Steevast gesteund door zijn hondstrouwe College, is hij al jaren bezig om een transformatie te bewerkstelligen die kleine, anonieme bewoners wegjaagt en hopen bezoekers aanzuigt, kijklustigen en hongerigen wiens nieuwsgierigheid non-stop gewekt wordt.

Als er kritiek komt, dan komt ze van handelaars die erop moeten toekijken hoe hun broodwinning wordt weggepikt (de boekenhandelaars in de Bortierpassage) door een combine van ondernemers die nauwe banden met het stadsbestuur hebben en moderne commerciële formules neerzetten (foodcourts), of van kunstenaars, die uit de biecht klappen over het erbarmelijke, hondsmagere artistieke niveau in de tijdelijke kubus “C12” op het De Brouckèreplein, dat de hele zomer bezet wordt.

De stad van de toekomst moet meer zijn dan een verzameling winkels, heet het. E-commerce neemt intussen zodanig veel plaats in dat er een serieuze schifting aan de gang is onder winkeliers. De sterksten blijven, fastfood floreert, terwijl de verkoper van bibliofiele uitgaven en de winkel waar een expert je bijbabbelt, aan de kant worden geschoven.

De uitzondering is de regel geworden: waar vroeger het circus eens per jaar met veel tamtam de stad binnnenreed, staat de kassa nu permanent opgesteld en fronst de bezoeker de wenkbrauwen indien er eens een dag géén tentzeil opengaat.

In deze geënsceneerde stad heb je geen toevallige ontmoetingen meer met mensen, je komt er enkel nog andere consumenten tegen. In airport city transiteer je, zoals tussen de bagagecontrole en de check-in in een luchthaven, waar terrasjes, restaurants, en winkels met parfums en koffiekoppen je aandacht tijdelijk vasthouden.

Mocht Philippe Close deze tekst lezen, dan zou hij tegenwerpen ik de helft van de waarheid achterwege laat: de 15-minutenstad. 10 minuten, zelfs, want Close lanceerde dat idee in 2018 in navolging van het idee van de Parijse inwijkeling en wetenschapper Carlos Moreno, en wilde nog beter doen dan het origineel. Beenhouwers, groenten- en fruitverkopers, tandartsen, scholen, etcetera, alles wat een lokale inwoner nodig heeft op wandel- of fietsafstand en hem of haar een echte stad teruggeeft.

Ondanks het feit dat je op een kaart (https://www.brussel.be/geoportaal) kan kijken welke diensten er te vinden zijn, zijn de resultaten van het plan niet duidelijk. Nieuwe bakkers, beenhouwers of scholen worden er nauwelijks op gedocumenteerd. En ondanks feit nummer twee, dat een consortium van universiteiten die resultaten opvolgt, leeft de centrumbewoner in een parallelle wereld: de twee beleidsopties, evenementiëring en nabijheid, lijken nog niet in evenwicht.

De nieuwe voedselmarkt in de Sint-Gorikshallen lijkt een essentiële buurtfunctie te herstellen. In tegenstelling tot de foodcourts, die passen bij de visie van de stad als plaats van evenementen, moet dit een plek voor dagelijkse boodschappen zijn (het aanbod ligt wel in een hogere prijsklasse). En toch is het “belevingsgehalte” van het nieuwe Sint-Goriks groot. Er blijft plaats voor tentoonstellingen, concerten en terrasjes. Alsof de boodschap is dat de stad 2.0 niet meer zonder die boosterprik kan overleven.

Wordt de markt van Sint-Goriks een nieuwe attractie, of een stabiel alternatief voor de dagelijkse bewoner?

De stad verliest winkels, heeft een begrotingstekort, en moet keuzes maken. Evenementen trekken  toeristen, belastingen en werkgelegenheid aan. Velen appreciëren ook de drukte, de terrassen en de evenementen.

Wat Brussel de laatste 15 jaar doet in het stadscentrum, is een kwetsbare noodoplossing, maar zal de stad van de toekomst een aanvaardbare weg vinden tussen een podium voor bezoekers en een thuis voor bewoners?  

In Brussel hangt veel af van nog een derde factor, de netheid. In een vorige Blogpost (https://www.brusselblogt.be/2026/07/20/beurssel.html) trachtte ik dat probleem tastbaar te maken. Wie door het centrum wandelt, baant zich niet alleen een weg langs evenementen, maar ook langs urinesporen, zwarte plekken en hoopjes vuilnis die als een rode draad door de stad lopen. Een proper trottoir is de uitzondering, niet de regel. Het is dan ook wrang dat het stadsbestuur zoveel energie steekt in het aantrekken van bezoekers, terwijl de basisvoorwaarde voor een leefbare stad – netheid – structureel ondergesneeuwd blijft.

