@ Chiran Pun नमस्कार ।

Nepotism – (नातावाद) विरुद्ध संघर्षको प्रश्न

2025-10-01T05:08:00.000-07:00

Nepotism – (नातावाद) विरुद्ध संघर्षको प्रश्न
चीरन पुन (सी)
प्रकाशन ः जनखबर डटकम, काठमाण्डौ, २०८२ आश्विन १५ गते, बुधवार ।

Generation Z (जेन–जी) आन्दोलन एक चर्चा

2025-09-29T21:00:00.000-07:00

Generation Z (जेन–जी) आन्दोलन एक चर्चा

चीरन पुन

प्रकाशन ः

— जनखबर डटकम, काठमाण्डौ, २०८२ आश्विन १३ गते, सोमवार,

— महिलामुक्ति डटकम, काठमाण्डौ, २०८२ अश्विन १३ गते, सोमवार ।

वर्तमान राजनीतिक परिस्थिति र हाम्रो दायीत्व

2025-09-29T20:04:00.000-07:00

भ्रष्टाचारका काण्ड र जेन जी पुस्ताको आन्दोलन

2025-09-29T19:13:00.000-07:00

भ्रष्टाचारका काण्ड र जेन जी पुस्ताको आन्दोलन

चीरन पुन

प्रकाशन ः जनखबर डटकम, काठमाण्डौ ।

२०८२ अश्विन १ गते बुधवार ।

२०४६ साल पछि मल्लिक आयोगको प्रतिवेदनलाइ रद्दीको टोकरीमा फालियो, त्यसले अपराधी ठहराएका कैयौं मानिसहरु पछि सत्तामा हालिमुहाली गरे । २०६२ ÷ ६३ मा रायमाझी आयोगको प्रतिबेदन पुन त्यही गरियो । कैयौं आयोगहरु बने त्यसका दोषीलाई कारवाही गर्नुको सट्टा सरकारकै मिलेमतोमा उल्टै प्रतिबेदन नै गायब पारियो । यस्तो भएपछि कसरी भ्रष्टाचार निर्मुल हुन्छ र देश बन्छ ।

२०४६ साल पछिको भ्रस्टाचारका ठुला काण्ड –

१) लालपूर्जा काण्ड,

२) टोप्सी काण्ड,

३) लोटस काण्ड,

४) महेन्द्र बहुमुखी क्याम्पस काण्ड,

५) जिप्सी काण्ड,

६) पजेरो काण्ड,

७) लिक्विडेशन (माछापोखरी) काण्ड,

८) दक्षिण कोरिया श्रम घोटाला काण्ड,

९) लालमोहन श्रेष्ठ ७ करोड घोटाला काण्ड,

१०) भ्रष्टाचार निवारण कोष काण्ड,

११) नेपाल टेलिकम उपकरण खरिद काण्ड,

१२) सूडान काण्ड काण्ड,

१३) बालुवाटार जग्गा काण्ड,

१४) ओम्नी काण्ड,

१५) वाइडबडी विमान खरिद काण्ड,

१६) सरुवा–बढुवा काण्डहरु,

१७) एमसीसी÷ठूलो परियोजना टेन्डर काण्डहरू

१८) सुन काण्डहरु,

१९) टनकपुर काण्ड,

२०) सुत्केरी भत्ता काण्ड,

२१) लाउडा काण्ड,

२२) ठेक्का पट्टा काण्ड,

२३) सीसी टिवी काण्ड,

२४) यार्सागुम्बा तस्करी काण्ड,

२५) अदुवा तस्करी काण्ड,

२६) यार्सागुम्बा तस्करी काण्ड,

२७) मल ÷ बिउ काण्ड,

२८) आयल निगम घोटाला काण्ड,

२९) चेलिबेटी बेचबिखन काण्ड,

३०) सासद खरिद ÷ बिक्री काण्ड,

३१) बुद्धचित्त काण्ड,

३२) रातो पासपोर्ट दुरुपयोग काण्ड,

३३) सर्प काण्ड ÷ बाख्रा काण्ड,

३४) पतन्जली जग्गा प्रकरण काण्ड,

३५) निर्मला पन्त बलात्कार ÷ हत्या काण्ड,

३६) ल् – अभिि करछली र घुस काण्ड,

३७) सरुवा ÷ बढुवा काण्ड,

३८) आयाल निगम काण्ड,

३९) नकली नोट काण्ड,

४०) सहकारी ठगी काण्ड,

४१) भुटानी सरणार्थी काण्ड,

४२) गिरि बन्धु टि काण्ड,

४३) कमिसन÷ कालोबजारी ÷ तस्करी काण्ड,

४४) एयरपोर्ट कमिसन काण्ड – आदि आदि ।

क) जेन जी पुस्ताको आन्दोलनमा मुख्य २ माग मध्ये (एक) भ्रष्टाचार अन्त्य र (दोश्रो) स्थीर सरकारको थियो । यसैको जगमा शुसिला कार्कीको नेतृत्वमा अन्तरिम सरकार बन्यो । के यो सरकारले भ्रष्टाचार विरुद्ध “शक्तिशाली स्वतन्त्र आयोग” बनाएर त्यसमा जोडिएका सम्वन्धित मानिसहरुलाई गिरफ्तार गरि पुर्पक्षमा राखी छानविन गर्ने र कार्वाही अगाडि बढाउन सक्छ ?

ख) आज देशको अर्थतन्त्र डामाडोल हुनुमा भ्रष्टाचार मुख्य समस्या हो । सत्ताको लछाचुडी गर्दै – भ्रष्टाचार, कालोबजारी, कमिसन, तस्करी आदीमा देशका जिम्मेवार मानिसहरुनै सहभागी भएको कैयौं तथ्यहरुले स्पष्ट हुन्छ । त्यसैले उनिहरुको सम्पत्ति खोसेर रास्ट्रीयकरण गर्ने र भ्रष्टाचारीहरुलाई आजिवन जेल सजाय गर्न तयार हुन्छ यो सरकार ?

ग) के आजसम्म राज्यका उच्च तहमा बसेका मानिसहरुको सम्पत्ति निस्पक्ष छनवीन हुन सक्छ ? पक्कै पनि भ्रष्टाचार गरेर देशलाई खोक्रो पार्नेहरु खोज्न धेरै टाढा जानुपर्ने छैन । सत्ताधारी पार्टीहरुमा झण्डाको खोल ओढेर बसेका नेता भनाउदाहरु, सत्ताधारी पार्टीलाई कमिसन बुझाएर नियुक्ति खाएका उच्च पदस्थ ब्याक्ती – ब्याक्तित्वहरु र उच्च ब्यापारीक घारानाहरु जसले विभिन्न समयमा सरकारमा बसेका पार्टीलाई कमिसन बुझाउदै सासद र मन्त्रीको नियुक्ति खाएकाहरु नै छ्न ।

घ) के नेपालमा पनि एक हजार र पाँच सयका नोटहरु केही समय बन्द वा खारेज गर्न सक्छौ र ङ) एक हजार र पाँच सयको नोटलाई नयाँ डिजाईनमा संचालन गर्न सक्छौ ?

च) के नेपालमा बिचौलिया र कमिसन खोरहरुलाई आजिवन जेल हाल्न सक्छौ ?

छ) के नेपालमा आत्म निर्भर उत्पादन प्रणालीलाई आत्मसात गर्दै, सबै मानिसलाई उत्पादनमा लगाउन सक्छौ ?

ज) के नेपालमा बिदेश पलाएन भएका जनशक्तिलाई देशमै रोजगार शृजना गरेर काममा लगाउन सक्छौ ?

झ) अब ठुला – ठुला आदर्श र रणनीतिक कुरा गरेर जनतालाई झुक्याउने दिन समाप्त भयो । आज जनताको मुख्य समस्या जे छ त्यसलाई पूरा गर्दै जनतालाई बिस्वासमा राख्दै जनतासङ्ग सङ्सङ्गै समृद्धिको दिशामा अघि बढ्नु पर्ने आजको आवस्यकता बनेको छ ।

ञ) राज्यसत्ता, सरकार, संविधान, सिङ्गो पार्टी, नेतृत्वको आमूल पुनर्संरचना अनिवार्य छ, त्यसमा जेन जी पुस्तालाई समावेश अनिवार्य गरिनु पर्दछ ।

ट) पार्टी, नेतृत्व, राज्यको उच्च तह देखि तल्लो निकाय सम्म खुला प्रतिस्पर्धालाई आत्मसात गर्नु पर्दछ ।

ठ) हाम्रा निरङ्कुश शैली, अधिनायकवादी तौर तरिका, गुटिय चिन्तन, आत्म केन्द्रीत प्रवृत्तिलाई सबैले छोडौ ।

ड) पार्टीलाई कर्मचारी शैली वा ब्यापारीक कामदार जस्तो गरि संचालन गर्ने बिधिलाई बदलौ ।

ढ) पार्टीहरुलाई बदलिँदो परिस्थिति, बिज्ञान, प्रबिधी, सूचना – सन्चार र जेन जी पुस्ताको मनोबिज्ञानिक र ब्यवहारीक दक्षता र अन्तरबिरोधलाई आत्मसाथ र गुणस्तरीय बनाउदै लैजाउ ।

ण) सबै पार्टीहरुमा पुरानो पुस्ता र नयाँ पुस्ता बीच देखिएको अन्तर्बिरोधलाइ सबैको अपनत्व स्वीकार गर्ने, कसैले दिने वा छोड्ने, कसैले लिने वा खोस्ने प्रबृतीलाई बैज्ञानिक, वस्तुपरक, ब्यवहारिक र आजको आवस्यकतासङ्ग तालमेल मिलाउने ।

त) प्रारम्भ आलोचना, विश्लेषण आलोचना र सस्लेषण वा निस्कर्श पनि आलोचनाको गर्ने प्रवृत्तिलाई त्याग्ने र आजको आवस्यकता, जाने गन्तव्य र प्राप्त गर्ने वस्तुपरक आधार तय गरि एकतावद्ध कदम बढाउने ।

थ) सबैले म नभै ससार डुब्छ भन्ने चिन्तन र प्रवृत्ति त्याग्ने ।

लेखन मिति ः २०८२ भदौ २७ ।

धन्यवाद ।

काम खुलाई दे

2025-09-29T18:47:00.000-07:00

काम खुलाई दे

रचना ÷ सङ्गीत ः चीरन पुन
प्रकाशन ः जनखबर डटकम, काठमाण्डौ
२०८२ असार २९ गते, आईतवार ।

श्रम गरी खानलाई काम खुलाई दे
विदेश जाने युवालाई यतै भुलाई दे २
ए सरकार !
सुत्या छौ कि, उठ्या छौ,
आँखा चिम्म पार्या छौ किन ? किन !
ए सरकार !
जिँउदै छौ कि मर्या छौ
चुप्प लागि बस्या छौ किन ? किन ।

क्यारी हो चल्ने पेटभरी खान किनी नसक्नु
क्यारी हो बाँच्ने औषधी महँगो छोई नसक्नु २
बाँच्न दे हामीलाई बढेको मुल्य छिट्टै घटाईदे
भ्रष्टाचारीहरुलाई चारपाटा मुडेर जेल पठाई दे
कर्णालीमा नुन छैन नुन पठाई दे
हेर पेट खाली छ खानाा पठाई दे
ए सरकार !
सुत्या छौ कि, उठ्या छौ,
आँखा चिम्म पार्या छौ किन ? किन !
ए सरकार !
जिँउदै छौ कि मरया छौ
चुप्प लागि बस्या छौ किन ? किन ।

बाँजो छ जमिन अल्छी छ नीति सुनि नसक्नुु
सरकार छ मौन चौतर्फी सङ्कट भोगी नसक्नु २
श्रम गरि बाँच्ने आत्मनिर्भर हुने नीति चलाई दे
स्वदेशमै रोजगार सम्वृद्धिमा पुग्ने बोटो खुलाई दे
श्रम गरी खानलाई काम खुलाई दे
विदेश जाने युवालाई यतै भुलाई दे २
ए सरकार !
सुत्या छौ कि, उठ्या छौ,
आँखा चिम्म पार्या छौ किन ? किन !
ए सरकार !
जिँउदै छौ कि मरया छौ
चुप्प लागि बस्या छौ किन ? किन ।
लेखन मिति ः २८ असार, २०८२ ।

गणतन्त्र दिवस, जेष्ठ १५ को कबिता

2025-09-29T18:39:00.000-07:00

गणतन्त्र दिवस, जेष्ठ १५ को कबिता
लेखक ः चीरन पुन
प्रकाशन ः जनखबर डटकम, काठमाण्डौ
२०८२ जेठ १६ गते विहिवार ।

तिम्रो गणतन्त्र,
न्याय र तिम्रो शासन,
२८ खर्बको रिणले च्यापिएको,
हामी मनुवाको जिन्दगी हेर्न लाएक छ,
यतिबेला ।

सिमित मान्छेहरु,
कुर्लिरहेका छ्न,
सबैभन्दा बढी,
गणतन्त्र फाल्न र राख्न,
फाल्नेहरुले पनि, राख्नेहरुले पनि
लुट्नै सम्म लुटे ?
लुटिने त केवल
नेपाल भन्ने देश र हामी मनुवाहरु हौ
यतिबेला ।

गुन लगाएकै छ नि त !,
फाल्नेहरुलाई
हजारौ बिगा जमिन,
नमिता सुनिता काण्ड, पिस्कर काण्ड, मुर्ती चोर र
अनेकौ काण्ड र बर्बरता, बोल्नै नपाईने शासन,
चिहानघाटबाट मुर्दा जागेझै
फेरि फर्किने अरे ?,
अँध्यारो गुफा तिर !,
झुन्ड तयार गर्दै छ्न ?
फेरि लुट्न नपाएकाहरु,
र कोसिस गर्दैछ लुरे बल लगाएर,
फाल्न गणतन्त्रलाई,
यतिबेला ।

पटकौ, पटक प्रधानमन्त्री,
मन्त्री, राज्यको वरिष्ठ देखि कनिष्ठ सम्म नियुक्ति
कुम्ल्याउदै
तलब भत्ता पचाउदै,
पार्टी, पार्टी कार्यालय, नेता – कार्यकर्ता,
आउरे, बाउरे र धुपौरेहरु,
चिच्याउनु स्वभाविक छ नि त ?,
राख्नलाई,
पार्टी नाम गरेको खुद्रे पसल थाप्दै,
नियुक्ति र पदको बार्गेनिङ गर्दै,
नेताको झोले बन्दै,
यता र उता चाहार्दै,
जता खान र लुट्न पाईन्छ,
उतै ढल्किरहने कर्कलाको पानीजस्तो
जिन्दगी चलाउनु परेन त महासय !
लाउडा काण्ड, महाकाली काण्ड, सुन काण्ड, विमान काण्ड, सुत्केरी भत्ता काण्ड, पजेरो काण्ड, भ्रस्टाचार काण्ड, ःऋऋ काण्ड, बाख्रा काण्ड, सर्प काण्ड, रातोपासफोर्ट काण्ड, इटाभट्टा काण्ड,
सहकारी ठग काण्ड, एईरपोर्ट काण्ड, कमिसन काण्ड, तस्करी काण्ड जस्ता हजारौ जनबिरोधी र रास्ट्र बिरोधी काण्डका मतियारहरु
राख्न तम्सिएका छ्न फेरी,
किनकी बल्ल त २८ खर्ब पुग्यो !,
जनताको थाप्लोमा रिण,
उनिहरुलाई राख्न परेको छ
गणतन्त्रको नाममा कस्ले लुटि दिन्छ्र र ?
देशलाई र हामी मनुवालाई,
यतिबेला ।

सहिद हुने त भए,
लाल सलाम, जय नेपाल, अमर रहुन भनौला,
केही छैन
किनकी त्यति भन्नलाई केही जादैन कसैको,
पैसा लाग्दैन,
फोटो पनि राखौला फेसबुकमा,
बेपत्ता योद्धा सम्मान र स्मरण गरौला,
घाईतेप्रती गोहिको आँसु पनि चुहाउला,
तर !,
लाज पनि लजाउदै छ आज,
पैसा कमाउनु छ ?
भ्रस्टाचार गर्नु छ ?,
कमिसन खानु छ ?,
दलाल बन्नु छ ?,
चिल्लो गाडी चढ्नु छ ?
आलिसान घर, महल ठडाउनु छ ?
तीन पुस्तालाइ पुग्ने सम्पत्ति जोड्नु छ ?
छोरा, छोरी अमेरिका पढाउनु छ ?
सान, मान, सौकतमा बाच्नु छ ?
तिम्राबाउको बिर्ता हो नि यो निर्धो देश !,
निरीह नेपाली जनता,
पछि लागेर उफ्री हाल्छ्न,
चुनावमा भोट दी हाल्छ्न,
अनि राख्नु परेन त ?
चिच्याउनु परेन त ?
बुर्जुवा गणतन्त्र !,
दलाल गणतन्त्र – जिन्दावाद !,
यतिबेला ।

किनकी,
यसैको लागि त हो सहिद भएको,
जेल बसेको,
झुट्टा मुद्दा खेपेको,
बन्दुक बोकेको,
नेता भएको, पार्टी खोलेको, मन्त्री बनेको, नियुक्ति खाएको, जनता लुटेको, भ्रस्टाचार गरेको, बिचौलिया बनेको, १४÷१४ बर्स जेल बसेको, आलिसान महाराजहरुको जस्तो जिन्दगी बनाएको,
काण्डहरु घटाएको,
र बुर्जुवा गणतन्रको नारा लगाएको,
कहाँ छ ?
बैज्ञानिक समाजवाद र साम्यवाद ?
कहाँ छ्न सहिदका आदर्श र बलिदान ?
कहाँ छ्न बेपत्ता र घाईतेको कुर्वानी ?
कहाँ छ्न कम्युनिस्ट आदर्स र नैतिकता ?
कहाँ छ्न न्याय र समानताको कुरा ?
कहाछ्न रास्ट्रीय स्वाधिनता र जनतन्त्रका कुरा ?
एकपटक !,
फेरि यो गणतन्त्र फाल्ने र राख्नेहरुलाई
सोध्ने मन छ ?
के यो बुर्जुवा गणतन्त्र हाम्रो लागि हो ?
जनताको लागि हो ?
र रास्ट्रको लागि हो

१५ जेष्ठ, २०८२ ।

सङ्गसङ्गै जाउला

2025-09-29T18:31:00.000-07:00

सङ्गसङ्गै जाउला
रचना ÷ सङ्गीत ः चिरन सी
प्रकाशन ः जनखबर डटकम काठमाडौ
२०८२ जेठ ५ गते, आईतवार ।

