A folla de cálculo coas marcas, modelos, especificacións técnicas completas, prezos e valores estimados [...]]]> Este é o resultado da análise do mercado das tablets empregando a metodoloxía da regresión hedonista que expliquei na anotación anterior.

Para ver correctamente o gráfico o navegador precisa instalar un complemento Java do que (normalmente) avisa.

A folla de cálculo coas marcas, modelos, especificacións técnicas completas, prezos e valores estimados está dispoñible aquí. Se observas algún erro nos datos ou atopas prezos máis baratos que os que figuran na táboa, por favor deixa un comentario.

2002-2004

Na altura [...]]]> En 2002 comecei a aplicar un estudo de mercado propio para a adquisición dun PC portátil co obxectivo de obter a mellor relación calidade/prezo. Non sabía eu entón que un enfoque idéntico se utiliza na literatura científica económica como método de cálculo do IPC para produtos tecnolóxicos con características rapidamente cambiantes.

2002-2004

Na altura de 2002 estaba desempregado e tras toda unha vida con equipos de sobremesa decidira mercar unha computadora portátil. Un equipo de segunda man foi a miña decisión de compra e eBay o sitio onde comecei a busca. Elaborei unha táboa coas principais especificacións dos portátiles e o seu prezo (valor final da poxa ou prezo de compra inmediata, segundo os casos). Con eses datos logrei construír un modelo de regresión que explicaba o prezo final dos equipos en función das características obxectivas dos mesmos.

Feito o traballo procedín a comparar o prezo real co valor estimado que o modelo lle outorgaba a cada equipo. Se para un mesmo prezo (aquel que estaba disposto a pagar polo meu novo PC) tiña na lista varios elementos decantaríame por aquel que tivera o valor estimado superior (e por tanto mellores características no seu conxunto, independentemente dun ou outro elemento individual). É dicir, usei un instrumento analítico para tomar a miña decisión.

No gráfico seguinte, se a valoración dun equipo (cada un dos puntos) estaba por riba da recta de regresión significa que estaba subvalorado polo mercado (ou sexa, que o seu valor obxectivo estimado é maior que o prezo ou que a poxa), e ao contrario. Canto maior era a distancia á recta de regresión maior era a diferenza en termos absolutos entre o valor e o prezo/poxa, nun sentido ou no outro. Na imaxe podían aprezarse cando menos dous equipos moi tentadores en relación calidade/prezo global: un cun prezo de venda de 1.500 € cuxa valoración alcanza os 1.800 € e outro de 900 € cunha estimación de 1.400 €.

O modelo concluía, entroutras cousas, que eran factores estruturais do prezo de compra, por esta orde, a capacidade do disco duro, o peso do equipo, o tipo e a velocidade do procesador, a memoria gráfica e o tamaño da pantalla. En cambio non eran significativos para o prezo de venda a batería (!), os portos USB, a memoria RAM (!, quizá sexa por esta falta de valoración da memoria por parte do consumidor que os fabricantes sempre foron cicateiros neste elemento), os infravermellos, o formato panorámico (psché) e as gravadoras (!). Unha última variable, o tempo, tamén resultaba definitoria (e moito) do prezo, e marcaba unha boa diferenza entre os equipos que introducín na lista en 2002 e os que engadín en 2004, recollendo o efecto certo de abaratamento da tecnoloxía co paso do tempo. Tiña tamén recollidas informacións sobre moitas outras variables (Intel/AMD, RAM gráfica dedicada, wireless, rpm do disco duro, porto IEEE 1394, porto RJ11, saída S-Vídeo/VGA, rañura PCMCIA, lector de tarxetas, disqueteira), pero non todos os produtos presentaban datos para elas nas follas de especificacións técnicas, daí que non puidera introducilos no modelo.

Aquí tiña por tanto unha aproximación a como o consumidor medio de portátiles valoraba os produtos de segunda man no mercado no que eu estaba a mercar, cales eran as características que lle outorgaban máis ou menos valor a un equipo e cales eran as prescindibles. E todo iso podía deducirse dos prezos que a xente estaba disposta a pagar e pagaba por cada equipo. Ou sexa, que se obtiña un estudo de mercado paa este sector bastante interesante, co cal quen quixera podería desde gañar diñeiro coa compravenda en eBay (poxando polos equipos infravalorados, mercándoos e volvéndoos vender) até calcular o prezo de tasación ofrecido a un vendedor (e que garantiría a marxe de beneficio esperada nun negocio tipo cash converter). No que a min respecta con este sistema comprei en 2002 o meu primeiro portátil, un IBM Thinkpad de segunda man, o cal revendín dous anos despois polo mesmo prezo que o mercara e malia á desvalorización do equipo co tempo.

2008

Varios anos despois volvín facer unhas pequenas catas no mercado dos PCs para asesorar na compra de equipos na empresa na que traballaba, pero foron mostras pequenas e sobre unha selección restrinxida de fabricantes, co cal tampouco é que puidera extrar demasiadas conclusións daquela nova experiencia. Así chego ao 2008, ano no que me convirto en profesional autónomo e no que para facerme cun novo portátil propúxenme repetir o estudo, pero esta vez con máis rigor e sistematicidade.

A parte máis dura, obvia dicilo, é a recollida de datos a partir das follas de especificacións que algúns portais especializados publican (as marcas non sempre o fan de forma exhaustiva). Por fortuna nese ano algúns fabricantes xa tiñan en marcha tendas electrónicas nas que o usuario podía personalizar o seu equipo coas características desexadas, de forma que unha ampliación de procesador ou de memoria supuña unha cantidade fixa de euros. Isto permitiume replicar de forma semiautomática os prezos para un elevado número de combinacións, nomeadamente no caso de Dell e Ahtec. Para outras marcas o traballo de recollida foi manual, e por iso presentan menos ocorrencias.

