Mẹ cứ kỳ vọng vào con đi!
Đỗ Hồng Ngọc

Tôi đọc được những dòng này của một thiếu nữ 15 tuổi trên một tờ báo dành cho tuổi mới lớn. Em viết về mẹ của mình.

“15 tuổi, tôi không còn quá nhỏ để mẹ lúc nào cũng chú ý “chi li” từng việc như: Tôi ăn cơm chưa, tôi… tắm chưa và bạn của tôi là những đứa nào?…
15 tuổi, mẹ vẫn còn đưa đón tôi đi học… Tôi xấu hổ với bạn bè, còn mẹ thì lo sợ xe cộ đông đúc…
Bao nhiêu lần tôi muốn hét lên: Mẹ đừng kỳ vọng gì vào con cả!
Bao nhiêu lần tôi muốn buông xuôi… để mẹ biết rằng tôi đã lớn và có thể quyết định những thứ ngoài “vòng kim cô” của mẹ.
Nếu có một điều ước, tôi chỉ muốn mình được…”tự do”.”

Tôi đọc mà buồn quá! Mẹ mà không được kỳ vọng gì vào con cả thì kỳ vọng vào ai? Ai có thể đỡ đần cho mẹ lúc già nua tuổi tác? Ai có thể lo lắng cho mẹ lúc ốm đau bệnh họan? Ai có thể chia ngọt sẻ bùi với mẹ lúc canh vắng đêm dài, với bao nỗi lo toan, nhọc nhằn không nói nên lời?
Tôi hiểu trong một lúc quá đỗi bực mình nào đó, em đã thốt lên những lời đau xót này với mẹ. Tôi chắc rằng, một ngày kia, khi tuổi đời thêm chồng chất, đọc lại những dòng này em sẽ vô cùng hối hận. Tôi hiểu rằng rồi đây khi đến lượt mình bế trên tay một đứa con đỏ hỏn, rứt ra từ núm ruột của mình thì em sẽ thấm thía nghĩ về mẹ mình ngày xưa, lúc đó nhiều khi mẹ đã không còn nữa! Tôi chắc rằng người mẹ khi đọc những dòng này của em sẽ không hề khóc, sẽ chỉ trìu mến nhìn đứa con thân yêu từ núm ruột mình rứt ra kia đang hờn dỗi và càng thương nó hơn. Khi nhìn con đã ngủ ngon lành sau cơn phiền muộn, mẹ sẽ kéo tấm chăn mỏng đắp thêm cho con, vuốt lại tóc con cho ngay ngắn, len lén hôn lên trán con thật nhẹ, rồi rón rén bước đi….
Nhớ lại những ngày xưa , mẹ có thể mỉm cười.. Những lúc bú mớm con cũng đã từng cắn mẹ đau điếng! Những lúc bệnh hoạn con cũng làm mẹ thức thâu đêm. Con ho mà mẹ ran lồng ngực. Con ỉa chảy mà mẹ đau thắt ruột gan. Mẹ không ngại ngần hôi hám, vấy bẩn để chăm sóc con. Có lúc ngửi mùi phân của con, có lúc ngửi mùi nước tiểu của con để theo dõi bệnh trạng báo cho bác sĩ. Sữa mẹ là những tế bào thân xác mẹ vỡ ra mà thành. Mẹ xanh xao đi để con được hồng hào. Mẹ lùn thấp xuống để con đựơc cao lớn lên. Mẹ loãng xương để con được cứng cáp. Mẹ nhăn nheo để con đầy đặn. Mẹ xấu xí từng ngày để con ngày càng rạng rỡ xinh tươi. Nhìn con lớn lên mẹ nhìn thấy mẹ ngày xưa. Con nói bi bô, con đi lững thững từng bước một… ngày nào! Mẹ hãnh diện nhìn con như dòng sông hãnh diện nhìn dòng nước chảy. Mẹ không kỳ vọng vào con thì kỳ vọng vào ai?
Nhạc sĩ Trần Long Ẩn có môt bài hát rất dễ thương. Mỗi Tết đến, khi con “mừng tuổi mẹ” thì càng thấm thía “ngày con xa mẹ càng gần”! Không kỳ vọng vào con thì kỳ vọng vào ai?.
Rồi một ngày nào đó, chắc chắn con sẽ được “tự do”…, con sẽ thóat khỏi “vòng kim cô” của mẹ, không cần phải có một điều ước!
Sẽ không còn ai nữa chú ý “chi li” đến từng việc của con, ăn cơm chưa , tắm chưa, và bạn con là những đứa nào?…
Cho nên, tôi nghĩ ngay bây giờ em đã có thể ôm lấy mẹ và nói với mẹ rằng: Mẹ ơi, mẹ cứ kỳ vọng vào con đi! Nhưng đừng tạo sức ép, đừng làm con quá đỗi lo âu. Con đã lớn rồi! Con sẽ không phụ lòng mẹ đâu! Mẹ cứ kỳ vọng vào con đi!

Luân hồi hình như luôn đi với sanh tử. Luân hồi sanh tử. Nghe cứ rờn rợn. Có cách nào “giải thoát” không? Có đó. Đi tu! Đi tu để giải thoát luân hồi sanh tử. Nghe nói vậy. Làm như tu thì không còn sanh tử nữa, không còn luân hồi nữa, tu thì sống đời đời kiếp kiếp vậy! Nhưng… không còn sanh tử, không còn luân hồi nữa, sống đời đời kiếp kiếp thì… chán chết! Không luân hồi sanh tử nữa thì mọi thứ khựng lại. Trái đất chẳng buồn quay. Chẳng còn xuân hạ thu đông. Chẳng sáng trưa chiều tối. Chẳng vô thường. Chẳng đổi thay. Chán chết! Cho nên luân cứ phải hồi, sanh cứ phải tử. Và bởi vì sanh cứ phải tử nên tử cứ phải sanh. Phải luẩn quẩn loanh quanh vậy mới công bằng, mới phải điệu. Ba cõi sáu đường phải thênh thang rộng mở cho chúng sanh lũ lượt vào ra!

Nhưng, chỉ có ba cõi sáu đường thôi ư? Chỉ có “Thiên, nhân, atula, ngạ quỷ, súc sanh, địa ngục”… thôi ư? Chắc còn nhiều thứ “cao tốc” nữa. Vô số vô lượng vô biên nẽo đường cho phù hợp với vô số vô lượng vô biên chúng sanh chứ? Nhưng chỉ tượng trưng vậy là đủ cho các thứ bệnh “tham, sân, si, nghi, kiến, mạn”… của cõi người!
Được làm người thật khó! Một con rùa mù lờ quờ bơi giữa biển khơi, mỗi trăm năm trồi đầu lên một lần giữa mênh mông sóng nước, vậy mà làm thế nào lại đội trúng chóc ngay khúc gỗ mục, giữa bộng cây, đang trôi giạt bềnh bồng trên biển. Đâu có dễ phải không? Đó là một hình ảnh đầy biểu tượng sinh học, mang tính nghệ thuật vẫn được điêu khắc trên các đền đá từ ngàn xưa của linga với yoni ! Cho nên cha mẹ mà không bồng bềnh gặp nhau thì ta là ai? Ông bà mà không bồng bềnh gặp nhau thì ta là ai? Phải có cái nhân, cái duyên, cái nghiệp, cái báo gì đó chứ?

Muôn sự tại tham. Không tham thì đã không sinh sự. Mà tham thì không đáy. Y như cái bao tử, vốn là một cái túi không đáy vậy! Tham thì lúc nào cũng thấy thiếu, cũng đói, cũng khát. Khát đủ thứ, đói đủ thứ. Không chỉ cõi người đâu. Cá lớn nuốt cá bé. Bọ hung hùng hục đánh nhau giành giựt cục phân. Thiêu thân tranh nhau lao vào lửa. Dã tràng miệt mài se cát biển đông… Tham quá thì thành… ngạ quỹ. Đói khát triền miên. Sân (giận) thực ra chỉ là một sản phẩm của tham. Tham mà không được mới sân, mới bị thiêu đốt đủ kiểu ở chín tầng địa ngục. Sân sinh địa ngục. Địa ngục chẳng đâu xa. Nó ở ngay trong ta và luôn háo hức chờ đợi. Nhưng cái gốc của tham, sân là từ “ngu muội” (Si) mà ra! “Súc sanh” quá đi chớ. Còn cãi gì nữa! Lâu lâu nhìn lại mình mà coi: “Đồ súc sanh! Đáng đời! Đáng kiếp!”…

Vậy còn thiên, nhân, atula thì từ đâu ra? Thì từ các “bệnh” nghi, kiến, mạn! Nghi thì sanh sự, tâm không lúc nào an. Nghi thì không thể Từ bi! Cho nên nghi sinh… Atula, thần không ra thần, người không ra người, thông minh quỷ quyệt, đấu đá tranh giành, đằng đằng sát khí… Còn nhân (người)? Chắc là do “Kiến” sinh ra rồi. Chỉ người mới có nhiều thứ kiến, khi tà khi chánh, khi thường khi đoạn, điên đảo mộng tưởng. Cứ quay mòng như chong chóng. Đáng mừng là người thì có cơ hội để đổi thay, để chuyển hóa. Cho nên mới bảo làm người, khó, nhưng được làm người đã là may mắn. Còn “Mạn”? Coi trời bằng vung! Kiêu căng phách lối, vỗ ngực xưng tên, nghĩ mình phước báo, ăn chơi xả láng… Thế nhưng dù là Trời vẫn có lúc rơi xuống địa ngục như chơi!
Tóm lại, sáu nẻo đường… thênh thang thì tà nhiều hơn chánh. Tà có vẻ… hấp dẫn hơn, lôi cuốn hơn. Cho nên ta mới có khuynh hướng trôi nổi, lăn lộn, mãi miết trong sáu nẻo đường… tà, không muốn thoát ra là vậy!

