράφος ακούσια ή μη, επεξεργάζεται όλο και πιο απίθανες εικόνες για να ξεχωρίσει και να ανταπεξέλθει στον ανταγωνισμό των social media. Αναγνωρίζοντας και συνειδητοποιώντας οτι η σχέση αυτή είναι αμφίδρομη είναι ένα πρώτο βήμα για τους επίδοξους φωτογράφους να θέσουν το όριο εκείνο που όχι μόνο καθορίζει τι μπορεί να προσφέρει η αστροφωτογραφία στην συλλογική συνείδηση και φαντασία αλλά μπορεί να ξεκαθαρίσει και την σχέση που χτίζει ο φωτογράφος ή ο εικονοπλάστης με το κοινό του.

Η παραπάνω διαπίστωση μας φέρνει αντιμέτωπους με ένα γεγονός που απασχόλησε πολλά φωτογραφικά ρεύματα κατα την διάρκεια της εξέλιξης της φωτογραφικής τέχνης, την ικανότητα δηλαδή της φωτογραφικής μηχανής να καταγράφει την πραγματικότητα του κόσμου που μας περιβάλλει. Από τις απαρχές της εμφάνισης της η φωτογραφία διαδόθηκε γιατί αντίθετα με τα υπόλοιπα απεικονιστικά μέσα η πρώτη της ύλη είναι πάντα ο πραγματικός κόσμος. Παράλληλα όμως το μέσο πέρα από το ντοκουμεντιστικο χαρακτήρα του, εξερευνείται και για την ικανότητα του να εκφράζει την οπτική του καλλιτέχνη, την αισθητική του, τον εσωτερικό του κόσμο εν τέλη. Η φωτογραφία ως μαρτυρία ήδη δέχεται χτυπήματα από πολύ νωρίς. Είτε σαν φάρσες είτε σαν εργαλεία προπαγάνδας διάφορες φωτογραφίες χρησιμοποιήθηκαν είτε για να εξαπατήσουν είτε για να πείσουν το κοινό οτι τα γεγονότα που περιγράφουν είναι πραγματικά ξεγελώντας ακόμα και δύσπιστους ανθρώπους των επιστημών. Στο κομμάτι της τέχνης η φωτογραφία περνά μέσα απο τον πικτοριαλισμό, στον νατουραλισμό, στον ντανταισμό και στην “καθαρή” διευρύνοντας την ικανότητα των καλλιτεχνών να εκφραστούν και να παράλληλα να αποδείξουν πως ο κάθε άνθρωπος συλλαμβάνει την έννοια της πραγματικότητας διαφορετικά.