Ao final logrei artellar unha táboa con 41.000 equipos diferentes cos seus prezos de venda e o detalle das 28 características seguintes: Arquitectura (bits), Núcleos na CPU (nº), Velocidade CPU (Mhz), RAM (MB), Memorias gráfica dedicada (si/non), RAM Gráfica (MB), Pantalla innovadora (LED/Táctil/Rotable), Tamaño de pantalla (diagonal en polegadas), Resolucións horizontal e vertical (píxels), Tamaño píxel (mm), Solid Stat Disk (SSD), Capacidade almacenamento HD (GB), velocidade HD (rpm), DVD ±R/±RW (si/non), BluRay, (si/non), Gravadora BluRay (si/non), Webcam (si/non), Lector biométrico (si/non), tarxeta de datos integrada (si/non), Duración da batería (h), Longo (cm), Largo (cm), Alto (cm), Peso (Kg), Aparencia innovadora (criterio persoal), Inclusión de sistema operativo privativo OEM (si/non). Cando non tiña algún dato para unha destas características substituíao coa media dos equipos semellantes até un máximo de tres valores perdidos.

Desa volta empreguei o modelo de regresión loglineal, que melloraba substancialmente o modelo lineal. O resultado quedou reflectido nestoutra gráfica:

Destaca nesta imaxe a colocación periférica e cara á dereita da diagonal que marca o xustiprezo de todos os equipos da marca Apple. Non sería esta a primeira proba nin o primeiro artigo que falase do enorme desfase existente entre o valor obxectivable dos portátiles da marca da mazá e o seu prezo de venda. Cando un ve que todos os MacBook de Apple naquela altura posuían un valor estimado case o 40% inferior ao seu prezo parece máis que xustificado o cuestionamento. Naturalmente os defensores da Apple argumentarían, en parte con razón, que hai cuestións de calidade (diversas marcas de compoñentes coas mesmas prestacións pero con diferente duración ou resistencia, ou diferentes arquitecturas para elas), de estilo (que en calquera caso tiven en conta parcialmente introducindo no modelo unha valoración estética persoal) ou intanxibles (propias do marketingg e da distinción que supostamente outorga o produto) que xustifican o valor da marca. Ou que para os MacBook Pro o prezo si que xa se corresponde máis coas súas características. Só direi que cada quen é libre de mercar o que considere, pero se é Apple será máis pobre e menos libre.

Prefiro salientar desta análise o gran número de equipos para os que é posible obter un aforro superior ao 25% e nalgúns casos próximo ao 50%. Ese foi o caso do Dell Vostro que rematei mercando e co que aínda hoxe traballo: 820 € de custo e unha valoración de case 1.600 €, a mesma que o mellor dos equipos da gama baixa de Apple entón e que custaban até tres veces máis.

Indaguei tempo despois por internet acerca de modelos semellantes, e foi así como souben que este tipo de modelos se chaman hedonistas e que se usan en Econometría para calcular a variación de prezos dos produtos tecnolóxicos. Unha barra de pan é unha barra de pan no ano 2000 ou no 2012 (ben, polo menos en Galicia) pero un PC está claro que non. De aí xorde a necesidade ou conveniencia de valorar os equipos e os seus prezos en función das súas prestacións ou características. Quen o desexe pode ler dúas aplicación do mesmo modelo que estou empregando neste artigo do Instituto Klein e nestoutro do organismo estatístico oficial do Reino Unido.

2012, e agora que?

Pois as tablets. Hai poucas marcas e modelos e debería ser doado recoller os datos e repetir o experimento. Ou non? Ben, por aquí venden ben barata unha base de datos actualizada trimestralmente con máis de 200 modelos diferentes. Mais como é moi probable que tal listado se refira ao mercado británico, e é sabido que aquí nin saen todos os modelos, nin ao mesmo tempo, nin se pagan na mesma moeda, coido que é mellor buscar unha alternativa.

É por iso que vos suxiro, especialmente a quen esteades pensando ou comprar unha tablet, que enchades esta folla de cálculo de Google Docs con aqueles equipos que vos interesen. GSMArena é un bo portal onde atopar todas as características dunha tablet, e Redcoon ou Pixmanía dúas tendas electrónicas para comparar prezos. A folla xa ten introducidos 40 modelos. Logo de reunirmos unhas 100 configuracións diferentes comprométome a publicar no blog os resultados nun gráfico interactivo. Póñovos de prazo até o primeiro de maio.

O cálculo baséase na concatenación de [...]]]> Coa excusa dun estudo do Instituto Cervantes retomei a idea de cuantificar a presenza do galego na rede. Nos últimos anos non atopei por ningures unha estimación do tamaño do mercado interno da lingua galega en internet, un dato básico para quen desenvolve proxectos dixitais no noso idioma e/ou plurilingües.

O cálculo baséase na concatenación de varios datos e hipóteses:

1. Delimitación do mercado ás persoas dunha certa idade, seguindo o mesmo criterios de poder de decisión e de compra que empregan outros estudos de medios e audiencias.
2. Filtrado das persoas que declaran poder ler en galego. Se falamos de competencias lingüísticas non é o mesmo entender, falar, ler ou escribir. Dispoñemos de datos de competecia lectora en galego para grupos quinquenais de idade en cada concello.
3. Consideración do distinto nivel de acceso a internet. Non todo o mundo é usuario da rede. Existen condicións de imposibilidade -fenda dixital provocada pola inexistencia de conexións de banda larga- e diferentes graos de uso dependendo de cada tipo de persoa. Neste modelo estimo a probabilidade de uso de internet con base en dúas variables de segmentación: idade e concello de residencia.
4. Avaliación do idioma preferido para navegar, cando se dispón dos contidos como mínimo en dous idiomas: galego e castelán.