Brussel: een gecontroleerde botsing

Brussel is niet altijd gemakkelijk. Soms lijkt de stad één grote warboel: vuilniszakken op straat, auto’s die elkaar proberen voorbij te steken, wegenwerken die nooit lijken te stoppen en mensen die allemaal een andere taal spreken.

Maar misschien is dat net wat Brussel bijzonder maakt. De stad probeert niet perfect te zijn. Ze beweegt constant. Achter elke hoek verandert het beeld. De chaos voelt niet als een fout, maar als het bewijs dat er altijd iets gebeurt.

De puzzel die toch klopt

Wat veel mensen vergeten, is dat Brussel een soort verborgen orde heeft. Niet de orde van rechte straten en rustige buurten, maar een orde die ontstaat uit verschillen. Elke buurt heeft zijn eigen karakter. Je kunt van de drukte rond Brussel-Centraal naar de rustige straten van Elsene gaan en het gevoel hebben dat je een andere stad binnenwandelt. In de Marollen voel je de geschiedenis in de straten, terwijl de Europese wijk bijna voelt als een internationale ontmoetingsplek waar mensen van overal samenkomen.

Toch horen al die stukken bij elkaar. Dat is misschien het vreemdste aan Brussel: de stad lijkt soms uit losse puzzelstukken te bestaan, maar toch vormen die stukken samen iets dat alleen Brussel kan zijn. De ene dag hoor je Frans op straat, de volgende dag Nederlands, Engels, Arabisch of een taal waarvan je de naam niet kent. Je ziet mensen met verschillende achtergronden naast elkaar leven. Niet altijd zonder problemen, maar wel
samen.

Brussel leert je dat een stad niet hetzelfde moet zijn om verbonden te zijn. Misschien is dat de echte orde achter de chaos: iedereen is anders, en juist daardoor past iedereen ergens tussen.

Een stad zonder één gezicht

Het mooie aan Brussel is dat je niet perfect moet passen om erbij te horen. Omdat iedereen zijn eigen verhaal meebrengt, voelt niemand zich volledig vreemd.

Je hoeft geen typische Brusselaar te zijn. Misschien bestaat die zelfs niet. Je wordt er gewoon één door de stad te leren kennen.

Mijn land zonder grenzen

Brussel is luid, druk en soms vermoeiend. Maar het is ook de plek waar ik telkens iets nieuws ontdek. Een stad die mij soms irriteert en mij de dag erna opnieuw nieuwsgierig maakt.

Misschien is Brussel geen perfecte stad. Misschien is dat net waarom ze zo echt voelt.

Ik wil niet in België wonen. Ik wil in Brussel wonen

Voor Carlotta Reis (16) voelt Brussel meer als een eigen wereld dan als zomaar een stad.

Zie ik de lichtjes van de Zenne

De Zenne was tot het midden van de negentiende eeuw de levensader van Brussel. Voedsel werd tot vlak bij de klanten gebracht via de meanderende rivier met verschillende armen en bijhorende kaaien en dokken. Ook molenaars, brouwers en leerlooiers voerden er hun nering uit. Om hygiënische redenen werd de Zenne, een open riool, overwelfd en de loop ervan werd ook verlegd. De dokken werden gedempt. Het Kanaal nam de plaats in als belangrijkste waterweg. Het deel naar Willebroek dateert al van de zestiende eeuw, het deel naar Charleroi werd ten tijde van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (1815-1830) gebouwd. De haven verplaatste zich van de Vijfhoek naar de terreinen van Thurn en Taxis. 

Ook de vismarkt verhuisde enkele keren, van de Grasmarkt over de Visverkopersstraat tot de huidige Vismet. Tot de negentiende eeuw domineerde riviervis, zoals snoek, baars en paling. Daarna kwam zeevis op Tussen 1884 en 1955 prijkte op het plein tussen de Baksteenkaai en de Brandhoutkaai een overdekte vismarkt. Even verderop stonden ook de Sint-Gorikshallen vanaf 1881 bekend als de buik van Brussel. Sinds kort is er opnieuw een foodmarket opengegaan, met een tiental verkopers.

