Canyoning - Caving

Ρέμα Φτέρης, Ευρυτανικά Άγραφα

2026-09-28T04:09:05.334-07:00

Το ρέμα της φτέρης πηγάζει από τη λεκάνη απορροής που δημιουργούν οι κορυφές των Ευρυτανικών Αγράφων Λιάκουρα-Φτέρη-Κουρούνα και γεννιέται στα 1200μ υψόμετρο. Αρχικά παρουσιάζει τη μορφή ρεματιάς ωστόσο στα 550 μέτρα υψόμετρο μετατρέπεται σε στενό και εντυπωσιακό φαράγγι μήκους 200 μέτρων. Παρουσιάζει ιδιαίτερους ασβεστολιθικούς σχηματισμούς στα τοιχώματα και η διάσχισή του δεν απαιτεί τεχνικά μέσα και δεν έχει καταρράκτες. Αφού μετατραπεί και πάλι σε ρεματιά, σύντομα θα ενώσει τα νερά του με τον Αγραφιώτη ποταμό. Στη συμβολή τους συναντάμε και το πέτρινο γεφύρι της Ανηφόρας, που ένωνε τα Επινιανά με τον Καρβασαρά.

Το ρέμα της Φτέρης πριν στενέψει

Αρχή στενού

Έξοδος από τα στενά

Το γεφύρι της Ανηφόρας

Λιασκοβίτικο ρέμα, Αργιθέα, βόρεια Άγραφα

2026-09-17T10:48:30.652-07:00

Το Λιασκοβίτικο ρέμα ή ρέμα Πετρωτού βρίσκεται στην περιοχή της Αργιθέας, στα Θεσσαλικά ή βόρεια Άγραφα. Ενώνει τα νερά του με τον Αχελώο στο ύψος της Συκιάς, όπου βρίσκεται και το ημιτελές έργο της περίφημης εκτροπής. Η έντονη παρέμβαση σε ένα τόσο παρθένο μέρος προκαλεί μόνο θλίψη. Πολύ κοντά στο ρέμα συναντάμε το χωριό Πετρωτό, με την παλιά του ονομασία να είναι Λιάσκοβο, την οποία απέκτησε και το ρέμα. Σήμα κατατεθέν του είναι και το εντυπωσιακό πέτρινο γεφύρι που βρίσκεται στο ύψος του Πετρωτού. Ονομάζεται Λιασκοβίτικο ή Παλιοκαμάρα και γεφυρώνει το ρέμα στη θέση Γέρακα. Έχει άνοιγμα τόξου 17 μέτρων και ύψος 11 μέτρων. Θεωρείται ως ένα από τα πιο παλιά γεφύρια με την εκτίμηση της κατασκευής του στο 13ο αιώνα! To 1979 ανατολικά του γεφυριού τοποθετήθηκε γέφυρα μπελέυ. Δύο μεγάλα ρέματα ενώνονται για να δώσουν το Λιασκοβίτικο. Από τα ΒΑ και τον ορεινό όγκο της Καράβας έρχεται το ρέμα του Πλατανιά, ενώ στα ΝΑ βρίσκεται το Κουμπουργιανίτικο ρέμα που πηγάζει από τα Πετρίλα και το Βουτσικάκι. Αυτά θα ενωθούν λίγο πριν το χωριό του Πετρωτού. Μετά από 6 χιλιόμετρα και όμορφες εικόνες, βλάστηση, μαιάνδρους και σπηλαιοθέματα θα βρεθούμε στο τούνελ της Συκιάς. Η καταγραφή του έγινε το 2019 μετά από μία τριήμερη διάσχιση του Αχελώου. Το Λιασκοβίτικο ρέμα ήταν το ρέμα εξόδου πριν τη Συκιά.

Το Λιασκοβίτικο γεφύρι, σημείο εισόδου ή εξόδου.

Κοντά στην ένωση με τον Αχελώο

Η είσοδος του Λιασκοβίτικου μέσα από τούνελ στον Αχελώο.

Λούσιος ποταμός, ορεινή Αρκαδία

2026-09-08T08:37:52.647-07:00

Ο Λούσιος είναι ποταμός της Πελοποννήσου μήκους 25 χιλιομέτρων. Η ονομασία του προέρχεται από την μυθολογία, όπου στα νερά του λούστηκε από τις νύμφες ο νεογέννητος Δίας. Ο Παυσανίας τον αναφέρει σαν τον πιο κρύο ποταμό της Ελλάδας, ενώ σημειώνει ότι μετά το ύψος της αρχαίας Γορτυνίας ονομαζόταν Γορτύνιος. Μετά τη γέννησή του σχηματίζει βαθιά και εντυπωσιακή χαράδρα σε μεγάλο κομμάτι του μήκους του, ενώ παράλληλα κρύβει βαριά ιστορία στην περίοδο της επανάστασης. Τα κατακόρυφα και απόκρημνα ασβεστολιθικά τοιχώματα του φιλοξενούν ιστορικές μονές όπως αυτή του Προδρόμου και του Φιλοσόφου, πολλά ασκηταριά και σπήλαια, τα οποία προσέφεραν καταφύγιο σε ταραγμένους καιρούς. Εξαιτίας αυτού η χαράδρα χαρακτηρίζεται και ως το άγιο όρος της Πελοποννήσου. Το 1997 κατοχυρώθηκε ως περιοχή ενιαίου αρχαιολογικού χώρου και προστατεύεται από το υπουργείο πολιτισμού.

Πηγάζει από το οροπέδιο της Καρκαλούς και στην αρχή της πορείας του κινείται νοτιοδυτικά. Στο ύψος της Δημητσάνας ξεκινάει το μεγαλοπρεπές φαράγγι του. Εκεί τροφοδοτούσε νερόμυλους, μπαρουτόμυλους και η ιστορία του είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τις παραδόσεις και τη λαογραφία της περιοχής. Μιάμιση ώρα μετά θα συναντήσουμε τη γέφυρα Τζανή και λίγο πιο κάτω το γεφύρι της Μονόπορης. Πρόσβαση και εικόνα στη βαθιά, στενή και ορμητική κοίτη του μπορούμε να έχουμε κατά σημεία από το μονοπάτι που οδηγεί στη μονή Φιλοσόφου και κατόπιν στη Στεμνίστα ή εναλλακτικά στην αρχαία Γορτυνία. Οι μονές μας δίνουν πανοραμικές εικόνες, ενώ το μονοπάτι θα μας κατεβάσει 2-3 φορές χαμηλά την κοίτη για να δούμε και να ακούσουμε τα αφρισμένα νερά του. Μετά τη μονή Προδρόμου προς Γόρτυνα υπάρχει σημαντική υπόγεια ανάβλυση και νερόμυλος. Στην αρχαία Γόρτυνα συναντάμε το πέτρινο γεφύρι του Κόκορη. Από εκείνο το σημείο και κάτω το φαράγγι ανοίγει και ο Λούσιος γίνεται πιο προσβάσιμος, συνεχίζοντας ωστόσο ορμητικός με στενή κοίτη και πλούσια βλάστηση δίνοντας όμορφες εικόνες. Στο τελευταίο κομμάτι υπάρχει το γεφύρι του Ατσίχολου με το ισλαμίζον τόξο του, που χτίστηκε από Λαγκαδινούς μαστόρους, πιθανό στις αρχές του 19ου αιώνα. Εκεί είναι και η είσοδος για το ράφτινγκ. Με συνεχόμενα ορμητικά περάσματα 2ου και 3ου βαθμού θα ενωθεί μετά από 2,7 χιλιόμετρα με τον κυρίαρχο Αλφειό, το μεγαλύτερο σε μήκος ποταμό της Πελοποννήσου. Λίγο πρίν την ένωση συναντάμε και το γεφύρι του Λιάπη. Περίτεχνο γεφύρι, πήρε το όνομά του από έναν τσιφλικά της περιοχής. Ο Λούσιος μπήκε στο επίκεντρο το 2007 για το θανατηφόρο ατύχημα 8 ανθρώπων.

Κάποιες φωτογραφίες από το ράφτινγκ είναι από την Trekking Hellas Αρκαδίας, ενώ οι εναέριες λήψεις στο φαράγγι του Λούσιου από τον Αργύρη Καναβά.

Βιβλιογραφία

Η μοναστηριακή πολιτεία της χαράδρας του Λούσιου
Στα μονοπάτια του Λούσιου
Η Στεμνίτσα και το φαράγγι του Λούσιου
Τα μοναστήρια στο φαράγγι του Λούσιου ποταμού
Απέναντι όχθη
Στη χαράδρα του ποταμού Λούσιου, Ημερησία

Στο πρώτο γεφύρι μετά τη Δημητσάνα

Ο Λούσιος έχει πάρει μορφή κ κινείται ορμητικά

Θέα μετά τη Δημητσάνα. Διακρίνουμε τις μονές και την εντυπωσιακή χαράδρα.

Μέρος της χαράδρας του Λούσιου.

Η κατάφυτη χαράδρα, εναέρια λήψη

Θέα από τη μονή Προδρόμου

Μονή Προδρόμου

Αγριεμένος Λούσιος

Σημαντική παροχή νερού με νερόμυλο κάτω από τη μονή Προδρόμου

Ο Λούσιος στο γεφύρι του Κόκκορη

Γεφύρι Κόκορη

Γεφύρι Ατσίχολου και έναρξη rafting

Στενή κοίτη με αρκετή βλάστηση πλευρικά.

Πέτρινο γεφύρι Λιάπη

Ένωση Λούσιου με Αλφειό

Βικάκης (Σελάτο) - Τσεπέλοβο, Ζαγόρι

2026-08-25T03:35:46.789-07:00

Πρόκειται για ιστορικό μονοπάτι που μας κατεβάζει από το Τσεπέλοβο (και παλαιότερα από τη μονή Ρογκοβού) στον Βικάκη. Το μονοπάτι ξεκινάει από τις κεραίες στο Τσεπέλοβο και σύντομα συναντάει αυτό που ξεκινούσε από τη μονή Ρογκοβού. Πρόκειται για ιστορικό μονοπάτι, αφού παλαίοτερα οι κάτοικοι από το Καπέοβο, Τσεπέλοβο και πέριξ κατέβαιναν στην κοίτη του ποταμού για ψάρεμα, ενώ κατέβαζαν μέχρι και ζώα κάποτε. Το μονοπάτι είναι σαν καλντερίμι σε πολλά σημεία και κατά τόπους δίνει εξαιρετική θέα στον Βικάκη. Σύντομα θα φτάσουμε στην κοίτη, σε βράχινη όχθη με την ονομασία "Πλακαριά". Εκεί μάλιστα έχει στηθεί και αναρριχητικό πεδίο. Μπροστά μας (ανάποδα στη ροή) έχουμε τη μακρόστενη οβίρα (βάθρα) του φαραγγιού με την ονομασία "Καδί", Γεφύρια ή Στόμιο και αμέσως μετά βλέπουμε και το Παλιογέφυρο στο βάθος. Από την αντίθετη μεριά, όπως πάει το ρέμα δηλαδή το ρέμα προσφέρεται για μία όμορφη διάσχιση μέχρι τους Κήπους, όπου ανοίγει και πάλι μετά το γεφύρι του Λαζαρίδη ή Κοντοδήμου. Η διάσχιση θέλει νεοπρέν, κράνος και κατάλληλες συνθήκες καιρού και νερού.