Luân hồi sanh tử là cần thiết, là phải vậy. Nước xuôi ra biển lại tuôn về nguồn! Bỉ cực rồi thái lai! Nếu không thì chán quá. Nếu không thì bất công quá! Xuân hạ thu đông… rồi lại Xuân. Sắc thọ tưởng hành thức rồi lại… Sắc? Vô minh, hành, thức… rồi sanh, lão tử hay ngược lại, Lão tử rồi sanh, hữu, thủ, ái… vô minh, để từ đó mà sinh sự cho sự sinh? “Vô sinh” là hết chuyện, diệt thọ tưởng, dứt ái thủ… là hết chuyện chăng? Còn lâu! Bởi “Vô vô minh diệc vô vô minh tận…”, không hề có vô minh mà cũng chẳng bao giờ hết vô minh!

Luân hồi sanh tử, nghiệp báo oan gia các thứ… ở đâu mà ra? Thì ở đâu nữa. Ở ngay trong ta thôi. Trong tứ đại ngũ uẩn. Trong các hợp chất carbon, hydro, oxy, nitrogen (C,H,O,N) và mấy chục nguyên tố đồng chì sắt kẽm, mangan, manhê, vôi vữa… các thứ đó thôi. Ôi, cát bụi tuyệt vời! Khi vẽ được bản đồ hệ gene người, các nhà khoa học bật ngữa thấy tinh tinh, chuột bọ, cải ngồng, cổ thụ… đều có những gene y như vậy với một tỷ lệ khác nhau nhiều ít. Tinh tinh có đến 99% cấu trúc gen giống hệt bộ gen người, chuột bọ thì có đến 98% gen người… Ai dám bảo hôm nào đó chẳng “luân” chẳng “hồi” một phen, cho tinh tinh thành cải ngồng, cải ngồng thành chuột bọ…? Có cái nhìn xuyên suốt ngàn năm chắc thấy biết, còn ta mắt trần (nhục nhãn) chưa thấy được đâu, đành lớ ngớ, loay hoay. Bản hoài của chư Phật muôn đời chẳng phải là muốn khai thị cho ta ngộ nhập vào cái “Thấy Biết” của Phật đó sao?

Thực ra luân hồi sanh tử không chỉ vậy! Luân hồi sanh tử còn là tiến trình tâm trong mỗi sát-na. Từ sáng đến chiều, từ trưa đến tối ta đã… lang thang sáu nẻo biết bao lần. Hết thiên, nhân lại đến atula rồi ngạ quỷ súc sanh địa ngục xà quần không ngưng nghỉ. Sáng bảnh mắt ra, người sảng khoái, lâng lâng, quần là áo lượt có thua gì… tiên nhân đâu, vậy mà trưa nghe một cú điện thoại từ đâu đó bỗng đùng đùng nổi giận, đỏ mặt tía tai, bầm gan tím ruột, lọt tõm vào địa ngục… Chỉ một thoáng thôi, đã từ thiên đàng rơi xuống địa ngục, từ thiên nhân thành Atula, ngạ quỹ… Một thoáng thôi, tiến trình tâm đã trải qua muôn ngàn kiếp rồi vậy!

Biết rõ “cơ chế” bệnh sinh thì điều trị không khó. Có khi chỉ cần chữa triệu chứng. Có khi phải điều trị căn nguyên để không còn tái phát. Cái gì làm ta xà quần trôi nổi trong cõi luân hồi sanh tử? Cái gì có vẻ như mãi cợt đùa không mệt mỏi với ta đó vậy? Chính cái “Ta” đó. Nó đó. Cho nên chỉ có “ta” mới cứu được “ta” thôi, “duy ngã độc tôn” mà! Cho nên phải quay lại với mình, phải phản quan tự kỷ, phải nương tựa chính mình thôi, còn tìm kiếm đâu xa nữa? Gia trung hữu bảo hưu tầm mích (Trần Nhân Tông). Khi nhận ra “không phải của ta/ không phải là ta/ không phải là tự ngã của ta” thì có lẽ đã có một nụ cười thanh thản, tự tại, an nhiên.

Bậc Y vương đã bày biện sẵn thuốc men cả đó thôi. Nói đi nói lại mấy ngàn năm rồi. Lẽ nào ta chẳng nghe ra ? Nào Tứ diệu đế, nào Bát chánh đạo, nào Lục độ, Bát Nhã, Pháp Hoa… các thứ. Sắc cho khéo để hoà nhập vào nhau, tương tác lẫn nhau ba chén sáu phân thành một thứ « dược vương » trị bệnh cho kiếp người.
Nói năng, đi đứng, cái ăn, cái ở… cách nào đây cho nó thôi đừng sanh sự, đừng tạo nghiệp? Thì đã có Chánh ngữ, Chánh nghiệp, Chánh mạng. Còn Chánh niệm, Chánh định lại là những thứ thuốc đặc trị để có được Chánh kiến, Chánh tư duy. Cho nên, Giới Định Tuệ là đủ để chấm dứt những nẻo đi về địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh. Giải thoát và Giải thoát tri kiến là đủ để… chấm dứt những lang thang trôi nổi quẩn quanh còn lại ?
Rõ ràng để « giải thoát luân hồi sanh tử » chỉ có mỗi một cách là phải « tu ». Nghĩa là phải « sửa » mình. Phải dứt đi cái nghiệp cái duyên, cái sinh cái sự. Một khi « sự sự vô ngại » rồi thì thong dong ba cõi sáu đường không còn dính mắc, nơi nào cũng trở nên an lành mát mẻ, bởi đã cùng chung dưới một mái nhà. Mái nhà Như Lai.

Đỗ Hồng Ngọc
(5 / 2012)

Thơ thì không có thơ già thơ trẻ, chỉ có thơ hay và thơ dở, nhưng bạn thì có bạn già, cho nên thử đọc:

Lâm Anh

Nghe qua điện thoại, giọng khao khao, cứ tưởng Lâm Anh đang ốm nặng. Nhưng không, anh vẫn bệ vệ và oai phong, hết ly này đến ly khác cùng bè bạn anh em trong buổi ra mắt tập thơ Quá Giang Thuyền Ngược (Nxb VHTT, 2012) khá hoành tráng ở Café Hoa Hồng, Kỳ Hòa ngày Chủ nhật 6/5 vừa qua với hằng trăm văn hữu khắp nơi đến chung vui.
Thơ Lâm Anh như Trần Hoài Thư viết: “… Thơ ông chính là hơi thở. Và hơi thở chính là thơ ông. Ông gánh giùm khổ nạn. Ông chở giùm hạnh phúc. Ông mang giùm quê hương…”.
……
“Áo thu xanh vàng nắng
Đẫm xót tình quê hương
Ta sờ tay vào túi
Bỗng đụng nhầm khói sương”
……..
(Chiếc áo cũ, tr 53)

Đỗ Nghê và Lâm Anh (6/5/2012)

Từ nhiều năm nay Lâm Anh “quy ẩn” ở Cát Tiên, giọng vẫn khao khao qua điện thoại, đến nhé, anh Đỗ Nghê, nhớ đến nhé:

Lửa chiều hôm em thổi bùng hồng
Tôi chợt cháy và sương chợt đỏ
Nồi cơm trắng như sôi cùng gió
Cây ngoài vườn dường cũng sôi xanh.
( Chiều hôm ở Cát Tiên, tr 96)

Trần Vấn Lệ

Tôi không nhớ nổi Trần Vấn Lệ có bao nhiêu bút danh, nhưng cứ đọc là biết ngay của Trần Vấn Lệ, mặc cho anh muốn ký bên dưới bài thơ bút hiệu nào!

Một Tháng Vô Duyên Một Ngày Vô Nghĩa

Một tháng, vô duyên vào bệnh viện, đòi ra Bác Sĩ chẳng cho ra! Đọc chồng báo cũ mờ con mắt, nào có thấy gì, cả thấy ta!

Nằm ngữa thì không sao ngủ được, nghiêng qua bên trái, ngực đau đau, nghiêng qua bên mặt rồi co cẳng, ngồi dậy mà đi chắc té nhào?

Anh Ngọc Hoài Phương vừa mới gọi, nói lời buồn quá, nói về Thơ: “Cuối đời thôi thế là Thơ cạn, ngày mới chiều qua thôi đã xưa!”.

Quả thật hôm qua đã mịt mù, hôm nay rồi cũng sắp mờ lu! Huơ tay làm rớt dăm tờ báo, ngó xuống tưởng vườn ngập lá Thu!

Một tháng…buồn chân đi khám bệnh, tưởng là khám giỡn té ra…đau! Đau tim, đau phổi, đau gan, ruột, đau hết châu thân, chẳng chỗ nào!

Buồn nhỉ, cái câu “Sinh Lão Bệnh…”, giấu chơi chữ Tử để lòng vui. Lòng vui không thể vì đau ruột. Mai mốt có người viết tiếp thôi!

Một tháng vô duyên mà hữu lý! Tưởng là Thơ cạn lại còn Thơ! Chưa bao giờ vậy, Thơ mình dở, muốn xé đi thì sợ xót xa…

Phải chi mình xé được thơ mình, sống chết an nhiên cảnh thái bình…dẫu biết là mơ, không có thật, mỗi ngày vô nghĩa – một bình minh!

Hoàng Lộc

Cho Dẫu Phù Vân (Nxb Hội Nhà Văn 2012) là tập thơ mới nhất của Hoàng Lộc. Anh là tác giả của Thơ học trò (1965), Trái tim còn lại (1971), Qua mấy trời sương mưa (1999). Bài thơ dưới đây không thấy trong tập “Cho dẫu phù vân” nhưng… nó đúng giọng Hoàng Lộc, dù anh nói bài thơ đã viết hồi trẻ, chớ bây giờ… bực cũng hết nổi rồi, tôi vẫn không tin! Bài này thấy trên xunau.org, với rất nhiều lời bình của bạn bè… vui đáo để! Xin chia sẻ.