Koloniale waren

De Belgische koloniale geschiedenis drukt ook haar stempel op de stad, bijvoorbeeld in de talrijke chocoladewinkels. In Congo-Vrijstaat, het privébezit van Koning Leopold II tussen 1885 en 1908, waren de eerste missieposten verplicht om cacaobonen te verbouwen, maar de teelt sloeg er nooit echt aan. In tegenstelling tot in Ghana, waar de Britse kolonisator de cacaoteelt grootschalig uitbouwde. Côte d’Or, het Belgische chocolademerk met een olifant als logo, ontleent zijn naam aan de oude benaming van Ghana, Goudkust. Belgische chocolade is nu wereldberoemd. De nadruk ligt daarbij op ons vakmanschap, maar de basisgrondstof komt uiteraard nog altijd uit Afrika, vooral uit Ivoorkust en Ghana.

De bananenteelt deed het een stuk beter in Congo. De haven van Antwerpen is nog altijd de belangrijkste Europese toegangspoort voor bananen, nu vooral uit Ecuador, Colombia en Costa Rica. Het art-decogebouw op de Nieuwe Graanmarkt, waar nu Brasserie Surréaliste is gevestigd en ervoor het atelier van hoedenontwerper Christophe Coppens, was vroeger een opslagplaats voor bananen. Even verderop op het plein, recht tegenover het MAD, vind je op de gevel van een gebouw zelfs een reliëf met een Afrikaans hoofd, omringd door bananentrossen en sinaasappels. Ook hier werden bananen vanaf de jaren twintig van de twintigste eeuw afgerijpt. In de Dansaerstraat 75-79 is de voormalige zetel van Gérard Koninckx Frères, groothandel in fruit, ook al versierd met bananen- en sinaasappelbomen.

En dan is er nog het zoete verhaal van karaboeja, ‘brok snoep’ in het Swahili. Begin twintigste eeuw kon een Congolese Brusselaar een bakker in de Vlaamsesteenweg overtuigen om de achtergebleven suikerkoek van de snoepproductie te smelten en daar anijs bij te doen. Het werd een succesverhaal. Tientallen Congolese verkopers gingen naar alle uithoeken van ons land om het snoepgoed te verkopen. Marktkramers sloegen een grote zwarte brok in stukken met een hamer en deden de scherven in papier. Spektakel gegarandeerd! Het goedje zou ook helpen tegen keelpijn en andere kwaaltjes. 

Chinatown en disneyficatie

In de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw was de Dansaertwijk een vervallen en verpauperde buurt met veel leegstand. Chinese handelaars en restaurateurs vonden er een goedkoop onderkomen. Vaak kozen ze opportunistisch voor een verwesterde versie van hun keuken, met simpele en brave gerechten die in de smaak vielen bij de Belgische klanten. Bovendien was het meestal een mengeling van keukens, met bijvoorbeeld het typisch Indonesische nasi goreng in een Chinees restaurant. Het interieur was overladen met kitscherige chinoiserieën om de bezoekers een exotische ervaring te bieden.

Intussen vind je in het Brusselse Chinatown door de band een meer authentieke keuken om zowel kritische Aziaten als een kosmopolitisch, trendy publiek op hun wenken te bedienen. Ook het interieur is internationaler en soberder geworden. Het aantal concepten is diverser geworden, van Chinese hotpot tot Koreaanse barbecue. Toch is het nog altijd niet ongewoon dat Chinezen achter een sushizaak zitten omdat ze weten dat de Japanse keuken als verfijnd en hip geldt en er dus zeker gasten over de vloer komen. Zoals ook Syrische restaurantuitbaters kiezen voor de bekendere en hoger aangeschreven Libanese keuken.

En dan is er nog de opkomst van ‘fast casual’ aan Sint-Katelijne en de Beurs, met nieuwere ketens als Manhattn’s, Ellis en Rambo (burgers), Bavet (pasta), Nona (pizza en pasta), Knees to chin (Vietnamese rijstpapierrolletjes), Umamido (ramen) en Makisu (sushi). Om nog te zwijgen van gehypete Tiktok-trends bij jonge Brusselaars zoals crousty, een schotel met witte rijst, gefrituurde kip en veel saus. De vrees is dat de kwaliteit en de gezondheid van de gerechten soms te wensen overlaat en vooral dat het uniforme aanbod identiteit en authenticiteit mist. Veel visrestaurants aan Sint-Katelijne blijken nu in het bezit re zijn van één eigenaar.