* Δυστυχώς η μονή Ρογκοβού σε ένα πλαίσιο απομάκρυνσης του κόσμου (μπάρες, φράχτες, κάμερες, σκυλιά, σφιχτό ωράριο επίσκεψης) έχει κόψει την πρόσβαση στο μονοπάτι για τον Βικάκη. Ένα πολύ παλιό μονοπάτι που όπως και να 'χει περνούσε έξω από τη μονή..

** Η διαδρομή ανεβαίνει από το Βικάκη προς τη μονή, αλλά λίγο πριν θα δείτε το ίχνος από το Τσεπέλοβο.

Η οβίρα Στόμιο ή Κάδι, στην αρχή από τον Βικάκη.

Το Παλιογέφυρο και το Καδί από τα Πλακαριά

Το αναρριχητικό πεδίο στη θέση Πλακαριά

Πετρόχτιστο το μονοπάτι σε πολλά σημεία.

Ματιά στον Βικάκη

Τα κάθετα τοιχώματα του φαραγγιού.

Οβίρα Καδί και Παλιογέφυρο

Γεφύρι Χάτσιου που οδηγεί προς τους Κήπους

Γραδίστα κυκλική, Καπέσοβο, Ζαγόρι

2026-08-24T02:54:23.301-07:00

Πρόκειται για εύκολη κυκλική διαδρομή πάνω από το γραφικό Καπέσοβο, η οποία ωστόσο κλείνει πλέον από τη βλάστηση σε κάποια σημεία της. Στην είσοδο του χωριού θα δούμε ενημερωτική πινακίδα με κάποια στοιχεία για τη διαδρομή. Γραδίστα σημαίνει φρούριο και πράγματι η όλη τοποθεσία είναι αρκετά στρατηγική με τις χαράδρες της Μεζαριάς και του Βίκου να την κλείνουν από βορρά και δύση. Πληθώρα από ερείπια οχυρώσεων και θεμέλια σπιτιών μαρτυρούνε το ρόλο που έπαιξε σε ταραγμένους καιρούς όπως επί τουρκοκρατίας ή τη δεκαετία του 1940.

Ξεκινώντας στην είσοδο του χωριού πολύ σύντομα θα φτάσουμε στο εκκλησάκι του αγίου Αθανάσιου στα 1180μ. Στο αρχικό αυτό τμήμα έχουμε ωραία θέα προς τη Σκάλα του Βραδέτου. Κατόπιν θα φτάσουμε στην άνω Γραδίστα στα 1230μ υψμ. Πολύ καλή θέα σε Βίκο και Μεζαριά. Μετά από την κορυφή το ίχνος κατηφορίζει ήπια και μετά από λίγο εισέρχεται σε δάσος με αιωνόβιες βελανιδιές που εντυπωσιάζουν με τα μεγέθη τους. Ακριβώς μετά βλέπουμε ταμπέλα σε σημείο διασταύρωσης. Το δεξί μονοπάτι θα μας οδηγήσει στην κάτω Γραδίστα και σε σημείο θέας. Έτσι σε 15 λεπτά θα φτάσουμε σε αέρινο πατάρι που μας δίνει μοναδική θέα στο Βίκο (το κομμάτι από το γεφύρι του Κόκκορη μέχρι το ύψος του Μονοδενδρίου), στο μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής, στο Μονοδένδρι και στη Βίτσα. Ακριβώς από κάτω μας βρίσκεται και η οβίρα "Σνίτζι". Το αριστερό ίχνος θα μας οδηγήσει στο Καπέσοβο μετά από μία όμορφη τραβέρσα. Η όλη κυκλική διαδρομή στην Άνω και Κάτω Γραδίστα είναι σχεδόν 4 χιλιόμετρα και θα χρειαστούμε 2 με 2:30 ώρες. Η διαδρομή και στο wikiloc.

Ενημερωτική πινακίδα στην είσοδο του χωριού.

Ματιά στη Σκάλα Βραδέτου

Το γραφικό Καπέσοβο

Απομεινάρια..

Κορυφή Άνω Γραδίστα

Η χαράδρα της Μεζαριάς

Μία από τις αιωνόβιες βελανιδιές

Το σημείο της διασταύρωσης

Ματιά προς το Βίκο

Η εσοχή της Αγίας Παρασκευής

Η χαράδρα του Βίκου πριν αυτή στενέψει!

Η διάσημη οβίρα "Σνίτζι"

Εικόνα από το Καπέσοβο στην επιστροφή.

Βρύση στο Καπέσοβο.

Βρύση Κλήμα - Βίκος - μονοπάτι Καπέσοβου - Σκάλα Βραδέτου - Βραδέτο, Τύμφη

2026-08-11T04:02:00.216-07:00

Η εκκίνηση της διαδρομής γίνεται από τη βρύση Κλήμα, που βρίσκεται στην ένωση του Μέγα Λάκκου με το Βίκο. Εκεί μπορεί να φτάσει κανείς από διάφορα χωριά, όπως το Μονοδένδρι, το Βίκο, το Πάπιγκο ή το Βραδέτο, μέσω του Μέγα Λάκκου. Κινούμαστε στο μονοπάτι του Βίκου, το οποίο σε αυτό το κομμάτι βρίσκεται ψηλότερα από την κοίτη, με κατεύθυνση προς το Μονοδένδρι. Η απόσταση από το Κλήμα μέχρι το σημείο που ανεβαίνει για Μονοδένδρι είναι τέσσερα χιλιόμετρα και δίνει πολύ όμορφες εικόνες, μιας και το φαράγγι κάνει απανωτές στροφές, ενώ συχνά έχουμε εικόνα στα κατακόρυφα ασβεστολιθικά του τοιχώματα. Ψηλά απέναντί μας βρίσκεται και η θέση Μπελόη. Στην έξοδο για Μονοδένδρι εμείς συνεχίζουμε προς τα κάτω και σύντομα θα πέσουμε στο Βίκο, ενώ απέναντί μας έχουμε την έξοδο της χαράδρας της Μεζαριάς. Μόλις περάσουμε την κοίτη του Βίκου, αρχίζουμε να τραβερσάρουμε για λίγο ΝΑ χωρίς να κερδίζουμε πολύ ύψος. Σύντομα θα κινηθούμε ΒΑ με την κλίση να αυξάνεται. Μετά από τρία χιλιόμετρα ανηφόρας θα φτάσουμε στο Καπέσοβο στα 1250μ υψόμετρο. Από εκεί μένει το τελευταίο κομμάτι της Σκάλας του Βραδέτου. Έτσι αφού χάσουμε λίγο ύψος για να πέσουμε στη Μεζαριά, παίρνουμε την τελική ανηφόρα με τις αλλεπάλληλα στροφές μέχρι το Βραδέτο. Η διαδρομή στο wikiloc.

Οι ορθοπλαγιές της Τύμφης προς τη θέση Μπελόη

Στην κοίτη του Βίκου

Και μία απλή ταμπέλα σήμανσης υποδηλώνει το επίπεδο και την παιδεία ενός λαού..

Τα τοιχώματα του μέγα Λάκκου

Προς θέση Μπελόη

Βίκος κοιτώντας προς Μονοδένδρι

Υποχώρηση του εδάφους

Μπαίνοντας για λίγο στην κοίτη

Η διασταύρωση για Μονοδένδρι

Αφήνοντας χαμηλά το Βίκο

Το σημείο που ανεβάζει για Καπέσοβου

Μέρος του Βίκου

Χαμηλά ο Βίκος και η οβίρα Σίντζι

Ανεβαίνοντας για το Καπέσοβο

Φτάνοντας στο γραφικό Καπέσοβο.