Bực tức ca
Hoàng Lộc

cái bụng tròn và cổ nổi gân xanh
hắn đã làm chi em mà em ra thế ấy ?
một chút đắng cay, vô số bất bình
lạy trời cho ta thôi đừng ngó thấy !
.
chính hắn đã làm em ra nông nỗi vậy
để xa lơ thời má đỏ môi hồng
ta đã từng trời xanh cho lòng em dong ruỗi
tình mười năm còn lặng lẽ vầng trăng…
một thuở diệu kỳ mười ngón búp măng
ta đã từng nước trong khi bàn tay dính mực
đã từng cỏ non khi em vừa cao gót
trắng hoa khôi phơ phất áo sân trường
.
chỉ mấy tháng nhà người – em nỡ nào thiếu phụ
lạ vườn chiều thê thiết một mùi hương….
.
cổ nổi gân xanh và cái bụng tròn
em ngốn trái khế chua bên hè phố chợ
lạy trời cho ta thôi đừng thấy nữa
để xin một đời nhớ nhớ quên quên
để khỏi một đời lực bực với chồng em.

(6.5.2012 xunauvn)

Trích vài comments trên xunau.org:

Do Hong Ngoc

Tôi có gởi tặng Hoàng Lộc một bài thơ nhỏ:
LÁ
Lá chín vàng
Lá rụng
Về cội…
Em chín vàng
Chắc rụng
Về anh…
(Đỗ Nghê)
Như vậy thì Hoàng Lộc cũng như những nhà thơ… “trời gầm” (chữ TranDzaLu) mình cứ yên tâm chờ… vậy!
Nhưng chữ “chắc” nghe sao không…chắc lắm nhỉ?!

Hoa Ti Gôn

Em
chín vàng
rụng xuống
cho anh
….
rụng rời!

VinhRùa

cho anh
(…nghe nặng…)
(…trái sầu…)
rụng rơi [chữ "rời" dư dấu huyền]

Hoàng Lộc

Đọc bực tức – anh chị em bực là đúng rồi
Mang Viên Long cũng tức như Nguyễn Quy vậy mà.
Chỉ mừng cho những Áo Lụa Vàng, Yến Du.. nghe bài thơ buồn
và…dễ thương!
Thăm Trần Dzạ Lữ. Chúc vui khỏe. Mong gặp một ngày…
Xin thăm luôn Nguyễn Đăng Trình, Văn Công Mỹ.
Bực tức ca chơi hồi còn trẻ. Bây giờ cũng hết hơi để… bực !
…….
Anh Đỗ Hồng Ngọc ơi – bài thơ nhỏ của anh đã post lên trang thơ
Hoàng Lộc mấy ngày trước đây. Đúng là chắc chi mà…em ấy rụng về !

                                                                tặng Trần Tuấn Mẫn

Giọt nước biển cuộn mình trong sóng, ào ạt xô vào bờ. Muốn dừng lại một chút cũng không được. Vun vút trôi đi. Lúc đỉnh cao. Lúc vực sâu. Lúc tung tóe trắng phau. Lúc thu mình mặn chát. Cứ cuồn cuộn thế, vừa tự hào, vừa kiêu hãnh, vừa hoang mang. Từ đâu? Đi đâu? Về đâu? Kìa làn sóng hung hãn ầm ào phía trước. Kìa làn sóng nhu mì lặng lẽ nối sau… Nó không muốn đi. Cũng không định đến. Nó bị cuốn trôi. Cái gì làm nó cuốn? Cái gì làm nó trôi? Chẳng biết. Người ta bảo cái nghiệp. Nghiệp gì làm cho nó lỏng, nghiệp gì làm cho nó mặn? Chẳng biết. Dào dạt. Phẫn nộ. Ru êm. Cho đến khi xô vào bờ cát, xô vào bãi đá, tung tóe phân thân trăm nghìn hạt nhỏ li ti, hoặc căng mình mênh mông trải rộng trên bờ cát nóng. Làn sóng sau cũng vừa ầm ầm ập tới. Không chút xót thương! Nó thở hắt ra. Nhắm mắt đưa chân. Và bỗng nhiên bị nhấc bỗng lên. Tách mình ra khỏi lớp muối mặn chát lâu nay vẫn khư khư mang vác tưởng của riêng mình, tưởng là mình. Nó bốc lên. Không. Nó bay lên. Cao lên. Cao lên nữa. Thế là xong. Nhưng ơ kìa. Không. Không chỉ một mình nó bay. Mà cả lũ cả bọn cả lứa cùng bay. Dắt díu bay. Ngơ ngác bay. Nó không lỏng nữa. Nó hơi rồi. Bỗng dưng không biết từ đâu, những bọt bèo trôi giạt lại gom tụ thành từng đám. Từng đám bay. Thênh thang bay. Thì ra bây giờ nó đã là mây. Mây thì bay. Như nước thì cuốn. Vậy thôi. Nó chẳng còn nhớ chút gì về giọt nước biển mặn chát ngày xưa. Cũng chẳng nhớ chút gì về những làn sóng cuồn cuộn xô đẩy nhau ập vào bờ đá bãi cát. Bây giờ nó thênh thang, nghênh ngang, chễm chệ. Nó vui vầy tạo ra muôn hồng ngàn tía, muôn hình vạn trạng. Nó bay. Vừa tự hào, vừa kiêu hãnh… Nó cùng đám bạn giăng tay ca hát, từ tầng trời này sang tầng trời khác, tung tăng vui thú, thảnh thơi. Những tưởng đời đời kiếp kiếp vậy bỗng một cơn gió lạnh vút qua, đám mây co rúm lại, lỏm bỏm rơi thành mưa, níu kéo không kịp nữa. Nó rơi. Lại một phen hốt hoảng. Cả đám rời nhau, dắt díu nhau rụng lộp bộp. Vậy là xong một đời mây! Nó khóc như mưa. Mặc kệ. Mưa cứ rơi. Chẳng thương tiếc. Nhưng ơ hay, mưa đã làm hồi sinh bao nhiêu cây cỏ, bao nhiêu cánh đồng, lúa mì lúa mạch lúa gạo, ngô bắp sắn khoai chẳng cần phân biệt. Nó thấy mình có ích. Nó len lỏi giữa những hàng cây, lặn ngụp khắp bãi bờ, vun vén, nuôi nấng những mầm xanh, những sinh vật, đàn ông đàn bà các thứ… Nhưng chưa yên. Nó lại bị cuốn đi, gom lại, cùng bạn bè róc rách thành suối ngọt,  thành sông sâu để lại trôi về biển cả…

Thì ra nó không mất đi đâu cả. Nó chẳng từ đâu đến, chẳng đi về đâu… Nó luẩn quẩn loanh quanh. Nó thay hình đổi dạng. Khi mặn chát, khi ngọt lịm, khi lỏng khi đặc khi hơi, khi bay khi chạy… Tại người ta đặt tên cho nó, người ta gọi nó nào nước nào mây, nào mưa nào tuyết, nào suối nào sông… Nó vẫn vậy. Nó vô ngã. Nó vô tướng. Vô tướng mà không phải không có tướng. Thế gian tướng thường trụ. Nhưng là tướng Không. Duyên sinh. Lúc bầu tròn lúc ống dài. Lúc xuôi ra biển lúc tuôn về nguồn. Những nguyên tố cứ kết tập. Những nguyên tử cứ xà quần. Những hạt những sóng… Vật chất và năng lượng, năng lượng và vật chất. Như Lai tủm tỉm cười! Vô sở tùng lai diệc vô sở khứ. Chẳng đến từ đâu chẳng đi về đâu.

Còn chăng, một chút “Từ bi bất ngờ” ! …

Đỗ Hồng Ngọc

……………………………………………………

“Yêu em lòng chợt từ bi bất ngờ” TCS

Saigon bây giờ không thấy có người đẹp nữa! Xưa ra đường cứ thấy người ta vừa chạy xe vừa… ngoái đầu lại nhìn. Bây giờ ra đường người con gái nào cũng trùm kín mặt, mang vớ dài tay, găng tay kín mít, áo khoác sùm sụp, đầu đội mũ bảo hiểm, chỉ chừa hai con mắt lom lom qua kính bảo hộ… !

Ở trên cao nhìn xuống người người dày đặc, từng luồng từng luồng cuồn cuộn trôi đi, lâu lâu cụng mũ bảo hiểm một cái rồi mạnh ai nấy đi, cứ như đàn kiến. Đi bộ trên đường nhiều khi gặp người chào hỏi thân thiện mà chẳng biết ai là ai, đến lúc như chợt nhớ ra họ mới gỡ khẩu trang cười lỏn lẻn. May thay, con gái Saigon bây giờ tuy che mặt mà lại hở đùi! Họ mặc quần short thật ngắn ra đường bất kể sáng trưa chiều tối. Nhờ đó mà cũng có thể nhìn ra người đẹp! Có điều hơi nguy hiểm cho giao thông công cộng vì đường sá không thông thoáng như xưa. Áo dài thì khó mà tìm thấy nữa rồi- trừ trên sân khấu và sàn diễn thời trang. Con gái vì thế mà không còn yểu điệu, dịu dàng, tha thướt nữa. Ngay cả những ngày lễ tết, ở đường hoa Nguyễn Huệ rực rỡ vậy mà cũng khó tìm thấy một tà áo dài. Mọi người trở nên hấp tấp, vụt chạc, căng thằng hơn bao giờ hết. Cái lý do vì sao mất áo dài rồi phải trùm kín mít cả người như vậy thì ai cũng biết. Bụi khói mù trời. Không khí hừng hực. Môi trường đô thị ngày càng xấu đi. Cây xanh tàn rụi. Cao ốc vùn vụt bốc lên!

