Canyoning - Caving

Λούκι Παπατρέχα, Τρίκορφο, Παγγαίο

2026-03-30T14:36:00.000-07:00

Η διαδρομή είχε στόχο τα βορινά λούκια που βρίσκονται κάτω από την κορυφή του Τρίκορφου. Η εκκίνηση έγινε από το δρόμο που ανεβαίνει από το Ακροβούνι στην κοιλάδα του Ορφέα και στο καταφύγιο του ΕΟΣ Καβάλας 1933. Ωστόσο το χιόνι δεν επέτρεψε την προώθηση μέχρι τέλους και η εκκίνηση έγινε στα 1450μ υψμ. Μετά από μία ώρα ήπιας πεζοπορίας στο χιονισμένο δρόμο θα φτάσουμε κάτω από το Αυγό, ενώ μπροστά μας βλέπουμε όλη την κοιλάδα με τις κορυφές Μάτι και Τρίκορφο στο βάθος. Συνεχίζουμε στο δρόμο και ανηφορίζουμε προς Τρίκορφο. Τραβερσάρουμε κάτω από την κορυφή για να φτάσουμε στο λούκι της κατάβασης μετά από τρεις ώρες. Το παραπάνω λούκι οδηγεί στη βάση του Τρίκορφου, όπου υπάρχει πληθώρα χειμερινών διαδρομών. Στην προκειμένη επιλέχθηκε του λούκι του Παπατρέχα λόγω της σχετικά καλής ποιότητας χιονιού που είχε και λόγω της άμεσης πρόσβασης που δίνει. Το συγκεκριμένο λούκι (ΙΙ+, 180μ) ανοίχτηκε το 1986 από το Θ. Παπαποστόλου. Η έξοδός του γίνεται στη ΒΔ μεριά του Τρίκορφου στα 1920 μέτρα. Στην επιστροφή πραγματοποιήθηκε ανάβαση στην κορυφή και με ένα μικρό κόψιμο προς το καταφύγιο κινήθηκε στο ίδιο ίχνος. Η δράση έγινε στις 25/03/2026. Λεπτομέρειες της διαδρομής εδώ.

Στο δασικό δρόμο

Το καταφύγιο "Χατζηγεωργίου" και η κοιλάδα του Ορφέα

Κορυφή Αυγό ή Πιλάφ Τεπέ

Οδεύοντας για Τρίκορφο (δεξιά)

Το χαρακτηριστικό Αυγό

Τραβερσάροντας κάτω από το Τρίκορφο

Το εντυπωσιακό λούκι των Πύργων

Το λούκι της κατάβασης

Έξοδος από το λούκι της κατάβασης

Είσοδος στον "Παπατρέχα"

Χαμηλά η κοινή συνέχεια από τα λούκια "Κατάβασης" και "Παπατρέχα"

Πλησιάζοντας στην έξοδο του Παπατρέχα

κορυφή Τρίκορφο

Μονοπάτι Καστανιάς, Καρυές, Πάρνωνας

2026-01-30T07:42:00.000-08:00

Το χωριό Καρυές Λακωνίας βρίσκεται στις δυτικές πλαγιές του Πάρνωνα στα 920 μέτρα υψόμετρο. Έχει βαριά ιστορική αξία, ενώ υπάρχει και αρχαίος οικισμός, στον οποίο οφείλουν το όνομα τους οι Καρυάτιδες του Ερεχθείου. Στο γραφικό ορεινό χωριό υπάρχει ένα δίκτυο μονοπατιών με την ονομασία "Caryatides trails". Πρόκειται για έξι διαδρομές, που κινούνται πέριξ του χωριού με τις περισσότερες να είναι ήπιου πεζοπορικού χαρακτήρα. Η καταγραφή παρακάτω έγινε στο μονοπάτι της Καστανιάς με τον αριθμό 6. Εκκίνηση από τα 800μ υψόμετρο στη βάση του χωριού. Αρχικά κατηφορίζουμε για ένα χιλιόμετρο μέχρι να φτάσουμε σε ρεματιά. Κατόπιν αρχίζει ανάβαση μέχρι να βγούμε σε δρόμο, όπου και συνεχίζουμε σε αυτόν. Μετά από 5,5 χιλιόμετρα συνολικής πορείας θα κατηφορίσουμε για 2η φορά στη ρεματιά που συναντήσαμε στην αρχή. Αφού κινηθούμε για λίγη ώρα εντός της και τέμνοντας την κάποιες φορές θα αρχίσουμε να κατεβαίνουμε τη ράχη που ανεβήκαμε πριν. Μετά από 11 χιλιόμετρα θα ολοκληρώσουμε μία ευχάριστη κυκλική διαδρομή, την οποία θα βρείτε και στο wikiloc.

Σπήλαιο Δυρού, Μάνη, Λακωνία

2026-01-29T02:02:00.000-08:00

Το σπήλαιο Βλυχάδα (ή και Γλυφάδα) Δυρού είναι το μεγαλύτερο λιμναίο σπήλαιο στην Ελλάδα. Η ονομασία προέρχεται από τις πηγές με υφάλμιρα νερά όπως τις ονομάζουν οι ντόπιοι. Βρίσκεται στα δυτικά παράλια της Λακωνικής Μάνης, στον όρμο του Δυρού. Πρόκειται για ένα υπόγειο στολίδι με μήκος διαδρόμων στα 14,7 χιλιόμετρα. Ωστόσο το μεγαλύτερο τμήμα είναι πλημμυρισμένο που σημαίνει ότι απαιτεί εξειδικευμένο εξοπλισμό και γνώση. Η ύπαρξη του ήταν γνωστή στην τοπική κοινωνία από τα τέλη του 19ου αιώνα, ενώ το 1903 ο θαλασσοπόρος Πέτρος Αραπάκης θεωρείται ότι έκανε την 1η εξερεύνηση χαράσσοντας το όνομά του μέσα στο σπήλαιο. Το 1949 το ζεύγος Πετροχείλου θα ξεκινήσει τη συστηματική εξερεύνηση, βρίσκοντας μάλιστα τη χάραξη του Αραπάκη. Μέχρι το 1960 είχαν χαρτογραφηθεί 1600μ. και το 1962 ξεκίνησαν οι εργασίες για την τουριστική αξιοποίηση του, Το 1966 το μήκος του θα φτάσει τα 3,1 χιλιόμετρα και το 1967 ολοκληρώνονται οι εργασίες και το σπήλαιο γίνεται επισκέψιμο. Το 1987 η εφορία Παλαιοανθρωπολογίας και σπηλαιολογίας ξεκίνησε τη λεπτομερή καταγραφή του σπηλαίου σε συνεργασία με διεθνή ομάδα σπηλαιοδυτών, συνεχίζοντας τη χαρτογράφηση νέων τμημάτων και μεγαλώνοντας διαρκώς το μήκος των διαδρομών. Παρουσιάζει πλούσιο διάκοσμο με κάθε είδους σπηλαιόθεμα. Να σημειωθεί ότι μεγάλο μέρος του βρίσκεται χαμηλότερα από τη στάθμη του νερού γεγονός που μαρτυράει ότι το σπήλαιο πλημμύρισε εκ των υστέρων με την άνοδο του υδροφόρου ορίζοντα. Επίσης έχει μεγάλο ενδιαφέρον και από αρχαιολογικής/παλαιοντολογικής άποψης. Εντός του έχουνε βρεθεί απολιθωμένα οστά πάνθηρα, λιονταριού, ύαινας και ένας μεγάλος αριθμός ιπποπόταμων. Επίσης έχουν βρεθεί κεραμικά που υποδηλώνουν την παρουσία ανθρώπου. Πλούσια και η βιολογία του σπηλαίου με ένα ενδημικό δολιχόποδο να παίρνει το όνομα του Ι. Πετρόχειλου. Η φυσική είσοδος βρίσκεται χαμηλά στη στάθμη της θάλασσας, ενώ επιπλέον είσοδοι κλείσανε με την πάροδο του χρόνου. Τέλος το γειτονικό σπήλαιο της Αλεπότρυπας έδωσε σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα. Έχουν βρεθεί τουλάχιστον 170 άτομα θαμμένα μέσα στη σπηλιά, από την πρώιμη έως την τελική Νεολιθική περίοδο (περίπου 6000–3200 π.Χ.) καθώς και πλούσιο υλικό κεραμικής. Τέλος σχετικά με την παροχή του νερού στο σπήλαιο φαίνεται να ευθύνεται ο Ταΰγετος και οι νότιες απολήξεις του (Σαγγιάς) που είναι μέρος του γεωλογικού καρστικού συστήματος που πιθανόν συμβάλλει στην υπόγεια τροφοδότηση του Δυρού. Στην τουριστική διαδρομή η προώθηση γίνεται αρχικά με βάρκα και κατόπιν συνεχίζουμε σε διαμορφωμένο διάδρομο για 300μ για να βγούμε από την είσοδο που βρίσκεται κοντά στη στάθμη της θάλασσας.

Βιβλιογραφία:

Ξενάγησης στα σπήλαια της Μάνης, Αναγνωστόπουλος, 1965
Σπήλαια Δυρού Μάνης, Πετροχείλου, 1967
Το Διρό της Μάνης, Μαντούβαλος, 1985
Σπήλαια Διρού, Παπαθανασόπουλος, 2008
Pleistocene faunas of Glyfada cave, Diros, Lakonia, 2018

Via Ferrata Degli Alpini - Col dei Bos, central Dolomites

2026-01-23T08:22:00.000-08:00

Χορταστική φερράτα δυσκολίας 3Α και με γρήγορη πρόσβαση. Ανοίχτηκε το 2008 από τον Ιταλικό στρατό. Κινείται στον ορεινό όγκο του Col dei Bos, πάνω από το Col Galina που βρίσκεται στα 2070μ, λίγο πιο ανατολικά από το passo Falzarego. Το μήκος του συρματόσχοινου είναι 800 μέτρα, γεγονός που την κάνει ιδιαίτερα ευχάριστη φερράτα με διάρκεια. Με το που παρκάρουμε στο col Galina μπαίνουμε στο μονοπάτι 402. Μετά από 20 λεπτά εύκολης ανάβασης φτάνουμε στην εκκίνηση της φερράτα. Λίγο πριν θα δούμε και τα απομεινάρια ενός νοσοκομείου του Α' παγκοσμίου πολέμου. Το μπάσιμο στο βράχο παρουσιάζει ένα κάθετο τοίχο για "ζέσταμα", σε ένα από τα πιο τεχνικά κομμάτια της, ενώ μετά δεν παρουσιάζει σημαντικές δυσκολίες. Το συρματόσχοινο είναι μπόλικο και μας περνάει από μερικά αέρινα και εκτεθειμένα σημεία και μέσα από κατακόρυφα κομμάτια και μικρά ζωνάρια θα μας οδηγήσει στην κορυφή Col dei Bos (2560μ). Η θέα που δίνει είναι μοναδική, μιας και βρίσκεται στην καρδιά των Δολομιτών. Στα νότια έχουμε σε απόσταση αναπνοής το Cinque Torri και τις κορυφές Nuvolau και Anerau, ενώ νοτιότερα βλέπουμε τους γίγαντες monte Civetta και Pelmo. Στα δυτικά δεσπόζει η Marmolada, το Sella group και η κορυφή Lagazuoi, ενώ στα ανατολικά βλέπουμε Cortina, και τα βουνά Cristallo, Sorapis και Antelao. Τέλος στα βόρεια έχουμε τη μεγάλη κοιλάδα Travenanzes. Δίπλα μας δεσπόζει η επιβλητική βράχινη ορθοπλαγιά της Toffana di Rozes (3224μ) με τη ferrata Lipella. Η κατάβαση γίνεται μέσα από ένα σαθρό φαράγγι-λούκι που θέλει προσοχή. Φωτογραφικό υλικό Άρης Ζάχαρης, Γιώργος Χαραλαμπίδης. Η διαδρομή στο wikiloc.

Απομεινάρια του Α' παγκοσμίου πολέμου

Η καθετότητα στην αρχή της φερράτα

κορυφή Col deo Bos και πίσω η Tofana di Rozes

Στην κατάβαση

Lago di Sorapis, Dolomites

2026-01-19T08:07:00.000-08:00

Η διάσημη λίμνη Sorapis βρίσκεται στον ομώνυμο ορεινό όγκο στην ανατολική μεριά των Δολομιτών. Παρουσιάζει χαρακτηριστικό γαλαζοπράσινο (τιρκουάζ) χρώμα λόγο σκόνης και προϊόντων διάβρωσης που μεταφέρθηκαν εκεί από γειτονικό παγετώνα. Βρίσκεται στα 1920μ υψόμετρο κρυμμένη καλά από τις γύρω ορθοπλαγιές σε μία τοποθεσία ιδιαίτερης ομορφιάς. Μπορούμε να την προσεγγίσουμε από το passo tre Croci στα 1740μ. μετά από πεζοπορία 1:30 με 2 ώρες . Η καταγραφή της διαδρομής για την προσέγγιση της λίμνης ωστόσο έγινε από το Forcella Marcuoira (μονοπάτι 216), ένα απαιτητικό ορεινό πέρασμα στα 2300μ που περιλαμβάνει και την ανάβαση σε ένα σαθρό λούκι που θέλει προσοχή και εμπειρία. Για την επιστροφή επιλέχθηκε το κλασικό μονοπάτι (215). Το φωτογραφικό υλικό είναι από τους Άρη Ζάχαρη και Γιώργο Χαραλαμπίδη. Η διαδρομή είναι κυκλική μήκους 15 χιλιομέτρων, ενώ θα χρειαστούν περίπου έξι ώρες. Λεπτομέρειες και στο wikiloc.

Ο γειτονικός ορεινός όγκος Cristallo

Η διαδρομή ξεκινάει με ήπια ανάβαση

Στο βάθος ο ορεινός όγκος της Tofana

Τραβέρσα πριν το λούκι

Αριστερά Tofana δεξιά Cristallo

Το σαθρό λούκι

Αριστερά το monte Cristallo και στο και οι Tre cime di Lavaredo

Λίγο πριν τη λίμνη. Διακρίνεται μέρος της λεκάνης που την περιβάλλει

Lago di Sorapis

Κέντρο η Misurina και δεξιά οι Tre Cime

Lago di Misurina και πάνω οι εμβληματικές Tre Cime

Στο passo tre Croci

Lago di Braies, Fanes, Dolomites

2026-01-08T03:54:00.000-08:00

Η λίμνη βρίσκεται στο βόρειο κομμάτι των Δολομιτών και ανήκει στο νότιο Τυρόλο. Αποτελεί κομμάτι του εθνικού πάρκου Fanes – Sennes – Prags, στους πρόποδες του επιβλητικού όγκου Seekofel. Βρίσκεται σε υψόμετρο 1500μ και παρουσιάζει μέγιστο βάθος 36 μέτρα. Η μέγιστη θερμοκρασία των νερών της φτάνει τους 14 °C. Πρόκειται για λίμνη φράγματος, καθώς δημιουργήθηκε από την απόφραξη του ποταμού Prags εξαιτίας κατολίσθησης που συνέβει στο όρος Herrstein. Είναι ένας από τους σημαντικότερους τουριστικούς προορισμούς των Δολομιτών και ξεχωρίζει για το άγριο τοπίο που την περιβάλλει και το έντονο χρώμα των νερών της. Από εδώ ξεκινά η Alta Via αρ. 1, γνωστή ως «Η κλασική», η οποία καταλήγει στο Belluno, στους πρόποδες του ορεινού συγκροτήματος Schiara. Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αποτέλεσε προορισμό μεταφοράς κρατουμένων από στρατόπεδα συγκέντρωσης προς το Τιρόλο. Αν και η λίμνη απέκτησε το προσωνύμιο «μαργαριτάρι των Άλπεων» λόγω της αυξανόμενης δημοτικότητάς της στους τουρίστες, έως το 2020 ο τουρισμός είχε γίνει υπερβολικός, με 17.000 επισκέπτες σε μία μόνο καλοκαιρινή ημέρα. Από το καλοκαίρι του 2023, η πρόσβαση με οχήματα περιορίστηκε εξαιτίας του υπερτουρισμού. Η κυκλική διαδρομή σε αυτήν μήκους 3,8 χιλιομέτρων επιβάλλεται! Η διαδρομή και στο wikiloc.