Στο βάθος η χαράδρα της Μεζαριάς

Καπεσοβίτικο γεφύρι

Σκάλα Βραδέτου

Άγιος Αθανάσιος, λίγο πριν το Βραδέτο

Βραδέτο - Κακιά Σκάλα - Μέγας Λάκκος - Βίκος, Τύμφη

2026-07-05T22:56:53.523-07:00

Πρόκειται για απαιτητική διαδρομή που ενώνει το Βραδέτο με το Βίκο στο σημείο που βρίσκεται η βρύση "Κλήμα". Η εκκίνηση μπορεί να γίνει από το χωριό ή για πιο σύντομα και εύκολα από στάνη λίγο πριν φτάσουμε στο χωριό. Η αρχή κινείται σε ημιαλπικά λιβάδια στα 1500μ υψόμετρο. Αφού προσπεράσουμε το λάκκο της Κριάρας θα δούμε το πρόσφατα δημιουργημένο σπήλαιο. Από εκεί αρχίζουμε να κατηφορίζουμε σε ομαλά λιβάδια, μέχρι να δούμε την είσοδο της κακιάς σκάλας στα δεξιά μας, όπου υπάρχει χαρακτηριστική πινακίδα με πληροφορίες. Ως εδώ θα χρειαστούμε 40 λεπτά περίπου. Η κατάβαση που ακολουθεί είναι απότομη με αρκετή κλίση, αφού σε 1,4 χιλιόμετρα θα χάσουμε 500 μέτρα υψομετρικής. Το ίχνος είναι αχνό και θέλει προσοχή, αν και σε γενικές γραμμές δεν υπάρχουν περιθώρια να ξεφύγει κανείς πολύ από το ίχνος. Θα βρούμε αραιά ταμπελάκια και σήμανση, ενώ σε ένα σημείο με την ονομασία "Κολογλέπι" υπάρχει μόνιμο σχοινάκι. Γενικά κινούμαστε στα πλευρικά τοιχώματα μίας χαράδρας με το όνομα "Ανδρόλακκος" που τέμνει το Μέγα Λάκκο και λίγο πριν βγει σε αυτόν συναντάμε την κοίτη της, όπου πιο πάνω υπάρχει και το σπήλαιο της Αρκουδότρυπας. Για την ολοκλήρωση της κατάβασης θα χρειαστούμε μία ώρα χωρίς στάση. Πλέον μπαίνουμε στο Μέγα Λάκκο και συνεχίζουμε να βλέπουμε ταμπελάκια αραιά στα δέντρα χωρίς να υπάρχει πάντα ίχνος. Το τερέν θέλει προσοχή, ωστόσο τα πρανή του φαραγγιού δεν είναι απότομα και μπορούμε να κινηθούμε σχετικά εύκολα πλευρικά της κοίτης. Κατόπιν ένα διακριτικό ίχνος μαζί με ταμπελάκια θα μας οδηγήσει αρκετά κοντά στο Βίκο. Βρισκόμαστε στην δεξιά μεριά του φαραγγιού για ώρα και προς το τέλος θα χρειαστεί να χάσουμε λίγο υψόμετρο δύο φορές για να αποφύγουμε πιο απότομα πρανή με βλάστηση. Στη 2η κατεβασιά θα βρούμε σωλήνα, τον οποίο ακολουθώντας τον σύντομα θα βγούμε στη βρύση Κλήμα στην καρδιά του Βίκου. Από εκεί μπορούμε να βγούμε στα χωριά Βίκο, Πάπιγκο, Μονοδένδρι, Καπέσοβο ή Βραδέτο. Από το Βραδέτο μέχρι εκεί θα χρειαστούμε 4 γεμάτες ώρες με καλό ρυθμό. Τους καλοκαιρινούς μήνες η κοίτη είναι στεγνή, αλλά στο τελευταίο κομμάτι της το νερό κάνει την παρουσία του αισθητή. Μέρος αυτού οδηγείται στη βρύση Κλήμα, η οποία έχει νερό όλο το χρόνο. Η διαδρομή απευθύνεται σε έμπειρους πεζοπόρους σε μία από της πιο άγονες και άγριες γωνιές της Τύμφης. Είσοδος στο Μέγα Λάκκο μπορεί να γίνει και από το μονοπάτι που οδηγεί στη λούτσα Ρομπόζη. Στα 1740μ υψμ πίσω από τον Αυγερινό θα πέσουμε στα 1440μ μπαίνοντας σχεδόν στις απαρχές της επιβλητικής χαράδρας. Ένα ακόμα άρθρο για το Μέγα Λάκκο θα βρείτε και εδώ. Η διαδρομή εδώ.

Εικόνα στα Βίκο πάνω από το Βραδέτο

Το πρόσφατα ανοιγμένο βάραθρο

Πλησιάζοντας στην Κακιά Σκάλα και μπροστά ο Μέγας Λάκκος

Είσοδος στη Σκάλα

Κατεβαίνοντας τη Σκάλα

Βράχινο σημείο όπου έχει τοποθετηθεί σχοινάκι

Ματιά στο Μέγα Λάκκο

Στο τελείωμα της Σκάλας υπάρχει και η Αρκουδότρυπα.

Είσοδος στο Μέγα Λάκκο

Θέα προς τα τοιχώματα του Βίκου.

Φτάνοντας Βίκο

Η βρύση "Κλήμα" με νεράκι από το Μέγα Λάκκο.

Οι ορθοπλαγιές της Τύμφης

Αριστερά Τύμφη, δεξιά Στούρος

Στην ένωση Μέγα Λάκκου με Βίκο

Σπήλαιο και οικισμός Αρκουδορέματος, Μαίναλο

2026-07-03T10:08:06.874-07:00

Το σπήλαιο βρίσκεται πολύ κοντά στην Παναγία Αρκουδορέματος, σε μία απομονωμένη περιοχή, στην καρδιά του Μαίναλου, μέσα στα έλατα. Έχει δύσκολη πρόσβαση και στο τέλος χρειάζεται αναρρίχηση δέκα μέτρων. Στο Αρκουδόρεμα υπήρχε οικισμός, ο οποίος άκμαζε επί Τουρκοκρατίας και λόγω της δυσπρόσιτης περιοχής είχε γίνει σημαντικό κέντρο της επανάστασης και της κλεφτουριάς. Βρίσκεται αρκετά κοντά στο Λιμποβίσι, το χωριό από το οποίο κατάγονταν ο Θ. Κολοκοτρώνης. Πολύ Κολοκοτρωναίοι είχαν εγκατασταθεί στο Αρκουδόρεμα το οποίο αντιστάθηκε σθεναρά στους τούρκους το 1715, όπως και το Λιμποβίσι. Το 1829 επί Καποδίστρια είχε 820 κατοίκους και το 1850 επί Όθωνα 450 για να φτάσει το 1897 στους 33. Από το 1900 και μετά το χωριό ερήμωσε και πέρα από κάποια ερείπια η εκκλησία του Αρκουδορέματος διασώθηκε και ανακαινίστηκε.

Το σπήλαιο του Αρκουδορέματος βρίσκεται σε αρκετά κοντινή απόσταση από τον οικισμό. Είναι βέβαιο ότι σε επιδρομές τούρκων αποτέλεσε καταφύγιο, όπως και στην ταραγμένη δεκαετία του ΄40. Αρκετά γραμμένα εντός του και κυρίως στον τελικό θάλαμο. Παρουσιάζει πέντε μεγάλους θαλάμους και έχει μήκος περίπου 150 μέτρα. Η δυσπρόσιτη είσοδός του είναι ακόμα χτισμένη στη μία πλευρά της. Στον 1ο μακρόστενο θάλαμο το φως εισχωρεί στα πρώτα μέτρα. Υπάρχουν και κάποια υποτυπώδη ξύλινα υποστυλώματα. Ένα χαμηλό σημείο μας βγάζει στο 2ο θάλαμο, στην ίδια όδευση. Μέσα από κατακρημνίσεις μπαίνουμε στον 3ο θάλαμο που έχει την ψηλότερη οροφή χωρίς διάκοσμο γενικά. Στη συνέχεια η οροφή χαμηλώνει και το σπήλαιο κάνει στροφή δεξιά για να μπει στον 4ο και μακρόστενο θάλαμο. Στο τέλος του στα αριστερά υπάρχει μικρή τρύπα στο τοίχωμα που οδηγεί στον τελικό θάλαμο του σπηλαίου. Εκεί θα βρούμε και αρκετά γραμμένα στα τοιχώματα. Γενικά το σπήλαιο είναι πλούσιο σε διάκοσμο, αλλά και με αρκετά σπασμένα δυστυχώς.

Στην είσοδο

Το πέρασμα από το 2ο στον 3ο θάλαμο

Το πέρασμα από τον 4ο θάλαμο στον τελευταίο

Φαράγγι Κρασοπούλη, ΒΑ Πιέρια

2026-06-23T07:09:58.355-07:00

Ο Κρασοπούλης είναι κυρίαρχο ποτάμι στην περιοχή της Ημαθίας με τα νερά του να καταλήγουν μετά από μακρά πορεία στον Αλιάκμονα. Η αρχαία ονομασία του είναι Άσκορδος και ήτανε το ανατολικό όριο της χώρας των Αιγών. Οι απαρχές του βρίσκονται στις βορειοανατολικές απολήξεις των Πιέριων. Δύο μικρά ρέματα, το Κρυονέρι και ένα ανώνυμο ενώνονται στο ύψος του χωριού Ελαφίνα στα 800μ υψόμετρο. Κατόπιν το ρέμα παίρνει τη μορφή φαραγγιού και παρουσιάζει μερικούς όμορφους καταρράκτες. Το τέλος της χαράδρας σηματοδοτείται στο ύψος του χώρου αναψυχής Πουρνιά στα 420 μέτρα υψόμετρο. Στη συνέχεια θα δεχτεί τα νερά από το ρέμα της Στενούρας κ στα 190μ ενώνεται σε αυτόν είναι σημαντικό φαράγγι της περιοχής, το Σαρπάτα. Για ένα διάστημα στο ύψος των χωριών Συκιά (Ημαθία) και Ρυάκια (Πιερία) αποτελεί και το όριο των νομών. Κατόπιν σχηματίζει αλλεπάλληλους μαιάνδρους μέχρι το ύψος της Μελίκης, για να ενωθεί μετά από λίγο στον Αλιάκμονα.

Η εξερεύνηση έγινε στο κομμάτι από Ελαφίνα-Πουρνιά. Το φαράγγι χαρακτηρίζεται από πλούσια βλάστηση εντός του, ιδιαίτερο πέτρωμα από περιδοτίτες, ενώ προς το τέλος παρουσιάζει ψήγματα κερατόλιθου με το έντονο κόκκινο χρώμα του. Αρκετοί καταρράκτες βρίσκονται στο εσωτερικό του, κυρίως στο τελευταίο κομμάτι. Ωστόσο πολλοί από αυτούς περνιούνται και με αντιστήριξη. Το φαράγγι είναι κατάλληλο τέλη άνοιξης μέχρι φθινόπωρο. Το πάνω κομμάτι είναι πιο πολύ πεζοπορικό , αλλά από τη μέση και μετά ξεκινάνε μερικά ραπέλ. Συνολικά το φαράγγι έδωσε πέντε καταβάσεις με τη μεγαλύτερη στα 20 μέτρα. Μπήκανε 4 ανοξείδωτες πλακέτες Lappas τύπου Ghost+. Τα εύρετρα ανήκουν στο Ζάχο Κανταδόρο. Οργάνωση καταβάσεων Άρης Ζάχαρης, Νίκος Αλέξης Μυλώσης (Olympus Gravity). Συνεργάστηκαν οι: Αλίκη Μπατζάκη (G.O.A.T), Λος Άγγελος, Luuk Skywater και ο Άγιος. Φωτογραφικό υλικό από Ζάχο Κανταδόρο, Άρη Ζάχαρη και Νίκο Αλέξη Μυλώση. Η διαδρομή στο wikiloc.

Στις απαρχές του φαραγγιού

Στροφή του φαραγγιού

Ο 1ος καταρράκτης/ραπέλ που έγινε από δέντρο

Ο μεγαλύτερος καταρράκτης από πάνω. Δέσιμο από δέντρο

Ο καταρράκτης από κάτω

Ακολουθεί άμεσα ο 3ος καταρράκτης

Μικρή κατάβαση

Στο τελευταίο κομμάτι σωλήνες κάνουν την παρουσία τους

Ασφαλίζοντας τον τελευταίο καταρράκτη 15 μέτρων.

