Brabant Bekijken

Het sprookje van duizend-en-één blogs

noreply@blogger.com (BHIC) — Wed, 15 Jun 2016 12:00:00 +0000

...verhuizen met de hondenkar in 1958, in Berlicum...

Er was eens… een mooi verhaal. Wat zeg ik, één verhaal? Honderden, nee dúizenden verhalen! Een paar jaar geleden dwaalden ze soms wat verweesd rond op de oude website van het BHIC, op zoek naar een geschikte plek om gelezen te worden. Die was er lang niet altijd en er werd gezocht naar een oplossing.

Het was even zoeken maar uiteindelijk werd een veilige haven gevonden, ook voor ontheemde verhalen. Dat weeshuis ontpopte zich in de vorm van een blog, Brabant Bekijken. Even leek het erop dat alle mooie vertellingen daar lang en gelukkig zouden leven maar jaren verstreken en ontwikkelingen gingen verder. En het BHIC kreeg een andere website; eentje die ook haar armen opende voor verhalen die niet direct op één locatie konden worden vastgepind.

Dat betekende dat het weeshuis van Brabant Bekijken steeds vaker kamers kon sluiten omdat er weer een verhaal een fijne woonplek had gevonden op de website van het BHIC. Nu alle verhalen zijn ondergebracht, draaien we op woensdag 15 juni ons blog op slot. Nieuwe blogverhalen vind je nu gewoon allemaal op één plek: via www.bhic.nl/verhalen En wat wil het toeval? Precies op 15 juni verschijnt onze 1000ste blog! Maar het sprookje van duizend-en-één blogs gaat gewoon verder via de site. Wil je die nieuwe verhalen gemakkelijk in je brievenbus vinden? Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief!

Veel dank aan alle trouwe lezers die we graag terugzien op onze site. En ook alle gastbloggers bedankt voor alle interessante, grappige en historische bijdragen! We lezen ook van hen graag nieuwe bijdragen op www.bhic.nl/verhalen

Einde (en ze leefden nog lang en gelukkig...)

Geschreven door:

Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook:

- Een straatnaam en zwembad (dat er niet kwam)

- Waarom de Noordstraat in het zuiden ligt

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Geffense rotten contra de ossen

noreply@blogger.com (BHIC) — Mon, 13 Jun 2016 12:00:00 +0000

...van de Geffense groep De Bandola's...

1968 is een bijzonder jaar. De moordaanslagen op Martin Luther King en Robert Kennedy, en de studentenopstanden in Berlijn en Parijs zijn zelfs bijna een halve eeuw later niet uit ons collectieve geheugen verdwenen. Maar tijdens het laatste februariweekend van 1968 zijn die gebeurtenissen nog toekomstmuziek en viert Noordoost-Brabant carnaval. Niet helemaal onbezorgd overigens, want het annexatiespook waart rond. Dat heeft alles te maken met het feit dat industriestad Oss, dan qua oppervlakte een kleine gemeente, tegen zijn grenzen aanloopt.

In 1946 strandt het Osse plan tot annexatie van Berghem, Geffen, Heesch, Oijen en Teeffelen. Geffen vindt dat het, als agrarisch dorp, teveel verschilt van fabrieksstad Oss, die Geffen zeker als een uithoek zal behandelen. Ook de andere gemeenten zijn faliekant tegen. Twintig jaar later komt de provincie met een voorstel om zowel Den Bosch als Oss meer ruimte te geven. Geffen en Berghem zouden dan naar Oss gaan. Ook ditmaal laait het verzet op en het carnavalsfeest biedt daarvoor een geschikt podium.

In Rottenrijk Geffen staat Carnaval 1968 dus in het teken van de verdrijving van de Ossen. Gitaarclub De Bandola’s behaalt de tweede prijs in de optocht met een annexatie-os, die steeds in tweeën wordt gedeeld. En in het Café van Van Loon in Berghem wordt Vastenavond om 11 over 12 afgesloten met de verbranding van de Ossenkop, die trouwens de eerste prijs heeft gewonnen in de optocht. Desondanks is de dreigende annexatie niet het enige dat opvalt in het carnavalsgewoel van 1968, toch de tijd van “flower power”! Want de eerste prijs in de Geffense optocht is voor de creatie van de KVO-dames: twee poppen die lief zijn voor elkaar. Bijna profetisch, want sinds 1 januari 2015 maakt Geffen deel uit van de gemeente Oss!

Dit verhaal verscheen eerder in Brabants Dagblad

Geschreven door:
Henk Buijks

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Komt de Beerse Maas terug?
- De Hertogswetering

Let op: we gaan verhuizen!

Hopelijk heb je deze blog met plezier gelezen. Maar let op: woensdag 15 juni verschijnt onze laatste bijdrage op deze blog. Daarna verschijnen er bijna dagelijks nieuwe verhalen op onze website; die verhalen vind je via www.bhic.nl/verhalen Volg je de blog via rss-feed? Meld je dan voor onze nieuwsbrief want daarin vind je onze beste verhalen overzichtelijk terug. Hopelijk zien we je daar weer! Bedankt alvast voor je aandacht!

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

17de eeuwse Citadel komt tot leven met hedendaagse app

noreply@blogger.com (BHIC) — Fri, 10 Jun 2016 12:00:00 +0000

Benieuwd waarom de Citadel in Den Bosch ook wel de Papenbril werd genoemd? Waarom het dak eenvoudig van het kruithuisje kan worden geblazen? Wandel dan eens rondom de Citadel en luister naar de verhalen over dit bijzondere gebouw, verteld door directeur René Bastiaanse.

Veel Bosschenaren en toeristen passeren dagelijks de Citadel aan de Zuid-Willemsvaart in 's-Hertogenbosch, op de fiets, te voet en zelfs per boot. Toch blijkt dat ze het prachtige gebouw waar het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) in gehuisvest is vaak niet kennen. Het BHIC heeft daarom een gratis historische buitenwandeling gemaakt (via een app) voor iedereen die interesse heeft in de historie van de Citadel.

Via de app van izi.TRAVEL neemt tv-wandelaar René Bastiaanse je mee en vertelt over de geschiedenis en de functie van dit prachtige gebouw en zijn omgeving. De wandeling duurt ongeveer twintig minuten. Het idee om gebruik te maken van deze app komt van Robin Hörst, student van de opleiding Geo Media & Design en stagiair bij het BHIC.

Je kunt deze gratis wandeling eenvoudig downloaden. Wil je dat doen, klik dan hier op gratis app. Wat heb je nodig? Een smartphone of tablet/iPad en een goede internetverbinding. Je kunt de izi.TRAVEL-app downloaden via de Apple Store, Google Play Store (Android) of de Windows Phone Store. Zet je GPS/locatie aan. Na de installatie zoek je op ‘bastiaanse’.

Of maak gebruikt van de QR-code hieronder. Tip: je kunt de wandeling vóór je bezoek downloaden, zodat je tijdens het wandelen niet meer online hoeft te zijn om hem te kunnen gebruiken.

Tijdens openingstijden ben je bij het BHIC altijd welkom voor meer informatie als je vragen hebt. We hopen dat je zult genieten van de buitenwandeling en van de mooie omgeving.

Geschreven door:
Margot America

Vind je dit leuk? Lees dan ook:
- Twee fraaie Fords en een bijzondere ambulance
- Horeca op suikerzakjes

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Duits drama op Udens doek

noreply@blogger.com (BHIC) — Wed, 08 Jun 2016 12:00:00 +0000

...In 1942 kan het Udense publiek zich op 'veler verzoek' nog één maal vergapen aan de film Verbannen met Zarah Leander en Willy Birgel in de hoofdrollen...

We gaan terug naar het jaar 1942. De tijd van de Duitse bezetting. Aan de Udense Markt is Cinema Parisien gevestigd. Een bioscoop die behoort tot de Desmet-formule met vestigingen in Amsterdam, Rotterdam en Eindhoven. Cinema Parisien, in 1939 geopend door Theo Desmet, beëindigt in 1967 haar exploitatie en wordt in 1968 afgebroken.

De Udense bioscoop projecteert iedere week bijzondere programma's. Onder de bezielende leiding van Theo is Cinema Parisien 'geworden een etablissement met een apart cachet en een aparte sfeer, een sfeer, welke het best kan worden geillustreerd als een Desmet-sfeer, omdat de ongekende gezeligheid en intimiteit zich in alle Desmet Theaters manifesteert'. Immers: 'Wat Desmet u biedt, kan een ander niet'.

Op 5 februari 1942 wordt een laatste reprise van de film Verbannen uitgezonden. Deze film uit 1937, waarvan de oorspronkelijke titel Zu neuen Ufern luidt, is de grote doorbraak van de populaire filmster Zarah Leander. De Udense toeschouwers zien een 'ongeëvenaard kunstwerk' met bijzonder plot. Leander vertolkt de rol van de Londense zangeres Gloria Vane, die valt voor de roekeloze Albert Finsbury (Willy Birgel). Wegens frauduleuze praktijken neemt hij de benen naar Australië. Gloria neemt de schuld van Finsbury op zich en volgt hem als gevangene naar Australie. De toeschouwers vergapen zich vervolgens aan het drama dat zich op het scherm van Parisien voor hen ontvouwt. Al is het wel een drama met een Duits tintje. Vanaf augustus 1940 staan alle films onder strenge controle.