Ενημερωτική πινακίδα

Η πρώτη εικόνα που αντικρύζουμε

Πύλη - σπήλαιο Κυνηγού - Μονή Γκούρας, κυκλική, Ίταμος

2025-12-30T08:45:00.000-08:00

Ο ορεινός όγκος του Ίταμου βρίσκεται νότια της Πύλης και του Κόζιακα. Η ψηλότερη κορυφή του βουνού είναι το Αθηναίον στα 1132μ υψόμετρο. Ορθώνεται απότομα πάνω από την Πύλη, αποτελείται από ασβεστόλιθο και στις πλαγιές του βρίσκεται και το βάραθρο της Κουδουνότρυπας. Η διαδρομή ξεκινάει από πλατεία με χαρακτηριστικό πλάτανο στα 220μ υψμ. Από εκεί εισχωρούμε άμεσα σε δάσος, ενώ η ανάβαση είναι αρκετά έντονη στην αρχή. Μετά από 1,8 χιλιόμετρα στα δάση του Ίταμου θα ανεβούμε στα 600μ. Εκεί θα γίνει παράκαμψη εκτός μονοπατιού σε βράχινο έδαφος που απαιτεί προσοχή, προκειμένου να προσεγγίσουμε τη σπηλιά του "Κυνηγού", που έχει τη μορφή διάκλασης. Το μήκος της είναι στα 20 μέτρα με ύψος οροφής στα 5 μέτρα. Κοράλια και κουρτίνες διακοσμούν τα τοιχώματα κατά σημεία. Στο τέλος της διάκλασης υπάρχουν μερικά οστά ζώου. Επιστροφή στο μονοπάτι με την ανάβαση να συνεχίζεται μέχρι τα 670μ. Εκεί φτάνουμε σε λιβάδι, όπου υπάρχει επιλογή για την κορυφή. Εμείς συνεχίζουμε κατηφορικά πλέον σε χαμηλή βλάστηση και στη συνέχεια μπαίνουμε σε δρόμο, περνώντας δίπλα από τη μονή Γκούρας. Λίγο πιο κάτω από εκεί βρίσκεται και το βάραθρο της Κουδουνότρυπας. Σύντομα θα μπούμε ξανά στο μονοπάτι της ανάβασης για να φτάσουμε στην πλατεία, ολοκληρώνοντας μία διαδρομή 6 χιλιομέτρων. Η διαδρομή εδώ.

Η Πύλη Τρικάλων

Προσωρινό άνοιγμα κατά την ανάβαση.

Χρώματα και αλπικό πεδίο

Χαρακτηριστική βραχοσκεπή πάνω από τη σπηλιά του Κυνηγού

Η διατομή της εισόδου

Στο τέλος του διαδρόμου

Διάκοσμος στα τοιχώματα

Άποψη της διάκλασης από μέσα προς τα έξω

Ματιά στην Πύλη Τρικάλων

Στο βάθος οι νότιες ορθοπλαγιές του Κόζιακα

Στο λιβάδι πριν την κατάβαση

Μονή Γκούρας

Άνω Παλαιοκαρυά - ρέμα Γκρόπας, νότια Πίνδος

2025-12-15T22:25:00.000-08:00

Ο αυχένας της Γκρόπας είναι ένα άγριο και κομβικό σημείο μεταξύ νότιας Πίνδου και Αγράφων. Θα μπορούσαμε να το πούμε επίσης ως το χώρισμα Τρκάλων και Καρδίτσας. Το πέρασμα βρίσκεται ανάμεσα στις κορυφές Ξηροβούνι και Τσούκες στα 1500μ υψόμετρο. Βόρεια του αυχένα συναντάμε το ρέμα της Γκρόπας, σε ένα απομονωμένο μέρος ιδιαίτερου φυσικού κάλλους. Η προσέγγιση μέσα στη χαράδρα μπορεί να γίνει από την Άνω Παλαιοκαρυά σε πετρόχτιστο κατά σημεία μονοπάτι. Η εκκίνηση γίνεται στην άκρη του οικισμού σε υψόμετρο 750 μέτρων. Η κλίση είναι ήπια με το μονοπάτι να τραβερσάρει στο βόρειο πρανές της χαράδρας εισχωρούμε διαρκώς εντός της. Στα νότια (απέναντί μας στην ουσία) οι απότομες ψηλές πλαγιές καταλήγουν στις Τσούκες, ενώ στα ΝΑ δεσπόζει η κορυφή της Καραβούλας. Καθόλη τη διάρκεια της πεζοπορίας έχουμε εικόνα στο ρέμα της Γκρόπας στα αριστερά μας, το οποίο αφού ενωθεί με το ρέμα της Χήρας στη μέση Παλαιοκαρυά θα τροφοδοτήσει τον Πορταικό ποταμό. Τέλος το μονοπάτι που αναφέραμε συνεχίζει μέχρι τον αυχένα και από εκεί μπορεί να γίνουν αναβάσεις στις Τσούκες ή στο Ξεροβούνι. Η διαδρομή και στο wikiloc.

Οι Τσούκες και οι απαρχές του ρέματος της Γκρόπας

Εισχωρώντας στην κοιλάδα

Το ρέμα της Γκρόπας και δεξιά το ρέμα της Χήρας. Στο βάθος η Καραβούλα

Απότομα πρανή κάτω από τις Τσούκες

Ένα από τα πολλά πετρόκτιστα σημεία

Η κορυφή της Καραβούλας

Πλησιάζοντας στην Άνω Παλαιοκαρυά

Via ferrata Lagazuoi Tunnels, Dolomites

2025-12-04T08:48:00.000-08:00

Τα Lagazuoi tunnels είναι μία ιστορική ferrata, γεμάτη απομεινάρια του 1ου παγκοσμίου πολέμου, ένα υπαίθριο μουσείο. Πρόκειται για εύκολη ferrata, δυσκολίας 1Α. Το μέρος είχε μεγάλη στρατηγική σημασία στον 1ο παγκόσμιο πόλεμο, αφού η κορυφή του Piccolo Lagazuoi καθώς και η κοιλάδα Travenanzes από πίσω ήταν περάσματα που προσπαθούσαν να σπάσουν οι Ιταλοί για να προσεγγίσουν το Τιρόλο. Εξαιτίας αυτού το μέρος υπήρξε πεδίο σφοδρών μαχών μεταξύ Ιταλών και Αυστριακών, οι οποίοι έσκαψαν εκτεταμένα το βουνό φτιάχνοντας χιλιόμετρα στοών, οχυρώσεις πυροβολικού, δωμάτια σίτισης και διάφορα άλλα. Σήμερα όλα αυτά είναι προσβάσιμα σε μια κίνηση ενότητας για τη διατήρηση της μνήμης του πολέμου.

Περιγραφή διαδρομής: Η εκκίνηση για τη ferrata γίνεται από το passo Falzarego (2100μ). Μετά από 1,5 χιλιόμετρο φτάνουμε στα 2400μ, όπου ολοκληρώνεται η πρόσβαση και ξεκινάνε τα τούνελ. Αφού μπούμε σε ένα μικρό τούνελ και το διασχίσουμε βγαίνουμε σε διάσελο. Από εκεί μπορούμε να κινηθούμε προς το Martini ledge, ένα οχυρωματικό έργο από τη μεριά των Ιταλών. Η κύρια γραμμή συνεχίζει σε ανηφορικό τούνελ με φτιαχτά σκαλοπάτια και συρματόσχοινα για επιπλέον ασφάλεια λόγω της ολισθηρότητας. Ο φακός κεφαλής είναι απαραίτητος. Συχνά βλέπουμε αρτηρίες και δωμάτια που εξυπηρετούσαν ποικίλους σκοπούς. Η έξοδος από τα τούνελ γίνεται στα 2650μ με το καταφύγιο Lagazuoi να είναι μία ανάσα. Η διαδρομή και στο wikiloc.

Ιστορικά στοιχεία: Κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, η γραμμή του μετώπου μεταξύ της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας και του Βασιλείου της Ιταλίας περνούσε ανάμεσα στο Sasso di Stria και το Piccolo Lagazuoi και διέσχιζε την περιοχή στο πέρασμα Falzarego. Οι δύο στρατοί βρίσκονταν αντιμέτωποι σε πολύ μικρή απόσταση. Ενώ οι Αυστροούγγροι στρατιώτες είχαν οχυρωθεί στην κορυφή του όρους Lagazuoi, τη νύχτα μεταξύ 18ης και 19ης Οκτωβρίου 1915 δύο μονάδες Ιταλών Alpini δημιούργησαν μία οχυρωματική θέση στη μέση της ορθοπλαγιάς, υπό τη διοίκηση του ταγματάρχη Ettore Martini. Από το οχυρό που ήταν σε προνομιούχα θέση μπορούσαν να πλήξουν το αυστροουγγρικό οχυρό Vonbank που ήταν χαμηλότερα μέσα από τα χαρακώματα. Το οχυρό πήρε το όνομα του λοχαγού Martini και με αυτό το όνομα πέρασε στην ιστορία. Οι Αυστριακοί προσπάθησαν μάταια να εκδιώξουν τους Ιταλούς από το Martini, το οποίο στο μεταξύ είχε οχυρωθεί για τα καλά. Η δύναμη στεγαζόταν σε μικρές καλύβες προσαρτημένες στον βράχο, που συνολικά φιλοξενούσαν 140 άνδρες. Σταδιακά εξοπλίστηκε με χαρακώματα, μαγειρεία, αποθήκη, τηλεφωνική σύνδεση, σταθμό τελεφερίκ, ιατρείο, σιδηρουργείο, ξυλουργείο, γραφείο επιτελείου. Επιπλέον, ανοίχτηκε μια σήραγγα ώστε οι στρατιώτες να μπορούν να φτάνουν στο γείσο από την Punta Berrino και να προστατεύονται οι αχθοφόροι και οι προμηθευτές από τα πυρά του πυροβολικού που προέρχονταν από το Sasso di Stria. Χάρη σε μια άλλη σήραγγα (την αποκαλούμενη Αμφιθέατρο) με έξοδο στη δυτική πλευρά του γείσου, πάνω από τα αυστριακά χαρακώματα, οι Ιταλοί σκόπευαν να επιτεθούν στον εχθρό από ψηλά. Όμως αυτή η σήραγγα έμεινε ανολοκλήρωτη. Ο πόλεμος μαίνονταν γύρω από το γείσο Martini για τρία χρόνια με τις περισσότερες προσπάθειες των Αυστροούγγρων να προσπαθούν να εκδιώξουν τους Ιταλούς από εκεί. Τέσσερις νάρκες εξερράγησαν, δημιουργώντας τη μεγάλη χαλικώδη πλαγιά που από τότε εκτείνεται στους πρόποδες του όρους Lagazuoi. Η ιταλική υποχώρηση τον Νοέμβριο του 1917 έβαλε τέλος στις μάχες. Για τη δράση του στο Piccolo Lagazuoi, ο ταγματάρχης Martini τιμήθηκε με μετάλλιο στρατιωτικής ανδρείας.

Στην εκκίνηση της ferrata

Προσεγγίζοντας τα τούνελ

Προς το Martini ledge

Ματιά προς το passo Falgarego

Στα ζωνάρια του Martini ledge

Στο εσωτερικό των τούνελ

Διάσπαρτα δωμάτια κάθε χρήσης κατά μήκος των τούνελ

Στην έξοδο των τούνελ

Αλεβίτσα - Σκάλα Γιαννοχωρίου, ανατολικός Γράμμος

2025-11-14T00:20:00.000-08:00

Η Αλεβίτσα βρίσκεται στις ανατολικές απολήξεις του Γράμμου, πολύ κοντά στα σύνορα με την Αλβανία. Η στρατηγική της θέση έπαιξε πολύ μεγάλο ρόλο κατά την περίοδο του εμφύλιου πολέμου με αποτέλεσμα να δοθούν σκληρές μάχες, όπως και στις κορυφές Τσάρνο, Κάμενικ και Κλέφτη. Αυτό γιατί με τη γειτονική Αμμούδα δημιουργούσαν ένα ύψωμα όπου γεωγραφικά εμπόδιζε τη δίοδο στα ενδότερα του Γράμμου. Έτσι αποτέλεσε την πρώτη γραμμή άμυνας για το δημοκρατικό στρατό (ΔΣΕ) στις επιθέσεις του κυβερνητικού στρατού και υψίστης σημασίας για τον έλεγχο της περιοχής. Όσοι έρχονταν από δυτική Μακεδονία και θέλανε να περάσουν προς τον κυρίως ορεινό όγκο του Γράμμου έπρεπε να προσπελάσουν το ύψωμα Αλεβίτσας-Αμμούδας. Ανατολικά αυτού κυλάει ο Αλιάκμονας και στη συνέχεια συναντάμε τη 2η γραμμή άμυνας των ανταρτών με το ύψωμα Τσάρνο-Παππούλη. Παράλληλα η βράχινη απόληξη της Αλεβίτσας δημιουργεί φυσικό οχυρό στο οποίο ο ΔΣΕ έφτιαξε αμυντικά και οχυρωματικά έργα στην υπάρχουσα γραμμή Μεταξά. Το 1948 στην επιχείρηση "Κορωνίς" σκληρές μάχες λάβανε χώρα στο ύψωμα Αλεβίτσας-Αμμούδας που κράτησαν από τις 15 Ιούνη μέχρι τις 11 Αυγούστου. Με τη βοήθεια των Αμερικανών, πυροβολικό και αεροπορία βομβαρδίσανε δίχως αύριο τα παραπάνω υψώματα, αναγκάζοντας το ΔΣΕ να συμπτυχθεί. Σήμερα, 75 χρόνια μετά την ταραγμένη δεκαετία του 1940, ο χρόνος έχει επουλώσει τις πληγές του βουνού, ενώ η βλάστηση έχει αναλάβει και πάλι. Τα σημάδια ωστόσο, αν και ξεθωριασμένα, είναι εμφανή (χαρακώματα, κρατήρες, ναπάλμ, οβίδες, συρματοπλέγματα) για να θυμίζουν και να διδάσκουν πως να αποφεύγουμε λάθη του παρελθόντος και με ώριμη ματιά να αξιολογήσουμε εκείνη την ταραγμένη περίοδο. Πολλές αναφορές για το ιστορικό των μαχών γύρω από την Αλεβίτσα και το Γράμμο θα βρείτε στο βιβλίο του Αχ. Παπαϊωάννου "Ο αληθινός Γράμμος" καθώς και στο "Γράμμος στα βήματα του ΔΣΕ".

Περιγραφή διαδρομής: Η διαδρομή μας ξεκινάει στα 1330μ σε χωματόδρομο σε διασταύρωση μονοπατιών. Αφού ακολουθήσουμε για λίγη ώρα χωματόδρομο θα δούμε την είσοδο του μονοπατιού με χαρακτηριστικά ξύλινα σκαλιά. Ανάβαση σε αχνό ίχνος και κάποιες κορδέλες όπου θα μας οδηγήσουν στην κορυφή της Αλεβίτσας στα 1580μ υψμ. Η θέα σε βόρεια Ελλάδα και Αλβανία μοναδική με ανεμπόδιστη θέα σε εκτεταμένα δάση. Η κατάβαση ακολούθησε χωματόδρομο και κατόπιν μπήκε σε μονοπάτι που οδηγεί μέσω της σκάλας του Γιαννοχωρίου στο ομώνυμο χωριό. Η σκάλα κατεβαίνει δίπλα από μία χαράδρα που διανοίγεται σε φλύσχη, κυρίαρχο πέτρωμα στην ευρύτερη περιοχή, δίνοντας όμορφες εικόνες. Θα χρειαστούμε 3 με 4 ώρες και το μήκος της είναι κοντά στα 9 χιλιόμετρα. Η διαδρομή και στο wikiloc.

Η κορυφή της Αλεβίτσας

Εκκίνηση στα 1330μ

Ακολουθώντας δασικούς δρόμους

Είσοδος στο μονοπάτι με τα χαρακτηριστικά σκαλάκια

Η βράχινη κορυφή της Αλεβίτσας

Φυλάκιο στην κορυφή

Οχυρωματικά έργα

Ματιά προς Αλβανία

Απέραντα δάση σε Ελλάδα και Αλβανία

Κατεβαίνοντας προς τη Σκάλα Γιαννοχωρίου

Χαρακτηριστικές στρώσεις φλύσχη

Το γραφικό Γιαννοχώρι

Λειβαδοτόπι - Τσάρνο - Παππούλη - Γιαννοχώρι, Γράμμος

2025-11-03T22:57:00.000-08:00

Η κορυφή Τσάρνο με υψόμετρο 1688μ. ανήκει στις βόρειο-ανατολικές προεκτάσεις του Γράμμου, ενώ βρίσκεται πολύ κοντά στα σύνορα με την Αλβανία. Μαζί με την κορυφή Παπούλη στα βόρεια σχηματίζει ένα μικρό ορεινό όγκο πάνω από το Γιαννοχώρι και το Λιβαδοτόπι. Στα ανατολικά βρίσκεται το συγκρότημα Αλεβίτσας-Αμμούδας και στα δυτικά δεσπόζει ο κύριος ορεινός όγκος του Γράμμου. Στη βόρεια μεριά του πηγάζει ο ποταμός Αλιάκμονας και μετά από σύντομη πορεία θα μπει ανάμεσα στους δύο ορεινούς όγκους (Τσάρνο και Αλεβίτσα) διανύοντας όμορφο φαράγγι.