Οι δύο τελευταίοι καταρράκτες από ψηλά με αρκετό νερό

Τελευταία βάθρα πριν την έξοδο, με έντονη την παρουσία κερατόλιθου

Δημητσάνα - χαράδρα Λούσιου - Αρχαία Γόρτυνα, ορεινή Αρκαδία

2026-06-22T08:10:55.496-07:00

Η διαδρομή Στεμνίτσα - Δημητσάνα είναι το πρώτο κομμάτι του Μαίναλου trail και μάλλον και το πιο δημοφιλές. Η παρακάτω διαδρομή είναι μία παραλλαγή αυτού που ξεκινάει από τη Δημητσάνα και προς το τέλος αντί να ανηφορίσει για Στεμνίτσα, συνεχίζει να χάνει υψομετρικά μέχρι την αρχαία Γόρτυνα. Η Δημητσάνα είναι ένα από τα πιο διάσημα χωριά της περιοχής. Λόγω της ορεινής και οχυρωματικής της θέσης αποτέλεσε πυρήνα της επανάστασης, ενώ είναι φημισμένη και για τους μπαρουτόμυλους και τις αποθήκες που διατηρούσαν. Το 1819 κατασκευάστηκε ο πρώτος υδροκίνητος μπαρουτόμυλος και γρήγορα έφτασαν τους 14. Λίγο χαμηλότερα στην εντυπωσιακή χαράδρα του Λούσιου υπάρχουν ιστορικές μονές, ασκηταριά και νερόμυλοι, με το μέρος να αποτελεί κρησφύγετο σε ταραγμένους καιρούς.

Ξεκινώντας από τη Δημητσάνα και καλύτερα από το μουσείο υδροκίνησης ή από το parking πιο πριν αρχίζουμε να κατηφορίζουμε προς τη χαράδρα. Κατά σημεία έχουμε εικόνα στα ορμητικά νερά ρεμάτων που τροφοδοτούν το Λούσιο λίγο πιο δυτικά. Στα 2,5 χιλιόμετρα βγαίνουμε για λίγο σε άσφαλτο και έχουμε εικόνα στο εντυπωσιακό ποτάμι. Σύντομα θα ξαναμπούμε σε μονοπάτι και μετά από άλλα 2,7 χιλιόμετρα θα φτάσουμε στη μονή Φιλοσόφου με το εξαιρετικό μπαλκόνι της προς τη χαράδρα και τη Δημητσάνα. Αρχίζουμε να κατηφορίζουμε πλέον και πολύ κοντά βρίσκεται και η παλιά μονή. Σε εκείνο το σημείο έγινε μία καθίζηση του εδάφους, όπου σταθερό σχοινί βοηθάει την κατάσταση. Ένα χιλιόμετρο μετά τη μονή θα περάσουμε και πάλι το Λούσιο σε ένα τεχνικό για το ποτάμι σημείο. Αρχίζουμε να ανηφορίζουμε στην ανατολική μεριά του ποταμού για να φτάσουμε μετά από λίγη ώρα στη μονή Προδρόμου. Χτισμένη μέσα σε κοιλότητα του βράχου μέσα στην απότομη χαράδρα κουβαλάει βαριά ιστορία. Στα 520μ υψόμετρο, ανήκει στη Στεμνίτσα. Ιδρύθηκε τον 12ο αιώνα από μοναχούς των γύρω ασκηταριών. Μετά τη μονή αρχίζουμε την κατάβαση πάλι προς το Λούσιο. Θα τον περάσουμε σε ένα πολύ ενδιαφέρον σημείο με πηγή μεγάλης παροχής να βγαίνει από άνοιγμα βράχου για να δημιουργήσει μία ακόμα νεροτριβή του Τιμίου Προδρόμου. Σε αυτό το σημείο μπορούμε εύκολα να προσεγγίσουμε και την κοίτη του Λούσιου. Το τελευταίο κομμάτι του μονοπατιού θα μας οδηγήσει στην αρχαία Γόρτυνα και το γεφύρι του Κόκορη που είναι και το τέλος της διαδρομής μας. Το ίχνος εδώ.

Λούσιος ποταμός

Η χαράδρα του Λούσιου και δεξιά η μονή Φιλοσόφου

Μονή Φιλοσόφου

Το σημείο που έγινε η καθίζηση

Ακόμα ένα πέρασμα στο Λούσιο

Μονή Τιμίου Προδρόμου

Αρχαία Γόρτυνα

Γεφύρι Κόκκορη ή Πολυγένη

Καταφύγιο Μαίναλου - Τζελάτη - Αλωνίσταινα, Μαίναλο

2026-06-17T02:55:55.072-07:00

Όμορφη διάσχιση η οποία κάνει μία τραβέρσα από τα ανατολικά προς τα δυτικά στον κυρίως ορεινό όγκο του Μαινάλου. Ξεκινάει από τις εγκαταστάσεις του χιονοδρομικού κέντρου κ μετά από ήπια και σύντομη ανάβαση συναντάει το διεθνές ορειβατικό μονοπάτι Ε4 που στην ουσία είναι χωματόδρομος. Θα τον αφήσουμε (όπως και το Ε4) στο 1,6 χιλιόμετρο και θα μπούμε σε μονοπάτι με κόκκινη σήμανση. Αφού κερδίσουμε λίγο υψόμετρο και περάσουμε κάτω από το την κορυφή Μεσοβούνι (1860μ υψμ) θα φτάσουμε σε υψόμετρο 1840μ και από εκεί θα πέσουμε στα 1650μ και θα περάσουμε στο δυτικό κομμάτι του κυρίως ορεινού όγκου. Ακολουθεί ανάβαση για να πιάσουμε και πάλι τα 1780μ υψμ. Από εκεί με λίγα ακόμα ήπια ανεβοκατεβάσματα, όμορφα λιβαδάκια και πολλές δολίνες θα φτάσουμε στην κουφή Τζελάτη με υψόμετρο 1868μ. Για ακόμα μία φορά εκτός από το τριγωνομετρικό θα βρούμε και παρατημένο ανεμολογικό ιστό. Μέχρι εδώ έχουμε κάνει έξι χιλιόμετρα. Ακολουθεί κατάβαση που στην αρχή δεν έχει ίχνος ούτε σημάδια και χρειάζεται τη χρήση GPS. Μετά από ένα χιλιόμετρο συναντάμε μεγάλους κούκους και σύντομα η κατάσταση βελτιώνεται με καθαρό ίχνος και κόκκινα σημάδια. Μικρό σπήλαιο διανοίγεται δίπλα στο μονοπάτι σε υψόμετρο 1520 μέτρα. Από την κορυφή μέχρι την Αλωνίσταινα θα χρειαστούν τέσσερα χιλιόμετρα για να καταλήξουμε στο γραφικό χωριό στα 1170μ. Η διαδρομή και στο wikiloc.

Εγκαταστάσεις του χιονοδρομικού

Στο βάθος η κορυφή Οστρακίνα και το καταφύγιο

Το σημείο όπου αφήνουμε το Ε4 και μπαίνουμε σε μονοπάτι με κόκκινη σήμανση

Χελμός στο βάθος

Δάση ελάτης και βάθος Ταύγετος

Κατεβαίνοντας και περνώντας στην άλλη μεριά του βουνού

Στο χαμηλότερο σημείο

Ανάβαση και πάλι

Έντονη η παρουσία δολίνων

Κορυφή Τζελάτη

Μικρό σπήλαιο στο μονοπάτι της κατάβασης

Η γραφική Αλωνίσταινα

Αγία Σωτήρα - Σκίπιζα, Ολίγυρτος

2026-06-15T02:21:11.739-07:00

Ανάβαση στην κορυφή του Ολίγυρτου με εκκίνηση το εκκλησάκι του Σωτήρα πάνω από τη γραφική Λαύκα. Η διαδρομή ξεκινάει από τα 1180μ υψμ και αφού κινηθεί για λίγο σε χωματόδρομο πολύ σύντομα μπαίνει σε μονοπάτι. Συνεχίζουμε σε σκιερό δάσος ελάτης με καλή σήμανση. Μετά από ένα χιλιόμετρο θα βγούμε στα αλπικά σε υψόμετρο 1450μ. Στο σημείο αυτό βρισκόμαστε σε κοιλάδα που σχηματίζεται από τις κορυφές Σκίπιζα και Χιονότρυπα. Από εκεί το μονοπάτι κινείται προς το διάσελο των παραπάνω κορυφών. Ωστόσο οι ομαλές πλαγιές του Ολίγυρτου προσφέρουν περιθώρια και για πιο κοφτές αναβάσεις, πριν φτάσουμε στο διάσελο. Αφού πιάσουμε την κορυφογραμμή κινούμαστε με κατεύθυνση ΒΑ προς τη Σκίπιζα, ενώ στα 1850 θα κάνουμε μία στροφή και με νότια όδευση θα προσεγγίσουμε εύκολα την κορυφή με υψόμετρο 1935μ. Είναι η 8η σε υψόμετρο κορυφή της Πελοποννήσου και ισορροπεί μεταξύ των νομών Κορινθίας και Αρκαδίας. Μοναδική θέα στο βόρειο τοίχος (Ερύμανθο, Χελμό, Ζήρεια), στο Μαίναλο, στη λίμνη Στυμφαλία και στην λεκάνη της Μαντινείας. Η διαδρομή και στο wikiloc.

Ζήρεια ή όρος Κυλλήνη

Το εκκλησάκι της Αγίας Σωτήρας στα 1170μ. από όπου έγινε η εκκίνηση της πεζοπορίας

Ο ορεινός όγκος της Ζήρειας

Βγαίνοντας στο αλπικό κομμάτι σιγά σιγά

Αριστερά η κορυφή της Χιονότρυπας

Χαμηλά το οροπέδιο με την ονομασία Γούπατο, που σχηματίζεται μεταξύ Σκίπιζας και Χιονότρυπας

Λίμνη Στυμφαλία

Τραχύ Πελοποννησιακό ανάγλυφο. Ματιά προς Αρτεμίσιο

Αγριοκάτσικα κάτω από την κορυφή

Κορυφή Σκίπιζα, 1935μ.