Er worden alleen films vertoond die door de bezetter zijn goedgekeurd. Zu neuen Ufern is een productie van Universum Films AG (UFA). De belangrijkste Duitse filmstudio en één van de grootste filmindustrieen ter wereld. Ze staat onder zware druk van het Nazi-regime. Ook Desmet moet in zijn programmering rekening houden met de regels van de Duitse bezetting. Zelfs de Polygoon-bioscoopjournaals zijn pro-Duits. Toch weet hij er een draai aan te geven. Op 'veler verzoek' luistert het publiek nog één avond naar de zeldzame, meeslepende stem van Zarah Leander terwijl zij in het tuchthuis van Paramatta (Australië) haar lied van verlangen zingt. Liefde kent geen grenzen.

Dit verhaal stond eerder in Brabants Dagblad

Geschreven door:

Rolf Vonk

Vind je dit leuk? Lees dan ook:

- Aangenomen met algemene stemmen

- Krachtige kanonnen

Let op: we gaan verhuizen!

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Zorgen over protestantse pogingen in Jekschot

noreply@blogger.com (BHIC) — Mon, 06 Jun 2016 12:00:00 +0000

...Het katholieke gezin van Willem Bekkers uit Erp betrekt in 1861 de pachthoeve Jekschotstraat 11 in Zijtaart...

Een anonieme briefschrijver, naar eigen zeggen een 'echte Majorijenaar', maakt zich in 1854 zorgen over de protestantse pogingen "de waarheid van hun geloof hier te lande voort te planten". Sinds de nieuwe grondwet van 1848 is de protestantse kerk niet langer de staatskerk. Het 'geheime' protestantse genootschap Christelijk Hulpbetoon, in Brabant opgericht met doel het katholieke gevaar in te dammen, kijkt met zorg naar het toenemend aantal bekeringen van protestant tot katholiek.

Het wil behoeftige protestanten financieel terzijde staan om te voorkomen dat ze moeten aankloppen bij de katholieken. In de Meierij gaat het gerucht rond dat Christelijk Hulpbetoon boerderijen opkoopt -ongeacht de te hoog opgevoerde prijs- om daarin protestantse boeren te vestigen. "Men lokt vermogende protestanten uit Holland naar onze streken. Deze, hier gevestigd, worden van dominees overgehaald om de protestantse belangen te verdedigen".

Zo ook jonkheer Johan Anne Cornelis van Oldenbarneveldt-Tullingh. Hij erft de heerlijkheid Jekschot met haar zes pachthoeven tussen Veghel en Sint-Oedenrode. Als 'grondbezitter' vestigt hij zich in 1853 in Sint-Oedenrode. Volgens de Meierijenaar hitst de Rooise dominee Buddingh jonkheer Van Oldenbarneveldt-Tullingh op met hatelijke woorden. Met als doel dat de Jekschotse pachthoeven "eerlang door protestantsche boeren worden bevolkt". Pachters wees alert, de huur zal binnenkort worden opgezegd! Jonkheer Van Oldenbarneveldt-Tullingh wordt heet noch koud van deze geruchten. Hij verhuist naar Veghel.

Niet om van de Rooise dominee af te komen, maar voor zijn huwelijk. Van Oldenbarneveldt-Tullingh ontvouwt geen plannen tot protestantse volksplanting. Heel pragmatisch bevolkt hij Jekschot met plaatselijke katholieke boeren. De jonkheer overlijdt in 1892 in Erp. En de heerlijkheid Jekschot? Die wordt met haar zes pachthoeven voor f 61.175,- verkocht. De Veghelse bierbrouwer en grootgrondbezitter Henri Smits mag zich 'Heer van Jekschot' noemen. Wat een opluchting voor onze 'Majorijenaar': Smits is net zo katholiek als de pachtboeren van Jekschot.

Dit verhaal stond eerder in Brabants Dagblad

Geschreven door:

Rolf Vonk

Vind je dit leuk? Lees dan ook:

- Stephanus Hanewinckel

- Hanewinckel? Schandelijke laster!

Let op: we gaan verhuizen!

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Van het Wilde Westen naar Huisseling

noreply@blogger.com (BHIC) — Fri, 03 Jun 2016 12:00:00 +0000

...portret van pater Van den Elsen...

“Globalisering” is een begrip dat je tegenwoordig overal tegenkomt. Logisch ook, want gebeurtenissen in andere werelddelen hebben gevolgen voor het dagelijks leven in, bijvoorbeeld, Huisseling. Maar dat verschijnsel deed zich ook vroeger al voor.

We gaan even terug naar het laatste kwart van de 19e eeuw en werpen een blik op de Verenigde Staten. Daar hebben kolonisten het grootste deel van het legendarische “Wilde Westen” in bezit genomen. In hun voetspoor volgen spoorwegmaatschappijen, die tienduizenden kilometers rails aanleggen, waarmee het onmetelijke land wordt ontsloten. De kolonisten gaan op grote schaal graan verbouwen op van nature al vruchtbare grond. Het is roofbouw, maar de productiekosten zijn minimaal. Supergoedkoop graan vindt vervolgens per trein en schip zijn weg richting Europa, waar de graanprijzen een fikse duikeling maken. Veevoer wordt daardoor goedkoper, zodat overal in de wereld de veestapel groeit. En dat heeft weer tot gevolg dat ook de prijzen van slachtvee en zuivel dalen.

Terug naar Nederland, dat tussen 1880 en 1900 als bijna enig West-Europees land de grenzen openhoudt voor goedkope invoer uit het buitenland. De agrarische sector betaalt het gelag in de vorm van een onvervalste landbouwcrisis, ook hier in de Maaskant. Veel boeren trekken naar de steden en worden fabrieksarbeider. Maar de sector herpakt zich. “Samenwerking” is het toverwoord: overal in het land worden boerenbonden opgericht. Zeker in Brabant gebeurt dat op christelijke – lees: katholieke – grondslag, waarvoor vooral de Norbertijner pater Gerlachus van den Elsen zich sterk maakt: de Noord-Brabantse Christelijke Boerenbond (NCB, 1896). Tijdens een congres in ’s-Hertogenbosch wordt betoogd dat anders “het socialisme, na de steden geëxploiteerd te hebben, zich zal begeven naar het platteland.”

...Albertus van de Wiel...

Op 8 maart 1897 krijgt Huisseling een eigen afdeling van de boerenbond. Macharen en Nistelrode zijn eerder, maar daar hebben ze geen voorzitter zoals in Huisseling. Albertus van de Wiel is ook gemeentesecretaris en later burgemeester. In de 27 jaar van zijn voorzitterschap stijgt zijn ster binnen de NCB. Zo wordt hij in 1898 directeur van de Onderlinge Brandverzekering van de NCB, later tevens van de Hagelverzekering. Daarmee is hij een van de grondleggers van Interpolis! Vooral dankzij hem steekt Huisseling in agrarisch Brabant net even boven de rest uit!

Dit verhaal verscheen eerder in Brabants Dagblad

Geschreven door:
Henk Buijks

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Komt de Beerse Maas terug?
- De Hertogswetering

Let op: we gaan verhuizen!

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Udense emigranten opgelicht

noreply@blogger.com (BHIC) — Wed, 01 Jun 2016 12:00:00 +0000

...Voelden de eerste migranten uit Uden, Zeeland, Boekel en Volkel zich opgelicht? De doorzetters bouwden Little Chute uit tot een nieuw thuis...

In de huidige tijden krijgen we berichten van emigranten die een speelbal worden van oplichters. Lieden die zich schaamteloos verrijken over de rug van vluchtelingen wanneer zij hun overtocht proberen te maken naar veiliger oorden.

In 1853 leken economische vluchtelingen uit Uden slachtoffer van oplichterij te zijn: "Een gedeelte der hier (Rotterdam) uit Noord-Brabant aangekomen landverhuizers, en voornamelijk die uit Uden, zijn naar hunne haardsteden wederom terug gekeerd, daar het gebleken was, na hunne aankomst alhier, dat zij hunne gelden voor overtogt hadden toevertrouwd aan iemand, die daarmede vertrokken is, zonder voor hunnen overtogt zorg te dragen."

Ze maakten deel uit van een groep van ruim 200 landverhuizers uit Uden, Volkel, Mill en Boekel. Hun bestemming was het plaatsje Little Chute in Wisconsin "waar velen hunner familiebetrekkingen en vrienden zullen ontmoeten, die zich daar reeds gevestigd hadden". Aan de Fox River was in 1848 een kolonie katholieke landverhuizers uit het Peelgebied neergestreken. Aangemoedigd door economisch moeilijke tijden en geinspireerd door priester Theodoor van den Broek hadden zij de overtocht gewaagd. Van den Broek beloofde een "voortreffelijke R.K. Kolonie".

