CE_

ασκήσεις ψυχραιμίας

noreply@blogger.com (ce_) — Sun, 13 Oct 2024 20:55:00 +0000

Χρήστος Κολτσίδας, Η καρδιά του Σαμουράι: δεκάξι ασκήσεις ψυχραιμίας, Εκδόσεις Θράκα 2024

[από την παρουσίαση του βιβλίου στο Theremin @Καρδίτσα, 12.10.2024]

#Σχολή Καρδίτσας:

Θυμήθηκα, ακούγοντάς τον, πως προηγούμενη σχετικά πρόσφατη ιστορικά εκδοχή ποιητή από την Καρδίτσα ήταν αυτή του Διονύση Τσακνή. Θυμήθηκα τους στίχους στο ‘Ωρες Σιωπής’ του 1989. Η επαρχία είναι τελικά μεγάλη Σχολή: «…Φταίνε τα τραγούδια που με πήραν απ’ το χέρι, κάτι στιχάκια σαλεμένων εραστών…»

侍

Cover: καλλιγραφία / πινέλο (σ.18)

Παραπομπή στη σελίδα 18: Με το δάχτυλο ο Σαμουράι καλλιγραφεί στη στάχτη.

διαστάσεις: εγκόλπιον. Στον κόρφο σου και πας! Εγκόλπιον του καρτερικού, επί και υπομονετικού.

Δεν είναι κινέζικα. Είναι γιαπωνέζικη κουλτούρα οι Σαμουράι.

Και τι ξέρουμε εμείς από γιαπωνέζική κουλτούρα;

Big In Japan \ Jazz & Blues remix

Ο Σαμουράι με ξίφος βγαλμένο απ’ το Shogun, ως Richard Chamberlain [του μοιάζει!] Ή στην πιο καινούρια Netflix εκδοχή.

Ξέρουμε Σαμουράι, Χαρακίρι, χαϊκού πιο πολύ απ’ τον Σεφέρη.

Ό,τι ξέρουμε απ’ τον Λευκάδιο Χερν…

Προσωπικό βίωμα / ανάγνωσμα: Το αγόρι που ζωγράφιζε γάτες, του ΈλληνοΙρλανδού συγγραφέα που βρέθηκε στην Ιαπωνία: Λευκάδιου Χερν ή αλλιώτικα Γιάκομο Κοϊζούμι

Εφτά ήταν οι υπέροχοι Σαμουράι στη μεγάλη οθόνη του Ακίρα Κουροσάβα.

Δεκάξι, όχι δεκαέξι. Ούτε δεκαπέντε ούτε δεκαεφτά. Μεγάλα μικρά ποιήματα με τεράστιο όγκο σκέψης, γαλήνης, εσωτερικότητας. Απλωμένες έννοιες στον χρόνο.

Χαγιάτι: Αργύρης Χιόνης

Υποδοχή από τα περασμένα. Γέφυρα, μετάβαση. Λέξεις οικείες: βροχή να μου πλύνει τη σκέψη…

Χρήστος Μαλεβίτσης: η καταιγίδα δε σε καλεί να την προτιμήσεις…

Yamamoto Tsunetomo: “rainstorm” \ The Book of the Samurai

Μικρά χαΪκού που συναντήθηκαν με δημώδη τετράστιχα.

Ένας σαμουράι που ξημέρωσε στις πλαγιές της Λίμνης Πλαστήρα και τα χαϊκού του μπερδεύτηκαν με τις δημοτικές παραλογές.

Μου θύμισε την ταινία μικρού μήκους Σάμουρε. Ο σκηνοθέτης εκεί, Θοδωρής Παπαδουλάκης, φέρνει τη γιαπωνέζικη επιρροή στο σώμα και την ψυχή ενός Κρητικού βοσκού πάνω στις Μαδάρες.

\ τραγούδι: Σε ψηλό βουνό, σε ριζιμιό χαράκι, κάθεται ‘ν’ αετός… και παρακαλεί τον ήλιο ν’ ανατείλει…

Τα 4 πρώτα ποιήματα είναι μες στο νερό ή τη βροχή, σαν να τα άφησε ή οδήγησε ως εδώ ένας Νεροφόρος από το παρελθόν, μιας Βροχής Περασμένης από τα Ορεινά. Μια βροχή που εισχωρεί, διαβρώνει, διαλύει, αλλά και μαλακώνει, κάνει τα βράχια λιθάρια και πέτρες που κυλούν.

Το νοηματικό σύμπαν του Κολτσίδα που έρχεται για να αποδομηθεί. Η αφηγηματική γραμμή που ξέραμε και ήταν ένας οικείος κόσμος αρχίζει να αναταράσσεται, ένας σεισμο-καρδιο-γράφος πάλλεται.

Μήπως νομίζατε πως ο Σαμουράι δεν έχει καρδιά; Και καρδιά έχει και την ψυχραιμία του χάνει.

Ο Σαμουράι δέχεται τη μοίρα του, αφήνει το ποτάμι, τη ροή του χρόνου να τον παρασύρει; Όχι. Να νιώσει θέλει τη ροή του ποταμού/χρόνου/νερού μέσα του. Να τον διαπεράσει το τώρα, τα γεγονότα, ο χρόνος. Ανατολίτης.

Ένας βρεγμένος Σαμουράι μετά τη νεροποντή. Ή ένας νερένιος Σαμουράι μέσα από τη ζωή που κυλάει. Ο Χρήστος Σαμουράι. Κινείται πάνω από την Καρδίτσα. 16 ασκήσεις, μετά τη «διαλεκτική»…

Πολύ νωρίς σταματά η βροχή.

Τράβηγμα του ξίφους.

Μετά το 4^ο ποίημα εγκαταλείπει το ξίφος του…

Ισπανική παρήχηση. Το ξαναθηκώνει ή το ξανασηκώνει; (σ.12)

Το πολύ πολύ να κόψει λίγη ρίγανη, τα άνθη κερασιάς ή τον σγουρό βασιλικό, το τσάι του βουνού….

Το αϊκίντο (ακριβέστερα:αϊκιντόο) (ιαπωνικά: 合気道‎‎) (aikido ή ακριβέστερα aikidou) είναι μία πολεμική τέχνη που κατάγεται από την Ιαπωνία. Δημιουργήθηκε από τον Μοριχέϊ Ουεσίμπα στη δεκαετία του 1920. Το αϊκίντο είναι τεχνική άμυνας, που επιτρέπει στον αμυνόμενο να προφυλάξει τον εαυτό του χωρίς να τραυματίσει τον αντίπαλο. Βασίζεται περισσότερο στην εκμετάλλευση της αίσθησης ισορροπίας και της τεχνικής του αμυνόμενου παρά στη μυϊκή δύναμη, ενώ εκτός από σωματική αποτελεί και πνευματική άσκηση. Γι' αυτό και ονομάζεται η τέχνη της μη αντίστασης. Συνδυάζει χτυπήματα, λαβες, και εξάσκηση με όπλα.

Ο ποιητής επέλεξε να είναι ολιγομίλητος, ολιγοσέλιδος. Όπως κι ένας Σαμουράι. Εξάλλου ποίηση και σιωπή συμφωνούν στα φωνήματα, μόνο που τα αντιστρέφουν. Και η σιωπή θαυμάζει με ένα μεγάλο ωωω, αυτά που είπε η ποίηση.

Κι εμείς καταστρέφουμε το υλικό του, μιλώντας πολύ ανάμεσα στις λέξεις του, ρουφώντας το οξυγόνο που είχε αφήσει ανάμεσα στις λέξεις και στις φράσεις για να ζουν. Τι θέλουμε και μιλάμε;

Μόνο οι στίχοι του έπρεπε να ακούγονται.

Ο Χρήστος μοιάζει να μιμείται τον Πικάσο. Λες και έχει γράψει ένα πυκνό σε νοήματα βιβλίο που μετά το συμπύκνωσε ή το στέγνωσε, το αφυδάτωσε ή του αφαίρεσε τον αέρα, ώστε, όταν επιθυμήσεις να το ενυδατώσεις για να το αποκτήσεις στην πραγματική του / πραγματική σου ξεχωριστή μορφή.

Ξένος στ’ Άγραφα ο Σαμουράι ή συγγενής μακρινός, απρόσμενα κοντινός που επέστρεψε στον τόπο του;

Ανατολίτης ή φιλόσοφος στωικός; Τελικά ανήκομεν στην Ανατολή. Αν όχι στην Άπω, στη Μέση. Η Ασία δεν είναι μακριά μας. Είναι κοντά μας και είναι Μικρά. Είναι εδώ.

Αγαπημένες αντιθέσεις. Δυισμοί. Όπως και οι μορφασμοί του Γιν-Γιαν:

Η ταπεινή ρίγανη των Αγράφων σε κοντράστ με τα χιλιοφωτογραφημένα άνθη κερασιάς στα πάρκα της Ιαπωνίας.

Χανάμι: η γιορτή της ενατένισης του εφήμερου των άνθεων. Σακούρα.

Και πώς θα ήταν η αντίστοιχη εκδοχή ενός Έλληνα στην Ιαπωνία, που δε θα ανυπομονούσε να μαζέψει τα πλήθη κερασιών που ποτέ δεν κρέμονται στα συγκεκριμένα κερασόδεντρα;

Ένας Καρδιτσιώτης να περιποιείται μια ερυθρελάτη μπονζάι…,

Αρχάγγελε Κυρίου Μιχαήλ, των δαιμόνων μαχητά, πολέμησον τους εχθρούς τους πολεμούντας με, ποίησον αυτούς ώσπερ αμνούς και απόστρεψον αυτούς ως ο άνεμος την κόνιν.

Υπάρχουν Αγραφιώτες στην Ιαπωνία;

Το χραπ της Zenit και της λαιμητόμου σε μια «απαθανάτωση» (σ.23). Τελετουργία αυτοχειρίας.

Και παιχνίδι με τον θάνατο: Εντός, εκτός, μετά, βαθιά. Θάνατος για μια ζωή που δε φοβάται το θάνατο. Ζωή για έναν θάνατο που δε φοβάται τη ζωή. Ζήσε μες στον θάνατο, αλλά μη σκοτώνεσαι όταν ζεις.

Ο Κολτσίδας μιλά για τα υψηλά ιδανικά: την τιμή πάνω από τη ζωή.

Ταιριαστός κι ο χώρος: Theremin >> άυλη, χειροποίητη μουσική. Πνευματική παραγωγή. Κι ένας ήχος ορθολογιστικός, σαν τον ήχο της επιστήμης.

Σαν τους χειροποίητους κόσμους που παράγει η ποίηση του Χρήστου:

[εικόνες που έκαναν αναγνώστες της ποιητικής συλλογής:]

Νύχτα, βροχή και φως μέσα από την πέτρα.

Φόντο το Φούτζι. Πάνω σε μια πέτρα, που βρίσκεται σε μικροσκοπικό νησάκι, που μπορεί να βρίσκεται στη Λίμνη Πλαστήρα ή/και σε ποτάμι, χαραγμένο σύμβολο / ιδεόγραμμα: «νερό».

Η δική μου εικόνα σε μια φωτογραφία:

Ένας μεγάλος που κρατάει το χέρι ενός μικρού. Ένας ενήλικας που κρατάει το χέρι του παιδιού εαυτού του. Ίδιος τόπος, διαφορετικός χρόνος.

Όπως ο ίδιος Σαμουράι περπατάει γιγάντιος στις πλαγιές των Αγράφων και μετά είναι ο μικρός καθημερινός που τοποθετεί το σώμα του μες στο ποτάμι.

Στίχοι τελετουργικοί, αλλά και διαλόγου, απεύθυνσης στον υπέρτατο ταπεινό εαυτό μας.

#προσευχή / / Κι αυτό είναι η ποίηση του Χρήστου.