Έχοντας τα παραπάνω σαν εισαγωγή, ερχόμενοι στο σήμερα, εύκολα διαπιστώνει κανείς πως η φωτογραφία έχει χάσει καθολικά την εμπιστοσύνη του κοινού πως το καταγραφόμενο είναι αληθινό γεγονός. Ακόμα και ο ποιό άσχετος πλέον αντιμετωπίζει οποιοδήποτε είδος φωτογραφίας σαν αποτέλεσμα του photoshop και όχι των φωτογραφικών μηχανών και του φωτογράφου. Εν μέρη έχει δίκιο αλλά το σημαντικό είναι οτι εκφράζει την πεποίθηση πως ακόμα και οι ελάχιστα επεξεργασμένες εικόνες δεν του δείχνουν την πραγματικότητα καθώς και οτι το μέσο παραγωγής των εικόνων έιναι άλλο από το μέσο σύλληψης τους. Εισάγωντας τις παραπάνω σκέψεις στην αστροφωτογραφία τα πράγματα γίνονται ακόμα πιο δύσκολα τόσο για τον θεατή όσο και για τον επίδοξο φωτογράφο καθώς το συγκεκριμένο είδος με τις τελευταίες δυνατότητες των φωτογραφικών μηχανων μολις τα τελευταια λιγα χρόνια αρχίζει να αποκτά mainstream χαρακτήρα.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμα πιο βαθύ καθώς η αστροφωτογραφία έχει πολλές τεχνικές ιδιαιτερότητες που διαφοροποιούν το παραγόμενο αποτέλεσμα. Που μπορεί να εισαχθεί η έννοια του φυσικού ή του πραγματικού στο εν λόγο είδος που ήδη απο το κλίκ και μόνο το αποτέλεσμα διαφέρει σημαντικά απο αυτό που μπορεί να συλλάβει το μάτι μας; Ορθά μπορεί κάποιος να ισχυριστεί πως η αστροφωτογραφία είναι ένας κόσμος πέρα από τον φυσικό κόσμο που μπορούμε να αντιληφθούμε, ένας τόπος ονειρικός αν όχι παραμυθένιος. Άλλη φωτογραφία βλέπει κανείς του γαλαξία από περιοχή με φωτορύπανση και αλλη από σκοτεινό ουρανό. Σαν να μην έφταναν όλα αυτά οι μονταρισμένες φωτογραφικές μηχανές για αστροφωτογραφία εισάγουν ακόμα ένα επιπλέον στοιχείο που ναι μεν έχει επιστημονική αξία καθως τονίζει τις περιοχές πλούσιες σε υδρογόνο αλλά παράγει μια ακόμη πιο διαφορετική από την συνηθισμένη εικόνα του νυντερινού ουρανού. Χρήση φίλτρων φωτορύπανσης, tracker, τεχνικών όπως πολλαπλες λήψεις για stacking και ο συνδιασμός αυτών αν και έχουν σαν σκοπό το να ξεπεράσουν τεχνικούς περιορισμούς της κάμερας ή του περιβάλλοντος παράγουν επίσης διαφορετικές εικόνες. Όλα αυτά πριν καν ξεκινήσουμε την επεξεργασία που υποτίθεται οτι είναι και η αιτία της μη ρεαλιστικής απόδοσης. Διαφαίνεται πως δεν μπορούμε να έχουμε μια ξεκάθαρη τοποθέτηση για την έννοια του ρεαλισμού κατα την λήψη ωστόσο δεν νοείται αστροφωτογραφία αν δεν ακολουθούνται οι φυσικοί νόμοι είτε αυτοί αφορούν τον εξοπλισμό και τις δυνατότητες του, είτε τα φυσικά φαινόμενα. Αυτό είναι άλλωστε το εργαλείο με το οποίο ξεσκεπάζονται οι περισσότερες ψηφιακές συνθέσεις. Γιατί όμως όλο και περισσότεροι καταφευγουν σ αυτές;

Δεν είναι παράλογο να πούμε πως η αστροφωτογραφία τοπίου είναι από τα δυσκολότερα είδη φωτογραφίας καθως δοκιμάζει τόσο τον φωτογράφο όσο και τα όρια του εξοπλισμού του. Ατελείωτες ώρες μέσα στην νύχτα, εκτεθειμένος στις καιρικές συνθήκες, με ένα σορό εξοπλισμό, ενδελεχή προγραμματισμό, scouting την ημέρα ωστε να βρεθεί η ιδανική σύνθεση, πολική ευθυγράμμιση στην περίπτωση του tracker, πολλαπλές λήψεις και εφαρμογές τεχνικών και όλα αυτα με την προυπόθεση οτι οι καιρικές συνθήκες συνεργάζονται μαζί του. Δεν χρειάζεται κάτι παραπάνω για να καταλάβουμε γιατί πολύς κόσμος καταφεύγει στις συνθέσεις. Το γιατί καταφευγει σε μη ρεαλιστικές αποδώσεις του ουρανού εκτός απ όσα αναφέραμε στην εισαγωγή μας για τα social media πρέπει να παραδεχτούμε πως κύριος λόγος είναι η άγνοια και δευτερευόντος η εξυπηρέτηση του καλλιτεχνικού οράματος.

Ας δούμε αν η ανάλυση των επιμέρους τρόπων επεξεργασίας ή λήψης θα μπορούσαν να φωτίσουν επιπλέον το ζήτημα.

• Οι “καθαροί”. Αν και ελάχιστοι, πιθανότατα και οι πιο φανατικοί, αρνούνται οποιαδήποτε χρήση επεξεργαστικών προγραμμάτων, τραβάνε συνήθως σε jpeg, μονές λήψεις. Δεν λείπει από την κατηγορία και η χρήση αναλογικών μηχανών με φιλμ. Αν και το jpeg format είναι το προαποφασισμένο photoshop της κάθε εταιρίας φωτογραφικων μηχανών δεν φαίνεται να το αντιλαμβάνονται.