Debo advertir que como criterio para definir o acceso habitual a internet adopto un dos que emprega o INE na Enquisa sobre equipamento e uso de TIC nas casas: como mínimo un acceso semanal durante todas as semanas dos últimos tres meses. Ao meu entender este criterio de habitualidade semanal axústase mellor aos patróns semanais na utilización de internet e en xeral de calquera medio de comunicación.

Tamén debe terse en conta, dado que o nivel de visitas e usuarios únicos dunha web ten compoñentes estacionais, que esta enquisa adoita realizar o seu traballo de campo entre os meses de xaneiro e abril/maio de cada ano, o que significa que os seus resultados están afectados por esta estacionalidade e se refiren a unha media móbil dos tres meses anteriores a cada entrevista: orientativamente á media de uso de internet entre os meses de outubro a xaneiro/febreiro.

Vexamos a estimación paso por paso.

1. Idade

O EGM de internet analiza as persoas con 14 ou máis anos de idade. A Enquisa do INE analiza as persoas de entre 16 e 74 anos de idade. As cifras de poboación da Explotación estatística do padrón de habitantes témolas por grupos quinquenais ou ano a ano.

Para o caso que nos ocupa imos simplificar a análise e considerar como límite inferior os 15 anos (inclusive), e os 75 (exclusive) como límite superior imposto pola enquisa TIC. Este intervalo de idades é unha boa aproximación á poboación con capacidade de decisión e compra ou consumo, que é o criterio con orientación mercantil que subxace ás enquisas de audiencia.

Así delimitada a poboación en Galicia cóntanse un total de 2.117.483 persoas, como se pode ver unha cifra xa de entrada sensiblemente inferior aos 2.795.422 habitantes con residencia en Galicia no ano 2011.

2. Lectura en galego

Este filtrado xustifícase de forma lóxica pola necesidade de saber ler en galego para poder navegar contidos en galego.

Temos cifras de competencias lingüística en galego na vertente lectora en varios estudos sociolingüísticos con diferentes datas, algunhas relativamente recentes, mais a miña preferencia é empregar as cifras do Censo de poboación e vivendas do ano 2001, extrapolando no tempo as porcentaxes de competencia de galego lido, conforme o reemprazo xeracional e tendo en conta a tendencia cara a unha maior alfabetización en galego da poboación máis nova. Fago esta elección porque o Censo fornece unha desagregación de datos moi detallada, tanto a nivel municipal como a nivel doutras variables sociodemográficas, cousa que non fai ningunha outra fonte (son as vantaxes dos censos fronte ás enquisas), o que me vai permitir refinar determinadas estimacións, nomeadamente para cada concello e para cada intervalo de idades.

Realizo unha proxección para 2011 supoñendo que quen sabía ler en galego ségueo podendo facer 10 anos máis tarde, e tendo en conta unha mellora da taxa de competencia na poboación escolarizada despois de 1985. Como resultado da estimación obtemos, para a poboación obxecto deste estudo, entre 15 e 74 anos de idade, unha porcentaxe do 75,9% de competencia de lectura en galego. Ou o que é o mesmo, se escollemos a unha persoa galega destas idades ao chou teremos un 75,9% de probabilidade de que saiba ler en galego.

Nesta simulación as porcentaxes de lectura en galego non se distribúen de forma uniforme por todo o territorio galego. Así, por exemplo, teríamos unha porcentaxe do 62,7% en Ferrol e outra de 88,1% en Teo. Cada grupo etario de cada concello ten asignada unha porcentaxe diferente. Cómpre esperarmos ao Censo de 2011, actualmente en curso de realización e cuxos resultados se esperan para finais de 2012 ou comezos de 2013, para coñecer con que grao de exactitude esta proxección se axusta ás competencias declaradas pola poboación galega na actualidade.

Para avanzar no modelo débese asumir unha primeira hipótese discutible para a que hai argumentos a favor e en contra: o acceso a internet se distribúe de forma homoxénea entre as persoas que saben ler en galego e as que non. Se ben é certo que as persoas de maior idade e con menor nivel de renda están menos alfabetizadas en galego e posúen un menor nivel de acceso, e polo tanto debería ser máis probable encontrar a unha persoa con competencia de lectura en galego entre o segmento da poboación con acceso á rede, non é menos certo que os colectivos monolingues en castelán, os únicos realmente monolingües, tenden a concentrarse nas zonas máis urbanizadas, de maior nivel de renda e con maior acceso á rede, polo que sería menos probable atopar a un usuario galego da internet nestoutro segmento da poboación. Son dous argumentos cabais que operarían en sentido contrario e de difícil calibración cando só contamos con datos gobais ou frecuencias marxinais e non cos microdatos que nos permitisen cruzar estas variables. A falta de máis información supoño que ambos efectos se compensan, aínda que recoñezo que é unha simplificación da realidade.

3. Acceso e uso da internet

Na última década proliferaron os estudos e enquisas sobre internet, podendo contarmos na actualidade con bastantes fontes de datos (quizá algunhas redundantes, así como outras precisarían de homologación para mellorar a súa comparabilidade). Mais todos eles coinciden en sinalar que os principais factores que determinan en Galicia o acceso á rede e a frecuencia do seu uso son:

• O nivel de renda media por habitante como aproximación da capacidade adquisitiva individual -máxime se temos en conta que España ten unha das bandas largas máis caras do mundo.
• A carencia de infraestruturas de banda larga en amplas extensións do territorio galego, dato intimamente relacionado co nivel de urbanización, fenómeno á súa vez vinculado co nivel de renda.
• O nivel de alfabetización tecnolóxica ou dixital e de apropiación da tecnoloxía, maior entre a mocidade e até hai un tempo superior entre os homes, aínda que hoxe ambos sexos están xa moi igualados.

Asignarei a cada persoa incluída nun intervalo de idades determinado e residente nun concello galego concreto unha probabilidade distinta de acceso á rede, e esta probabilidade vai ser o resultado da influencia conxunta de todos os factores anteriores.