सङ्गसङ्गै जाउला बाटो एउटै हो भने
किनतिमी तर्किएर हिड्छौ परपर
एकैसाथ जिउँला लक्ष्य एउटै छ भने,
रिसराग हटाएर आउन वरवर ।

एउटै घरमा जन्मिएर आएका हौ हामी
जे जे पर्छ बराबर सङ्गै भोगौलानी
पूर्व, पश्चिम, उत्तर, दक्षीण, बरालिन छोड्नु पर्छ
सानातिना चुलोचौको बालिरहन छोड्नु पर्छ,
तितोमिठो खाउला विचार सुन्दर छ भने
किनतिमी तर्किएर जान्छौ परपर,
ङ्सङ्गै रमाउँला शिखर पुग्ने हो भने
तेरो मेरो हटाएर आउन वरवर ।

रङ्ग एउटै झण्डा एउटै नेपाली यो माटो,
मिलिजुली तय गरौ उन्मुक्तिको बाटो
टुक्रा टुक्रा छरिएर बस्नु हुन्न हामी अब
समयले पर्खिदैन जुटुनु पर्छ हामी सव

सङ्गसङ्गै जाउला बाटो एउटै हो भने
किनतिमी तर्किएर हिड्छौ परपर
एकैसाथ जिउँला लक्ष्य एउटै छ भने,
रिसराग हटाएर आउन वरवर ।
२७ बैशाख, २०८२ ।

झर्नु तलै छ

2025-09-29T18:17:00.000-07:00

झर्नु तलै छ

रचना ÷ सङ्गीत ः चिरन सी
प्रकाशन ः जनखबर डटकम काठमाडौ
मिति ः २ जेष्ठ, २०८२

गर्ज जति झर्नु तलैछ
ढाड, बगरमा लुक्नु छदैछ
शान्त कहिले
अशान्त कहिले
एकदिन त सागरमा बिलिन हुनुछ ।

मुडा ढलेझै, पतझर गलेझै
ढल्नु र गल्नु त छदैछ एकदिन
बादल उडेझै, घाम डुबेझै
उड्नु र डुब्नु त छदैछ एकदिन ।

धुवाँसरी उड्नु छदैछ
घाटहरुमा पुग्नु छ्दैछ
चिताहरुबाट कोही
मेसिनहरुबाट कोही
एकदिन त आकासमा बिलिन हुनुछ ।

फुल झरेझै, पहिरो टुटेझै
झर्नु र टुट्नु त छदैछ एकदिन
जुन खुलेझै अतीत लुकेझै
खुल्नु र लुक्नु त छदैछ एकदिन ।
गर्ज जति झर्नु तलै छ
ढाड, बगरमा लुक्नु छदैछ
शान्त कहिले
अशान्त कहिले
एकदिन त सागरमा बिलिन हुनुछ ।

२७ बैशाख, २०८२ ।

म गाउँन खोज्छु

2025-09-29T18:12:00.000-07:00

म गाउँन खोज्छु (१३६ औँ श्रमीक दिवसको सन्दर्भमा)
रचना ÷सङ्गीत ः चीरन पुन
प्रकाशन ः जनखबर डटकम काठमाण्डौ
२०८२ बैशाख १८, विहिवार ।

म गाउँन खोज्छु श्रमीकको गीत
म गाँउन सक्दिन
म नाच्न खोज्छु मजदुरको नाँच
म नाच्न सक्दिन
भाषण धेरै भो, नारा धेरै भो
श्रमीक मारा, शाषन धेरै भो
म गाँउन खोज्छु ।

ए आई बनाउछन् श्रमकिहरुले
स्वामीत्व अर्कोले लिन्छ
संसार सिर्गाछन् मजदुरहरुले
शासन अर्कैले गर्छ
म गाँउन खोज्छु ।

विज्ञान, प्रविधी श्रमीकहरुको
पसिना माथि चल्छ
खुनको आँशु मजदुरको बग्छ
ढुकुटी अर्कैले भर्छ,

म गाउँन खोज्छु श्रमीकको गीत
म गाँउन सक्दिन
म नाच्न खोज्छु मजदुरको नाँच
म नाच्न सक्दिन
भाषण धेरै भो, नारा धेरै भो
श्रमीक मारा, शाषन धेरै भो
म गाँउन खोज्छु ।
१८ बैशाख, २०८२ ।

ओ मास्टर साव

2025-09-29T18:08:00.000-07:00

ओ मास्टर साव (शिक्षक आन्दोलनको सन्दर्भमा २०८२)
रचना ÷ सङ्गीत ः चिरन पुन
प्रकाशन ः जनखबर डटकम
१७ बैशाख, २०८२
काठमाडौ ।

ओ मास्टर साव !
ओ मास्टर साव !
तिम्रो सरकार भए पो,
तिम्रो कुरा सुन्छ मास्टर साव !
हाम्रो सरकार भए पो,
हाम्रो कुरा सुन्छ मास्टर साव !

यो देशलाई ठगी ठगी
आफ्नै भुँडी भर्ने,
जनताको राम्रो कुरा
कहाँ हो र सुन्ने ?,
आखै नदेख्ने भा छ,
कानै नसुन्ने !,
ओ मास्टर साव !
ओ मास्टर साव !

महिनौ भयो राजधानीका,
सडक तताएको,
न्यायपुर्ण मागराखी,
आवाज उठाएको
कुरै नबुझ्ने भा छ,
मागै नसुन्ने !,

ओ मास्टर साव !
ओ मास्टर साव !
तिम्रो सरकार भए पो,
तिम्रो कुरा सुन्छ मास्टर साव !
हाम्रो सरकार भए पो,
हाम्रो कुरा सुन्छ मास्टर साव !
१५ बैशाख, २०८२

लक्ष्य साम्यवादको

2025-09-29T18:03:00.000-07:00

लक्ष्य साम्यवादको
रचना ÷सङ्गीत ः चिरन पुन

चड्नु छ हामीले शिखरमा लक्ष्य साम्यवादको
हिड्नु छ अझै सवै मिली बाटो समाजवादको

हामी फुटे सत्रु हास्छ, लक्ष्य टाढा टाढा भाग्छ
हामी जुटे मित्रु हास्छ, विस्वास जनजनमा जाग्छ
त्यसैले एकता तोड्नु हुन्न
कसैले बाटो छोड्नु हुन्न
त्यसैले आस्था ढल्नु हुन्न
कसैको विस्वास गल्नु हुन्न
चड्नु छ हामीले शिखरमा...................... ।

मिलाऔ सवै श्रमजीवि हात बल्ल पो देश बन्छ
सम्वृद्धिमा पुग्नलाई हामी एकताको खाँचो पर्छ
त्यसैले आपसमा लड्नु हुन्न
सानातिना खिचातानी गर्नु हुन्न
त्यसैले निरासमा बस्नु हुन्न
मिलेर अघि बढ्न छोड्नु हुन्न

चड्नु छ हामीले शिखरमा लक्ष्य साम्यवादको
हिड्नु छ अझै सवै मिली बाटो समाजवादको
१५ बैशाख, २०८१
धन्यवाद ।

ए हावा

2025-09-29T17:55:00.000-07:00

ए हावा
रचना ÷सङ्गीत ः चीरन पुन
प्रकाशन ः जनखबर डटकम, काठमाण्डौ
२०८२ बैशाख, ४, विहिवार ।

ऐ हावा उडाईदेउ जनजनको सवै कुरितीहरु
ऐ खोला बगाइदेउ मनमनको सवै फोहोरहरु

कुरितीभित्र जिवन खोज्ने सोँचहरु
अस्लिलतामा देश रोज्ने मनहरु
सुन्नै नहुने, मनै भाँचिने विचारहरुलाई
छुनै नहुने, जिवन कुँजिने ब्यवहारहरुलाई
ऐ हावा.................. ।

भन्ने एउठा गेर्न अर्कै कर्महरु
लक्ष्य पुर्व पश्चिम हिड्ने पाईलाहरु
देश भडाउने, आस्था गलाउने षडयन्त्रहरुलाई
चौबाटो मै बरालिने चिन्तनहरुलाई

ऐ हावा उडाईदेउ जनजनको सवै कुरितीहरु
ऐ खोला बगाइदेउ मनमनको सवै फोहोरहरु
४ जेष्ठ, २०८१ ।

सस्तो मूल्यमा बिक्रीमा छ

2025-04-18T20:57:00.000-07:00

सस्तो मूल्यमा बिक्रीमा छ
– चिरन सी
प्रकाशन ः जनखबर डटकम
२०८२ बैशाख, २ (मङ्गलबार)

काठमाडौ ।

आउनुहोस,

आउनुहोस,
लैजानुहोस,
सस्तो मुल्यमा बिक्रीमा छ,
लैजानुहोस,
१ बर्ष मात्रै पुरानो,
राम्रो कण्डिसनको,
बिक्रीमा छ !,
साथिहरु,
२०८१ साल बिक्रीमा छ !,
२०८१ सालसङ्गै,
२०८१ सालकै क्यालेन्डर पनि,
बिक्रीमा छ,
क्यालेन्डर सङ्गै,
नाम पनि, दाम पनि, बदनाम पनि
बिक्रीमा छ,
होलसेल मुल्यमा एकमुष्ट,
बिक्रीमा छ,
आउनुहोस,
आउनुहोस,
लैजानुहोस,
सस्तो मुल्यमा बिक्रीमा छ ।

आउनुहोस,
आउनुहोस,
लैजानुहोस,
सस्तो मुल्यमा बिक्रीमा छ !,
प्रतिगमन,
बिक्रीमा छ,
प्रतिगमन सङ्गै,
राजा पनि बिक्रीमा छ,
राजासङ्गै रानी, हात्ती, घोडा, उट, सिपाही,
सबै बिक्रीमा छ,
जम्मा १ बर्ष पहिला किनेको,
१ बर्ष खेलेको,
होलसेल मुल्यमा बिक्रीमा छ,
आउनुहोस,
आउनुहोस,
लैजानुहोस,
सस्तो मुल्यमा बिक्रीमा छ ।

आउनुहोस,
आउनुहोस,
लैजानुहोस,
सस्तो मुल्यमा बिक्रीमा छ,
बुर्जुवा गणतन्त्र,
बिक्रीमा छ,
बुर्जुवा गणतन्र सङ्गै,
दलाल पुजिवाद, ससदवाद,
भ्रस्टाचार, कमिसनखोर, कालोबजारी,
रास्ट्रघात, जनघात, ससदवादी पार्टी र नेता,
सबै बिक्रीमा छ,
सस्तो होलसेल मुल्यमा बिक्रीमा छ,
आजसम्म हेरिएका,
फत्तुर बनेर फालिएका,
काण्डै काण्डमा बेरिएका,
आउनुहोस,
आउनुहोस,
लैजानुहोस,
सस्तो मुल्यमा बिक्रीमा छ ।

आउनुहोस,
आउनुहोस,
लैजानुहोस,
सस्तो मुल्यमा बिक्रीमा छ,
बामपंथी पार्टी,
बिक्रीमा छ,
बामपंथी पार्टी सङ्गै,
औचित्य सकिएका नेता, नीति, कार्यक्रम,
कार्यदिशा, रङ्गी बिरङ्गी पार्टीको नाम,
जम्मा १ बर्ष पहिला खोलिएको,
चुनावमा दर्ता गरिएको,
चुनाव चिन्ह ल्याईएको,
जनतामा परिक्षण गरिएको,
देउता मान्न पनि पाईने,
मन्दिर, चर्ज, गुम्बा, मस्जिद, ढोग्नपनी पाईने,
जनै लाउन पनि पाईने,
क्रान्तिकारी बान्न पनि पाईने,
टुप्पी पाल्न पनि पाईने,
रक्सी र मासु ढोग्न पनि पाईने,
लालसलाम ठोक्न पनि पाईने,
मौका मिले फुट्न पनि पाईने,
होलसेल मुल्यमा,
लैजानुहोस,
जिल्लादेखि केन्द्रसम्म,
नेता देखि केटासम्म,
दौरा सुरुवाल देखि फेटासम्म,
आउनुहोस,
आउनुहोस,
लैजानुहोस,
सस्तो मुल्यमा बिक्रीमा छ ।

उल्लासमय शुभकामना !

2025-04-14T21:01:00.000-07:00

उल्लासमय शुभकामना !
– चिरन सी
प्रकाशन ः जनखबर डटकम
२०८२ बैशाख १, (सोमबार)
काठमाडौ ।

परार पनि आएको थियो,
पोहोर पनि आएकै थियो,
अहिले पनि आएकै छ,
आगुम पनि आउने छ,
उल्लासमय शुभकामना,
एकातिर,
सङ्कटपुर्ण जिन्दगीहरुको लस्कर छ,
अर्कोतिर,
उल्लासमय शुभकामनाका लस्कर छ्न,
लौ भन ?,
कस्लाई ग्रहण गरौ म !,
सङ्कटपुर्ण जिन्दगी कि ?,
नयाँ बर्ष २०८२ का उल्लासमय शुभकामना ।

सहिदहरुका फोटा भित्तामा,
झुण्डाएर,
पुर्लुक्क फोटातिर हेर्दै,
शुभकामना लेख्दै !,
घरका भित्ताहरुमा जुण्डिएका छ्न,
सहिदहरु,
लखन थापा,
शुक्रराज, धर्मभक्त,
गङालाल, दशरथ,
शुखानि जङ्गलमा झुण्डाईएका,
जिन्दगी छ्न,
जनयुद्धमा बलिदानी दिनेहरु,
एकीकृत जनक्रान्तिमा आहुती हुनेहरु,
बेपत्ता योद्धा र घाईतेहरुको चित्कार,
अनगिन्ती पिडा र सम्वेदना युक्त्त
जिन्दगी छ्न,
त्यसैले,
एकातिर,
भित्तामा झुण्डाईएका,
अपुरा गन्तब्यका जिन्दगीहरु छन् ,
अर्कोतिर,
तिनै भित्ता तिर पुर्लुक्क हेर्दै,
लेखिएका उल्लासमय नयाँ बर्षका शुभकामना छन्,
लौ भन ?,
कस्लाई मनन गरौ म !,
भित्तामा झुन्डाईएका शहिदका अधुरा सपनायुक्त जिन्दगीलाई कि !,
तिनै भित्ता तिर पुर्लुक्क हेर्दै,
लेखिएका उल्लासमय नयाँ बर्ष २०८२ का शुभकामनाहरुलाई ।

बलात्कारमा मृत्युवरण गरेका,
निर्मला पन्तहरु,
लखेटी लखेटी मारिएका,
नवराज बिकहरु,
१० औ दिन आन्दोलनमा,
होमिएका शिक्षकहरु,
खान नपाएर,
सारङ्गी जस्तै बनेका भोका पेटहरु,
रोजगार नपाएर खाडी मुलुक,
चाहार्ने जिन्दगीहरु,
रिपोर्टिङ गर्दागर्दै डढेर खरानी बनेका,
पत्रकारहरु,
उपचार नपाएर छटपटाउदै,
मृत्युवरण गर्ने जिन्दगीहरु,
लौ भन ?,
कुन रोजौ !,
त्यस्तै, त्यस्तै जिन्दगीहरुका मर्म कि,
पुर्लुक्क समाचार हेर्दै,
लेखिएका,
उल्लासमय नयाँ बर्ष २०८२ का शुभकामनाहरु ।

प्रतिगामीहरुको चहलपहल,
बुर्जुवा गणतन्त्रवादीहरुको त्रासदी,
समाजवादीहरुको मौनता,
भ्रस्टाचारी र तस्करीहरुको चुरिफुरी,
कालोबजारी र कमिसनखोरीहरुको
चमक धमक,
खरबै रिणले थिचिरहेका टाउकोको मुल्य,
चौतर्फी अतिक्रमणले पिरलिरहेको मनोबिज्ञान,
जन आन्दोलन,
जनयुद्ध,
मधेस आन्दोलन,
एकीकृत जनक्रान्ति,
लगायतका एजेन्डाहरु थिचिएर उकुसमुकुसको परिवेश,
लौ भन,
कुन रोजौ मैले !,
उकुसमुकुसको परिवेशबाट मुक्त हुने जुक्ति कि !,
उल्लासमय नयाँ बर्ष २०८२ को शुभकामना ।
लाग्दो हो फेरी,
यो २०८१ फर्केर आउदैन,
जिन्दगी पनि त आउदैन !,
पुरानो समय पनि त आउदैन,
फर्केर आउने त जितको इतिहासमात्र हो,
जो आफैले होइन,
अरुले पढ्छ्न युगौ युगसम्म,
बिचरा !,
हारको त के इतिहास पढिन्छ र ?,
सत्ता गुम्दै छ,
बाशुरी बज्दैछ,
डर, त्रास र सन्नाटाको भारीले,
निचोरिएको जिन्दगीलाई,
केवल पेटको चिन्ताछ,
उन्मुक्तिले आफै कहाँ बोलाउछ र ?
अप्ठ्यारो र गाह्रो पहल गर्नु पर्छ आफैले,
उल्लासमय शुभकामनाले,
पनि त निकास खोज्छ होला नि है ? ।

ब्याच टासेको बालुवाटार

2025-04-12T00:46:00.000-07:00

ब्याच टासेको बालुवाटार
– चिरन सी
प्रकाशन ः जनखबर डटकम
२९ चैत, २०८१
काठमाडौ ।

सडक थाकेको छ,
सङ्गैका बोट, बिरुवा,
निहुरिएका छ्न,
घरका भित्ताहरुले,
नारा बाहेक अरु,
सुन्न छाडिसके,
सडक छेउछाउका,
रिलिङ्ग नि ः शब्द ः
निकासको पर्खाईमा छ,
सधै,
कालो –
मुकुण्डो भिरेको,
सङ्गठित जमात,
आउँछ,
काडे तारको पर्खाल सामु,
सधै झै ठिङ्ग उभिन्छ,
माथिको आदेश कुर्छ,
भोक पचाउछ अनि जान्छ ।
१० औं दिन भयो,
यो प्रक्रिया,
अनिस्चय छ जिन्दगी जुलुसको,
किनकी
षड्यन्त्रकारीहरु,
कुनामा बसेर षड्यन्त्र गर्दैछन् ,
अनपढ भएको भए,
तनावानाले काम गथ्र्यो,
फेरि शिक्षित जुलुस,
फेरि,
यो चोटि झुक्दै नझुक्ने रे ?,
हेरौ !,
अनिश्चित जुलुसको
निस्चित परिणाम ।

ब्याच टासेको,
बालुवाटार चिर निन्द्रामा,
परेको छ,
कहिले यसो ब्युझन्छ,
उठ्छ,
गजब्ब बस्छ,
अनि रातको हुचिल झै,
यताउता हेर्छ,
गजधम्म बस्छ,
सोझो परेको औंलाले,
यस्सो इसारा गर्छ,
२÷४ वाणी भन्छ,
उखान टुक्का हाल्छ,
अनि स्वाट्ट भित्र छिर्छ,
आँखा चिम्म पार्छ
र गजल सुन्छ,
गजल सङ्गै मुख चलाउछ,
घाँटी हल्लाउछ
र भन्छ,
हम जि रहे है,
और, तुम मर रहे है ।

छ न त छन् त्यहाँ ?