Maar in Little Chute was niets en "eene algemene verslagenheid heerschte er onder de landverhuizers. Niemand wilde op die plaats blijven, verre van alle correspondentie gelegen, zonder handel en maar ordinaire grond." Er zat maar één ding op. Aanpakken of vertrekken. En vele handen maken licht werk. Die extra handen werden in het thuisland gevonden. Aangemoedigd door fantastische verhalen volgde een ketting-migratie. De nakomers gaven huis en haard op voor de Amerikaanse droom. Hoe zuur was het dan om wegens oplichterij in Rotterdam de boot te missen!

De emigranten in kwestie waren echter volgens latere berichten geen slachtoffer van oplichting. Ze konden de verhoogde kosten voor de overtocht niet betalen. Maar de emigranten hadden een dubieuze rol, want "twee van hen zijn vroeger reeds in Amerika geweest". Ze kwamen terug "alleen om hunne vrienden aan te raden hun vaderland te verlaten". Beloofden zij net als Van den Broek "een voortreffelijke R.K. Kolonie"?

Dit verhaal stond eerder in Brabants Dagblad

Geschreven door:

Rolf Vonk

Vind je dit leuk? Lees dan ook:

- Aangenomen met algemene stemmen

- Krachtige kanonnen

Let op: we gaan verhuizen!

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Qu'est ce que Kwiebus?!

noreply@blogger.com (BHIC) — Mon, 30 May 2016 12:00:00 +0000

...wat is het verhaal achter deze foto?...

Het is een foto waarvan je zéker weet dat er talloze verhalen achter schuilgaan. We kijken naar theatergroep Kwiebus, hier op de foto gezet in Schijndel in 1984. Onderzoeker Gerard de Bie vroeg zich af of deze groep wellicht ook uitstapjes over de grens heeft gemaakt want deze leden lijken ook op te duiken op Franstalige sites. Oftewel: op zoek naar het verhaal achter Kwiebus! On y va!

De streepjesbroek van de meneer helemaal rechts is onmiskenbaar een exponent van de jaren tachtig. En als we het internet afstruinen op zoek naar meer informatie, treffen we onder meer in het Leids Dagblad en De Waarheid aankondigingen aan van deze groep: allemaal tussen 1981 en 1989. Zo vinden we beetje bij beetje ook de namen van deze groep: Arie den Braber, Mario van Erp, Herman Mertens, Jan Opstelten, Edith Pattynama en Dirk Verberne.

Gerard de Bie vond via deze site een beschrijving van Les voyages de Kwiebe Kwiebus. Nu is de vraag: heeft deze theatergroep ook zo gereisd dat ook plaatsen in het buitenland zijn aangedaan? Van Arie den Braber weten we dat hij één van de grondleggers is van het grote Cult&Tumult-festival in Veldhoven. Hoe is het de andere leden vergaan? Wat is het verhaal achter theatergroep Kwiebus? Wie weet er meer? Vertel het ons?

Geschreven door:

Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook:

- Aangenomen met algemene stemmen

- Krachtige kanonnen

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Wandel door 'n eeuw geschiedenis van huize Bergen in Vught

noreply@blogger.com (BHIC) — Fri, 27 May 2016 12:00:00 +0000

...gezinszorgsters aan het vlechten (?)...

Het ene moment is er een internationaal gidsencongres, de andere keer zijn gezinsverzorgsters op cursus. Of je neemt opeens een kijkje in de speciale cactuskas of ziet er op toe hoe er in grote groepen wordt gevolksdanst. Eén ding is zeker: achter landgoed huize Bergen gaan talloze verhalen schuil. Schrijver Ton de Jong heeft een eeuw Huize Bergen samengebracht in honderd verhalen.

De voorbeelden van het gidsencongres tot de cactuskas komen uit onze eigen fotocollectie maar er zijn nog veel meer vertellingen over dit landgoed. Verhalen over Willem en Charlotte van Beuningen bijvoorbeeld en hun grote betekenis voor de Vughtse gemeenschap, verhalen over de tijd dat Landgoed Huize Bergen hét vormingsinstituut van Noord-Brabant was en over de laatste periode waarin het zich ontwikkelde tot hotel. Ook opmerkelijk: de villa en het park hebben hun rustieke karakter behouden.

Deze week werd het eerste exemplaar van het boek uitgebreikt door burgemeester Van de Mortel aan voormalig directrice Loes van Eenennaam en voormalig directeur Klaas van Leengoed. Van Eenennaam en Van Leengoed verantwoordelijk voor een halve eeuw directoraat van Landgoed Huize Bergen. De verhalen werden door de jaren heen verzameld door Ton de Jong. Veel beeld wordt afgewisseld met korte verhalen. Bijzonder is dat het jubileumboek is voorzien van speciale techniek (augmented reality) waardoor er digitaal extra beeld, audio en verhalen beschikbaar zijn.

Wie de geschiedenis zelf van dichtbij wil herleven kan de interactieve wandelroute ‘Herleef Huize Bergen’ lopen via de app Knooppunt Vught. De app Knooppunt Vught laat je de mooiste Vughtse plekken op een nieuwe manier beleven. Zo is er, naast Herleef Huize Bergen, een rondleiding over het Fort Isabella en neemt soldaat Jacob Pynacker je mee langs de belangrijkste punten in Vught ten tijde van het beleg van ’s-Hertogenbosch.
Een preview van de wandeling ‘Herleef Huize Bergen’ is beschikbaar via www.herleefhuizebergen.nl.

De jubileumuitgave wordt te koop worden aangeboden via Landgoed Huize Bergen, opbrengsten van de verkoop komen ten goede aan de Wensboom.

Geschreven door:
Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook:
- Beziet U Selve!
- Burgemeester van de Citadellaan

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Voor Nistelrode gaat de wereld open

noreply@blogger.com (BHIC) — Wed, 25 May 2016 12:00:00 +0000

...De stoomtram richting Oss staat stil nabij het tramstation van Nistelrode om water te verversen...

Nistelrode is nu goed bereikbaar. Het ligt pal aan de opritten van de A50 en de recente HOV-busafritten sluiten zelfs op Nistelrodens grondgebied op de snelweg aan. Dat was in 1882 anders. Nistelrode had een klinkerwegverbinding met Oss en Uden, maar het hield niet over. De Heeswijkse burgemeester Festen zag brood in de ontsluiting van Oost-Brabant middels tramlijnen. De 'HOV-lijnen' van de toekomst.

Hij diende een verzoek in "ten behoeve van een in exploitatie te brengen stoomtram van Veghel naar Oss". En daarmee kreeg hij de Osse industrie achter zich. Die wilde goederenvervoer via de Veghelse spoorhaven. Nistelrode rook kansen. Een directe verbinding met spoor en water lag in het vooruit! Op 18 maart stemde de gemeenteraad dan ook in met vergunning "voor een stoomtram op het grondgebied dezer gemeente".

Nistelrode keek watertandend uit naar de tram: "Met den aanleg der lijn voor den stoomtram Osch-Vechel zal eerdaags een begin worden gemaakt; de benoodigde locomotieven zijn aangekocht en worden binnen kort te Vechel verwacht...". Ze kregen de toepasselijke namen Veghel, Uden, Oss en Nistelrode! Aan alles werd gedacht. Met het oog op veiligheid werd "het gebruik van wagens met naar buiten openslaande deuren of kleppen verboden". In Nistelrode werd een tramstation gepland met watervoorziening. Om druk op de ketel te houden. En dat was nodig.

De gestelde opleveringstermijn werd tot twee keer toe niet gehaald. De bouw van de tramlijn liep vertraging door de ingewikkelde aanleg van een trambrug over de Aa bij Veghel. Na twee proefritten tenslotte, werd de nieuwe stoomtramlijn in januari 1885 met veel feestelijkheden in Oss in gebruik genomen. Voor Nistelrode ging een wereld open. Zwaar beladen goederentrams denderden wekelijks door het dorp om de regionale industrie te voeden en overvolle passagierstrams schommelden richting Osse weekmarkten. Toen op een woensdagmiddag de stoomtram in Nistelrode ontspoorde, "waardoor de vele reizigers, die te Os ter markt waren geweest, hunne reis te voet moesten voortzetten", had men er vrede mee. Voor één keer was het weer even net als vroeger.

Dit verhaal stond eerder in Brabants Dagblad

Geschreven door:

Rolf Vonk

Vind je dit leuk? Lees dan ook:

- Aangenomen met algemene stemmen

- Krachtige kanonnen

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Spaanse held uit Ravenstein

noreply@blogger.com (BHIC) — Mon, 23 May 2016 12:00:00 +0000

Oud is hij niet geworden, Ignace Marie Petrus Alphonse Wils uit Ravenstein (1849-1873). Maar met zijn 24 jaar heeft hij een indrukwekkend leven gehad. Hij sneuvelt bij de slag van Igualada in Catalonie, als kolonel commandant van het korps Carlistische Zouaven.