Λούκι Παπατρέχα, Τρίκορφο, Παγγαίο

2026-03-30T14:36:00.000-07:00

Η διαδρομή είχε στόχο τα βορινά λούκια που βρίσκονται κάτω από την κορυφή του Τρίκορφου. Η εκκίνηση έγινε από το δρόμο που ανεβαίνει από το Ακροβούνι στην κοιλάδα του Ορφέα και στο καταφύγιο του ΕΟΣ Καβάλας 1933. Ωστόσο το χιόνι δεν επέτρεψε την προώθηση μέχρι τέλους και η εκκίνηση έγινε στα 1450μ υψμ. Μετά από μία ώρα ήπιας πεζοπορίας στο χιονισμένο δρόμο θα φτάσουμε κάτω από το Αυγό, ενώ μπροστά μας βλέπουμε όλη την κοιλάδα με τις κορυφές Μάτι και Τρίκορφο στο βάθος. Συνεχίζουμε στο δρόμο και ανηφορίζουμε προς Τρίκορφο. Τραβερσάρουμε κάτω από την κορυφή για να φτάσουμε στο λούκι της κατάβασης μετά από τρεις ώρες. Το παραπάνω λούκι οδηγεί στη βάση του Τρίκορφου, όπου υπάρχει πληθώρα χειμερινών διαδρομών. Στην προκειμένη επιλέχθηκε του λούκι του Παπατρέχα λόγω της σχετικά καλής ποιότητας χιονιού που είχε και λόγω της άμεσης πρόσβασης που δίνει. Το συγκεκριμένο λούκι (ΙΙ+, 180μ) ανοίχτηκε το 1986 από το Θ. Παπαποστόλου. Η έξοδός του γίνεται στη ΒΔ μεριά του Τρίκορφου στα 1920 μέτρα. Στην επιστροφή πραγματοποιήθηκε ανάβαση στην κορυφή και με ένα μικρό κόψιμο προς το καταφύγιο κινήθηκε στο ίδιο ίχνος. Η δράση έγινε στις 25/03/2026. Λεπτομέρειες της διαδρομής εδώ.

Στο δασικό δρόμο

Το καταφύγιο "Χατζηγεωργίου" και η κοιλάδα του Ορφέα

Κορυφή Αυγό ή Πιλάφ Τεπέ

Οδεύοντας για Τρίκορφο (δεξιά)

Το χαρακτηριστικό Αυγό

Τραβερσάροντας κάτω από το Τρίκορφο

Το εντυπωσιακό λούκι των Πύργων

Το λούκι της κατάβασης

Έξοδος από το λούκι της κατάβασης

Είσοδος στον "Παπατρέχα"

Χαμηλά η κοινή συνέχεια από τα λούκια "Κατάβασης" και "Παπατρέχα"

Πλησιάζοντας στην έξοδο του Παπατρέχα

κορυφή Τρίκορφο

Μονοπάτι Καστανιάς, Καρυές, Πάρνωνας

2026-01-30T07:42:00.000-08:00

Το χωριό Καρυές Λακωνίας βρίσκεται στις δυτικές πλαγιές του Πάρνωνα στα 920 μέτρα υψόμετρο. Έχει βαριά ιστορική αξία, ενώ υπάρχει και αρχαίος οικισμός, στον οποίο οφείλουν το όνομα τους οι Καρυάτιδες του Ερεχθείου. Στο γραφικό ορεινό χωριό υπάρχει ένα δίκτυο μονοπατιών με την ονομασία "Caryatides trails". Πρόκειται για έξι διαδρομές, που κινούνται πέριξ του χωριού με τις περισσότερες να είναι ήπιου πεζοπορικού χαρακτήρα. Η καταγραφή παρακάτω έγινε στο μονοπάτι της Καστανιάς με τον αριθμό 6. Εκκίνηση από τα 800μ υψόμετρο στη βάση του χωριού. Αρχικά κατηφορίζουμε για ένα χιλιόμετρο μέχρι να φτάσουμε σε ρεματιά. Κατόπιν αρχίζει ανάβαση μέχρι να βγούμε σε δρόμο, όπου και συνεχίζουμε σε αυτόν. Μετά από 5,5 χιλιόμετρα συνολικής πορείας θα κατηφορίσουμε για 2η φορά στη ρεματιά που συναντήσαμε στην αρχή. Αφού κινηθούμε για λίγη ώρα εντός της και τέμνοντας την κάποιες φορές θα αρχίσουμε να κατεβαίνουμε τη ράχη που ανεβήκαμε πριν. Μετά από 11 χιλιόμετρα θα ολοκληρώσουμε μία ευχάριστη κυκλική διαδρομή, την οποία θα βρείτε και στο wikiloc.

Σπήλαιο Δυρού, Μάνη, Λακωνία

2026-01-29T02:02:00.000-08:00

Το σπήλαιο Βλυχάδα (ή και Γλυφάδα) Δυρού είναι το μεγαλύτερο λιμναίο σπήλαιο στην Ελλάδα. Η ονομασία προέρχεται από τις πηγές με υφάλμιρα νερά όπως τις ονομάζουν οι ντόπιοι. Βρίσκεται στα δυτικά παράλια της Λακωνικής Μάνης, στον όρμο του Δυρού. Πρόκειται για ένα υπόγειο στολίδι με μήκος διαδρόμων στα 14,7 χιλιόμετρα. Ωστόσο το μεγαλύτερο τμήμα είναι πλημμυρισμένο που σημαίνει ότι απαιτεί εξειδικευμένο εξοπλισμό και γνώση. Η ύπαρξη του ήταν γνωστή στην τοπική κοινωνία από τα τέλη του 19ου αιώνα, ενώ το 1903 ο θαλασσοπόρος Πέτρος Αραπάκης θεωρείται ότι έκανε την 1η εξερεύνηση χαράσσοντας το όνομά του μέσα στο σπήλαιο. Το 1949 το ζεύγος Πετροχείλου θα ξεκινήσει τη συστηματική εξερεύνηση, βρίσκοντας μάλιστα τη χάραξη του Αραπάκη. Μέχρι το 1960 είχαν χαρτογραφηθεί 1600μ. και το 1962 ξεκίνησαν οι εργασίες για την τουριστική αξιοποίηση του, Το 1966 το μήκος του θα φτάσει τα 3,1 χιλιόμετρα και το 1967 ολοκληρώνονται οι εργασίες και το σπήλαιο γίνεται επισκέψιμο. Το 1987 η εφορία Παλαιοανθρωπολογίας και σπηλαιολογίας ξεκίνησε τη λεπτομερή καταγραφή του σπηλαίου σε συνεργασία με διεθνή ομάδα σπηλαιοδυτών, συνεχίζοντας τη χαρτογράφηση νέων τμημάτων και μεγαλώνοντας διαρκώς το μήκος των διαδρομών. Παρουσιάζει πλούσιο διάκοσμο με κάθε είδους σπηλαιόθεμα. Να σημειωθεί ότι μεγάλο μέρος του βρίσκεται χαμηλότερα από τη στάθμη του νερού γεγονός που μαρτυράει ότι το σπήλαιο πλημμύρισε εκ των υστέρων με την άνοδο του υδροφόρου ορίζοντα. Επίσης έχει μεγάλο ενδιαφέρον και από αρχαιολογικής/παλαιοντολογικής άποψης. Εντός του έχουνε βρεθεί απολιθωμένα οστά πάνθηρα, λιονταριού, ύαινας και ένας μεγάλος αριθμός ιπποπόταμων. Επίσης έχουν βρεθεί κεραμικά που υποδηλώνουν την παρουσία ανθρώπου. Πλούσια και η βιολογία του σπηλαίου με ένα ενδημικό δολιχόποδο να παίρνει το όνομα του Ι. Πετρόχειλου. Η φυσική είσοδος βρίσκεται χαμηλά στη στάθμη της θάλασσας, ενώ επιπλέον είσοδοι κλείσανε με την πάροδο του χρόνου. Τέλος το γειτονικό σπήλαιο της Αλεπότρυπας έδωσε σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα. Έχουν βρεθεί τουλάχιστον 170 άτομα θαμμένα μέσα στη σπηλιά, από την πρώιμη έως την τελική Νεολιθική περίοδο (περίπου 6000–3200 π.Χ.) καθώς και πλούσιο υλικό κεραμικής. Τέλος σχετικά με την παροχή του νερού στο σπήλαιο φαίνεται να ευθύνεται ο Ταΰγετος και οι νότιες απολήξεις του (Σαγγιάς) που είναι μέρος του γεωλογικού καρστικού συστήματος που πιθανόν συμβάλλει στην υπόγεια τροφοδότηση του Δυρού. Στην τουριστική διαδρομή η προώθηση γίνεται αρχικά με βάρκα και κατόπιν συνεχίζουμε σε διαμορφωμένο διάδρομο για 300μ για να βγούμε από την είσοδο που βρίσκεται κοντά στη στάθμη της θάλασσας.

Βιβλιογραφία:

Ξενάγησης στα σπήλαια της Μάνης, Αναγνωστόπουλος, 1965
Σπήλαια Δυρού Μάνης, Πετροχείλου, 1967
Το Διρό της Μάνης, Μαντούβαλος, 1985
Σπήλαια Διρού, Παπαθανασόπουλος, 2008
Pleistocene faunas of Glyfada cave, Diros, Lakonia, 2018

Via Ferrata Degli Alpini - Col dei Bos, central Dolomites

2026-01-23T08:22:00.000-08:00

Χορταστική φερράτα δυσκολίας 3Α και με γρήγορη πρόσβαση. Ανοίχτηκε το 2008 από τον Ιταλικό στρατό. Κινείται στον ορεινό όγκο του Col dei Bos, πάνω από το Col Galina που βρίσκεται στα 2070μ, λίγο πιο ανατολικά από το passo Falzarego. Το μήκος του συρματόσχοινου είναι 800 μέτρα, γεγονός που την κάνει ιδιαίτερα ευχάριστη φερράτα με διάρκεια. Με το που παρκάρουμε στο col Galina μπαίνουμε στο μονοπάτι 402. Μετά από 20 λεπτά εύκολης ανάβασης φτάνουμε στην εκκίνηση της φερράτα. Λίγο πριν θα δούμε και τα απομεινάρια ενός νοσοκομείου του Α' παγκοσμίου πολέμου. Το μπάσιμο στο βράχο παρουσιάζει ένα κάθετο τοίχο για "ζέσταμα", σε ένα από τα πιο τεχνικά κομμάτια της, ενώ μετά δεν παρουσιάζει σημαντικές δυσκολίες. Το συρματόσχοινο είναι μπόλικο και μας περνάει από μερικά αέρινα και εκτεθειμένα σημεία και μέσα από κατακόρυφα κομμάτια και μικρά ζωνάρια θα μας οδηγήσει στην κορυφή Col dei Bos (2560μ). Η θέα που δίνει είναι μοναδική, μιας και βρίσκεται στην καρδιά των Δολομιτών. Στα νότια έχουμε σε απόσταση αναπνοής το Cinque Torri και τις κορυφές Nuvolau και Anerau, ενώ νοτιότερα βλέπουμε τους γίγαντες monte Civetta και Pelmo. Στα δυτικά δεσπόζει η Marmolada, το Sella group και η κορυφή Lagazuoi, ενώ στα ανατολικά βλέπουμε Cortina, και τα βουνά Cristallo, Sorapis και Antelao. Τέλος στα βόρεια έχουμε τη μεγάλη κοιλάδα Travenanzes. Δίπλα μας δεσπόζει η επιβλητική βράχινη ορθοπλαγιά της Toffana di Rozes (3224μ) με τη ferrata Lipella. Η κατάβαση γίνεται μέσα από ένα σαθρό φαράγγι-λούκι που θέλει προσοχή. Φωτογραφικό υλικό Άρης Ζάχαρης, Γιώργος Χαραλαμπίδης. Η διαδρομή στο wikiloc.