Saigon bây giờ béo phì ngày càng tăng! Một sự phồn vinh thực chớ không phải giả tạo. Béo phì nhanh nhất ở phụ nữ và trẻ con. Các chuyên gia dinh dưỡng la ơi ới, báo động hoài mà chẳng ai thèm nghe. Nghe chi cho mệt. Các cửa hàng fastfood cứ mọc ra như nấm. Ai cũng biết fastfood tới đâu, béo phì, tim mạch, tiểu đường, huyết áp… theo tới đó. Mà bệnh tật càng tăng thì… càng tốt chớ sao. Thuốc men, thực phẩm chức năng, quảng cáo…ồn ào thì kinh tế càng phát triển. Thức ăn thức uống toàn hương liệu, hoá chất, bột nêm các thứ làm cho chuyện bếp núc trở nên đơn giản. Cứ xem TV thì biết. Người nào người nấy già trẻ lớn bé mặt mũi bóng lưỡng, hí hửng chụp giựt nước uống thức ăn, nhảy nhót mừng vui tưng bừng mọi nơi mọi lúc!

Saigon bây giờ cận thị quá trời! Trẻ con nứt mắt đã cận thị. Mẫu giáo tiểu học cận thị tùm lum. Tiệm kiếng mở ra tràn ngập, góc nào cũng có. “Chỗ nào rẻ hơn trả lại tiền!”. Ấy cũng nhờ vi tính, game online, TV… các thứ ngày càng hấp dẫn. Thế giới nhỏ trong lòng bàn tay. Trẻ con sướng như tiên. Đồ chơi trên trời dưới biển khắp hang cùng ngõ hẹp. Lâu lâu kêu có hóa chất độc hại. Khi biết thì mọi thứ đã muộn rồi. Kể cả thuốc “cam” nổi tiếng một thời nay gây ngộ độc chì không thuốc chữa. Lạ là người ta vẫn cứ tin và vẫn cứ nhắm mắt uống càng! Các loại sữa “thông minh” dành cho trẻ con ngày càng nhiều, khiến các bà mẹ không muốn cho con bú sữa mình nữa. Rõ ràng các thế hệ trước đây không được uống sữa thông minh nên có vẻ kém… thông minh!

Saigon bây giờ loãng xương hơi nhiều. Đi ngoài đường thấy người ta lố nhố, tụ tập, tưởng gì, hóa ra đang túm tụm đo xương! Có người tử tế, vì sức khỏe cộng đồng, đem máy đo mật độ xương ra ngoài đường đo cho ông đi qua bà đi lại. Ai cũng loãng xương kẻ ít người nhiều! Sau đó ai cũng mua một vài hộp sữa, một vài loại thuốc chống loãng xương là xong.

Saigon bây giờ đua nhau sửa sắc đẹp. Ai cũng sửa được, không cần phải học. Ai cũng nên sửa, từ cô hoa hậu đến ca sĩ, người mẫu, cô hàng xén, anh doanh nhân. Bơm vú bơm mông, cắt mắt, xẻ mũi, chẽ cằm rào rào. Ai cũng thành người mẫu ca sĩ Hàn quốc. Nhan sắc rộ lên khiến các nhà thơ… bí không còn làm thơ được nữa!

Saigon bây giờ trẻ con bỗng dậy thì sớm. Không dậy thì sớm cũng uổng! Mọi thứ kích thích cứ rần rật chung quanh. Phim ảnh, internet, sách báo… các thứ. Thức ăn thức uống béo bổ các thứ. Khí hậu nóng lên. Tỷ lệ phá thai vị thành niên tăng một cách đáng ngại. Tình trạng vô sinh cũng nhiều. Ly dị cũng mau. Người ta đua nhau mổ đẻ cho đúng giờ hoàng đạo. Trẻ sanh non, suy hô hấp, thiếu dưỡng khí não, lớn lên tâm thần cũng bộn!

Tóm lại, sức khỏe cộng đồng ở Saigon bây giờ có nhiều điều đáng suy gẫm.