In The Dome tegenover de Beurs doet met Eatitaly binnenkort een enorme Italiaanse speler zijn intrede in de stad. In foodmarkets zoals Wolf is het over de koppen lopen. Valt het stadscentrum ten prooi aan disneyficatie en is de culinaire beleving vooral gericht op toeristen en andere bezoekers die uit zijn op fun en het geld laten rollen? De buik van de Brusselaar zal ook nog altijd gevuld moeten worden.

Meer info: De/La Brigade. Zie ook het boek ‘De buik van Brussel’ van Lucas Catherine (2019) en het werk over migratie in Brussel van Hans Vandecandelaere, o.a. ‘In Brussel. Een reis door de wereld’ (2012).

Ik kwam terug in Brussel vanuit een stad in het buitenland, waar ik twee weken verbleven had. Die afstand hielp me mijn thuisstad scherper te zien, zoals vaak gebeurt.

Het hele scenario zou zich afspelen tijdens een lange wandeling, van de bovenstad naar de benedenstad en weer terug.

Ik maakte me op voor een heuglijke tocht. Ik had geld gezien op mijn rekening, en bloed geroken toen ik het woord “solden” opving.

Aan mijn voeten – belangrijk: mijn donkerbruine mocassins waarmee ik me een flanerende Franse filmster voel.

Mijn ziel: gevoelig. Het resultaat van mijn wandeling kan u straks, zo u wil, aan die gevoeligheid toeschrijven.

Eerst nam ik de bus tot aan Bozar, waar boven- en benedenstad elkaar treffen en van waaraf het te voet nog slechts een hinkstapsprong van de winkels vandaan is.

Mijn plan: doe eerst het centrum, want daar kan het nogal eens tegenvallen, en áls dat het geval is, heb je nog altijd de bovenstad om mee te eindigen in het terugkeren.

Ja, ik heb een slecht gevoel gekweekt tegen het centrum van Brussel. Mijn ervaringen daar de laatste jaren zijn gemengd, met een negatieve boventoon. Maar vandaag begon de miserie al veel vroeger, veel hoger: aan de bushalte in de Troonstraat. Ik had het moeilijk om een proper plekje te vinden bij het wachten, door de zwarte plekken en vegen op de grond.

Dat zwart zou de rode draad van de dag worden.

Toen ik uitstapte, moest ik die hinkstapsprong haast letterlijk nemen: zijwaarts neergaande urinesporen op de plavuizen voor BNP Paribas Fortis, om de zoveel centimeter. Sporen van de nacht tevoren. Brussel is een urineerplek. Geregeld zou ik mijn adem nog inhouden. Waar is er enige ordehandhaving in deze stad? Ik vocht mij een ritme tussen het vinden van een flow als soldenflaneur en het vluchten voor de urinegeur.

De stad in het buitenland waarover ik sprak, die telt enkel propere trottoirs, die bovendien bijna altijd in heel goede staat zijn. Ook de buitenwijken zijn nog dik in orde.

Wat vertelt een proper trottoir over een stad, over een bevolking?

Eens overgestoken werd ik aangenaam verrast door een kersvers nieuw, blank stuk trottoir. Ik bereikte nu het Centraal Station.

Zo ging ik verder, behoedzaam geworden, richting Arenbergstraat.

Ik begon te zien dat de vuile stoep een constante zou worden. Bij het wachten voor het oversteken tussen Muntplein en Kleerkopersstraat, een hoek rondend tussen Schildknaap- en Leopoldstraat, en onderweg een hoop vuilnis voorbijkomend: rijen gele of roze zakken, karton, hoopjes.

Alsof het erbij mag horen. Wel, niet voor mij.

Op weg naar Dansaert – verlies je doel niet uit het oog – bleef ik staan om met interesse de nieuwe straten in te kijken rondom het nieuwe administratieve centrum/Parking 58 – versie 2. Ik had een bedrag gelezen over de heraanleg en de vergroening van dit nieuwe “netwerk van rustgevende openbare ruimte waar de bewoners naar vragen”.

“Mager”, besloot ik, mijn blik uitstervend op een struikje dat onder de hittegolf te lijden had gehad en scheef stond.