अरु पनि,
उनिहरु,
तर,
बुख्याचा मात्र हुन,
धड्कन, बाच्नका लागि
मात्र चल्छ !,
हात खुट्टामा सिक्री,
बाधिए झै,
फासीमा चडाउन लगिएकालाई ,
जस्तो !,
कालो मुकुण्डो हालिएको छ,
हेर्न मिल्दैन !,
मुखमा भोटे ताल्चा झुण्डाएइको छ,
बोल्न सक्दैन,
बुझ्न पनि त झन सक्दैन उसले,
बिहान बेलुका निस्पट्ट मुर्दाजस्तै,
झण्डा हल्लाउँदै,
लाग्छ त्यो जण्डा हो कि,
चरा लखेट्ने बुख्याचा,
स्वाई स्वाई सिठी बजाउदै,
कहिले बालुवाटार,
कहिले भैसेपाटी,
कहिले बानेश्वर
त कहिले सिङ्गदरवार लगिन्छ ।
केवल उ त,
सुत्ने र निदाउने काम मात्र हो,
सुतिरहन्छ, निदाईरहन्छ,
र खाईरहन्छ देशको रसद पानी ।

निश्चित सड्ढल्प बाधेका,
बुज्रुक मान्छेहरु,
पक्कै फस्ने छैनन,
महाजालमा,
किनकी,
बेला बेला यहाँ महाजाल फ्याकिन्छ,
किढा, मकिढाको आसमा,
भनभने ठुला माखाहरु,
भनभनाउदै,
मन्डला र बबरमहलका सडक
चियाउदैछ छ,
निउरेमुन्टो न बनेर रिपोर्ट हाल्दैछ,
आफ्ना गुरुबाहरुलाई,
साझ कार्यालय हानिन्छ,
हुने नहुने गफ चुट्छ
रिपोर्ट हाल्छ,
र,
जोखाना हेर्दै भट्टी छिर्छ,
१० दिन त बित्यो,
एक महिना बित्न के बेर लाग्छ र ?
कुरा महिनाको होइन,
पेटको हो,
अधिकारको हो,
स्वाभिमानको हो,
र,
नयाँ पुस्ताको भविस्यको हो,
त्यसैले त उभिएका छ्न,
स्वाभिमानका खुट्टाहरु
र, आशाका बुज्रुक जिवनहरु ।

आन्दोलन

2025-04-09T21:55:00.000-07:00

आन्दोलन
– चिरन सी
प्रकासन ः जनखबर डटकम
२०८१ चैत, २७ (बुधबार)
काठमाडौ ।

झुण्ड, झुण्ड, जुलुसका पैतलाले,
काठमाडौलाई
थिचिरहेको छ,
यतिबेला !,
त्यही जुलुसको बीचबाट,
एकजना अधबैसे नेता,
जुरुक्क उठ्छ र !,
पसिना चुहाउदै,
यताउती हेर्छ,
उफ्री, उफ्री, भन्छ,
लाग्छ !,
उसको सर्वश्व गुमेको छ !,
जुट, जुट, जुट,
पर्लाक, पुर्लुक नियाल्छ,
पुलिसतिर हेर्छ,
र, फेरि भन्छ,
जुट, जुट, जुट !,
तर,
बुझ्दैन उसले,
जुट्नेहरु त !,
उहिल्यै,
मलेसियाको जङ्गलमा,
भेडा चराउदै छ, साईला !,
भेडा ।

पोहोर जस्तै,
माईतिघर मण्डलाले दिनहुँ,
हुलका हुल,
आफ्नै माईतिलाई जस्तै,
सम्मान गर्छ,
उनिहरुको चीत्कार सुन्छ,
पीडा बुझ्छ,
तर,
बोल्न सक्दैन,
किनकी,
सधै अरुनै बोलेको सुन्ने,
बानी परेको छ,
उसलाई !,
अनुभुती गर्छ,
निम्छरो अनुहर र,
खालिखुट्टामा च्वास्स घोच्ने पीडा,
दिनहुँ,
उस्तै, उस्तै लाग्ने,
भाषा सैलीमा भाषण सुन्छ,
सुन्दा, सुन्दा बोली फुट्दैन उसको,
क्रमश ,
आउछन् , बहुरुपी मानिसहरु,
बसाल्छन् , डालो जत्रो पिठ्युँ,
बिसाउछन् १०० केजिको शरीर,
हिडाउछन् , २० हजारको जुत्ता,
तै पनि,
उफ्रिन्छन् ,
र भन्छन् गर !,
नत्र ठोक्ने हो,
ठोक !, ठोक !,
तर,
ठोक्नेहरु,
बिदेशी गगननचुम्वी महलहरुमा,
चमेरो जस्तै झुन्डिएर,
अर्कैको सेवा गर्दैछ साईला,
सेवा ।

पीडा ओकल्नेहरुको
दैनिकी उस्तै छ,
आजभोली !,
लाग्दैन, मानिसजस्तो,
लाग्दैन, गणतन्त्र जस्तो,
लाग्दैन, कम्युनिस्ट जस्तो,
लाग्दैन, काङ्ग्रेस जस्तो,
फोटा समातेर,
कोहि सिक्री बेरेर,
छुट्टाछुट्टै माग,
छुट्टाछुट्टै झुण्ड र आवाज,
दिनहुँ उनिहरु,
माईकमा चिच्याउछ्न,
चर्को चर्को,
पाँच बोतल पानी सकिन्छ,
पसिना झर्छ,
घाँटी सुक्छ,
बेरङ्गी मान्छे, बेरङ्गी आवाज,
बेरङ्गी पहिरन, बेरङ्गी पीडा,
रित्तिसक्यो खल्ती,
सुन्दैन , कसैले,
न बालुवाटार चलमलाउछ,
न सिंहदरबार बोल्छ,
न बानेश्वरले सुन्छ,
दिनहुँ सुनिन्छ,
काठमाडौमा !,
उठौ, उठौ, उठौ !,
तर,
बेहाल छ देशको !,
उठ्नेहरु त कतारमा,
६० डिग्रीको घाममा पसिना
चुहाउदैछ्न साइला,
पसिना ।

रहर

2025-04-07T23:12:00.000-07:00

रहर
– चिरन सी
प्रकाशित ः जनखबर डटकम
२०८१ चैत, २६ (मङ्गलवार)
काठमाडौ

रहर बाटोमा,
आउदै रहेछ !,
सोधे कता ?,
भन्यो रहर मेट्न !,
कहाँ मेटिन्छ रहर ?,
फेरि भन्यो शहर तिर,
लाग्यो !,
रहर मेटिने शहर,
कहाँ भेटिन्छ ह !,

रहर बाटो लाग्यो,
सोचे !,
सहि कुरा,
रहर शहर मै भेटिन्छ,
शहरमै फुल्छ, फक्रीन्छ र झर्छ,
रहरको पनि बाध्यता छ यहाँ,
के गरोस बिचरा !,
अरुलाई होइन , आफैलाई,
गाउँ होइन , शहर,
देश होइन, बिदेश,
कुदेको छ, दौडिएको छ,
भाग्ने सुख छैन,
थाक्ने सुख छैन,
विश्राम लिने सुख छैन,
रहरले शहर पछ्याएको छ कि ?,
शहरले रहर यो भने सोचनिय छ ।

स्यावास,
रहर स्यावास,
रहर त चक्र पो रहेछ !,
रहरले शहर खोज्छ,
शहरले पद रोज्छ,
पदले सुबिधा खोज्छ,
सुबिधाले पैसा रोज्छ,
पैसाले भ्रष्टाचार खोज्छ,
भ्रष्टाचारले देश रोज्छ,
देशले नेता खोज्छ,
नेताले पार्टी रोज्छ,
पार्टीले शहर खोज्छ,
शहरले रहर रोज्छ ।
वा ,
रहर त !,
शहरमा, पैसामा, पावरमा, नियुक्तिमा, पार्टीमा, नेतामा, कुर्सीमा, कमिसनमा, भ्रष्टाचारमा, कालोबजारीमा, तस्करीमा, लुट्मा, फुटमा, गुटमा पो हुने रहेछ हँ !,
बिचरा रहर !,
घुमेको, घुमै !,
चौमुखे तलवार जस्तो,
बहुमुखे चक्र जस्तो ।

यो रहर पनि,
कति रोज्न सकेको ?,
आफ्नैलाई हँ !,
पहिलो, आफु रोज्छ,
दोश्रो, श्रीमतिको खोज्छ,
तेश्रो, छोरा, छोरी रोज्छ,
चौथो, नाता, गोता खोज्छ,
पाचौ, इस्ट मित्र रोज्छ,
छैठौ, आउरे, बाउरे, धुपौरे खोज्छ,
समाजसेवा, देश सेवा, घर सेवा, परिवार सेवा,
आदि आदि सबै सेवा !,
त्यो पनि बाध्यताले !,
कहाँ रहरले ?,
बिचरा रहर त,
निम्छरो छ ।

के गरून् त बरै !,
बाध्यताले,
सके पनि नसके पनि,
उमेर गयो,
रहर गएन !,
एक झुन्ड शहर आउछन् ,
कराउछन् , जान्छन् !,
फेरि अर्को झुन्ड फेरि शहर आउँछन् ,
फेरि कराउछन् जान्छन् !,
के गर्नु !,
यो पनि त चक्र जस्तै हो,
यो प्रक्रिया चलिरहन्छ,
निरन्तर, निरन्तर,
रहरलाई शहर पुगेको छैन,
शहरलाई रहर,
हेर्नुस न !,
प्युठाने जि,
९० बर्ष, महामन्त्री – (मसाल),
भक्तपुरे जि,
८५ बर्ष, अध्यक्ष – (नेमकिपा),
बाग्लुङ्गे जि,
८० बर्ष, अध्यक्ष – (राष्ट्रिय जनमोर्चा),
अर्का प्युठाने जि,
७९ बर्ष, महासचिव – (क्राकपा),
डढेल्धुरा जि,
७८ बर्ष, सभापति – (काङ्ग्रेस),
झापाली जि,
७४ बर्ष, अध्यक्ष – (एमाले),
अर्का झापाली जि,
७४ बर्ष, महासचिव – (माले),
चितवने जि,
७१ बर्ष, अध्यक्ष – (माओवादी केन्द्र),
रौतहटे जि,
७३ बर्ष, महासचिव – (एकीकृत समाजवादी),
यस्ता जिहरु,
अरु, अरु, धेरै, धेरै छ्न !,
रहरको पनि त उमेर हुन्छ नि यार !,
७० कट्नु पर्छ,
हिड्न नसके पनि राजनीति गर्नुपर्छ,
ठिङ्ग उभिनु पर्छ,
देशको सेवामा लाग्नु पर्छ,
किनकी,
यो त प्राकृतिक कुरा हो ।
जम्मा ५० बर्ष त भयो,
नेतृत्व गरेको,
मान्छे बूढो हुन्छ मर्छ,
तर मान्छे बूढो हुने,
मर्ने र रहरको सम्बन्ध के छ हँ ?,

बिचरा !,
बाध्यता छ,
रहरको पनि !,
पार्टी उचाल्ने, देश उचाल्ने, क्रान्ती उचाल्ने,
यो रहरलाई उन्मुक्ति चाहिदैन हँ !,
खोज्दा, खोज्दा, पचासौ बर्ष भयो,
भेटिदैन उत्तराधिकारी ?,
छोरा भए, छोरी भए, ज्वाइँ भए, परिवार भए, इस्टमित्र भए, नातागोता भए,
घर भए, गाडी भए, धन – दौलत भए, श्री – सम्पत्ति भए, शुख – सुबिधा भए,
मान – सम्मान भए, सबै भए तर !,
उत्तराधिकारी भएनन ।

कस्तो दुर्भाग्य बिचरा !
राजनीति रहर होइन,
सेवा हो, सेवा ।
फेरि सोधे !,
ए रहर, तिमिलाई
रहर छ कि बाध्यता हँ ,
रहर मेटाउने,
रहर पुर्याउने,
रहर बचाउने,
आफू मरेर पनि !,
रहर नमर्ने,
रहर बिनाका जिन्दगी संसारमा,
कति रहरै नभेटी मरे होलान हँ ?,
रहर ।

मास्टर साव (शिक्षकको आन्दोलनप्रती समर्पण)

2025-04-07T22:58:00.000-07:00

कविता
मास्टर साव (शिक्षकको आन्दोलनप्रती समर्पण)
चिरन सी
प्रकाशित ः जनखबर डट कम
२०८१ चैत, २५, काठमाडौ ।

मास्टर साव !
यो काठमाडौमा,
एकातिर,
बिषादीयुक्त तुवालोले,
अर्कोतिर,
मास्टर सावहरुको जुलुसले,
आँखा पिरो भएको छ,
तुवाँलोले जनताको, जुलुसले सरकारको ।

मास्टर साव !
यो काठमाडौमा,
देखेनौ तिमिले,
जुलुस देख्न त आँखा चाहिन्छ, आँखा !,
नारा सुन्न त कान चाहिन्छ, कान !,
माग सुन्न त मानवता चाहिन्छ, मानवता !,
न आँखा छ,
न कान छ,
न मानवता छ,
यहाँ त केवल मात्र छ, सरकार ।

मास्टर साव !
यो काठमाडौमा,
बुझेनौ तिमिले !,
धन भएर पनि मन नभएकाहरु भरिन्छन् ,
मन नभएर पनि धन जोडेकाहरु उभिन्छन् ,
न मन छ,
न धन छ,
यहाँ त केवल मात्र छ, सरकार ।

मास्टर साव !
यो काठमाडौमा,
बुझेनौ तिमिले !,
७५ बर्ष काटेकाहरुले पार्टी चलाएका छन् ,
योजना बिहिनहरुले देश चलाएका छ्न,
पार्टी चलाउनु र देश चलाउनु उस्तै हो, र ?!,
मास्टर साव !,
न उमेर छ,
न योजना छ,
यहाँ त केवल मात्र छ, सरकार ।

मास्टर साव !,
यो काठमाडौमा,
बुझ्यो होलानी तिमिले,
सुत्ने, खाने, हिड्ने, जुलुस गर्ने, नाराको मूल्य,
सासद, मन्त्री, प्रधानमन्त्री, देश, सरकार र साराको मूल्य,
न समय छ,
न फुर्सद छ,
न योजना छ,
यहाँ त केवल मात्र छ, सरकार ।

मास्टर साव !,
यो काठमाडौमा,
अनुभुत भयो होलानी तिमिलाई,
काम गर्नेले जिरो पाउँछ , जिरो !,
आन्दोलन गर्नेले पुलिसको गोली पाउँछ , गोली !,
नारा लाउनेले सरकारको उर्दी पाउँछ ,
त्यसैले,
न लोकतन्त्र छ,
न गणतन्त्र छ,
न अधिकार छ,
यहाँ त केवल मात्र छ, सरकार ।

मास्टर साव !,
यो काठमाडौ हो, काठमाडौ,
राजै, राजा बस्ने ठाँउ !,
देशका राजा, पार्टीका राजा, भ्रष्टाचारका राजा, कमिसनका राजा,
षड्यन्त्रका राजा, पैसाको राजा, सुनका राजा, धुनका समेत राजा,
बुझ्नु भो मास्टर साव !
राजै राजा,
कानुनका राजा, अधिकारको राजा, राजै राजा,
हो !,
अब राजाहरुले सुन्छ्न त तिम्रो कुरा ?,
तिम्रो कुरा सुन्ने दिन गए !,
हाम्रो कुरा मान्ने दिन गए !,
हो त्यसैले त,
राजाहरुबाट अधिकार खोसेर लिनु पर्छ,
अधिकारका लागि काठमाडौ आएका छौ,
न न्याय छ,
न मूल्य छ,
न मान्यता छ,
न कानुन छ,
न अधिकार छ,
यहाँ त केवल मात्र छ, सरकार ।

मास्टर साव !
यो काठमाडौ, हो काठमाडौ !,
ऐक्यवद्धताको एक चिर्कटो बिज्ञप्ती आउला,
फुरुक्क परौला !,
क्या वात भनौला नि फेरि !,
सरकारको मन्त्रीले वार्ता भनेर बोलाउला,
मख्ख परौला,
जाउला !,
पहिला जस्तै यताउती, टालटुल, ढाट्ढुटको जालमा फसौला नि फेरि !,
न सम्बोधन छ,
न अधिकार छ,
यहाँ त केवल मात्र छ, सरकार ।

मास्टर साव !
यो काठमाडौमा,
ल्याउछौ अधिकार ?
जित्छौ आन्दोलन ?
हेरौला !,
तिमिपनि थाक्छौ,
आन्दोलन पनि थाक्छ,
नारा पनि थाक्छ,
तिम्रा परिवार पनि थाक्छ,
अनि बिगतमा जस्तै लुत्रुक्कै पर्ने,
अनि सरकारले ढाट्छ ,
फेरिपनि ,
अनि जान्छौ घर घर,
फेरि अर्कोसाल यसैगरी,
नारा लगाउदै ,
जादु देखाउदै,
यो काठमाडौमा आउने दिनको अन्त्य होस,
आन्दोलन सफल पारौ !,
नारा सफल पारौ !,
शिक्षक एकता सफल होस !

मेरो नारा हरायो

2025-04-06T21:20:00.000-07:00

कविता

मेरो नारा हरायो ।
चिरन पुन
जनखबर अनलाइन
२०८१ चैत १४ गते, विहिवार प्रकाशित ।

पर्ख न हो साथी पर्ख !