Ιστορικά στοιχεία: Η κορυφή βρέθηκε στο επίκεντρο τη δεκαετία του 1940 και ειδικά στον εμφύλιο (1946-49). Λόγω της στρατηγικής της θέσης αποτελούσε ύψιστης σημασίας πλεονέκτημα για όποιον την κατείχε. Στον εμφύλιο ο Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας (ΔΣΕ) που έλεγχε εκείνα τα μέρη, δημιούργησε ένα τεράστιο δίκτυο οχυρώσεων. Αυτές περιλάμβαναν συρματοπλέγματα, πολυβολεία, νάρκες, αμπριά, καταφύγια. Συχνά τα οχύρωναν από πάνω με σειρές από χοντρούς κορμούς για προστασία και καμουφλάζ. Το 1947 σε παραμονή των εαρινών επιχειρήσεων του κυβερνητικού στρατού το αρχηγείο δυτικής Μακεδονίας του ΔΣΕ θα μεταφερθεί στις πλαγιές του Τσάρνου κοντά στο μοναστήρι του αγίου Ζαχαρία. Το καλοκαίρι του 1948 στην επιχείρηση Κορονίς οι μάχες στο Γράμμο κράτησαν 70 μέρες και το Τσάρνο βρέθηκε στο στόχαστρο, με διαρκή βομβαρδισμό από αέρα και έδαφος. Ειδικά το 1949 αεροσκάφη Hell Divers που ήρθαν με τη συνδρομή των Αμερικάνων θα επιχειρήσουν στην περιοχή. Στις 24 Αυγούστου του ΄49 θα σηκωθούν 18 από αυτά σφυροκοπώντας τον Τσάρνο με αποτέλεσμα να αλλοιωθεί το ανάγλυφο και να χαμηλώσει η κορυφή ανοίγοντας παράλληλα μεγάλους κρατήρες. Στην τελική φάση των μαχών η κατάληψη της κορυφής από τον κυβερνητικό στρατό ήτανε καθοριστικής σημασίας και συνέβαλλε στην κατάρρευση της άμυνας του ΔΣΕ και την υποχώρηση του στη γειτονική Αλβανία. Παράλληλα στο Τσάρνο πέσανε και βόμβες ναπάλμ, η 2η γενιά τους, που προκαλούσαν ασφυξία σε όσους βρίσκονταν στο πεδίο ρίψης τους.

Πεζοπορία: Την κορυφογραμμή του Τσάρνου μπορούμε να την προσεγγίσουμε από το Γιαννοχώρι, το Λειβαδοτόπι ή τον Πεύκο. Παρουσιάζει μικτό δάσος με οξιές, βελανιδιές, πεύκα και έλατα και το φθινόπωρο δίνει όμορφες εικόνες, ενώ είναι δασωμένη μέχρι την κορυφογραμμή. Υπάρχουν κάποια μονοπάτια που ενίοτε διακόπτονται από βλάστηση και που εκμεταλλεύονται ήπιες ράχες για να κερδίσουν υψόμετρο. Χρειάζεται εμπειρία ωστόσο για να μην το χάνεις και μία συσκευή GPS. Η περιοχή είναι ένα υπαίθριο μουσείο του εμφύλιου. Οι ναπάλμ στέκουν ακόμα τσαλακωμένες στον Τσάρνο απομεινάρια μίας ταραγμένης εποχής. Το πέρασμα του Αλιάκμονα γίνεται από σιδερένια κατασκευή πάνω σε τεντωμένο σχοινί. Η διαδρομή έγινε με αφετηρία το Λειβαδοτόπι με κατάληξη στο Γιαννοχώρι, μήκους 20 χιλιομέτρων και 1000μ υψομετρικά. Αναλυτικά η πορεία στο wikiloc.

Για ιστορικά στοιχεία έχουν ενδιαφέρον τα παρακάτω βιβλία:

Ο αληθινός Γράμμος, Αχ. Παπαϊωάννου
Γράμμος, στα βήματα του ΔΣΕ
Γράμμος-Βίτσι, τόποι τραγωδίας

Το πέρασμα στον Αλιάκμονα

Αρχικά κινούμαστε σε δασικούς δρόμους

Ανάβαση για την κορυφογραμμή σε αχνό ίχνος

Ματιά προς Βόιο

Ματιά προς Γράμμο

Φυλάκιο πριν το Τσάρνο

Κορυφή Τσάρνο

Ναπάλμ

Via Ferrata Averau, Cinque Torri, Dolomites

2025-10-24T02:54:00.000-07:00

Η πρόσβαση για τη ferrata ξεκινάει από το καταφύγιο Averau. Εκεί μπορούμε να φτάσουμε είτε από το passo Faltzarego είτε από το passo Giau. Πρόκειται για μέτριας δυσκολίας φεράτα (2Β) με Αρχικά ξεκινάμε την πεζοπορία τραβερσάροντας στη βάση της κορυφής και μετά από δέκα λεπτά ανηφορίζουμε για λίγο. Σύντομα θα φτάσουμε στην αρχή της ferrata, στη βάση ενός κατακόρυφου βράχου. Η δυσκολία είναι βαθμού 2, το μήκος του συρματόσχοινου στα 100 μέτρα και η καθετότητα σχετικά έντονη. Για ευκολία και αποφυγή συνωστισμού η ανάβαση γίνεται από αριστερά και η κατάβαση από δεξιά, έτσι όπως κοιτάμε το βράχο. Με το πέρας της ferrata, βγαίνουμε σε οροπέδιο και κατόπιν συνεχίζουμε την ανάβαση σε σαθρό μονοπάτι μέχρι την κορυφή Averau στα 2649m. Εξαιρετική θέα στη Marmolada, στο Sella group, στην Tofana, Cortina, Cristallo, Sorapis, Pelmo, Civetta. Η όλη δραστηριότητα μαζί με την επιστροφή στο καταφύγιο Averau θα χρειαστεί 1:30 με 2:00 ώρες. Η διαδρομή και στο wikiloc.

Το καταφύγιο Averau από όπου ξεκινάει και η φεράτα. Πίσω του η κορυφή Averau και στο βάθος η ψηλότερη των Δολομιτών, Marmolada

Έναρξη φεράτα

Μικρά κατακόρυφα κομμάτια.

Στενό τεχνικό κομμάτι

Tofana di Rozes στο βάθος

Ματιά στο Croda da Lago

Στο τελείωμα της φεράτα

Ματιά προς Croda da Lago και στο βάθος το Pelmo

Στο κέντρο η Tofana di Rozes

Via Ferrata Ra Gusela/Nuvolau, Cinque Torri, Dolomites

2025-10-16T07:44:00.000-07:00

Πρόκειται για εύκολη φεράτα βαθμολογίας 1, στη γειτονιά του Cinque Torri, που καταλήγει στο καταφύγιο Nuvolau, στον ομώνυμο ορεινό όγκο. Η εκκίνηση για την προσέγγισή της γίνεται από το passo Giau στα 2200μ. Αρχικά κινούμαστε ανατολικά του Nuvolau στο εύκολο μονοπάτι 444, χωρίς υψομετρικές. Μετά από δύο χιλιόμετρα συναντάμε διασταύρωση και ακολουθάμε το μονοπάτι 438, το οποίο και ανηφορίζει με ανεπάλληλα καγκέλια. Μετά από συνολικά τρία χιλιόμετρα, στα 2400μ. ξεκινάει το πρώτο κομμάτι της φεράτα. Αρχικά τραβερσάρουμε σε ζωνάρι και κατόπιν θα μπούμε σε ένα λούκι που θέλει σκαρφάλωμα. Σύντομα θα βγούμε σε εντυπωσιακό πλατό, με καρστικοποιημένο τερέν. Κινούμαστε προς το καταφύγιο Nuvolau χωρίς υψομετρικές για λίγη ώρα. Στο τέλος ανηφορίζουμε και σύντομα συναντάμε το 2ο κομμάτι της φεράτα, μία μικρή κόψη που μας οδηγεί στο καταφύγιο, ολοκληρώνοντας μία εύκολη διαδρομή. Φωτογραφικό υλικό Άρης Ζάχαρης, Γιώργος Χαραλαμπίδης. Η διαδρομή εδώ.

Αριστερά Croda da Lago, Στο κέντρο και πίσω το Mt Pelmo και μπροστά η κορυφή Ra Gusela

Εκκίνηση από το passo Giau και η κορυφή Ra Gusela

Το σημείο που ανηφορίζουμε για τη φεράτα

Αριστερά ο ορεινός όγκος της Tofana, στο κέντρο η Cortina και το Cristallo και δεξιά το Sorapis

Στην αρχή της ferata

Αριστερά το λούκι με το συρματόσχοινο και στο φόντο η επιβλητική Tofana di Rozes

Στην έξοδο του 1ου τμήματος της φεράτα

Στο καρστικοποιημένο οροπέδιο

Tofana di Rozes 3225m

Η τελική κόψη

Στο βάθος το Pelmo

Στο κέντρο το Sorapis και δεξιά το Croda da Lago

Η ψηλότερη των Δολομιτών Marmolada, 3343m

Το καταφύγιο και η κορυφή Averau

Καστράκι - Ύδατα Στυγός, Χελμός

2025-10-07T07:24:00.000-07:00

Από τις πιο ενδιαφέρουσες πεζοπορίες στην Πελοπόννησο αλλά και σε όλη την Ελλάδα. Η διαδρομή κινείται στη βόρειο-ανατολική μεριά του Χελμού και προοδευτικά εισχωρεί σε εντυπωσιακή χαράδρα στην καρδιά του ορεινού όγκου. Η μεγάλη λεκάνη απορροής, που περιλαμβάνει και τα Ύδατα της Στυγός, γεννάει τον Κράθι ποταμό, ο οποίος με μήκος στα 32 χιλιόμετρα εκβάλλει στον Κορινθιακό κόλπο κοντά στην Ακράτα. Σχετικά με τα Ύδατα, πηγάζουν από τα 2200μ κάτω από τη Νεραϊδόραχη σε μία περιοχή απομονωμένη και άγρια. Παράλληλα κουβαλάνε βαριά μυθολογική ιστορία, μιας και η Στύγα ήταν Ωκεανίδα, ενώ πιστεύαν ότι το νερό έρχεται από τα Τάρταρα και το παλάτι της Στύγας. Στα ύδατα ορκίζονταν οι θεοί και εκεί εξέτιαν τις ποινές τους όταν ήταν τιμωρημένοι. Εκεί βούτηξε η Θέτιδα το γιό της Αχιλλέα προκειμένου να τον κάνει αθάνατο, κρατώντας τον ωστόσο από τη φτέρνα, όπου και έγινε το τρωτό σημείο του, η Αχίλλειος πτέρνα.. Λέγαν ακόμα ότι όποιος έπινε από το νερό πέθαινε και όποιο μέταλλο το βουτούσαν στα νερά έλιωνε.

Σχετικά με την πεζοπορία, η διαδρομή μπορεί να ξεκινήσει από το τοπωνύμιο "Τέσσερα Έλατα" ή εναλλακτικά, αλλά και πιο χαμηλά, από την τοποθεσία Καστράκι. Το Καστράκι βρίσκεται σε στρατηγική θέση πάνω σε ύψωμα, στη συμβολή δύο ρεμάτων. Το Μάιο του 1826 έγινε μάχη μεταξύ του Ιμπραήμ πασά και Ελλήνων που είχαν καταφύγει εκεί, με τους Έλληνες να χάνουν τη μάχη με βαριές απώλειες. Στο μέρος υπάρχει μνημείο και διαμορφωμένος χώρος. Το Καστράκι βρίσκεται στα 1100μ υψμ. και θα χρειαστούμε κοντά μία ώρα ανάβασης σε ανηφορική ράχη για να ενωθούμε με το ίχνος που έρχεται από τα "Τέσσερα Έλατα". Είμαστε στα 1400μ και με πορεία ΝΑ αρχίζουμε να εισχωρούμε στα ενδότερα του Χελμού. Στα αριστερά μας έχουμε τη μεγάλη χαράδρα του Κράθι ποταμού, ενώ στα δεξιά δεσπόζει επιβλητική η Νεραϊδόραχη. Το μονοπάτι είναι εμφανές και σύντομα θα αρχίζει να κόβει μικρές βράχινες λεκάνες, που είναι στην ουσία εποχιακοί χείμαρροι. Στα 1650μ υψμ συναντάμε την κυρίως λεκάνη, σε ένα διαβρωμένο και σαθρό τερέν που απαιτεί προσοχή. Το μετέωρο συρματόσχοινο (Ιούλης 2025) δεν είναι άξιο εμπιστοσύνης. Η τραβέρσα στο τεχνικό αυτό κομμάτι δεν απευθύνεται σε αρχάριους πεζοπόρους. Αφού το προσπεράσουμε ακολουθεί έντονη ανηφόρα σε σαθρό μονοπάτι μέχρι τα Ύδατα. Το μέρος είναι ιδιαίτερα απομονωμένο, με το Αθάνατο νερό να γλύφει το βράχο δημιουργώντας ένα "καταρράκτη" ύψους 200 μέτρων περίπου. Στη βάση του υπάρχει μικρή σπηλιά. Αν συνεχίσει κανείς μπορεί να φτάσει στη Μαυρολίμνη, τη μοναδική αλπική λίμνη στην Πελοπόννησο και κατόπιν να βγει στα αλπικά λιβάδια, κάτω από την κορυφή. Το ίχνος της διαδρομής και στο wikiloc.

Η λεκάνη του Κράθι

Ανάβαση στη δασωμένη ράχη

Η πρώτη εικόνα της λεκάνης μετά τα τα "Τέσσερα Έλατα"

Ματιά στη Νεραϊδοράχη

Χτιστό σημείο του μονοπατιού

Τραβερσάροντας σε σαθρές λεκάνες

Η επιβλητική Νεραϊδόραχη

Πλησιάζοντας στη χαράδρα

Εκκίνηση τεχνικού κομματιού

Η βράχινη τραβέρσα που απαιτεί προσοχή

Η σπηλιά στη βάση του καταρράκτη

Τα Ύδατα της Στυγός

Σαθρό τερέν πριν τα Ύδατα

Ένα μνημείο για ένα τραγικό συμβάν..

Giovanni Battista “Tita” Piaz (1879–1948), the Devil of the Dolomites

2025-10-06T22:18:00.000-07:00

Ο Giovanni Battista “Tita” Piaz (1879–1948) είναι ένας από τους μεγαλύτερους αναρριχητές των αρχών του 20ού αιώνα, και προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι υπάρχει τόσο λίγη βιβλιογραφία στα αγγλικά για την εξαιρετική του πορεία. Ο Piaz εξερεύνησε νέους δρόμους στην ταχύτητα, το σόλο σκαρφάλωμα, την ορειβατική καθοδήγηση και τις διασώσεις. Στην πρώτη δεκαετία του 20ού αιώνα, ήταν μέρος μιας αναδυόμενης ομάδας τεχνικών αναρριχητών που έθεσαν νέα στάνταρ σε μεγάλες αναβάσεις στις Ανατολικές Άλπεις, όπου η ικανότητα να φανταστείς μια “μη προφανή” γραμμή ήταν βασική δεξιότητα, μαζί με την τεχνική χρήση σχοινιού και καρυδιών (pitons).

Πρόσφατα ερεύνησα τις συμβολές του Piaz και άλλων πρώιμων αναρριχητών στην εξέλιξη των εργαλείων και τεχνικών της ορειβασίας. Αυτή η δουλειά έγινε εφικτή χάρη στην διαδικτυακή πρόσβαση σε περιοδικά διεθνών αλπικών λεσχών, καθώς και σε παλιά βιβλία, μεταξύ αυτών και τα απομνημονεύματα του Piaz, Mezzo Secolo D’Alpinismo (“Μισός Αιώνας Αλπινισμού”, 1947). Ανάμεσα στις περισσότερες από 50 πρώτες αναβάσεις του σε άγριες κορυφές και απότομους τοίχους, η ανάβαση του 1908 στη δυτική πλευρά του Totenkirchl στην αυστριακή επαρχία του Τιρόλου ξεχωρίζει ως πρότυπο για τις μελλοντικές αναβάσεις μεγάλων τοίχων. Στο παρόν άρθρο εξετάζουμε την καινοτόμο χρήση της τεχνολογίας αναρρίχησης από τον Piaz, καθώς και πώς η εμπειρία και η τεχνογνωσία του τον οδήγησαν σε μια από τις πραγματικά επαναστατικές αναβάσεις των αρχών του 20ού αιώνα.