Hongerig spiedde ik naar de zichtbare handel op de straathoeken. Waren er nog kwaliteitszaken? De conclusie daarover kan ik al weggeven: in de hele Dansaertbuurt, Kartuizerstraat, Lepage en Vlaamsesteenweg incluis, is het aantal mooie winkels (mode en andere) ferm geslonken. Er is wel een nieuwe Dries Van Noten, en de Vlaamsesteenweg doet het nog wel goed, maar overal elders lijken de winkeliers mij te vechten voor het overleven in een sterk uitgedund speelveld. Ik pauzeerde op de hoek Lepage-Dansaert en was opgelucht om daar een latte en een boule de berlin aan te treffen bij een fijne bediening. Het voelde alsof het één van de laatste keren kon zijn. N.D.C handmade shoes ernaast bestond niet meer, bezijdens de letters op de ruit. Vêtue ertegenover nog wel. Zij houdt het al lang vol.

Ik werd ook heel dynamisch geholpen bij Home of Cooking Munt, zelfs direct van bij het binnenwandelen in het Nederlands. Daar zag ik een versie van Brussel die verblijdde. De man in de oude Coutellerie du Roi echter, in de Passage du Nord (Davidoff is er weg), joeg mij met zijn afwachtende, donkere houding en daarna zijn lesjes naar buiten in plaats van voor mij een mes te vinden. Ik moet trouwens eens proberen te weten te komen hoe het mogelijk is dat de zaak al sinds 1750 in de Passage zit, zoals op de winkelpui vermeld staat, terwijl de Passage pas in 1882 werd ingehuldigd.

De tijden zijn hard voor de niet-online koper als ik. Veel had ik nog niet gevonden, integendeel, maar de bus moest me nog naar de Zavel brengen en dan de Naamsestraat, terug omhoog naar de bovenstad.

Ik ben niet alleen een gevoelige, maar ook een moeilijke. Of ligt het aan het gebrek aan aanbod? Een mooie riem voor een man? Niet te klassiek, een beetje origineel, en kwaliteit, graag. Wie in Brussel een winkel kent die dat verkoopt, wilt u het me alstublieft laten weten? Is het teveel gevraagd om zo een kledingstuk te willen vinden in een hoofdstad, maar er niet in te slagen?

Helemaal bovenaan de Naamsestraat zou ik nog heel aangenaam verrast worden door een tweetal enthousiaste verkopers, én zou ik er ook een broek vinden, mooi gesoldeerd, die de verkoopster Italiaans vond en de verkoper dan weer Engels op mij. Ik haalde opgelucht adem om uit de vuile kuip van de stad weg te zijn (een hard mentaal oordeel, maar het voordeel is dat u daar iets anders over mag denken). Toen ik ergens liet vallen dat ik in september 25 jaar in Brussel woon (feestje volgt), wou zij weten wat ik van Brussel vond. “I wish it was a bit cleaner”, zei ik in het Engels. Terstond ontspon zich een geanimeerd gesprek. De winkeljuffrouw werd heel persoonlijk en betrokken. “There is só much crime in the center!”, zei ze. “We have had many thefts, here.” “How is it possible, in a capital?” “This city has 14 communes!’ », sprong de man bij. Ik moest hem corrigeren, naar 19, en probeerde hem snel te sussen door te wijzen op de nieuwe regering en de voorzichtige nieuwe wind die misschien waait.

Hebben de Brusselaars nog door in welke belt ze rondlopen? Gewenning treedt snel in, meestal. Mijn laatste schrikmoment was in de Elsensesteenweg/Naamsepoort. Ik zag twee voeten van een man die rustig stond rond te kijken naar wat er om hem heen gebeurde; alleen stonden die voeten in een 100% zwartgeblakerde zone rondom een vuilnisbak (zie foto). Ik deed nog een hinkstap, sloeg zo snel mogelijk een zijstraat in, en kwam op adem in een buurt zonder winkels die veilig ver van de hotspots lag.

In alle tintjes

Bedelaars

Met kleine kindjes

Militairen

Zonder lintjes

Pendelaars

Al aan de pintjes

(Op muziek

Van Arno Hintjens)

Nathalie Depoorter woonde in Brussel tussen 2007 en 2014 en werkt er nog altijd met heel veel plezier, ook al woont ze tegenwoordig (eveneens met heel veel plezier) in Bruxelles-plage.