“Onze onverschrokken aanvoerder, uw zoon heeft zijn leven aan eene driewerf heilige zaak opgeofferd. Wij, die het geluk hadden aan zijne zijde en onder zijne hoogst ervarene leiding te strijden, wij kunnen niet nalaten immer dat gevoelig verlies te beweenen. Immers Mevrouw het is ons zoet te zeggen: als vriend aanbaden wij hem, als soldaat bewonderden wij hem”, zo schrijven officieren van het Carlistische Zouaven-korps aan de moeder van Ignace na zijn dood.

In 1861 werd het Koninkrijk Italië uitgeroepen. Rome werd gekozen als nieuwe hoofdstad ondanks dat het op dat moment nog onderdeel vormde van de pauselijke staat. Een conflict tussen het jonge Italië en de paus was onvermijdelijk. In reactie hierop trokken honderden Nederlandse katholieken naar Rome om de pauselijke soevereiniteit te beschermen.

...uit Boxmeers Weekblad 10-04-1873...

Ignace is één van hen, hoewel hij er met zijn 15 jaar officieel nog een jaar te jong voor was. Mede omdat hij de Franse taal machtig is (dankzij zijn Franse moeder) weet hij het tot kolonel te schoppen. Dergelijke hoge rangen waren normaal alleen weggelegd voor mensen van adel, niet voor eenvoudige Ravensteinse burgerjongens.

Als Rome in 1870 valt en er één koning komt voor heel Italië, wordt het Zouavenleger ontbonden. Ignace blijft onder de wapenen en vecht in de Frans-Duitse oorlog en daarna als Zouaaf met de Carlisten in Spane. En daar sneuvelt hij. “Den banier, dien hij met zijn eigen bloed geverfd in de laatste oogenblikken zijns levens ten hemel hief, roept ons aanhoudend onzen heldhaftigen aanvoerder voor den geest. Spanje heeft een held, het Zouaven-korps een vader verloren.”

De straat waar Ignace werd geboren – destijds de Maasstraat – heet inmiddels de Kolonel Wilsstraat. Benieuwd of de broer van Ignace ook vertrekt naar de Spaanse strijd? Of wat de kranten nog meer schreven over Ignace zelf? Klik dan hier en lees verder.

Met dank aan onderzoeker Wim Jaegers voor de tip!

Geschreven door:

Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook:

- Aangenomen met algemene stemmen

- Krachtige kanonnen

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Moment van bezinning voor de pastoor

noreply@blogger.com (BHIC) — Fri, 20 May 2016 12:00:00 +0000

De afgelopen drie vrijdagen konden we een kijkje krijgen in de wereld van Bonifacius Beerenbroek. We hebben de beschikking over een reisverslag van zijn trip naar Rome en een dagboek over enkele jaren uit het laatste decennium van de achttiende eeuw. Deze handschriften geven enorm veel informatie over wat Beerenbroek allemaal heeft meegemaakt en hoe hij dit heeft beleefd. Maar wat vertellen ze eigenlijk over de hoofdfiguur zelf?

Hoewel het slechts om twee – door hemzelf geschreven (!) – bronnen gaat, valt er wel degelijk het een en ander te vertellen over Beerenbroek. Allereerst heeft hij alleen al met het vastleggen van zijn belevenissen gedacht aan zijn naasten en aan latere generaties, die eventueel geïnteresseerd zouden zijn (geweest) in zijn bestaan. Het beeld dat hij van zichzelf schetst, is dat van een positief man. In zijn reisverslag klaagde hij weinig over de omstandigheden van zijn reis; hij genoot juist volop van wat hij zag (en de goede wijnen).

Daarnaast lijkt het alsof Beerenbroek zijn lezers niet heeft willen lastigvallen met hetgeen hemzelf niet interesseerde. Regelmatig liet hij dat wat hij niet mooi vond links liggen. In zijn dagboek, wanneer hij schrijft over de plunderende Franse troepen en andere barre omstandigheden, spreekt hij weliswaar zijn ongenoegen uit, maar komen klaagzangen over een ongelukkig bestaan niet voor.

Verder wordt uit zijn reisverslag en dagboek duidelijk dat Beerenbroek zich nauwelijks uitliet over politieke en religieuze kwesties. Zo had hij in zijn reisverslag los kunnen gaan over Duitse, ‘Luthers-gezinde’ steden en dorpen, of in zijn dagboek over de strijd tussen Orangisten en patriotten. Dit doet de Norbertijn echter niet; wat hem naar mijn mening wat saai maakt, maar tegelijkertijd ook weer charmeert. Het is maar net hoe je het bekijkt.

In het achterhoofd moet echter worden gehouden dat dergelijke egodocumenten creaties zijn van de schrijver, die een bepaald publiek in gedachte heeft. Ik vergelijk zo’n bron graag met een foto. Op het moment dat iemand een foto maakt, kiest hij of zij ervoor - bewust of onbewust - bepaalde dingen vast te leggen en weg te laten, te benadrukken en te belichten, te verschuilen en te verzwijgen. Zo werkt het ook met het schrijven van een egodocument, of het nu om een dagboek of reisverslag gaat. Dit maakt het leren ‘kennen’ en begrijpen van een historisch figuur ingewikkeld, maar tegelijkertijd ook zo interessant.

Geschreven door:
Jurian ter Horst

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Kijkje in kerkelijke archieven
- Kapelaan achter de tralies

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Wilhelmus van Erp: vader aller Geffenaren!

noreply@blogger.com (BHIC) — Wed, 18 May 2016 12:00:00 +0000

De auteurs: Arnout van Erp (stagiaire archief assistent bij het BHIC) en zijn vader Willie van Erp (toegevoegd-kandidaat-gerechtsdeurwaarder bij Van Lith Gerechtsdeurwaarders te Eindhoven)

Wilhelmus van Erp wordt in 1833 benoemd tot burgemeester. Hij wordt de tweede en langst zittende burgemeester van de gemeente Geffen. Tijdens zijn 25-jarige ambtsjubileum wordt hij toegezongen door het Geffense volk met de slotwoorden “ hij was en is de Vader aller Geffenaren” .

In zijn regeerperiode is er overal armoede. De ontwikkeling van de mensen is gering. Het onderwijs is nog slecht en wordt zeer onregelmatig door de kinderen gevolgd. Burgemeester, pastoor, notaris, dokter en enkele andere notabelen, waren de enige ontwikkelde mensen. Het is een tijd van traditie en stilstand, of een heel langzame vooruitgang in sommige sectoren. In 1862 beëindigt Wilhelmus van Erp zijn burgemeesterschap.

Hij koopt in 1864 molen De Vlijt, een molen die de grote reis van Boxtel naar Geffen doorstaan heeft. Het hele verhaal van deze molen met al zijn eigenaren wordt in het boek beschreven. In 1883 overlijdt Wilhelmus van Erp in Geffen op 80-jarige leeftijd. Hij is niet meer ‘bij zijn verstand’. Tijdens het leven van Wilhelmus heeft Geffen een ander gezicht gekregen. Het centrum van het dorp is vanaf “De Heuvel” naar de Molenstraat verplaatst met de in 1840 gebouwde burgemeesterswoning en het in 1856 opgerichte gemeentehuis en plein, genaamd ’t Dorp. In 1876 verplaatst Wilhelmus van Erp molen De Vlijt vanaf de Papendijk naar een perceel naast zijn burgemeestershuis. Samen met molen De Zeldenrust, eveneens gesitueerd aan de Molenstraat, vormt dit het nieuwe beeld van Geffen.

In 1881 wordt de spoorlijn tussen ’s-Hertogenbosch en Nijmegen geopend. Een nieuwe tijd staat voor de deur. Geffen verandert in een snel tempo. Heden is van het beeld van Geffen van de negentiende eeuw weinig over. Een van de gebouwen die nog herinnert aan die tijd, is molen De Vlijt.

De boekpresentatie, in samenwerking met Heemkundewerkgroep Vladerack, zal plaatsvinden op zaterdag 21 mei van 14.00 tot 16.00 uur bij molen De Vlijt, met muzikale ondersteuning van blaaskapel De Pompzwengels. Bij voorinschrijving kost het boek 13 euro 50, bij inschrijving 15 euro 50.

Geschreven door:

Arnout van Erp

Vind je dit leuk? Lees dan ook:

- Een straatnaam en zwembad (dat er niet kwam)

- Waarom de Noordstraat in het zuiden ligt

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Mooie verhalen over ‘goeie ouwe tijd’

noreply@blogger.com (BHIC) — Mon, 16 May 2016 12:00:00 +0000

...boekje boordevol verhalen over vroeger...