• Blend πολλαπλών ληψεων για stacking, focus stacking, exposure blending, tracking με σκοπό την υπέρβαση της φωτορύπανσης ή τους περιορισμούς του εξοπλισμού.

• Blend/composite διαφορετικών ωρών ή εποχών στο ίδιο κάδρο. Επίσης μίξη φακών στο ίδιο θέμα.

• Composite εντελώς διαφορετικών φωτογραφιών μεταξύ τους.

Οι περισσότεροι αστροφωτογράφοι που προέρχονται από αστρονομικές κοινότητες συνήθως απαντώνται στην πρώτη και δεύτερη κατηγορία. Αυτό δεν σημαίνει οτι δεν εφαρμόζουν και τις υπόλοιπες. Η διαφόρά είναι ότι οι συνθέσεις τους δεν είναι παράλογες. Γνωρίζουν αρκετά πράγματα για τον ουρανό και οι λήψεις τους είναι σχεδόν πάντα νυχτερινές, ακολουθόντας τους φυσικούς νόμους παραμένοντας πιστοί στην καταγραφή τους αλλά πολλές φορές στερούνται αισθητικής. Απο την άλλη όσοι μέσω των συνθέσεων απεικονίζουν τον ουρανό όπως τους βολεύει είτε με αφορμή την αισθητική είτε την άγνοια αποτυγχάνουν να αποδώσουν μια εικόνα του που ακολουθεί στοιχειώδεις φυσικούς κανόνες. Πως μπορούμε να φέρουμε κοντά τα δύο άκρα;

Oι πρώτοι πάσχουν στο να αποδώσουν το τοπίο. Τους ενδιαφέρει πιο πολύ το ουράνιο σώμα που απεικονίζουν παρά το τοπίο, το οποίο γίνεται στην σύνθεση ο αδύναμος κρίκος. Η λογική πίσω απο αυτό είναι οτι εφόσον η μονή λήψη τους δεν αποδίδει ιδιαίτερες λεπτομέρειες στο τοπίο είναι πιο “φυσική” καταγραφή. Δεν χρειάζεται να αναλύσουμε ιδιαίτερα οτι ο συλλογισμός τους είναι λανθασμένος. Από την στιγμή που διαλέγουν να καταγράψουν τον ουρανό σε ενα συγκεκριμένο μέρος “οφείλουν” να αποδώσουν εξίσου δυναμικά και το επίγειο μέρος του κάδρου τους. Θα χρειαστεί σίγουρα πιο πολύ δουλειά αλλά θα έχουν πλησιάσει στο καλλιτεχνικό μέρος της αστροφωτογραφίας τοπίου.

Οι δεύτεροι είτε στην προσπάθεια τους να ξεχωρίσουν είτε απο άγνοια οδηγούνται σε υπερφυσικές απεικονίσεις του ουρανού ή του τοπίου. Το παραγόμενο αποτέλεσμα μπορεί να είναι “καλύτερο” αισθητικά αλλά δημιουργεί πραγματολογική ασυνέχεια με τον φυσικό μας κόσμο συντελώντας στο φωτογραφικό μάτριξ από το οποίο κατακλυζόμαστε. Το μόνιμο αντεπιχείρημα είναι οτι το συγκεκριμένο είδος αποτελεί μέρος του οράματος του καλλιτέχνη, ή οτι η Τέχνη δεν είναι η ξερή απεικόνιση του κόσμου αλλα η ερμηνεία του, η απόδοση του μέσα απο τα προσωπικά μας φίλτρα, πράγμα που είναι απόλυτα θεμιτό και ορθό αλλά δεν μπορεί να το επικαλεστεί ο καλλιτέχνης που σπρώχνει στο κοινό του, την εμπνευσή που είχε στον υπολογιστή ως το κάδρο που αποθανάτησε μια νύχτα σκαρφαλώνοντας σε ένα βουνό… Επιπλέον το μέσο παραγωγής έχει αλλάξει, είναι περισσότερο ο υπολογιστής παρά η φωτογραφική μηχανή, είναι περισσότερο εικόνα παρά φωτογραφία. Η μόνιμη επίκληση οτι ο Ansel Adams ο υπέροχος αυτος φωτογράφος τοπίου περνούσε ατελειωτες ώρες στον σκοτεινό θάλαμο κάνοντας dodge & burn στις φωτογραφίες του πάλι δεν είναι ένα πειστικό επιχείρημα καθότι οι φωτογραφίες του ήταν απολύτα φυσικές και γιατί ο ιδιος πίστευε οτι λίγοι άνθρωποι πιστευουν τους πίνακες αλλά όλοι πιστευουν τις φωτογραφίες”. Γιατί η φωτογραφία διαφέρει απο την ζωγραφική για τον απλό λόγο οτι το κοινό πιστευει οτι αυτο που βλέπει “πραγματικά” συνέβει. Αυτό δεν σημαίνει οτι πρέπει οι συνθέσεις να σταματήσουν να υπάρχουν. Αντιθέτως σημαίνει πως πρέπει οι δημιουργοί να είναι ειλικρινείς και περήφανοι για την τέχνη της ψηφιακής σύνθεσης. H γνώση των φυσικών νόμων που διέπουν την αστροφωτογραφία εκ μέρους τους θα ήταν παραπάνω απο θεμιτή και θα υπηρετούσε πολύ καλύτερα τόσο την τέχνη τους όσο και το κοινό τους αν αναγνωρίσουν οτι και οι ίδιοι αποτελούν συνδιαμορφωτές του φωτογραφικού ασυνειδήτου μας.