"Και τα ψάρια τραγουδούν", του Χάλντορ Λάξνες

noreply@blogger.com (ce_) — Sat, 22 Jun 2024 09:04:00 +0000

[ημερολόγιο ανάγνωσης]

Ένα βιβλίο που προσπαθώ -ας πούμε (πιο πολύ το ξεχνάω)- 10 χρόνια, μου βρέθηκε στα χέρια μου λόγω της αγάπης μου για την Ισλανδία και μια προσδοκία (ματαιωμένη) για να ταξιδέψω/ζήσω εκεί.

Χάλντορ Λάξνες, Και τα ψάρια τραγουδούν, εκδόσεις Καστανιώτη

Λίγο τα δύσκολα ονόματα; Λίγο η ανοίκεια σε μένα γραφή του συγγραφέα; (Για Ισλανδό τον συγχωρούσα και επιμένω.) Λίγο που είχα ξεχάσει να διαβάζω πεζά κείμενα (μυθοπλασίες); Λίγο οι σπουδές σε Εθνογραφία, Βιογραφία, τα ακαδημαϊκά διαβάσματα και η ποίηση...

"Η γιαγιά μου λέει ότι έμαθε να αναγνωρίζει τα γράμματα της αλφαβήτου από ένα γέρο που της τα χάραξε στον πάγο όταν εκείνη φυλούσε πρόβατα το χειμώνα."

"...συνήθειο σε όλα τα μεγαλούτσικα αγροκτήματα της Ισλανδίας να έχουν έναν καλό αναγνώστη διαθέσιμο να τους διαβάζει σάγκα ή να απαγγέλλει ρίμερ στην οικογένεια τα βράδια, [...] ήταν η εθνική ψυχαγωγία."

Από το 2013 έφτασα στο 2024 και να μη θέλω να προσγειωθεί η πτήση μου. Ανάγνωση μέσα στο αεροπλάνο. Βρέθηκα να κρατώ αυτό το βιβλίο -εν μέσω νεφών και κατά τη διαδικασία προσγείωσης, απογείωσης;

"Άουλβγκριμερ, αυτός που μένει μια νύχτα με τα ξωτικά. Άουλβγκριμερ, έτσι θα 'πρεπε να λεγόμαστε όλοι".

"...η μοναδική προσβολή που μπορεί στ' αλήθεια να εξοργίσει έναν Ισλανδό είναι να τον αποκαλέσουν Δανό."

"Μάθε να μην προσμένεις ποτέ τίποτα" [...] "Είναι η αρχή της γνώσης τού πώς να υπομένεις τα πάντα".

"Δε γεννιέται άνθρωπος, λένε, που να μη βρει τον όμοιό του."

Ένα βιβλίο-εφόδιο μαζί, επί γης, οπουδήποτε, οποτεδήποτε, μην τυχόν και βρεθούμε αποκλεισμένοι [εφόδιο πρώτης ανάγκης]: βιβλία / ανάγνωση παντού!

"Οι άνθρωποι που θέλουν ν' αποκτήσουν παγκόσμια φήμη δεν μένουν ποτέ για πολύ σε μια τάξη."

"Θεέ, πάρ' τα μου όλα... εκτός από τη μία νότα."

"Δεν είχα ακούσει ποτέ μέχρι τώρα ότι ήμουν φτωχός. ούτε που μου είχε περάσει καν απ' το μυαλό."

"Δαγκώνουν τα λιοντάρια;" [...] "Νόμιζα ότι απλώς σε κάνουν μια χαψιά".

Ε, κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης του: βουνά και βιογραφίες, και σινεμά και εθνογραφία και κοινωνιολογία και πολιτική και ...μουσική!

"Αλλά είχα την ατυχία να είμαι ο πρώτος μαθητής στο σχολείο, και οι πρώτοι μαθητές, λένε, δεν γίνονται ποτέ τίποτα".

Και ταυτίστηκα και συγκινήθηκα! Το λέει και το οπισθόφυλλο. Ήταν να έρθει η στιγμή να γίνει το engagement : ετοιμότητα / εγρήγορση μυαλού και καρδιάς.

"...τραγούδησα επειδή ήξερα ότι το τραγούδι δείχνει την ευγνωμοσύνη που οφείλουμε στον Θεό..."

στο μυαλό τού Πέτρου Σκυθιώτη

noreply@blogger.com (ce_) — Sun, 05 Feb 2023 16:55:00 +0000

[σκέψεις, διαβάζοντας την ποιητική συλλογή: Πέτρος Σκυθιώτης "οι ακαδημαϊκές σημειώσεις τού ίαν μάρκεζιτς", Θράκα 2018]

Τον κόσμο τού Πέτρου τον γνωρίζεις, διαβάζοντας. Ζει εκεί μέσα. Σχηματοποιούμε, αντιλαμβανόμαστε ψηφίδες του, αλλά αυτός κατέχει τη γνώση ολόκληρου τού κόσμου του. Εμείς πλοηγούμαστε αποσπασματικά. Οδηγούμαστε και άλλες φορές αφηνόμαστε. Μάς κλείνει τα μάτια ή μας φορά μαντίλι και μας σπρώχνει σε νέες τοποθεσίες. Εκεί μας το αφαιρεί και μας αφήνει να δούμε, ν' ακούσουμε, να γνωρίσουμε στοιχεία του κόσμου του:

#πολιτική: αριστερή οπτική, Πολιτεία

#φιλοσοφία: πνευματικότητα

#λογοτεχνία: ποιητής, αναγνώστης

#academia: πανεπιστήμιο, σπουδές

#μουσική: "μελωδικά πλακάκια", #τέχνη: εικαστικά

#ψυχαναλυτικός: #συμβολισμοί / signs: κλειδί, θάλασσα, #αρχέτυπα, #όνειρα, #παιδική_ηλικία

#υπερρεαλιστικός, #υπερβατικός: δεν τον χωράει o τ(ρ)όπος

#ψυχεδελικός

...

Για μένα ο θάνατος ήταν πιο ψηλά από τα μάτια. η πτήση με αεροπλάνο. Για τον Αλμπέρτο ο θάνατος ήταν κάτω από τα πόδια. τα μετρό. Για τον Μπιλ ο θάνατος ήταν πίσω απ' την πλάτη. τα κλειδωμένα μπαούλα. Για τον Μάρτντε ο θάνατος ήταν μπροστά από τη νύχτα. η επόμενη μέρα.

...

Θα μπορούσε να είναι θεατρικό έργο. Δε θα το προτιμούσα ταινία. Εισάγονται τα πρόσωπα/χαρακτήρες και διατηρείται μια γραμμική αφήγηση με Σκηνές, Πράξεις.

ΠΡΟΣΩΠΑ

-Ίαν Μάρκεζιτς

-Αλμπέρτο Φιλντιτσίνι

-Μπιλ Φέλντοου

-Μάρτντε Ζουρντάνοφ

...ο Αλμπέρτο επιστρέφει στη θάλασσα,

Πρέπει κανείς να επιστρέφει από κει που ήρθε, μονολογεί

τώρα.

Ο χορός τραγουδώντας κυκλώνει τη βάρκα.

περιμένει την επόμενη

γέννηση.

Τριάντα σελίδες, τριάντα ποιήματα που διαβάζονται και ξαναδιαβάζονται, ξαναδιαβάζονται, επιστρέφεις, γυρνάς στα σοκάκια του μυαλού τού κόσμου που δημιούργησε ο Πέτρος για τον αναγνώστη, την αναγνώστριά του.

[εδώ οι "τίτλοι σπουδών" του]

"φλεβίζει..."

noreply@blogger.com (ce_) — Tue, 31 Jan 2023 20:17:00 +0000

[από τη στήλη ΧΑΡΤΟΣΗΜΟ, εφημερίδα ΠΑΤΡΙΔΑ (Καρδίτσα, 2000)]

Φλεβίτσες σωρό, χτυπούνε αναρίθμητες πνοές μες στο κορμί σου. Ζωές εσωτερικές, είπες σε μια να μοιάσεις.

Μια κάθε μέρα, για να εξηγούμεθα. Δεν είναι τούτο το αίμα ικανό να μας χορτάσει. Μια ζωή διαφορετική, μια επιλογή παράλογη για κάποιον άλλο.

Κάθε φλέβα μια ζωή. Μια να ζήσουμε την κάθε μέρα. Πορείες μοναχικές και άλλες που συναντιούνται απροειδοποίητα ή και μοιρολατρικά.

Ζωές απρόβλεπτες, ζωές αναμενόμενες, ζωές αποτυχημένες, ζωές πεταμένες.

Μια τεράστια φλέβα μεγαλώνει στο λαιμό σου. Μια κεντρική αρτηρία. Ε, ήθελες να γίνεις Μεγάλος! Μεγαλώνουν, ελαστικά τα πετρώματά της, σαν και του μπαλονιού το δέρμα. Την πότισες με πόθους τρανούς, να γίνεις, να φουσκώσεις. Υπερτροφία, σωλήνας, μαύρο τούνελ πλαστικό.

Και μετά άρχισες να κουράζεσαι. Πέρασαν και τα χρόνια... Επιασαν μια κρούστα από τσιμέντο τα τοιχώματα της κεντρικής σου αρτηρίας και σιδερομετάλλευμα από τις βιταμίνες που έπαιρνες από έφηβος για να φτιάξεις, να πλάσεις Αυτό που ονειρευόσουν. Αρτηριοσκληρώθηκε η Κεντρική σου και τώρα; Αδύνατο να την εκόψεις. Δε θα μπορείς να ζεις με μια τρύπα που χύνει το αίμα της Ζωής σου!

Ωραία Ζωή, Για Πέταμα!

Σιχάθηκες το αίμα που κυλάει στις φλέβα σου. Κοντεύει να πήξει, να γίνει ένας βάλτος, ένας χυλός, μια λάσπη. Μπλιαξ!

Ξεχασμένος... Ποτέ δεν πρόλαβες να κάνεις ένα τόσο δα ταξιδάκι σε μια μικρή φλεβίτσα που συνάντησες στη διασταύρωση.

Τίποτα δεν είναι για πέταμα. Χρησιμοποίησε το βαλτωμένο αίμα σου -δες! ακόμη έχει κόκκινο χρώμα, ακόμη αχνίζει. Υπάρχουν ουσίες που μπορείς να σώσεις, πριν την αποσύνθεση και τη μεταμόρφωσή τους σε άλλη μορφή ενέργειας που θα αδυνατείς να αναγνωρίσεις.

Σώσε τα κομμάτια που θα στήσουν τη Νέα σου Ζωή, εκείνη που θα διοχετεύσεις στη μικρή φλεβίτσα που άφησες άδεια, σφίγγοντας με υπερβολή ένα λάστιχο στον καρπό του χεριού σου. Αφησε να τρέξουν λίγες σταγόνες αίμα μέσα της. Νιώσε το χτύπο της. Νέος ρυθμός, νέα Πνοή.

Νέα Ζωή. Αρχισε να ζεις, σήμερα, κι αυτή την Αποψη. Μέρα με τη μέρα και με καλή άσκηση, θα καταφέρεις να αποφορτίσεις την Κεντρική σου Αρτηρία και να γνωρίσεις καινούριες διεξόδους του Εσωτερικού σου Ποταμού. Χιλιάδες ρυάκια θα σε κατακλύσουν.

CE-00

στιχουργός Vs ποιητής

noreply@blogger.com (ce_) — Sun, 15 Jan 2023 08:07:00 +0000

Σκέψεις που μου γεννήθηκαν στην παρουσίαση τού βιβλίου τού Λέοντος Ναρ,

"Να βρω ξανά του νήματος την άκρη… Σχεδίασμα ποιητικής βιογραφίας του Θανάση Παπακωνσταντίνου" (εκδόσεις Πατάκη). Με βοήθησαν τα λόγια τού συγγραφέα και των ποιητών Χρήστου Κολτσίδα και Βαγγέλη Μπριάνα (Καρδίτσα, 14.01.23).