A) Para a fenda dixital boto man das cifras de conexións de banda larga recollidas no Anuario socioeconómico de La Caixa na súa última edición. Segundo esta fonte en 2010 existían case 539.000 conexións deste tipo en Galicia (cifra concordante cos rexistros da CMT), o que supón unha media de 193 conexións por cada mil habitantes. Hai concellos con ningunha, como Negueira de Muñiz, e outros que raian as 319 como A Coruña (ou o que é case o mesmo, unha conexión por cada tres habitantes, xa moi perto do hipotético teito dunha conexión por vivenda).

A Enquisa TIC do INE estima para Galicia en 2011 unha porcentaxe media do 53,4% de acceso habitual á internet. O EGM, outra fonte, estima para o mesno ano unha cifra que vai desde o 48,8% ao 49,6% dependendo de cal das tres ondadas anuais escollamos. No EGM as cifras refírense a usuarios mensuais (media cuatrimestral dos que accederon cando menos unha vez no último mes), criterio que presiona á alza as porcentaxs de acceso, e inclúen no cómputo unha base máis grande, ao considerar tamén á poboación de 75 ou máis anos, o que presiona á baixa as porcentaxes de acceso. Para non complicarnos considéroas equiparables a todos os efectos, dada a súa escasa diverxencia.

Adoptando a cifra do INE como referencia e supoñendo que o acceso á rede se distribúe de forma lineal con respecto á dotación de conexións de banda larga, pódeselle facer corresponder a esa porcentaxe do 53,4% a taxa media de 193 conexións por mil habitantes, estimando a partir daí unha probabilidade de acceso diferente para cada concello de forma proporcional á súa dotación de banda larga. Así por exemplo, seguindo esta hipótese, en Negueira de Muñiz non habería ningún usuario habitual da rede en tanto na Coruña atopariamos o máximo dun 88% do noso universo de estudo conectado.

O INE tamén ofrece datos de porcentaxe de acceso habitual para España en función do tamaño do concello residencia, e para as capitais de provincia e cidades de máis de 100.000 habitantes estímaa nun 66,5%, en tanto esta proxección lineal que adopto produce para os concellos das sete cidades galegas unha porcentaxe do 74,5%, unha porcentaxe algo maior que deixa as portas abertas a futuros refinamentos do modelo.

B) Para aproximar o nivel de acceso por idades, boto man da mesma Enquisa TIC do INE. Aínda que esta fonte só ofrece ese detalle para España, podo estimar porcentaxes para Galicia en cada intervalo de idades. Para iso adopto dúas hipóteses: Unha, que en Galicia as diferenzas relativas entre un intervalo de idades e a media son as mesmas que se rexistran en España. Dúas, que non obstante o anterior prodúcese unha converxencia parcial das porcentaxes de acceso entre as persoas máis novas. O resultado é que a porcentaxe media do 53,4% de uso habitual de internet convértese en máis dun 85% para as persoas entre 16 e 24 anos e en menos dun 15% para as de entre 65 e 74 anos.

Estimo as porcentaxes de acceso para cada grupo quinquenal de idade de cada concello achando a medio xeométrica das dúas porcentaxes calculadas en A) e en B).

Débese sinalar neste punto que nos cálculos estamos a asumir varias hipóteses adicionais: que as persoas se conectan de forma homoxénea desde os distintos lugares desde onde poden facelo: casa, traballo, universidade, locais comerciais… e que as conexións en mobilidade son redundantes a respecto das fixas. De todas formas os últimos datos do EGM sinalan que en España case o 92% dos usuarios conéctase como mínimo desde a casa, polo que as distorsións inducidas por estas hipóteses son pouco relevantes.

4. Idioma preferido para navegar

Nos puntos anteriores veuse como os filtros actúan no sentido da redución do número de persoas potencialmente lectoras de galego na rede. Mais o factor que verdadeiramente incide na redución da cota de mercado do galego en internet son as preferencias idiomáticas dos usuarios.

Este dato, o cruzamento entre uso de internet e lingua preferida, é o dato máis escaso e máis difícil de obter. A falta de estudos de audiencia na rede, que merezan fiabilidade para o ámbito galego e que teñan en conta a súa realidade plurilingüe, a fonte que emprego para distribuír os usuarios habituais da rede entre os principais idiomas empregados nos contidos que consumen (castelán e galego) é o módulo de lingua da Enquisa de condicións de vida do ano 2008 realizada polo IGE.

Nesta fonte achamos unha sección adicada á preferencia de idioma nos medios de comunicación, que ten como base de cálculo a poboación que sabe e pode escribir, máis ampla aínda que non estritamente abranxente da poboación con acceso á rede, e da poboación con competencia lectora en galego. Neste punto asumo novamente que as preferencias idiomáticas se reparten homoxeneamente en todos estes colectivos, malia a intuirmos que a realidade existente non é precisamente así. Con isto estou dicindo que traslado ao colectivo de menor tamaño as preferencias dun conxunto máis amplo de persoas.

A pregunta concreta que pretendo utilizar é a da lingua preferida para navegar por internet en caso de dispor dos contidos tanto en galego como en castelán, detallado este reparto por idade do usuario e provincia de residencia. Os datos refírese á poboación de 5 ou máis anos, límite que non coincide co que vimos utilizando pero que á vista das pequenas diferenzas existentes entre os diferentes intervalos de idade e entre as catro provincias, vou considerar equiparable. As cifras que fornece a ECV do IGE son as que se amosan na gráfica seguinte:

Os contidos en galego están presentes no 42,4% dos usuarios galegos que navegan por interner, entanto o castelán está presente no 92,2% dos casos. Unha combinación desigual de ambas linguas está presente no 34,6% das navegacións. As cifras reflicten claramente a situación minoritaria do galego e a existencia de máis persoas que navegan nos dous idiomas que as que o fan só na nosa lingua.