Πρώτα χρόνια

Ο Tita Piaz γεννήθηκε το 1879 στο χωριουδάκι Pera di Fassa, κάτω από τους πύργους Vajolet και το συγκρότημα Rosengarten (Catinaccio), στην καρδιά των Δολομιτών. Κατά το μεγαλύτερο μέρος της αναρριχητικής του πορείας, η περιοχή αυτή (που σήμερα ανήκει στην Ιταλία) βρισκόταν στην Αυστροουγγαρία, όπου πολλές από τις μεγάλες πρωτοπορίες στην αναρρίχηση βράχου έγιναν στις αρχές του 1900.

Στις Δυτικές Άλπεις, γύρω από το Mont Blanc, οι πρωτοπόροι αναρριχητές εξερευνούσαν επίσης απότομες διαδρομές βράχου, αλλά απέφευγαν τα μηχανικά βοηθήματα, προτιμώντας να στερεώνουν μικρά σχοινιά στα πιο δύσκολα σημεία. Στις Ανατολικές Άλπεις όμως –στις Δολομίτες και το Τιρόλο– πολλοί αναρριχητές πειραματίζονταν με νέα εργαλεία και τεχνικές. Η χρήση καρυδιών (pitons) παρέμενε αμφιλεγόμενη, αλλά με λίγες εξαιρέσεις, το πραγματικό ερώτημα για τους κορυφαίους δεν ήταν αν θα τα χρησιμοποιήσουν, αλλά πώς να τα χρησιμοποιήσουν με “σπορ” τρόπο.

Οι νέες τεχνικές έκαναν δυνατή την αναρρίχηση σε τεράστιες εκτάσεις κάθετου βράχου στις Άλπεις με αυξημένη ασφάλεια. Μετά την ιστορική ανάβαση του 300 μέτρων Campanile Basso το 1899 από δύο νεαρούς Αυστριακούς –εφικτή χάρη στη χρήση pitons– ο νέος αιώνας ξεκίνησε με την πρώτη ανάβαση της νότιας πλευράς της Marmolada (650 μ.) το 1901. Η Αγγλίδα Beatrice Tomasson οργάνωσε την πρώτη ανάβαση με οδηγούς τους Bortolo Zagonel και Michele Bettega, και η διαδρομή τους αποτέλεσε ορόσημο: ένα ξεκάθαρο επόμενο βήμα στην αναρρίχηση μεγάλων τοίχων, λόγω του ύψους, του υψομέτρου και της επιβλητικής παρουσίας στο αλπικό τοπίο.

Τα πρώτα σκαρφαλώματα

Ο Piaz έλκετο από τους γκρεμούς και τους πύργους πάνω από το χωριό του και άρχισε να σκαρφαλώνει μικρές διαδρομές μόνος του από μικρό παιδί. Το Catinaccio, το μεγάλο ορόσημο πάνω από το χωριό, και οι Πύργοι Vajolet, μια σειρά από εντυπωσιακές κορυφές ασβεστόλιθου, ήταν φυσικοί στόχοι. Σαν έφηβος, ξεκίνησε να ανεβαίνει μερικές από τις πιο εύκολες κορυφές.

Το 1897, μαζί με δύο φίλους, εφοδιασμένοι με αρκετή γκράπα αλλά χωρίς σχοινί, ανέβηκαν στο Catinaccio. Την επόμενη χρονιά, με τον φίλο του Antonio Schrott, επιχείρησαν μία από τις πρώτες του αναρριχήσεις με σχοινί: τον δυτικό Πύργο Vajolet (Torre Delago), που είχε πρωτοαναρριχηθεί το 1894. Εκείνη την εποχή θεωρούνταν μία από τις πιο δύσκολες αναβάσεις στις Άλπεις, με ελάχιστους οδηγούς και αναρριχητές να έχουν τολμήσει επανάληψη. Το μόνο που ήξερε ο Piaz ήταν ότι υπήρχε μια δύσκολη, λεία καμινάδα που απαιτούσε καλή τεχνική – την οποία δεν διέθετε. Περιγράφει ότι ανέβηκε “σαν φίδι” στα όρια των δυνατοτήτων του, τα καταφέρνοντας μόνο χάρη στις γυμναστικές του ικανότητες και στο πείσμα του:
«Φτάνοντας στην κορυφή με την τελευταία ανάσα που είχε απομείνει στο σώμα μου, ούρλιαξα στο σύμπαν: Ο κόσμος ανήκει στους τολμηρούς!»

Ονειρευόμενος τον “Πύργο Piaz”

Όταν αργότερα ένας έμπειρος οδηγός αμφισβήτησε ότι είχε όντως ανέβει τον Torre Delago, ο Piaz περήφανα απάντησε ότι όχι μόνο μπορούσε, αλλά θα ανέβαινε και μια νέα, τρομακτική γραμμή στο Rosengarten.

Φιλοδοξώντας να γίνει επαγγελματίας οδηγός, θυμάται στο βιβλίο του πως αναζητούσε έναν ακατάκτητο πύργο που θα μπορούσε να φέρει το όνομά του –«Piazturm!»– ώστε οι πελάτες να συρρέουν «από όλες τις γωνιές του κόσμου για την τιμή να δεθούν στο σχοινί μου». Μάλιστα κόλλησε ανακοίνωση στο καταφύγιο Vajolet:
«Πρώτη ανάβαση του Βόρειου Πυλώνα του Rosengarten· δυσκολίες όχι πολύ μεγαλύτερες από τον Torre Stabeler». Και διαφήμιζε ήδη την αμοιβή για την καθοδήγηση, παρότι… δεν είχε καν ανέβει τη διαδρομή!

Ο Piaz πρώτα έφτασε στην κορυφή από τα βορειοανατολικά (τη μελλοντική διαδρομή κατάβασης), κι έπειτα, σε μια συστηματική απόπειρα της 300 μέτρων βόρειας πλευράς, ανέβηκε μέχρι ένα δύσκολο στέγαστρο και κατέβηκε για να μελετήσει καλύτερα τη γραμμή. Ο Theodor Christomannos, γραμματέας του Γερμανικού και Αυστριακού Αλπικού Συλλόγου, ήταν μάρτυρας μίας από αυτές τις προσπάθειες. Στο καταφύγιο, του έδωσε λίγα νομίσματα και του είπε: «Αγαπητέ Piaz, αγόρασε ένα ζευγάρι σωστά αναρριχητικά παπούτσια και θα το καταφέρεις».

Η σόλο πρώτη ανάβαση που έκανε αργότερα έθεσε νέο επίπεδο δυσκολίας και τόλμης, με ένα δύσκολο πέρασμα γύρω από στέγαστρο (βαθμού 5.7 ή 5.8). Για χρόνια, ήταν από τις πιο απαιτητικές ελεύθερες αναρριχήσεις στις Άλπεις. Δεν μπόρεσε όμως να ονομάσει τον πύργο “Piazturm”, καθώς η παράδοση όριζε ότι το όνομα δίνεται από τον σύντροφο της πρώτης ανάβασης. Έτσι, το βάφτισε Punta Emma, προς τιμήν της βοηθού στο καταφύγιο Vajolet, Emma Della Giacoma, την οποία πρώτα είχε συνοδεύσει από μια ευκολότερη διαδρομή στην κορυφή.

Campanile Basso

Στα αλπικά περιοδικά, ο Piaz διάβαζε για την Guglia di Brenta / Campanile Basso, πιο δυτικά στις Δολομίτες. Οι φωτογραφίες του εντυπωσιακού αυτού πύργου τον έκαναν να ανατριχιάζει. Κάθε επιτυχημένη ανάβαση –μέσα σε πολλές αποτυχημένες– επισκίαζε κάθε άλλη είδηση, «ακόμη και τη νότια πλευρά της Marmolada», όπως έγραψε.
«Ήταν προφανές ότι αυτή η ανάβαση ήταν πιο τεχνικά δύσκολη και απαιτούσε μεγαλύτερο θάρρος, οπότε αποφάσισα να τη δοκιμάσω κι εγώ».

Μαζί με τον Franz Wenter από το Tiers, ο Piaz ανέβηκε στο Campanile Basso με στόχο να εξετάσει αν η διαδρομή θα ήταν κατάλληλη για μελλοντικούς πελάτες. Η «πρώτη ιταλική ανάβαση» τους γιορτάστηκε ευρέως. Ο Piaz σημείωσε:
«Φτάσαμε στην κορυφή σε μικρότερο χρόνο από όλους τους προκατόχους μας», βρίσκοντας τη διαδρομή –ειδικά ένα σημαντικό τραβέρσα– πολύ ακροβατική και πιο δύσκολη από οτιδήποτε είχε αντιμετωπίσει στους Πύργους Vajolet.

Δεξιοτεχνία στην αναρρίχηση

Η ανάβαση του Campanile Basso αναμφίβολα διεύρυνε την κατανόηση του Piaz σχετικά με τη χρήση pitons και συστημάτων προστασίας από τους Αυστριακούς αναρριχητές, αλλά ταυτόχρονα τον έκανε να συνειδητοποιήσει ότι ήταν από τους ταχύτερους σκαρφαλωτές στις Δολομίτες.

Μία από τις πρώτες του “ταχύρρυθμες” περιπέτειες ήταν μια μέρα του 1898, όταν ανέβηκε επτά κορυφές κοντά στο χωριό του μέσα σε οκτώ ώρες, γεγονός που του χάρισε το παρατσούκλι “Δαίμονας των Δολομιτών”. Ξεκίνησε τη μέρα σκαρφαλώνοντας μόνος του μια νέα διαδρομή, διαγώνια στην τεράστια ανατολική πλαγιά του Catinaccio. Στην κατάβαση, συνάντησε τον Luigi Bernard, που καθοδηγούσε δύο πελάτες στην πιο εύκολη κόψη, και του περιέγραψε ζωηρά τις δυσκολίες της ανατολικής όψης· τότε ο Bernard του απάντησε: «Tu sei un demonio!» («Είσαι δαίμονας!»). Ο Piaz έφυγε σχεδόν τρέχοντας κάτω από την απότομη κόψη, χωρίς σχοινί.

Την ίδια μέρα έκανε σόλο ανάβαση στον Torre Delago μέσα σε 20 λεπτά και πρώτη ανάβαση σε έναν «μικρό πύργο δίπλα του», που αργότερα βαφτίστηκε Torre Piaz. Στο καταφύγιο έγραψε: «Ένας Γερμανός κύριος με παρατηρούσε ώρα με τα κιάλια του και τελικά είπε σοβαρά: ‘Έτσι λοιπόν μοιάζει ένας διάβολος’.»

Ο Piaz ανέβηκε τη νότια πλευρά της Marmolada (600 μ.) από τη διαδρομή Tomasson –την οποία καθοδήγησε πολλές φορές– σε 3 ώρες και 28 λεπτά, τονίζοντας στην αναφορά του: «Σε καμία περίπτωση αυτή η ταχύτητα δεν έγινε εις βάρος της ασφάλειας». Το 1906, σκαρφάλωσε και τους τρεις κύριους Πύργους Vajolet σε χρόνο-ρεκόρ, 1 ώρα και 37 λεπτά.

Στο βιβλίο του γράφει με χαρά για τις μέρες που «μέτραγε κατακόρυφα χιλιόμετρα», συχνά σόλο αλλά και με φίλους. Το 1908, μαζί με τους Käthe Bröske και Rudolf Schietzold, έκανε την πρώτη διάσχιση έξι πύργων Vajolet από βορρά προς νότο, περιλαμβάνοντας και μια «τρομακτική κατάβαση 100 μ.» που απαιτούσε αιώρηση σε στενό πατάρι στη μέση κατακόρυφου τοίχου.

Ο δεξιοτέχνης των σχοινιών

Αν δούμε τα πρώτα χρόνια και τις επιτυχίες του Piaz, γίνεται ξεκάθαρο ότι εξελίχθηκε σε δεξιοτέχνη στην τοποθέτηση σχοινιών και αγκυρώσεων στην πρώτη δεκαετία του 20ού αιώνα – μια περίοδο με ελαφρύτερα και ισχυρότερα ατσάλινα pitons, αλλά και βελτιωμένα σχοινιά, που άνοιγαν έναν εντελώς νέο κόσμο αλπινισμού.

Οι κλασικές διαδρομές εξοπλίζονταν ολοένα και περισσότερο με καίρια piton-ρελέ για γρήγορα ραπέλ και ασφαλείς στάσεις, πράγμα που επέτρεπε γρηγορότερη και πιο αποδοτική αναρρίχηση, και –το πιο σημαντικό για τον Piaz– μεγαλύτερη ασφάλεια όταν καθοδηγούσε πελάτες ή σκαρφάλωνε με άπειρους φίλους και συγγενείς. Επιπλέον, εξερεύνησε τα όρια των τεχνικών σχοινιού με θεαματικά ραπέλ και τραβέρσες τύπου Τιρόλου (Tyrolean traverses).

Η πιο διάσημη καταρρίχησή του ήταν από το Campanile di Val Montanaia, κοντά στο Belluno. Ο πύργος αυτός προεξέχει σε τρεις πλευρές, και η πρώτη του ανάβαση (1902) είχε γίνει από τη νότια κάθετη πλευρά – η κάθοδος γινόταν πάντα από εκεί. Την εποχή εκείνη υπήρχε ο άγραφος κανόνας ότι η κατάβαση έπρεπε να γίνεται από την ίδια διαδρομή με την ανάβαση, και μόνο μικρά ραπέλ θεωρούνταν αποδεκτά.

Ο Piaz ανέτρεψε τον κανόνα. Τον Ιούλιο του 1906, στην έβδομη ανάβαση του πύργου, έστησε ένα ελεύθερο ραπέλ 38 μ. στην υπερκρεμασμένη βόρεια πλευρά. Χωρίς μποντριέ και συσκευές ασφαλείας –η τεχνική ήταν το «Kletterschluss», όπου το σχοινί τυλίγεται γύρω από το πόδι και σφίγγεται με τα πέλματα για φρενάρισμα, απαιτώντας τεράστια δύναμη κορμού. Από εκεί έφτασε σε μικρό πατάρι κι έστησε άλλο ραπέλ 20 μ. μέχρι το έδαφος. Ήταν κίνηση εξωφρενική: τα περισσότερα σχοινιά τότε είχαν μήκος μόλις 30 μ.! Σε σχέση με την κλασική κατάβαση, η καινοτομία του Piaz μείωσε δραστικά τον χρόνο και ουσιαστικά έβαλε τέλος στην ηθική του “ίδιου δρόμου” για την κάθοδο.

Τον ίδιο μήνα έκανε και την μεγαλύτερη τραβέρσα Τιρόλου στις Δολομίτες. Ο Antonio Dimai το 1902 είχε σοκάρει τον κόσμο της αναρρίχησης στήνοντας «σαν γέφυρα» ένα σκοινί προς την Torre del Diavolo (στο Cristallo, κοντά στην Cortina). Ο Piaz παραδέχτηκε ότι η “μαγγανεία” αυτή τον έσπρωξε να βρει κάτι παρόμοιο.

Βρήκε την πρόκληση σε έναν λεπτό και τολμηρό βράχο που ονόμασε Guglia de Amicis. Οπλισμένος με σχοινιά κάθε μήκους και πάχους, λεπτά κορδόνια και μολυβένιες μπάλες με τρύπα (μεγέθους αβγού), πέρασε ώρες πετώντας τις μπάλες δεμένες με κορδόνι μέχρι που κατάφερε να περάσει σχοινί στην κορυφή. Στη συνέχεια πέρασε απέναντι «σαν μαϊμού σε γέφυρα αέρα, κρεμασμένος στο κενό». Η τεχνική απαιτούσε τέλειες αγκυρώσεις, μιας και οι δυνάμεις σε μια τεντωμένη Tyrolean είναι τεράστιες. Το εγχείρημα έμεινε διάσημο, αν και δέχτηκε και έντονη κριτική.

Την επόμενη χρονιά (1907) επέστρεψε εκεί με τον Ugo de Amicis, γιο του συγγραφέα Edmondo de Amicis, για τον οποίο είχε ονομάσει τον πύργο. Οι δυο τους ξαναπέρασαν την Tyrolean και μετά κατέβηκαν με τρία ραπέλ σε άγνωστο έδαφος – πράγμα ανήκουστο τότε. Με τέτοιες κινήσεις, ο Piaz έδειξε πόσο μπροστά ήταν σε θέματα αγκυρώσεων και σχοινιών.