Είναι οι στίχοι των τραγουδιών ποίηση; Είναι οι στιχουργοί ποιητές;

Από μιαν οπτική, που πιάνει την άκρη τού νήματος από την αρχή:

Φαίνεται η στιχουργία να έχει τη μοίρα της σεναριογραφίας, με την έννοια πως είναι μια τεχνική / ενδιάμεση διαδικασία με τελικό σκοπό, στην πρώτη περίπτωση τη δημιουργία ενός τραγουδιού, στη δεύτερη ενός θεατρικού έργου ή μιας κινηματογραφικής ταινίας.

Η αυτονομία αυτών των δύο περιπτώσεων λογοτεχνικών ειδών θα μπορούσε -ίσως- να προσδιοριστεί στην περίπτωση που δημοσιοποιηθούν/εκδοθούν κι ο αναγνώστης/αναγνώστρια επιλέξει να τα διαβάσει / απολαύσει, χωρίς την υποχρεωτική συνθήκη πως θα γίνουν αυτά πρώτη ύλη ενός άλλου πολιτισμικού/καλλιτεχνικού προϊόντος.

Και οι συνειρμοί ανοίγονται: Αυτή η ανάγνωση απελευθερώνει τον αναγνώστη / την αναγνώστρια από την ιδεολογική κατεύθυνση που θα δώσουν στους στίχους ή/και στο σενάριο οι δημιουργοί του τελικού προϊόντος: τραγούδι / θεατρική παράσταση, φιλμ.

Από μιαν άλλη οπτική, που ερευνά το τελικό προϊόν (τραγούδι / θεατρικό έργο, ταινία), μπορούν να αναγνωριστούν στοιχεία / ψηφίδες "ποιητικότητας" ατόφια ή διασκευασμένα / παραλλαγμένα τόσο σε στίχους τραγουδιών, όσο και στο λόγο ενός θεατρικού έργου ή κινηματογραφικής ταινίας.

Έτσι λοιπόν, πιο εύκολα περνούν τα όρια οι ποιητές/ποιήτριες προς τη μελοποίηση και οι πεζογράφοι συγγραφείς προς τη διασκευή, παρά οι στιχουργοί προς την αναγνώριση τους ως ποιητές / ποιήτριες: Νίκος Γκάτσος, Άλκης Αλκαίος, Μάνος Ελευθερίου, Leonard Cohen,...

Κι εδώ εισέρχεται η συζήτηση για τη δημοτική ποίηση που πάντα ήταν τραγούδι.

Αλλά, η ποίηση είναι για τη νιώθεις ή ακόμα καλύτερα για να τη γράφεις.

"ο ανήφορος"

noreply@blogger.com (ce_) — Sun, 01 Jan 2023 21:33:00 +0000

Αχ και μου 'χε λείψει ο λόγος του. Σαν να έστειλε μήνυμα σε μπουκάλι σφραγισμένο. Πολύς λόγος για το "ανέκδοτο" ως τον Οκτώβριο τού 2022 μυθιστόρημα τού Νίκου Καζαντζάκη "ο ανήφορος": ανώριμο, υλικό άλλων ή επανάληψη, γέφυρα, κομμάτια, ψηφίδες ή και παλίμψηστα της εργογραφίας του. Στο επίμετρο τού βιβλίου δίνονται αρκετές πληροφορίες που πιθανό να λύσουν απορίες που σχηματίζονται πριν ή μετά την ανάγνωση τού βιβλίου. Ξεκινήστε από αυτό...

Προσωπικά, μου δόθηκε σαν αντίδοτο στην καθημερινότητα η βουτιά στον καζαντζακικό κόσμο. Έναν κόσμο που δεν τον πρωτογνώρισα. έναν κόσμο που τον αναγνώρισα:

1946

Η Ελλάδα, η Ευρώπη γκρεμισμένη από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Κι ο Καζαντζάκης στην Αγγλία, αυτή που φέρει μερίδιο ευθύνης για τον Εμφύλιο στην Ελλάδα. Ένας Καζαντζάκης που βασανίζεται να βρει τη λύση που θα σώσει τον μεταπολεμικό κόσμο: ο ανηφορικός δρόμος για την Παράδεισο.

"....αν σμίξουν και συνεργαστούν οι πνευματικοί άνθρωποι στον κόσμο, θα μπορέσουμε να προλάβουμε την καταστροφή."

"...να ιδρύσουμε μια δική μας, απάνω από τα πολιτικά πάθη, "Πνευματική Διεθνή"".

"...κάθε άνθρωπος που γράφει και δημιουργεί παίρνει ψυχές στο λαιμό του..."

"Ένα μετακομμουνιστικό Πιστεύω"..."

Μετά τον Καζαντζάκη, ποιος Έλληνας συγγραφέας να θεωρηθεί "οικουμενικός"; [συνεισφορά στη συζήτηση για το αν διαβάζονται οι Έλληνες συγγραφείς στο εξωτερικό]

Το βιβλίο ξεκινά από την Κρήτη με σκηνές "Καπετάν-Μιχάλη", περνά στην μεταπολεμική Αγγλία, ως ταξιδιωτικές ενδοσκοπήσεις τού συγγραφέα και καταλήγει στη "μοναξιά":

"Πήρε μια στοίβα χαρτί, γέμισε το στιλό του μελάνι, καθάρισε το τραπέζι, αναμέρισε το βαρύ βιβλίο, ετοίμασε τα πάντα..." / "Πρωί πρωί ξύπνησε κι άρχισε να γράφει." / "Ο νους έτρεχε γοργότερα από το χέρι και το χέρι κουράζονταν."

"Στη μέση τής τρίτης βδομάδας τέλεψε..."Πήρε [...] ένα κόκκινο μολύβι, έγραψε απάνω σ' ένα καινούριο τετράδιο με μεγάλα κεφαλαία γράμματα: ΑΣΚΗΤΙΚΗ. / "κι άρχισε καθαρά, αναπαμένα ν' αντιγράφει το όραμά του:"

Δηλαδή, μας έβαλε δουλειά ο συγγραφέας. Μας εξήγησε πού οδηγούσε αυτός του ο ανηφορικός δρόμος, στο "όραμα", στο "όνειρο". Έχετε διαβάσει την ΑΣΚΗΤΙΚΗ τού Καζαντζάκη; Ξεκίνησε να την πρωτοδημοσιεύει το 1927 κι έφτασε το 1945 να προσθέσει ένα τελευταίο κεφάλαιο: 'Σιγή'.

[εδώ κάποιες από πρώτες σελίδες τού βιβλίου από τις εκδόσεις "διόπτρα"]

"κομμένες γλώσσες"

noreply@blogger.com (ce_) — Sun, 01 Jan 2023 20:37:00 +0000

(το κείμενο δημοσιεύτηκε και στο efsyn.gr)

Η πραγματικότητα εισέρχεται στο μυαλό του συγγραφέα. Διατηρείται στη μνήμη του και εξάγεται με μια φανταστική, σουρεαλιστική γραφή σε πολιτική λογοτεχνία: εννιά διηγήματα. Ο τίτλος της συλλογής αιχμηρός. Ο πιο τολμηρός από τα διηγήματα που περιέχει. Ωμός. Θα επιβεβαιωθεί;

Αρχίζοντας το βιβλίο αντιλαμβάνεσαι πως πρόκειται για μια ρεαλιστική γραφή, συνειδητοποίηση της πραγματικότητας. Σοσιαλιστικός ρεαλισμός; Αριστερή στρατευμένη λογοτεχνία; Σίγουρα, πρόθεση του συγγραφέα είναι να λάβει πολιτική στάση.

Το βιβλίο είναι αγκαλιασμένο με σφραγίδες ποιότητας. Πρόλογος από μια σημαντική / αναγνωρισμένη δημοσιογράφο και επίμετρο από την κόρη του Ρίτσου, το κοριτσάκι του Πρωινού Άστρου. Αναζητάς τα δικά σου ερωτήματα να απαντήσεις: Ντοκουμέντα και σκληρή πραγματικότητα, μαρτυρίες και ερεθισμός του δημοσιογραφικού μου background.

Η δημοσιογράφος Σεμίνα Διγενή σε προετοιμάζει για τη δημοσιογραφική γεύση του λόγου και ταυτόχρονα προσδίδει μια σκηνοθετική αξία στον συγγραφέα. Βλέπει στις ιστορίες υλικό συναρπαστικών «ταραντινικών» ταινιών μικρού μήκους, σε μια εκμεταλλευτική κοινωνία. Η οπτική κλειδώνει από αριστερά και σε «παγιδεύει στη σκοτεινή ολοκληρωτική κοινωνία».

Απαισιόδοξο προϋπάντημα. “No welcome” στο χαλάκι. Δε θα χαρείτε κιόλας! Θα βρεθεί, όμως ελπίδα;

Ήρωες της πολυκατοικίας, ως βασική μονάδα συμβίωσης / κοινότητας. Αθηναϊκές ιστορίες. Γρήγορα περάσματα με αργή περιγραφή και μετά απότομο fast forward σε μια παράγραφο. Διάρκειες, παγώματα, χρονικά άλματα, μια τεχνική του συγγραφέα, ιδιόλεκτος που του δίνει ταυτότητα και αναγνωρισιμότητα γραφής.

Ανάμεσα στις αναγνώσεις των ιστοριών, κυκλοφορείς σε μια οποιαδήποτε πόλη: Σύννεφα στον ουρανό και κουβαλάς μαζί σου τους ήρωες. Περπατάς και σκέφτεσαι πώς αυτοί «τώρα» θα κινούνταν. Τι θα έλεγαν; Μοιάζουν ημιτελείς, ανολοκλήρωτοι οι χαρακτήρες, και σε καλούν να ανακαλύψεις τα κενά τους. Ο συγγραφέας πετυχαίνει κινηματογραφικό μοντάζ στην αφήγησή του. Ωμότητα, τρυφερότητα, βιοπάλη, τραγικότητα και ρομαντισμός με την έννοια της ομορφιάς του θανάτου.

Αρχίζουν να μου ξυπνούν αναμνήσεις, θυμίζοντάς μου πως είχα δει / διαβάσει τα θεατρικά μονόπρακτα του Γιώργου Σκούρτη: «Κομμάτια και θρύψαλα», 1976, ή/και το φιλμ «Σπιρτόκουτο», 2002. Ζόφος.

Συνειδητοποίηση: η πορεία του θύτη προς την αυτογνωσία, μέσω του θύματος. Εναλλαγή πόλων / φωτισμού δεύτερων – πρώτων ρόλων / χαρακτήρων: πρωταγωνιστών – δευτεραγωνιστών.

Όλες οι αρχές πουλημένες. Όλοι οι φύλακες της πόλης έχουν εγκαταλείψει τη φύλαξη προς ίδιον όφελος. Μηδενισμός. «Είχε αρχίσει να βρέχει…» Και οι εγκλωβισμένοι ήρωες του Παναγιώτη Κολέλη να προσπαθούν να δραπετεύσουν.

Παρόλο, όμως, τον σουρεαλισμό και τον μεταμοντερνισμό των ιστοριών, οι εκφράσεις, η γλώσσα σε γυρίζουν χρόνια πίσω, κάπου στην καθαρεύουσα, αστική, δοκιμιακή γλώσσα. Σαν να ήρθε από το παρελθόν των λόγιων δημοσιογράφων με μανσέτες: επαναστάτες χρονογράφοι ή επιφυλλιδογράφοι εφημερίδων άλλης εποχής. Μια συνάντηση λογοτεχνικού και δημοσιογραφικού λόγου. Μια υβριδική εκδοχή δραματοποιημένων ντοκιμαντέρ ή ειδησεογραφικών ρεπορτάζ.

Κι αν ο τόπος είναι η Ελλάδα (ως επί των πλείστων η Αθήνα), ποιος είναι ο χρόνος; Προ Covid, αλλά σε κρίση. Θέματα δημοσιογραφικά. Hashtags στο twitter ή στο προσωπικό blog του συγγραφέα, που είναι έντονα προβληματισμένος και κριτικός.