 
4 Thưa BS, con gái em 8 tuổi học lớp 2, dạo gần đây cô giáo có báo lại là em bé có biểu hiện giống như tự thủ dâm trong giờ ngủ trưa, em rất lo khi nhận tin này và đang bối rối không biết nói chuyện với con như thế nào để giúp bé không nên lặp lại hành động này. Mong BS tư vấn giúp em.
5 Bác Ngọc ơi, 2 thằng con trai em ( 1- 16 tuổi, 1- 12 tuổi) đã dậy thì hết rồi. Trước đây 2 đứa thường tắm chung, thậm chí chúng cùng chờ nhau đi học về để tắm chung. Khoảng 6 tháng nay thì cậu em không chịu tắm với anh Hai nữa và khi tắm thì đóng kín cửa, cài chốt cẩn thận, tắm cũng lâu hơn. Như vậy có gì là không ổn. Nếu có thì em phải làm sao? Trong khi cậu anh vẫn bình thường, đôi khi còn nói với em rằng: Bộ mày hổng giống tao hả? Tâm sự cùng bác Ngọc, xin bác có đôi lời cho em hiểu.
6 Con gái tôi năm nay 9 tuổi, tôi có cho cháu đọc cuốn “ Con được sinh ra như thế nào?” Cuốn sách nói về quá trình thụ tinh và hình thành mầm sống-> ra đời. Sau khi đọc, cháu thường hỏi tôi lúc nào có thể thụ tinh thành công. Tôi rất ngại khi cháu hỏi vì cháu chưa đến chu kỳ kinh nguyệt nên tôi chưa thể giải thích. Mong BS cho lời khuyên.
7 BS cho biết: “ Lý do nào hiện nay có thể gây nên việc dậy thì sớm ở bé trai và bé gái?”
8 Thưa BS, nhờ BS cho lời khuyên: 2 con trai của em năm nay 9 tuổi, đôi khi cả nhà cùng ngồi xem phim ( tâm lý XH hoặc hành động) đến cảnh nhạy cảm ( 2 người hôn nhau hoặc âu yếm nhau) thì ba mẹ nên làm gì? Chuyển sang kênh khác hay xem đó là chuyện bình thường? có 1 thằng rất mắc cỡ khi xem cảnh đó, chạy trốn hay giả bộ xem cảnh đó nhưng lại lén nhìn TV.
Tương tự như vậy, nó phản ứng khi thấy ba ôm hôn mẹ hoặc nằm kế bên mẹ. Vậy 2 vợ chồng cần cư xử như thế nào? ( Hiện nay cả nhà nằm ngủ chung 1 phòng)
9 Con trai lớp 3 hỏi: Vì sao mẹ sinh ra con. Em không biết trả lời ntn? Bố với mẹ giao phối như thế nào để sinh ra con?
10 Thưa BS, tôi có 1 bé 10 tuổi, đang học lớp 4. Cháu hay xem phim thấy cảnh những cảnh ôm nhau. Bé hỏi: tại sao họ không hôn giống như ba hôn con mà hôn miệng với nhau vậy ba, mà hôn như vậy thì có gì không? Sao ai cũng hôn như vậy? Tôi nên giải thích với cháu ntn thưa BS?
11 Em có 1 bé gái 9 tuổi- đang học lớp 3 nhưng tới giờ bé vẫn không chịu ngủ riêng mặc dù bé có phòng riêng. Một lần em tình cờ thấy bé lấy gương soi và lấy cả điện thoại của em để chụp bộ phận sinh dục của mình. Em rất bối rối, không biết nên xử trí như thế nào?
12 Thưa BS, xin hãy hướng dẫn tôi cách trò chuyện với con trẻ trong trường hợp: “ vợ chồng tôi gần gũi nhau và vô tình con gái 12 tuổi trông thấy. Cháu trở nên trầm lặng, còn tôi bối rối vô cùng…”
13 Xin BS cho biết khi nào bé trai có thể mặc quần lót thì phù hợp. Cháu sợ nếu cho bé mặc sớm quá thì bộ phận sinh dục sẽ không phát triển tốt.
14 Những phương pháp vệ sinh cần thiết đối với tuổi dậy thì. Ví dụ: có nên dùng nước rửa vệ sinh phụ nữ không? Kinh nguyệt không đều và đau thì có nên cho cháu uống thuốc không? Đi khám thì BS không cho thuốc gì cả.
15 Cháu ngoại tôi 9 tuổi ( bé gái), mỗi lần chơi giỡn với tôi, cháu thường hay nằm sấp và chồm lên và để chạm bộ phận sinh dục của cháu vào người tôi . Như vậy tôi có thể xem đó là có vấn đề về sinh lý hay không?
16 Nhà không có điều kiện để ba mẹ và con cái ngủ phòng riêng. Vậy nếu bọn trẻ nhìn thấy sinh hoạt vợ chồng thì phải giải thích làm sao ạ?
17 Bé trai học lớp 5, đang học GDGT về hỏi mẹ: làm sao ba xuất tinh được, trứng của mẹ ở đâu? Vậy tinh trùng dính trên quần áo mẹ? Bé ga-lăng hơn những bé trai khác và được các bé gái nhỏ tuổi hơn thích , bé cũng rất thích nhiều bé gái khác, nay bé này mai bá khác nên định hướng sự chung thủy cho bé ra sao?
18 Bé trai mới 11 tháng, mỗi lần cởi truồng hay lấy tay chọc phá con chim. Như vậy có nên cản con không được làm như vậy hay không, hoặc giải thích như thế nào cho bé rõ.
19 Con gái tôi 15 tuổi. Thỉnh thoảng cháu xin đi xem phim, hay đi sinh nhật bạn mỗi lần thế, cháu cùng nhóm bạn đi thành từng cặp một (mỗi bạn gái đi cùng 1 bạn trai). Tôi rất lo. Xin Bác sĩ cho lời khuyên:
- Tôi phải làm gì, khi cháu hay nói dối cha mẹ như vậy.
- Tôi có nên tiếp tục cho cháu đi mỗi khi cháu xin phép như vậy nữa không?
20 Con gái 9 tuổi hỏi: “Em bé được tạo ra như thế nào?”. Tôi hứa sẽ trả lời nhưng chưa nghĩ ra cách. Nhờ BS tư vấn.
21 Thưa Bác sĩ: Bé của cháu thường hỏi: Tại sao ba và mẹ sinh ra con? Tại sao con lại chui ra từ trong bụng mẹ?
22 Bé gái 9 tuổi bắt đầu có dấu hiệu dậy thì vậy có biện pháp nào làm chậm lại quá trình này cho đến đúng tuổi dậy thì (12-14 tuổi)
23 Mẹ ơi làm sao có bầu được vậy? Muốn sanh em trai hay gái thì làm sao? ( tại cháu nghe đi canh con trai, con gái từ hàng xóm).
24 Hiện tượng thủ dâm có xảy ra với trẻ 5 tuổi không? Con trai tôi 5 tuổi, mỗi tối trước khi ngủ, cháu cứ nằm sấp, lắc qua lắc lại và nói cảm thấy đã dễ chịu. Như vậy có phải là thủ dâm không. Bé còn nhỏ quá, giải thích như thế nào cho bé hiểu?
25 Xin hỏi Bác sĩ:
- Khi nào có thể bắt đầu giáo dục giới tính.
- Có thể chỉ cho cháu cách bảo vệ bản thân.
26 Làm thế nào để dạy con nói không với vấn đề tình dục sớm? Và làm sao để các con tâm sự với bố mẹ về vấn đề giới tính, tình dục? Xin Bác sĩ cho lời khuyên ạ. Xin cảm ơn.
27 Em có cháu gái năm nay 8 tuổi. Cháu luôn nghĩ mọi người ôm & nựng cháu là thương, quý cháu. Em rất sợ cháu chưa biết phân biệt giữa thương & sàm sỡ nhưng em chưa tìm ra cách nói phù hợp với lứa tuổi của cháu. Nếu nói theo cách người lớn hiểu thì cháu sẽ có thể có suy nghĩ lệch lạc, dẫn đến đề phòng tất cả người khác phái, thậm chí tò mò tự tìm hiểu dẫn đến hiểu sai vấn đề. Hiện tại, em chỉ có thể nói: “Con đừng để ai sờ vào người con vì có thể tay người khác không sạch làm da con bị dị ứng.” Nhưng cháu hỏi lại “ Làm sao con tránh được?” thì em không biết cách trả lời. Mong BS giúp em.
28 Con trai của em năm nay 14 tuổi, cách đây 6 tháng cháu đi học về nói: “ mẹ ơi! Khi mẹ có bạn trai thì mẹ bao nhiêu tuổi?” và cháu nói luôn hôm nay con có bạn gái rồi mẹ ạ.”. Sau đó, bình quân khoảng 1,5 tháng em nghe cháu nói chia tay với bạn gái ấy rồi và chừng 1 tuần sau thì nghe nó nói con quen bạn khác”. Thưa BS, em băn khoăn có điều gì sai trật trong tâm lý của nó không? Làm sao để định hướng cho nó hướng đến sự bền vững trong khi thích, mến người bạn khác giới.
29 Con tôi 8 tuổi hơi bị hẹp bao qui đầu. Mong BS tư vấn nên cắt hay nong? Nên giải quyết ngay bây giờ hay từ từ. Nếu nong có ảnh hưởng tâm lý của bé không?
30 Con trai em 10 tuổi, có hành động thủ dâm nhiều lần mà mẹ cháu đã thấy ( khi tắm, khi ngồi học bài…). Mẹ cháu rất lo và đã lựa lời giải thích cho cháu hiểu tác hại, đồng thời hướng cháu tới các hoạt động khác như đàn, tập thể thao, đọc sách. Tuy nhiên khi không có ai ở gần ( khi tắm) thì cháu vẫn đôi lúc thủ dâm. Ba cháu cho rằng tuổi này như vậy là bình thường và không muốn “can thiệp’ hay tham gia ý kiến gì nhưng mẹ cháu lại lo việc này sẽ kéo dài, dẫn tới cháu làm với bạn gái ( sau này) sớm hơn thì sao? Việc này sẽ kéo dài bao lâu?Đây có phải là biểu hiện của dậy thì không? Có cách gì khác hơn để ngăn cản không?
31 Làm sao để nói và giải thích với 2 con trai ( 10 và 3 tuổi) khi các bé tình cờ thấy cảnh nóng trên phim ảnh hoặc nguy hiểm hơn là thấy được “ cảnh nóng” hay âu yếm của ba mẹ mình?
32 Con trai tôi 9 tuổi hỏi những câu sau: cưỡng bức là gì? Cưỡng dâm là gì? Hiếp dâm là gì? Con nghe người ta nói ô-môi là gì? Pê-đê là gì? Vậy cháu trong độ tuổi này chúng ta giải thích với cháu được chưa?
33 Trong gia đình tôi có 4 cháu gái và 1 cháu trai – không biết có ảnh hưởng gì về giới tính không? Nhưng cháu trai vẫn xem mình là phái nữ, cử chỉ và hành động của cháu không như các cháu trai khác. Tôi không biết phải xử sự như thế nào cho đúng mà không làm tổn thương hay ảnh hưởng đến tâm sinh lý của cháu.
34 Tôi có 1 cháu trai 10 tuổi và 1 cháu gái 11 tuổi nhiều lúc tôi cảm thấy bối rối khi giải thích về vấn đề giới tính với cả 2 cháu cùng 1 lúc, khi đó không biết diễn đạt ra sao? Xin BS tư vấn giúp.
35 BS có thể hướng dẫn những nguyên tắc giải thích các khái niệm về GDGT cho những độ tuổi khác nhau hoặc cho biết có những tài liệu nào hiện nay hướng dẫn về vấn đề này không?
36 Con trai cháu hiện nay 10 tuổi, bé rất tình cảm những lúc 2 mẹ con nằm cạnh nhau cháu thường ôm mẹ, sờ ti mẹ. Không hiểu có phải đó là bé tò mò về giới tính không ạ?
37 (……..)

“Hiểu và trò chuyện với con trẻ về giới tính”

(Dân trí) – Sáng 8/4, hơn 500 phụ huynh có con trong độ tuổi tiểu học tại TPHCM đã tham dự hội thảo “Hiểu và trò chuyện với con trẻ về giới tính”.
Hội thảo do hệ thống Trường dân lập Quốc tế Việt Úc cùng Hội quán các bà mẹ TPHCM tổ chức.
Các ông bố bà mẹ có con trong đội tuổi 6 đến 12 tìm đến chương trình khi có chung nỗi lo: con dậy thì sớm. Cùng theo đó, trẻ có những biến đổi về tâm sinh lý với những biểu hiện khác lạ, tò mò, thích khám phá những điều xảy ra trong cơ thể… làm phụ huynh không khỏi bối rối.
Hầu hết, khi gặp các câu hỏi liên quan đến giới tính của con, phụ huynh thường lúng túng rồi né tránh bằng cách cho rằng con còn nhỏ chưa cần biết. Có người mẹ rơi vào cảnh hoảng loạn khi giáo viên phát hiện cô con gái mới 9 tuổi của chị có hành vi thủ dâm. Nhiều phụ huynh khác lại rối bời khi phát hiện con tò mò chụp hình, tìm hiểu về bộ phận sinh dục trên cơ thể hay có biểu hiện tình cảm yêu đương với bạn khác giới.
Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc, nguyên Giám đốc Trung tâm truyền thông Giáo dục sức khỏe TPHCM, nhấn mạnh trẻ có những hành vi “khám phá”, những rung động đầu đời bởi khi bước vào tuổi dậy thì hệ thống tiết tố sinh dục bắt đầu khởi động. Trong khi đó, trẻ lại không nhận được sự giúp đỡ để hiểu về cơ thể của mình vì người lớn thường hay né tránh, có người còn cho rằng đó là chuyện “bậy bạ”.
Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc khuyên các bậc cha mẹ nên thẳng thắn, chân tình, cởi mở để cùng trao đổi các kiến thức về giới tính một cách khoa học với con, không phải đến khi con đã dậy thì mà nên bắt đầu suốt giai đoạn tuổi thơ cũng như tuổi tiền dậy thì. Qua đó xây dựng cho con chế độ dinh dưỡng, các hình thức vận động hợp lý cũng như hướng dẫn con biết giữ gìn vệ cơ thể đúng cách.
Nếu phụ huynh cho rằng việc giáo dục giới tính (GDGT) là công việc của nhà trường thì đó là một sai lầm. Vì việc GDGT phải được thực hiện càng sớm càng tốt và phải được bắt đầu từ dưới mái nhà gia đình. Bố mẹ, ông bà và ngay cả người giúp việc là người thầy đầu tiên của trẻ.
“Còn nếu người lớn giấu giếm có thể trẻ sẽ tự tìm hiểu qua những nguồn thông tin khác như Internet, qua bạn bè… dễ dẫn đến những nhận thức sai lệch vô cùng nguy hiểm”, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc nhấn mạnh.
(theo Hoài Nam)

Tuổi Trẻ Online, 09/04/2012, 01:29 (GMT+7)