E se en vez de persoas falamos de contidos? Se asignamos ás categorías plurilingües unha porcentaxe estimativa de reparto de contidos (cando gl>es asignamos 2/3 dos mesmos ao galego e 1/3 para o castelán, cando es>gl as proporcións complementarias, e cando se trata de categorías monolingües un peso de 1 ou cero para cada idioma) podemos estimar que a porcentaxe de contidos en galego que prefiren ler os usuarios galegos de internet é do 22,4%. Esta é en rigor a cota de mercado do galego na rede, se consideramos só a suma dos contidos en galego e castelán.

A proporción de contidos navegada por cada tipo de usuario que inclúe o galego nas súas preferencias (de forma exclusiva, maioritaria ou minoritaria) é practicamente idéntica a respecto do total (7,8% 6,1% e 8,5% respectivamente), polo que ademais da situación en minoría do galego débese ter presente a pluralidade de preferencias idiomáticas que atopamos entre quen navegan contidos en galego.

Outras fontes de datos confirman no fundamental a situación minoritaria do idioma galego na internet galega e outorgan consistencia ás cifras que vimos de ver. O informe Situación da Lingua na Sociedade Galega publicado polo Observatorio da Lingua Galega en 2007 estimaba nun 37,1% a porcentaxe de persoas que navegaban contidos en galego (menor que o 42,4% da ECV do IGE realizada un ano máis tarde).

A mesma fonte do Observatorio inquiría aos entrevistados polas horas consumidas en internet nun ou noutro idioma: a distribución global era dun 11,3% de horas en galego un 82,0% en castelán e un 6,7% noutras linguas (se obviamos as últimas o reparto sería 12,1% para o galego e 87,9% para o castelán). De traducirmos as horas en contidos esta fonte alternativa falaríanos dunha situación para o galego bastante peor que a debuxada pola fonte do IGE, o que nos obrigaría a revisar o reparto 1/3-2/3 que asignamos ás categorías plurilingües de resposta. Uns últimos datos desta mesma fonte: o 16,7% da poboación que usa internet di ter a súa páxina de inicio en galego, e entre o 14,8% e o 17,4% empregan o galego de forma exclusiva ou preferente para diferentes servizos da web. Todas elas son porcentaxes inferiores ao 22,4% que adoptamos.

En resumo, e coas fontes dispoñibles para os anos 2007-2008, entre o 12% e o 22% debería estar a cota de contidos en galego na internet galega, cifras coincidentes coas daquela estimación pioneira que realizara en 2006 a raíz do estourido dos blogs en galego. Cabe razoar se a partir de 2008, e conforme a evolución negativa que se desprende doutros estudos sociolingüísticos, a situación do galego non terá virado a peor.

Un apuntamento adicional para quen se pregunte pola importancia das normativas reintegracionistas en todo isto: a escritura non se corresponde exactamente coa lectura en internet (porque quen escribe é máis activo que a media e sempre aparecerá magnificado, o cal é especialmente certo para os colectivos marxinais), pero o OLG estima que a porcentaxe de blogues escritos en Galicia en galego é o 30%, dos cales o 5,9% empregan unha norma ortográfica reintegracionista, é dicir, o 1,8% do total de bitácoras escritas en Galicia en galego e o 0,5% das escritas en Galicia en calquera idioma. Estas baixas porcentaxes permítenme obviar esta cuestión da norma do galego, na que moitas persoas aínda teiman, en todo o que se refire a cuantificar o mercado interno.

Cálculo e resultado

Sexa CG a cota de mercado da lingua galega en internet a respecto do mercado de consumo en Galicia, tanto para castelán como para galego e tanto para internet como para fóra dela; PG a porcentaxe de galego como lingua de preferencia nos contidos de internet entre castelán e galego; AI a porcentaxe de poboación con acceso á internet; e LG a porcentaxe de poboación con competencia lectora en galego. Sexa i o intervalo de idade quinquenal e k o concello de residencia. A cota de mercado do galego en internet para cada concello e intervalo de idades virá dado pola expresión:

CG(i,k) = LG(i,k) · AI(i,k) · PG(i,k)

Sexa N o tamaño do universo. O mercado do galego en internet no segmento i,k virá dado pola expresión:

M(i,k) = CG(i,k) · N(i,k)

O mercado interno total do galego en internet M será o sumatorio para cada i,k.

Cando os datos non permitan un detalle quinquenal ou municipal adxudico o valor de detalle dispoñible inmediatamente superior. Cando dispoño de máis dun dato para un mesmo segmento calculo a media xeométrica dos datos dispoñibles.

O resultado é:

CG = 8,96% dos galegos entre 15 e 74 anos de idade

M = 189.825 lectores habituais equivalentes de galego en internet

Onde, como dixemos, a habitualidade refírese a un acceso mínimo semanal en cada unha das últimas 12 semanas, e a equivalencia establécese cun usuario de internet que navegara exclusivamente en galego.

@maria_yanez Na [...]]]> A busca avanzada do Twitter por cadeas e localización permite seguir o fin de semana asembleario do BNG, e a súa API recoller e analizar a través de R todo o escrito polos tuiteiros. Velaquí unha escolma dos chíos xa descartados os máis involucrados con esta organización política:

Antón Bao, autor da frase "A militancia no BNG é unha cousa para sempre", nunha presentación das redes sociais nacionalistas.

@maria_yanez Na semana en que marchan Fraga e Baltar, igual temos un comeback de Beiras. Como mola @obloque, sempre na onda. :D

@antonlosada Beiras e Paco Rodríguez disertando sobre o futuro do BNG. Jaja. Eu abandono. O mellor é deixalos solos. En serio.

@Rafiklalin Vendo a votación do informe de xestión do BNG, este camiña cara a marxinaliedade. Non van a aproveitar a ocasión …

@jouks Agora fóra coñas, quen vén de excursión a Amio a chorar á porta vestidos de viuvas?