Στο Επίμετρο, η Έρη Ρίτσου μιλάει για την πικρή γεύση που της έμεινε με το τέλος της ανάγνωσης των ιστοριών. Σκληρή πραγμάτωση. Θάνατος η λύση. Σημειώνει:

«Οι Κομμένες γλώσσες δεν είναι η λύση».

Κατά τη δική μας γνώμη και ανάγνωση, η λύση δίνεται στην τελευταία ιστορία από τη Θεσσαλονίκη: Έρωτας! Ένα από τα πλεονεκτήματα τού συγγραφέα είναι η περιγραφή των ερωτικών σκηνών. Και διαδήλωση, μολότοφ, ρίσκο και απόδραση από τον καπιταλισμό. Che!

Χρειάζεται μια μετάβαση. Αυτή είναι η λύση τελικά. Μια κάποια λύση. Η ζοφερή πραγματικότητα πρέπει να αλλάξει.

Το βιβλίο, κλείνει με τη φράση: «Όμως, εγώ είχα πεθάνει και οι νεκροί ως γνωστόν, δεν βαρύνονται με κρίματα».

Ας τολμήσουμε, λοιπόν, ακόμα κι αν τελικά μετανιώσουμε.

Η ελπίδα είναι η απόφαση της κίνησης.

"ο τρίτος δρόμος στον κινηματογράφο"

noreply@blogger.com (ce_) — Sun, 20 Nov 2022 08:20:00 +0000

Ο δρ Ιάκωβος Παναγόπουλος είναι ο πρεσβευτής στην Ελλάδα ενός νέου μοντέλου σκηνοθέτη /κινηματογραφιστή. Μέντοράς του ο Erik Knudsen, ακαδημαϊκός κινηματογραφιστής, που ο Ιάκωβος τον συνάντησε κατά τη διάρκεια των μεταπτυχιακών του σπουδών στη Μεγάλη Βρετανία.

Στο βιβλίο του Ο Τρίτος Δρόμος Στον Κινηματογράφο: το μοντέλο τού "Ακαδημαϊκού Κινηματογραφιστή (2022, εκδ. Παπαζήση), με πολύ απλά λόγια προσπαθεί να μας πείσει, μέσα από την προσωπική του εμπειρία πως αξίζει τον κόπο να περπατήσεις αυτόν τον δρόμο:

Ο "τρίτος δρόμος" προσπαθεί να κινηθεί στην τομή του ακαδημαϊκού/ερευνητικού και του πρακτικού κινηματογράφου. Τα δύο απομακρυσμένα κατά πρώτη οπτική μοντέλα μπορούν να κινηθούν σε σύγκλιση και να βρουν έναν κοινό χώρο συνάντησης. Δηλαδή, ο πρακτικός κινηματογράφος να κινηθεί με προθέσεις ανεξάρτητου κινηματογράφου και η ακαδημαϊκή έρευνα να έχει ως τελικό προϊόν μια κινηματογραφική ταινία που θα ενδιαφέρει ευρύτερο κοινό από το κλειστό της ακαδημίας.

Η μεθοδολογία τού Knudsen θυμίζει παιδαγωγικά την Παιδαγωγική τού Paulo Freire και ονομάζεται Ethnomediaology / Εθνομιντιολογία. Πρακτικά εφαρμόζεται σε σειρά εργαστηρίων που ο Knudsen ονομάζει Story Lab _ Skills Training for Democratised Film Industries. Μια τεχνική που εμπνέεται από τις αρχές τής Εθνογραφίας, αφού ο ερευνητής εισέρχεται σε μια κοινότητα, συνομιλεί μαζί της και σχηματοποιεί το πλαίσιο συνομιλίας με βάση τους προβληματισμούς της κοινότητας. Το τελικό προϊόν είναι ένα κινηματογραφικό έργο: κυρίως ντοκιμαντέρ.

Με την εθνογραφική είσοδο σε μια κοινότητα, ο "τρίτος δρόμος" διαπερνά και τα όρια τού αυστηρού επιστημονικού πεδίου των κινηματογραφικών σπουδών, αφού προϋποθέτει ή συνεπάγεται τη συνεργασία και με άλλα επιστημονικά πεδία, ανάγοντάς τον σε διεπιστημονική προσέγγιση.

Ωστόσο, ο "τρίτος δρόμος" δεν είναι μόνον ντοκιμαντέρ ή video essays, αν κι αυτό είναι το κυρίαρχο ρεύμα. Ο Παναγόπουλος, προκειμένου να συνδυάσει τη θεωρητική του γνώση με τον πρακτικό κινηματογράφο, προχώρησε στην εκπόνηση ενός πρακτικού διδακτορικού, παράγοντας τελικά μια ταινία μυθοπλασίας που συμμετείχε με επιτυχία σε Φεστιβάλ κινηματογράφου.

Ο Ιάκωβος Παναγόπουλος, διδάσκει το μοντέλο "Knudsen" ως ακαδημαϊκός υπότροφος στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, όπου το Τμήμα Τεχνών Ήχου και Εικόνας δημιουργεί μια δεύτερη εστία κινηματογραφικής εκπαίδευσης στην τριτοβάθμια, με πρώτη το Τμήμα Κινηματογράφου τού Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Στον επίλογο τού βιβλίου, προτείνει τη δημιουργία ενός επιστημονικού περιοδικού που να ασχολείται αποκλειστικά με την πρακτική έρευνα στον κινηματογράφο, τη δημιουργία ενός δικτύου "ακαδημαϊκών κινηματογραφιστών" και ενός διατμηματικού εργαστηρίου σχετικά με την έρευνα πάν στον κινηματογράφο.

Κλείνοντας το βιβλίο, και κρατώντας τα στοιχεία τής κινηματογραφικής εκπαίδευσης και παραγωγής, της Εθνογραφίας, της ακαδημαϊκής έρευνας και της διεπιστημονικότητας, διερωτώμαι αν το μοντέλο μπορεί να λειτουργήσει στη σχολική εκπαίδευση κι όχι αμιγώς για την εκπαίδευση μελλοντικών κινηματογραφιστών.

Τα Story Labs μπορεί να είναι μια διαφορετική πρόταση Εργαστηρίων Δημιουργικής Γραφής, ο "ακαδημαϊκός κινηματογραφιστής" είναι το αντίστοιχο του "ερευνητή/διανοούμενου εκπαιδευτικού", οι μαθητές και οι μαθήτριες μπορούν να μυηθούν στην (αυτο)Εθνογραφία, το σχολείο μπορεί να εισέρχεται σε εξωσχολικές κοινότητες ή/και εξωσχολικές κοινότητες να επικοινωνούν και να αλληλεπιδρούν με το σχολείο.

Εκεί, στο Ιόνιο, ήδη έχει συσταθεί Ειδικό Πρόγραμμα Σπουδών Πιστοποίησης Παιδαγωγικής και Διδακτικής Επάρκειας του Τμήματος Τεχνών Ήχου και Εικόνας (ΠΠΕΤΤΗΧΕ). Στο Τμήμα Κινηματογράφου (ΑΠΘ) γίνονται μαθήματα Παιδαγωγικής και στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης (ΑΠΘ) μαθήματα που συνδέονται με τον κινηματογράφο.

Ο κινηματογράφος προσπαθεί να πάει σχολείο...

Η προσπάθεια σύνδεσης τού σχολείου με τον κινηματογράφο είναι ένα ενδιαφέρον ζήτημα, με ιστορία, παρόν και μέλλον.

Δημήτρης Ντανόπουλος

δάσκαλος, διδάκτορας ΠΤΔΕ-ΑΠΘ

"δεύτερη νεότητα"

noreply@blogger.com (ce_) — Sat, 24 Sep 2022 18:31:00 +0000

Τώνια Τζιριτά-Ζαχαράτου, ΔΕΥΤΕΡΗ ΝΕΟΤΗΤΑ, ποιήματα, εκδ. ΘΡΑΚΑ, 2022

Η "δεύτερη νεότητα" χωράει στην πιο μικρή θήκη/τσέπη της βαλίτσας που ετοίμασες.

"Δεύτερο #ταξίδι" (σ.17): Καμία "πρωτοτυπία", λέει.

Παραδοξότητα.

Ανοίκειες επιλογές λέξεων και νοηματοδοτήσεων που οδηγούν στην πρωτοτυπία και στη γοήτευση.

Διαβάζεις μπας και συνηθίσεις, ξυπνήσεις την άλλη μέρα στη χώρα της ποιήτριας και νιώσεις κάτοικός της. Κάτοικος "δεύτερης νεότητας".

Κάπου στο Παρίσι είμαι τώρα. (σ.22)

Περιπλανώμενη στη μετάφραση με καλεί κοντά της, δείχνοντάς μου το διαβατήριο τής συγκριτικής λογοτεχνίας.

Αναμετριέται με τη βία της Γλώσσας (#ζητήματα_φύλου)

Σελίδα 41 κι αρχίζει μια μετακίνηση "από το σύμβολο στην αλληγορία" (πριν το πέρα από το ποτάμι, ένα ποτάμι).

"Προμετωπίδες" να τις πεις; Πόρτες που σε εισάγουν. Χαλάκια στην πόρτα ή ένα ποτήρι να πιεις για να φτιάξεις διάθεση για τη γιορτή, τη σύναξη.

Στη σελίδα 45 "περνά από την πραγματικότητα στη γραφή, σε μια προσπάθεια κάτι να καταλάβει" (πριν το "Χαμόγελο τής Γερτρούδη Σταιν", σ.47).

Κι εκεί βρίσκεις και τον τίτλο τής συλλογής.

Την εποχή της δεύτερης νεότητας είσαι

και δεν είσαι κάτι που θα έπρεπε ή δεν θα έπρεπε να είσαι, που θα μπορούσες ή δεν θα

μπορούσες να είσαι

και τελικά δεν έχει τόση σημασία αν είσαι

ή δεν είσαι ούτε τι θα μπορούσες ή δεν θα μπορούσες

να είσαι ούτε τι θα έπρεπε ή δεν θα έπρεπε να είσαι

γιατί ο κόσμος είναι στρογγυλός

δηλαδή:

[Because thw world is round / it turns me on] [...]

#Κυκλικός_τρόπος - τέχνασμα. Πολύτροπική έκφραση τής ποιήτριας.

Εξαιρετικό ανάγνωσμα, σαν βραχεία λίστα τα περιεχόμενα, καθώς και οι προμετωπίδες.

Η ποιήτρια αυτοπροσδιορίζεται μέσα από τα λόγια των άλλων (Elizabeth Barrett Browning): "...Woman and artist - either incomplete..." Έχει ανοίξει δρόμο η ποιήτρια.

"ουτοπία & επανάσταση"

noreply@blogger.com (ce_) — Mon, 29 Aug 2022 21:04:00 +0000

Και ξανάπιασα στα χέρια μου τα νήματα τού Ernst Bloch, μιας και τα τελευταία 10 χρόνια λίγο την άφησα στην άκρη την #ελπίδα. Ένα βιβλίο μεταφρασμένο από ράφι σκονισμένης δημόσιας βιβλιοθήκης: Ernst Bloch, Ουτοπία Και Επανάσταση, συζητήσεις (Αύγουστος τού 1968), εισαγωγή-μετάφραση: Στέφανος Ροζάνης, εκδόσεις Έρασμος, 1985.

Καθένας βρίσκει σ' αυτά που διαβάζει αυτά πού αναζητά:

#εκπαίδευση

[Πολύ χαίρομαι που κάποιος σκέφτηκε πως οι ρίζες μας, οι σημειωτικοί πόροι που καθορίζουν την ταυτότητά μας μπορεί να πηγάζουν κι από το μέλλον:]

"Οι ψυχές μας περιέχουν στρώματα τού μη-συνειδητού-ακόμη, τού κρυμμένου μας μέλλοντος και τού μέλλοντος ολόκληρου τού όντος; δεν είμαστε ακόμη αυτό που πραγματικά και ουσιωδώς είμαστε, και το ίδιο το σύμπαν δεν έχει ακόμη φθάσει στην ουσία του και στο κάλεσμά του. Αυτό που είναι η ουσία και το πεπρωμένο τού σύμπαντος δεν είναι δυνατόν να επιβεβαιωθεί από την εμπειρική παρατήρηση και τους επιστημονικούς κανόνες, όμως η φαντασία μας είναι ικανή να περικλείει τον κόσμο όπως μπορεί να είναι, αν και ακόμη δεν είναι..."