"Is het nostalgie? Of folklore?", vraagt Giel Langens zich af in het voorwoord van zijn boekje Momenten. Momenten staat vol met verhaaltjes die de tijd van vroeger - met name in Giel's geboortedorp Nuland - tot leven brengen. Over vakanties naar bedevaartsoorden, het geluid van manchester broek of over de pastoor, zoals het verhaal hieronder…

De herdertjes

Op een mooie zomeravond – lang geleden – fietste een pastoor met zijn kapelaan (dat is lang geleden) naar huis, naar hun pastorie. Het was laat geworden. Ze kwamen van de zogenaamde ‘krans’: ik weet niet of de pastoorskrans tegenwoordig nog bestaat. Toentertijd was de ‘krans’ en bijeenkomst van pastoors en kapelaans van enkele nabijgelegen parochies, buurtparochies.

Op deze ‘kransen’ werden diverse parochieaangelegenheden besproken, waarbij ook de aangename dingen des levens niet vergeten werden. Het is algemeen genoegzaam bekend, dat de pastorieën vroeger over een uitstekende wijnkelder beschikten.

De taak van de geestelijken in die tijd was veelzijdig en veeleisend: elke dag ’s morgens de H. Mis opdragen, op school godsdienstles geven, dopen, trouwen, biechthoren, de administratie verzorgen, de kinderen voorbereiden op de Eerste Communie, Plechtige Communie, Vormsel, geestelijk adviseur van de verenigingen, op zieken- en huisbezoek gaan en vooral die gezinnen bezoeken, waar de gezinsuitbreiding wat langer op zich liet wat wachten.

Ook de jaarlijkse rogge-, eier- en boteromgang eiste de nodige aandacht en activiteit van de pastoor (en van de koster). Om van de beslommeringen van de afgelopen week te bekomen en om nieuwe energie op te doen voor de komende week werden de pastoorskransen gehouden. Zoals gezegd: ook de geestelijkheid was niet afkerig van de geneugten des levens en menige fles wijn werd ‘soldaat’ gemaakt.

Genoemde pastoor en kapelaan fietsten dus huiswaarts, nog nagenietend van de geslaagde krans. Een goed waarnemer zou opgemerkt hebben, dat de stemming opperbest was, misschien iets te: het zij zo! Helaas kreeg een zekere bravoure de overhand, ofwel had de stuurmanskunst wat aan zuiverheid ingeboet. Op een fataal moment raakten ze elkaar met het stuur. Geschrokken door de onverwachte aanraking, onzeker door de invloed van de heerlijke wijn, verloren ze de macht over hun rijwiel en maakten een (on)zachte landing op moeder aarde.

Een boer, die van een N.C.B.-vergadering huiswaarts keerde, (ze waren het toen nog niet zat) had beide eerwaarde heren op enige afstand gevolgd en de nederwaartse manoeuvre waargenomen. Hen passerend, mompelde hij met gepaste eerbied: “kijk, kijk! De herdertjes lagen bij nachte!”

Geschreven door:
Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook:
- Beziet U Selve!
- Burgemeester van de Citadellaan

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

"Ellendig gekerm van menschen en beesten"

noreply@blogger.com (BHIC) — Fri, 13 May 2016 12:00:00 +0000

...kaart van Drunen en Langstraat in de 18de eeuw...

In 1794 belegerden Franse Revolutionaire troepen de Langstraat in Staats-Brabant en daarmee het dorpje Drunen. Bonifacius Beerenbroek, in die tijd pastoor van het dorp, vertelt ons in zijn dagboek onder andere over hoe hij de belegeringen, ontmoetingen met Franse soldaten, plunderingen en overstromingen in de jaren 1794-1795 heeft beleefd.

Al vrij snel na de komst van de eerste Franse troepen kwam Beerenbroek erachter dat het geen gezellige tijd zou worden. Op 24 februari 1794 plunderden vijf soldaten het huis van de pastoor. ‘In een kwartier uurs was er geen hoekje, (…) alle de vertrekken, zolder of kerk, dat niet doorsnuffelt was.’ De schade viel gelukkig mee, met name met het oog op twee nieuwe plunderingen die later op de dag en de daaropvolgende morgen zouden plaatsvinden.

Na de eerste van de twee invallen herkende Beerenbroek zijn huis niet meer: ‘kelders, kamers, alles ledig; gebrokene flesschen en potten, vuiligheid verspreid onder en boven.’ Om zeven uur ’s morgens begon de volgende roof, die tot vier uur ’s middags duurde. De dieven vonden een verscholen kelder en namen zo’n 300 flessen wijn mee, ‘zoo dat er niets meer te vinden was, en ik gerust met open deuren kon slapen,’ aldus Beerenbroek.

Na de overname van ’s-Hertogenbosch door de Fransen in oktober kregen Beerenbroek en de andere inwoners van Drunen het nog zwaarder te verduren. De boeren in Drunen moesten een groot aantal paarden en karren afstaan, en doordat de waterwegen richting Holland waren afgesloten door middel van een dijk, ontstond er al snel een gebrek aan onder andere koffie, zeep en zout. Het weinige voedsel en drinken dat men in Drunen had, werd voornamelijk opgekocht door de Fransen. Het waren zware tijden voor de Brabanders.

Toen de Fransen in januari 1795 Drunen hadden verlaten, waren die zware tijden nog niet voorbij. De Drunenaren hadden de pech dat binnen een week tot drie keer toe de dijken doorbraken. ‘Ellendig was het gekerm van menschen en beesten,’ laat Beerenbroek weten. In zijn eigen verblijf stond het water een halve meter hoog en ‘Den drift was zoodaanig, dat het houtwerk van de achterkeuken, door de binnen keuken, gang en sacristie dreef.’

Pastoor Beerenbroek heeft fragmenten van enkele lastige jaren uit zijn leven vastgelegd in een dagboek, een fenomeen dat ter herinnering wordt geschreven. Nu er meer dan twee eeuwen later nog steeds uit zijn dagboek kan worden gelezen, is dat doel in ieder geval bereikt.

Geschreven door:
Jurian ter Horst

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Kijkje in kerkelijke archieven
- Kapelaan achter de tralies

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Boete voor de molenaar!

noreply@blogger.com (BHIC) — Wed, 11 May 2016 12:00:00 +0000

...Een eigengereide Kilsdonkse molenaar bezorgt grondeigenaren stroomopwaarts natte voeten. Bij gebrek aan wind, gaat het peil in de Aa omhoog voor stuwkracht van de watermolen...

De Kilsdonkse molen is wijd en zijd bekend. De zeldzame combinatie van een water- en windmolen maakt het bouwwerk tot een waardevol erfgoed. De gerestaureerde molen heeft geen invloed meer op de waterstanden in de Aa. De loop is veranderd. Dat was ooit anders. Op 4 maart 1856 bericht de Noord-Brabanter over de toestanden die "zeker molenaar uit de gemeente Dinther" veroorzaakt.

Molenaar Cornelis van Aart houdt zich niet aan de eeuwenoude afspraak met Veghel dat de molen alleen in de winter mag malen. Van Aart maalt ook 's zomers. Als compensatie voor de niet altijd werkende windmolen. Hij heeft allerlei voorzieningen getroffen die de stroomopwaartse hooilanden in een drassige soep veranderen. Het regent klachten uit Veghel. Dinther komt in actie, constateert dat Van Aart zich niet aan de regels houdt en daagt hem voor het kantongerecht.

Molenaar Van Aart krijgt een boete van 100,- guldens aan zijn broek. Aangezien hij in hoger beroep gaat, wordt de zaak in Den Bosch voortgezet. In de Bossche archieven wordt een akte uit 1492 opgeduikeld waaruit blijkt dat Kilsdonk een wintermolen is. De rechtbank acht Van Aart strafbaar. Wie denkt dat daarmee de kous af is, heeft het mis. Van Aart heeft er maling aan. Ondertussen bemoeit de provincie zich met de kwestie, komen er stapels onderzoeken over te hoge waterstanden op tafel en wordt Van Aart meerdere malen beboet. Het leidt niet tot oplossingen.

Hoewel de provincie zich mild opstelt, vergist Van Aart zich in de standvastige houding van de gemeente Veghel die alles in het werk wil stellen om de waterafvoer in de Aa te verbeteren. Veghel trekt aan het langste eind. Na de dood van molenaar Van Aart blijven de erfgenamen met een onverkoopbare molen achter. Bij gebrek aan interesse wenden ze zich in 1880 tot Jonkheer Victor de Kuijper, burgemeester van Veghel en Erp.

Die grijpt zijn kans. Als eigenaar van Huize Zwanenburg in Dinther heeft hij wateroverlast aan den lijve ondervonden. Namens Veghel en Erp koopt hij de Kilsdonkse molen. Het verwijderen van sluizen, raderen en maalwerk luidt het definitieve einde in. Maar juist de door Veghel gemaakte tekeningen van het molenwerk worden later gebruikt bij de reconstructie van de watermolen. Die draait nu weer als vanouds. Zonder dat iemand natte voeten krijgt.

