Pojęcie chmury obliczeniowej (ang. cloud computing) najlepiej zdefiniować z punktu widzenia tłumacza jako aplikację udostępnianą przez Internet, niewymagającą zakupu pełnej licencji i przejścia procesu instalacji. Chodzi nam więc o narzędzie wspomagające tłumaczenie (CAT), którego nie musimy instalować i związywać na stałe tylko z jednym komputerem. Rozwiązanie to (określane również mianem modelu usługowego Software as a Service, w skrócie SaaS) daje nam niespotykane wcześniej korzyści. Spójrzmy na nie teraz przez pryzmat aplikacji XTM Cloud – pioniera wśród dostawców oprogramowania dla tłumaczy udostępnianego w chmurze.

Dzięki tłumaczeniu w chmurze możemy współdzielić nasze bazy danych i zasoby tłumaczeniowe z innymi tłumaczami – rozwiązanie szczególnie interesujące dla Agencji Tłumaczeniowych, które do tej pory musiały zmagać się z udostępnianiem swojej Pamięci Tłumaczeniowej czy Terminologii załączając ją w korespondencji i wysyłając mailowo. Ileż to wprowadzało zamieszania i problemów dla freelancerów, który borykali się z przygotowywaniem i przetwarzaniem tych plików zanim mogli skupić się na tłumaczeniu. Teraz Menadżer Projektu ładuje swoje zasoby do chmury, a wszystkie osoby przypisane do pracy nad danym projektem logując się przy użyciu tylko przeglądarki internetowej, mają do nich dostęp całą dobę i z każdego miejsca na ziemi.

Aplikacja dostępna jest w przeciągu kliku minut od momentu wykupienia licencji, ponieważ proces instalacji po prostu nie istnieje. Co więcej, cały ciężar wykonywania kopii zapasowych, wsparcie techniczne, aktualizacje oraz konfiguracja systemu spoczywa po stronie zespołu developerów XTM International. Wspomnieliśmy cenę –temat zawsze niewygodny. Otóż, nie tym razem. Dzięki modelowi SaaS tłumacz nie napotyka na odwieczny problem zakupu programu CAT za setki cennych złotych zanim jeszcze wykonał jakiekolwiek tłumaczenie. Model „Pay as you go” umożliwia nam elastyczne dopasowanie licencji do swoich potrzeb. Koszt miesięcznego tłumaczenia w XTM Cloud 10 000 słów wraz z zarządzaniem swoją Pamięcią Tłumaczeniową i Terminologią zaczyna się od £8. Toż to koszt kolacji w restauracji, nic więcej! A w miarę rozwoju naszej firmy możemy rozszerzać naszą licencję w nieskończoność.

XTM jest w pełni wyposażonym narzędziem CAT, zawiera moduł pozwalający na Zarządzanie Projektami, Pamięcią Tłumaczeniową, Terminologią oraz Edytor, w którym tłumacz pracuje nad tekstem wykorzystując wiele przydatnych funkcji i opcji (QA, concordance, Find&Replace, możliwość dodawania komentarzy, czy dostosowywania preferowanych skrótów klawiszowych). System jest w pełni bezpieczny, wszystkie informacje są poufne dla danego uzytkownika, przechowywane na wysoce zabezpieczonych serwerach. XTM jest w pełni oddany idei otwartych standardów w branży tłumaczeniowej, system jest więc kompatybilny z takimi standardami jak TBX, TMX, czy SRX, pozwalając użytkownikowi na swobodną pracę oraz importowanie i eksportowanie swoich zasobów do różnych programów CAT.

Spróbujmy podsumować jednym zdaniem: tłumacze idący z duchem czasu mają już teraz dostęp do technologii przyszłości – XTM Cloud umożliwia sprawnie, bezpiecznie i elastycznie realizować projekty tłumaczeniowe dowolnej wielkości za bardzo przystępną cenę. Polecamy rozpocząć od darmowego konta próbnego: www.xtm-intl.com/trial. Więcej informacji znajduje się na naszej stronie internetowej: www.xtm-intl.com. Prowadzimy regularne sesje wprowadzające i szkolenia z XTM: www.xtm-intl.com/demos. Spróbuj – nic nie tracisz, a możesz zyskać wiele.