De leegte wordt een bont lappendeken

van tapijten, tafels en dozen dozen dozen

Levens staan in uitverkoop

Huisraad rouwt om haar vergane glorie

Rommelprinsen ruiken het zweet van zoekende ogen

Tussen onrustig gewriemel en geschuifel

duwt de onverzadigbare schatzucht alles opzij

De lucht is vervuld met zwaveldampen

van bieders en boden

voor meer en minder

alles is van mij

alles wordt van mij

ik, alles

ik heb het

van mij

Wil je jouw foto’s ook wel eens in de reeks Brussel in Beeld op BrusselBlogt? Gebruik de hashtag #brusselinbeeld op Instagram. Via Flickr kan ook: maak een account aan, word lid van de BrusselBlogt-groep en voeg je fotoâ€s toe aan de pool. We maken elke maand een persoonlijke selectie.

Bericht aan de fotografen
Sinds enige tijd wijzigde Meta de wijze waarop met de hashtag wordt omgegaan wat maakt dat sommige foto’s niet worden getoond.
Om zeker te zijn dat hun foto’s in aanmerking komen voor de selecties die BrusselBlogt maakt melden fotografen die voor het eerst met Instagram foto’s delen met de hashtag #brusselinbeeld best eenmalig dat zij gebruik maken van de hashtag. Ook wie steeds tussen de mazen van het net valt kan dit doen.

Credits
Among the Mannequins | Brussels (RudyMareenPhotography): Flickr-account (All rights reserved)
Avançons l’Aube (Marc Vandenberghe): ingestuurd met e-mail
Brussels Cycling Classic 2026 (Herman Genbrugge): @herman.genbrugge
Cité Hellemans (Marina Valverde): @marina_bruselas
Comiccon Brussels 2026 – Spring – Day 2 (Miguel Discart & Kiri Karma): Flickr-account (Some rights reserved)
Marolles (Niels Hanssens): Flickr-account (All rights reserved)
Straatfotografie Brussel (Winny Biets): @winnybiets
The Red Hat | Brussels (RudyMareenPhotography): Flickr-account (All rights reserved)
Weekend (Hanne Penzer): @fraupenzer
[Zonder titel] (Katrien_PI): @bruxselstratenstruinen

Schrijf je graag? Druk je je graag uit met woorden? Heb je een zwak voor Brussel en wil je je teksten delen met de rest van de wereld? Dan ben jij de geknipte persoon voor onze blog.

Brusselblogt bestaat sinds 2005 en komt met persoonlijke verhalen over Brussel. Lezers met interesse in Brussel vinden bij ons een schat aan informatie.

Zolang er een link is met Brussel zijn alle inzendigen welkom: persoonlijke ervaringen, restaurantrecensies, museumbezoeken, obscure weetjes, verontwaardiging over Brusselse politiek, verslagen van wandeltochten of een fictief verhaal met de hoofdstad als decor. Check.

Scroll eens door Brusselblogt.be, typ een tekst en stuur ons je geschreven stuk. Wij lezen het met plezier na en laten je zo snel mogelijk iets weten. Iedereen krijgt antwoord en voor je het weet ben je een gepubliceerd auteur!

Meer info op www.brusselblogt.be, www.instagram.com/brusselblogt en www.facebook.com/BrusselBlogt.be.

Mail je tekst naar: info@brusselblogt.be.

Deadline: 31 augustus 2026.

Voor jou:

~ Lezers! Velen geven feedback via commentaren, zodat er een dialoog ontstaat.

~ Een login op BrusselBlogt.be. Daarmee kan je zelf meteen artikels publiceren.

~ Een paar ontmoetingen per jaar met je collega’s.

David: Daar zijn we weer. Vera. Ik zie je. Ik hoor je. Ik begrijp je. Weet je wat jij nodig hebt? Aandacht. Geen tijd voor jezelf maar tijd waarin jij je laat zien. Zonder uitstel moet jij je reppen naar plekken waar niet je kind alle aandacht opeist maar waar jij het magnetiserende middelpunt bent.

(David wijst Vera aan.) Met de personeelsdienst hebben we net Single Mothers Matter boven het doopvont gehouden: we nodigen alle alleenstaande moeders uit, werkzaam in een Brussels gemeenschapscentrum, om deel te nemen aan een beurtrol. Eén avond in de week babysit jij op alle kinderen, de rest van de avonden parkeer je je oogappel bij een andere moeder en ben je vrij om te doen wat je wil. Uren om je aandachtstank eindelijk te laten vollopen en om je volle bak te ontplooien en om na te denken en om mensen de kans te geven je te adoreren en om je lijf opnieuw te appreciëren en om je plaats in te nemen in de maatschappij en niet te zuinig ook, zie dat er wat marge opzit. Ik wil je godverdomme zien dansen met je ogen dicht.