Αμφιλεγόμενος και πρωτοπόρος

Τα εγχειρήματά του προκάλεσαν πολλές αντιδράσεις. Ένας συγγραφέας τα χαρακτήρισε «τεχνητά και εξωφρενικά σχοινένια κόλπα, γυμναστικές ασκήσεις που δεν ανήκουν στα βουνά». Κάποιοι επίσης θεώρησαν υπερβολική τη χρήση pitons, και ο ίδιος παραδέχτηκε αργότερα ότι μερικές φορές το παρατραβούσε, «δαμάζοντας έναν τοίχο με εξοπλισμό λες και βγήκε από σιδηρουργείο», όπως έλεγε ο Paul Preuss. Παρ’ όλα αυτά, ο Piaz ήταν βαθιά προσανατολισμένος στην ελεύθερη αναρρίχηση, χρησιμοποιώντας pitons μόνο για ασφάλειες και ρελέ, όχι για να ανεβαίνει βήμα-βήμα. Την υπερβολική χρήση τεχνητής αναρρίχησης τη χαρακτήριζε «χωρίς σεμνότητα και αξιοπρέπεια».

Οδηγός

Αρχικά ο Piaz εργαζόταν εκτός του επίσημου συστήματος οδηγών, με κίνδυνο να τιμωρηθεί από την κοινότητα. Τελικά πέρασε την εκπαίδευση οδηγών στο Bolzano και έγινε περιζήτητος Führer (“ηγέτης”), με πολλές επικές ιστορίες από καθοδηγούμενες αναρριχήσεις.

Ο διάσημος οδηγός Guido Rey έγραψε το 1914 για το πνεύμα του:
«Μη ικανοποιημένος που είχε ανέβει τους Πύργους Vajolet τριακόσιες φορές, με ήλιο ή με βροχή, θέλησε να τους δοκιμάσει και νύχτα κάτω από τα αστέρια. Έπεισε λοιπόν μια Αμερικανίδα κυρία να τον ακολουθήσει, κι έτσι, στο καταμεσής ενός όμορφου καλοκαιρινού βραδιού, το φανάρι του φαινόταν να λάμπει σαν νέο αστέρι στην κορυφή της ψηλότερης κορφής.»

Εκείνη την εποχή οι οδηγοί χρησιμοποιούσαν τεχνικές που θύμιζαν τον «σάκο με αλεύρι» (Mehlsacktechnik) – πρώιμες μορφές φρεναρίσματος που αργότερα εξελίχθηκαν στις σύγχρονες ασφαλίσεις. Αν το έδαφος ήταν πολύ δύσκολο για τον πελάτη, τον κατέβαζαν δεμένο από τη μέση.

Ο Piaz διηγείται πώς ένας πελάτης του λύθηκε κατά λάθος στο πιο δύσκολο σημείο της διαδρομής Winkler στους Πύργους Vajolet:
«Σε μια στιγμή έβαλα το σχοινί σε ένα καρφί. Γλίστρησα κάτω και τον βρήκα να κρατιέται μετά βίας από τη λαβή, με το κεφάλι στο κενό... Για να δέσεις κάποιον σε τέτοια θέση χρειάζεσαι τουλάχιστον τρία χέρια· κι εγώ από τη γέννησή μου είχα μόνο δύο. Κι όμως τον έδεσα – ακόμη μυστήριο παραμένει πώς τα κατάφερα.»

Το σχοινί δεν έσωζε μόνο τους πελάτες του. Το 1907, καθοδηγώντας στη Marmolada, έπαθε μία από τις μακρύτερες πτώσεις με σχοινί εκείνης της εποχής:
«Κάποια στιγμή έφυγα στο κενό για δέκα μέτρα, μέχρι που το δυνατό σφίξιμο του σχοινιού γύρω από τα πλευρά μου έδειξε ότι η ζωή μου θα συνεχιζόταν όπως πριν.» Ο ίδιος έβλεπε εφιάλτες μετά, και ορκίστηκε πως δεν θα ξαναπέσει ποτέ.

Ήταν πλέον φανερό ότι η δεξιοσύνη του στις αγκυρώσεις και τα σχοινιά δεν ήταν απλά θεατρινισμοί. Με την εμπειρία του σε Tyroleans και ραπέλ και την κατανόηση του περίπλοκου ασβεστολιθικού εδάφους των Άλπεων, ο Piaz ήταν έτοιμος να ηγηθεί μιας αναρρίχησης-ορόσημο.

Το Totenkirchl

Το Totenkirchl είναι ένας εντυπωσιακός λίθινος μονόλιθος στα βουνά Kaiser, περίπου εκατό χιλιόμετρα νότια του Μονάχου. Το όνομά του σημαίνει «Εκκλησία των Νεκρών» και από μακριά δεσπόζει στο τοπίο. Η απότομη δυτική του πλευρά ήταν για πολλά χρόνια «το τελευταίο μεγάλο πρόβλημα» των Ανατολικών Άλπεων, και αρκετοί κορυφαίοι αναρριχητές είχαν επιχειρήσει ανεπιτυχώς να βρουν διαδρομή εκεί.

Η περιοχή θεωρούνταν «έδαφος» των γερμανόφωνων αναρριχητών της λεγόμενης Σχολής του Μονάχου, ενώ οι σκαρφαλωτές από το Νότιο Τιρόλο (σημερινή Ιταλία) σπάνια την επισκέπτονταν. Ο Piaz ήταν εξαίρεση. Τον Οκτώβριο του 1908 ξεκίνησε ένα επικό ταξίδι 300 χιλιομέτρων με μηχανή από το χωριό του ως το Kufstein, πάνω σε έναν από τους πρώτους καινούριους δρόμους που ένωναν τις περιοχές του Τιρόλου, οδηγώντας μια από τις πρώτες εργοστασιακές τουριστικές μοτοσικλέτες. Τον συνόδευε ο Franz Schroffenegger, οδηγός βουνού με καλή φήμη από το Tiers. Στο Kufstein ενώθηκαν με τους συντρόφους τους από τον Βόρειο Τιρόλο – μια πραγματική «συνάντηση φυλών». Ο Josef Klammer ήταν έμπειρος αλπινιστής και ιδρυτής της πρώτης ομάδας διάσωσης στο Kufstein, ενώ ο Rudolf Schietzold από το Μόναχο είχε επιχειρήσει την προηγούμενη χρονιά ένα επικίνδυνο ραπέλ στη δυτική πλευρά του Totenkirchl, από τη δεύτερη ταράτσα. Η επιθεώρηση αυτή από πάνω είχε δώσει, όπως είπε αργότερα ο Piaz, μόνο περιορισμένες πληροφορίες, και ο Schietzold είχε τότε χαρακτηρίσει τη διαδρομή «αδύνατη», αποτρέποντας κάθε προσπάθεια.

Η ομάδα ξεκίνησε την πορεία των 16 χιλιομέτρων από το Kufstein προς το μικρό χωριό Hinterbärenbad, κάτω από το οποίο το Totenkirchl δεσπόζει στον ορίζοντα. Ο Piaz έγραψε: «Με μια ματιά παραξενεύτηκα που η δυτική πλευρά του Totenkirchl δεν είχε ακόμα κατακτηθεί, και ούτε στιγμή δεν αμφέβαλα ότι η προσπάθεια δεν θα πήγαινε χαμένη». Με τα κιάλια εντόπισε αμέσως τη γραμμή: «Βλέπετε εκείνο το μικρό τοίχωμα δεξιά, με μια σχεδόν αδιόρατη σχισμή αριστερά; Από εκεί θα περάσουμε. Αν όχι, θα γίνω καλογεράκι ξυπόλυτο.» Πράγματι, η γραμμή που φαντάστηκε από το έδαφος ήταν η «αδυναμία» που επέτρεψε την ανάβαση.

Η επίθεση ξεκίνησε στα μέσα Οκτωβρίου. Η διαδρομή ανέβαινε απότομα από την αρχή και στη συνέχεια ακολουθούσε συστήματα από πατάρια μέχρι την Parete Piaz (ή «Piazwandl» στα γερμανικά), ένα δύσκολο μήκος (βαθμού 5.7/5.8) περίπου 200 μέτρα πάνω από το έδαφος, που απαιτούσε καλή τεχνική σε σχισμές και layback. (Αν και υπάρχει συζήτηση για το πότε και από ποιον αναπτύχθηκε η τεχνική του layback, σε πολλές περιοχές της Ευρώπης η κίνηση αυτή ονομάζεται ακόμη «Τεχνική Piaz» ή «Piazen»).

Στα μισά της διαδρομής, ο Piaz είχε φανταστεί μια κρίσιμη τραβέρσα 30 μέτρων προς τα αριστερά, πάνω σε λείο τοίχο, για να φτάσουν σε ένα σύστημα καμινάδων. Το μήκος αυτό, που οδήγησε ο Schietzold, περιγράφηκε ως «μια μεγάλη τραβέρσα πάνω και αριστερά, που μετά κατεβαίνει απότομα [με ένα piton για να κατευθύνει το σχοινί] μέσα στην καμινάδα». Παρόλο που ο Piaz προτιμούσε να δίνει έμφαση στη δυσκολία του Parete Piaz, αυτό ήταν το πρώτο “τεντωμένο” σχοινένιο πέρασμα (tension traverse) που σχεδιάστηκε και εκτελέστηκε ως το κλειδί για μεγάλη ανάβαση. Από εκεί, οι τέσσερις αναρριχητές βγήκαν γρήγορα στην κορυφογραμμή πάνω από τον τοίχο.

Παρά την προειδοποίηση των πρώτων αναρριχητών ότι «η διαδρομή δεν συνιστάται να επαναληφθεί» λόγω δυσκολίας και κινδύνου, η δυτική πλευρά του Totenkirchl έγινε γρήγορα περιζήτητη, με πάνω από 30 επαναλήψεις μέσα σε πέντε χρόνια (σήμερα περιγράφεται ως διαδρομή 16–17 σχοινιών). Η κρίσιμη τραβέρσα αργότερα σκαρφαλώθηκε ελεύθερα – ήδη από το 1911, όταν ο Paul Preuss σόλο την διαδρομή (αν και δεν είναι σαφές αν χρησιμοποίησε το σχοινί που κουβαλούσε). Πολλοί αναρριχητές όμως συνέχισαν να βασίζονται στην τεχνική του tension μέχρι τη δεκαετία του 1970. Με την ανάβασή τους, ο Piaz και η ομάδα του έσπασαν τόσο τεχνικά όσο και ψυχολογικά φράγματα. Σύντομα καθιερώθηκαν κι άλλες δύσκολες διαδρομές με ακόμα πιο σύνθετα συστήματα σχοινιών και pitons, όπως η πιο άμεση διαδρομή του Hans Dülfer στη δυτική πλευρά του Totenkirchl το 1913.

Η χρήση σχοινιών και αγκυρώσεων για μετακίνηση πλαγίως σε κάθετο βράχο έγινε γνωστή ως Seilquergang («σχοινένια τραβέρσα») και το 1929 ο Karl Prusik την ανέφερε ως μία από τις «έξι βασικές τεχνικές» που πρέπει να διδάσκονται σε κάθε αναρριχητή. Τις επόμενες δεκαετίες, η τεχνική χρησιμοποιήθηκε σε άλλες ιστορικές αναβάσεις, όπως η πρώτη ανάβαση της βόρειας πλευράς του Matterhorn το 1931 και η περίφημη τραβέρσα Hinterstoisser στον Eiger το 1936.

Ίσως όμως η πιο σημαντική κληρονομιά δεν ήταν η ίδια η τραβέρσα αλλά η σύλληψη μιας σύνθετης διαδρομής μέσα από εχθρικό, σχεδόν απροσπέλαστο έδαφος. Μετά το Totenkirchl, οι μεγάλες αλπικές ορθοπλαγιές αντιμετωπίζονταν με διαφορετικό μάτι: δεν χρειαζόταν πια μια συνεχής γραμμή από εμφανώς σκαρφαλώσιμα σημεία. Συνδέοντας μακρινές σχισμές και χαρακτηριστικά με σχοινένιες αιωρήσεις και άλλες τακτικές, το «αδύνατο» γινόταν εφικτό.

Η διαδρομή στο Totenkirchl το 1908 ήταν μία από τις πιο επιδραστικές αναβάσεις του Piaz, αλλά σε καμία περίπτωση δεν έμεινε εκεί. Παράλληλα με τη συμμετοχή του στο τοπικό θέατρο, τη στρατιωτική και κοινωνική του δράση, και την οικογένειά του, συνέχισε να ανοίγει πρωτοποριακές αναβάσεις και να εξελίσσει εργαλεία και τεχνικές. Διαχειρίστηκε το καταφύγιο Vajolet και αργότερα έκτισε το καταφύγιο Preuss Hut, στη μνήμη του φίλου του Paul Preuss, που σκοτώθηκε σε σόλο ανάβαση το 1913. Αν και ήταν στενός του φίλος και σεβόταν τον περίφημο «καθαρό» αλπινιστή, ο Piaz υπήρξε και ο κύριος αντίλογος στις «Διαμάχες για τα pitons» (Pitonstreit) που δημοσιεύτηκαν στα αλπινιστικά περιοδικά το 1911–12.

Ο Piaz υπήρξε τολμηρός, απρόβλεπτος και συχνά επιζητούσε τα φώτα της δημοσιότητας (αν και η καυχησιάρικη γλώσσα του είχε συχνά δόση ειρωνείας). Οι διαδρομές του εκτιμήθηκαν βαθιά στους Ανατολικούς Άλπεις, και ήταν γνωστός για τη γενναιοδωρία του στο να μοιράζεται πληροφορίες για τις τεχνικές και τις αναρριχήσεις του. Ο Riccardo Cassin έγραψε ότι τον συνάντησε στις αρχές της δεκαετίας του 1930 στο συγκρότημα Catinaccio και υπήρξε «άμεση χημεία». Όπως είπε: «Άρχισα να θαυμάζω την απεριόριστη αγάπη του για τα βουνά, το νεανικό του πνεύμα και τη σεμνότητά του για τις δικές του διαδρομές και τις καινοτομίες του στις τεχνικές αναρρίχησης.»

Το 1947, στα 50 χρόνια από την πρώτη του μεγάλη ανάβαση στο Catinaccio, εκδόθηκε η αυτοβιογραφία του Mezzo secolo d’alpinismo, που εξαντλήθηκε γρήγορα. Την επόμενη χρονιά, το 1948, ο Piaz πέθανε σε ηλικία 68 ετών, σε ποδηλατικό δυστύχημα στο Pera di Fassa. Η κληρονομιά του, γεμάτη εξερεύνηση και καινοτομία, τον ξεπέρασε και θα ζει για πολύ ακόμη.

Sepp Innerkofler biography, Dolomites

2025-10-06T04:17:00.000-07:00

Στις 4 Ιουλίου 1915, ένας Αυστριακός στρατιώτης πέθανε σε μια απομακρυσμένη κορυφή στις Δολομίτες. Στην ιστορία του Αλπικού μετώπου, όπου η Ιταλία και η Αυστρία πολέμησαν για τρία φρικτά χρόνια, δύο άνδρες στέκονται ως σύμβολα του πάθους και του δράματος κάθε έθνους: ο Cesare Battisti, πατριώτης της Ιταλίας και του Τρεντίνο, που εκτελέστηκε από τους Αυστριακούς, και ο Sepp Innerkofler, ορειβάτης από το Τιρόλο, που πέθανε υπερασπιζόμενος την πατρίδα του εκείνη την Ιουλιανή ημέρα.

Ο Innerkofler, πατέρας και διακεκριμένος οδηγός βουνού, είχε πάρει τα όπλα για να πολεμήσει αυτούς που θεωρούσε εισβολείς και εχθρούς: τους Ιταλούς γείτονές του, με τους οποίους άλλοτε αντάλλασσε χαιρετισμούς από τις κοντινές κορυφές ή μοιραζόταν ένα τσιγάρο στις ορειβατικές καλύβες τα καλοκαιρινά βράδια. Ο κόσμος του Sepp περιστρεφόταν γύρω από τις κορυφές Drei Zinnen (ή Tre Cime di Lavaredo) στα ανατολικά ή Σέξτενερ Δολομίτες. Οι τρεις κορυφές είναι από τα πιο αναγνωρίσιμα και θεαματικά αξιοθέατα και αναρριχητικά σημεία στις Άλπεις. Η οικογένεια Innerkofler καλλιεργούσε την περιοχή για γενιές, πριν γεννηθεί εκεί ο Sepp στις 28 Οκτωβρίου 1865, τέταρτος γιος του Christian Innerkofler, αγρότη και λιθοξόου.