"Δεν είμαστε οι άνθρωποι που φαινόμαστε. Περιέχουμε την ανεξερεύνητη γη."

"Το παρόν είναι μια ηχώ κάποιας παλιότερης εμπειρίας που έχει ξεχαστεί και τώρα ξαναγυρίζει με ένα ξέσπασμα της μνήμης."

#εμψύχωση

"...ενόσω ακόμη ζουν άτομα ιδιαίτερα προνομιούχα έχουν μια καινούργια ψυχή που ενώνεται με την προηγούμενη ψυχή τους."

"Πολλοί καλλιτέχνες βρίσκουν αιφνίδια μια μεγάλη διέξοδο. Είναι σαν η μεγαλοφυΐα τους να έχει γεννηθεί εκείνη τη στιγμή."

[#σημειωτική]

"Ο Θεός μιλά άμεσα - για να χρησιμοποιήσω τη γλώσσα τού Ηράκλειτου- με σημεία." [...] "Ακριβώς ο ατελής κόσμος είναι γεμάτος από πραγματικά σύμβολα, πραγματικές αλληγορίες, πραγματικά πρότυπα. Η φύση είναι η καλυμμένη εικόνα τού εαυτού της, ένα σύμβολο εκ των ένδον και όχι μόνον για μας, μια αλληγορία τού κρυμμένου μέλλοντός μας."

#εξουσία

"Οι μεγάλες ιδέες της ανθρωπότητος τελικά συγκλίνουν. Κι όμως, τι δύσκολη γέννα! Για να κατορθωθεί, η εξουσία και η ελευθερία πρέπει να συμβαδίζουν χέρι χέρι."

"...ο μεγάλος άνδρας σφραγίζεται από την εποχή του σε κάθε ίνα τής ύπαρξής του." "Όποιος επιθυμεί να μείνει στην ιστορία πρέπει να καθορίζεται από την εποχή του."

#δράση

"...η μετάβαση από τη θεωρία στην πράξη."

#επανάσταση

"Οι κυρίαρχες ιδέες μιας εποχής είναι οι ιδέες της άρχουσας τάξης" (Μαρξ)

"Η κοινοτυπία είναι αντιεπαναστατική!" (Ισαάκ Μπάμπελ)

"Η τέχνη πρέπει να είναι αυθεντική και εντυπωσιακή."

"Κάθε σημαντικό φιλοσοφικό ή καλλιτεχνικό έργο συμβάλλει στη μελλοντική ωριμότητα. Κατά συνέπεια τα μεγάλα επιτεύγματα στο εποικοδόμημα δεν ανήκουν πλέον εντελώς στην εποχή τους."

(θα επανέλθω με άλλα # πού μου γέννησαν σκέψεις)

Καιρός να ξαναπιάσω το "The Principle of Hope"...

Zbigniew HERBERT

noreply@blogger.com (ce_) — Wed, 17 Aug 2022 10:43:00 +0000

Zbigniew Herbert. (τιμές στον μικρό θεό της ειρωνίας, μτφρ Χάρης Βλαβιανός, εκδ ΠΑΤΑΚΗ, 2017). Δύσκολο μικρό όνομα, εύκολο επώνυμο. Πολωνική ποίηση: Συγκεκριμένες, ατομικές, βιωμένες καταστάσεις σε μια βαθύτερη, γενική, ανθρώπινη διάσταση, με φακούς φιλοσοφικούς, θεολογικούς, πολιτικούς.

"...Όπου υπάρχει καλύτερη τέχνη, υπάρχει και καλύτερη κυβέρνηση - αυτό είναι σαφές..."

ΙΙ

Μια ενεργητική προσέγγιση στην παράδοση, συνδεδεμένη με την "εύθραυστη ανθρώπινη επικράτεια" τού παρόντος.

[Προκρούστης] "ένας λόγιος ένας κοινωνικός αναμορφωτής / το αληθινό μου πάθος η ανθρωπομετρία" ... "ο σκοπός ήταν ευγενής η πρόοδος απαιτεί θύματα"

[Αρίων] "το παιδί αποκοιμιέται στου λιονταριού τη χαίτη όπως σε λίκνο"

[Ο γερο-Προμηθέας] "γράφει τα απομνημονεύματά του." ... "ο φαρμακοποιός, την εποχή αυτή ο καλύτερος φίλος του Προμηθέα / Η φωτιά θεριεύει. Στον τοίχο ένας βαλσαμωμένος αετός και μια ευχαριστήρια επιστολή από τον τύραννο τού Καυκάσου, ο οποίος κατάφερε να πυρπολήσει μια πόλη που επαναστάτησε εναντίον του, χάρη στην ανακάλυψη του Προμηθέα. / Ο Προμηθέας γελάει ήσυχα. Είναι ο μόνος τρόπος πλέον να εκφράσει τη διαφωνία του με τον κόσμο."

[Αχιλλέας. Πενθεσίλεια] "Τα φωνήεντα του θρήνου έπεσαν πάνω στον λαιμό, στα στήθη, στα γόνατα της Πενθεσίλειας σαν φύλλα και τυλίχτηκαν γύρω από το κρύο σώμα."

[...] "Τι απέγινε ο Βαραββάς;" ... "Ρωτάω γιατί με κάποιο τρόπο συμμετείχα και εγώ στα γεγονότα. Παρασυρμένος από τα πλήθη..." "Όλοι φώναζαν αλλά ακόμη κι αν εγώ σιωπούσα / όλα θα γίνονταν όπως έμμελε να γίνουν..."

Αρχέτυπα, μύθοι που που μπορείς να διαβάσεις ή να εξελίξεις σε διαφορετικές εποχές και πολλαπλές εκδοχές. Έναυσμα τού ποιητή για project twist σεναρίων. Τα ποιήματα δεν έχουν έχουν πλαίσιο ανάγνωσης. Κάθε ανάγνωσή τους βιώνεται μέσα σε ένα διαφορετικό πλαίσιο ή σε κείνο που προηγούμενο ανάγνωσμα ή ποίημα δημιούργησε. Αν ήταν ταινία, θεατρικό έργο θα χρειάζονταν κουστούμια, σκηνικά, φως, ερμηνεία, μουσική, σκηνοθεσία: δ ι α μ ε σ ο λ ά β η σ η .

ΙΙΙ

[Μελέτη τού αντικειμένου] "Ωραιότερο είναι το αντικείμενο / που δεν υπάρχει" ... "ούτε η τύφλωση ούτε ο θάνατος μπορούν να αφανίσουν το αντικείμενο που δεν υπάρχει" ... "ο αδημιούργητος κόσμος συνωστίζεται μπροστά στις πύλες του τελάρου σου"

[Αλμυρίκι] "...σκαρφαλώνει στο πιο ψηλό ξερό κλαδί του και προσπερνώντας φύλλα πράσινα και καστανά επιχειρεί να πετάξει στον ουρανό χωρίς φτερά / χωρίς αίμα / χωρίς σκέψεις / χωρίς"

[Βότσαλο] "...είναι ένα τέλειο ον / ισοδύναμο του εαυτού του / με συνείδηση των ορίων του / ξέχειλο / από βοτσαλένιο νόημα..."

"διαλεκτική"

noreply@blogger.com (ce_) — Fri, 05 Aug 2022 18:48:00 +0000

[σκέψεις τού Δημήτρη Ντανόπουλου, διαβάζοντας το βιβλίο «διαλεκτική» τού Χρήστου Κολτσίδα και τής Γιώτας Τεμπρίδου, εκδόσεις Ακυβέρνητες Πολιτείες, 2022]

Στο τέλος της παρουσίασης «Οι Νεροφόροι» τού Χρήστου Κολτσίδα (Θράκα 2021) χαρακτήριζα «οδόσημο» την τελευταία του ποιητική συλλογή για το κατά πού πάει ο Κολτσίδας. Και πήγε προς τη «διαλεκτική». Μήπως τα τρία πρώτα έργα του αποτελούν κύκλο/φάση της δημιουργίας του; Αν και στην τέταρτη επιστρέφει συχνά στην παλιότερη φάση του και δη στην #Καρδίτσα.

Όσο η Γιώτα «εν οίκω» «εν δήμω», τόσο ο Χρήστος δεν ανοίγεται.

Σε υποδέχεται ευγενικά ο Χρήστος, πιο mainstream κι έρχεται η Γιώτα πιο ριζοσπαστική, με μια απρόσμενη οπτική: διαφορετική, πάντα θα υπάρχει το ενδεχόμενο άλλο.

Τα μικροδιηγήματα τής Γιώτα χείμαρρος και τα μικροποιήματα τού Χρήστου πέτρινο συντριβάνι.

Γιώτα ωμό κρέας, Χρήστος τι; Χαλαρός καφές σε τραπεζάκι με παρέα.

μαζί

Θα μπορούσε να είναι και θεατρικό project. Ένα βιβλίο λαϊκής φιλοσοφίας. Μια αυτοεκπληρούμενη προφητεία, αφού και οι δυο κατάπιαν τη φιλοσοφία. Κι ό,τι έψαχνα να συνδυάσω αυτόν τον καιρό τα δύο αυτά είδη. Δυσκολεύομαι λίγο με τη μυθοπλασία πλέον.

[φιλοσοφία και λογοτεχνία]

[…] «Ο καλός φιλόσοφος είναι σαν τον κακό ξεναγό: Για να σου δείξει μια πόλη, δε σε πάει μόνο μέσα από γνωστούς και πολυσύχναστους δρόμους. / -Ο καλός ποιητής μπορεί να μοιάζει, κάπου κάπου με κακό ξεναγό.» (σ.137)

[...] «Θεός, που είχε πεθάνει στη φιλοσοφία, μπορούσε να κάνει παπάδες στη λογοτεχνία.» (σ.138)

Η Γιώτα επηρεάζει τον Χρήστο ή ο Χρήστος τη Γιώτα; Στον διάλογο υπάρχει σεβασμός κι αγάπη, αλληλεπίδραση, όπως ο Χρήστος που σχεδόν γράφει μικροδιήγημα [νομιναλισμός, σ.103]. Τι γενναιοδωρία; Τι σεμνότης; Να συνυπάρχεις ως συγγραφέας με το ίδιο θέμα: χωρίς ανταγωνισμούς, μαντινάδες λες αυτοσχέδιες, ζυμωμένες ώρες.

#κυκλικός_χρόνος, #μήτρα

και (ξε)χωριστά

Για τον Χρήστο έχω μιλήσει αρκετά. Διαβάζω, όμως, πρώτη φορά ολοκληρωμένη (μοιρασμένη) δουλειά τής Γιώτας: εικόνες θεατρικές ή καλύτερα πειραματικού κινηματογράφου: αφηγηματικού. Συνολικά καλλιτέχνις.

Ευχαριστώ τον Χρήστο που quotάρει Leonard Cohen (σ.147) και τη Γιώτα για τα «αφηγηματοτρόπια» (σ.148) και τους δυο για τη γνωριμία με τον ποιητή Zbigniew Herbert [θα επανέλθω].

"Λεμονόδασος"

noreply@blogger.com (ce_) — Tue, 26 Jul 2022 09:19:00 +0000

Ο Κοσμάς Πολίτης έγραψε το Λεμονόδασος (1930) [εδώ σε .pdf] και χρόνια μετά έγινε διασκευή του σε τηλεοπτική σειρά (1978). Η Τώνια Μαρκετάκη ανέλαβε τη σκηνοθεσία [Δείτε βίντεο τού 1994, στο οποίο η ίδια συζητά για το πόσο δύσκολο είναι να μεταφερθεί στην τηλεόραση ένα μυθιστόρημα που δεν περιέχει αρκετή δράση.].