Technologia Lepszego Tłumaczenia jest w zasięgu  jednego kliknięcia.

Agata Śliwińska, XTM International

29 lutego w Warszawie odbędzie się pierwsze spotkanie użytkowników programy SDL Trados w Polsce.

Organizatorami konferencji są localize.pl i Greater Translation, którzy zapewniają, że w spotkaniu mogą wziąć udział wszyscy użytkownicy niezależnie od poziomu zaawansowania.

“Chcemy omówić i pokazać zagadnienia proste oraz stawić czoła tematom bardziej skomplikowanym. Pokażemy, że można mówić prostym językiem o zaawansowanych funkcjonalnościach. Po każdej prezentacji przewidziany jest czas na pytania i dyskusję, a przerwy kawowe pomiędzy blokami będą świetną okazją do wymiany doświadczeń z innymi użytkownikami programu. Konferencja jest zaplanowana na kilkadziesiąt osób.”

Podczas konferencji omówione zostaną zarówno zagadnienia podstawowe, jak i te zaawansowane, dotyczące bardzo specyficznych funkcjonalności programu. Każdy uczestnik będzie mógł wybrać z programu te tematy, które go interesują i udać się do jednej z dwóch sal, w której równocześnie prowadzone będą prezentacje.

Oto lista zagadnień:

• Wprowadzenie do narzędzi tłumaczeń – zanim zaczniesz przygodę z SDL Trados
• Szybkie rozpoczęcie pracy z programem Studio 2011, naucz się korzystać z programu i jego najważniejszych funkcji w 45 minut
• WinAlign — wszystko o budowaniu pamięci tłumaczeń z plików przetłumaczonych bez użycia Tradosa
• Dodatki do Studio 2011: SDL Xliff Converter, SDL Compare, inne aplikacje OpenExchange
• Kontrola jakości (QA) w Tradosie
• Serwery SDL GroupShare: pokaz serwerów GroupShare, praktyczna praca z serwerem + administrowanie serwerami
• Terminologia, (prawie) wszystko o słownikach MultiTerm
• Trados z perspektywy biura tłumaczeń lub działu tłumaczeń w korporacji: PerfectMatch,-paczki ze zleceniami, wykresy Gantta, zarządzanie pamięciami tłumaczeń
• Przygotowanie projektów: analizy SDL Trados, wycena zleceń, zadania wsadowe
• Zerkając w głąb machiny: tagi, tworzenie ustawień dla nietypowych plików XML; format ttx i sdlxliff od środka.
• Sesja pytań i odpowiedzi, śledzenie zmian, słowniki AutoSuggest.

Koszt udziału w konferencji to 200 zł (+23% VAT)

Więcej informacji o rejestracji i samej konferencji znadziecie na stronie organizatorów: Greater Translation – Tradosarium 2012, localize.pl Tradosarium 2012

Tłumacze docenią z pewnością możliwość automatyzacji tłumaczenia i wykorzystanie wcześniej przetłumaczonych treści. Weryfikatorzy polubią moduł Quality Assurance czy śledzenie w plikach zmian wprowadzonych na różnych etapach projektu. Koordynatorzy projektów z kolei szybko przyzwyczają się do możliwości oceny stopnia powtarzalności tekstu jeszcze przed rozpoczęciem tłumaczenia i do zaawansowanych funkcji analizy tekstu. Osoby odpowiedzialne za finanse firmy zaś z pewnością docenią fakt, że wszystkie wymienione elementy pomagają generować oszczędności w produkcji, a stąd już niedaleko od pójścia krok dalej.