मेरो नारा हरायो ।

सहरभरी बर्गेल्ती,
छापिदै छ,
नाराहरु !
बिजुलीका खम्बाहरुमा,
सडकका भित्ताहरुमा,
पोतिदै छ,
झुन्डिदै छ,
नाराहरु !
माईतिघर वा खुलामन्च मै किन ?,
सिहदरवार,
निर्मल निवास,
विद्युत प्राधिकरण,
बालुवाटार,
बुढानिलकण्ठ,
झुत्रे बनेका कारखानाका भग्नावसेश
जताततै खोज्छु तर !
मेरो नारा भेटिदैन,
पर्ख न हो साथी पर्ख !
मेरो नारा हरायो ।

फेसबुक वालहरु,
टिकटक एबम रिल पर्दाहरु,
भाषणबाट,
कासनबाट,
गीतबाट,
कबिता र गजलबाट,
अलाप्दैछ्न,
फलाक्दैछ्न !,
अनेकौं अनकण्टार भग्नावसेसबाट
अलाप्नेहरु, फलाक्नेहरु,
बिचरा !
धुलोमैलोले पुरिएर सुनिरहेका होलान,
एकोहोरो भनिरहेका होलान,
चिच्याईरहेका होलान,
तर !
बुझिदैन, सुनिदैन,
प्रिय मेरा नाराहरु,
पर्ख न हो साथी पर्ख !
मेरो नारा हरायो ।

बुर्कुसी मार्दै,
एक दर्जन नाराहरु !
आए, कराए, गए,
२८ खर्ब ऋण ,
कुइन्टल – कुइन्टल सुन,
काण्डै काण्डका काण्ड,
तस्करी, कालोबजारी,
भ्रष्टाचार, बिचौलिया
ललिता निवास,
एमसीसी !
नारा भित्र नारा,
प्रजातन्त्र आयो, प्रजालाई भएन !
लोकतन्त्र आयो, लोकलाई भएन !
गणतन्त्र आयो, गण र जनलाई भएन !
अस्ति पनि लुटिन्थे
हिजो पनि लुटिए,
आज पनि लुटिदैछ्न,
प्रजा, लोक, गण एबम् जनहरु !,
यी सबै लुटिने भागमा हुन,
लुटिएकै छ्न, ठगिएकै छ्न,
तर चर्को नारा यिनिहरुकै छ,
अवस्था पुरानै, उस्तै,
निन्याउरे अनुहार,
च्याउसे मुहार,
खान पाए पो गतिलो हुनु ?
उफ्रदै छ, कुर्लदै छ,
बिचरा उस्तै नारा,
पर्ख न हो साथी पर्ख,
मेरो नारा हरायो !
नयाँ नयाँ नाराहरु,
बेग्ला बेग्लै रुपहरु,
निस्सासिदै,
टुकुचा, मनोहरा, बागमती र बिस्णुमती
पशुपतिनाथ र स्वम्भुनाथ,
जस्तै
नाम फेरिएको बालकोट
बालुवाटार, बुढानिलकण्ठ
निर्मल निवास,
आदि आदि ले,
सुन्दैन,
खुमलटार,
कोटेश्वर,
यस्तै अरुहरु पनि,
भेटाए कि, देखे कि ?
लुकाए कि ? दबाए कि ?
मेरा प्रिय नाराहरु,
खोज्दैछु !,
पर्ख न हो साथी पर्ख !
मेरो नारा हरायो ।

नारा !,
बिचरा मेरो प्रिय नारा !
नाना फेरियो,
पापा फेरियो,
बङ्गला फेरियो,
मोटर फेरियो,
अनुहार फेरियो,
सङ्गत फेरियो,
मित्रु फेरियो,
सङ्गै
शत्रु पनि त फेरियो,
सबै फेरियो,
अब सबै फेरिए पछि
मेरो नारा पनि त फेरियो कि ?
बिचरा !
मेरो आत्मिय नारा,
मेरो नारा कहाँ भेटिन्थ्यो ?,
अर्काको कोटको भित्री गोजिको कुनामा,
निस्सासिए होला ?,
तारे होटलमा डिनर,
हुस्कीमा चुस्की मिसाउदै,
८४ ब्यन्जनको साथी,
फेरि,
यत्रो, सानो जाबो चिर्कटो मै त
लेखिएको,
एकपन्ने पत्ता,
र शिशा कलमको अक्षर !,
महान सपना
खुनै उराल्ने जागर,
निकास सहितको गन्तब्य,
स्पस्ट बाटो,
समानताको दिशा निर्देश,
तिमिले सानो टुक्रे चिर्कटो मानेर
के भो र ह ?
भोलि चैत १५ गते,
फेरि नाराहरुको भिड आउदैछ,
थरिथरिका सपना आउदैछ,
त्यसैमा मेरो प्रिय नारा पनि भेटिन्छ कि कतै !, ?
आउनुहोस !!!
सबैलाई
चुले निम्तो छ ।
सबै मिलेर नारा लगाऔ !
सबै मिलेर नारा खोजौ !
कतै भेटिन्छ कि ?
मेरो प्रीय नारा !
पर्ख न हो साथी पर्ख !
मेरो नारा हरायो ।

जनवादी र व्यवसायिक कलाकारले ‘फनफनी घुमाएको दरमखोला’

2025-02-26T02:16:00.000-08:00

लोकान्तर, काठमाडौं

माघ १९, २०८१

उजिर मगर

दरमखोला फनफनी घुम्यो गल्कोटको बीचै हजुर

माछी तलतल बग्यो, उमेर माथि–माथि

तर, पनि छाडेन कहिल्यै, ऋणै–ऋणैको भारी हजुर

दमरखोला फनफनी घुम्यो गल्कोटको बीचै हजुर

बागलुङको गल्कोट वरपर बग्ने गण्डकीको साहयक नदीमध्ये एउटा हो दरमखोला । दुधिलाभाटीको गौमुखी, ताराखोलाको सिरान दुरलेक र नरेठाँटी बीचबाट बगेर दोभानमा जम्मा भई बनेको छ दमरमखोला । त्यही दरमखोला अहिले सामाजिक सञ्चालका प्लेटफर्म ‘टिकटक, फेसबुक, युट्युबलगायत रिल्स’हरूमा फनफनी घुमेको छ । युट्युबमा हेर्ने र सुन्नेको लर्को भने कमै भए पनि टिकटक र रिल्सको ट्राफिक भने बाक्लै छ । धेरैले गीतमा अभिनय गरेर आ–आफ्ना सामाजिक सञ्जालमा पोस्ट गरेका छन् ।

गीत तथा संगीतकार चिरन पुन (चिरन ‘सी’) आफ्नो गीतले चर्चा पाएपछि हौसिएका छन् । गजल गायनमा अब्बल कहलिएका गल्कोट क्षेत्रकै थानेश्वर गौतमको स्वरमा गुञ्जिने दरमखोला मात्रै फनफनी घुमेको छैन, उत्तरगंगा ढोरपाटनबीच, दरमखोला पर्वतबीच, तम्मुखोला तम्मुखोला सुखौराबीचबाट बगेको छ । नेकपा ९मसाल०को सांस्कृतिक मोर्चा रक्तिम परिवार जनवादी गीतसंगीतमा अब्बद मानिन्थ्यो । अहिले रक्तिम छिन्नभिन्न छ । बागलुङ स्वाभाविकै रूपले मसालको प्रभाव क्षेत्र रहेकाले रक्तिमका गीत, नाचले कुनै समय निकै लोभ्याउँथ्यो ।

बागलुङमा मसालको जिल्ला सत्ता र रक्तिमको उच्च चढावका उम्दा कलाकार र नेता हुन गीत तथा संगीतकार चिरन पुन् । अहिले नेत्रविक्रम चन्द ९विपल्व० नेतृत्व नेकपामा आबद्ध उनी आफूलाई ‘चिरन सी’ नामले चिनाउँछन् । रक्तिमको चर्चित गीती नाटक ‘ठूली’मा खाइलाग्दो ज्यानअनुसार ‘खलनायक’को अभिनय गरेका चिरन २०५४ सालमा बागलुङको साविक सुखौरा गाविसमा कम उमेरमै अध्यक्ष निर्वाचित भएका व्यक्ति हुन् ।

अहिले युट्युबमा करोड क्लबका गायक तथा संगीतकार आशिष अविरललाई कुनै दिन रक्तिममा हार्मोनियम समाउन लगाउने उनै चिरन हुन् ।

जनताको गीत गाउनुपर्छ भन्ने चेतबाट उदाएका चिरनको नाम पनि खासमा चेतबहादुर हो । वर्तमान समाजले भोगेका पीडा, देशमा केही गरौं भन्ने आह्वानसहितका केही प्रगतिशील शब्दले मध्यमवर्गको मनमा झ्याप्पै छाप छोडेको छ । बागलुङ ताराखोलाकी संविधान सभा सदस्य केशरी घर्तीमगर र विबता बस्नेतको स्वरले पनि गीतलाई उत्तिकै न्याय दिएको छ । केशरी माओवादी युद्धकालकी कुशल कलाकार हुन् ।

भिडियो मेकिङमा भने थानेश्वरको स्वरमा दरमखोला जसरी फनफनी घुम्ने हो त्यति घुम्न सकेको छैन । भिडियो मेकिङ, पात्रहरूको चयन गतिलो नहुँदा टिकटक र रिल्सका अभिनयहरू जीवन्त देखिन्छन् । मान्छेका दैनिकी, सुखदुख र भोगाइ अनेकन छन् । मान्छे–मान्छेको हृदयभित्र खिल बनेर बसेका ती भावनाहरू, उकुसमुकुस जब संगीत बनेर आउँछन्, त्यसले वर्तमान समाजको वास्तविक चरित्र कस्तो छ रु भन्ने चिनारी दिन्छ । समाजकै वरपर रहेर गीतमा भनिएको छ–

पोहोर साल माइलो छोरो खाडी मुलुक उड्यो

के हुन्थ्यो र बिरानो देश, ज्यान फर्काउन गाह्रो हजुर

छोरीज्वाइँहरू कलकत्तातिरै चौकीदार गरी बस्छन्

आफ्नै पेट पाल्न मुस्किल भो भनि, धरधरी आँशु झार्छन् हजुर

उत्तरगंगा उत्तरै बग्यो ढोरपाटनको बीचै हजुर

गीतका यी शब्दले सबैलाई झसङ्ग बनाउँछ । सुखौरामा जन्मिएका चिरन उनको पानीढलो दुईतिर छ । गल्कोट र शान्तिपुर ९गुल्मी० । त्यसैले हुग्दिशिरको खोला शान्तिपुरबीच बग्यो हजुर भनेका छन् । जहाँबाट गीतको गर्व उठान भएको छ, त्यही वरपरको जीवन परिवेशका मनका विरह र केही गरौं भन्ने जागरुक चेतलाई गीतमा उनिएको छ । पोहोर साल खाडी गएको माइलो वर्तमान हो भने, छोरीज्वाइँहरू कलकत्तातिर चौकीदार गर्ने सम्बत् ५० को दशकको परिवेशलाई चिरनले गीतमा समावेश गरेको देखिन्छ ।

लोकभाकामा प्राकृतिक सौन्दर्यहरूलाई कसरी गीतमा लिइन्छ भन्ने एउटा उदाहरण हुन् साविक अधिकारीचौरका अध्यक्ष जिवलाल छन्त्याल ९निधन भइसकेको २०६३० । माया, पिरती र टाढाका युवतीसँगको गीतमा छन्त्यालले यो शब्द प्रयोग गरेको देखिन्छ । उनको एउटा चर्चित गीत छ–

उत्तर बग्ने उत्तरगंगा, पश्चिम बग्ने भेरी

बाँचे भेट हुनेछ अर्को साल फेरि

लोकगीत के हो रु भन्नेबारे लामै अनुसन्धान गरेका जनकविकेसरी धर्मराज थापाले भनेका छन्, ‘मानव संगीत प्रेमीलाई संगीतको भावना जागृत गराउन लोकगीतको माध्यमबाट नै सक्छन् । जीवनको वास्तविकतालाई सजीव रूपमा प्रस्तुत गर्न सफल छ लोकगीतजस्तो अन्य साहित्यिक विधामा कठिन छ ।’

लोकगीतले किन जनमनमा छिट्टै छुन्छ त रु भन्ने आधारहरू पेश गर्दै जनकविकेसरी थापाले भनेका छन्– ‘सरलता, गेयात्मकता र मिठास । भनाइमा तीब्रता, प्रवाहमय गेयात्मकता, सरलता र सहजतासँग मितेरी, स्वाभाविकताले भरपुर हुनु, प्राकृतिक तादात्म्य भै हार्दिक अभिव्यक्ति पोख्नु, हृदयबाट उद्गारित भै उत्तराधिकारी ९लय–भाका० सिर्जना गरी विस्तारै पुरानो बन्नु, समसामयिक वातावरण वा स्थानीय परिचयताको साथै अलपिएको हुनु ।’

लोकगीत मूलतः प्रकृतिसँग जोडिएका हुन्छन् । वन, जंगल, हिमाल, खोला, नाला, झर्ना, भीर, पहरा, चराचुरुङ्गी, ऋतुहरूससँग फुल्ने फूल, त्यसमा रम्ने जीवहरूसँग जोडिएर लोकगीतमा आएका शब्दले साँच्चिकै जनजीवनमा मिठास छाउँछ । संगीतका लागि प्रयोग हुने मादल, सारङ्गी, डम्फु, नौमती बाजाले आफ्नो मौलिकतालाई झन् भरिपूर्ण बनाउँछ ।

गायन शैलीमा आउने ‘है।। हो हो।। हा हा।। ए।।’ गण्डकी क्षेत्रमा गाइने लोकगीतका असाध्यै प्रचलित शैली हुन् । त्यसैमाथि थानेश्वरको शैलीले गीतलाई झन् न्याय गरेको छ । जसका कारण लोकगीतमा आउने यी शैलीले जो कसैको मन सहजै तान्छ । नेपाली समाज जुन ढंगले निर्माण भयो सोही चेतनासँगै लोकगीतहरूको शब्द निर्माण भएका छन् । जबदेखि लाहुरेप्रथा शुरू भयो, त्यही कालदेखि लोकगीतमा ‘लाहुरको खुकुरी र रेल’ शब्द घुस्यो । त्यसबाहेक सबैभन्दा बढी खोलानाला, स्थान, वन, जंगलबाट शब्दले लोकगीतमा प्रवेश पाएका छन् । अहिले चिरनको गीतमा पनि त्यसैले प्रवेश पाएको छ ।

चिरनका यतिखेर गीतरसंगीत कम, नेता बढी हुन् । नेता पनि एउटा ‘क्रान्तिकारी’ पार्टीको १ उनका अभिव्यक्ति, रचना स्वतः वर्ग पक्षधरता हुन्छन् भन्ने एउटा भाष्यलाई यो गीतले खण्डन गरेको छ । बुर्जुवा गीतको मात्रै व्यापार र भाइरल, लोकगीतको नाममा समाजमा अपाच्य शब्द प्रयोगबाट भाइरल बन्ने होडाबाजीलाई दरमखोलाले फनफनी घुमाएरै एउटा किनारमा पुर्याइदिएको छ ।

प्रगतिशील गीतलाई व्यवसायीक कलाकारले गाउँदा भाइरल बन्न सक्छ भन्ने यतातिर अर्को सत्यततालाई उजागर गरेको छ । जसले एकथरी जनवादी र प्रगतिशील पक्षधरताका कलाकारहरूको पनि चेत खुलाइदिएको छ । स्थानीय यानीमाया, सोरठी, ठाडो भाका, सुर्खेती टप्पा शैलीको गजल गायक थानेश्वरको स्वर, बागलुङको ख्यातिप्राप्त नौमती बाजाको बसिउठी गुरगुरे तालले जो कसैलाई नचाउन सक्छ । गल्कोट आसपास लोक गायकरगायिका उत्पादन गर्ने एउटा खानी हो । जहाँ तीन दर्जन हाराहारीका नाम चलेका कलाकारहरू छन् । फरकधार बोकेका चिरन पुरानै कलाकार हुन् । अहिले गीतबाट गल्कोट वरिपरिका खोला ल्याए र त्यही भिडमा आफूलाई पुर्नपरिचित गराउँदै गीतको अन्तमा भनेका छ न्–

सुनै फल्ने नेपाली माटो पौरखमा सम्बृद्धि रोपौँ हजुर

घुम्टेको लेक, न्युरेको वन हलेसी ढुकुर बास्छ

आफ्नै पसिनामा रमाउन सक्छौं, फर्किदेऊ प्रदेशी भन्छ हजुर

स्वाभीमानी पुर्खाको देश पराइको हप्की कति,

सुनै फल्ने नेपाली माटो पौरखमा सम्बृद्धि रोपौँ हजुर

मिठास गीत थानेश्वर र चिरन सिको ‘दरमखोला फनफनी घुम्यो’

2025-02-26T01:58:00.000-08:00

संगीतमा बागलुङेको बर्चस्वः ट्रेन्डिङदेखि मौलिकता सम्म

दिल श्रीसमगर
कलालिका
२०८१ माघ १८ शुक्रबार ः ०४ः११ ।
काठमाण्डौ ।

पछिल्लो साताको संगीत बजार हेर्ने हो भने युट्युव ट्रेन्डिङ १,२ देखि निकै रुचाइएका मौलिक गीत तिनै भुगोलका कलाकारले पस्केका छन् । थानेश्वर गौतम शास्त्रीय संगीत अध्ययन र साधनमा पनि अब्बल गायक संगीतकार हुन् । उनका दर्जनौ गजल र लोक गीत चर्चाको चुलीमा छन् । उनै गौतमले यसै साता सार्वजनिक गरेको गीत हो–‘दरमखोला फनफनी घुम्यो’ ।

झट्ट सुन्दा यो गीत वियोगान्त प्रेमिल लाग्न सक्छ तर, नितान्त प्रकृतिको सुन्दरता, नेपाली समाजको कहालीलाग्दो अवस्था र परिवेश उधिन्ने गीत हो । जनवादी गीत संगीतको अभियान र साधनामा सक्रिय चिरन सिले शब्द तथा संगीत सिर्जना गरेको यो गीत सुरुमा सुन्दा अरु गीतहरु जस्तै लागे पनि गीत सुन्दै जाँदा ‘मन्द विष’ जस्तै लाग्ने अनुभूति हुन्छ । अडियो मात्रै सुन्दा पनि प्रियकर लाग्ने गीतको भिडियो ६ दिनमा १ लाख पटक हेरिएको छ । यो गीत यसरी तयार गरिएको छ कि आजको ५,१० वर्ष पछि सुन्दा पनि पुरानो हुँदैन । गीतको म्युजिक भिडियो पनि हेर्न लायक बनेको छ । भिडियोमा बागलुङकै निर्मल क्षत्री र कुसुम थापाले अभिनय गरेका छन् ।गायनमा गौतमलाई जनवादी कलाकार केशरी घर्ति र सविता बस्नेतले साथ दिएकी छिन् ।

यस गीत अहिले फेसबुक रिल र टिकटकहरुमा निकै लोकप्रिय बनिरहेको छ । लोकप्रिय गायक बैकुण्ठ महत मुख्यतः प्राकृतिक, सांस्कृतिक मर्म बोकेको मौलिक सृजना भएकाले यसले धेरै श्रोता दर्शकको मन जित्ने बताउँछन् । ‘मलाई त गीतले निकै तान्यो, आफुले रुचाएको सृजना तपाईंले पनि सुन्नु र हेर्नुहुनेछ भन्ने अभिप्रायले शेयर पनि गरेको छु,’ महतले भने । यस गीतका सर्जक चिरन सि बागलुङ बरेङ गाउँपालिकाका हुन् भने गायक गौतम गलकोट काँडेबासका हुन् ।