"Λεμονόδασος": λογοτεχνικός τόπος που μπορείς να επισκεφτείς μια με την ανάγνωση τού πρωτότυπου κειμένου, μια με τη θέαση τής τηλεοπτικής σειράς και μια με φυσική επίσκεψη στον τόπο, απέναντι από τον Πόρο.

Καλό ταξίδι!

ο Βασιλιάς τού Κόσμου Του

noreply@blogger.com (ce_) — Sat, 23 Jul 2022 23:13:00 +0000

[το κείμενο πρωτοδημοσεύτηκε στην εφημερίδα ΠΑΤΡΙΔΑ τής Καρδίτσας, στη στήλη Χαρτόσημο, τον Ιούλιο τού 1999]

Xωρίς βαριές σκέψεις στο κεφάλι του, δεν είχε πεθάνει πρόσφατα ο πατέρας του, οδηγούσε προς τη Δύση. Τα βουνά αυτά που κρατάνε τη Λίμνη Πλαστήρα τού περιόριζαν το ηλιοβασίλεμα κι όμως οι φιγούρες που έβλεπε διαπλεκότανε σε φλόγες.

Το χέρι του αν το άπλωνε θα έπιανε όλο τον κάμπο, να ορίσει κάθε στιγμή, να μιλήσει στους υπηκόους του και να τους χαρίσει το Δίκιο που τούς έκλεψαν. Ένιωθε τη δύναμη να αρπάξει και να βάλει στη θέση του κάθε κακόβουλο. Με ύφος αυστηρού χαμόγελου και δίχως κουβέντες.

Λίγες ώρες μετά τον θάνατο του Απαισιόδοξου Εαυτού τού και πριν γίνει η Στέψη του, παντρεύτηκε την Αισιοδοξία, την Έκρηξη, τη Συνειδητοποίηση. Το πένθος θα κρατήσει τις υπόλοιπες μέρες της θλίψης, της ηρεμίας, της περισυλλογής. Μεσίστιες θα κυματίζουν, ως τον θάνατό του, οι Παλιές εγωκεντρικές του σημαίες. Ο Εστεμμένος, ανεπηρέαστος από τιποτένια ερεθίσματα και μικρότητες, μιλά τη γλώσσας της Πατρίδας του, αλλά αισθάνεται όλες τις υπόλοιπες.

Η ματιά του τρύπησε, σαν φωτεινό άνθος από γυαλί, τα νέφη από φυτοφάρμακα και έφτασε -οπτική ίνα- ως την Αστρίτσα, το Ερμήτσι, τη Συκεώνα: Με μάνικες βρέχουνε τους δρόμους να καθίσει η σκόνη μπροστά στα καφενεία. Μεγάλες γυναίκες βγαίνουνε από τα τοπικά σούπερ-μάρκετ, αγοράζοντας σπείρες για τα κουνούπια. Κι οι νέοι καβάλα σε μηχανοκίνητα άλογα, γέρνουν τους ώμους να μπουν σε στροφές, ίσως και περιστροφές του μικρού τους κόσμου. Οι νέες κρατούν στα χέρια τους πλαστικές καρέκλες της βεράντας, πλάι σε εμπριμέ τραπεζάκια.

Ο Νέος Βασιλιάς είναι λάτρης της Νέας Τεχνολογίας, καθώς και μυημένος στη Συναισθηματολογία. Όσοι τον γνωρίζουν λένε ότι είναι έξυπνος, συγκροτημένος και ευγενικός απέναντι στους άλλους. Οι τρόποι του είναι απλοί και από την προσωπική του ζωή λείπουν οι υπερβολές της εξουσίας. Μόνο που δεν τον λένε Σίντι Μοχάμεντ παρά Βάιο ή Σεραφείμ ίσως Λάμπρο.

Ο Βασιλιάς τού Κόσμου Του δεν είναι Μονάρχης παρά Αρχομανής. Ξέρει και τοποθετεί με κατάλληλο τρόπο και ένταση τους ρυθμούς που ορίζουν οι επιταγές των Αρχών, των Νόμων. Είναι στρατηγός τεσσάρων αστέρων και συντονιστής των Δυνάμεών του. Ελέγχει και κατευθύνει άψογα τις Ικανότητες, τις Δεξιότητές του. Τα κύτταρα τού σώματός του αιματώνονται με δική του ευθύνη, επιλεκτικά.

Δεν εκπληρώνει καμία παράδοση παρά μόνο την Αποστολή της Ολοκλήρωσής του. Δεν είναι οπαδός και υπέρμαχος -πόσο μάλλον ηγέτης- κανενός ολοκληρωτικού καθεστώτος. Δεν είναι διάδοχος καμιάς κατάστασης. Αυτός όλα θέλει να τα αλλάξει. CE-

Δημήτρης Ντανόπουλος

Από την Έμιλυ ως τον ουρανό

noreply@blogger.com (ce_) — Thu, 17 Mar 2022 15:49:00 +0000

Διάβασα το γράμμα της Ντίκινσον προς την Οικουμένη. Τη γνώρισα την Έμιλυ μέσα από την εισαγωγή, τη μετάφραση και τις σημειώσεις του Χάρη Βλαβιανού. Απόλαυσα και τους στίχους στην πρωτότυπη γλώσσα:

I' m Nobody! Who are you? / Are you - Nobody - Too? / Then ther's a pair of us? / Don't tell! they'd advertise - you know!

How dreaty - to be - Somebody! / How public - like a Frog - / to tell one's name - the livelong June - / To an admiring Bog! [1861]

Την αλήθεια όλη πες αλλά πες την πλάγια - / Στην Περίμετρο βρίσκεται η Επιτυχία / Φωτεινή υπερβολικά για την ισχνή Χαρά μας / Της Αλήθειας η έκπληξη η θαυμαστή

Όπως η Αστραπή δεν θα φοβίσει τα Παιδιά / Αν μια τρυφερή εξήγηση δοθεί / Η Αλήθεια πρέπει να θαμβώνει σταδιακά / Ειδάλλως ο καθένας μας θα τυφλωθεί - [ 1868/1872]

Ποτέ δεν ξέρουμε ότι προχωράμε όταν προχωράμε - / Κάνουμε αστεία και την Πόρτα κλείνουμε - / Αλλά η Μοίρα - ακολουθώντας- την αμπαρώνει - Και κανέναν πια δεν πλησιάζουμε - [1881]

μονόπρακτο φθινοπωρινό

noreply@blogger.com (ce_) — Thu, 30 Sep 2021 21:53:00 +0000

Αντρας: Θέλω να σου μιλήσω.

Γυναίκα: Γνωριζόμαστε;

Αντρας: Κοιταζόμαστε; Λέω πως είναι γνωστές οι ματιές μας.

Γυναίκα: Ποιος είσαι; Μάζεψε τα μαλλιά σου να σε δω!

Αντρας: Τα χέρια μου τα ξέρεις; Πόσες φορές τα ένιωσες;

Γυναίκα: Μη μιλάς. Αγγιξα το μέτωπό σου και σε βρήκα.

Αντρας: Δε βρήκες εμένα. Είμαι φωνή από παλιά, είμαι σκιά, άδειο κορμί. Τούτο το κράτησα για σένα. Για να με αναγνωρίσεις, να βρεις τα σημάδια σου πάνω μου.

Γυναίκα: Πού ήσουν τόσα χρόνια; Γιατί...

Αντρας: Μη μιλάς. Αγγιξε το μέτωπό μου και φέρε με ξανά εδώ, στο τώρα, να ξαναζήσω.

Γυναίκα: Φθινοπώριασε..., θυμάσαι τις ευχές που κάναμε κάθε Σεπτέμβρη;

Αντρας: Να ‘ναι οι μέρες μας καφέ...

Γυναίκα: Τα ρούχα μας η υγρασία του...

Αντρας: Ματιά μας η μελαγχολία του...

Γυναίκα: Ξεθωριασμένα μπλε, της φθοράς -τα μάτια σου...

Αντρας: Τα μανίκια των πουκαμίσων μου κατεβασμένα κι ανοιχτά.

Γυναίκα: Ακόμα στο στήθος μου το μαύρισμα του ήλιου...

Αντρας: Ακουμπάω τη ζέστη του καλοκαιριού και νιώθω ιερόσυλος.

Γυναίκα: Τα σύννεφα ταιριάζουν στα μαλλιά σου. Γκρίζα.

Αντρας: Δε γέρασα, ησύχασα. Προτίμησα το απλό.

Γυναίκα: Σχίστηκε το πρόσωπό σου. Πού ήσουν τόσα χρόνια;

Αντρας: Μη μιλάς! Νιώσε τις στάλες, πέφτουνε.

Γυναίκα: Τα δέντρα βάρυναν και θέλουνε να κλάψουν.

Αντρας: Κανένα δε θα βλάψουνε...Ασε το δάκρυ σου να πέσει.

Γυναίκα: Θα μουντζουρώσει τη βροχή που χύθηκε στο δρόμο.

Αντρας: Δρόμους γνώρισα πολλούς. Κανένας τους δε μουντζουρώνει. Περνούνε πόδια βιαστικά και χάνεται το δάκρυ.

Γυναίκα: Σε γοήτευε η φυγή, δεν ήθελες να μένεις. Ολα τα ξεχνούσες γρήγορα, τίποτα τα θεωρούσες.

Αντρας: Μη μιλάς! Πληγώνεσαι μονάχα.

Γυναίκα: Εσύ, δε με ρωτάς, αν πήγα μ’ άλλον άντρα;

Αντρας: Αν δρας με εμμονή, φεύγω αυτή την ώρα.

Γυναίκα: Μη μιλάς! Λόγια που ‘χεις πει παλιότερα μη μου τα ξαναθυμίζεις.

Αντρας: Γυρίζουν οι άκρες των μαλλιών σου, πάλλονται αργά, κινούμαστε κανονικά;

Γυναίκα: Κοίταξέ με, σε παρακαλώ!

Αντρας: Αργά, νωχελικά κινούμαστε. Προσπαθώ να γρηγορέψω, μα τα πόδια μου αργούν, καθυστερούν στο δρόμο να πατήσουν.

Γυναίκα: Απλώνω τα χέρια μου για να σε βρω και φοβάμαι μη δεν είσαι δω...

Αντρας: Θα μείνω, όσο θα ‘σαι Σεπτέμβρης βροχερός...

Γυναίκα: Θα σε θέλω όσο θα ‘σαι ευάλωτος, μελαγχολικός.

Αντρας: Φθινοπώριασε.

Γυναίκα: Φθάσαμε.

Αντρας: Στο μέρος το γνωστό.

Γυναίκα: Δε θες να το ξεχάσεις;

Αντρας: Παλιότερα, μπορεί. Τώρα θέλω να συνδεθώ.

Γυναίκα: Κι αν δεθώ και γω μαζί σου, θα το δεχθείς;

Αντρας: Εχουν μπλέξει τα δάχτυλά μου στα μαλλιά σου και δεν μπορώ...

Γυναίκα: Να τα κόψω τότε, για να λευτερωθείς.

Αντρας: Οχι, να με ερωτευθείς.

Γυναίκα: Το λες όπως τότε, την πρώτη τη φορά.

...

Κινήθηκαν αργά και συνεχίζουν. Μες στο πλήθος αταίριαστοι, αγνοώντας τους ρυθμούς. Μες στο συνηθισμένο, το τρελό. Σκηνή από ταινία κινηματογραφική που προβάλλεται στον αέρα της πόλης. Μυρωδιά από διήγημα ρομαντικό -σελίδες διάφανες που εικονογραφήθηκαν με χαρακτήρες ζωντανούς. Ένα μονόπρακτο φθινοπωρινό...