Dit verhaal stond eerder in Brabants Dagblad

Geschreven door:

Rolf Vonk

Vind je dit leuk? Lees dan ook:

- Aangenomen met algemene stemmen

- Krachtige kanonnen

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Mgr. Bekkers in Zomergasten!

noreply@blogger.com (BHIC) — Mon, 09 May 2016 10:00:00 +0000

Precies vijftig jaar geleden overleed bisschop Bekkers; "ons Rinie uit Rooi". De eerste televisiebisschop van Nederland die in 1963 voor KRO's Brandpunt stelde dat geboorteregeling een gewetenskwestie was tussen man en vrouw. Iets waarmee de kerk zich niet moest bemoeien. Nederland haalde opgelucht adem. Een paar jaar later overleed de populaire bisschop.

Deze week vind je iedere dag een verhaal over bisschop Bekkers op onze website. Oud SP-voorman Jan Marijnissen legt uit waarom hij bij het VPRO's programma Zomergasten juist het fragment van de begrafenis van bisschop Bekkers koos. Verder staan we stil bij de ware betekenis van deze bijzondere bisschop, zijn vooruitstrevende ideeën, gecombineerd met traditionele Brabantse waarden.

Of wil je meer weten over de liefde van Bekkers voor Pia Bella? Of welke koffiekopjes de bisschop uitkoos voor het bisdom? Hou dan deze week onze website éxtra in de gaten!

Geschreven door:

Marilou Nillesen

Vind je dit leuk? Lees dan ook:

- Een straatnaam en zwembad (dat er niet kwam)

- Waarom de Noordstraat in het zuiden ligt

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Met twee hemden onder de billen naar Rome

noreply@blogger.com (BHIC) — Fri, 06 May 2016 12:00:00 +0000

...plattegrond van Rome in 18de eeuw...

Ter afronding van zijn studie verbleef Bonifacius Beerenbroek tussen 1770 en 1773 in Rome. Over de reis en zijn verblijf in de Eeuwige Stad heeft Beerenbroek een reisverslag opgetekend. Hierin vertelt hij over de steden die hij heeft bezocht, de vele verschillende gebouwen die hij heeft gezien en wat hij onderweg allemaal heeft meegemaakt.

Samen met zijn kompaan Adrianus van Heijlen vertrok Beerenbroek op 23 april vanuit de Abdij van Tongerlo te voet en per koets naar Rome. Beerenbroek genoot van Duitse steden als Aachen en Fürth, kerken en hun relieken, en op zijn tijd een goed glas rode, ‘rijnschen wijn’. Uiteraard is een dergelijke tocht niet altijd een pretje, zo heeft ook Beerenbroek ervaren. Tijdens het passeren van een berg ging de reis per koets zó moeizaam, dat hij ‘twee hemden onder de billen moest steken om geen vleesch te quetsen.’

Na de Alpen te hebben gepasseerd, bezochten Beerenbroek en Van Heijlen verschillende Italiaanse steden, zoals Venetië en Ravenna, om uiteindelijk op 15 juni in Rome te arriveren. In zijn reisverslag maakt Beerenbroek een onderscheid tussen ‘oud’ en ‘nieuw’ Rome. Volgens de Norbertijn is Rome ‘soo dicwils geplundert geweest, dat men waarlijk mag seggen dat nieuw Roomen gebouwt is op t’ oude.’ Hij verhaalt over de ‘Afgode tempels der oude Romeijnen’, triomfbogen, het Colosseum (‘de schoonste outhijt van Europa’), thermen (‘verkoel-plaatsen’), paleizen en aquaducten (‘water-loopen’).
Over ‘nieuw’ Rome zegt Beerenbroek:

“Roomen gelijk t’ Tegenwoordig is mag noch met reden t’ hooft der werelt genoemt worden, wegens sijne menigte van palijsen, kerken, fontijne, be[e]lden, gemeene bouwen, outheden, konsten van alle soort, regte, breede en lange straten, edeldom, pragt, feesten, toeloop der vremdelingen (…).”

Met andere woorden: alles is aanwezig in Rome! Beerenbroek geeft uitgebreide beschrijvingen van kerken en besteedt daarnaast aandacht aan obelisken (‘met eenen te bescrijven, kent men de andere’), catacomben en fonteinen. Tussendoor heeft Beerenbroek tripjes gemaakt naar onder andere Ostia en Napels. Tijdens zijn terugweg, wederom met Van Heijlen, bezocht hij steden als Florence, Turijn en Milaan, om vervolgens via Frankrijk huiswaarts te keren – nu eens voorzien van aangename, dan weer ‘slegten’ wijn.

Het reisverslag van Beerenbroek lijkt in eerste instantie te zijn geschreven voor zijn familie of andere naasten. Gelukkig is het bewaard gebleven en kunnen we nu een achttiende-eeuwse reis naar Rome bekijken door de ogen van een Nederlandse student. Volgens Beerenbroek was hij ‘gesont vertrokken, gesont gebleven, gesondt en gelukkig weergekeert’, en dat is mooi om te weten.

Geschreven door:
Jurian ter Horst

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Kijkje in kerkelijke archieven
- Kapelaan achter de tralies

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Veghels ziekenhuis breidt uit!

noreply@blogger.com (BHIC) — Wed, 04 May 2016 12:00:00 +0000

...Meer dan 100 jaar is Veghel het regionale centrum voor ziekenzorg. In 1956-1958 vindt een grootse uitbreiding plaats. Capaciteit: 225 bedden!...

Bernhoven laat Veghel momenteel zonder poli, maar wel met leeg ziekenhuisgebouw achter. Het huidige bestuur wil niet in stenen investeren in de plaats waar de regionale zorg groot werd. In 1956 is het wel anders! Geen bestuur op afstand of die vreemde naam Bernhoven. Nee, gewoon Dr. Driessen, de Zusters Franciscanessen en 'Sint Joseph'.

Bovendien een keiharde investering in faciliteiten, dus ook gebouwen. Op dat moment is de grootse uitbreiding van het Veghelse ziekenhuis in volle gang. 'Wegens chronisch ruimtegebrek'. De 1500 heipalen zijn in de grond geslagen. Stevige fundamenten onder een levenswerk van de Zusters Franciscanessen. Want het in 1900 gestichte R.K. Sint-Joseph Gasthuis is inmiddels uitgegroeid tot 'modern geoutileerd ziekenhuis'. Hét streekziekenhuis wel te verstaan: 'De medische verzorging van 60.000 mensen uit Veghel, Dinther, Heeswijk, Nistelrode, Vorstenbosch, Schijndel, Sint-Oedenrode, Erp, Gemert, Boekel, Uden en Zeeland vindt hier zijn bekroning'.

De in 1945 aangestelde directeur-internist Dr. Willem Driessen stuwt het ziekenhuis met kracht op in de vaart der volkeren, altijd met het belang van de patiënt voorop. De hele medische verzorging neemt hij voortvarend ter hand. In tien jaar tijd zijn alle mogelijke specialismen aan het ziekenhuis verbonden: internist, chirurg, oogarts, neus- keel- en oorarts, huisarts, kinderarts, gynaecoloog en psychiater. Een medisch team dat mede ondersteund wordt door 84 verpleegsters, waarvan nog 24 zusters Franciscanessen. En al deze zorgzame mensen doen op meest creatieve wijze hun werk in de krappe behuizing. Uitbreiding is noodzakelijk voor de vestiging van poliklinieken, laboratorium, kinder- en gynaecologische afdeling.

Maar vooral de uitbreiding in capaciteit van 60 naar 225 bedden is enorm. Kosten: 2 miljoen gulden. Hoezo bezuinigen? Voor wat hoort wat. De nieuwbouw is immers de vrucht van moeizame arbeid en vele vergaderingen. Trouwens, Een nieuw verpleegstershuis met opleidingscentrum staat nog op het verlanglijstje. Dr. Driessen is duidelijk. Het Veghelse ziekenhuis moet ideaal zijn. Want een ideale eigen omgeving bepaalt sfeer en verhoogt cachet. De hele regio zal de vruchten plukken.

Dit verhaal stond eerder in Brabants Dagblad

Geschreven door:

Rolf Vonk

Vind je dit leuk? Lees dan ook:

- Aangenomen met algemene stemmen

- Krachtige kanonnen

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Reek: voor kerk en koning!

noreply@blogger.com (BHIC) — Mon, 02 May 2016 12:00:00 +0000

Tot 1942 was Reek een zelfstandige gemeente en dat zijn ze daar niet vergeten. Dat bleek bijvoorbeeld tijdens de aanloop naar de gemeentelijke herindeling van 1994. Maar het oude gemeentewapen prijkt ook nu nog op de voorgevel van het dorpshuis, dat – hoe kan het ook anders! – het “Wapen van Reek” is gedoopt. Het Reekse wapen is dan ook bijzonder en dus een verhaal waard!