@turonio Good bye BNG! moitos e bos servizos os feitos. Agora tempos novos!

@marcosfdezlema Os irmandinhos e Máis Galiza queren perder pra irse xa dunha vez. Senón non mo explico. Que xente máis pechada, por dios!

@eche_o_que_hai Ben, vou facer un Twitter off por pesados. Rebentade todo dunha vez e presentádevos como garante da esencia, uns e outros e os de alá.

@paleblueway Cando estaba eu en +G xa dicía eu que o futuro era escindirse. Afinal fixen escisión individual. A ver o que se pasa mañá.

@combobreaker_ Parece que o BNG está votando a favor de pecharse á sociedade.

@cduranestany Canto tardaran EI/+Galiza en marchar do bloque tras a asamblea? #presentenontanhipotetico

@opaco pregúntome se esta lideira do bloque realmente lle interesa a alguén fóra do galpón de amio

@ascarida Unha mañá espertadedes e non vos importará o que pase nas asambleas do BNG.

@ruiz_ramona Estamos facendo apostad varios colegas.Resultado:Non vai cambiar nada e ninguén se irá.A hora da verdade é o día da marmota

@luislopezvasc O BNG podía optar este fin de semana por renovarse ou por morrer, parece que opta polo segundo.

@mglbranco Desexo que gañe a UPG e que, por fin, cause a escisión no BNG!. EI ten o meu voto máis que asegurado #unnonsocio #13asembleaBNG #anBNG

@Jaureguizar @filipediez @lourenzofp a mensaxe implícita da UPG é esa: nos somos como somos e Galicia ten que darnos a maioría así

@rbaelo Me gustaría saber a qué se refiere Unión do Povo Galego con el concepto «comunismo patriótico», y más como lo piensan llevar a cabo así.

@millanfernandez Quen siga no BNG dp de frases como: exterminacion da diferencia, sobra unto, cans de palleiro…ou tn dem boa vontade ou e masoca. [sobre contidos do discurso de Bautista Álvarez]

@domingosampedro A UPG segue disparando e @ErmitasValencia di q a Beiras aplaudenlle + por beber e posta en escea q polo q di #anBNG Esa é a cara do odio

@Mickeyoneilgz Polo ben do Bloque e do nacionalismo galego, agardemos que se faga xustiza política na #anbng é Beiras acade a portavocía nacional.

@ignprados Curioso ver a Beiras defendendo a renovación dun partido que liderou por anos. Sería como ver a Felipe González contra Rubalcaba ou Chacón.

@LuuciaPuga Elexido portavoz Guillerme Vázquez que supera en votos a Xosé Manuel Beiras… Aínda non o creo.

@FelixZapateria A maioría dos que critican a Beiras derrotado non lle chegan á sola dos zapatos. Está por riba da mediocridade por moi democrática que sexa

@JorgeOliveros Viva Cuba, Viva Chávez!!! Con ese pensamento o BNG vai de carallo. Cómpre actualizarse ó século XXI. Jorquera gaña:

@xabitubbi Is an organisation where one half hates and dismises the other half, sustainable? Don’t think so.

@Leria_m Beiras, os votos demostran que xa é tempo de deixar paso a outros. Polo demais, xa non sorprende a eterna división do BNG.

@HayKeDecirlo Era visto. Ningunha sorpresa na asemblea do BNG. Arrase de quen ten a militancia máis activa e organizada. E agora que?

@icompulsivo Se todo segue igual, como parece, este proxecto rematou pois deixou de ser nha ferramenta útil para galiza

@mipazos Sinto o resultado da Asemblea do BNG. Demostra que o nacionalismo galego non pode ser alternativa. E desartella completamente a oposición

@Emi_Branco O resultado da XIII asemblea do BNG foi o que decidiu a militancia, a iso se resume todo #anbng

@yagoaviles O BNG ven de suicidarse como alternativa política #anBNG ¿#futuroBNG?

@frmartinezh @M_Bellon este resultado presenta oportunidades para unha esquerda galega maioritaria en 2016. O nacionalismo responsable é mais útil fóra

@chapitel13 Si o PSOE pensa que vai pescar aljo do Bloque está moi fora da realidade, si non se esta contento co Bng, co psoe xa dan arcadas. #anbng

@jujogaco Esperemos que a division que existe no bng, non sexa una roptura,

@AEspinoReboredo Resumo da asamblea do #BNG: Veremos agora se hai algunha consecuencia. Una escisión danaría moito á esquerda galega…

@ofacho @satrapias e pensar Gz desde a responsabilidade é seguir no BNG de pata coxa ou dar o paso a essa estrutura sócio-política q o País precisa?

@pacoupg [non oficial] No BNG rifan uns con outros pero sempre gaña a UPG #anbng #auuu

@turkooo_ BNG = #Villarato

@mauricia_gz Máis BNG, menos UPG.

@andresrguez Vendo os tuits da #13asembleaBNG #anBNG o BNG ten o mesmo problema ca IU co PCE. Mentres non limpen os «salvadores da humanidade»…

@xoancastro Rapaces, o do BNG foi divertido e todo iso pero agora en serio ¿desta merda como se sae?

@xandreroman This is the end, beautiful friend, this is the end, my benegé, the end of our elaborate plans, the end of everything that stands…

@belamistura @millanfernandez pode que comeze outra etapa pero non me alegro de que poida morrer o bloque…

@filipediez Keeping the faith #wishfukthinkingtildeath RT @DavidLombao: Beiras despídese cun «viva o BNG de 1982 posto ao día» #13asembleaBNG

@iFranes #13asembleaBNG rematou a asamblea. Queda todo como estaba

@Xan_Guindan Depois desta #anBNG hai que facer porras para as autonómicas de outono. Cantos palmará o Bloque? 3? 6?