Chủ động “dạy” giới tính cho con trẻ

TT – Khoảng 500 cha mẹ đã đến tham dự buổi sinh hoạt chuyên đề “Hiểu và trò chuyện với con trẻ về giới tính” do hội quán Các Bà Mẹ và hệ thống Trường dân lập quốc tế Việt – Úc tổ chức tại TP.HCM vào sáng 8-4.
Các ông bố bà mẹ đã đặt nhiều câu hỏi về tâm sinh lý, sức khỏe sinh sản và cách giáo dục giới tính cho trẻ. Diễn giả – bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc cho biết trẻ ngày nay dậy thì sớm hơn trước nên việc giáo dục giới tính cũng cần sớm hơn và phù hợp theo độ tuổi, sự hiểu biết của trẻ.
Cha mẹ cần chuẩn bị kiến thức và chủ động cung cấp thông tin có định hướng, đồng thời giải thích mọi thắc mắc của trẻ trên nền tảng khoa học. Đặc biệt, khi trò chuyện với con trẻ về giới tính cần chân thành, cởi mở, thấu cảm và tôn trọng trẻ.
Thái Bình (Tuoi Tre Online)

Báo Pháp Luật Tp.HCM 10.4.2012

Cha mẹ nên là thầy dạy giới tính của con

Hiện nay, xu hướng dậy thì sớm ở trẻ ngày càng gia tăng trong độ tuổi tiểu học. Đặc biệt các bé gái có dấu hiệu phát triển cơ thể từ trước tuổi lên 10. Đây là độ tuổi các em gặp nhiều khó khăn bởi sự phát triển không đồng đều giữa hai mặt tâm sinh lý, chưa sẵn sàng với những thay đổi trong cơ thể. Nhiều em rơi vào tình trạng hoang mang, khủng hoảng tâm lý.
Nguyên nhân trẻ dậy thì sớm là do thời tiết, dinh dưỡng và sự phát triển của xã hội đã kích thích sự phát triển của con người. Vì vậy, ngay từ nhỏ, trẻ cần có một chế độ dinh dưỡng tốt và vận động hợp lý. Không phải đến tuổi dậy thì cha mẹ mới dạy về giới tính cho con mà phải bắt đầu trong suốt giai đoạn tuổi thơ của con để con từ từ nhận thức rõ nét dần và có phương pháp chăm sóc, bảo vệ mình.
Nhiều phụ huynh và giáo viên xem đây là vấn đề quá tế nhị, bất bình thường nên tỏ ra ngại và rụt rè khi nói với con hoặc giải thích một cách hời hợt. Chính điều này càng khiến trẻ tò mò, sợ hãi rồi tự mình đi tìm hiểu những nguồn thông tin bên ngoài như Internet, bạn bè… rất dễ dẫn đến những nhận thức sai lệch về giới tính.
Cha mẹ phải vừa là bạn, vừa là chuyên gia tâm lý, vừa là thầy thuốc của con để tư vấn và hướng dẫn cho con một cách khoa học về sức khỏe giới tính, giúp con không bị động trong sự phát triển dần về tâm sinh lý của mình.
BS ĐỖ HỒNG NGỌC, nguyên Giám đốc Trung tâm Truyền thông – Giáo dục sức khỏe TP.HCM, tại hội thảo “Hiểu và trò chuyện với con trẻ về giới tính” diễn ra sáng 8-4. Chương trình do hệ thống trường dân lập quốc tế Việt Úc và Hội quán Các bà mẹ tổ chức.
Phạm Anh

Báo Tuổi Trẻ 14/04/2012 07:22

TT (…) Hơn 500 cha mẹ đến dự chuyên đề “Hiểu và trò chuyện với con về giới tính” được tổ chức tại TP.HCM vào buổi sáng cuối tuần qua. Hàng chục câu hỏi được viết gửi lên trong lúc những cánh tay giơ lên không ngớt.
BS Đỗ Hồng Ngọc chia sẻ, với mạng Internet, trẻ ngày nay “thông thái” hơn xưa nên hỏi đủ thứ về “chuyện người lớn” là đương nhiên. Ông cảnh báo xu hướng dậy thì sớm ở trẻ gia tăng trong độ tuổi tiểu học khiến trẻ gặp khó khăn do sự phát triển không đồng đều giữa hai mặt tâm và sinh lý. Thế nhưng, không ít cha mẹ vẫn tỏ ra rụt rè khi nói với con hoặc giải thích hời hợt, qua loa càng khiến trẻ tò mò, sợ hãi rồi tự tìm hiểu từ những nguồn như Internet, bạn bè… dễ dẫn đến những nhận thức sai lệch về giới tính.
BS Đỗ Hồng Ngọc nhấn mạnh dạy trẻ về tình dục là không đủ và không cần, bởi không cần dạy cũng biết. Cái cần dạy là cách ứng xử đúng với giới của mình và phù hợp với chuẩn mực xã hội: con trai phải thế này và con gái phải thế kia. Cha mẹ sẽ dễ dàng trao đổi về chuyện “khó nói” nếu coi đó là kiến thức khoa học, con biết đến đâu thì hỗ trợ đến đó. Đặc biệt, với các bé biết nhiều, cha mẹ thậm chí có thể chia sẻ kiến thức khoa học về quan hệ nam nữ, nhưng cần lựa lời cho có tính giáo dục và trên nền tảng của tình yêu. Chưa hết, cha mẹ cần chọn cách nói “bình thường và đơn giản” giống như cách nói của thầy thuốc. Ông minh họa: “Tử là con, cung là nơi ở giống như hoàng cung của vua ở, tử cung là nơi em bé ở khi chưa chào đời”.
Một cách khác, cha mẹ có thể tìm sách/tài liệu tốt về giáo dục giới tính rồi giả vờ “bỏ quên”, trẻ đang tò mò về chuyện đó tất lén đọc. Hoặc cha mẹ có thể cùng đọc, qua đó định hướng luôn cho trẻ. Đáng lưu ý, theo BS Đỗ Hồng Ngọc, cha mẹ cần làm bạn với trẻ qua thái độ tôn trọng, chân thành, không áp đặt, cần thấu cảm (đặt mình vào vị trí trẻ). Bởi theo ông, nếu trong nhà không có “bạn” (cha mẹ), trẻ sẽ tự đi tìm hiểu từ các nguồn bên ngoài vốn không an toàn. “Cha mẹ không thể và không nên tò tò theo từng bước chân con mà cần trang bị cho trẻ nội lực để lựa chọn. Trẻ chọn hướng này sẽ dẫn tới hậu quả này, hướng kia thì hậu quả khác” – ông nói.
(theo Thái Bình)

Giáo dục giới tính: Cần một chương trình toàn diện

(Dân Trí) Giáo dục giới tính là tiến trình suốt cả đời người, là chuyện phải làm hàng ngày, trước hết là ở gia đình nhằm trang bị kiến thức, hình thành nhân cách, tạo nên một nền tảng vững chắc cho sức khoẻ tình dục, sức khoẻ sinh sản sau này.
Nó bao gồm những hiểu biết về phát triển tính dục, các mối quan hệ, hình ảnh về thể chất và vai trò giới, tình bạn, tình yêu, tình dục. Giáo dục giới tính đề cập đến các khía cạnh về sinh học, văn hoá xã hội, tâm lý và tâm linh của vấn đề giới tính, từ lĩnh vực nhận thức (thông tin) đến lĩnh vực tình cảm (cảm xúc, giá trị, thái độ) và lĩnh vực hành vi (kỹ năng truyền thông, giao tiếp và kỹ năng quyết định) của mỗi cá nhân.
Tính dục gắn với con người từ trong trứng nước. Khi thụ tinh thì đã sẵn các nhiễm sắc thể X,Y, phân định giới tính cho đứa trẻ, dù đến tháng thứ ba trong bụng mẹ, thai nhi mới có đủ bộ phận sinh dục! Thiên nhiên còn trang bị sẵn một hệ thống các tuyến sinh dục, để tới tuổi nào đó thì sẽ cho kích hoạt… tạo ra các kích thích tố cần thiết để phát triển giới tính. Chờ đến lúc đó mới “dạy” thì nhiều khi đã muộn!

Cha mẹ có bổn phận dạy con cái ngay từ trong gia đình, không thể “khoán” cho ai khác. Và phải dạy rất sớm vì đây là vấn đề liên quan đến nếp sống của mỗi gia đình, đến giá trị, lòng tin, thái độ và nhất là hành vi, hình thành nhân cách của mỗi con người để có một cuộc sống hạnh phúc về sau. Ngay từ lúc mới sinh, trẻ đã được học về tình yêu thương, trìu mến, vuốt ve, cưng nựng, học về những mối quan hệ anh chị em, cha mẹ, ông bà… Trẻ học về giới tính khi cha mẹ chăm sóc, chuyện trò hàng ngày, lúc vui chơi với chúng, lúc thay quần đổi áo cho chúng, dạy chúng biết các bộ phận của cơ thể từ mắt mũi, tai miệng, đến bộ phận sinh dục… Ngay từ lúc đó, trẻ đã học “không phân biệt đối xử” với các bộ phận trong cơ thể mình, và có trách nhiệm gìn giữ vệ sinh đâu đó đàng hoàng. Trẻ lớn dần thì hiểu biết sẽ mở rộng thêm về sinh lý học, về các hành vi, thái độ, giá trị liên quan giới tính của gia đình cũng như môi trường văn hoá xã hội chúng đang sống.

Thẳng thắn, chân tình, cởi mở và khoa học trong trao đổi là cách tốt nhất để truyền thông giữa cha mẹ và con cái suốt giai đoạn tuổi thơ cũng như ở tuổi tiền dậy thì và dậy thì, tuổi thanh niên, nhờ đó tạo nên một phương cách xử thế khi trẻ trưởng thành cho vấn đề sức khoẻ tình dục, sức khoẻ sinh sản. Do vậy, cha mẹ cũng phải trang bị cho mình đủ kiến thức để tự tin và có phương pháp tiếp cận phù hợp với từng lứa tuổi.