Απομεινάρια του Α' παγκοσμίου πολέμου

Η καθετότητα στην αρχή της φερράτα

κορυφή Col deo Bos και πίσω η Tofana di Rozes

Στην κατάβαση

Lago di Sorapis, Dolomites

2026-01-19T08:07:00.000-08:00

Η διάσημη λίμνη Sorapis βρίσκεται στον ομώνυμο ορεινό όγκο στην ανατολική μεριά των Δολομιτών. Παρουσιάζει χαρακτηριστικό γαλαζοπράσινο (τιρκουάζ) χρώμα λόγο σκόνης και προϊόντων διάβρωσης που μεταφέρθηκαν εκεί από γειτονικό παγετώνα. Βρίσκεται στα 1920μ υψόμετρο κρυμμένη καλά από τις γύρω ορθοπλαγιές σε μία τοποθεσία ιδιαίτερης ομορφιάς. Μπορούμε να την προσεγγίσουμε από το passo tre Croci στα 1740μ. μετά από πεζοπορία 1:30 με 2 ώρες . Η καταγραφή της διαδρομής για την προσέγγιση της λίμνης ωστόσο έγινε από το Forcella Marcuoira (μονοπάτι 216), ένα απαιτητικό ορεινό πέρασμα στα 2300μ που περιλαμβάνει και την ανάβαση σε ένα σαθρό λούκι που θέλει προσοχή και εμπειρία. Για την επιστροφή επιλέχθηκε το κλασικό μονοπάτι (215). Το φωτογραφικό υλικό είναι από τους Άρη Ζάχαρη και Γιώργο Χαραλαμπίδη. Η διαδρομή είναι κυκλική μήκους 15 χιλιομέτρων, ενώ θα χρειαστούν περίπου έξι ώρες. Λεπτομέρειες και στο wikiloc.

Ο γειτονικός ορεινός όγκος Cristallo

Η διαδρομή ξεκινάει με ήπια ανάβαση

Στο βάθος ο ορεινός όγκος της Tofana

Τραβέρσα πριν το λούκι

Αριστερά Tofana δεξιά Cristallo

Το σαθρό λούκι

Αριστερά το monte Cristallo και στο και οι Tre cime di Lavaredo

Λίγο πριν τη λίμνη. Διακρίνεται μέρος της λεκάνης που την περιβάλλει

Lago di Sorapis

Κέντρο η Misurina και δεξιά οι Tre Cime

Lago di Misurina και πάνω οι εμβληματικές Tre Cime

Στο passo tre Croci

Lago di Braies, Fanes, Dolomites

2026-01-08T03:54:00.000-08:00

Η λίμνη βρίσκεται στο βόρειο κομμάτι των Δολομιτών και ανήκει στο νότιο Τυρόλο. Αποτελεί κομμάτι του εθνικού πάρκου Fanes – Sennes – Prags, στους πρόποδες του επιβλητικού όγκου Seekofel. Βρίσκεται σε υψόμετρο 1500μ και παρουσιάζει μέγιστο βάθος 36 μέτρα. Η μέγιστη θερμοκρασία των νερών της φτάνει τους 14 °C. Πρόκειται για λίμνη φράγματος, καθώς δημιουργήθηκε από την απόφραξη του ποταμού Prags εξαιτίας κατολίσθησης που συνέβει στο όρος Herrstein. Είναι ένας από τους σημαντικότερους τουριστικούς προορισμούς των Δολομιτών και ξεχωρίζει για το άγριο τοπίο που την περιβάλλει και το έντονο χρώμα των νερών της. Από εδώ ξεκινά η Alta Via 1, γνωστή ως «Η κλασική», η οποία καταλήγει στο Belluno, στους πρόποδες του ορεινού συγκροτήματος Schiara. Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αποτέλεσε προορισμό μεταφοράς κρατουμένων από στρατόπεδα συγκέντρωσης προς το Τιρόλο. Αν και η λίμνη απέκτησε το προσωνύμιο «μαργαριτάρι των Άλπεων» λόγω της αυξανόμενης δημοτικότητάς της στους τουρίστες, έως το 2020 ο τουρισμός είχε γίνει υπερβολικός, με 17.000 επισκέπτες σε μία μόνο καλοκαιρινή ημέρα. Από το καλοκαίρι του 2023, η πρόσβαση με οχήματα περιορίστηκε εξαιτίας του υπερτουρισμού. Η κυκλική διαδρομή σε αυτήν μήκους 3,8 χιλιομέτρων επιβάλλεται! Η διαδρομή και στο wikiloc.

Ενημερωτική πινακίδα

Η πρώτη εικόνα που αντικρύζουμε

Πύλη - σπήλαιο Κυνηγού - Μονή Γκούρας, κυκλική, Ίταμος

2025-12-30T08:45:00.000-08:00

Ο ορεινός όγκος του Ίταμου βρίσκεται νότια της Πύλης και του Κόζιακα. Η ψηλότερη κορυφή του βουνού είναι το Αθηναίον στα 1132μ υψόμετρο. Ορθώνεται απότομα πάνω από την Πύλη, αποτελείται από ασβεστόλιθο και στις πλαγιές του βρίσκεται και το βάραθρο της Κουδουνότρυπας. Η διαδρομή ξεκινάει από πλατεία με χαρακτηριστικό πλάτανο στα 220μ υψμ. Από εκεί εισχωρούμε άμεσα σε δάσος, ενώ η ανάβαση είναι αρκετά έντονη στην αρχή. Μετά από 1,8 χιλιόμετρα στα δάση του Ίταμου θα ανεβούμε στα 600μ. Εκεί θα γίνει παράκαμψη εκτός μονοπατιού σε βράχινο έδαφος που απαιτεί προσοχή, προκειμένου να προσεγγίσουμε τη σπηλιά του "Κυνηγού", που έχει τη μορφή διάκλασης. Το μήκος της είναι στα 20 μέτρα με ύψος οροφής στα 5 μέτρα. Κοράλια και κουρτίνες διακοσμούν τα τοιχώματα κατά σημεία. Στο τέλος της διάκλασης υπάρχουν μερικά οστά ζώου. Επιστροφή στο μονοπάτι με την ανάβαση να συνεχίζεται μέχρι τα 670μ. Εκεί φτάνουμε σε λιβάδι, όπου υπάρχει επιλογή για την κορυφή. Εμείς συνεχίζουμε κατηφορικά πλέον σε χαμηλή βλάστηση και στη συνέχεια μπαίνουμε σε δρόμο, περνώντας δίπλα από τη μονή Γκούρας. Λίγο πιο κάτω από εκεί βρίσκεται και το βάραθρο της Κουδουνότρυπας. Σύντομα θα μπούμε ξανά στο μονοπάτι της ανάβασης για να φτάσουμε στην πλατεία, ολοκληρώνοντας μία διαδρομή 6 χιλιομέτρων. Η διαδρομή εδώ.

Η Πύλη Τρικάλων

Προσωρινό άνοιγμα κατά την ανάβαση.

Χρώματα και αλπικό πεδίο

Χαρακτηριστική βραχοσκεπή πάνω από τη σπηλιά του Κυνηγού

Η διατομή της εισόδου

Στο τέλος του διαδρόμου

Διάκοσμος στα τοιχώματα

Άποψη της διάκλασης από μέσα προς τα έξω

Ματιά στην Πύλη Τρικάλων

Στο βάθος οι νότιες ορθοπλαγιές του Κόζιακα

Στο λιβάδι πριν την κατάβαση

Μονή Γκούρας

Άνω Παλαιοκαρυά - ρέμα Γκρόπας, νότια Πίνδος

2025-12-15T22:25:00.000-08:00

Ο αυχένας της Γκρόπας είναι ένα άγριο και κομβικό σημείο μεταξύ νότιας Πίνδου και Αγράφων. Θα μπορούσαμε να το πούμε επίσης ως το χώρισμα Τρκάλων και Καρδίτσας. Το πέρασμα βρίσκεται ανάμεσα στις κορυφές Ξηροβούνι και Τσούκες στα 1500μ υψόμετρο. Βόρεια του αυχένα συναντάμε το ρέμα της Γκρόπας, σε ένα απομονωμένο μέρος ιδιαίτερου φυσικού κάλλους. Η προσέγγιση μέσα στη χαράδρα μπορεί να γίνει από την Άνω Παλαιοκαρυά σε πετρόχτιστο κατά σημεία μονοπάτι. Η εκκίνηση γίνεται στην άκρη του οικισμού σε υψόμετρο 750 μέτρων. Η κλίση είναι ήπια με το μονοπάτι να τραβερσάρει στο βόρειο πρανές της χαράδρας εισχωρούμε διαρκώς εντός της. Στα νότια (απέναντί μας στην ουσία) οι απότομες ψηλές πλαγιές καταλήγουν στις Τσούκες, ενώ στα ΝΑ δεσπόζει η κορυφή της Καραβούλας. Καθόλη τη διάρκεια της πεζοπορίας έχουμε εικόνα στο ρέμα της Γκρόπας στα αριστερά μας, το οποίο αφού ενωθεί με το ρέμα της Χήρας στη μέση Παλαιοκαρυά θα τροφοδοτήσει τον Πορταικό ποταμό. Τέλος το μονοπάτι που αναφέραμε συνεχίζει μέχρι τον αυχένα και από εκεί μπορεί να γίνουν αναβάσεις στις Τσούκες ή στο Ξεροβούνι. Η διαδρομή και στο wikiloc.