Krokiem w przyszłość w przypadku projektów tłumaczeniowych jest niewątpliwie inwestycja w rozwiązania serwerowe. W przypadku programu memoQ będzie to memoQserver, czyli aplikacja umożliwiająca przeniesienie projektów tłumaczeniowych z komputerów koordynatorów projektów na serwer. Oznacza to, że projekty będą dostępne zdalnie także dla innych osób. Na serwer można także przenieść wszystkie zasoby językowe memoQ, czyli pamięci tłumaczeń, bazy terminologiczne i korpusy. Do nich także będzie można uzyskać zdalny dostęp.

Jakie możliwości daje takie rozwiązanie?

Pierwszym zastosowaniem tłumaczeń maszynowych jest tłumaczenie wspomagane maszynowo. W tym przypadku to tłumacz odgrywa największa rolę w procesie tłumaczenia, a program, którego używa (np. TRADOS) wspomaga jego pracę dzięki bazom terminologicznym, które usprawniają wyszukiwanie słów, lub całych fragmentów tekstu potrzebnych w tłumaczeniu. Ma to na celu ułatwienie w znalezienia odpowiedników w języku docelowym, a co za tym idzie przyspieszenie tłumaczenia tekstu o dowolnym rodzaju.

Kolejnym zastosowaniem jest tłumaczenie wspomagane przez człowieka, czyli takie, w którym to program będzie odgrywał większą rolę. Najczęściej w taki sposób tłumaczy się teksty, które opierają się na schematach albo powtarzalnych wyrażeniach, a więc głównie teksty techniczne, takie jak instrukcje obsługi sprzętu, prognozy pogody, niektóre teksty naukowe, itd. Tego typu teksty podlegają jedynie nieznacznej korekcie, ze względu na swój charakter.

Innym zastosowaniem jest tłumaczenie całkowicie maszynowe, gdzie tekst w ogóle nie jest przystosowywany przez tłumacza po tłumaczeniu wstępnym. W tym wypadku mowa o translatorach, które są bardzo popularne szczególnie w Internecie, gdy chodzi o robocze tłumaczenie stron WWW, e-maili, itd. Tekst wyprodukowany przez translator ma bardzo niską jakość i służy raczej zorientowaniu się jaki niesie ze sobą przekaz. W tym wypadku styl, czy estetyka nie są istotne, gdyż takie tłumaczenie dokonywane jest raczej na użytek własny.

Warto zastanowić się jaki sposób tłumaczenia maszynowego jest w danym przypadku najbardziej pomocny, gdyż czasem łatwiej i szybciej wykonać tłumaczenie samodzielnie, niż poprawiać, na przykład, tekst źle przetłumaczony przez translator. Najmniej ostrożnym można być w przypadku tekstów technicznych, a najbardziej należy uważać przy wszelkiego rodzaju tekstach literackich.

Choć komputery nie są w stanie zastąpić całkowicie ludzkiej pracy nad tekstem, a tłumaczenia wygenerowane przez programy są wciąż bardzo niedoskonałe, nie należy uznawać tego za wadę –  dzięki temu zawód tłumacza ma, na szczęście, dalej rację bytu!

Agata Falęcka

Jeżeli chodzi o pliki pdf stworzone z obrazów, to jedynym wyjściem, jest przekonwertowanie ich za pomocą programów rozpoznających tekst (OCR), np. FreeOCR.net albo ABBY FineReader Professional, na format odczytywany przez SDL Trados Suite. Jednakże trzeba tu pamiętać o jednej rzeczy. Za każdym razem trzeba ustawiać język dokumentu którego tekst ma zostać rozpoznany. Jeżeli ktoś o tym zapomni, to wynik konwersji pliku może okazać się zaskakujący.

Z drugiej strony mamy byłe pliki .doc które muszą być przywrócone do swojej pierwotnej postaci. Dróg jest wiele, niektóre bardziej skomplikowane lub czasochłonne, inne mniej. Omówię te najbardziej podstawowe sposoby. W nowszej wersji programu Acrobat X Standard i Pro istnieje opcja konwersji pliku pdf od razu do programu Word, ale po drodze pojawia się mały problem tkwiący w polskich literach. Po przekonwertowaniu pliku może się okazać, że polskich znaków po prostu nie ma, bądź pojawiają się wybiórczo. Trzeba więc poprawiać wszystkie błędy pojawiające się z powodu różnic pomiędzy alfabetem łacińskim a dodatkowymi polskimi literami za pomocą sprawdzania pisowni w programie Word.