Thế nhưng do từ trước người lớn chúng ta cũng chưa hề được “giáo dục giới tính” nên không tránh khỏi lúng túng. Do vậy, để có thể “vượt qua chính mình”, cần xem xét lại một số nhận thức, quan điểm của bản thân về giới tính, về tình dục để có thái độ thích hợp. Trang bị kiến thức cơ thể học, sinh lý học tuy vậy không khó bằng cách nhìn nhận vấn đề, tức “quan điểm” – cũng gọi là các “giá trị” – của chính bản thân. Cần thấy rằng khi nói đến tình dục, không thể chỉ nói chuyện giao hợp mà phải bao gồm toàn bộ các khía cạnh liên quan như thể chất, đạo đức, xã hội, tâm linh, tâm lý và cảm xúc. Giáo dục giới tính là giáo dục toàn diện các khía cạnh đó, chứ không phải chỉ dạy cách dùng bao cao su hay sử dụng thuốc ngừa thai.

Cần có một chương trình giáo dục giới tính toàn diện, không manh mún, lẻ tẻ, mà có hệ thống, được soạn thảo không bởi một vài cá nhân “có thẩm quyền” nào đó theo quan điểm riêng của họ rồi áp đặt cho mọi người mà phải do một nhóm chuyên viên y học, giáo dục, tâm lý xã hội… ngồi lại với nhau để thống nhất một số nguyên tắc cơ bản – các giá trị – để có tiếng nói chung. Chẳng hạn tính dục là một phần tự nhiên và lành mạnh của đời sống con người. Tính dục không đơn thuần là chuyện giao hợp. Với con người, tính dục bao hàm sinh học, đạo đức, xã hội, tâm linh, tâm lý, cảm xúc…

Mọi người ai cũng có nhân phẩm, mỗi người là một cá thể độc đáo trong bối cảnh văn hoá chung. Đừng vì thấy người ta khác mình mà cho là sai lạc, bệnh hoạn rồi đối xử kỳ thị, bất công. Mỗi cá nhân có kiểu hành xử tình dục riêng, miễn là không mang lại bệnh hoạn, tai hoạ cho mình hay cho người và không trái thuần phong mỹ tục, văn hoá chung của cộng đồng. Mỗi người tự quyết định và chịu trách nhiệm về hành vi tính dục của mình và những hậu quả nếu có. Do vậy, cần có đủ kiến thức và kỹ năng để tự bảo vệ. Cũng cần nhớ trẻ con thích “khám phá” và tò mò học hỏi về tính dục là một tiến trình phát triển tự nhiên.

Chương trình này sẽ không chỉ dành riêng cho các nhà giáo dục, cho nhà trường – từ nhà trẻ đến sau đại học – mà còn cho truyền thông đại chúng, cho các tổ chức xã hội, tôn giáo, và cho các bậc phụ huynh – kể cả người giúp việc trong gia đình… để tránh “ông nói gà bà nói vịt”.

Về nội dung, ít nhất phải đề cập về sự phát triển của con người – từ trong bụng mẹ đến tuổi trưởng thành, mối tương quan giữa các yếu tố thể chất, tâm lý, các mối quan hệ, tương tác, các kỹ năng cá nhân – đối với bản thân cũng như giữa người với người – đến các hành vi tính dục – dựa trên nền tảng văn hoá mỗi cộng đồng – rồi mới đến các vấn đề về sức khoẻ tình dục, sức khoẻ sinh sản với các bệnh lây truyền qua đường tình dục v.v… Trong mỗi nội dung đó, phải dạy cả về kiến thức, thái độ, về các giá trị, về hành vi, lối sống, cách ứng xử phù hợp trong môi trường văn hoá của cộng đồng.
(Theo BS Đỗ Hồng Ngọc
Báo Saigon Tiếp Thị)

Đó là buổi Trò chuyện thân mật giữa Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc với các phụ huynh  có con em từ 7-12 tuổi tại cơ sở Hoàng Văn Thụ, hệ thống trường Việt Úc do Hội quán Các bà mẹ phối hợp tổ chức.

Dưới đây là phần trích một số thông tin trên báo chí về buổi Trò chuyện thú vị và hữu ích này, cùng một số câu hỏi các vị phụ huynh đã đặt ra trong buổi Giao lưu để tham khảo.

(Xem tiếp phần 2 và 3)

(ĐHN)

• Là bác sĩ nhi khoa và nhà tư vấn của tuổi mực tím, tuổi trưởng thành và cả tuổi trăng xế…. rất được yêu mến và tin tưởng, bác sĩ vui lòng chia sẻ bí quyết “lấy lòng” mỗi thế hệ khác nhau của mình được không ạ?

“Lấy lòng” ư? Sao phải “lấy lòng”? “Lấy lòng” để làm gì? Một người viết mà nhằm “lấy lòng” một ai đó thì tôi tin khó mà “lấy” được, trái lại có khi còn bị side- effect, bị sốc phản vệ nữa ấy chứ! Thực ra, nếu có “lấy lòng”, ấy là lấy lòng mình, từ lòng mình mà viết ra. Viết chân thành, từ những trải nghiệm riêng tư thì lạ thay lại gặp gỡ những tấm lòng. Khi tôi viết cho tuổi mới lớn, tôi sống ở tuổi “mới lớn”, khi tôi viết cho tuổi gió heo may, tôi đang sống với gió heo may và khi tôi viết già ơi… chào bạn, ấy là lúc tôi đang gậm nhấm, “thưởng thức” cái già của chính mình. Tôi không có khả năng hư cấu nên không viết được tiểu thuyết!

• Trong xã hội ngày nay, bác sĩ có nhận xét gì về phương châm sống của mỗi thế hệ trẻ, già và chớm già?

Xã hội nào mà chẳng có sự cách biệt của các lứa tuổi? Sự cách biệt này đến từ sinh lý, tâm lý và nhất là từ xã hội. Ngày xưa, sự cách biệt ít… cách biệt như bây giờ vì người ta sống lặng lẽ trong lũy tre làng. Ngày nay thế giới phẳng, toàn cầu hóa, trái đất nhỏ lại trong lòng bàn tay thì lạ thay sự cách biệt giữa các thế hệ càng giãn xa ra. Phương châm sống của các thế hệ ngày càng khác nhau đến nỗi gần như không hiểu nhau. Mỗi thế hệ có một thế giới riêng. Nhưng, ngộ thay, thời gian sẽ khỏa lấp sự cách biệt này. Dù kỹ thuật học có phát triển đến thế nào, đời sống vật chất, tiện nghi, tốc độ có thế nào đi nữa, thì hai ngàn năm trước và mãi mãi về sau này, con người vẫn cứ thất tình lục dục, vẫn cứ khổ đau vì… sinh lão bệnh tử phải không? Một người hai mươi tuổi hôm nay một hôm bỗng thấy mình bốn mươi rồi sáu mươi… mau lắm! Vấn đề là sống sao cho mình và mọi người được an lạc, hạnh phúc, phù hợp với tâm sinh lý của từng lứa tuổi.

• Bác sĩ thuần túy chỉ có thể chữa bệnh cho vài trăm người, nhưng làm bác sĩ viết báo thì có thể phòng bệnh và chữa bệnh cho hàng ngàn, hàng triệu người. Có phải vì “sứ mệnh” này mà bác sĩ đã viết không mệt mỏi?

Không. Chẳng có “sứ mệnh” gì cả! Tôi làm trưởng phòng Cấp cứu tại bệnh viện Nhi đồng Saigon (nay là Bệnh viện Nhi đồng 1 TP.HCM) một thời gian khá lâu. Hàng ngày trông thấy bao nhiêu là trường hợp trẻ con bị bệnh hoạn tử vong oan ức có thể phòng tránh được, vì thế mà tôi thấy phải làm gì đó để giúp các bà mẹ. Vậy là tôi viết. Khi nhớ lại những sai lầm của mình ở tuổi mới lớn, tôi lại viết để chia sẻ cùng các em. Rồi khi tuổi già bóng xế, tôi lại viết cho bạn bè cùng lứa. Thực ra, viết, trước hết là cho mình, tự “chữa bệnh” cho mình cái đã, rồi mới dám chia sẻ với người khác. Giống như người xưa tự nếm thuốc rồi mới dám… kê đơn. Không có cái “sứ mệnh” gì ở đây cả, không có sự rao giảng gì ở đây cả, mà chỉ là sự thầm thì nho nhỏ. Có lần một bé 15 tuổi ở Bến Tre viết cho tôi nói cha mẹ em thường cãi cọ, gây gổ cả ngày, em tặng họ cuốn “Gió heo may đã về” , từ đó gia đình êm ấm lại, có nhiều tiếng cười hơn… Vậy là vui rồi phải không? Nhưng như Hải Thương Lãn Ông đã từng nói: “Cho thuốc chữa bệnh thì cứu được một người còn viết sách truyền phương thì giúp đời vô tận, tác động càng lớn thì trách nhiệm càng to, nhỡ có sai sót chút gì thì tội không phải nhỏ”. Người viết sách, làm báo về y học phải luôn nhớ lời căn dặn này vậy!

• Viết về Thiền học, Phật học có phải là một sứ mệnh khác của bác sĩ không ạ?

Cũng vậy. Khi tôi bị một vố bệnh nặng – tai biến mạch máu não, phải mổ cấp cứu- sau đó tôi đã tìm cách tự chữa trị cho mình. Tôi biết trường hợp này thuốc men chỉ là phụ, cái chính là thay đổi nếp sống, thay đổi nếp nghĩ, nếp nhìn. Tôi tìm đến Thiền học, Phật học là vì thế. Mình là bác sĩ, bất quá chữa được một phần cái “đau” còn cái “khổ” mình không chữa được. Có một bậc thầy, một y vương là Phật, sao không học nhỉ? Lại có một vị Bồ Tát rất dễ thương tên là Dược Vương- vị thuốc vua- sao không học nhỉ? Vậy là tôi học. Rồi chia sẻ, bàn bạc, trao đổi lẫn nhau giữa bạn bè anh em, những người đồng bệnh tương lân.

• Bác sĩ định nghĩa thiền và yoga khác nhau thế nào?