Οι δύο μεγάλες ενασχολήσεις της ζωής του Innerkofler οφείλονταν στην επιρροή των θείων του. Ο Hans, γνωστός με το παρατσούκλι Der Gamsmännchen («ο άνθρωπος-αγριόγιδο»), τον μύησε στο κυνήγι. Σαν αγόρι, ο Sepp έμαθε να συμπληρώνει το οικογενειακό τραπέζι με μικρό θήραμα, όπως αγριοκόκορες· υπό την καθοδήγηση του Hans το κυνήγι του επεκτάθηκε σε αιγάγρους και αγριόγιδες, την ύψιστη πρόκληση στο βουνό και τον γκρεμό. Αρκετά μέλη της οικογένειας ήταν επίσης οδηγοί βουνού, ανάμεσά τους και ο άλλος του θείος, ο Michel. Γνωστός ως Dolomitenkönig («Βασιλιάς των Δολομιτών»), οι άθλοι του είχαν γίνει θρύλος. Τραγικά, σκοτώθηκε σκαρφαλώνοντας στο Monte Cristallo το 1888, όταν κατέρρευσε μια χιονογέφυρα παγετώνα. Ο Sepp θα γινόταν διάσημος επεκτείνοντας τις πρώτες του οδηγίες, πραγματοποιώντας πάνω από πενήντα πρώτες αναβάσεις σε κλασικές ορειβατικές περιοχές της περιοχής, ενώ ανέβηκε και στη Σειρά Dachstein βορειότερα και στον επιβλητικό Matterhorn/Cervino στο Zermatt της Ελβετίας. Η δεξιοτεχνία του στις συνδυασμένες δεξιότητες έγινε απαράμιλλη.

Στα τέλη του 19ου αιώνα, καθώς η ευρωπαϊκή μεσαία τάξη αυξανόταν σε μέγεθος και περιπετειώδες πνεύμα, η ορειβασία γινόταν όλο και πιο δημοφιλές καλοκαιρινό χόμπι και αθλητική ενασχόληση. Χρειάζονταν οδηγοί για τους αστούς αναρριχητές, για προχωρημένα μαθήματα και για να βρίσκουν δρόμο ανάμεσα στους απότομους γκρεμούς. Ο Sepp Innerkofler βρήκε την κλήση του σε αυτό το επάγγελμα και διακρίθηκε. Το 1890 ο Sepp πιστοποιήθηκε ως οδηγός βουνού, γεγονός σπουδαίο για το Sexten. Το πρώτο καλοκαίρι κέρδισε 200 φιορίνια· τις επόμενες σεζόν τα έσοδα διπλασιάστηκαν.

Την εποχή εκείνη η περισσότερη ορειβασία στις Άλπεις ή σε άλλες κορυφές γινόταν σε παγετώνες, με περιστασιακά βραχώδη εμπόδια. Ο οδηγός έκοβε σκαλοπάτια στον πάγο και χάραζε πορεία προς την κορυφή. Στις Ανατολικές Άλπεις υπάρχει λιγότερος πάγος αλλά αφθονία κάθετου βράχου. Έπρεπε να αναπτυχθούν νέες τεχνικές και εξοπλισμός για μακρές αναρριχήσεις σε ρωγμές, καμινάδες, προεξοχές και κοφτερές κόψεις. Ο Sepp υπήρξε πρωτοπόρος της κάθετης αναρρίχησης σε βράχο, για την οποία οι Δολομίτες είναι σήμερα παγκοσμίως διάσημοι.

Μετά από πέντε χρόνια ως οδηγός, ο Sepp παντρεύτηκε τον έρωτα της ζωής του, τη Maria Stadler, εκτός σεζόν, στις 8 Ιανουαρίου 1895. Ο γάμος τους ευλογήθηκε με πέντε παιδιά: τον Gottfried (γεν. 1896), τον Josef (γεν. 1898), τον Franz (γεν. 1900), τη Maria (γεν. 1902) και την Adelheid (γεν. 1904). Ο Sepp εξασφάλιζε την άνεση και ασφάλεια της οικογένειας δουλεύοντας τον χειμώνα στο τοπικό πριονιστήριο και επενδύοντας. Μαζί με τη Maria διαχειρίστηκαν το καταφύγιο αναρριχητών στο Monte Elmo για αρκετές σεζόν. Το 1898 άνοιξαν το δικό τους Dreizinnenhütte, ένα πέτρινο σαλέ αρκετά άνετο για τουρίστες της μεσαίας τάξης από τη Βιέννη ή τη Βενετία και αρκετά ανθεκτικό για να αντέξει τον άνεμο, το χιόνι και το κρύο του βουνού. Οι πελάτες μπορούσαν να χαλαρώσουν στο δείπνο, απολαμβάνοντας τη φιλοξενία του Τιρόλου και το ένδοξο θέαμα των κορυφών που μόλις λίγες ώρες πριν είχαν πατήσει.

Το 1903 το εισόδημα της οικογένειας αυξήθηκε όταν άνοιξαν το Hotel Dolomiten στη Val Fiscalina. Από αγρότης και γιος λιθοξόου, ο φτωχός Sepp, χάρη στην αγάπη του για την οικογένεια και τα βουνά, είχε γίνει ένας από τους σημαντικότερους οδηγούς αναρρίχησης στην Ευρώπη και ένας άνθρωπος με περιουσία.

1890 – Ο Sepp [στο κέντρο] Πιστοποιείται με Τέσσερις Άλλους ως Επαγγελματίας Οδηγός Βουνού από την Αυστριακή Κυβέρνηση

Ο Sepp Innerkofler υπήρξε επίσης μέλος της Τρίτης Εταιρείας των Standschützen, της ορεινής πολιτοφυλακής με έδρα το Sexten. Με το συμβολικό σήμα του εδελβάις και το spielhahnstoss (μαύρο φτερό αγριοκόκορα) στα πηλίκιά τους, οι Standschützen ήταν επιδοτούμενες από το κράτος σκοπευτικές λέσχες, που αποτελούνταν από όσους ήταν πολύ νέοι (14–20 ετών) ή πολύ ηλικιωμένοι (40–70 ετών) για ενεργό στρατιωτική θητεία. Η άμυνα της αλπικής τους επαρχίας ήταν η μοναδική αποστολή αυτών των εφέδρων. Μια παρόμοια ομάδα, οι Landesschützen, αποτελούνταν από εφέδρους στρατεύσιμης ηλικίας (21–41 ετών), οι οποίοι όμως ήταν υποχρεωμένοι να υπηρετήσουν και εκτός περιοχής. Και οι δύο ομάδες, τουλάχιστον στο Τιρόλο, ήταν άριστοι σκοπευτές, λόγω της ανάγκης του κυνηγιού αλλά και μιας τοπικής υπερηφάνειας γύρω από τη σκοποβολή. (Σκέψου άντρες από Σιβηρία, Αφγανιστάν ή Μοντάνα.) Πράγματι, από ανάγκη, οι ορεινοί λαοί σε όλη την Ευρώπη απολάμβαναν μεγαλύτερη ελευθερία στη χρήση όπλων, λόγω απομόνωσης και τραχύτητας. Αντί για δαπανηρές αστυνομικές επιχειρήσεις, οι περισσότεροι ηγεμόνες προτιμούσαν να επιτρέπουν σκοπευτικούς συλλόγους και πατριωτικές πολιτοφυλακές να ειρηνεύουν τις δικές τους ορεινές περιοχές.

Οι Standschützen αποτελούνταν από άνδρες που είχαν περάσει όλη τους τη ζωή στα βουνά: οδηγούς και αχθοφόρους, βοσκούς και δασοφύλακες, μερικοί δε με μοναδικές δεξιότητες λαθροκυνηγών και λαθρεμπόρων. Ο Sepp Innerkofler, με το ταλέντο και την ισχυρή προσωπικότητά του, εκλέχτηκε Zugsführer (λοχίας διμοιρίας) μιας «ιπτάμενης περιπόλου» δώδεκα κορυφαίων ανδρών για τα ψηλά βράχια. Η περιοχή του επανδρώθηκε επίσης από τους επίλεκτους Kaiserjäger, τους «Αυτοκρατορικούς» των τακτικών αυστροουγγρικών στρατευμάτων, καθώς και από ένα σύνταγμα του γερμανικού Alpenkorps.

Όταν ξέσπασε ο πόλεμος το 1914, η στρατιωτική κατάσταση της Αυστρίας στο Ανατολικό Μέτωπο έγινε κρίσιμη. Όλος ο τακτικός στρατός και οι περισσότεροι Landesschützen στάλθηκαν για να αντιμετωπίσουν τους Ρώσους. Οι Τιρολέζικες Δολομίτες έμειναν στα χέρια των εφήβων και ηλικιωμένων των Standschützen. Την άνοιξη του 1915, ο ιταλικός στρατός εισέβαλε στο Τιρόλο, το οποίο διεκδικούσε ως δικό του. Οι μονάδες των Alpini, κορυφαίοι ορεινοί στρατιώτες, επαγγελματίες και επίλεκτοι, στρατολογημένοι από ορεινούς λαούς και αναρριχητές, έσπευσαν να καταλάβουν τις υψηλότερες κορυφές κατά μήκος του μετώπου αμέσως μετά τα πρώτα πυρά της 24ης/25ης Μαΐου. Η Ιταλία ήλπιζε να πιάσει την Αυστρία απροετοίμαστη, καθώς οι περισσότερες δυνάμεις της βρίσκονταν στη Ρωσία.

Μια εβδομάδα αργότερα, ο Sepp Innerkofler θα ζούσε την πρώτη του μάχη, καταλαμβάνοντας την κορυφή της παγωμένης Cima Undici / Elferkofel (3092 μ.) και απωθώντας μια ιταλική ομάδα αναρριχητών-παρατηρητών που τους ακολουθούσε κατά πόδας. Από τα τέλη Μαΐου έως τις 4 Ιουλίου 1915 έλαβε μέρος σε 17 περιπόλους και ανταλλαγές πυρών, και βραβεύτηκε με το Αργυρό Μετάλλιο Ανδρείας (Β΄ Τάξης) για την ηγεσία και την ανδρεία του.

Οι Standschützen είχαν δύο πλεονεκτήματα, παρότι υστερούσαν σε αριθμό και οπλισμό:

Κατείχαν ως επί το πλείστον τα υψώματα.
Συχνά πολεμούσαν στην ίδια κοιλάδα όπου ζούσαν.

Η γραμμή του μετώπου περνούσε κατευθείαν μέσα από το αγαπημένο καταφύγιο Drei Zinnen του Sepp, το οποίο καταστράφηκε ολοσχερώς από τα πυρά του ιταλικού πυροβολικού στις πρώτες ημέρες του πολέμου. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Sepp παρατηρούσε προσεκτικά τις ιταλικές θέσεις από τα ερείπια του σπιτιού που είχε χτίσει με τη Maria. Τι σκέψεις να περνούσαν από το μυαλό του; Ακόμη και στη μάχη, ο Innerkofler ήταν γνωστός για τη γαλήνη του, όχι για εκδικητικότητα ή μίσος. Ούτε ο πατριωτισμός του ήταν φανατικός. Αλλά αυτά ήταν τα βουνά του λαού του.

Στα τέλη Μαΐου, το Monte Paterno / Paternkofel (2746 μ.) και οι κοντινές Tre Cime di Lavaredo / Drei Zinnen (2999 μ.) είχαν γίνει ιταλικά οχυρά, με τα κανόνια και τα πολυβόλα τους να δημιουργούν θανατηφόρο σταυρωτό πυρ.

Στις 18 Ιουνίου 1915, ο Innerkofler κέρδισε δεύτερο Αργυρό Μετάλλιο (Α΄ Τάξης) για τη διατήρηση του παρατηρητηρίου του στην Cima Uno / Einserkofel (2699 μ.) έπειτα από «σφοδρή μονομαχία με τους Alpini». Ο γιος του Gottfried πολέμησε στο πλευρό του στην κορυφή, από όπου μπορούσαν να βλέπουν το Sexten και το πατρικό τους σπίτι. Το επόμενο πρωί ο Sepp ανέφερε την παρουσία περίπου 450 Alpini και πυροβολικού να ανακαταλαμβάνουν τη στρατηγική κορυφή της Cima Undici, η οποία έλεγχε το Passo Monte Croce Comelico (1636 μ.) και τον δρόμο προς Sexten, Brunico και το πέρασμα Brenner.

Σε μια ανάπαυλα, άνδρες και από τις δύο πλευρές παρακολούθησαν σιωπηλοί τον Innerkofler να καταδιώκει έναν μοναχικό αγριόγιδο. Τα συναισθήματα και η βαριά ατμόσφαιρα που κυριαρχούσαν ανάμεσα σε Alpini και Αυστριακούς, βλέποντάς τον να σκοτώνει το ζώο με το τουφέκι του σε μια δραματική σκηνή θανάτου στα ψηλά βουνά, μόνο να φανταστεί μπορεί κανείς. Ήταν, ωστόσο, το τελευταίο του κυνήγι.

Στην περιοχή των Tre Cime, κάθε επιτυχής αυστριακή άμυνα ή επίθεση απαιτούσε την εξουδετέρωση του ιταλικού φυλακίου στην κορυφή του Monte Paterno. Μόνο ένας άνδρας στον στρατό του Αυτοκράτορα ήταν ικανός για μια τέτοια αποστολή, όσον αφορά τις ορειβατικές του δεξιότητες και τη γνώση του ίδιου του βράχου: ο Sepp Innerkofler. Του ανατέθηκε να ηγηθεί των πέντε καλύτερων ανδρών της «ιπτάμενης περιπόλου» του εναντίον του υψηλού αυτού οχυρού. Μια ολόκληρη διμοιρία Αυστριακών ακολουθούσε, έτοιμη να κρατήσει το ζωτικό παρατηρητήριο μόλις καταληφθεί. Πυροβολαρχίες ορεινών οβιδοβόλων ήταν έτοιμες να παρέχουν κατασταλτικά πυρά, όπως και κάθε αυστριακή πολυβολαρχία στο διάσελο μεταξύ των κορυφών. Όπως και στο κυνήγι του αγριόγιδου, η μάχη θα γινόταν μπροστά στα μάτια χιλιάδων.

Ακολουθούν μαρτυρίες αυτοπτών για μία από τις πιο δραματικές μονομαχίες του Μεγάλου Πολέμου. Η πρώτη είναι του Antonio Berti, ιατρικού αξιωματικού των Alpini από το τάγμα Pieve di Cadore, από το βιβλίο του Guerra in Ampezzo e Cadore, που γράφτηκε το 1967:

«Είναι έξι, όλοι εθελοντές, εκ των οποίων τρεις πάνω από πενήντα ετών, ξακουστοί οδηγοί της Val di Sesto — ο Sepp Innerkofler, ο Hans Forcher, ο Andreas Piller. (Μαζί τους είναι και οι νεότεροι της φημισμένης τους ομάδας — ο von Rapp, ο Taibon και ο Rogger). Έχουν λάβει διαταγή να ανέβουν στο Paterno και να καταλάβουν την κορυφή του. Οπλισμένοι με καραμπίνες και χειροβομβίδες, φεύγουν από τους στρατώνες κοντά στο Dreizinnenhütte, κατεστραμμένο από τη φωτιά. Μαζί τους βρίσκεται μια διμοιρία τριάντα Landesschützen και λίγοι μηχανικοί, υπό τη διοίκηση του Christl, του αδελφού του Sepp. Κατεβαίνουν σε ένα μονοπάτι με χαλίκια από το Sella del Camoscio και προχωρούν αργά και αθόρυβα, προσέχοντας να μην μετακινήσουν πέτρα που θα μπορούσε να ξυπνήσει τις υποψίες του εχθρού. Ο Christl και η διμοιρία του σταματούν στην κορυφή του μονοπατιού, περιμένοντας να ξεκινήσουν τα γεγονότα. Οι έξι φορούν τα ορειβατικά τους παπούτσια και αρχίζουν να σκαρφαλώνουν στον τοίχο του Paterno.»

Με απόλυτη αυτοπεποίθηση σκαρφαλώνουν κάτω από το σκοτάδι· η διαδρομή είναι γνωστή ως το βορειοδυτικό πέρασμα, το ίδιο που ο Sepp ήταν ο πρώτος που ανέβηκε το 1896 και είχε σκαρφαλώσει αμέτρητες φορές από τότε. Μία ώρα αργότερα, οι έξι φτάνουν στην κορυφογραμμή στο αχνό φως της αυγής. Από το Monte Rudo οι Αυστριακοί αρχίζουν να πυροβολούν αμέσως. Ύστερα ακούγονται ξανά δύο φορές ο βρυχηθμός και το σφύριγμα των κανονιών από χαμηλότερο υψόμετρο· ένας τέταρτος κανονιοβολισμός ρίχνει καταιγισμό από θραύσματα βράχων — έπειτα σιωπή. Οι έξι άνδρες συνεχίζουν να σκαρφαλώνουν σε μονή σειρά κατά μήκος της κόψης της κορυφής. Από το Forcella di Pian di Cengia, οι Alpini μπορούν να τους δουν καθαρά, να προβάλλουν σαν σκιές στο κόκκινο φόντο του ουρανού. Αυτό είναι το αναμενόμενο σήμα· και ενώ οι έξι ανεβαίνουν προς τα δυτικά (με τον ήλιο πίσω τους), οι Ιταλοί ανοίγουν πυρ από το [Tre Cime di] Lavaredo. Αμέσως οι Αυστριακοί απαντούν, θέτοντας σε δράση τα δικά τους πολυβόλα. Πάνω από τον βρυχηθμό ακούγονται τα αυστριακά κανόνια στο Monte Rudo και ένας όλμος από το Sasso di Sesto. Ένα οβιδοβόλο 105 χιλ. πυροβολεί ασταμάτητα προς το Forcella di Pian di Cengia, από τον αυστριακό Torre dei Scarperi.