Oczywiście można skorzystać z prostszego sposobu konwersji .pdf do .doc. Wystarczy zaznaczyć cały tekst pliku pdf, skopiować go i wkleić do pustego dokumentu Word. W tym przypadku pojawia się jedno, czasami dość istotne, ograniczenie. Kopiuje się tylko tekst. Wszystkie tabelki, rysunki etc, nie ulegają skopiowaniu. Trzeba się nimi zająć w programach graficznych, przez co traci się więcej czasu.

Osobiście radzę używać programów z rodzaju Acrobat X, choć efekt przy konwersji pliku pdf złożonego w całości z tekstu będzie przypominał proste skopiowanie i wklejenie do pustego dokumentu Word, to przy większej komplikacji w postaci tabel i rysunków program Acrobat X (i inne posiadające podobne funkcje) wydaje się niezastąpiony.

Anna Kozłowska

Co się zmieniło? Co sprawiło, że obecnie w gronie najlepszych programów CAT wymienia się także nazwę memoQ?

Program memoQ został stworzony przez węgierską firmę Kilgray, działającą od 2004 roku. Jej założycielami byli Balázs Kis, Gábor L. Ugrayi  István Lengyel, a nazwa firmy powstała w wyniku zastosowania bardzo złożonego algorytmu bazującego na ich nazwiskach: KI(s)L(engyel)(u)GRAY. Ich najważniejszy produkt, memoQ, pojawił się na szerokim rynku w 2009 roku i od tamtej chwili jest nieustannie rozwijany.

Kilgray od początku swojej działalności realizuje precyzyjnie zaplanowaną strategię. Kolejne wersje memoQ zaspokajają coraz większe potrzeby wszystkich osób uczestniczących w procesie tłumaczenia, poczynając od tłumaczy, poprzez koordynatorów projektów, na weryfikatorach kończąc. Dla każdej z grup, program oferuje szereg rozwiązań i udogodnień.

Użyteczność programu i łatwość przyswojenia odpowiednich funkcji to to czego nie ma konkurencja, a co sprawia, że memoQ zyskuje rzesze wiernych użytkowników w bardzo dużym tempie. Oznacza to, że nie spędzimy wielu godzin zastanawiając się jak w ogóle zacząć. Wszystko jest na swoim miejscu i najzwyczajniej – działa. Program jest prosty tam gdzie trzeba – czyli w obszarze podstawowych funkcjonalności, a rozbudowany, gdy tego potrzebujemy – zaawansowane ustawienia i obsługa zasobów, a także obsługa formatów dwujęzycznych.

Wiele można pisać o zaletach programu, ale najlepiej sprawdzić samemu. Producenci oferują wersję trial, która działa przed 45 dni i oferuje pełną funkcjonalność. Odpowiednie pliki można pobrać z sekcji downloads na stronie Kilgray. W tym miejscu warto zaznaczyć, że jest to program silnie przypadający do gustu – po wypróbowaniu, ciężko jest wracać do innego programu

Wszystkich zainteresowanych szkoleniami odsyłam do miejsca, gdzie można uzyskać odpowiednie informacje na ten temat – szkolenia memoQ.

OCR (ang. Optical Character Recognition, czyli Optyczne Rozpoznawanie Znaków) to technologia umożliwiająca komputerowi czytanie pisma. Programy OCR umożliwiają komputerowi odczytywanie dokumentu, który oryginalnie jest w formie pliku graficznego i przetworzenie go na plik komputerowy, który można edytować, wysyłać, lub drukować.

W technologii OCR można wyróżnić ICR (ang. Image Character Recognition). ICR używany jest przy przenoszeniu na komputer dokumentów pisanych ręcznie, jak np. ręcznie wypełnianych formularzy. Możliwości programów ICR ograniczają się do odczytywania ręcznie pisanych cyfr i drukowanych liter. Ponieważ są one zwykle wpisywane w oddzielne pola na formularzach, daje to programowi możliwość ich odczytania.