Τα φύλλα τρίζουν κάτω από τα παπούτσια τους και διαλύονται με ευχαρίστηση. Κι όταν βραχούν γίνονται κοπριά και κολλούν στις σόλες, που περπατούν στη μουντή πόλη, που είπε να χαμηλώσει τους τόνους. Οι ρυθμοί πέφτουν, μειώνονται οι θόρυβοι, τα τραγούδια αποκτούν μελωδία και οι φωνές μας γίνονται πιο βραχνές, ερωτικές. Ψάχνουν αυτιά για να ζεστάνουν. CE98

Δημήτρης Ντανόπουλος

το Εγκόλπιο του Καλού Συνοδοιπόρου

noreply@blogger.com (ce_) — Sat, 21 Nov 2020 22:59:00 +0000

Σκέψεις πάνω στο πρώτο βιβλίο του Σεραφείμ Λάππα «Όλα Θα Πάνε Καλά» (εκδόσεις Εν Πλω, 2020).

[το κείμενο αναρτήθηκε και στην ιστοσελίδα της Athens Voice, 20.11.20]

Στην εποχή του γκρίζου, της ανασφάλειας, του φόβου και της ευμετάβλητης ρουτίνας μας, έρχεται ένα βιβλίο να σου σπάσει τα νεύρα, κραυγάζοντας «Όλα Θα Πάνε Καλά». Το φωνάζει τόσο πολύ, ακόμα και με το γραφικό του εξώφυλλου.

Μαθήματα Ψυχολογίας άνευ διδασκάλου

Θυμάσαι που είχες διαβάσει το «Να Ζεις Να Αγαπάς & Να Μαθαίνεις» του Λεο Μπουσκάλια ως αντίδοτο στη στρατιωτική ομοιομορφία, το «Πάντα Καλά» του Παύλου Μάτεσι ως αντίδοτο στην πεζή ανία και άκουγες το «Ν’ Αγαπάς Τα Βουνά Και Τα Πέλαγα…» τραγούδι του Παντελή Θαλασσινού ως αντίδοτο στη σχολική μονοδιάστατη παιδεία;

Νομίζω πως πια μεγάλωσα και δύσκολα πείθομαι. Εύκολα, βλέποντάς το στην προθήκη του βιβλιοπωλείου θα κατέτασσα το βιβλίο του Σεραφείμ Λάππα σε ένα ακόμα προϊόν αμερικάνικης κουλτούρας της θετικής σκέψης, ένα τεχνικό εγχειρίδιο επιφανειακής φιλοσοφίας, ερασιτεχνικής ψυχολογίας. Η σημείωση, δε, πως την εισαγωγή υπογράφει ένας κληρικός θα με έσπρωχνε σε διπλανό ράφι.

«Ένα κλειστό βιβλίο που μας ανοίγεται»

Έλα όμως που αυτό το βιβλίο το γνώρισα από μέσα προς τα έξω! Λευκές σελίδες με ψυχή τις λέξεις. Δίχως περίβλημα και συστάσεις. Ένας άνθρωπος τολμά να δημοσιοποιήσει για πρώτη φορά τις σκέψεις του, αποφασίζοντας να εκτεθεί, με ηρεμία, γαλήνη, ομορφιά, ρομαντισμό και συγκίνηση. Να μιλήσει για τις ανθρώπινες σχέσεις, την οικογένεια, τη «συζυγία», την καθημερινότητα και την επικαιροποιημένη συγχρονία μας. Ειδομένα με την οπτική του πολεμιστή του φωτός, που αντιστέκεται με σοβαρότητα.

Μικρά κείμενα που θα μπορούσαν σε παλιότερη εποχή να χαρακτηριστούν ως επιφυλλίδες ή να δημοσιεύονται ως χρονογραφήματα σε καθημερινή εφημερίδα, σημειώματα ημερολογίου ή ανεπίδοτες επιστολές προς το φανταστικό αναγνώστη.

Είναι ωραίο να είσαι εκπαιδευτικός!

Ένας άλλος σημαντικός θεματικός άξονας των κειμένων είναι η παραίνεση προς τους δασκάλους όλων των βαθμίδων που συνήθως νιώθουν συνθλιμμένοι στη ρουτίνα και απαξιωμένοι στη σύγχρονη κοινωνία μας: Ας το παραδεχτούμε. Είναι υπέροχη η δουλειά μας. We love our job! Ας το κάνουμε μόδα. Αντίσταση στη φθορά της καθημερινότητας.

Η προσευχή ως παιδαγωγική πρακτική ή/και ως προσδοκία

Η φυσική ενσωμάτωση του θεολογικού λόγου στο «Όλα Θα Πάνε Καλά» μού άνοιξε ένα παράθυρο επίσκεψης για ένα κειμενικό είδος που ποτέ δε με είχε απασχολήσει: «η προσευχή». Και μετά ξεκλείδωσε την αναγνωστική μου μνήμη ή/και όξυνε το αισθητήριο αναζήτησης του είδους σε μη θεολογικά κείμενα που συζητούσαν για την προσευχή: στην ποίηση ή ως ποίηση, στη λογοτεχνία ως έκφραση προσδοκίας κλπ.

Τελικά, τι είδους χαρακτηριστικά κουβαλούν οι «ήρωες» του βιβλίου του Σεραφείμ Λάππα, χρησιμοποιώντας κυρίως οριζόμενοι από τον λόγο της Ψυχολογίας, της Παιδαγωγικής και της Εκκλησίας; Αισιόδοξοι άνθρωποι, καθημερινοί μικροί σούπερ ήρωες, που δε φορούν μάσκες υποκρισίας αλλά χαμόγελα.

Ολοκληρώνοντας την ανάγνωση του βιβλίου, σίγουρα σκέφτεσαι ή και αναφωνείς: Το Καλό Θα Νικήσει, θα γίνει κύμα και θα κατακλύσει τον κόσμο.

(εν)Οράτιος

noreply@blogger.com (ce_) — Fri, 01 May 2020 23:02:00 +0000

Η Μαρούλα Κλιάφα είναι μια αγαπημένη προσωπικότητα, που είχα την τύχη να γνωρίσω κι από κοντά. Από παλιά με απασχόλησε τόσο λογοτεχνικά όσο και ερευνητικά, δίνοντάς μου πάντα υλικό για σκέψη.

Το κλασικό ιστορικό της μυθιστόρημα "Ένα Δέντρο Στην Αυλή Μας" (1980) το έχω (υπερ)εκμεταλλευτεί σε πολλά πεδία δραστηριοτήτων μου.

Παρακολουθούσα την εργογραφία της και πάντα θαύμαζα την ενέργεια και τη φρεσκάδα της. Επιβεβαίωση ήρθε το τελευταίο της μυθιστόρημα: "Η ιστορία ενός νεαρού gamer" (2018) που η Μαρούλα έγραψε στα 81 της.

Νομίζετε πως πρόκειται για ένα βαρετό, δασκαλίστικο ή γιαγιαδίστικο μυθιστόρημα για έναν έφηβο με το παράξενο όνομα Οράτιος;

Η Μαρούλα με έναν καταπληκτικό τρόπο καταφέρνει να κρατάει το ενδιαφέρον των νεαρών αναγνωστών/αναγνωστριών της, καθώς και να τρυπώνει στις παρέες τους ως μια 80χρονη "έφηβη" που δεν κρύβει την ηλικία της.

Μια "έφηβη" που εξακολουθεί να πειραματίζεται και να τολμά, όπως για παράδειγμα το χρονικό άλμα που κάνει στο μέλλον του μικρού της ήρωα (2070s), στο τελευταίο μετα-κεφάλαιο του βιβλίου, όταν αυτός θα είναι πια στη δική της ηλικία και θα χρησιμοποιεί ένα τσιπάκι εμφυτευμένο στον εγκέφαλό του.

Μια 83χρονη "έφηβη" που φανερώνει στοιχεία της δικής της ταυτότητας σ' αυτό το τελευταίο μετα-κεφάλαιο, που μοιάζει αναστοχασμός της και κλείνει κάπως έτσι:

"...οι ήρωες των βιβλίων που αγαπήσαμε δεν ξεχνιούνται ποτέ.

Τους θυμόμαστε με ευγνωμοσύνη..."

Έτσι και μεις θυμόμαστε τους ήρωες που η Μαρούλα έφτιαξε φανταστικούς μας φίλους.

Σπίτι Παιδιού

noreply@blogger.com (ce_) — Mon, 16 Mar 2020 22:33:00 +0000

Κυριάκος Συφιλτζόγλου, ΣΠΙΤΙ ΠΑΙΔΙΟΥ, εκδ. αντίποδες 2019

Τον γνωρίσαμε μέσα από την ποίηση: «Έκαστος εφ’ ω ετάφη» (2007), τις «Μισές Αλήθειες» (2012), «Με ύφος Ινδιάνου» (2014), «Στο σπίτι του κρεμασμένου» (2015) και στο πιο υβριδικό «Δραμάιλο» (2018) παράλληλα με τις φωτογραφικές του αναζητήσεις σε έρημα χωριά της Δράμας. Του αρέσει να διαβαίνει τα σύνορα των ειδών της τέχνης ακόμα και με πινέλα και πρόσφατα μας παρουσίασε το πρώτο του αμιγώς πεζό κείμενο.

33 μικρές αυτοτελείς ιστορίες ενός αγοριού που στέλνει μηνύματα μέσα από τα μνήματα. Ένα ιδιότυπο ημερολόγιο σε ένα μικρό χωριό της Δράμας στα τέλη της δεκαετίας του 1980, αρχές του 1990. Σελίδες που κόπηκαν με φίλτρο το hashtag #κηδεία. Ο θάνατος μες στην καθημερινή ζωή και η πρακτική μιας κοινότητας που δεν απαγόρευε τη συμμετοχή των παιδιών στον τελευταίο αποχαιρετισμό.

Μια αυτοεθνογραφική παρατήρηση από το κοντινό παρελθόν της μακρινής ελληνικής επαρχίας, που δίνουν το δικαίωμα και τη διαπίστευση σ’ αυτόν τον νέο σε ηλικία συγγραφέα να μας μιλήσει για την παιδική του ηλικία, με σκηνές κινηματογραφικά ποιητικές και ειδολογικά βαλκανικές. Ατμόσφαιρα νατουραλιστική, στιγμές κωμική, περίεργη, αλλά πάντα συναισθηματική και βαθιά ανθρωπιστική.

Κυριάκος ο αφηγητής. Γεννημένος να πλάθει ιστορίες, σύμφωνα με όσα αβίαστα μας αποκαλύπτει. Ανήκει προφανώς στην πεζογραφική γενιά του «Γκιακ» του Παπαμάρκου, μιλώντας μας με την τοπική λαλιά, γεφυρώνει για μας τους ξένους για την περιοχή το κενό στο οποίο μας είχε αφήσει μετέωρους ο Λουντέμης. Μια Μακεδονία του Πόντου, της Καππαδοκίας, των άδειων σπιτιών και της μετανάστευσης στη Γερμανία.

33 μικρές ιστορίες δορυφόροι, πλεγμένες ελικοειδώς γύρω από μια κεντρική ιστορία που διατρέχει το κείμενο από την πρώτη ως την τελευταία ιστορία: «…δεν ήξερα αν υπήρχε τάφος για τον παππού…»

Περιμένουμε τις υπόλοιπες σελίδες από το ημερολόγιο Παιδιού.