Συνοψίζοντας τις σκέψεις μου για τις Συνθέσεις/composites στην αστροφωτογραφία τοπίου θα ήθελα να πω πως σε καμία περίπτωση δεν έχω καταλήξει σε ασφαλή συμπεράσματα και συνεχίζει να με απασχολεί κάθε φορά που κλικάρω την φωτογραφική μηχανή είτε το ποντίκι του υπολογιστή. Θαρρώ πως είναι ευθύνη του κάθε φωτογράφου να αναφέρει αν η εικόνα που μας προσφέρει είναι το κάδρο μιας στιγμής του τόπου που επισκέφτηκε ή αν είναι αποτέλεσμα της έμπνευσης του με την χρήση του ηλεκτρονικού υπολογιστή. Όπως και να χει η εικόνα είτε θα μας συγκινεί είτε όχι, αλλα δεν είναι λίγοι οι άνθρωποι που παρακινούνται να επισκεφτούν μέρη που πρωτοαντίκρυσαν σε φωτογραφίες μόνο και μόνο για να δοκιμάσουν την απογοήτευση οτι αυτό που είδαν σχεδόν δεν υπάρχει. Όπως δεν είναι λίγοι και αυτοί που συνεχίζουν να αναπαράγουν εικόνες του ουρανού γεμάτες παρανόηση. Κάθε φωτογράφος πρέπει να συνειδητοποιήσει πως εκτός από δημιουργός φέρει και την ευθύνη αφού ακούσια ή εκούσια εκπαίδευει το κοινό του. Η μελέτη του ουρανού και η ορθή απεικόνιση του, είτε σε απλή μίξη, είτε σε composites, πρέπει να προκρίνεται απο κάθε επίδοξο αστροφωτογράφο όχι μόνο για χάρη της αληθοφάνειας αλλά και για την συνειδητοποίηση του φωτογραφικού του αντικειμένου. Είναι η γνώση για τα ουράνια σώματα, οι αποστάσεις τους, το υλικό από το οποιο αποτελούνται, που δίνει ικανοποιήση στην αστροφωτογραφία τοπίου και μπορεί να μεταλαμπαδεύσει την έμπνευση και την αναγκαιότητα να βρίσκουμε σκοτεινούς ουρανούς σε μια εποχή που κινδυνεύουν να εξαφανιστούν, μην επιτρέποντας στους ανθρώπους να έχουν την ευκαιρία που είχε κάθε άνθρωπος που περπάτησε πάνω στην γη πριν από αυτούς: να σταθεί στην νύχτα σηκώνοντας το κεφάλι ψηλά και να προσπαθήσει να συνειδητοποιήσει ποιός είναι κ που βρίσκεται.

βιβλιογραφία-αναφορές

• “ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ 1839-1975“ Άλκης Ξανθάκης

• THE IMPLICIT LIE Rodney Lough Jr.

• Realism and Honesty in Photography Tim Parkin

• What Fake Astrophotography Can Teach Us Mark Hanna