Po zeskanowaniu dokumentu należy ustalić obraz. Polega to na zróżnicowaniu kontrastu między punktami, z których składa się obraz. W ten sposób program tworzy zarys znaków. Im większa rozdzielność dokumentu, tym lepiej. Następny etap to rozpoznawanie znaków. Program zaznacza wszystko, co jest znakiem, omijając np. ilustracje. Następnie program identyfikuje znaki i porównuje wyniki z danymi na temat fontów (pochyłe, ozdobne, pogrubione, szeryfowe, bezszeryfowe). Dalej program odczytuje całe słowa i porównuje z słowami zapisanymi w słowniku danego języka. Potem kolej na korektę. W zależności od wersji programu korektą zajmuje albo użytkownik, albo sam program. Ostatnim etapem jest zapisanie odczytanego dokumentu jako plik komputerowy (np. jako dokument Worda).

Aby można było używać OCR, wystarczy mieć oprogramowanie OCR oraz skaner o rozdzielczości 300 dpi. OCR jest szczególnie przydatne, gdy trzeba przenieść do komputera ogromne ilości tekstu. Zamiast przepisywać każdą stronę po kolei, wystarczy zeskanować potrzebne dokumenty i użyć oprogramowania OCR do przetworzenia informacji (tekst, ilustracje, tabele, grafiki, wykresy). Przetworzenie jednej strony zajmuje programowi jedną minutę, co jest nieosiągalnym wynikiem dla człowieka przepisującego ręcznie. Co więcej, niemożliwe jest ręczne przeniesienie graficznych elementów tekstu takich jak ilustracje.

Autorka tekstu: Karolina Tkaczyk

TMX (ang. Translation Memory eXchange) to standardowy format XML służący do wymiany zasobów pamięci tłumaczeniowych między różnymi programami typu CAT (Computer Aided Translation). Jest to najpopularniejszy format pliku pamięci tłumaczeniowej, obsługiwany przez wiele narzędzi typu CAT. Jego głównym celem jest ułatwienie wymiany danych z pamięci tłumaczeniowych bez większej, lub żadnej straty tych danych w trakcie procesu tłumaczenia.

Computer Aided Translation korzysta z formatu Translation Memory eXchange, gdyż często podczas tłumaczenia występuje potrzeba migracji (wyeksportowania lub zaimportowania) danych z pamięci tłumaczeń do różnych narzędzi CAT. Tłumacz ma prawo do wyboru dowolnego oprogramowania CAT, a w przypadku gdy grupa tłumaczy pracuje nad jednym projektem mogą przy pomocy formatu TMX dzielić się zasobami pamięci tłumaczeń. Wiele narzędzi CAT używa własnych (zastrzeżonych) formatów pamięci tłumaczeń, a ponieważ TMX jest formatem ustandaryzowanym ułatwia wymianę danych pomiędzy różnymi aplikacjami. Możliwe jest wyeksportowanie danych pamięci tłumaczeń z zastrzeżonych aplikacji CAT (np. Trados) do formatu TMX, a następnie importowanie formatu TMX do innego narzędzia CAT.

Format TMX został opracowany w 1998 roku przez stowarzyszenie LISA (Localisation Industry Standards Association), wiodące forum międzynarodowe dla firm działających na rynku globalnym, określające otwarte standardy dotyczące tłumaczeń i lokalizacji oraz obsługi i wsparcia klientów, produktów i usług świadczonych na całym świecie. TMX jest zgodny z XML (Extensible Markup Language, w wolnym tłumaczeniu rozszerzalny język znaczników). Jest to uniwersalny język formalny przeznaczony do reprezentowania różnych danych w strukturalizowany sposób. TMX wykorzystuje także różne standardy ISO takie jak data/czas, kod językowy, kod państwa.