Rond de jaarwisseling 1813/14 is de situatie in Nederland chaotisch. Sinds 1811 maakte het deel uit van Napoleons keizerrijk, maar na diens rampzalig verlopen veldtocht in Rusland brokkelde de Franse macht snel af. Op 30 november 1813 landt prins Willem Frederik in Scheveningen en één dag later wordt hij in Amsterdam uitgeroepen tot Soeverein Vorst der Verenigde Nederlanden. De Franse troepen trekken zich terug, vrijwel zonder dat het tot bloedvergieten komt. Maar de Brabantse vestingsteden geven ze niet zomaar op.

Breda valt spoedig in Nederlandse handen, maar in ’s-Hertogenbosch houden de Fransen wekenlang stand. Pas op 26 januari blazen zij de aftocht dankzij Pruisische troepen, die actieve hulp krijgen van inwoners van de stad en van Vught. Grave is een heel ander verhaal: de Fransen hebben er een sterk garnizoen en vanuit de stad gaan zij op plundertocht in de wijde omgeving, die al goeddeels bevrijd is. Als buurdorp van Grave heeft Reek daar last van, dus laten zich ook hier tientallen mannen inlijven in de landstorm. Dat is een regionale burgerwacht die het gemis van een Nederlands leger ter plekke enigszins moet opvangen.

Op 15 januari 1814 slaan Franse wachtposten op de wallen van Grave alarm. Zij horen tromgeroffel van de kant van Reek en zien dat daar de Nederlandse vlag (met de drie banen oranje, wit en blauw) wordt gehesen. Dat lijkt te wijzen op de aanwezigheid van een grote troepenmacht, die er natuurlijk niet is. Later blijkt dat Reek als eerste gemeente op de linkeroever van de Maas de Nederlandse vlag hees. Dat feit brengt burgemeester Van Erp later ertoe, aan de Hoge Raad van Adel als gemeentewapen van Reek voor te stellen: een driekleurig schild met in de middelste baan drie letters R. Deze staan voor “Reek Religioni Regi”: Reek is trouw aan kerk en koning. Jawel, in die volgorde, zoals ook later wordt gesproken van “God, Koningin en Vaderland”.

Op het definitieve vertrek van de Fransen hebben Grave en Reek nog enige tijd moeten wachten. In mei 1814 kwam de vestingstad weer in Nederlandse handen.

Dit verhaal verscheen eerder in Brabants Dagblad

Geschreven door:
Henk Buijks

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Toen een auto nog niet gewoon was
- De Hertogswetering

Op pad met pastoor Beerenbroek

noreply@blogger.com (BHIC) — Fri, 29 Apr 2016 12:00:00 +0000

...Abdij van Tongerlo naar pentekening De Noter (1760)...

Hij was kapelaan in Tilburg, pastoor in Drunen en ondernam als jongeling een reis naar Rome, de Eeuwige Stad. Omdat deze Bonifacius Beerenbroek (1745-1811) een dagboek bijhield, kunnen we eenvoudig zijn sporen volgen. Voordat we op pad gaan, eerst meer over Bonifacius zelf...

Egodocumenten brengen ons dichter bij een persoon uit het verleden. Zo krijgen vaak onbekende historische figuren plotseling een stem. Dergelijke bronnen kunnen bijvoorbeeld meer inzicht geven in hoe een dorp, stad, rivier of gebouw er in andere tijden uit zag, of wat een hongersnood, oorlog of feestelijkheden met een bevolking deed. Een egodocument vertelt echter altijd het meest over diegene die het geschreven heeft. Met wat geluk van overlevering kunnen latere generaties te weten komen hoe iemand uit het verleden tegen bepaalde zaken aankeek en wat voor persoon hij of zij was. Bonifacius Beerenbroek is hier een goed voorbeeld van.

Bonifacius Beerenbroek (16 maart 1745, Eindhoven – 2 november 1811, Drunen) behoorde tot de Orde van Norbertijnen. Deze kloostergemeenschap werd rond 1120 door de edelman Norbert van Gennip (ca. 1082-1134) gesticht in het Franse plaatsje Prémontré. Om die reden worden de kloosterlingen ook wel Premonstratenzers genoemd. Rond 1130 werd er in Tongerlo een abdij gesticht voor de Orde, waar ook Beerenbroek eeuwen later zou intreden.

Net als vele andere Norbertijnen volgde Bartholomeus, zoals zijn seculiere naam luidde, een opleiding Theologie aan de Universiteit van Leuven. Op 20 mei 1764 werd de jongeling gewijd tot bisschop van Antwerpen. Tussen 1770 en 1773 verbleef hij aan het Norbertijnencollege in Rome ter voltooiing van zijn studie. Over zijn reis naar Rome schreef de Brabander een reisverslag. Hij benoemt de noemenswaardige gebouwen, met name de kerken, en de aanwezige relieken die hij is tegengekomen, en vertelt regelmatig over wat hij onderweg heeft beleefd.

Na zijn terugkomst uit Rome werd Beerenbroek kapelaan in Tilburg, waar hij onder andere in 1785 een volkstelling verrichtte. Na supprior en novicenmeester te zijn geweest, hield hij zich in 1790 bezig met het administreren van de goederen van het convent. In 1791 werd Beerenbroek pastoor van Drunen, waar hij tot zijn dood in 1811 in functie bleef. Gedurende enkele jaren als pastoor van Drunen hield Beerenbroek een dagboek bij, waarin hij onder andere vertelt over Franse belegeringen van de Langstraat, contacten met Franse soldaten, plunderingen en overstromingen. Een kopie van het dagboek is terug te vinden in het Brabants Historisch Informatie Centrum.

Het is tijd om aan de hand van zijn reisverslag en zijn dagboek meer kleur te geven aan het bestaan van Bonifacius Beerenbroek. Volgende week meer over zijn reisverslag naar Rome. Ga je mee op pad?

Geschreven door:
Jurian ter Horst

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Kijkje in kerkelijke archieven
- Kapelaan achter de tralies

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Vlag uit voor de goede Moordenaar

noreply@blogger.com (BHIC) — Wed, 27 Apr 2016 12:00:00 +0000

...De oudste regionale stoomtram tussen Den Bosch-Veghel-Helmond droeg de benaming Goede Moordenaar, vanwege het grote aantal dodelijke ongelukken op de lijn...

Hoewel de term HOV nog niet bestond, moet het idee van hoogwaardig openbaar vervoer destijds hetzelfde geweest zijn. Op 19 februari 1883 wordt de eerste stoomtramlijn in de regio voor het publiek geopend. Het is de tramlijn Den Bosch - Helmond. Tramstation De Gouden Leeuw in Veghel is vooralsnog het eindpunt, hoewel de aanleg richting Erp al een flink eind vordert. De verkeersontsluiting van het platteland wordt gevierd.

Een groot aantal Bosschenaren doet de tram uitgeleide, als zij vol met belangrijke heren opstoomt richting Veghel. Onder 'prachtig weer, een frische lucht en een helder zonnetje' gaat de tocht over Berlicum naar Heeswijk. 'Men ontdekt menig schilderachtig plekje op dien weg' die ondertussen vol stroomt met toeschouwers. 'Van al de woningen uit den omtrek zijn de boeren met vrouw, kinderen en hun paarden naar den weg gekomen'.

Het zorgt voor wildwest-taferelen: tientallen Heeswijkse boeren rijden op paarden rond de opstomende tram. In Dinther wordt de tram 'geestdriftig' onhaald en wordt het glas geheven. Maar wat is een openingstocht zonder ontsporing? Tussen Dinther en Veghel is het raak: twee wagens lopen van de rails. In alle opgewektheid worden de wagons met vereende krachten op de rails gezet. Op gaat het naar Veghel, 'het grootste en bloeiendste dorp van de gansche lijn'. 'Tegelijk met den kerktoren, daagt ook de dichte drom van Veghelaars op, die den tram komen binnenhalen.'

De vlaggen hangen uit. Het dorp is leeggestroomd en verdringt zich langs de trambaan. En daar in Veghel mogen de belangrijke heren een toast uitbrengen. Op de koning, de minster, maar vooral op de autoriteiten die belangstelling tonen voor het ontsluiten van de Meierij. Men zal zich 'verwonderen over den spoedigen vooruitgang van dit gebied, want de Brabanters behooren tot de energiekste inwoners van ons land'. Handel en nijverheid zullen voordeel hebben bij de nieuwe ontsluiting. Dat deze stoomtram binnenkort in Veghel haar eerste dodelijke slachtoffer eist, kan niemand vermoeden. En er zullen er nog veel volgen. De tram als moordenaar. Maar dan wel een Goede Moordenaar. Want 'vur 'n klein bietje, witte! Kunder een heel eind inzitte!'

Dit verhaal stond eerder in Brabants Dagblad

Geschreven door:

Rolf Vonk

Vind je dit leuk? Lees dan ook:

- Aangenomen met algemene stemmen

- Krachtige kanonnen

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Osse botergiganten vertrekken naar Rotterdam

noreply@blogger.com (BHIC) — Mon, 25 Apr 2016 12:00:00 +0000

...reclamemateriaal van Jurgens...