Οι Τσούκες και οι απαρχές του ρέματος της Γκρόπας

Εισχωρώντας στην κοιλάδα

Το ρέμα της Γκρόπας και δεξιά το ρέμα της Χήρας. Στο βάθος η Καραβούλα

Απότομα πρανή κάτω από τις Τσούκες

Ένα από τα πολλά πετρόκτιστα σημεία

Η κορυφή της Καραβούλας

Πλησιάζοντας στην Άνω Παλαιοκαρυά

Via ferrata Lagazuoi Tunnels, Dolomites

2025-12-04T08:48:00.000-08:00

Τα Lagazuoi tunnels είναι μία ιστορική ferrata, γεμάτη απομεινάρια του 1ου παγκοσμίου πολέμου, ένα υπαίθριο μουσείο. Πρόκειται για εύκολη ferrata, δυσκολίας 1Α. Το μέρος είχε μεγάλη στρατηγική σημασία στον 1ο παγκόσμιο πόλεμο, αφού η κορυφή του Piccolo Lagazuoi καθώς και η κοιλάδα Travenanzes από πίσω ήταν περάσματα που προσπαθούσαν να σπάσουν οι Ιταλοί για να προσεγγίσουν το Τιρόλο. Εξαιτίας αυτού το μέρος υπήρξε πεδίο σφοδρών μαχών μεταξύ Ιταλών και Αυστριακών, οι οποίοι έσκαψαν εκτεταμένα το βουνό φτιάχνοντας χιλιόμετρα στοών, οχυρώσεις πυροβολικού, δωμάτια σίτισης και διάφορα άλλα. Σήμερα όλα αυτά είναι προσβάσιμα σε μια κίνηση ενότητας για τη διατήρηση της μνήμης του πολέμου.

Περιγραφή διαδρομής: Η εκκίνηση για τη ferrata γίνεται από το passo Falzarego (2100μ). Μετά από 1,5 χιλιόμετρο φτάνουμε στα 2400μ, όπου ολοκληρώνεται η πρόσβαση και ξεκινάνε τα τούνελ. Αφού μπούμε σε ένα μικρό τούνελ και το διασχίσουμε βγαίνουμε σε διάσελο. Από εκεί μπορούμε να κινηθούμε προς το Martini ledge, ένα οχυρωματικό έργο από τη μεριά των Ιταλών. Η κύρια γραμμή συνεχίζει σε ανηφορικό τούνελ με φτιαχτά σκαλοπάτια και συρματόσχοινα για επιπλέον ασφάλεια λόγω της ολισθηρότητας. Ο φακός κεφαλής είναι απαραίτητος. Συχνά βλέπουμε αρτηρίες και δωμάτια που εξυπηρετούσαν ποικίλους σκοπούς. Η έξοδος από τα τούνελ γίνεται στα 2650μ με το καταφύγιο Lagazuoi να είναι μία ανάσα. Η διαδρομή και στο wikiloc.

Ιστορικά στοιχεία: Κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, η γραμμή του μετώπου μεταξύ της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας και του Βασιλείου της Ιταλίας περνούσε ανάμεσα στο Sasso di Stria και το Piccolo Lagazuoi και διέσχιζε την περιοχή στο πέρασμα Falzarego. Οι δύο στρατοί βρίσκονταν αντιμέτωποι σε πολύ μικρή απόσταση. Ενώ οι Αυστροούγγροι στρατιώτες είχαν οχυρωθεί στην κορυφή του όρους Lagazuoi, τη νύχτα μεταξύ 18ης και 19ης Οκτωβρίου 1915 δύο μονάδες Ιταλών Alpini δημιούργησαν μία οχυρωματική θέση στη μέση της ορθοπλαγιάς, υπό τη διοίκηση του ταγματάρχη Ettore Martini. Από το οχυρό που ήταν σε προνομιούχα θέση μπορούσαν να πλήξουν το αυστροουγγρικό οχυρό Vonbank που ήταν χαμηλότερα μέσα από τα χαρακώματα. Το οχυρό πήρε το όνομα του λοχαγού Martini και με αυτό το όνομα πέρασε στην ιστορία. Οι Αυστριακοί προσπάθησαν μάταια να εκδιώξουν τους Ιταλούς από το Martini, το οποίο στο μεταξύ είχε οχυρωθεί για τα καλά. Η δύναμη στεγαζόταν σε μικρές καλύβες προσαρτημένες στον βράχο, που συνολικά φιλοξενούσαν 140 άνδρες. Σταδιακά εξοπλίστηκε με χαρακώματα, μαγειρεία, αποθήκη, τηλεφωνική σύνδεση, σταθμό τελεφερίκ, ιατρείο, σιδηρουργείο, ξυλουργείο, γραφείο επιτελείου. Επιπλέον, ανοίχτηκε μια σήραγγα ώστε οι στρατιώτες να μπορούν να φτάνουν στο γείσο από την Punta Berrino και να προστατεύονται οι αχθοφόροι και οι προμηθευτές από τα πυρά του πυροβολικού που προέρχονταν από το Sasso di Stria. Χάρη σε μια άλλη σήραγγα (την αποκαλούμενη Αμφιθέατρο) με έξοδο στη δυτική πλευρά του γείσου, πάνω από τα αυστριακά χαρακώματα, οι Ιταλοί σκόπευαν να επιτεθούν στον εχθρό από ψηλά. Όμως αυτή η σήραγγα έμεινε ανολοκλήρωτη. Ο πόλεμος μαίνονταν γύρω από το γείσο Martini για τρία χρόνια με τις περισσότερες προσπάθειες των Αυστροούγγρων να προσπαθούν να εκδιώξουν τους Ιταλούς από εκεί. Τέσσερις νάρκες εξερράγησαν, δημιουργώντας τη μεγάλη χαλικώδη πλαγιά που από τότε εκτείνεται στους πρόποδες του όρους Lagazuoi. Η ιταλική υποχώρηση τον Νοέμβριο του 1917 έβαλε τέλος στις μάχες. Για τη δράση του στο Piccolo Lagazuoi, ο ταγματάρχης Martini τιμήθηκε με μετάλλιο στρατιωτικής ανδρείας.

Στην εκκίνηση της ferrata

Προσεγγίζοντας τα τούνελ

Προς το Martini ledge

Ματιά προς το passo Falgarego

Στα ζωνάρια του Martini ledge

Στο εσωτερικό των τούνελ

Διάσπαρτα δωμάτια κάθε χρήσης κατά μήκος των τούνελ

Στην έξοδο των τούνελ

Αλεβίτσα - Σκάλα Γιαννοχωρίου, ανατολικός Γράμμος

2025-11-14T00:20:00.000-08:00

Η Αλεβίτσα βρίσκεται στις ανατολικές απολήξεις του Γράμμου, πολύ κοντά στα σύνορα με την Αλβανία. Η στρατηγική της θέση έπαιξε πολύ μεγάλο ρόλο κατά την περίοδο του εμφύλιου πολέμου με αποτέλεσμα να δοθούν σκληρές μάχες, όπως και στις κορυφές Τσάρνο, Κάμενικ και Κλέφτη. Αυτό γιατί με τη γειτονική Αμμούδα δημιουργούσαν ένα ύψωμα όπου γεωγραφικά εμπόδιζε τη δίοδο στα ενδότερα του Γράμμου. Έτσι αποτέλεσε την πρώτη γραμμή άμυνας για το δημοκρατικό στρατό (ΔΣΕ) στις επιθέσεις του κυβερνητικού στρατού και υψίστης σημασίας για τον έλεγχο της περιοχής. Όσοι έρχονταν από δυτική Μακεδονία και θέλανε να περάσουν προς τον κυρίως ορεινό όγκο του Γράμμου έπρεπε να προσπελάσουν το ύψωμα Αλεβίτσας-Αμμούδας. Ανατολικά αυτού κυλάει ο Αλιάκμονας και στη συνέχεια συναντάμε τη 2η γραμμή άμυνας των ανταρτών με το ύψωμα Τσάρνο-Παππούλη. Παράλληλα η βράχινη απόληξη της Αλεβίτσας δημιουργεί φυσικό οχυρό στο οποίο ο ΔΣΕ έφτιαξε αμυντικά και οχυρωματικά έργα στην υπάρχουσα γραμμή Μεταξά. Το 1948 στην επιχείρηση "Κορωνίς" σκληρές μάχες λάβανε χώρα στο ύψωμα Αλεβίτσας-Αμμούδας που κράτησαν από τις 15 Ιούνη μέχρι τις 11 Αυγούστου. Με τη βοήθεια των Αμερικανών, πυροβολικό και αεροπορία βομβαρδίσανε δίχως αύριο τα παραπάνω υψώματα, αναγκάζοντας το ΔΣΕ να συμπτυχθεί. Σήμερα, 75 χρόνια μετά την ταραγμένη δεκαετία του 1940, ο χρόνος έχει επουλώσει τις πληγές του βουνού, ενώ η βλάστηση έχει αναλάβει και πάλι. Τα σημάδια ωστόσο, αν και ξεθωριασμένα, είναι εμφανή (χαρακώματα, κρατήρες, ναπάλμ, οβίδες, συρματοπλέγματα) για να θυμίζουν και να διδάσκουν πως να αποφεύγουμε λάθη του παρελθόντος και με ώριμη ματιά να αξιολογήσουμε εκείνη την ταραγμένη περίοδο. Πολλές αναφορές για το ιστορικό των μαχών γύρω από την Αλεβίτσα και το Γράμμο θα βρείτε στο βιβλίο του Αχ. Παπαϊωάννου "Ο αληθινός Γράμμος" καθώς και στο "Γράμμος στα βήματα του ΔΣΕ".

Περιγραφή διαδρομής: Η διαδρομή μας ξεκινάει στα 1330μ σε χωματόδρομο σε διασταύρωση μονοπατιών. Αφού ακολουθήσουμε για λίγη ώρα χωματόδρομο θα δούμε την είσοδο του μονοπατιού με χαρακτηριστικά ξύλινα σκαλιά. Ανάβαση σε αχνό ίχνος και κάποιες κορδέλες όπου θα μας οδηγήσουν στην κορυφή της Αλεβίτσας στα 1580μ υψμ. Η θέα σε βόρεια Ελλάδα και Αλβανία μοναδική με ανεμπόδιστη θέα σε εκτεταμένα δάση. Η κατάβαση ακολούθησε χωματόδρομο και κατόπιν μπήκε σε μονοπάτι που οδηγεί μέσω της σκάλας του Γιαννοχωρίου στο ομώνυμο χωριό. Η σκάλα κατεβαίνει δίπλα από μία χαράδρα που διανοίγεται σε φλύσχη, κυρίαρχο πέτρωμα στην ευρύτερη περιοχή, δίνοντας όμορφες εικόνες. Θα χρειαστούμε 3 με 4 ώρες και το μήκος της είναι κοντά στα 9 χιλιόμετρα. Η διαδρομή και στο wikiloc.