Niewątpliwą zaletą formatu TMX jest to, iż może on działać z praktycznie każdą aplikacją tłumaczeniową. Tłumacz nie jest zatem ściśle związany z jednym konkretnym narzędziem CAT; nawet gdy CAT na którym dotychczas pracował zniknie z rynku, możliwe jest przeniesienie pamięci tłumaczeń do innego narzędzia właśnie dzięki formatowi TMX.

Obecnie TMX dostępny jest w wersji 1.4b, która została opublikowana w październiku 2004 roku. Trwają prace nad wersją 2.0.

Autorka tekstu: Anna Zając

Pierwsze nieśmiałe próby automatyzacji tłumaczenia miały miejsce już w XVII wieku, kiedy to niemiecki mnich, Johannes Becher, przedstawił matematyczny język opisu zdań w dowolnym języku. Składał się on z równań matematycznych, których znaczenie było takie samo w każdym języku. Jednak na realne próby stworzenia oprogramowania służącego do tłumaczenia wspomaganego komputerowo przyszło nam czekać do drugiej połowy XX wieku, co wiązane było z szybką komputeryzacją. Mimo iż powstało wtedy kilka systemów tłumaczenia, np. Mark II stworzony wspólnie przez IBM oraz Uniwersytet Washington, jakość tłumaczeń była bardzo niska, co zadowalało jedynie odbiorców zainteresowanych tylko szybkością, a nie jakością tłumaczenia.

Przez wiele lat firmy oraz uniwersytety na całym świecie udoskonalały istniejące programy oraz zawarte w nich rozwiązania w celu usprawnienia pracy tłumaczy. W roku 1984 w Niemczech powstała firma Trados GmbH, która na początku lat dziewięćdziesiątych stworzyła oprogramowanie służące do tłumaczenia, przeznaczone dla systemu Windows. Po kilku latach udoskonaleń swojego produktu, firma Trados została liderem na rynku.

W roku 1999 we Francji zostało założone przedsiębiorstwo WordFast, które stworzyło oprogramowanie dla tłumaczy działające we współpracy z programem Microsoft Word. Szybko zyskało ono zwolenników i stało się drugim po Tradosie narzędziem pracy tłumaczy dzięki kompatybilności z wszystkimi systemami oraz z powodu tego, iż przez pierwsze kilka lat WordFast był programem darmowym. Na początku XXI wieku wciąż pojawiają się nowe programy wspomagające tłumaczenia. W 2009 roku na rynku pojawiło się węgierskie oprogramowanie o nazwie MemoQ.

Autor tekstu: Kamil Łysiak

Alignment to proces tworzenia pamięci tłumaczeń z uprzednio przetłumaczonych tekstów. Pomaga to tłumaczom zaoszczędzić czas, a firmom zlecającym tłumaczenia – pieniądze.

Główne zadanie alignu tekstu z jego tłumaczeniem na inny język polega na wskazaniu fragmentów tekstu źródłowego odpowiadających tłumaczeniom w tekście docelowym. Rezultat tego procesu przedstawiany jest w formie tabelki, bądź listy par segmentów – słów, zdań, paragrafów, lub ich fragmentów – skomponowanych z zawartości obydwu tekstów.

Alignment może być częściowy, gdy jedynie fragmenty danego tekstu mają swój odpowiednik w drugim tekście. W przypadku, gdy wszystkie fragmenty mają swoje odpowiedniki, mówimy, że alignment jest całkowity.

Problematyczne może okazać się automatyczne łączenie w pary pojedynczych słów, ponieważ czasem trudno jest określić, które wyrazy z tekstu źródłowego odpowiadają wyrazom z tekstu docelowego i zdarza się, że słowa raczej oddają sens całego paragrafu, zamiast być ich wiernym tłumaczeniem. Najprostsze jest wobec tego znalezienie odpowiedników danych słów, jeśli są one nazwami własnymi, bądź terminami technicznymi.

Programy używane do tworzenia alignmentu plików:

- ABBYY Aligner Online

- YouAlign

- WinAlign, część pakietu SDL Trados

Autorka tekstu: Katarzyna Łuniewska