दरम खोला फनफनी घुम्यो गीतको भिडियो सार्वजनिक

2025-02-26T01:06:00.000-08:00

गीत संगीत

जनखबर

काटमाण्डौ

२०८१ माघ ११ शुक्रबार

वरिष्ठ जनवादी गीतकार, सङ्गीतकार एवम् गायक चिरन पुन (सी) ले रचना तथा सङ्गीत गरेको ’दरम खोला फनफनी घुम्यो’ निकै मार्मिक गीत आज थानेश्वर गौतमको अफिसिएल युटुव च्यानलबाट अहिले भर्खरै १२ बजे सार्वजनिक भएको छ । गीत पश्चिम नेपालको लोक सैलीमा आधारित यानीमाया, पञ्चेवाजा एवम् चुड्के सैलीलाई समायोजन गरेर गीतकार, सङ्गीतकार एव्म् गायक चिरन पुनले निकै आक्रशक र मिठोरुपमा तयार पारिएको छ ।

’दमरखोला फनफनी घुम्यो

गल्कोटको वीचहजुर

माछी तलतल बग्यो, उमेर माथि माथि

तर पनि छाडेन कहिल्यै, रिणै रिणको भारी हजुर

दमरखोला फनफनी घुम्यो

गल्कोटको वीचहजुर’

विशेषत बागलुङ जिल्ला गल्कोटमा बग्ने दरम खोला, ढोरपाटनमा बग्ने उत्तरगङ्गा, म्याग्दीमा बग्ने म्याग्दी खोला, पर्वतमा बग्ने मोदी खोला, गुल्मी – शान्तिपुर बजारमा बग्ने हुग्दीखोला र बाग्लुङ सुखौरामा बग्ने तम्मुखोलाको परिवेशलाई गीतमा उतारिएको छ । गीतले रोजगारीको सिलसिलामा नेपाली युवाहरुले विश्वको कुना काप्चामा पुगेर गरेका दुख, पीर, मर्का र वेदनालाई यथार्तपरक उतारेको छ । उमेरले नेटो काटेका बुढा, बुढी बा आमाले बाटो तर्फ आँखा लगाउदै प्रदेशिएका आफ्ना छोरा, छोरीलाई कुरेर बस्ने नेपालको सान्दर्भिक परिवेश हो ।

’पोहोर साल माईलो छोरो खाडी मुलुक उड्यो

के हुन्थ्योर विरानो देश, ज्यान फर्काउन गाह्रो हजुर

छोरीज्वाईहरु कलकत्तातिरै चौकिदार गरी बस्छन्

आफ्नै पेट पाल्न मुस्किल भो भनि, धरधरी आँशु झार्छन् हजुर

उत्तरगङ्गा उत्तरै बग्यो

ढोरपाटनको बीच हजुर’

रोजीरोटीको समस्याले विदेसिन बाध्य पारिएका युवाहरुको लास विदेशबाट दैनिक त्रिभुवन विमानस्थलमा रातो कफनमा बाधिएर आउनु परेको परिवेश नेपालमा आज पनि विद्धमान रहेको परिवेशलाई गीतले यसरी चित्रण गरेको छ,

’सिरान घरे सानेको बाउलाई रातो बाकसमा ल्याए

ठुलाथरे पातली पनि फर्किनन् उतै विलाए हजुर

गाँउघरले जा भन्छ, बनैले आ भन्छ उमेरले नेटो काट्यो

न युवा गाउमा छन् न रोजगार देशमा छ हातमुख क्यारी जोड्नु हजुर

मोदी खोला फनफनी घुम्यो

पर्वतैको विच हजुर’

गीतले सवै मिलेर नेपालमै केही गर्न सकिन्छ भन्दै नेपाली युवाहरुलाई आफ्नै देशमा पसिना बगाउन सुन्दर ढङ्गले अपील गरेको छ । ’सुनै फल्ने नेपाली माटो पौरखमा सम्वृद्धि रोपौ हजुर’ ।

’घुम्टेको लेक, न्युरेको बन हलेसी ढुकुर बास्छ

आफ्नै पसिनामा रमाउनसक्छौ, फर्किदेउ प्रदेशी भन्छ हजुर

स्वाभीमानी पुर्खाको देश पराइको हप्की कति,

सुनैफल्ने नेपाली माटो पौरखमा सम्वृद्धि रोपौ हजुर

तम्मुखोला फनफनी घुम्यो

सुखौराको बीच हजुर’,

नेपालकै बहुचर्चित एवम् सुप्रसिद्ध गजल गायक थानेश्वर गौतम, चर्चित जनवादी गायीका केशरी घर्तिमगर ’एलिना’ र गायीका सविता बस्नेतले गीतमा मिठो र न्यायपूर्ण आवाज दिएका छन् । गीतको सङ्गीत संयोजन, मिक्सिङ एबम् मास्टरिङ कुशल एरेन्जर नरेन्द्र वियोगीले गरेका छन् भने गीतको अडियो वेव स्टुडियो, अनामनगरमा तयार पारिएको छ ।

गीतको भिडियोमा पश्चिम नेपालको बागलुङ, म्याग्दी, पर्वत, गुल्मी जिल्लाहरुको सुन्दर र मनोरम दृष्यहरु कैद गरिएको छ । गीतको भिडियोमा मोडल निर्मल क्षेत्री एवम् कुशुम थापाको मुख्य भुमिका देखाइएको छ । क्यामरा तर्फ भुवन केसीले गीतलाई छायाँङ्कन गरेका छन् । भिडियो सम्पादन मिलन विश्वकर्मा गरेका छन् भने गीतको निर्देशन आफै गायक थानेश्वर गौतमका रहेको छ । गीतको भिडियो सार्वजनिक हुनु भन्दा अगाडि नै अडियो प्लेटफर्म मार्फत रिल, फेसबुक, टिकटकमा हजारौ भिडियो बनिसकेको र गीत सवैले मन पराइदिनुहुने अपेक्षा निमार्ण पक्षले राखेको छ ।

हुर्नुहोस गीतको लिङ्क........

जनघातीलाई किन दिने भोट

2023-09-13T20:41:00.002-07:00

जनघातीलाई किन दिने भोट

जनसत्तालाई सुदृढ गर्दै कथित चुनाव खारेज गरौँ

दलाल सत्ताको उत्पीडन तोड्न सबै मिली अघि बढौँ !

झुक्याउन फेरि’नि बोकी आउलान् नोट

यी राष्ट्रघातीलाई किन दिने भोट

छक्याउन आउनेलाई दिनैपर्छ चोट

यी जनघातीलाई किन दिने भोट !

हाम्रो देशको नदीनाला बेचिखाने यिनै हुन्

असमान यी सम्झौताले देश ठग्ने यिनै हुन् ।

यो देशको स्रोत साधन लुटिखाने यिनै

मुल्यवृद्धि चर्काएर मस्ती गर्ने यिनै

सुकुमबासी वस्तीमाथि डोजर लाउने यिनै

भ्रष्टाचारको आहालमा रजाइँ गर्ने यिनै ।

जनसत्तालाई विस्तार गर्दै कथित चुनाव ध्वस्त पारौँ

दलाल सत्ताको उत्पीडन तोड्न कथित चुनाव खारेज गरौँ !

झुक्याउन फेरि’नि बोकी आउलान् नोट

यी भ्रष्टाचारीलाई किन दिने भोट

छक्याउन आउनेलाई दिनैपर्छ चोट

यी जनतामारालाई किन दिने भोट !

जनता चुस्ने यो व्यवस्था उखेलेर फाल्नैपर्छ

शान्ति, समानता, समृद्धिलाई वैज्ञानिक समाजवाद ल्याउनैपर्छ ।

उत्पीडित श्रमिकहरू सबै मिली उठौँ

राष्ट्रभक्त नेपाली हो जुर्मुराउँदै हिंडौँ

एकीकृत जनक्रान्तिको महासमरमा बढौँ

मक्किएको यो व्यवस्था एकधक्कामा फालौँ

जनसत्तालाई ... ।।

कथित चुनाव खारेज अभियानको सन्दर्भमा तयार पारिएको एउटा गीतका शब्दहरू हुन् यी । २०७४ वैशाख १ गते यो गीत लेखेँ र सङ्गीत पनि तयार भयो । हतार–हतार रेकर्ड पनि गरियो । सामना परिवारका थुप्रै कलाकारले गीत गाउनुभयो । यो गीतमा दलाल सत्ताका अङ्ग–रक्षकहरूको चरित्र र कथित चुनावको सन्दर्भलाई केही प्रस्ट्याउन खोजिएको छ । कथित चुनावमा जनताको प्रतिकार जारी छ । बम विस्फोटका घटनाहरू रोकिएको छैन । सङ्कटकालमा जस्तो गरी सेना परिचालन गरिएको छ । संसद्वादी दल, सुरक्षाकर्मी र निर्वाचन आयोग एक–अर्कालाई दोष देखाउँदै आफू चोखो बन्ने होडबाजीमा लागेका छन् ।

कथित आचार–संहितालाई लत्याउँदै दलाल र पैसावाला उम्मेद्वारहरू २ किलोमिटरको बाटोमा समेत हेलीको प्रयोग गरेर राज्यकोषको दुरुपयोग गरिरहेका छन् । राजनीति पैसावाला दलाल र ठेकेदारको हातमा पुगेको छ भन्ने कुरा जनतालाई बुझ्न मुस्किल छैन । संसद्वादी व्यवस्थाका मतियार देउवा, केपी, प्रचण्डलगायतहरू पुरानै प्रतिक्रियावादी– संशोधनवादी राग अलाप्दैछन् । होइन, हान्नैपर्नेहरूलाई हानेका छन्, देउवाको कार्यक्रममा पड्कियो रे नि ? केपी ओली र प्रचण्ड गएको कार्यक्रममा पनि विस्फोट भयो रे ? रामचन्द्रे, वर्षमान, जनार्दन, रामशरण महत त झन्डै पो गएनन् हई ? होइन कान्छा यी देश लुटाहालाई त ठीकै पो गरेछन् जस्तो लाग्छ, जसले गरे पनि मलाई त ठीकै पो लाग्या’छ ! हो है वा मलाई पनि ठीकै लाग्या’छ । आखिर देश लुट्ने यिनै त हुन् नि होइन र ? ताकेरै दलाल, भ्रष्टाचारी, नेतै–नेतालाई हानेका छन्, हो यिनलाई अझै पुगेन जस्तो लाग्छ ! मकवानपुर जिल्लाको सदरमुकाम हेटौँडाबजारको सीमाचोकस्थित ठुल्दाइको चियापसलमा भएको छलफलको सन्दर्भ हो यो । आजभोलि देशभर एकाबिहानै चोकचोक र हरेक चियापसलमा चिसोलाई पर्वाह नगरेर मानिसहरू जम्मा हुन्छन् र यस्तै–यस्तै बहस सुरु गरिहाल्छन् । ए ... बाबु, यी मूलाहरूलाई भोट दिएर केही हुनैवाला छैन, म त चुनावका दिन मासुभात खाने, घरमै मजाले सुत्ने विचार ग¥या’छु, भोट हाल्न नजा केही हुन्न, यी नकचरालाई भोट हालेर । बूढी र केटाकेटीलाई पनि त्यही भनेको छु मइलेत ! बारा जिल्ला जितपुर सिमरा उपमहानगरपालिका १६ टाङ्सगयाबस्ती ४६ का राममान भोलनको भनाइ हो यो ।

“सर्वहारावर्गका महान् नेता माक्र्स र एङ्गेल्सले भू–दास प्रथाको पतन भएझैँ, पुँजीवादी व्यवस्थाको पनि पतन हुनेछ र पुँजीवादले सर्वहारावर्गको रूपमा आफ्नो चिहान खन्ने वर्ग जन्माउँदैछ” भनेर बताउनुभएको थियो । त्यस्तै, आज उत्तर साम्राज्यवादको पालन– पोषणमा हुर्किएको दलाल संसदीय व्यवस्थाको चिहान खन्न वैज्ञानिक समाजवादी व्यवस्थाको आँधीहुरी फैलाउनुपर्ने परिवेश सिर्जना भएको छ ।

शान्ति, समानता, समृद्धि र स्वाधीनताका लागि वर्तमान दलाल संसदीय व्यवस्था बाधक छ । शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी र सामाजिक सुरक्षाका लागि पनि यो व्यवस्था झनै अवरोधक छ । दलाल संसदीय व्यवस्था भनेको लुटिखाने वर्गको व्यवस्था हो । राष्ट्रलाई लुट्ने, जनतालाई ठग्ने यसको परिचय हो । त्यसैले, यो दलाल संसदीय व्यवस्थाको अन्त्य अनिवार्य छ । जबसम्म नेपाली जनताले यो व्यवस्थालाई फालेर वैज्ञाानिक समाजवादी व्यवस्थाको स्थापना गर्न सक्ने छैनन्, तबसम्म जनताको अधिकारमाथि यिनीहरूको धावा बोल्ने क्रम रोकिनेछैन । यो विषयलाई आजको सन्दर्भमा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीले जोडतोडले उठाएको छ ।

माक्र्स–एङ्गेल्सले बताउनुभएझैँ, पुँजीपतिवर्गको विरुद्ध क्रान्तिकारीहरूले सर्वहारा क्रान्तिद्वारा आफ्नै राजनीतिक शासन सर्वहारावर्गको अधिनायकत्वले शोषकहरूको प्रतिरोधलाई चकनाचुर पारेर नयाँ वर्गहीन, कम्युनिस्ट समाजको सिर्जना गर्नुपर्छ । आज नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी माक्र्स–एङ्गेल्सले बताउनुभएझैँ दलालवर्गको अधिनायकत्वलाई चकनाचुर पार्न चाहन्छ । जनताको मुटुमा किलासरह बनेर बसेको दलाल संसदीय व्यवस्थाको शोषणयुक्त समाजलाई जरैदेखि उखेलेर फाल्न चाहन्छ । यो सन्दर्भमा देखिएको एउटा सानो अन्तर्विरोधको झलक कथित चुनावका सन्दर्भमा पनि देखापरेको छ । संसद्वादीहरू बल लगाएर आफ्नो कथित संविधानको क्रियाशीलतालाई अघि बढाउन चाहन्छन् भने नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी जनताको बलमा कथित चुनावी नौटङ्कीलाई ध्वस्त पार्न चाहन्छ । आजको अन्तर्विरोधको चुरो कुरा यहीमा निहित छ ।

राज्य लाचार छ, निकम्मा छ र भ्रष्ट पनि छ । बाटो हिंड्ने बटुवालाई समाउँछ, हिरासत राख्छ अनि भन्छ– बम पड्काउने मान्छे ? बजार गर्न जानेहरूलाई समाउँछ, पुलिस कस्टडीमा राख्छ अनि भन्छ– विस्फोटक पदार्थ बोक्ने मान्छे ? कसले विस्फोट बनायो, कसले बम पड्कायो, किन विस्फोट बनायो ? अत्तोपत्तो पाउँदैन । विस्फोटका बारेमा कुनै तथ्य सार्वजनिक गर्न सक्दैन अनि कतै लुगा सुकाउने १ मिटर तार र टिभीको बिग्रेको रेमोट भेट्यो भने कुर्लन्छ– बम बनाउने सामग्रीसहित गिरफ्तार !

राजनीतिक आस्थाको आधारमा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका नेता–कार्यकर्तालाई समात्छ, विभिन्न मुद्दामा फसाउँछ, हिरासत राख्छ, षड्यन्त्र गर्छ तर रोकिँदैन बम विस्फोटका घटनाहरू ! किरियापुत्री बसेकै अवस्थामा बैतडीका सेक्रेटरी वासुदेव जोशीलाई लतार्दै पुलिसले गिरफ्तार ग¥यो । बेहोस अवस्थामा रहेका आफ्नो छोरालाई आईसीयुमा उपचार गराइरहेका पार्टीका पीवीएम वीरजङ्गलाई काठमाडौंबाट अपहरण शैलीमा पुलिसले समात्यो । ८८ वर्षका नन्दन अर्याल र ८५ वर्षका दरोगालाई बारा जिल्लाको सदरमुकाम कलैयाबाट पुलिसले हिरासतमा लियो । दुर्घटनामा सिकिस्त परेको बिरामी अस्पतालमा उपचार गराउँदा–गराउँदै अस्पतालकै बेडबाट सीसीएम सुमनलाई विराटनगर न्युरो अस्पतालबाटै प्रहरीले समात्यो ।

आफैँ बिरामी अवस्थामा घरमा लडिरहेका दाङका मकर ओलीलाई पनि पुलिसले छोडेन । विद्यार्थीलाई पढाइरहेकै अवस्थामा ताप्लेजुङका शिक्षिका सुशीला गौतमलाई स्कुलकै कक्षा कोठाबाट गिरफ्तार गरेर लग्यो । निर्वाचनकै सन्दर्भमा गठबन्धनले आयोजना गरेको पत्रकार सम्मेलनमा सहभागी हुँदा बुटवलको पत्रकार प्रकाश डुम्रेलाई पत्रकार सम्मेलनस्थलबाटै समातियो । मानवअधिकारका लागि अहोरात्र खट्ने निर्वाचन आयोगले पर्यवेक्षकका लागि परिचयपत्रसहित पर्यवेक्षणमा हिंडेका मानवअधिकारकर्मी रौतहटका होमप्रसाद गौतमलाई समेत हिरासतमा कोच्यो । यी त केही नमूना सन्दर्भ मात्र हुन् लाचार सरकारको गिरफ्तारीको । यी र यस्ता गतिविधि के हुन्, राज्यले बोल्नुपर्दैन ? कथित ठूला पार्टीका नेताहरूले भन्नुपर्दैन ?