Vera (zichtbaar geëmotioneerd): Echt? Dank je David. Wat een cadeau. Zweet en koude rillingen. Ik voel me opnieuw maagd.

David (legt zijn hand op de hare): Wen er maar aan. (Vera begint te huilen). Adem in via je neus en adem uit via je mond. Sluit je ogen, Vera. Wie was je zonder kind? Wat dacht je zonder ex? Wat was je kinderdroom? Haal het opnieuw boven. Het is nu of nooit, Vera. Je bent tien. De schaduw van je ouders verlicht. De omtrek van je silhouet verscherpt.

Vera (glimlacht en droogt haar tranen): Ik heb schilderkunst gestudeerd. Eeuwen geleden. Alsof het gisteren was. Ik voel het nog altijd in mijn vingers. Mijn hart klopt voor de geseksualiseerde bloemen van Georgia O’Keeffe. Ik zie ze overal. Ik ruik ze. Frida Kahlo kan ik niet uitstaan. Waarom krijgt zij zo’n groot deel van de aandachtstaart?

Enfin, we zaten vaker op het terras van café Au soleil dan in onze ateliers. Ook als het regende. Seks, boloâs en bevlekte vingers. Smeuïg, glinsterend, regenboogcrimes, toekomstige meesterwerken. Af en toe koop ik nog een tube olieverf, in de Zuidstraat: kraplak of indigo.

Ik piste in mijn broek. Het kunstenaarschap is niet voor gewone stervelingen, David. Het is het terrein van tovenaars, van Mozart en Michelangelo, die de moederschoot uitglijden met een dirigeerstok en een penseel in de hand. Wie ging ik voor de gek houden? Ik wil dat mensen me zien. Maar als ze dan kijken, krimp ik in elkaar en wens ik opnieuw deel uit te maken van het rijk der onzichtbaren.

Mijn oerverhaal begon niet in juni. De academie paralyseerde me, deed me kotsen. De afstand was te groot. Het idee om iets te maken wat ik zelf had bedacht was te groots, snap je? Iets uitvoeren wat een ander heeft bedacht? Ok, geen probleem, dat begrijp ik. Maar iets maken wat ik zelf heb bedacht, iets van nul opbouwen? Error. Een mini Vera zat op mijn schouder en brulde het uit van het gieren. Die rivier kon ik niet over. Waagden mijn gedachten zich richting oversteek: angstaanvallen en schuldgevoelens hamerden op me in. De bliksem sloeg in, de brug begaf het en ik verzoop.  

Een tweede kans diende zich aan in september. Ga minstens naar de campus, zei mijn broer. Bel me op als je daar bent. Met mijn rug naar de toegangspoort zocht ik zijn nummer. Plots vroeg iemand me de weg naar de lokalen van het ingangsexamen. Ik haalde mijn schouders op: het kan niet ver zijn, toch?

Niet minder dan drie dagen duurden de testen. Een buste van Voltaire optrekken uit houtskool, een stilleven puren uit gedroogd fruit en keramiek, een vrij werk en een interview over mijn motieven, ik herinner me een postkaart van een mij onbekend schilderij van Henri De Braekeleer. De eerste uren was ik een zuil tussen de ezels en de beweegbare kastjes, waarop je, op heuphoogte, verf mengt. Ik zag iedereen schilderen en ik imiteerde hun bewegingen. De skyline van mijn dorp verkleinde. De horizon verschoof. Mijn hart bonsde op een nieuw frisser ritme. Dit getrommel was nodig om mijn bloed tot in de verste uithoeken van mijn lijf te pompen. Mijn huid tintelde zich wakker uit een winterslaap. Mijn zicht was scherp, nietsontziend, als het priemen van een vampier die zijn volgende slachtoffer bestudeerd. Ik was geil en ik schilderde mijn kut: een eigentijdse bewerking van l’Origine du monde van Courbet, meer waarschuwing dan uitnodiging. Ik was binnen.