@AlfonsoZarauza Teño a sensación de que a militancia vai por unha banda e os votantes imos por un camiño completamente distinto, iso é o que eu percibo

@almarrana O mellor para o BNG? Que desapareeza e xurda un partido nacionalista de esquerdas con ars renovados

@XoanHermida foi bonito namentres durou. Agora a construir unha nova alternativa diferente ao bng e ao psdg #anbng

@calveiro O BNG viviu hoxe o seu paritcular Monte Medulio. Isto é o final. E en Monte Pío a celabralo.

‎@javipf74 @frmartinezh @millanfernandez A derrota das ideas trascende ó BNG, é o cancro actual da esquerda en xeral, sen solución e sen líderes.

‎@pawley O BNG é a proba de que un todo pode ser menos que a suma das súas partes. Penso que esas partes me valerían máis por separado que xuntas.

@beretes Me la pela @obloque igual que me la pela a espeleoloxía… todo vai de meterse en furados

‎@signatus @madeiradeuz Quando absolutamente ninguém de fora comente/critique, tudo estará por fim solucionado, o BNG será irrelevante para Galiza.

‎@JuanLesta Guay, co do BNG so falta que ratifiquen a Pachi candidato á Xunta do PSOE e xa temos Feijó por 4, 8, ou 11 anos máis.

‎@Cabodevila As novas dos xornais non me deixan moi claro cara onde vai o BNG. Unha mágoa para a pluralidade da política na terra.

‎@outeiro Hoje uns deixárom de ser do PVBE e outros deixamos de ser do BNG para ser do PVBE [PVBE: Partido de quen Vota ao Bloque por Eliminación]

‎@pabloguimerans Pablo Guimeráns No feche da asemblea, cando todos berraban «BNG!», eu dicía «UPG!». Está claro que xa deixou de ser miña organización, e quizais a do 49%.

‎‎@eu_bullock Núñez Feijoo ganhador da Asamblea do BNG ou non?

‎@parrulinha Que pasará agora co BNG? Agardamos acontecementos…

‎@aultre_narai o do BNG semella un culebrón

‎@martinslopez @cduranestany @Parrulinha BNG e referente da esquerda galega som termos antagónicos

‎@daoitaven un pequeno cambio no #BNG para que todo siga igual… a ver como afecta isto nas próximas autonómicas.

@ozoperozo A boa nova é que os dous escanos do bloco em Madrid serám para mulheres

‎@xurxochapela O 99 % de insultos de balde que leo no meu TL son de mouriñistas. O 100 por cento das rifas políticas cainitas, relacionadas co BNG.

@ourensan Hoxe en Cuarto Mileno: «Como carallo non se matan no BNG». #misterios

‎@cogaiseoir triste final o do BNG, sobre todo porque non é un final, mais ben unha lenta agonía #13asembleaBNG

‎@uveic Non sei que lle pasou ao BNG na asamblea esa, pero se lle facemos caso ao meu timeline o que fixeron foi mirarse o embigo en grupo.

‎@almarcha @lucasgpadilla UPG es un «sector» del BNG. Prácticamente lo controlan. No molan nada.

‎@curreloss @xosemexuto @obloque EM parte é certo, votarom todos os afiliados pero se nom mudades o rumbo hostia que te criou, alá vos meus…

@Eche_UnMisterio O #BNG rompeu relacións ca cidadanía galega. Se Castelao vise no que se converteu o seu fillo..

@blinho87 Creo q el bng optó por la solución mas fácil mas cobarde y menos rentable.La upg está lejos d la sociedad.Aymerich y beiras generan – rchazo

@fojo_urdilde Jorquera + guillerme = fin do #BNG.

@miguelascon ¿Se acelerará ahora la lenta agonía del BNG? ¿Habrá alguien con valentía suficiente para emanciparse de los «U»bsoletos?

‎@Carminha_Gz Puta merda, puto asco. A escisión do Bng é o único camiño posible, agora xa non é o meu partido.

@miguelcoruna ¿Como Será esta nueva etapa del #BNG?. No se ni un vencedor, pero tampoco, un derrotado. El unico juez, será el tiempo, quien lo diga.

‎@ifranes #anBNG non se dan conta os da U que para que haxa unidade hai que sacar adiante propostas de +G ou Irmandiños ainda que non lles guste?

@alrirey Neste mundo existen as minorías que loitan por ser maiorías e as minorías que se conforman con ser minorías. Hoxe o #BNG escolleu ser das 2ª

@versosalgados Hoxe recordaremos este día como o Día no que o #BNG non se recuperou do cancro, e é moi triste mais un cancro sempre leva á morte.

@eloidelgado #13AN Menos mal que non gañou Beiras, asi teremos a esperanza de que poida sair algunha alternativa ao marxe desta organización anquilosada

@tamaragaliza #13asembleaBNG entristeceme moito que Beiras perdera. Era unha das poucas esperanzas que nos quedan.

@montiagudo É certo o que comenta moita xente no FB sobre os insultos e descalificacións durante todo o fin de semana a Beiras por parte dalgunha xente?

@5lb3rt0 lendo o q leo contra Beiras quedo parvo. Q dirán as futuras xeracións?É como se no seu momento lle fixésemos o msmo a outros q hoxe alabamos

‎@millangomez Que Guillerme Vázquez derrote a un intelectual y dirigente carismático como Beiras denota la insultante pérdida del norte por parte del BNG.

@PabloCrespo Hai quen di que o BNG morreu, pero semella que o que se quere é matalo, mentres se suicida…

@RicardRguez El BNG sale de la asamblea igual que llegó, con la UPG controlando la dirección y Beiras hablando de división. La historia se repite

@Luis_Villamor @RicardRguez Algo está cambiando no BNG pero non da cambiado… Ou sexa, dende esta perspectiva, o de sempre. A UPG é coma un valor refuxio

‎@bertez Entón gañou ‘Alternativa por seguir como estabamos’ non? Que oxímora é Galicia. Agora en serio, un día vamos ter un accidente.