Op 20 maart 1929, ’s avonds om half tien, rijdt een vrachtwagen in volle vaart de veerpont bij Alblasserdam op. De chauffeur, die zijn voertuig niet meer in bedwang heeft, kan er nog net uitspringen voordat het gevaarte door de ketting aan de andere kant van het vaartuig heen breekt en in de rivier de Noord plonst. Door de schok zinkt ook de veerpont. Gelukkig kunnen de chauffeur en de veerman zich redden.

In de gezonken vrachtwagen blijkt de hele inboedel te liggen van twee arbeidersgezinnen uit Oss. Die verhuizen naar Rotterdam vanwege de verplaatsing van de Osse margarinefabriek van Jurgens naar de havenstad. Het vertrek van Jurgens uit Oss komt niet uit de lucht vallen. In 1927 zijn de vroegere aardsconcurrenten Jurgens en Van den Bergh samengegaan in de Margarine Unie. Van den Bergh, ooit in Oss begonnen, besloot al in 1890 te verkassen naar Rotterdam, een veel betere uitgangspositie voor de export.

Vanaf het moment van oprichting van de Margarine Unie staat het vrijwel vast dat Jurgens zal volgen. Dat is dus de donderwolk die het hele jaar 1928 boven Oss hangt, want er werken 800 mannen en vrouwen bij het bedrijf. Daar komt bij dat het fabriekscomplex vrijwel in het stadscentrum ligt, tegenover de Grote Kerk. Leegstand is zeker dan rampzalig.

In januari 1928 komen de eerste onheilstijdingen: het hoofdkantoor van Jurgens in Nijmegen en delen van het bedrijf in Oss zullen worden verplaatst naar Rotterdam, waar een nieuwe fabriek wordt gebouwd. Enkele afdelingschefs moeten binnen drie maanden verhuizen, voor 40 medewerkers dreigt ontslag. Naarmate het jaar vordert, verschijnen er meer van zulke berichten. Dan breekt 1929 aan, het jaar van de beruchte Beurskrach in Wallstreet, New York. Die vindt plaats op donderdag 24 oktober, “Black Thursday”.

De Osse “Zwarte Zaterdag” is eerder: 30 maart! Dan sluit Jurgens de poorten voorgoed. 400 mensen worden werkloos. Wie ouder dan 45 is, met minimaal 25 dienstjaren, krijgt wel een pensioen, en er is een gratificatie voor mensen tot 45 met minimaal 10 dienstjaren, maar velen vallen buiten de boot. Dat geldt niet voor de collega’s die naar Rotterdam vertrekken. Voor hen is er nog toekomst bij Jurgens. Bedenk in dat verband dat de lichten van de gezonken verhuiswagen bij Alblasserdam nog brandden, toen het voertuig vier uur later werd opgetakeld uit het water!

Dit verhaal verscheen eerder in Brabants Dagblad

Geschreven door:
Henk Buijks

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Toen een auto nog niet gewoon was
- De Hertogswetering

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

35.000 Dagen plezier met mooi raadhuis

noreply@blogger.com (BHIC) — Fri, 22 Apr 2016 12:00:00 +0000

...het voormalig raadhuisje in Heesch...

Op 21 maart 1941 vindt de officiële opening plaats van het raadhuis van Heesch. Alle sprekers zijn vol lof over het karakteristieke gebouw, ook de Bossche burgemeester Van Lanschot: “Eens in de 100 jaar bouwt men een raadhuis. Is het lelijk, dan heeft men 35.000 dagen ergernis - is het mooi, dan 35.000 dagen plezier ervan. Heesch kan waarlijk verheugd zijn, want het heeft een mooi raadhuis gekregen.”

Inderdaad is het een eeuw geleden dat Heesch een raadhuis bouwde. Dat dateert van 1840, en in 1919 meldt het provinciaal verslag dat het gebouwtje volgepropt is met allerlei documenten en boeken. Er is niets van te maken, en de gemeente beschikt over onvoldoende middelen voor een radicale verbetering, aldus het verslag. Jarenlang gebeurt er niets, maar vanaf het aantreden van burgemeester Offermans in 1931 staat het gemeentehuis regelmatig op de raadsagenda. Struikelblok is dan vooral de economische crisis. Caféhouder Willem van den Berg, eigenaar van het kermisterrein naast zijn zaak, kan het niet langer aanzien. In augustus 1933 gaat hij bij de kermisexploitanten met de pet rond voor een nieuw gemeentehuis. De gemeenteraad is blij met de opbrengst: 867 gulden 50!

En alweer gaan er vier jaren voorbij. Op Oudejaarsdag 1937 besluit de raad de knoop door te hakken. Het gemeentehuisje, “een varkensstal” volgens raadslid Van Zutphen, blijkt nu ook een broeinest te zijn “van vliegen, die zomer en winter in groten getale op de secretarie zitten, in de kasten, op en achter de boeken en voor de ramen.” Via steun van het landelijke Werkfonds wil men, net als in Uden en Nuland, eindelijk een nieuw gemeentehuis bouwen. Twee jaar later hebben de architecten A.J. Kropholler (Wassenaar) en P.G. Elemans (Ravenstein) de plannen rond. Aannemer Quirinus de Veer uit Geffen krijgt de klus, voor ƒ 20.400,-. Vanaf 1 april 1940 vindt de secretarie tijdelijk onderdak aan de overkant van de Rijksweg, bij Smederij Van Erp.

Het project duurt langer dan begroot. Oorzaak is de Duitse inval in mei 1940, waardoor de aanvoer van bouwmaterialen tijdelijk stil ligt. En wellicht zorgt de zware storm van november ook voor enige vertraging, want de directiekeet stort in. Maar in maart 1941 kan in Heesch de vlag uit. Niet bij de architecten overigens, want die moeten nog enkele jaren geduld hebben, voordat al hun declaraties zijn betaald….

Dit verhaal verscheen eerder in Brabants Dagblad

Geschreven door:
Henk Buijks

Vind je dit interessant? Lees dan ook:
- Komt de Beerse Maas terug?
- De Hertogswetering

De beste verhalen via e-mail ontvangen?

Belgisch dorp verrijst op Udense hei

noreply@blogger.com (BHIC) — Wed, 20 Apr 2016 12:00:00 +0000

...Op 12 februari 1915 arriveren de eerste Belgische vluchtelingen vanuit Baarle-Nassau in het Udense Vluchtoord, het 'Belgische dorp' op de Udense heide...

Sinds 1915 heeft Uden een naam hoog te houden als het om vluchtelingenopvang gaat. Het neutrale Nederland krijgt tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) een grote vluchtelingenstroom te verwerken. Op de vlucht voor Duits geweld, klopt een miljoen Belgen aan voor asiel. Als blijkt dat de particuliere initiatieven de vluchtelingenstroom niet aan kunnen, grijpt de regering in.

De vluchtelingen worden overgebracht naar barakkenkampen of 'Belgische dorpen'. Die zijn voorzien van een school, een postkantoor, een ziekenhuis, een kerk en soms zelfs een bioscoop. De Udense burgemeester Thijssen stelt direct zijn gemeente kandidaat voor de vestiging van zo'n 'vluchtdorp'. Ook de regeringscommissaris, jonkheer Ruys de Beerenbrouck, acht Uden geschikt om Belgische vluchtelingen op te nemen. Enkele duizenden, als het mogelijk is. Meer dan het totaal aantal inwoners van Uden!

De Udense raad is huiverig voor onrust en veiligheidsproblemen. Pas na een besloten raadsvergadering waar Ruys de Beerenbrouck toezeggingen doet, stemt de raad in. Het plaatselijke bedrijfsleven ziet wel brood in de komst van de Belgen. De locatie voor het 'vluchtdorp' is een stuk heide ten noorden van het dorp aan de klinkerweg Uden-Zeeland. In januari 1915 wordt in een mum van een tijd een compleet barakkendorp uit de grond gestampt.

In februari nadert het z'n voltooing. Een journalist schrijft: '...al heeft de ondervinding nog niet geleerd, dat het hier gevolgde systeem aan alle verwachtingen voldoet, toch zal een vluchtige schets van de in deeling van het onafzienbare terrein en de doelmatige inrichting der ontelbare hallen doen begrijpen met welk een practischen, nauwgezetten zin men hier is te werk gegaan.' De withouten woonbarakken ogen somber 'maar het oog bedriegt zich daarin, want zoodra men binnentreedt, voelt men als 't ware den open hemel boven zich, zoo vrij en hoog glooien de daken.'

Praktisch en schoon zijn de uitganspunten, met enige vorm van privacy. Uden is klaar om vluchtelingen op te vangen. Op 12 februari 1915 arriveren de eerste 28 vluchtelingen uit Baarle-Nassau in het Vluchtoord. De komende jaren zal de Udense heide hun thuis, hun Vluchtoord worden.

Dit verhaal stond eerder in Brabants Dagblad

Geschreven door:

Rolf Vonk

Vind je dit leuk? Lees dan ook:

- Aangenomen met algemene stemmen

- Krachtige kanonnen

De beste verhalen via e-mail ontvangen?