कथित लोकतन्त्रका मसिया ठान्नेहरूले देख्नुपर्दैन ? क्रान्तिकारी जनताले बुझेकै छन् कि क्रान्तिकारीहरूका लागि राज्यका दमन उत्प्रेरणाका सन्दर्भहरू बन्ने गर्दछ । राज्यको दमनले प्रतिबद्धतालाई जगाउने गर्दछ । विचारमा आक्रोशको ज्वाला थपेर दन्का ने गर्दछ । त्यसले ठूला–ठूला विस्फोटहरू बोकेर ल्याउँछ । त्यही विस्फोटको भुँवरीमा परेर ठूला–ठूला तानाशाहहरू खरानी हुन्छन् । हामीले यति मात्र भन्न सक्नेछाँै कि हेक्का रहोस्, तिम्रा यो नौटङ्की तालले तिम्रो स्वार्थको स्वर्गलाई बचाउन सक्नेछैन । तिम्रो एकलौटी कालोयुद्ध जनताले स्वीकार गर्नेछैनन् । आतङ्कवादको नाममा युद्धको सहारामा आफ्नो स्वार्थ पूरा गर्ने तिम्रा अभीष्टलाई कदापि जनताले पूरा हुन दिनेछैनन् ।

जसरी चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीका तत्कालीन महासचिव छन् तु स्यूको दक्षिणपन्थी अवसरवादी गुटको नेतृत्वले गर्दा सन् १९२४ देखि १९२७ सम्मको क्रान्तिकारी नीतिमा गडबड गरेर पार्टीको नीतिमा गम्भीर भड्काव पैदा भयो । जसको कारणले गर्दा तत्कालीन अवस्थामा क्रान्तिमा ठूलो क्षति व्यहोर्नुप¥यो । त्यसैगरी तत्कालीन माओवादीको नेतृत्वमा रहेर प्रचण्ड– बाबुराम मण्डलीले गरेको गभ्भीर गल्तीले गर्दा आज नेपालको क्रान्तिकारी आन्दोलनमा समेत ठूलो धोकाधडी भएको छ । यो अवस्थाबाट मुक्त बन्दै एकीकृत जनक्रान्तिको महासमरलाई अघि बढाउन विप्लवको नेतृत्वमा पुनर्गठित पार्टी नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीले वैज्ञानिक समाजवादको शिरलाई उँचो बनाउने अभियानमा लामबन्द बनेका छन् । दाङ जिल्लाको तुलसीपुरमा भएको देउवाको कार्यक्रमका दौरान भएको विस्फोटनमा परेर एक जना म्यादी प्रहरी चौधरीको ज्यान गयो ।

राजनीतिक–वृत्तमा र अहिले सुरक्षा निकायहरूमा पनि व्यापक बहस हुन थालेको छ । विप्लव नेतृत्वको नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको चरित्र राजनीतिक हो वा होइन ? के यो पार्टी साँच्चिकै आतङ्कवादमा विश्वास राख्दछ ? के यो पार्टीले उठाएका मुद्दाहरू राजनीतिक छैनन् ? यस्ता बहसमा घोत्लिन थालेको नेपालको बौद्धिकवर्ग, सुरक्षा निकाय, मानवअधिकारकर्मी र सबैले एकपटक फेरि निधार तन्काएर सोच्नुपर्ने बेला भएको छ ।

‘कागलाई बेल पाक्यो हर्ष न विस्मात्’ भनेजस्तै कथित विश्लेषक र सुरक्षाविद्को भ्रष्ट अनुहार झल्काउँदै टुप्पीदेखिको बल लगाएर विप्लव नेतृत्वको नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीलाई आतङ्कारी देख्ने तिम्रा कुदृष्टिको मूल्याङ्कन नेपाली जनताले गर्ने नै छन् । नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका नेता–कार्यकर्तालाई समातेर जेल हाल्दैमा यो वैज्ञानिक समाजवादी आन्दोलन रोकिन्छ भन्ने लागेको छ भने फेरि एकपटक समाजशास्त्र, मानवशास्त्र र राजनीतिक अर्थशास्त्रको शिक्षा लिन र ‘राम राम भन्ने तर काँध नथाम्ने’ परीपाटीजस्तै एकीकृत जनक्रान्तिले तिम्रा सबै भ्रमलाई च्यातचुत पारिदिनेछ । तिम्रा सबै कुदृष्टिहरूलाई नाङ्गेझार पारिदिनेछ ।

जसरी रुसमा लोकवादीले मानव इतिहासको बुझाइ गलत थियो, इतिहासका निर्माता, वर्गहरू र वर्गसङ्घर्षहरू होइनन्, त्यसका प्रमुख व्यक्ति–नायक वीरहरू हुन् भन्दथे । त्यस्तै, आज कथित बुद्धिजीवी र सुरक्षाविद्ले नेकपाले उठाएको माग र मुद्दालाई आतङ्कवादको जामा पहिलाएर हेर्ने उनीहरूको गलत दृष्टिकोणको पनि छिट्टै पर्दाफास हुनेछ ।

चीनमा सन् १९२७ अक्टोबरमा हुनान च्याङसी सिमान्त क्षेत्रस्थित चिङकाङसान पहाडमा ऐतिहासिक क्रान्तिकारी आधारक्षेत्र स्थापना गर्दै, सन् १९२८ अप्रिलमा चु तेहको नेतृत्वमा रहेको नानछाङ विद्रोहमा भाग लिने सैन्य दललाई माओ नेतृत्वमा रहेको सैन्य दलसँग मिलाएर चिनी मजदुर तथा किसानको लाल फौजको चौथो सेनाको गरेर च्याङ क्याई सेकको नेतृत्वमा रहेको सेनालाई संयुक्त प्रतिरोध गर्दै चिङकाङसान पहाडको आधारक्षेत्रलाई जसरी सुढृढ गरिएको थियो, त्यसैगरी नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीले एकीकृत जनक्रान्तिलाई अघि बढाउँदै दलाल संसदीय व्यवस्थाका हरेक जीवाणुहरूलाई नस्ट गर्न योजनावद्ध र सङ्गठित अभियानमा लामवद्ध भएको छ ।

दलाल संसदीय व्यवस्थाको विकल्पमा वैज्ञानिक समाजवादी सत्ता, दलाल सरकारको विकल्पमा जनसरकार, पुरानो सेनाको विकल्पमा नयाँ र सुदृढ जनसेना, पुरानो अदालतको विकल्पमा जनअदालतको पुनर्गठन गर्दै अघि बढेको छ । यसैको वरिपरि जनताको व्यापक समर्थनले गर्दा, कथित चुनावलाई खारेज गर्ने र जनसत्तालाई सुदृढ गर्ने अभियानले शिखर चुम्दै गएको छ । सम्पूर्ण किसान, मजदुर, युवा, विद्याार्थी, महिला, कर्मचारी, सुरक्षाकर्मी,

मध्यमवर्ग, राष्ट्रभक्त र देशभक्त शक्तिहरू एकताबद्ध हुँदै गएका छन् । पुरानो सत्ताले फैलाएका अफवाहहरूलाई चकनाचुर पार्न लामबन्द बन्दै अघि बढेका छन् ।

दलाल सत्तालाई ढाल्ने र वैज्ञानिक समाजवादी सत्तालाई आगमन गर्ने यो अभियानमा खाँचो परेको खण्डमा गोलाबारुद, बम मात्र हैन, सबैखाले क्रान्तिका औजारहरूलाई प्रयोग गर्न क्रान्तिकारीहरू कत्ति पनि पछि हट्नुहुँदैन भन्ने क्रान्तिकारी मान्यतामा अविचलित बन्दै गएका छन् । नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीले अघि सारेको कथित चुनाव खारेज अभियानले अवश्य सार्थक महत्वका साथ सफलता प्राप्त गर्दै अघि बढेको छ । जनताले फेरि पनि भन्दै गएका छन्, झुक्याउन फेरि’नि बोकी आउलान् नोट, यी राष्ट्रघातीलाई किन दिने भोट ?!

(रातोखबर साप्ताहिक, वर्ष ३, अङ्क ४५, पूर्णाङ्क १२०, २०७४ मङ्सिर, काठमाडौं)

किन आवश्यक छ वैज्ञानिक समाजवाद

2023-09-13T02:28:00.003-07:00

किन आवश्यक छ वैज्ञानिक समाजवाद

“कम्युनिस्टहरूले आफ्ना विचार र लक्ष्यलाई लुकाउन चाहन्नन् । उनीहरूले आफ्ना उद्देश्यहरू अहिलेका सबै सामाजिक अवस्थालाई बलपूर्वक फ्याँकेर मात्र प्राप्त हुन् सक्दछ भन्ने कुरा खुल्ला रूपले घोषणा गर्दछन्”, (माक्र्स–एङ्गेल्स, कम्युनिस्ट घोषणा–पत्र) ।

प्रारम्भ

क्रान्तिकारी कम्युनिस्ट पार्टी भनेको सर्वहारावर्गको सचेत र अगुवा दस्ता हो । सर्वहारावर्गको सङ्गठित दस्ता हो । सर्वहारा सङ्गठनको उच्च रूप हो । सबै जनसङ्गठनहरूको उच्च रूप हो । मजदुरवर्गको अगुवाको सजीव रूप हो । क्रान्तिकारी परिवर्तनको संवाहक हो र आर्थिक, सांस्कृतिक, राजनीतिक, सामाजिक, धार्मिक रूपान्तरणको जग हो । त्यसैले उनीहरूले जनतासमक्ष आफ्ना विचार, सिद्धान्त र लक्ष्यलाई खुलमखुल्ला र स्पस्ट ढङ्गले राख्छन् । नेपालको सन्दर्भमा भन्नुपर्दा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीले माक्र्स– एङ्गेल्सले राख्नुभएको उक्त सन्दर्भलाई आत्मसात् गर्ने मात्र होइन कि त्यो दिशाबोधलाई पूराका पूरा लागू गर्न दृढ सङ्कल्पित छ । नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी वर्तमान दलाल संसदीय व्यवस्थालाई बलपूर्वक फ्याँकेर त्यसको स्थानमा वैज्ञानिक समाजवादी व्यवस्था स्थापना गर्न चाहन्छ । वैज्ञानिक समाजवादी व्यवस्थाले मात्र हाल भएका सबैखाले उत्पीडन र विभेदको अन्त्य गर्न सक्नेछ । न्यायपूर्ण र समानतामूलक समाजको स्थापनार्थ विप्लवको नेतृत्वमा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी क्रियाशील छ ।

मानवसमाज विकासक्रमको अवस्था

उत्पादन प्रणालीको विकास क्रममा उत्पादक शक्तिको विकास र परिवर्तनअनुसार मानिसको उत्पादन सम्बन्ध, उनीहरूको आर्थिक सम्बन्ध पनि बदलिँदै जाने भएकाले, समाजको विकास क्रममा देखापरेका आर्थिक आधारअनुरूप मानव समाजको विकासक्रम आजसम्म परिचालित छ । उत्पादनको साधनमा सामूहिक स्वामित्व हुने आदिम साम्यवादी युगको चरण मानव समाजले पार गरिसकेका छौँ । उत्पादनका साधनहरूमाथि दास–मालिकको स्वामित्व हुने दासयुगलाई समेत मानव समाजले पार गरिसकेको अवस्था हो । औजारहरू धातुको हुने, राज्यहरूको विकासक्रम सुरु हुने, श्रमको विभाजन हुने, बौद्धिक श्रम, शारीरिक श्रमको विभाजन हुने, शोषित जनसमुदायलाई दबाउन सेना, राज्य, कानुन आदिको जन्म र सुरुआत हुने, उद्योगहरूको अनेकन् शाखाहरू खुल्ने, दास–मालिकको नामले परियोजना, नहर, सडक, भवन आदि निर्माण हुने दास–मालिकको हकहितअनुकूल व्यवस्थाले मानव समाजको हल नहुने भएपछि त्यो युगलाई समेत मानव समाजले पछाडि छोडेर अघि बढे ।

उत्पादनका साधनहरूमाथि सामन्तहरूको स्वामित्व हुने सामन्तवादी व्यवस्थालाई समेत मानव समाजले धुलो चटाइदिइसकेका छन् । किसानहरूको व्यापक उत्पत्ति र विकास र जमिनहरूको मालिक सामन्तहरू नै हुने, औजारहरूमा झनै आधुनिकता आएको र समाजमा जल र वायु शक्तिको प्रयोग आरम्भ भएको सामन्तवादी व्यवस्थालाई पनि मानव समाजले देखे, बुझे र अनुभव गरे । धर्मको प्रभुत्व पनि यसै युगबाट सुरु र विकास भएको र श्रमको मूल्य, बजार र सामन्तवादी दासताको बीच सङ्घर्ष सुरु भएपश्चात् त्यही अन्तर्सङ्घर्षले सामन्तवादी युगको मानवसमाजले बिदा गरे । उत्पादनका साधनहरूमाथि पुँजीपतिको स्वामित्व हुने पुँजीवादी व्यवस्थाको आगमन भयो ।

ठूला उद्योग–कारखानाहरूको विकास, माल उत्पादन नाफाको लागि गरिने व्यवस्था र विद्युत विस्तार र विकासले ठूलो फड्को मारेको पुँजीवादी युगमा यी सबै विषयहरूमा पुँजीपतिको मात्रै स्वामित्व कायम रह्यो । उत्पादनको विस्तार, टेक्नोलोजीको विकास, मजदुरहरूको शोषणमा तीव्रता, उत्पादनमा अराजकता, पँुजीवादी अन्तर्विरोधको सघनीकरण, सामाजिक सम्पदाको विशाल रूपमा विनास आदि पुँजीवादका विशेषताहरू हुन् । पुँजीवाद उत्पादन विधिको सबभन्दा ठूलो अन्तर्विरोध हो । उत्पादनको सामाजिक स्वरूप र व्यक्तिगत स्वामित्वबीचको अन्तर्विरोध यो व्यवस्थाको मूल कडी हो । यो व्यवस्थाले सेना तथा आधुनिक बल प्रयोगको व्यापक विस्तार पनि ग¥यो । तर, यो पुँजीवादी युगले पनि मानव समाजको न्यायपूर्ण पक्षलाई सम्बोधन गर्न सकेन । पुँजीवादको विकास र विस्तारसँगै साम्राज्यवादमा रूपान्तरण हुन पुग्यो । त्यसले पनि ठूला–ठूला अन्तर्विरोधहरूको जन्म दिँदै आणविक होडबाजीसम्म विश्वलाई पु¥याइरहेको छ । यो व्यवस्थाको चरण अन्तिम अवस्थामा प्रवेश गरिसकेको छ, त्यसैले नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीले आजको साम्राज्यवादलाई उत्तर सम्राज्यवाद भनेर संश्लेषण गरिएको हो । अझ यसलाई निभ्न लागेको साम्राज्यवाद वा अन्तिम चरणमा पुगेको साम्राज्यवाद वा अस्ताउन थालेको साम्राज्यवाद भनेर पनि बुझ्न सकिन्छ ।

वैज्ञानिक समाजवादको सङ्घारमा मानवसमाज

“कम्युनिस्टहरूको सिद्धान्तलाई एक वाक्यमा भन्ने हो भने निजी सम्पत्तिको अन्त्य गर्नु हो”, (माक्र्स–एङ्गेल्स, कम्युनिस्ट घोषणापत्र) ।

जसरी वर्गहरूको विभाजन निजी सम्पत्तिका कारणले पैदा भएको हो, त्यसैगरी ती वर्गमा देखिएको आर्थिक समस्यालाई हल गर्न पनि निजी सम्पत्तिको उन्मूलन वा अन्त्य आवश्यक छ । माक्र्स–एङ्गेल्सले निकै सुन्दर तर्क अघि सार्नुभएको थियो । लेनिनले “साम्यवादमा क्षमताअनुसारको काम र कामअनुसारको दाम” भनेर व्याख्या गर्नुभयो ।

वैज्ञानिक समाजवादका २ चरणहरू छन् । एक ः समाजवादी व्यवस्था र, दुई ः साम्यवादी व्यवस्था । यो अवस्थासम्म पुग्दा राज्य र वर्गहरूको पूर्ण उन्मूलनसम्म पुग्नेछ । आदिम साम्यवादी युग, दास युग, सामन्तवादी युग र पुँजीवादी–साम्राज्यवादी युगको अन्त्यपछि वैज्ञानिक समाजवादी युगको सुरुआत अनिवार्य छ । माथि नै चर्चा गरिएझँै विभिन्न अन्याय र उत्पीडनयुक्त समाजलाई पार गर्दै आइरहेको मानव समाजले अब न्यायपूर्ण समाजको आवश्यकतालाई बोध गरेको छ । वैज्ञानिक समाजवादले समानतामूलक समाजको प्रतिनिधित्व गर्ने भएकाले त्यो व्यवस्थाको अनिवार्यतालाई नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीले जोड दिएको हो । वैज्ञानिक समाजवादी व्यवस्थामा उत्पादनको साधनमाथि सामूहिक स्वामित्व हुने र माल उत्पादन समाजको आवश्यकताअनुसार गरिन्छ ।

आजको सन्दर्भमा देखिएका आर्थिक समस्या–अराजकतालाई हल गर्न हाम्रो पार्टी नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीले विभिन्न तीन आधारलाई अघि सारेको छ । एक ः आम नागरिकका हकमा रोजगारीको पूर्ण सुनिश्चितता गर्दै, क्षमताअनुसारको काम र कामअनुसारको दामको नीति लागू गर्नुपर्छ । दुई ः पार्टी कार्यकर्ताहरूका लागि रोजगारीको अनिवार्य व्यवस्था, क्षमताअनुसारको काम र काम अनि आवश्यकताअनुसारको दामको नीति तय गरिनुपर्दछ । तीन ः पार्टी नेतृत्वमा बसेका कम्युनिस्ट नेताहरूका लागि क्षमताअनुसारको काम र आवश्यकताअनुसारको दामको व्यवस्था गरिनुपर्दछ । जुन नीतिका आधारमा जनता र आम नागरिकले आफ्नो जीवन सुखी र समृद्ध बनाउनेछन् । कार्यकर्ताका लागि कामबाट प्राप्त आधा हिस्सा र आवश्यकताअनुसार प्राप्त गर्ने आधा भाग गरी उनीहरूको निजी जीवनमा समेत सुखपूर्ण हुनेछ । त्यसका साथै, कम्युनिस्ट पार्टीको नेतृत्वमा बसेका नेताहरूले आफ्नो सम्पूर्ण समय राज्य र जनताको काममा लगाउने र उसका लागि आवश्यक पर्ने स्रोतको व्यवस्था राज्यले गर्ने कुराले नेताहरूले निजी सम्पत्ति जम्मा गर्ने अवस्थाको अन्त्य हुनेछ । नेताहरूको जीवन वैभव र विलासीपूर्ण हुनबाट रोक्नेछ । यो समाजका लागि सरल र आदर्शयुक्त हुनेछ । जुन कुरा, वर्तमान साम्राज्यवादी अवस्थााबाट हल गर्न सम्भव नै देखिँदैन । त्यसैले वैज्ञानिक समाजवादी व्यवस्था स्थापनाका लागि हाम्रो अभियान परिलक्षित गर्न आवश्यक छ । त्यसका लागि एकीकृत जनक्रान्तिको प्रक्रियाबाट गुर्जनुपर्ने हुन्छ, हो यसैका सन्दर्भमा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीले छलफल, बहस र आन्दोलनलाई केन्द्रीकरण गर्दै अघि बढिरहेको छ ।