Οι έξι συνεχίζουν να σκαρφαλώνουν, προσεκτικά, με μικρά ξεσπάσματα, κρυπτόμενοι σε κάθε κοιλότητα. Ένα θραύσμα οβίδας χτυπά τον Sepp στο μέτωπο. Το αίμα κυλάει στο πρόσωπό του και του σκεπάζει τα μάτια· κι όμως συνεχίζει να σκαρφαλώνει. Ένα θραύσμα βράχου χτυπά και τον Forcher επίσης στο μέτωπο· κι αυτός αιμορραγεί, αλλά συνεχίζει. Έχουν σχεδόν φτάσει στην κορυφή. Ξαφνικά, σαν να ήταν προκαθορισμένο σήμα, μια ανατριχιαστική σιγή διαδέχεται τον κρότο. Μια σιωπή θανάτου απλώνεται στην κοιλάδα, πάνω από τις κορυφές, σε όλες τις πλευρές των χαρακωμάτων.

Ακριβώς εκείνη τη στιγμή, αργά και καθαρά ορατός, ένας άνδρας μόνο αρχίζει να ανεβαίνει. Δέκα βήματα κάτω από την κορυφή, ο Innerkofler κάνει τον σταυρό του και με μια πλατιά κίνηση ρίχνει μια χειροβομβίδα πάνω από τον τοίχο του φυλακίου της κορυφής. Έπειτα πετά δεύτερη και τρίτη. Ξαφνικά εμφανίζεται ένας στρατιώτης των Alpini, το πρόσωπό του αιμόφυρτο από την πρώτη χειροβομβίδα. Φωνάζει: «Έτσι! Δεν θα φύγεις λοιπόν;» (εννοώντας: «Τώρα θα σε πιάσω»). Στεκόμενος πάνω από τον τοίχο, κρατάει μια πέτρα ψηλά πάνω από το κεφάλι του. Την εκτοξεύει, και ο Sepp χτυπιέται θανάσιμα. Υψώνοντας τα χέρια του προς τον ουρανό, πέφτει προς τα πίσω και κατρακυλά [50 μέτρα] μέσα σε μια στενή καμινάδα βράχου, νεκρός. Ο Alpino που έριξε την πέτρα ήταν ο Pietro de Luca, μηχανικός του Τάγματος Pieve di Cadore.

Μια δεύτερη μαρτυρία δίνει μια εντελώς διαφορετική εκδοχή από εκείνη του Berti. Ομιλητής είναι ο ίδιος ο Pietro de Luca, που αφηγείται στον λοχαγό Neri στο βιβλίο Inediti di Guerra Alpina, 1915–1918 [επιμ. Marino και Francesca Michieli, 1996]. Ο De Luca ήταν μέρος μιας ομάδας έξι Alpini του Τάγματος Val Piave, υπό τον δεκανέα Da Rin, τοποθετημένων στο Monte Paterno. Αυτή είναι η ανασύνθεσή του:

«Που και που έπρεπε να κοιτάζω ψηλά από κάτω, όπως μου είχαν διατάξει. (Ο De Luca ήταν σκοπός κάτω από την κορυφογραμμή.) Δεν υπήρχε ψυχή ζώσα! Μα δύσκολο να πεις, σκοτάδι πίσσα. Είχα μόλις ρίξει μια ματιά και μετά πήγα πίσω από ένα βράχο, όπως με είχε διατάξει ο Da Rin, καθώς πλησίαζε η αυγή. Τότε είδα μια σκιά. Μπορεί να ήταν ο διάβολος; Είπα μέσα μου, "Διάβολος, για δες!" Μα ναι, άνθρωπος ήταν! Η σκιά είχε την πλάτη σε μένα και κινούνταν σαν να τραβούσε κουβά από πηγάδι. Κατάλαβα αργότερα ότι προσπαθούσε να βοηθήσει άλλους να σκαρφαλώσουν.
Παναγία μου! Εχθρός θα ’ναι, είπα μέσα μου και του όρμησα. Διάβολε, ήταν δυνατός σαν δαίμονας, τόσο που δεν ήμουν σίγουρος ότι θα τα καταφέρω! Κατάφερα να τον ρίξω κάτω και καθώς ξαναερχόταν πάνω μου σήκωσα μια πέτρα και του τσάκισα το πρόσωπο, στέλνοντάς τον κατευθείαν στον γκρεμό πριν προλάβω να πω αμήν. (Όλη αυτή η πάλη έγινε σε ένα γείσο μήκους έξι μέτρων και πλάτους μόλις μισού, με κάθετους γκρεμούς από πάνω και κάτω.) Αναγκάστηκα να κοιτάξω κάτω, για να βεβαιωθώ πού έπεσε και… διάολε, τι να δω! Ακριβώς από κάτω μου ήταν καμιά τριανταριά απ’ αυτούς τους "μαμελούκους", να σκαρφαλώνουν σαν μυρμήγκια. "Da Rin! Da Rin!" άρχισα να φωνάζω. Μα δεν μπορούσα να χάσω χρόνο περιμένοντας τον Da Rin· άρχισα λοιπόν να σπρώχνω πέτρες τη μία μετά την άλλη. Ήταν απόλαυση να τις βλέπω να κυλούν και να τους ακούω να βλαστημούν με λόγια που δεν καταλάβαινα γρυ...»

Η ιταλική διμοιρία στην κορυφή του Paterno απάντησε γρήγορα με καταιγισμό χειροβομβίδων και πυρών. Κατέφθασε άμεσα αίτημα για πυρά πυροβολικού και όλμων. Οι Αυστριακοί υποχώρησαν.

Αργότερα εκείνη την ημέρα, υπό συνεχή καταιγισμό τυφεκίων και πολυβόλων, το σώμα του Innerkofler βρέθηκε και εξετάστηκε από Ιταλό στρατιωτικό γιατρό, τον Angelo Loschi. Οι άνδρες στην κορυφή του Monte Paterno έθαψαν με σεβασμό τον Sepp στην ευρύτερη κορυφογραμμή του αγαπημένου του Paternkofel, κάτω από έναν απλό σταυρό που έγραφε: «Sepp Innerkofler, οδηγός».

Όταν τα νέα της μάχης έφτασαν στο αυστριακό γενικό επιτελείο, ο Innerkofler τιμήθηκε μετά θάνατον με το Χρυσό Μετάλλιο Ανδρείας. Από τα οκτώ εκατομμύρια υπηκόων που υπηρέτησαν, μόνο 3.700 έλαβαν αυτή την ύψιστη τιμή.

Ο τάφος του κάτω από την κορυφή Monte Paterno

Οι μάχες συνεχίστηκαν στις κορυφές και τα υψίπεδα κάθε σύντομο καλοκαίρι, αλλά η έντασή τους μειώθηκε καθώς μονάδες και από τις δύο πλευρές μεταφέρθηκαν στη Ρωσία ή στο Μέτωπο του ποταμού Ισόντσο. Το πρωί της 1ης Νοεμβρίου 1917, οι αυστριακές δυνάμεις συνειδητοποίησαν ότι οι Ιταλοί είχαν εγκαταλείψει τις θέσεις τους σε μια γενικευμένη υποχώρηση μετά τη Μάχη του Caporetto. Οι Ιταλοί είχαν χάσει εκεί 250.000 άνδρες και πλέον δεν μπορούσαν να κρατήσουν ένα τόσο εκτεταμένο, ορεινό μέτωπο. Η περιοχή γύρω από το Monte Paterno και τις Tre Cime ξαναγύρισε στη σιωπή της φύσης.

Τον Αύγουστο του 1918 μια μικρή αποστολή στάλθηκε για να εκταφούν τα λείψανα του Sepp Innerkofler. Η ανάβαση αυτή από μόνη της δεν ήταν μικρό κατόρθωμα. Το σώμα του επέστρεψε στην οικογένεια στο Sexten και ετάφη στο κοιμητήριο της κοινότητας, δίπλα σε γονείς, θείους και τελικά σε 54 ακόμη άνδρες του Sexten που έπεσαν στον πόλεμο.

Ένα εκατομμύριο Αυστριακοί και Ιταλοί θα πέθαιναν στο ορεινό μέτωπο, είτε από χιονοστιβάδες, κεραυνούς, θύελλες, είτε από αέρια, πυροβολικό και πολυβόλα. Οι γιοι του Sepp, Gottfried και Josef, κατατάχθηκαν, πολέμησαν και επέζησαν από αυτόν τον κολοσσιαίο πόλεμο. Ο Josef έζησε μέχρι το 1993, φτάνοντας την αξιοσημείωτη ηλικία των 97 ετών.

Η μνήμη του Sepp ζει μέσα από τα πολλά του εγγόνια και τις ακμάζουσες οικογένειές τους, το ξαναχτισμένο καταφύγιο Drei Zinnen Hütte και τις αιώνιες Δολομίτες. Η αμοιβαία κατανόηση αυξάνεται σε αυτή τη δίγλωσση περιοχή με κάθε γενιά — μια μορφή ανεκτικότητας πολύ διαφορετική από τα γεγονότα μόλις εκατό μίλια ανατολικά, στην πρώην Γιουγκοσλαβία, όπου ο ορεινός πόλεμος δεν έχει πάψει. Σήμερα, η μνήμη του Sepp Innerkofler τιμάται από όλους τους πολίτες.

https://www.youtube.com/watch?v=Vq3Oyb1V2Bg

πηγη

Ψηλή Κορφή, Χελμός, Πελοπόννησος

2025-09-24T09:14:00.000-07:00

Ο ορεινός όγκος του Χελμού δεσπόζει επιβλητικός στο νομό Αχαΐας και στη βόρεια Πελοπόννησο γενικότερα. Με την Ψηλή Κορφή να φτάνει τα 2355μ υψόμετρο είναι το 3ο ψηλότερο βουνό στην Πελοπόννησο. Ανάμεσα σε Ερύμανθο και Ζήρεια, διαμορφώνουν το γνωστό και ως Βόρειο τοίχος. Η ανάβαση στην ψηλότερη κορυφή έγινε από το αστεροσκοπείο του Αρίσταρχου με την εκκίνηση της διαδρομής να γίνεται από τα 2200μ. Μία Θάλασσα από βουνά κυκλώνουν το Χελμό με Ερύμανθο, Ζήρεια, Πεντέλια όρη και Μαίναλο να βρίσκονται σε απόσταση αναπνοής.

Στην κορυφή

Πανόραμα προς τα δυτικά και νότια με τη Νεραιδοράχη, Ζήρεια και Πεντέλια όρη σε πρώτο πλάνο

Στο βάθος το αστεροσκοπείο Αρίσταρχος

Στο βάθος η Νεραιδοράχη

Βάθος η Ζήρεια

Διάσελο Κυνηγού - Ντουρντουβάνα, Πελοπόννησος

2025-09-07T23:58:00.000-07:00

Η κορυφή Ντουρντουβάνα με υψόμετρο 2109 δεσπόζει επιβλητική πάνω από τη λίμνη Δόξα και το οροπέδιο του Φενεού. Μαζί με την κορυφή Τριανταφυλλιά ανήκουν στα Πεντέλια όρη, που θα λέγαμε ότι αποτελούν την απόληξη του Χελμού προς το νότο. Γεωγραφικά βρίσκεται στα σύνορα των νομών Κορινθίας και Αχαΐας. Από τον παραπάνω ορεινό όγκο πηγάζει και ο ποταμός Λάδωνας. Η Ντουρντουβάνα αποτελεί και έναν από τους γεώτοπους του Γεωπάρκου Χελμού-Βουραικού. Δομείται σε ασβεστόλιθους με έντονη καρστικοποποίηση και ίχνη απολιθωμάτων (Ρουδιστές). Στην περιοχή βρίσκεται και το βάραθρο του Φενεού με βάθος 130μ. Στην απότομη ΒΑ όψη της υπάρχουν και κάποιες αναρριχητικές διαδρομές. Η ανάβαση για τη Ντουρντουβάνα μπορεί να ξεκινήσει από τη λίμνη Δόξα ή από το διάσελο του Κυνηγού στα 1520μ. και μετά από ήπια ανάβαση με καλή σήμανση φτάνουμε στην κορυφή. Η απόσταση από το διάσελο είναι δύο χιλιόμετρα, ενώ η βλάστηση φτάνει μέχρι τα 1900μ υψμ. Μοναδική θέα στο οροπέδιο του Φενεού, στο Χελμό, τη Ζήρεια απέναντι, στον Ερύμανθο και τον Πάρνωνα. Η διαδρομή και στο wikiloc.

Ενημερωτική πινακίδα στο διάσελο του Κυνηγού

Αρχή ανάβασης

Βγαίνοντας στα αλπικά ξεπροβάλλει και ο Χελμός

Ματιά προς τη γειτονική κορυφή "Τριανταφυλλιά"

Χελμός στο βάθος

Λίγο πριν την τελική ανάβαση

Ίχνη απολιθωμάτων στον ασβεστόλιθο

Πανοραμική από την κορυφή. Λίμνη Δόξα και οροπέδιο Φενεού. Βάθος η Ζήρεια

Η ραχοκοκαλιά του Χελμού προς το νότο.

Αχέροντας ποταμός, Ήπειρος

2025-09-03T23:16:00.000-07:00

Ο ποταμός Αχέροντας έχει μήκος 50 χιλιομέτρων και γεννιέται από τη συνεργασία δύο βουνών, τα όρη Σουλίου και το όρος Τόμαρος ή Ολύτσικα, με τις κύριες πηγές να ανήκουν στη λάκκα Σουλίου. Διασχίζει τους νομούς Ιωαννίνων, Θεσπρωτίας και Πρεβέζης. Οι παραπόταμοι του είναι ο Κωκυτός, ο Πυριφλεγέθοντας και το Τσαγγαριώτικο ρέμα που έρχεται από το Σούλι. Αφού κινηθεί νότια και παράλληλα με την ανατολική πλευρά του Σουλίου, στο ύψος του χωριού Συκιές θα κάνει μία στροφή προς τα ΒΑ δημιουργώντας ένα άγριο φαράγγι ανάμεσα στα Θεσπρωτικά βουνά και τα Σουλιώτικα όρη. Αρχικά εισέρχεται σε στενά ιδιαίτερης ομορφιάς και με βαριά μυθολογική ιστορία. Πρόκειται για τις Πύλες του Άδη, που τόσες φήμες και ιστορίες τροφοδότησαν στα αρχαία χρόνια. Έτσι την είσοδο από τις Πύλες φυλούσε ο Κέρβερος, ένα μυθικό πλάσμα με τρία κεφάλια, ουρά δράκου και φιδίσια χαίτη. Ακόμα ο ψυχοπομπός Ερμής παρέδιδε τις ψυχές των νεκρών στο Χάροντα για να καταλήξουν στο βασίλειο του Άδη. Κάθε ψυχή για να περάσει τις Πύλες έπρεπε να δώσει ένα οβολό στο βαρκάρη για τη μεταφορά. Μετά τα στενά ο Αχέροντας, πιο ήπιος πλέον, ποτίζει την περιοχή του Φαναριού, όπου ήταν παλιότερα η Αχερουσία λίμνη. Η λίμνη αποστραγγίστηκε το 1950. Ο ποταμός εκβάλλει στο Ιόνιο πέλαγος.