Καραντίνα\Πιλοτική_Φάση\Ημέρα_1

noreply@blogger.com (ce_) — Wed, 11 Mar 2020 19:37:00 +0000

Δεν ξέρουμε τι ζούμε ακριβώς. Μια ψευδαίσθηση; Έναν αόρατο εχθρό για την ώρα.
Αμηχανία.
Αδιαφορία.
Κοροϊδία, ειρωνεία, χιούμορ.
Θα μάθουμε να χορεύουμε το Jai-Ho ως το τέλος (και πότε θα είναι αυτό;)

Ευτυχώς ο ήλιος λάμπει και η φύση φουντώνει.
Όταν τελειώσει η απειλή (και πότε θα είναι αυτό;) πώς θα είμαστε;
Πώς θα είναι ο Ιούνης του 2020;
Θα έχουμε αποχαιρετήσει πολλούς και μαύρο πέπλο πάνω μας ή θα λέμε το περάσαμε κι αυτό! Ουφ!!;;
Μας λένε, σκεφτείτε τους μεγάλους και τους ευπαθείς και προστατέψτε τους! Μείνετε μακριά τους.
Κάθε φορά που συναντώ άνθρωπο πάνω των 80 τον χαιρετώ με σεβασμό.
Προμήθειες για 2 βδομάδες να έχετε στο σπίτι, αλλά μην τα ψωνίσετε μονομιάς!
Διαβάζουμε πως σε 10-15 μέρες έρχονται τα χειρότερα.
Διαβάζουμε πως δε θα υπάρχουν κρεβάτια, γιατροί δε θα φτάνουν στα νοσοκομεία.
Δραματικό διάγγελμα του πρωθυπουργού. Μείνετε σπίτι!

Χωρίς προσδοκίες

noreply@blogger.com (ce_) — Tue, 10 Mar 2020 21:23:00 +0000

Στο δρόμο από ή προς τη δουλειά ακούω ραδιόφωνο. Τις προηγούμενες μέρες έμεινα, παρόλο που στάθμευσα, να ακούω τα λόγια ενός νέου συγγραφέα, του Θοδωρή Τσάτσου, που μιλούσε για το βιβλίο του "Εκτός Οπτικού Πεδίου".

Είχε λύσει μέσα σε δευτερόλεπτα μια παρεξήγηση που είχα στο κεφάλι μου εδώ και περίπου 15 χρόνια:

Επειδή έχω απογοητευτεί πολλές φορές από το πάθος μου για κάποια ιδέα ή σχέδιο, προτίμησα ως "μότο" τη φράση: "Ζήσε. Χωρίς προσδοκίες." Αυτό με ελευθέρωνε από το φορτίο της οπωσδήποτε επιτυχίας ή θετικής έκβασης ενός εγχειρήματος. Από άλλους εκλαμβανόταν ως τυχοδιωκτισμός, ως έκφραση του "Ζήσε σαν να μην υπάρχει αύριο". Όχι.

Ο εν λόγω συγγραφέας εξηγούσε στη δημοσιογράφο πως, επειδή ήταν τυφλός αυτό βοήθησε τους γονείς του να τον αναθρέψουν χωρίς να προβάλουν επάνω του προσδοκίες, αλλά ούτε να τον εγκαταλείψουν ως αποκλεισμένο. Αυτό του έδωσε ελευθερία.
Πρόκειται για μια λεπτή γραμμή που κάνει τη διαφορά στην ανάγνωση/κατανόηση της ίδιας φράσης.

Θα επανέλθω. Η συζήτηση μόλις άνοιξε.

σπουδή σε έναν "αγγελιοφόρο"

noreply@blogger.com (ce_) — Tue, 07 Jan 2020 11:49:00 +0000

2004> Θεατρική παράσταση στην Επίδαυρο: "Ιππόλυτος".

Θυμάμαι πως απ' όλη την "μνημειώδη" παράσταση, όπως χαρακτηριζόταν, είχα κολλήσει στον ...Αγγελιοφόρο, που ανακοίνωσε στον Θησέα τον θανάσιμο τραυματισμό του γιου του Ιππόλυτου. Πάντα με τραβούσανε οι δεύτεροι ρόλοι, που δεν τους βοηθάει το κείμενο, ο σκηνοθέτης, ο παραγωγός! Αναζήτησα, λοιπόν, τότε και βρήκα στο πρόγραμμα πως πρόκειται για τον ηθοποιό του Εθνικού Θεάτρου: Θοδωρή Κατσαφάδο.

σπουδή στο βίντεο (η παράσταση εδώ από τη Δωδώνη):
ΕΙΣΟΔΟΣ ΑΓΓΕΛΙΟΦΟΡΟΥ: 01:30:00 (εμφάνιση ~8 λεπτών από ~118 της παράστασης)

>01:31:19 ως 26, εφτά δευτερόλεπτα σιωπής
>01:34:00 κορύφωση στο ρήμα: "τινάζεται"
>01:35:22 χειροκρότημα κι άλλα 15 δευτερόλεπτα σιωπής

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΗΘΟΠΟΙΩΝ
>01:59:00 ως 07

2012> Σε συζήτηση με συνάδελφο του Κατσαφάδου, φώτισα το μονοπάτι που οδηγούσε σ' αυτή του την ιδιαίτερη ερμηνεία [επιτρέψτε μου να το λέω "σημειωτικούς πόρους"]: Η ιστορία του αδελφού του που σκοτώθηκε μπροστά στα μάτια του. Σύνδεση προσωπικού βιώματος με την ερμηνεία.

η φωτογραφία που μου έλειπε

noreply@blogger.com (ce_) — Thu, 15 Aug 2019 17:26:00 +0000

Οι αναμνήσεις της δικής μου εφηβείας δεν έχουν εικόνα Ιnstagram, μορφή stories.

Και να που μια φωτογραφία, τωρινού νέου, μού συμπλήρωσε το κενό.

Ξημέρωμα Δεκαπενταύγουστου σε κοντινό χωριό.

Όταν την είδα στην οθόνη, θυμήθηκα πως, 25 χρόνια πριν, είχα ξεμείνει με άλλους ξημερώματα, περιμένοντας τον οδηγό του αυτοκινήτου να πάρει την απόφαση να φύγει από το πανηγύρι.

Ξυπνήσατε, αρκουδάκια μου;

noreply@blogger.com (ce_) — Sat, 09 Mar 2019 11:40:00 +0000

[το κείμενο δημοσιεύτηκε στο περιοδικό SOUL, τ.14 τον Απρίλιο του 2007]

Από τις δέκα του Δεκέμβρη άρχισε να χασμουριέται ο 43χρονος Αντρέας. Ο υπερήλιξ αρκούδος (κατά μέσο όρο σε κατάσταση ελευθερίας οι αρκούδες ζουν 25 χρόνια) έβγαλε τα γυαλιά του, δίπλωσε την εφημερίδα που έγραφε πως «Άγρυπνες Οι Αρκούδες Τριγυρνούν…» και, κουνώντας το κεφάλι του, καλοχειμώνισε την υπόλοιπη οικογένεια που είχε πέσει με τα μούτρα στο φαγητό, για να αποσυρθεί στη φωλιά του, δίχως να περιμένει το χειμερινό ηλιοστάσιο.

Τέλη Δεκέμβρη κι οι νύχτες μακρές αλλά μεσογειακές. Ακόμη κι οι αρκούδες ξενυχτούσαν. Κι αφού έφαγαν του σκασμού σαν καλά αρκουδάκια, βάρυναν το βήμα τους, έριξαν σφυγμούς και θερμοκρασία σώματος και δίχως καν να φορέσουν τις πιτζάμες τους, στρωθήκανε για ένα χειμέριο υπνάκο οι καφέ αρκούδες στο καταφύγιο του Αρκτούρου: ο Γιώργος, ο Duke, η Κατερίνα, ο Μανώλης, ο Κυριάκος, η Ειρήνη, η Βέσνα, ο Μάρκος,... μέχρι να κάψουν και το τελευταίο γραμμάριο λίπους.

Ξεράθηκαν στον ύπνο κι ούτε για κατούρημα δε σηκώθηκαν. Αντιλαμβάνονται, ωστόσο. Ούτε μηχανή μην ακουστεί και ξυπνήσει τα αρκουδάκια μας, γιατί θα γίνουν έξαλλα και τότε ποιος είδε αγουροξυπνημένη αρκούδα και δε φοβήθηκε. Ευτυχώς που το ενάμισι μέτρο χιόνι στο Νυμφαίο της Φλώρινας δρα ηχομονωτικά. Ησυχία στα 1.350 μέτρα. Κουλουριασμένες σε εμβρυακή στάση τις βλέπαμε από τις webcam εμφανώς αδυνατισμένες (ως και 60 κιλά μπορεί να φτάσουν) να χουχουλιάζουν πάνω στα ζεστά τους άχυρα.

Μπήκε Μάρτης και δέκα οι πόντοι του χιονιού έξω. Το βιολογικό τους ξυπνητήρι τσιτώνει οριακά τα γρανάζια του. Αλλά εκείνες προτιμούν να σβήσουν λίγη ακόμη από τη θλίψη που τους φορτώσαμε εφιάλτες: ξεδοντιασμένες πρώην χορεύτριες με τρυπημένες μύτες, χαλκάδες, αλυσίδες, χορός σε πυρακτωμένες λαμαρίνες υπό τον ήχο ντεφιού ή να παρασταίνουν τη Βουγιουκλάκη, να υποκλίνονται στο τσίρκο.

Κυριακή, 4 του Μάρτη. Ούτε καν εαρινή ισημερία. Θέλετε η έλλειψη άλλου λίπους, θέλετε η άνοδος της θερμοκρασίας, οι πρώτες αρκούδες ανοίγουν τα πρησμένα μάτια τους και ξεμυτίζουν μουδιασμένες από την τεχνητή φωλιά τους, αντικρίζοντας με δυσκολία το δυνατό φως. Μια βδομάδα σχεδόν κάνουν να συνέλθουν. Εδώ ένα οχτάωρο κοιμάσαι κι έχεις βαρύ κεφάλι!

-Γιατί με ξυπνήσατε; Τι μήνας πήγε;

-Πότε πέρασε ο χειμώνας; Ούτε που το κατάλαβα!

-Το θείο Αντρέα να ξυπνήσουμε!

-Αγνώριστη έγινες, βάλε καμιά μπουκιά στο στόμα σου.

-Ούτε μέλι δε θέλω.

Στην αρχή δεν τρων. Ε, σιγά-σιγά αρχίζουν ν’ ανεβάζουν θερμοκρασία και σφυγμούς και να καταβροχθίζουν κανονικές ποσότητες. Φαντάζομαι κάποια στιγμή πάνε τελικά και για κατούρημα!

Μη με ρωτήσετε, αρκουδάκια μου, αν ήταν βαρύς ή αν ήταν έστω χειμώνας αυτός που πέρασε και τι έγινε ενώ εσείς κοιμόσαστε. Τρέξτε, κυλιστείτε, παίξτε, βάλτε δυνατή φωνή να σας ακούσουν όλοι, μωρά μου. Ένας κούκος μπορεί να μη φέρνει την άνοιξη. Καμιά δεκαπενταριά αρκούδες όμως;

Καλά ξυπνητούρια, αρκουδάκια μου!

info: www.arcturos.gr

bordercrossing

noreply@blogger.com (ce_) — Sun, 10 Feb 2019 08:01:00 +0000

Πάνε χρόνια πίσω που πρωτοδιάβασα τον Henry Giroux και κάτι λέξεις που μου τρύπησαν το κεφάλι: bordercrosser, hope !

Κι επειδή η "ελπίδα" πολύ ταλαιπωρήθηκε στο δημόσιο διάλογο, ξαναγυρνώ με πείσμα στο "bordercrossing". Αυτά τα σύνορα που σου μιλούν για αποκλεισμό, αυτά τα σύνορα που αν τα διαβείς πρέπει να λησμονήσεις το παρελθόν, το προηγούμενο χώμα και να μείνεις στο Καινούριο. Αυτά τα σύνορα που είναι πρόσκληση για να γνωρίσεις το Διαφορετικό, το Καινούριο, το Άλλο. Αυτά τα σύνορα που τα διαβαίνεις και συνεχώς κλέβεις κομμάτια τους για να πάψουν να υπάρχουν. Αυτή η ιδιώτευση που σε κάνει τόσο εγωιστή, τόσο αλαζόνα.

Σύνορα, φραγμοί, απαγορεύσεις, και εξιδανίκευση του εντός μας.
Σύνορα να τα σέβεσαι όχι να σε φοβίζουν. Σύνορα για να τα διαβείς, για να γνωρίσεις το από Κει.