Exemplo de clasificación automática de opinións en lingua galega fornecido pola empresa catalá Daedalus-Data, Decisions and Language.

«Nada está perdido si se tiene el valor de proclamar que todo está perdido [...]]]> A revista de análise e actualidade Tempos Novos convidoume máis unha vez, como nestes últimos dez anos, a facer unha avaliación dos resultados electorais do 20N. Este é un extracto da miña colaboración, publicada no número de decembro.

«Nada está perdido si se tiene el valor de proclamar que todo está perdido y hay que empezar de nuevo» J. Cortázar­

Galicia, sen ser o mesmo, compórtase electoralmente cada vez máis como o resto de España. Cada nova elección vén esluír aínda máis as posibilidades xa non de que nos subamos ao carro das nacións vasca e catalá -na véspera do que é sen dúbida un momento reconstituínte en España – senón de que as urnas evidencien unha vontade nacional superior á de Navarra, ou de que o nacionalismo acade unha representación parlamentaria superior á de algún rexionalismo persistente. Abonda ollar ao movemento do 15M e aos resultados electorais de IU, UPyD ou Equo para decatármonos de que as máis recentes innovacións electorais/políticas de Galicia xéstanse fóra. Escudarse en que unha forza galega mantén unha inútil representación nunha das dúas cámaras parlamentarias do Reino, nun ambiente de maioría abafante do nacionalismo español e cando a verdadeira oposición está na rúa e non no Parlamento, non deixa de ser o consolo do birollo na terra dos choscos.

A crise ideolóxica do nacionalismo é tan visible e tan grande que nin sequera se aprecia desde o seu seo. As series históricas do CIS amosan que desde 1997 o sentimento nacionalista da poboación galega reduciuse até á metade en 2009. A reflexión sobre a validez política do proxecto nacional que para Galicia representa o BNG debería ser a primeira tarefa para a súa vindeira Asemblea. Pero abonda coñecer un pouco a casa para saber que iso non vai acontecer. O debate será probablemente e por desgraza, outra vez, netamente endogámico e organizativo, evolucionando a través de compoñendas, apuntalado en liderados compartidos e sínteses imposibles. Quizá o problema é que hai demasiada xente atada á súa biografía, e algún día falarase do BNG como un produto puntual da sociedade galega cun marcado carácter xeracional resultado dunha transición política, económica e demográfica irrepetibles.

Pola súa banda a crise da socialdemocracia realmente inexistente só continúa a do socialismo realmente inexistente. Nin o PSOE de Zapatero nin o de Touriño levaron adiante políticas económicas e fiscais diferentes das que viñan realizando Aznar ou Fraga. É certo que se promulgaron leis transformadoras e progresistas que supoñen avances sen parangón no terreo dos dereitos das persoas, mais polo xeral non se dotou economicamente como se debía nin o seu desenvolvemento nin se garantiu a súa sustentabilidade. Hoxe en día, por exemplo, é raro atopar a un mozo menor de 35 anos que acredite en que algún día se poderá beneficiar do sistema público de pensións. A base ideolóxica do discurso do PSOE reduciuse a unha política de escaparate detrás da cal só había connivencia e dádivas fiscais para os economicamente máis poderosos.

Constatada reiteradamente a falta de sintonía de amplas faixas da cidadanía galega coas dúas forzas da esquerda con representación parlamentaria así como a progresiva perda da consciencia nacional galega, quizá sexa chegado o tempo de esixir responsabilidades. Se o progresismo e o galeguismo non se revitalizan en Galicia é responsabilidade non só de PSOE e BNG como forzas e proxectos políticos, senón das persoas que conforman os sectores críticos de ambas dúas organizacións, incapaces de explorar o amplo espazo electoral que se está a converter na casa común da esquerda: a abstención. Tanto a verdadeira esquerda galeguista do PSOE como os nacionalistas non dogmáticos e actualizados do BNG teñen perante si unha responsabilidade histórica: falar, entenderse e confluír, coa sociedade e entre si, ou ser cómplices da hexemonía da dereita en todo o seu alcance.

A esquerda galega afronta outro ciclo histórico diferente e precisa dunha expresión política propia que supere a falsa dualidade imposta á sociedade polas direccións políticas do PSOE e do BNG, impermeables á cidadanía progresista e que viven de costas –cando non reñidas- entre elas -Cuntis, Fene e Moaña aínda ecoan como símbolos da vergoña. Unha ampla faixa do electorado sitúase precisamente entre os extremos que esas cúpulas representan, e perante a esclerose das súas organizacións políticas, perante a inacción que imposibilita unha fronte común contra a dereita, cando nin sequera se ensaian fórmulas de colaboración e cooperación institucional e electoral, a única saída de futuro que resta será a irrupción dunha ou máis forzas políticas novas.

Se somos escépticos perante tal posibilidade e todo segue igual, no entanto outras forzas minoritarias de carácter estatal xa existentes tenderán a gañar lentamente parte dese espazo, a abstención seguirá a nutrirse de desencanto e só o máis forte, o PSOE, permanecerá imbatido, se ben nunha situación diminuída que o afastará cada vez máis do poder, reducindo o seu acceso ao mesmo a conxunturas externas favorables, e sempre co necesario concurso doutras forzas. Mais téñase clara unha cousa: en Galicia iso acontece só excepcionalmente. Non volverá haber unha sucesión de Fraga mal feita, nin veremos en moito tempo concentración de voto útil na esquerda como en 2004 e 2005, coincidindo cun ciclo político estatal favorable ao PSOE, por non falar dun ciclo económico benigno –aínda que artificial-, sen esquecer os Nunca Máis, Non á Guerra ou 11M. O tándem bipartito foi só a consecuencia afortunada dunha conxunción de fenómenos que non se vai repetir, ceteris paribus, nin en un nin en dous, pero tampouco nin en cinco nin en seis anos.