नेपालमा देखिएको वर्गीय पक्षधरता

आज नेपालमा रहेको मानवसमाजको वर्गीय पक्षधरतालाई हामीले राम्ररी नबुझेसम्म नेपालको वर्गीय आन्दोलनलाई ठीक ढङ्गले अघि बढाउन सकिँदैन । आजको राजनीतिक शक्तिको चरित्र के हो ? र, नेपाली समाजको अर्थ–राजनीतिक विशेषता कस्तो छ ? भनेर ठीक निष्कर्ष निकाल्न आवश्यक छ । आर्थिक दृष्टिले हेर्दा हाल नेपालमा ८ वटा वर्ग विद्यमान छन् ।

एक ः दलाल नोकरशाही पुँजीपतिवर्ग

दुई ः सामन्त वर्ग

तीन ः राष्ट्रिय पुँजीपति वर्ग

चार ः सुदखोर, माफिया वर्ग

पाँच ः नयाँ श्रमिक वर्ग (मध्यम वर्ग)

छ ः सर्वहारा वा मजदुर वर्ग

सात ः किसान वर्ग

आठ ः भूमिहीन सुकुमबासी वर्ग

हालमा देखिएका यी वर्गहरूमा एक ः दलाल नोकरशाही पुँजीपति वर्ग, दुई ः सामन्त वर्ग र तीन ः सुदखोर, माफिया वर्गको हातमा नेपालको राज्यसत्ताको केन्द्रीकरण भएको छ । यो वर्ग जनविरोधी र उत्पीडक वर्गहरू हुन् । अर्कोतिर एक ः राष्ट्रिय पुँजीपति वर्ग, दुई ः नयाँ श्रमिक वर्ग (मध्यम वर्ग), तीन ः सर्वहारा वा मजदुर वर्ग, चार ः किसान वर्ग, पाँच भूमिहीन सुकुमबासी वर्ग नेपालको उत्पीडित, श्रमिक, शोषीत–पीडित र क्रान्तिकारी वर्गहरू हुन् । राष्ट्रभक्ति र देशभक्ति भावनालाई क्रान्तिकारी शक्तिहरूले गोलबन्द गर्न हरदम पहल

गर्न आवश्यक छ । यी दुई वर्गको बीचको अन्तर्विरोध नै आज नेपालको मुख्य अन्तर्विरोध हो । यसलाई एकीकृत जनक्रान्तिमार्फत दलाल नोकरशाही पुँजीपति, जनविरोधी वर्गको हातमा रहेको राज्यसत्तालाई खोसेर क्रान्तिकारी वर्गको हातमा लिन अनिवार्य हुन्छ । यसले मात्र समाजमा रहेको उत्पीडनलाई हल गर्न सक्नेछ । यो व्यवस्था भनेकै वैज्ञानिक समाजवादी व्यवस्था हो ।

आर्थिक दृष्टिले जस्तै राजनीतिक हिसाबले पनि नेपालमा रहेका राजनीतिक शक्तिहरूलाई हेर्न, बुझ्न र जान्न आवश्यकता छ । हाल नेपालमा रहेका राजनीतिक शक्तिलाई मुख्यत ः सातवटा शक्तिमा विभाजन गर्न सकिन्छ ।

एक ः दलाल पुँजीवादी शक्ति

दुई ः पुँजीवादी शक्ति

तीन ः नोकरशाही शक्ति

चार ः सुदखोर, माफिया शक्ति

पाँच ः देशभक्त शक्ति

छ ः सुधारवादी शक्ति

सात ः क्रान्तिकारी शक्ति

आजको नेपाली समाज यिनै शक्तिहरूको बीचमा देखापर्ने राजनीतिक अन्तर्विरोधको बीचमा छ । दलाल पुँजीवादी शक्ति, नोकरशाही शक्ति, सुदखोर, माफिया शक्तिहरू यो दलाल संसद्वादी सत्तालाई टिकाउन लागि परेका छन् । उनीहरूले वर्तमान राज्यसत्ताको सबै सुख सुविधा र अङ्गहरूको प्रयोग गरेर क्रान्तिकारी शक्तिलाई आतङ्ककारीका भिल्ला भिराउँदै युद्धमार्फत आफ्नो लुटको सत्तालाई कायम राख्न चाहन्छन् भने अर्कोतिर सबै देशभक्त, राष्ट्रिय पुँजीपति शक्ति र क्रान्तिकारी शक्तिहरू यो दलाल संसद्वादी शक्तिको हातमा रहेको राज्यसत्तालाई फालेर वैज्ञानिक समाजवादी सत्ताको स्थापना गर्न लागि परेका छन् । राष्ट्रभक्त, देशभक्त र क्रान्तिकारीहरू उनीहरूको विरुद्ध एकीकृत जनक्रान्तिमा लामवद्ध हुँदै वैज्ञानिक समाजवादका लागि एकताबद्ध बन्दै गइरहेका छन् । यो अवस्थामा आजको आर्थिक तथा राजनीतिक दृष्टिले देखापरेका समस्याको हल वैज्ञानिक समाजवादले मात्र गर्न सक्नेछ । उत्पीडितहरूको समाज र न्यायपूर्ण समाजका लागि वैज्ञानिक समाजवाद यस मानेमा अर्थपूर्ण र अनिवार्य मानिएको हो ।

उपसंहार

उल्लिखित विषय र अवस्थाका आधारमा वैज्ञानिक समाजवादका लागि उत्पीडित जनसमुदाय एकताबद्ध हुन अनिवार्य छ । कम्युनिस्ट आन्दोलनमा देखापरेका सबैखाले प्रतिक्रिवाद, अवसरवाद, संशोधनवादलाई परास्त गर्न जरुरी छ । सबैखाले राष्ट्रघात, जनघात, भ्रष्टाचार, कालोबजारी, लुटपाट र विचौलियाको जगजगीलाई तोड्न आवश्यक छ । त्यसका लागि एकीकृत जनक्रान्तिको बाटो सही हुन्छ भन्ने हाम्रो पार्टी नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको मान्यता रहेको छ । अवश्य पनि हरेक क्रान्ति सभ्य, सुशील र सरल बाटोमा जाँदैन । त्यसका लागि निकै उथल–पुथल अवस्थाको खाँचो पर्न सक्छ ।

दलाल संसद्वादी सत्ताले जनतालाई एकतर्फी युद्ध थोपरेर अघि बढेकाले त्यो अन्यायपूर्ण युद्धलाई रोक्न र परास्त गर्न क्रान्तिकारीहरू र उत्पीडितवर्गहरूले पनि न्यायपूर्ण क्रान्तिको सहारा लिनुपर्ने हुन सक्छ । हरेक युद्धहरूलाई सही ढङ्गले समाधान गर्ने भनेको सही क्रान्तिकारी दर्शन, सिद्धान्त, राजनीति र विचार बोकेको क्रान्तिकारी पार्टीको नेतृत्वमा सञ्चालन हुने क्रान्तिले मात्र हो । अवश्य पनि हामीले कसैलाई लुकाउनुहुँदैन, बल प्रयोगको सिद्धान्तलाई तिलाञ्जली दिने पार्टी क्रान्तिकारी हुन् सक्दैन । नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीले बल प्रयोगको सिद्धान्तलाई आत्मसात् गर्दछ । आवश्यकता परेको खण्डमा क्रान्तिका सबैखाले साधन र स्रोतलाई प्रयोग गर्नुपर्ने आदर्शमाथि विश्वास राख्छ । त्यसैले दलाल संसद्वादी सत्ताको विकल्पमा वैज्ञानिक समाजवादी सत्ता, सेना, न्यायालयको अवधारणालाई मूर्त रूपमा लागू र क्रियाशील गर्न थालिएको हो । सबै उत्पीडित जनसमुदाय यो महाभियानमा लामवद्ध बनाँै । दलाल व्यवस्था — मूर्दावाद ! वैज्ञानिक समाजवाद — जिन्दावाद !

(रातोखबर साप्ताहिक, वर्ष ३, अङ्क २६, पूर्णाङ्क १२१, २०७४ मङ्सिर, काठमाडौं)

असफलताको चाङभित्र लुकेको सम्भावना

2023-09-13T01:58:00.001-07:00

असफलताको चाङभित्र लुकेको सम्भावना

असफल संसद्वादी राजनीतिक पार्टी र सरकार

बहुदलको आगमनपछि सबैभन्दा धेरै सरकारमा बस्ने पार्टी नेपाली कांग्रेस हो । २०४७ मा कांग्रेस नेता कृष्णप्रसाद भट्टराईको नेतृत्वमा पहिलो अन्तरिम सरकारबाट कांग्रेसले आफ्नो सरकारको यात्रा तय ग¥यो । त्यसपछि २०४८ मा गिरिजाप्रसाद कोइरालाको नेतृत्वमा दोस्रो, २०५५ वैशाख २ गते सभापति कोइरालाकै नेतृत्वमा तेस्रो, २०५६ जेठ १३ गते नेता कृष्णप्रसाद भट्टराईको नेतृत्वमा चौथो, २०५६ चैत ७ गते गिरिजाप्रसाद कोइरालाकै नेतृत्वमा पाँचौँ, २०५८ साउन ११ गते नेता शेरबहादुर देउवाको नेतृत्वमा छैठौँपल्ट नेपाली कांग्रेस सरकारमा बस्यो । २०६१ जेठ २१ गते नेका (प्रजातान्त्रिक) का सभापति शेरबहादुर देउवाको नेतृत्वमा साताँै, २०६३ वैशाख १२ गते सभापति गिरिजाप्रसाद कोइरालाकै नेतृत्वमा आठाँै पटक कांग्रेसकै सरकार बन्यो । २०७० माघ २८ गते पार्टी सभापति सुशील कोइरालाको नेतृत्वमा नवौँ र २०७४ असोज महिनामा सभापति शेरबहादुर देउवाको नेतृत्वमा दसौँपटक कांग्रेसको तर्फबाट प्रधानमन्त्रीमा बने । बहुदलपछि यो २८ वर्षमा सबैभन्दा धेरै आफ्नो नेतृत्वमा सरकार बनाउने पार्टी नेपाली कांग्रेस नै हो । उसको पालामा निकै राष्ट्रघात, जनघातका घटना भए । भ्रष्टाचार, कमिसनखोर, कालोबजारीले चुली नाघ्यो । त्यसैले नेपाली कांग्रेस र उसले सञ्चालन गरेको सरकार पूर्णतः असफल, राष्ट्रविरोधी, जनविरोधी सरकारको रूपमा नेपाली जनताको अघि चिरपरिचित बनेको छ ।

त्यस्तै, एमाले पनि निकै ठूलो ढुलमुले र अवसरवादी पार्टीको रूपमा परिचित छ । २०५१ सालमा एमाले अध्यक्ष मनमोहनको नेतृत्वमा पहिलो एमालेको सरकार बन्यो । २०६६ जेठ ११ गते एमाले नेता माधवकुमार नेपालको नेतृत्वमा दोस्रो, २०६७ माघ २३ गते एमाले नेता झलनाथ खनालको नेतृत्वमा तेस्रो, २०७२ असोज २५ गते एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली नेतृत्वमा चौथो पटक प्रधानमन्त्रीको कुर्सीमा आसीन भए तर उसले सरकारका लागि राप्रपाजस्तो पार्टीसँग पनि गठबन्धन सरकारमा सामेल भयो । कांग्रेसभन्दा पनि धेरैपटक गठबन्धन सरकारमा सामेल हुने पार्टी पनि एमाले नै हो । अझ तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्रलाई समेत एमाले नेता माधव नेपालले प्रधानमन्त्रीको लागि विन्तीपत्र चढाएर आफ्नो र पार्टीको अवसरवादी चरित्रलाई जनतासमक्ष छर्लङ्ग पारे । एमाले पूर्णतः अवसरवादी पार्टी हो, उसको भूमिका चरम प्रतिक्रियावादी भूमिकातर्फ परिलक्षित छ । कैयौँ जनविरोधी, राष्ट्रविरोधी पहिचान एमालेको परिचय हो । भ्रष्टाचार, कालोबजारी, कमिसनलाई आफ्नो राजनीतिको केन्द्रविन्दुमा राखेको एमालेले आफ्नो संशोधनवादी अनुहार जनतासमक्ष उदाङ्गो पारेको छ ।

१० वर्ष जनयुद्धको नेतृत्व गरेर आएका प्रचण्ड र उनको पार्टी माओवादी केन्द्र (माके) शान्तिप्रक्रियापश्चात् ठूलठूला जनविरोधी गतिविधिमा केन्द्रित भयो । उसले मुख्यत १० वर्षको महान् जनयुद्धको प्रस्तावनालाई ठूलो धोका र गद्दारी गरेर दलाल संसद्वादमा पतन भयो । २०६४ को संविधानसभाको निर्वाचनमार्फत सबैभन्दा ठूलो दलको नेताको रूपमा २०६५ साउन ३१ गते माके अध्यक्ष प्रचण्ड प्रधानमन्त्रीको कुर्सीमा आसीन भए । त्यसपछि

२०६८ भदौ १२ गते माओवादी नेता डा. बाबुराम भट्टराई र २०७३ साउन १९ गते माके अध्यक्ष प्रचण्ड प्रधानमन्त्रीको कुर्सीमा बसे । शान्तिप्रक्रियापछि कैयौँपटक माके संयुक्त सरकारमा समेत सामेल बन्यो । २०६४ को संविधानसभाको निर्वाचनमा जनतले गरेको आशालाई रद्दीको टोकरीमा मिल्काउँदै आफ्नो नवसंशोधनवादी राजनीतिक चरित्रमा इमानदार पात्रको रूपमा खडा भए र हाल एमालेसँग गठबन्धन गरेर आफ्नो संशोधनवादी यात्रामा पूर्णतः नेपाली जनताले स्पष्ट बुझ्ने गरी रूपान्तरित बन्न पुगेको छ ।

२०५३ फागुन २९ एमालेको समर्थनमा राप्रपा नेता लोकेन्द्रबहादुर चन्द प्रधानमन्त्री बने । २०५४ असोज २१ गते कांग्रेसको समर्थनमा राप्रपा नेता सूर्यबहादुर थापा र २०५९ असोज २५ गते राप्रपा नेता लोकेन्द्रबहादुर चन्द प्रधानमन्त्रीको कुर्सीमा आसीन बने । २०६० जेठ २२ गते राष्ट्रिय जनशक्ति पार्टीका अध्यक्ष सूर्यबहादुर थापा पुनः प्रधानमन्त्री नियुक्त भए । यसबाहेक पनि तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्र र २०६९ चैत १ गते सर्वोच्च अदालतका प्रधानन्यायधिस खिलराज रेग्मीको अध्यक्षतामा चुनावी मन्त्रीपरिषद्को गठन गरियो । अहिले हाम्रो देश दक्षिण एसियामा मात्र होइन, पूरै विश्वमा छोटो समयमा धेरैपटक सरकार गठन र पुनर्गठन गर्ने र छोटो समयमा सबैभन्दा धेरै मानिसलाई मन्त्री बनाउने देश बनेको छ ।

सरकार बारम्बार परिवर्तन भयो । कुर्सी प्राप्त गर्ने खेल धेरै गरियो तर देशको आर्थिक र विकासको अवस्था निकै दयनीय बन्यो । राष्ट्रघात, जनघात, भ्रष्टाचार, कालोबजारी, तस्करी, कमिसनखोर र विचौलियाको चङ्गुलमा देशलाई फसाउने काम गरियो । आजसम्मको अवस्थालाई हेर्दा राजनीति ठेकेदार, व्यापारी, तस्करी, कालोबजारिया, गुण्डा, भ्रष्टाचारी र विचौलियाको हातमा सुम्पने काम भएको छ । यहाँका संसद्वादी पार्टीहरू साम्राज्यवाद र दलाल पँुजीवादी वर्गलाई खुसी बनाउँदै आफ्नो कर्सी स्वार्थमा तल्लीन छन् । यसरी नेपालका संसद्वादी पार्टी र बनेका सरकारले ठूलो राष्ट्रघात, जनघात गर्दै, जनताको हक, हित र अधिकारलाई साम्राज्यवाद र दलालको पोल्टामा सुम्पँदै गएका छन् । यसअर्थमा, नेपालमा क्रियाशील संसद्वादी पार्टी र उनको नेतृत्वमा बनेका सरकार पूर्णतः असफलसिद्ध भइसकेको छ ।

असफल शान्तिप्रक्रिया

२०६३ मङ्सिर ५ गते सरकार र तत्कालीन माओवादीवीच विस्तृत शान्ति–सम्झौतामा हस्ताक्षर गरियो । २०६४ चैत २८ गते संविधानसभाको निर्वाचनमार्फत तत्कालीन नेकपा (माओवादी) सबैभन्दा ठूलो दल पनि भयो । प्रचण्ड, बाबुराम र फेरि प्रचण्डको नेतृत्वमा सरकार पनि बन्यो । योबीचमा क्रमशः जनसत्ता, जनअदालत, जनमुक्तिसेना सबै विघटन गरियो । तत्कालीन माओवादी पार्टीले उठाएका राजनीतिक मुद्दाहरूलाई चटक्कै बिर्सेर संसद्वादीहरूको गठजोडमा प्रचण्ड–बाबुरामहरू लागे । जनमुक्ति सेनाको भरण–पोषणका लागि भनेर राज्यकोषबाट अरबौँ रकम बुझेर आफ्नो दुनो सोझाउने काम गरे । आफ्नो निकटका नेता–कार्यकर्तालाई रक्तचन्दन, सुन तस्करीमा समेत लगाउने काम गरे ।