Krishnamurti bảo cái gì có định nghĩa thì cái đó thiếu sót một cách đáng tiếc. Tại sao phải định nghĩa? Khi định nghĩa thì ta đã khái niệm hóa nó, đã cắt xén nó, khu trú nó rồi. Mà cây đời thì mãi mãi xanh tươi! Với tôi, do tuổi tác và tính cách, thấy mình hợp với Thiền hơn vì nó tĩnh lặng, giản đơn mà sâu sắc. Người nào phù hợp với phương pháp nào thì phương pháp đó là tốt nhất. Không nên so sánh. Hãy “nhúng chìm” vào nó, trải nghiệm và cảm nghiệm nó cho riêng mình.

• Người ta vẫn quảng bá các bài tập yoga tốt cho sức khỏe và sắc đẹp, sao không thấy bác sĩ giới thiệu với bạn đọc về yoga?

Tôi cũng tin yoga là tốt cho sức khỏe và sắc đẹp. Tôi nghĩ cái đẹp bên trong quý hơn cái đẹp do cắt mắt sửa mũi độn ngực… Yoga có thể làm tăng cái đẹp bên trong lên. Nhưng, trước hết phải phù hợp với tình trạng sinh lý, thể chất, tuổi tác, bệnh lý của mỗi người. Khiên cưỡng có thể nguy hiểm. Ngay cả chạy bộ, một môn thể dục đơn giản nhất mà cũng tốt cho người này không tốt cho người kia. Thấy người ta uốn dẻo thì mình uốn dẻo, không khéo lại vẹo cột sống, vẹo cổ. Mỗi người có nhịp tim, nhịp thở khác nhau, có hệ thần kinh, hệ nội tiết khác nhau. Sợ nhất là các thầy bắt mình phải làm y theo thầy! Nhớ nhắc các bạn đang học thiền, yoga, khí công… điều đó nhé!

• Bác sĩ đánh giá những vấn đề xã hội nào ảnh hưởng mạnh nhất đến sự đau ốm của con người? Theo bác sĩ, chúng ta có thể làm gì?

Môt từ bên trong, một từ bên ngoài. Bên ngoài đó là một môi trường sống ngày càng tệ hại do con người tự tạo ra để… hủy diệt chính mình. Họ sẵn sàng phá hủy môi trường sinh thái để phục vụ túi tham. Sự ô nhiễm chúng ta đã biết. Biến đổi khí hậu chúng ta đã biết. Bão lũ triền miên, động đất sóng thần chúng ta đã biết. Tất cả đều do con người làm ra. Chẳng phải tại Trời tại Đất gì cả. Còn cái từ bên trong chính là lòng tham không đáy của chúng ta. Lòng tham này tạo nên một đời sống đầy cạnh tranh, căng thẳng và gây ra vô số bệnh tật, các thứ dịch bệnh không lây như chúng ta đã biết. Nghiên cứu của Harvard cho thấy có đến 60-90% bệnh nhân đến bác sĩ là có nguồn gốc từ stress dù biểu hiện bệnh lý khác nhau. “Đau đâu chữa đó” thì không thể chữa được hết gốc bệnh là vậy. Nhưng làm sao để con người tự nguyện sống tri túc, thiểu dục? Còn lâu!

• Là một bác sĩ nhi khoa, bác sĩ nhận xét thế nào về thế hệ trẻ em ngày nay?

Trẻ em ngày nay sướng như tiên! Vì là tiên nên tốn rất nhiều tiền. Đẻ ra chưa kịp bú mẹ đã thấy sữa nhân tạo được tặng đầy phòng. Toàn các loại sữa “thông minh”! Thế mới biết các thế hệ trước đây “ngu dốt” biết chừng nào! Sữa thông minh cứ ngày một lên giá cũng phải! Trẻ em được cưng chiều hết cỡ, đồ chơi đầy nhóc, toàn đồ chơi sau một thời gian thì phát hiện có hoá chất độc hại… Bệnh nhi trở thành khách hàng, mà khách hàng là Thượng đế, muốn gì được nấy. Cha mẹ “khoán” con cho người giúp việc. Mỗi chút lên mạng tham khảo, ý kiến tùm lum, tẩu hỏa nhập ma. Trẻ được cưng chiều dễ hư. Không biêt sao bây giờ vô sinh hơi nhiều, single mom ngày càng đông. Tuy nhiên phải công nhận trẻ em bây giờ có điều kiện phát triển rất tốt, tiếp cận sớm với kỹ thuật hiện đại nên rất giỏi. Tôi chủ trương cần cho trẻ gần gũi với thiên nhiên càng nhiều càng tốt chứ không thì trẻ chỉ tiếp xúc với thiên nhiên ảo, qua vi tính.

• Một ngày bình thường của bác sĩ là những công việc gì?

Là ăn, ngủ,… À không, tôi vẫn còn dạy học, hiện là Trưởng bộ môn Khoa học hành vi- Giáo dục sức khỏe của trường Đại học y khoa Phạm Ngọc Thạch Tp.HCM. Sáng tập thể dục, hít thở một chút, tự pha cho mình một ly cà phê, đọc vài trang báo, lên mạng lai rai, cao hứng thì viết lách lăng nhăng cái gì đó… Hưu lâu rồi mà! Đôi khi bạn bè kêu đi cà-phê đầu đường góc phố thì đi. Bàn đủ thứ chuyện trên trời dưới đất, toàn chuyên lớn… như chuyện vá tầng ozone, cử tổng thống nước này nước khác, “thường, lạc, ngã, tịnh” v.v…!

• Khi nói về lương của thầy thuốc nhiều người nói: “Muốn làm giàu thì không nên làm ngành y”. Riêng bác sĩ có ý kiến gì?

Tôi nghĩ không ai học y với ý định “làm giàu”. Thời tôi học cách đây nửa thế kỷ, y khoa phải học 7 năm, ra trường với văn bằng Tiến sĩ y khoa quốc gia, chỉ số lương là 720 (Sư phạm học 4 năm, chỉ số 480). Với đồng lương thời đó, người bác sĩ có thể yên tâm chăm sóc bệnh nhân, không cần… phong bì! Y đức ngoài việc học trong trường khi hành nghề còn có Y sĩ đoàn giám sát và bảo vệ. Nghĩa vụ luận y khoa được dạy rất kỹ từ năm thứ 5 trước khi ra trường để biết cách ứng xử với bệnh nhân, với đồng nghiệp và với cộng đồng. Hiện nay, y khoa học 6 năm, ra trường được coi tương đương với cử nhân (4 năm). Còn để được mở phòng mạch, người bác sĩ ngày nay không chỉ cần có Chứng chỉ hành nghề mà còn phải có Giấy phép đăng ký Kinh doanh! Không hiểu tại sao nghề y được coi là “kinh doanh”? Có cách nào tốt hơn chăng, thí dụ “Giấy phép đăng ký Dịch vụ…” ?

• “Người bệnh đến với thầy thuốc không chỉ tìm kiếm những thông tin liên quan đến bệnh tật, đến thuốc men, mà còn mang theo cả những nỗi băn khoăn, lo lắng và sợ hãi…” bác sĩ đã viết như vậy, nhưng bệnh nhân lại cho rằng bác sĩ Việt Nam rất không kiên nhẫn lắng nghe họ nói và thường hay mắng họ. Theo bác sĩ nhận định này có đúng hay không?

Phải coi cái mắng đó là “mắng” yêu hay “mắng” ghét. Tôi thấy có nhiều bệnh nhân bị “mắng” mà rất vui vì biết bác sĩ “mắng” vì mình, thí dụ như khi không tuân y lệnh, sử dụng thuốc men bừa bãi v.v… Mối giao tình thầy thuốc-bệnh nhân mà tốt thì những lời “mắng” này nghe dễ thương, như người thân với người thân. Một bác sĩ làm ở phòng khám nhi một bệnh viện cho biết mỗi sáng anh phải khám cho trên dưới 100 em. Mỗi bệnh nhi chỉ vài phút thôi thì anh đã phải quần quật toát mồ hôi hột, thì giờ đâu mà cười nói hỏi han? Mệt quá hóa quạu, căng thẳng. Dĩ nhiên “mắng” là không nên. Lỗi về phía bác sĩ, về phía ngành y. Cũng có vài bác sĩ thích “ra oai” với bệnh nhân, chẳng qua cũng chỉ vì chưa đủ tự tin. Điều này cũng không nên.

• Bác sĩ có phiền không nếu bạn đọc muốn biết năm nay bác sĩ đã trải qua bao nhiêu cái xuân xanh ạ? Bác sĩ đã phác họa sơ đồ cuộc sống như thế nào để có cuộc sống đẹp nhất ở độ tuổi của mình?

Trong cuốn “Gió heo may đã về” của tôi, Trịnh Công Sơn viết: “Nói với một người trẻ “Tôi già rồi em ạ!” là một điều vô lễ”! Thế nhưng nhà báo trẻ đã hỏi, tôi đành phải “vô lễ” vậy: Tôi đã 73 “xuân xanh” (tuổi ta) bạn ạ. Nhớ Nguyễn Công Trứ ngày xưa ở tuổi này đã… cưới một cô tì thiếp trẻ và: “Tân nhân lục vấn lang niên kỷ/ Ngũ thập niên tiền nhị thập tam”. Cô dâu muốn biết tuổi chàng rễ, Nguyễn tướng công trả lời: “Năm mươi năm trước ta được hai mươi ba tuổi!”. Dĩ nhiên, tôi không có ý định bắt chước Nguyễn tướng công! “Phác họa sơ đồ cuộc sống” ư? Sống thanh thản, tự tại là hạnh phúc rồi, phác họa mà chi?

Cám ơn bác sĩ và chúc bác sĩ nhiều sức khỏe.

Tú Lan

………………………..
(*) Bài đăng trên báo có cắt bớt một câu và một đoạn ngắn.