De euforie die me toen droeg heb ik al lang niet meer gevoeld. Het beste gevoel ter wereld en toch jaag ik het niet actief na. Onbegrijpelijk. Ik weet dat ik het kan. Je moet gewoon fucking remmen, je auto parkeren op de pechstrook, uitstappen en ronddolen. Midden in de woestijn. Je komt niet aan op je bestemming, je loopt verloren en je weet: zo moet het. Maar het kantelt steeds. Ik kan het niet vasthouden. Ik voel me slecht en dan ren ik opnieuw naar de snelweg. Ik voel me down en ik wil niet langer creëren: ik wil orders uitvoeren. Vrijheid stokt me. Het driehonderdzestig graden uitzicht in de woestijn maakt me blind. Ik wil slechts een radertje zijn in het geheel. Ik wil verdwijnen. Straf me en ik adem. Op mijn knieën denk ik zuiver. Opgesloten voel ik mijn ketenen. Een mondknevel en ik focus. Ik wil niet vrij zijn. Ik wil uitbreken, elke keer weer.

Kiki (wipt op en neer): Ok. Bestemming bereikt sister. (Ze richt zich tot David.) Kan ik nu? Ik popel.

David (lacht): Ik ben je niet vergeten Kiki. Maar jouw situatie is fundamenteel anders dan die van Vera. Een teletijdmachine naar je eerste professionele verlangens is, gelet op je prille leeftijd, onzinnig. Jouw verlangens zwemmen niet net onder de waterlijn, zoals bij Vera. Het probleem bij jou is dat de plek waar jouw verlangens horen te zitten ingenomen is door de verlangens van jouw moeder. Jouw cassettebandje met Hakuna Matata-liedjes is gewist en gebruikt door je moeder om er haar Vaya Con Dias-liedjes mee op te nemen. Uiterst verwarrend. Je moet afstand nemen van je moeder en je leven leiden op het ritme van je eigen hart. (Kiki snikt en knikt). De personeelsdienst heeft je vader gebeld. Hij wacht op je.

Vera (snel): Kan hij zich ook melden voor Single Mothers Matter?

David (instemmend): Single Parents Matter.

Kiki: Ik wil niet langer uniek zijn. Ik wil een klasgenootje zijn als ieder ander. (Ze staat op en knuffelt met Vera.) Dank jullie voor dit bijzondere moment. (Ze verlaat de esdoornzaal).

David (kijkt Vera indringend aan): Jij onderschat jezelf. Jij hebt geen angst voor de ander. Jij vreest jezelf. Schrik voor je eigen potentieel. Jij denkt dat je enkel creatief vonkt als je de tralies weet te forceren en wegloopt. Think again. Als je al klaarkomt bij een ontsnapping uit de gevangenis, beeld je het plezier dan eens in als je de hele mikmak zou slopen. Niet ontsnappen uit het systeem, maar het gehele systeem zelf decimeren. Inderdaad: hoogtepunt na hoogtepunt.

Het raam ernaast werd gebarricadeerd door ingewikkelde lamellen waarvan 1 strook ontbrak. Langs deze lichtpoort kwam het kroonjuweel van â€s lands justitie in mijn blikveld: het Poelaertpaleis. Haar koepel drukte zich boven alles en iedereen uit en dwong de hemel tot zwijgen. Gelouterd door haar tremendum verliet ik het gebouw en keerde ik terug naar het Zuidstation.

Ook daar botste ik op eindeloos geroezemoes van gehaaste mensen met zakjes en pakjes. Ik vond rust in de fundamenten van het station en bleef ervoor staan, starend. ‘Kan jij de wereld dragen?’, vroeg ik me af. De massieve pijler omgeven door kitscherig graniet zweeg. Haar smeedijzeren draagarm met robuuste vijsknoppen bewoog niet, niets bewoog. ‘Ik draag en geef rust aan wie zwijgend kijkt’, leek ze me te antwoorden. Ik nam het in vrede aan en zocht vertraagd het perron richting Turnhout en stapte op. 

Eindeloos schuurde de rit verder over de rails tot de trein abrupt in Tielen tot stilstand kwam en koppig bleef staan. ‘Beste reizigers, wij hebben een technisch probleem waardoor de trein tot stilstand kwam. Wij houden u op de hoogte zodra wij meer weten.’ Even stilte en daarna eindeloos treingezeur. Ik sloot me af van de treinperikelen en kreeg een zwarte man in beeld waarop de wereld geen vat leek te hebben.  Hij droeg een rugzak met drie witte strepen en een driehoek. Na enkele minuten stond hij recht en verliet onverstoord de wagon.  Hij stapte af en slenterde eenzaam over het perron met kiezelstenen. Ik keek hem achterna en vroeg me af wat hem naar Tielen bracht. Drie witte strepen en een driehoek in Tielen.