Η κορυφή της Αλεβίτσας

Εκκίνηση στα 1330μ

Ακολουθώντας δασικούς δρόμους

Είσοδος στο μονοπάτι με τα χαρακτηριστικά σκαλάκια

Η βράχινη κορυφή της Αλεβίτσας

Φυλάκιο στην κορυφή

Οχυρωματικά έργα

Ματιά προς Αλβανία

Απέραντα δάση σε Ελλάδα και Αλβανία

Κατεβαίνοντας προς τη Σκάλα Γιαννοχωρίου

Χαρακτηριστικές στρώσεις φλύσχη

Το γραφικό Γιαννοχώρι

Λειβαδοτόπι - Τσάρνο - Παππούλη - Γιαννοχώρι, Γράμμος

2025-11-03T22:57:00.000-08:00

Η κορυφή Τσάρνο με υψόμετρο 1688μ. ανήκει στις βόρειο-ανατολικές προεκτάσεις του Γράμμου, ενώ βρίσκεται πολύ κοντά στα σύνορα με την Αλβανία. Μαζί με την κορυφή Παπούλη στα βόρεια σχηματίζει ένα μικρό ορεινό όγκο πάνω από το Γιαννοχώρι και το Λιβαδοτόπι. Στα ανατολικά βρίσκεται το συγκρότημα Αλεβίτσας-Αμμούδας και στα δυτικά δεσπόζει ο κύριος ορεινός όγκος του Γράμμου. Στη βόρεια μεριά του πηγάζει ο ποταμός Αλιάκμονας και μετά από σύντομη πορεία θα μπει ανάμεσα στους δύο ορεινούς όγκους (Τσάρνο και Αλεβίτσα) διανύοντας όμορφο φαράγγι.

Ιστορικά στοιχεία: Η κορυφή βρέθηκε στο επίκεντρο τη δεκαετία του 1940 και ειδικά στον εμφύλιο (1946-49). Λόγω της στρατηγικής της θέσης αποτελούσε ύψιστης σημασίας πλεονέκτημα για όποιον την κατείχε. Στον εμφύλιο ο Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας (ΔΣΕ) που έλεγχε εκείνα τα μέρη, δημιούργησε ένα τεράστιο δίκτυο οχυρώσεων. Αυτές περιλάμβαναν συρματοπλέγματα, πολυβολεία, νάρκες, αμπριά, καταφύγια. Συχνά τα οχύρωναν από πάνω με σειρές από χοντρούς κορμούς για προστασία και καμουφλάζ. Το 1947 σε παραμονή των εαρινών επιχειρήσεων του κυβερνητικού στρατού το αρχηγείο δυτικής Μακεδονίας του ΔΣΕ θα μεταφερθεί στις πλαγιές του Τσάρνου κοντά στο μοναστήρι του αγίου Ζαχαρία. Το καλοκαίρι του 1948 στην επιχείρηση Κορονίς οι μάχες στο Γράμμο κράτησαν 70 μέρες και το Τσάρνο βρέθηκε στο στόχαστρο, με διαρκή βομβαρδισμό από αέρα και έδαφος. Ειδικά το 1949 αεροσκάφη Hell Divers που ήρθαν με τη συνδρομή των Αμερικάνων θα επιχειρήσουν στην περιοχή. Στις 24 Αυγούστου του ΄49 θα σηκωθούν 18 από αυτά σφυροκοπώντας τον Τσάρνο με αποτέλεσμα να αλλοιωθεί το ανάγλυφο και να χαμηλώσει η κορυφή ανοίγοντας παράλληλα μεγάλους κρατήρες. Στην τελική φάση των μαχών η κατάληψη της κορυφής από τον κυβερνητικό στρατό ήτανε καθοριστικής σημασίας και συνέβαλλε στην κατάρρευση της άμυνας του ΔΣΕ και την υποχώρηση του στη γειτονική Αλβανία. Παράλληλα στο Τσάρνο πέσανε και βόμβες ναπάλμ, η 2η γενιά τους, που προκαλούσαν ασφυξία σε όσους βρίσκονταν στο πεδίο ρίψης τους.

Πεζοπορία: Την κορυφογραμμή του Τσάρνου μπορούμε να την προσεγγίσουμε από το Γιαννοχώρι, το Λειβαδοτόπι ή τον Πεύκο. Παρουσιάζει μικτό δάσος με οξιές, βελανιδιές, πεύκα και έλατα και το φθινόπωρο δίνει όμορφες εικόνες, ενώ είναι δασωμένη μέχρι την κορυφογραμμή. Υπάρχουν κάποια μονοπάτια που ενίοτε διακόπτονται από βλάστηση και που εκμεταλλεύονται ήπιες ράχες για να κερδίσουν υψόμετρο. Χρειάζεται εμπειρία ωστόσο για να μην το χάνεις και μία συσκευή GPS. Η περιοχή είναι ένα υπαίθριο μουσείο του εμφύλιου. Οι ναπάλμ στέκουν ακόμα τσαλακωμένες στον Τσάρνο απομεινάρια μίας ταραγμένης εποχής. Το πέρασμα του Αλιάκμονα γίνεται από σιδερένια κατασκευή πάνω σε τεντωμένο σχοινί. Η διαδρομή έγινε με αφετηρία το Λειβαδοτόπι με κατάληξη στο Γιαννοχώρι, μήκους 20 χιλιομέτρων και 1000μ υψομετρικά. Αναλυτικά η πορεία στο wikiloc.

Για ιστορικά στοιχεία έχουν ενδιαφέρον τα παρακάτω βιβλία:

Ο αληθινός Γράμμος, Αχ. Παπαϊωάννου
Γράμμος, στα βήματα του ΔΣΕ
Γράμμος-Βίτσι, τόποι τραγωδίας

Το πέρασμα στον Αλιάκμονα

Αρχικά κινούμαστε σε δασικούς δρόμους

Ανάβαση για την κορυφογραμμή σε αχνό ίχνος

Ματιά προς Βόιο

Ματιά προς Γράμμο

Φυλάκιο πριν το Τσάρνο

Κορυφή Τσάρνο

Ναπάλμ

Via Ferrata Averau, Cinque Torri, Dolomites

2025-10-24T02:54:00.000-07:00

Η πρόσβαση για τη ferrata ξεκινάει από το καταφύγιο Averau. Εκεί μπορούμε να φτάσουμε είτε από το passo Faltzarego είτε από το passo Giau. Πρόκειται για μέτριας δυσκολίας φεράτα (2Β) με Αρχικά ξεκινάμε την πεζοπορία τραβερσάροντας στη βάση της κορυφής και μετά από δέκα λεπτά ανηφορίζουμε για λίγο. Σύντομα θα φτάσουμε στην αρχή της ferrata, στη βάση ενός κατακόρυφου βράχου. Η δυσκολία είναι βαθμού 2, το μήκος του συρματόσχοινου στα 100 μέτρα και η καθετότητα σχετικά έντονη. Για ευκολία και αποφυγή συνωστισμού η ανάβαση γίνεται από αριστερά και η κατάβαση από δεξιά, έτσι όπως κοιτάμε το βράχο. Με το πέρας της ferrata, βγαίνουμε σε οροπέδιο και κατόπιν συνεχίζουμε την ανάβαση σε σαθρό μονοπάτι μέχρι την κορυφή Averau στα 2649m. Εξαιρετική θέα στη Marmolada, στο Sella group, στην Tofana, Cortina, Cristallo, Sorapis, Pelmo, Civetta. Η όλη δραστηριότητα μαζί με την επιστροφή στο καταφύγιο Averau θα χρειαστεί 1:30 με 2:00 ώρες. Η διαδρομή και στο wikiloc.

Το καταφύγιο Averau από όπου ξεκινάει και η φεράτα. Πίσω του η κορυφή Averau και στο βάθος η ψηλότερη των Δολομιτών, Marmolada

Έναρξη φεράτα

Μικρά κατακόρυφα κομμάτια.

Στενό τεχνικό κομμάτι

Tofana di Rozes στο βάθος

Ματιά στο Croda da Lago

Στο τελείωμα της φεράτα

Ματιά προς Croda da Lago και στο βάθος το Pelmo

Στο κέντρο η Tofana di Rozes

Via Ferrata Ra Gusela/Nuvolau, Cinque Torri, Dolomites

2025-10-16T07:44:00.000-07:00

Πρόκειται για εύκολη φεράτα βαθμολογίας 1, στη γειτονιά του Cinque Torri, που καταλήγει στο καταφύγιο Nuvolau, στον ομώνυμο ορεινό όγκο. Η εκκίνηση για την προσέγγισή της γίνεται από το passo Giau στα 2200μ. Αρχικά κινούμαστε ανατολικά του Nuvolau στο εύκολο μονοπάτι 444, χωρίς υψομετρικές. Μετά από δύο χιλιόμετρα συναντάμε διασταύρωση και ακολουθάμε το μονοπάτι 438, το οποίο και ανηφορίζει με ανεπάλληλα καγκέλια. Μετά από συνολικά τρία χιλιόμετρα, στα 2400μ. ξεκινάει το πρώτο κομμάτι της φεράτα. Αρχικά τραβερσάρουμε σε ζωνάρι και κατόπιν θα μπούμε σε ένα λούκι που θέλει σκαρφάλωμα. Σύντομα θα βγούμε σε εντυπωσιακό πλατό, με καρστικοποιημένο τερέν. Κινούμαστε προς το καταφύγιο Nuvolau χωρίς υψομετρικές για λίγη ώρα. Στο τέλος ανηφορίζουμε και σύντομα συναντάμε το 2ο κομμάτι της φεράτα, μία μικρή κόψη που μας οδηγεί στο καταφύγιο, ολοκληρώνοντας μία εύκολη διαδρομή. Φωτογραφικό υλικό Άρης Ζάχαρης, Γιώργος Χαραλαμπίδης. Η διαδρομή εδώ.

Αριστερά Croda da Lago, Στο κέντρο και πίσω το Mt Pelmo και μπροστά η κορυφή Ra Gusela

Εκκίνηση από το passo Giau και η κορυφή Ra Gusela

Το σημείο που ανηφορίζουμε για τη φεράτα

Αριστερά ο ορεινός όγκος της Tofana, στο κέντρο η Cortina και το Cristallo και δεξιά το Sorapis

Στην αρχή της ferata

Αριστερά το λούκι με το συρματόσχοινο και στο φόντο η επιβλητική Tofana di Rozes

Στην έξοδο του 1ου τμήματος της φεράτα

Στο καρστικοποιημένο οροπέδιο

Tofana di Rozes 3225m

Η τελική κόψη

Στο βάθος το Pelmo

Στο κέντρο το Sorapis και δεξιά το Croda da Lago

Η ψηλότερη των Δολομιτών Marmolada, 3343m

Το καταφύγιο και η κορυφή Averau