Σχετικά με τη μορφολογία του να αναφέρουμε ότι η διάσχιση από τις πύλες του Άδη μέχρι τις πηγές του στη Γλυκή είναι 12,5 χιλιόμετρα και μία ομάδα που έχει μία σχετικά καλή κίνηση σε τερέν ποταμού θα χρειαστεί περίπου 6 ώρες. Η πρώτη διάσχιση των στενών έγινε το 1994 από τον ΕΟΣ Πρέβεζας. Αρχικά τα πρώτα τρία χιλιόμετρα είναι εξαιρετικής ομορφιάς με στενά περάσματα και αρκετό κολύμπι. Οι κλίσεις του ποταμού ωστόσο είναι μικρές και το νερό δεν έχει ένταση. Κατόπιν το ποτάμι ανοίγει κάπως και παρουσιάζει σημεία με περπάτημα που διακόπτονται από μεγάλες πισίνες με κολύμπι. Αυτό το κομμάτι είναι 6,5 χιλιόμετρα περίπου. Τέλος μετά την ένωση με το Τσαγγαριώτικο ρέμα ο Αχέροντας στενεύει και πάλι παίρνοντας τη μορφή φαραγγιού με εντυπωσιακά βράχινα τοιχώματα. Σε αυτό το κομμάτι των τριών χιλιομέτρων πληθώρα παγωμένων πηγών κάνουν την εμφάνιση τους ενισχύοντας και κρυώνοντας σημαντικά το ποτάμι. Η έξοδος βρίσκεται στη Γλυκή, όπου ο Αχέρων θα κινηθεί σε πιο καμπίσιο ανάγλυφο. Η διαδρομή εδώ.

Είσοδος στις Πύλες του Άδη

Αρκετά σημεία με κολύμπι

Από τα πιο στενά κομμάτια του Αχέροντα

Το φαράγγι ανοίγει, ωστόσο συνεχίζει να έχει σημεία με κολύμπι

Αρκετό περπάτημα στο μεσαίο κομμάτι

Από τις πολλές φυσικές πισίνες

Γέφυρα στην ένωση με το Τσαγγαριώτικο ρέμα

Το ποτάμι παίρνει τη μορφή φαραγγιού πριν τη Γλυκή

Μία από τις πολλές και παγωμένες πηγές που αναβλύζουν μέσα από το νερό

Διασταύρωση Τσαπουρνιά - κορυφή Ωλενός, Ερύμανθος

2025-08-04T03:28:00.000-07:00

Ανάβαση στην ψηλότερη κορυφή του Ερύμανθου με την ονομασία Ωλενός (ή και Ωλονός), η οποία με υψόμετρο 2224 μέτρα είναι η τέταρτη ψηλότερη στην Πελοπόννησο. Η εκκίνηση έγινε πάνω από το χωριό Τσαπουρνιά, όπου υπάρχει χωματόδρομος που θα μας ανεβάσει στα 1200μ υψόμετρο με κατάλληλο όχημα. Εναλλακτικά η ανάβαση μπορεί να ξεκινήσει ανάμεσα από τα χωριά Τσαπουρνιά και Μίχα. Εκμεταλλευόμενοι το δρόμο ξεκινάμε την πεζοπορία από χαρακτηριστική διασταύρωση για Γκρεμιστό (Τσαπουρνιά) καταρράκτη, ενώ λίγο πιο πάνω συναντάμε μαντρί σε ύψωμα. Μετά το μαντρί κινούμαστε σε δάσος με έλατα και πεύκα και σύντομα θα βρούμε πηγή στα 800μ. Από εκεί και μετά βγαίνουμε σιγά σιγά σε αλπικό τοπίο και σε 1,3 χιλιόμετρα πάνω στο μονοπάτι συναντάμε άλλη μία πηγή με χαρακτηριστικά παγωμένο νερό! Συνεχίζουμε τραβερσαριστά με κατεύθυνση Δ-ΝΔ χωρίς να κερδίζουμε ιδιαίτερα υψόμετρο μέχρι μία στάνη-καταφύγιο στα 1800μ υψόμετρο. Εκεί βρισκόμαστε στο διάσελο μεταξύ των ψηλότερων κορυφών του βουνού Ωλενός και Μουγγίλα. Σε αυτό το μέρος γεννιούνται και οι δύο μεγάλες χαράδρες του Ερύμανθου, του Τεθρέα και της Τσαπουρνιάς. Μας μένει η τελική και ανηφορική ανάβαση σε βράχινο πλέον τερέν που κατά σημεία θέλει προσοχή. Η σήμανση είναι πυκνή και βοηθάει. Έτσι μετά από 3:30 με 4:00 ώρες και ανάλογα με το ρυθμό φτάνουμε στην κορυφή από το σημείο εκκίνησης κάτω από τη στάνη. Η θέα εξαιρετική στα βουνά της Πελοποννήσου αλλά και της Ρούμελης, με το Χελμό σε πρώτο πλάνο. Η διαδρομή και στο wikiloc.

Εκκίνηση της διαδρομής σε χαρακτηριστική διασταύρωση.

Στα ελατόδαση του Ερύμανθου.

Στάνη στα 1600μ υψόμετρο.

Το πιο τεχνικό σημείο της μακροσκελής τραβέρσας για την κορυφή.

Ματιά προς το βράχινο Ωλενό

Το διάσελο των δύο κυρίως κορυφών, αλλά και ο υδροκρίτης των δύο μεγάλων χαράδρων του βουνού.

Η λεκάνη απορροής του Τεθρέα (Παράπυρος)

Αλεποχώρι και Σπαρτιά

Κατεβαίνοντας από την κορυφή

Φαράγγι Κλέφτη, Σπήλαιο Γρεβενών

2025-07-31T03:51:00.000-07:00

Το φαράγγι του Κλέφτη βρίσκεται κοντά στο χωριό Σπήλαιο Γρεβενών. Το διασχίζει ο Βελονιάς ποταμός, ο οποίος πηγάζει αρκετά βορειότερα από τα όρη Βόιο και Σμόλικα. Λίγο μετά το γεφύρι του Κλέφτη θα ενωθεί με τα νερά του Βενέτικου που έρχεται από τα στενά της Πορτίτσας, ο οποίος με τη σειρά του χύνεται στον Αλιάκμονα. Η είσοδος στο ποτάμι μπορεί να γίνει από το όμορφο τρίτοξο γεφύρι του Κατσογιάννη ή Μύλου στα 650μ υψόμετρο. Αρχικά το ποτάμι παρουσιάζει τη μορφή ρεματιάς. Μετά από ένα χιλιόμετρο η μορφολογία της κοίτης αλλάζει. Το φαράγγι στενεύει αρκετά και ψηλά κατακόρυφα τοιχώματα κάνουν την εμφάνισή τους. Για το επόμενο χιλιόμετρο κινούμαστε μέσα στην επιβλητική χαράδρα με τη διάβρωση να έχει δημιουργήσει ιδιαίτερα βράχια σμιλεμένα από το νερό. Παράλληλα το κομμάτι αυτό παρουσιάζει και αρκετό κολύμπι. Κατόπιν το φαράγγι ανοίγει και πάλι μέχρι το γεφύρι του Κλέφτη ή Λιάτισσας, ονομασία που έχει δώσει και στο φαράγγι. Στο σημείο του γεφυριού υπάρχει ο θρύλος ότι ένας κλέφτης πήδηξε απέναντι για να γλιτώσει από τους Τούρκους. Σε περίπτωση που γλίτωνε είπε θα χτίσει εκεί ένα γεφύρι, όπως και έγινε. Λίγο πιο μετά τα νερά του Κλέφτη θα συνδράμουν στον ποταμό Βενέτικο.

Γεφύρι Κατσογιάννη ή Μύλου

Στην αρχή του Βελονιά με τη μορφή ρεματιάς

Είσοδος στα στενά

Σφηνωμένος βράχος στα τοιχώματα.

Μετά τα στενά

Γεφύρι Κλέφτη ή Λιάτισσας

Χαράδρα Τεθρέα, Mονή Ταξιαρχών, Αλεποχώρι, Ερύμανθος

2025-07-17T03:55:00.000-07:00

Στη δυτική μεριά του Ερύμανθου και πάνω από το γραφικό Αλεποχώρι βρίσκεται εντυπωσιακή χαράδρα που εντός της κυλάει ο Τεθρέας ποταμός, με τη σημερινή ονομασία να είναι Παραπείρος. Η λεκάνη απορροής του είναι ιδιαίτερα μεγάλη και σχηματίζεται από τον κυρίως ορεινό όγκο του βουνού και συγκεκριμένα από τον Ωλονό που είναι και η ψηλότερη κορυφή, τη Μουγγίλα, την Ψηλή Τούρλα και τον Προφήτη Ηλία. Οι παραπάνω κορυφές δημιουργούν ένα εκτεταμένο πέταλο που τροφοδοτεί με αρκετά νερά τη χαράδρα του Τεθρέα ποταμού. Τρία δευτερεύοντα ρέματα που κατηφορίζουν από την κορυφογραμμή του προφήτη Ηλία σχηματίζουν όμορφους καταρράκτες. Στο τρίτο και πιο απομονωμένο βρίσκεται και η εγκαταλειμμένη μονή Ταξιαρχών. Η μονή χτίστηκε επί τουρκοκρατίας το 1700, ενώ αρκετοί ερημίτες ζούσαν σε σπηλιές (κελιά) πέριξ της μονής. Ωστόσο με την πάροδο του χρόνου η μονή εγκαταλείφθηκε κυρίως λόγω της δύσκολης πρόσβασης που είχε. Στο φαράγγι πίσω από τη μονή βρίσκεται και εντυπωσιακός καταρράκτης.

Για την πρόσβαση στη μονή υπάρχει μονοπάτι που ξεκινάει πάνω από το Αλεποχώρι, πηγαίνοντας για Σπαρτιά. Υπάρχει μάλιστα και χαρακτηριστική ταμπέλα. Αρχικά κινούμαστε σε χωματόδρομο με πεσμένες πέτρες και αφού κατηφορίσουμε στην κοίτη του Τεθρέα θα συνεχίσουμε σε μονοπάτι. Αυτό για 1,5 χιλιόμετρα κινείται ήπια λίγο πάνω από την κοίτη του ποταμού. Στα 770μ υψμ αρχίζει να ανηφορίζει στη δυτική μεριά της χαράδρας. Στα 2,7 χιλιόμετρα, σε 1000μ υψόμετρο τέμνουμε ρέμα που ψηλότερα σχηματίζει δύο απανωτούς καταρράκτες. Μετά από αυτό το σημείο θα συναντήσουμε διασταύρωση που αριστερά οδηγεί προς την ψηλότερη κορυφή του Ερύμανθου. Εμείς θα πάμε δεξιά και αφού παρακάμψουμε άλλη μία ράχη εισχωρούμε στο επόμενο φαράγγι που βρίσκεται και η μονή στα 1070μ υψμ σε ιδιαίτερα εντυπωσιακό και απομονωμένο μέρος. Η διαδρομή εδώ.

Θέα προς τη χαράδρα

Ματιά στα αλπικά του Ερύμανθου

Μπαίνοντας στη χαράδρα

Ματιά προς Αλεποχώρι

Κατηφορίζοντας στην κοίτη του ποταμού

Εικόνα στα ενδότερα της χαράδρας

Ένας καταρράκτης εντός της κοίτης του Τεθρέα

Οι δύο απανωτοί καταρράκτες στα 1000μ υψμ.

Η χαράδρα που βρίσκεται η μονή

Η μονή Ταξιαρχών και πίσω της ακόμα ένας καταρράκτης.

Καταρράκτης Σύθα ποταμού, Ζήρεια, Κόρινθος

2025-07-15T03:28:00.000-07:00

Ο Σύθας ποταμός πηγάζει από το όρος Κυλλήνη και συγκεκριμένα ανάμεσα στη μικρή και τη μεγάλη Ζήρεια. Η ετοιμολογία της λέξης σημαίνει αυτός που έχει ορμή. Ξεκινάει στα 1350μ υψόμετρο στη βόρεια μεριά του ορεινού όγκου, σχίζοντας στην ουσία το βουνό. Στη συνέχεια δημιουργεί βαθιά χαράδρα με την ονομασία Φλαμπουρίτσα. Αυτή συλλέγει τα νερά από τη ΒΑ όψη της μεγάλης Ζήρειας, καθώς και από τις ΒΔ πλαγιές της μικρής. Αρκετά δυσπρόσιτη και ενταγμένη στο δίκτυο Natura 2000 παρουσιάζει πεζοπορικές διαδρομές εντός της. Στο ύψος των Άνω Τρικάλων, στα 550 μέτρα υψόμετρο το ανάγλυφο γίνεται πιο ήπιο και η χαράδρα προοδευτικά μετατρέπεται σε ρεματιά. Μετά από αρκετά χιλιόμετρα εκβάλλει στον Κορινθιακό κόλπο, στο ύψος του Ξυλόκαστρου. Η πρόσβαση για τον καταρράκτη γίνεται εύκολα από τον επαρχιακό δρόμο Άνω Τρικάλων - Μάννας. Χαρακτηριστική ταμπέλα μας πληροφορεί για την έναρξη της διαδρομής. Ακολουθούμε αρχικά χωματόδρομο και κατόπιν μονοπάτι μέσα στην κοίτη της ρεματιάς. Η σήμανση είναι επαρκής και συχνή. Μετά από 45 λεπτά θα φτάσουμε στον όμορφο καταρράκτη στα 680μ υψμ. Λίγο πριν πακτωμένα σκαλιά στο βράχο και Ψηλά στα δεξιά του υπάρχει και μικρό σπήλαιο με όμορφο διάκοσμο και το ιδιαίτερο πέτρωμα του τραβερτίνη.

Στην εκκίνηση με την παλιά και την καινούρια πινακίδα.

Πολύ συχνά τέμνουμε την κοίτη

Στο βάθος ο καταρράκτης

Δεξιά το μόνιμο σχοινί

Διάκοσμος από το μικρό σπήλαιο

Atmos cave, Σαραντάπορος ποταμός

2025-07-12T08:10:00.000-07:00

Το Άτμος είναι ένα βάραθρο βάθους 130 μέτρων. Θα χρειαστούμε 20 λεπτά πεζοπορίας από την κοίτη του Σαραντάπορου για να φτάσουμε στην είσοδό του στα 300μ υψμ. Βρίσκεται πολύ κοντά στα ελληνο-αλβανικά σύνορα και ανήκει στη μεριά της Αλβανίας. Η είσοδος του είναι εντυπωσιακή με μεγάλο άνοιγμα ορθογωνικής διατομής. Η σπηλιά πρωτοεξερευνήθηκε το 2021 από Τσέχους σπηλαιολόγους, οι οποίοι την εντόπισαν από τον ατμό που έβγαζε, κάτι που συμβαίνει σε βάραθρα με μεγάλο στόμιο τους χειμερινούς μήνες. Στον πάτο του βαράθρου βρίσκεται μία γιγάντια λίμνη εντυπωσιακών διαστάσεων. Αυτές μετρήθηκαν το 2024 από τους Τσέχους και βγήκαν 138 μέτρα μήκος, 42 μέτρα πλάτος και βάθος 7,5 μέτρα. Η χωρητικότητά της είναι στα 8335 κυβικά μέτρα νερού. Τη δώσανε την ονομασία Neuron και φαίνεται να είναι η μεγαλύτερη συγκέντρωση θερμού νερού σε σπήλαιο στον κόσμο. Το νερό συνεχίζει τη διαδρομή του και αφού σχηματίσει μικρή λίμνη μετά χάνεται υπογείως για να τροφοδοτήσει τα σπήλαια σε χαμηλότερα υψόμετρα. Η λίμνη φιλοξενεί βατράχια και άλλες μορφές ζωής. Το σπήλαιο εξερεύνησαν μέλη του Πρωτέα σε διεθνή αποστολή στην περιοχή το Μάρτη του 2025.

Άποψη της εισόδου.

Αρχή κατάβασης

Η συνέχεια σε συνθήκες φωτός ακόμα.

Η είσοδος από τη λίμνη

Το πηγάδι στα 20 μέτρα μετά την είσοδο που μας δίνει και τη μεγαλύτερη κατάβαση

Μοτίβα διάβρωσης

Όμορφος διάκοσμος σε παράλληλο αγωγό

Η εντυπωσιακή Neuron lake

Η έξοδος του νερού

Καταρράκτης Καλόγριας, Στενό, Φενεός

2025-07-12T07:56:00.000-07:00

Ο καταρράκτης βρίσκεται πίσω από το χωριό Στενό και αφού ακολουθήσουμε χωματόδρομο για δέκα λεπτά. Αφού παρκάρουμε σε πέντε λεπτά μπορούμε να τον προσεγγίσουμε. Τα νερά του καταρράκτη πέφτουν στο κεντρικό ρέμα της περιοχής για να ενωθούν με τη σειρά τους στον κυρίαρχο ποταμό της περιοχής, Όλβιο. Μικρή ποσότητα νερών το καλοκαίρι, ωστόσο παρουσιάζει γεωλογικό ενδιαφέρον, μιάς και όλο το μέρος του καταρράκτη βρίσκεται πάνω σε τραβερτινικές αποθέσεις. Ο τραβερτίνης είναι πέτρωμα που δημιουργείται από συγκόλληση κλαδιών, φύλλων, λάσπης και άλλως φερτών υλικών.