प्रचण्ड–बाबुरामले सबै दार्शनिक र सैद्धान्तिक आदर्शहरूलाई बेचे । जनयुद्धमा उठाएका राजनीतिक मुद्दाहरूलाई तिलाञ्जली दिएर, दलाल संसद्वादी सत्तासँग आत्मसमर्पण गरे । नयाँ जनवाद, वैज्ञानिक समाजवाद, सर्वहारावर्गको अधिनायकत्व, बल प्रयोगको सिद्धान्तलाई बिर्से । जनयुद्धका महान् योगदानहरूलाई साम्राज्यवादी–प्रतिक्रियावादी र संसद्वादी शक्तिहरूसँग बेचेर कुर्सीस्वार्थमा लागे । आफ्ना सबै क्रान्तिकारी–कम्युनिस्ट मूल्य–मान्यताहरूलाई छोडेर यात्रालाई संशोधनवादी–अवसरवादी दिशातर्फ केन्द्रित बनाउँदै लगे । कुर्सीका लागि राष्ट्रघात र जनघातमा केन्द्रित बन्न पुगे । भ्रष्टाचार, कालोबजारी, कमिसनखोरीको प्रक्रियामा लागे । दलाल वर्गसँग साँठगाँठ र गठजोठ गर्न पुगे तर जनयुद्धमा आफ्नो बलिदान दिने वीर सहिद, परिवार आज आकुल–व्याकुल अवस्थामा छन् । हजारौँ बेपत्ता योद्धाका परिवारहरूको दैनिकी दयनीय अवस्थामा गुज्रिरहेको छ । जनयुद्धका घाइते– अपाङ्ग योद्धाहरूको समस्या पनि विकराल छ । यस्तो अवस्थामा तत्कालीन माओवादीभित्रका क्रान्तिकारीहरूले प्रचण्डको संशोधनवादविरुद्ध विद्रोहको झन्डा उठाए । त्योसँग सम्बन्ध– विच्छेद गर्दै नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको पुनर्गठन गरेर क्रान्तिकारी विचार, महान् जनयुद्ध र उत्पीडित जनतामाथि भए गरिएका सबै प्रकारका गद्दारी र धोखाधडीको विरुद्ध एकीकृत जनक्रान्तिको उद्घोष गरिसकेको छ । यस्तो परिवेशमा स्वभावैले तत्कालीन माओवादी र राज्यपक्षसँग भए–गरेका सबै शान्ति–सम्झौताहरू व्यवहारतः स्वतः भङ्ग हुन पुगेका छन् ।

विप्लवको नेतृत्वमा रहेको नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीले आजको विश्व र नेपालको राजनीतिक अवस्थाको वस्तुनिस्ट संश्लेषण गर्दै एकीकृत जनक्रान्तिमा लामवद्ध हुने–बनाउने प्रक्रियाको उद्घोष गरिसकेको छ । न त यो संसदीय व्यवस्थाका लागि १० वर्षको महान्जनयुद्ध सञ्चालित थियो ? न प्रचण्ड–बाबुराम मण्डलीले गरेको गद्दारीलाई सहर्ष स्वीकार गरेर संसद्वादको फोहोरी खेलमा सामेल बनाउने कुरा क्रान्तिकारीहरूका लागि मान्य हुने विषय हो । के माओवादी क्रान्तिमा हारेर वा आत्मसर्मपण गरेर शान्ति–प्रक्रियामा आएका हुन् ? के राज्यले माओवादीमाथि युद्ध जितेर वा एकलौटी हतियार खोसेर शान्ति–प्रक्रियामा ल्याइएको हो ? त्यसैले, शान्ति–प्रक्रियालाई क्रान्तिकारीहरूले मान्नुपर्ने कुनै सन्दर्भ र कारणहरू तथ्यपरक छैनन् । यस मानेमा तत्कालीन अवस्थामा गरिएका शान्ति–सम्झौता स्वतः खारेज हुने वा भङ्ग भएको अर्थमा बुझ्न आवश्यक छ । जहाँसम्म आजको सन्दर्भमा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीले हतियार उठाउने कुरा छ, त्यो राज्यको नीतिमा भर पर्ने विषय हो । राज्यले राजनीतिक हिसाबले व्यवहार गर्छ त्यससँग प्रतिस्पर्धा गर्न नेकपा तयार भएको कुरा बारम्बार उद्घोष भएकै छ । होइन, राज्यले हतियारको बलमा ठीक लगाउन सकिन्छ भन्ने युद्धवादी नीति अख्तियार गर्छ र दमन गर्न आउँछ भने त्यसको प्रतिवादमा उत्पीडित जनता र नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी तयार नै छ ।

असफल कथित संसद्वादी चुनाव

धादिङ जिल्लाको रुबीभ्याली गाउँपालिकाअन्तर्गत सेर्तुङस्थित बोराङको मुक्तवदेवी मावि मतदान केन्द्रमा ९९ दशमलव २६ प्रतिशत मत खस्यो । त्यहाँ मतदाता सङ्ख्या ८ सय १५ जना थिए । चुनावमा ८ सय ९ मत खस्यो । जब कि मतदाता नामावलीमा रहेकोमध्ये १७ जनाको मृत्यु पहिले नै भइसकेको थियो । बाजुरामा १ जनाले ६० पटकसम्म मत खसालेको समाचार बाहिरै आयो । । अझ सङ्कटकाललाई बिर्साउने गरी सेनाको घेराबन्दीमा यो चुनाव गरियो । मतदान गर्न नजाने जनतालाई बन्दुक तेस्र्याउँदै मत हाल्न बाध्य पारियो । निर्दोष नेकपाका कैयौँ नेता–कार्यकतालाई हिरासतमा कोच्यो । यसरी दिनको सङ्केत बिहानीबाटै गर्न सकिन्छ भनेजस्तै यो चुनाव कस्तो भयो, सानो नमूना यी विषयबाटै प्रस्ट हुन्छ । यहाँसम्मको राजनीतिक परिस्थिति हेर्दा नेपालको राजनीति पूरै तस्कर, व्यापारिक घराना, गुण्डानाइके, ठेकेदार, राष्ट्रघाती, जनघाती, भ्रष्टाचारी, मानवतस्करी र हत्याराहरूको हातमा पुगेको छ । राजनीतिमा हामीले नियतलाई हेर्ने होइन, परिणामबाट मूल्याङ्कन गर्ने हो ।

चुनावमा जुन ढङ्गले आर्थिक चलखेल भएको छ, त्यो रूपामा नेपाली बैंकहरूबाट खर्चको निकासी नभएको सन्दर्भले मुलुक कालोबजारियाहरूको चङ्गुलमा पुगेको छ । आज देउवा, केपी, प्रचण्डहरू तिनै तस्कर, भ्रष्टाचारी, व्यापारिक घराना, गुण्डानाइके, ठेकेदार, राष्ट्रघाती, जनघाती, हत्यारा र कालोबजारियाको नेता बन्न पुगेका छन् । जीवनभर आस्था र इमानदार राजनीति गर्ने कार्यकर्ताहरू निरीह र अपमानित बनेर ओठ सुकाउँदै हिन्ने अवस्था पैदा भएको छ । आफ्नो जीवनभर तस्कर, व्यापार, गुण्डागर्दी, ठेक्कापट्टा, राष्ट्रघात, जनघात, हत्याहिंसा र आतङ्क, कालोबजारी, चेलीबेटी बेचबिखन र मानवतस्कर गरेर देशलाई ब्रह्मलुट र कङ्गाल बनाउनेहरू राजनीतिको ठूल्ठूला गफ हाँक्दै जनताको बीचमा हल्लिने कुरा झनै लाजमर्दो र उदेकलाग्दो छ । त्यसैले परिणामतः यो कथित चुनाव असफल मात्र हैन, जनताको बीचमा खारेजको तहमा नै पुगेको छ ।

असफल सुरक्षा नीति

सरकारले (सेना, सशस्त्र प्रहरी, प्रहरी, म्यादी प्रहरी र राष्ट्रिय अनुसन्धान) गरी झन्डै ३ लाख सुरक्षाकर्मी परिचालन गरेको कुरा बारम्बार भनिरहेको थियो । तर, देशभर उम्मेद्वारकेन्द्रित बम विस्फोटनका घटनाहरू चुनावकै दिनसम्म रोकिएन । १ जना म्यादी प्रहरी चौधरीको ज्यान गयो । दर्जनौँ उम्मेद्वारको घर र गाडीमा बम पड्कियो भने देशभरका दर्जनौँ चुनावीसभामा विस्फोटनका घटना भए । कैयौँ उम्मेद्वार र सर्वसाधारणहरू घाइते

बने । देशभरका सयाँै स्थानमा बेवारिसे बमहरू फेला परे । गृहमन्त्रालय र सुरक्षा निकायले जति नै सुरक्षा व्यवस्था कडा भने पनि विशेषतः दलाल, भ्रष्ट, तस्कर उम्मेद्वार र तिनका आसेपासेहरूका लागि यो चुनाव निकै त्रस्त, भयभीत र आतङ्कित बन्न पुग्यो ।

२०७४ मङ्सिर १९ गते वर्ष २५ अङ्क २८५ कान्तिपुर दैनिकले ‘कहाँ चुके सुरक्षा निकाय ?’ भन्ने मुख्य व्यानरमा समाचार छाप्यो । सुरक्षा निकाय चुक्नुमा ७ वटा कारण देखाइएको छ । एक ः गुप्तचर संयन्त्र फितलो हुनु । दुई ः सुरक्षा निकायको समन्वय कमजोर हुनु । तीन ः पहिलो चरणमा धेरै सुरक्षाकर्मी उपत्यका बाहिर खटाइनु । चार ः जाँच र खानतलासी प्रभावकारी नहुनु । पाँच ः विस्फोटक पदार्थ पहिलेदेखि नै काठमाडौंमा हुनु । छ ः विस्फोटनमा भाडाका अपराधी प्रयोग हुनु । सात ः विप्लव समूहलाई हेर्ने प्रस्ट सरकारी दृष्टिकोण नहुनु आदि । यो निष्कर्ष गृहमन्त्रालय र सुरक्षा निकायको उपल्लो तहको हो ।

माथिको निष्कर्षमाथि धेरै घोत्लिनुपर्छ जस्तो लाग्दैन । सुरक्षा निकायको असफलता गलत सुरक्षा नीतिका कारणले गर्दा हो । त्यो नीतिको बागडोर सरकार सञ्चालकहरूको हातमा थियो । निर्वाचन सुरक्षामा यसप्रकारको परिणाम आउनु निम्न कारणहरू हुन् ः पहिलो ः सुरक्षा निकायहरूमा राष्ट्रभक्त–देशभक्तिको भावना प्रवल हुनु र यो चुनावले उनीहरूको मन नछुनु, दोस्रो ः यो दलाल संसदीय व्यवस्थाले गरेका राष्ट्र र जनविरोधी गतिविधिबाट सुरक्षा निकाय वाक्कदिक्क हुनु, तेस्रो ः यी राष्ट्रघाती, जनघाती, भ्रष्टाचारी उम्मेद्वारलाई जिताएर के हुन्छ ? भन्ने भावना परिवेशले बन्न जानु, चौथो ः वर्तमान राज्यसत्ताले लादेको उत्पीडनले घरपरिवार र सामाजिक जीवन भताभुङ्ग बनेको अवस्थाले यो व्यवस्थाप्रति वितृष्णा जाग्नु, पाँचौँ ः आफूलाई ठूला भन्ने संसद्वादी दलहरूको आपसी अन्तर्विरोधको उत्पीडनमा पर्नु, छैठौँ ः वर्तमान समस्या राजनीतिक भएकाले यसको समाधान पनि राजनीतिक ढङ्गले गरि नुपर्दछ भन्ने मान्यता सुरक्षानिकायमा बलियो देखिनु, साताँै ः सरकारमा बसेका संसद्वादी दलले मुलुकमा जबर्जस्त युद्ध थोपर्ने रणनीति मन नपर्नु, आठौँ ः २४ सै घन्टा राष्ट्रसेवामा रहेका सुरक्षाकर्मीहरूलाई उचित सेवासुविधाबाट बञ्चित गरिनु रहेका छन । सुरक्षानिकायमा

अधिकांश हिस्सा किसान, मजदुर र श्रमिकका छोराछोरी छन् । सुरक्षा निकायभित्रैका केही सम्भ्रान्तवर्गको रवैया, भ्रष्टाचारले हैरान बनेका छन् । यी सबै समस्याको केन्द्रमा वर्तमान दलाल संसदीय सत्ता र त्यसको राजनीतिक कारण मुख्य आधार बन्न पुगेको हो ।

असफलताको चाङभित्र लुकेको सम्भावना

भनिन्छ, हरेक असफलताले सफलताको पाठ सिकाउँछ । आज विश्वका आर्थिक सम्पन्नता भएका मुलुकहरूको इतिहास हेर्दा पनि निकै सङ्कटग्रस्त अवस्थाबाट माथि उठेको पाइन्छ । ती देशहरू आ–आफ्नै सापेक्षताका समस्याहरूमा जकडिएका थिए । चीन सन् १९४९ सम्म विभिन्न साम्राज्यवादी देशहरूको रजाइँस्थल बनेको थियो, त्यही चीन आज आर्थिक सम्पन्नताको शिखरमा छ । अमेरिकाले आफ्नो अर्थतन्त्रलाई यो अवस्थासम्म पु¥याउन निकै ठूलो तिकडम गरिरहेको छ । जापान दोस्रो विश्वयुद्धमा हारसहित अर्थतन्त्रमा निकै ठूलो तहसनहस भयो तर उसले ती शिक्षालाई सही ढङ्गले सदुपयोग गर्दै आफ्नो समृद्धिलाई विश्वसामु टिकाइराख्न सक्यो । ठूलो अन्तद्र्वन्द्वबाट गुज्रँदै आएको जर्मनी आफ्नो आर्थिक समृद्धिका लागि निकै ठूलो कष्ट व्यहोरेको देखिन्छ । २०० भन्दा धेरै राज्यलाई एकताबद्ध गराउँदै, पूर्वी र पश्चिम जर्मनीका समस्यालाई समाधान गर्दै एकताबद्ध बनेर उसले विश्वसामु आर्थिक शिर ठाडो बनाउन सफल भएको हो । फ्रान्स, ब्राजिल, इटाली, रसिया, क्यानडा, अस्ट्रेलिया आदि देशहरू पनि धेरै असफलताहरूका बीच यो अवस्थासम्म आइपुगेका हुन् ।

सन् १९४७ सम्म बेलायत, जापानजस्ता देशहरूको उपनिवेशमा रहेको हाम्रै छिमेकी मुलुक भारतले अहिले विश्व आर्थिक बजारमा माथि नै फड्को मारिसकेको छ । भूगोलको हिसाबले १९० औँ र जनसङ्ख्याको हिसाबले ११६ औँ स्थानमा रहेको सिङ्गापुरलाई तत्कालीन प्रधानमन्त्री ली क्वान यूको पहलबाट सन् १९५९ सम्म प्रतिव्यक्ति आय ४ सयबाट आज प्रतिव्यक्ति आय ५३ हजार डलरसम्म पु¥याउन सफल बने । जम्मा ५ लाख ३७ हजार जनसङ्ख्या भएको लक्जम्वर्गले १,०३११६ प्रतिव्यक्ति आम्दानी गरेर विश्वमा प्रथम मुलुक बन्न सफल बनेको छ । भौगोलिक हिसाबले ४१,२२४ किलोमिटरसहित विश्वमा १३५ स्थानमा रहेको स्वीजरल्यान्ड ७९,२४२ सहित दोस्रो, नर्वे ७०,३९२ सहित प्रतिव्यक्ति आम्दानीका हिसाबले विश्वमा तेस्रो, ६७,०७९ प्रतिव्यक्ति आम्दानीसहित मकाउ चौथो, आइसल्यान्ड ६२,५६२ सहित पाँचौँ र जनसङ्ख्याको हिसाबले १९,७४००० भई विश्वको १४८ औँ स्थानमा रहेको कतार ६०,७८७ प्रतिव्यक्ति आम्दानीसहित विश्वको छैठाँै मुलुक बन्न सफल बनेका छन् । ती मुलुकहरू पनि आ–आफ्नै प्रकारका समस्याबाट माथि उठेका हुन् । विश्वस्तरमा देखिएका यी आर्थिक समृद्धिलाई हेर्दा हाम्रो देशको आजसम्मको आर्थिक–राजनीतिक असफलताको चाङभित्र निकै ठूलो सम्भावना बोकेको अवस्था छ ।

यतिधेरै स्रोतसाधन भएको सुन्दर देश हाम्रो प्रतिव्यक्ति आम्दानीका हिसाबले वार्षिक जम्मा ७३३ सहित विश्वमा १७९ नम्बरमा रहेको छ । यो हुनुमा नेपालको सत्ताधारीहरूले नेपालको स्रोतसाधनलाई कौडीको मूल्यमा बेचेर आफ्नो पेट भर्ने परम्पराले गर्दा नै हो । जलस्रोतमा विश्वको दोस्रो ठूलो देश हाम्रै हो । पर्यटन र जडीबुटी नेपालको अर्को महत्वपूर्ण स्रोत हो । अनेकांै स्रोतसाधनको सम्भावना बोकेको हाम्रो देशलाई भीखमङ्गा र गरिब मुलुकको सूचीमा पु¥याइएको छ । यो अवस्थाबाट मुक्त हुन हामीले नै हरेक सम्भावनाका बाटोलाई खोजी गर्नुपर्ने हुन्छ ।

हालै सम्पन्न भएको भनिएको कथित चुनावसम्म आउँदा दलाल संसदीय व्यवस्था पूर्णतः असफल बनेको छ । नेपालमा हाल देखिएका आर्थिक, राजनीतिक, सामाजिक,सांस्कृतिक समस्याको जग वर्तमान दलाल पुँजीवादी संसदीय व्यवस्था नै हो । उत्पीडकहरूको स्वार्थसिद्ध गर्ने लुटको व्यवस्था हो यो । यो व्यवस्था रहेसम्म राजनीतिक समानता, शान्ति, समृद्धि र राष्ट्रिय स्वाधीनताको रक्षा हुन सक्दैन । त्यसैले यो व्यवस्थाको विकल्पमा वैज्ञानिक समाजवादी व्यवस्था ल्याउन अनिवार्य छ ।

अब सम्पूर्ण उत्पीडित वर्ग, क्षेत्र, लिङ्गका जनसमुदाय एकताबद्ध हुँदै वैज्ञानिक समाजवादका लागि गोलबन्द बन्नुपर्दछ । नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको नेतृत्वमा सबै राष्ट्रभक्त तथा देशभक्तहरू, किसान, मजदुर, विद्यार्थी, वकिल, बुद्धिजीवी, कर्मचारी, सुरक्षा निकाय, मध्ययमवर्गका जनसमुदाय एकताबद्ध हुनुपर्दछ । एकीकृत जनक्रान्तिको बाटोबाट वैज्ञानिक समाजवादी व्यवस्था स्थापना गर्ने अभियानमा लामवद्ध हुनुपर्दछ । अन्याय र उत्पीडनले नै विद्रोहको जन्म दिन्छ । विद्रोहले क्रान्तिको शङ्खघोष गर्दछ । वर्तमान दलाल संसदीय व्यवस्थाले पैदा गरेको असफलताको चाङभित्र लुकेको नेपाली क्रान्तिको सम्भावनालाई आत्मसात् गरौँ । वैज्ञानिक समाजवाद स्थापना गर्ने गौरवपूर्ण यात्राको प्रारम्भ गर्दै एकीकृत जनक्रान्तिको आँधीबेहेरी सिर्जना गरौँ ।

(रातोखबर साप्ताहिक, वर्ष ३, अङ्क २९, पूर्णाङ्क १२४, २०७४ पुस, काठमाडौं)