Warmtepomp

Wat is een warmtepomp, waarom zou je die willen en welke bronnen kun je gebruiken?

Deze video komt uit één van laatste stappen van de challege ‘Ontwerp zelf je huis in 14 dagen’. De focus ligt daarbij in het omzetten van je woonwensen in een praktisch, leefbaar en mooi huis. Installaties horen bij de verdere uitwerking en worden kort in de challenge besproken. Je kunt a.s. zaterdag met de Ontwerpchallenge beginnen, klik hier voor meer informatie en inschrijven.

Let bij het gebruik van een lucht warmtepomp goed op twee aspecten:

1. Een lucht warmtepomp is minder effectief wanneer het vriest. Maar ook dan wil je je huis lekker warm kunnen maken. Houdt daar dus rekening mee in de berekening.
2. De ventilatoren van een luchtwarmtepomp maken geluid. Bedenk dus goed waar je het gedeelte dat buiten staat plaatst.

Energie-panelen

Een mooie oplossing van een warmtepomp die gebruik maakt van de luchttemperatuur buiten is een energie paneel. Dit paneel heeft geen ventilator nodig. Het is zelfs mogelijk om deze panelen achter zonnepanelen te plaatsen. Bijkomend voordeel is dat de zonepanelen dan aan de achterzijde gekoeld worden, wat de effectiviteit van de zonnepanelen ook ten goede komt!



De capaciteit in de winter kan verhoogd worden door gebruik te maken van een buffervat met warm water (energie). Dit kan in de kruipruimte geplaatst worden.

Ik heb geen aandelen hoor, maar kijk eens bij energypanel.

Zelf stoken

Wil je niet al te veel ingewikkelde apparaten in een warm huis, én kunnen genieten van ‘ouderwetse’ haardwarmte, dan is een pellet kachel misschien wel wat voor jou. Een pellet kachel wordt gestookt op pellets, dat zijn geperste houtkorrels. Je hebt dan een groot reservoir nodig waar je aan het begin van het stookseizoen de pellets in stort. Via een automatisch doseersysteem wordt je kachel gevoed.

Qua duurzaamheid worden vraagtekens gezet bij pellets omdat die niet altijd gemaakt worden van afvalhout en soms van ver komen. Neem dat vooral mee in je overweging. Je kunt natuurlijk ook stoken op andere biomassa (afhankelijk van de kachel).

Bij MilieuCentraal hebben ze de vergelijking met een warmtepomp qua duurzaamheid gemaakt. De pellet kachel komt dan niet zo positief naar voren qua productie van fijnstof. Zeker wanneer de huizen dichter op elkaar staan, is dat een probleem.

Waarom geen CV-ketel?

De gewone CV-ketel waar we aan gewend zijn, gaat er langzamerhand uit. Nou ja, dat duurt natuurlijk nog wel even. Uiteindelijk lijkt het erop dat we geen gasnet meer krijgen. Maar ja, wie weet dat er tegen die tijd wel biogas door het gasnet gevoerd wordt. Het blijft altijd lastig koffiedik kijken. Het gas zorgt er wel voor dat het moeilijk is om zo’n woning energieneutraal te maken, omdat je de aanvoer van gas niet zelf kan opwekken.

Een CV- of HR-ketel heeft ook steeds een hoger rendement en kan ook heel goed aangesloten worden op lage temperatuurverwarming. Je kunt er ook voor kiezen om nu nog een HR-ketel aan te sluiten, maar wel het leidingwerk voor te bereiden zodat je later een warmtepomp kunt installeren.

Het voordeel van een HR-ketel is dat je continu stromend warm water kunt tappen, in tegenstelling tot systemen met een warmtepomp, want daar wordt gebruik gemaakt van een boiler. En als de boiler te klein is, of je hebt teveel gasten die lang douchen, dan is het water ineens op. Of het wordt snel weer verwarmd op elektriciteit, en dat was nou net niet zo positief voor je energieneutraliteit (en portemonnee).

Zelf een warm huis ontwerpen

Zo zie je maar weer, alleen al op het gebied van de verwarmingsbron zijn er heel wat keuzes te maken.
In de al eerder genoemde challenge ‘Ontwerp zelf je huis in 14 dagen’ doorloop je stappen om je woonwensen helder te krijgen en deze te vertalen in een praktisch en prettig leefbaar huis. A.s. zaterdag starten we weer, en je kunt je nu nog gratis opgeven voor de challenge via deze link. Tot gauw!

Active House

Om je hier een idee van te geven, introduceer ik de bouwvisie Active House bij je. De visie van Active House is gebaseerd op de wensen van de gebruiker, dus jij! De pijlers die centraal staan bij Active House zijn comfort, energie en milieu. Het gaat steeds om het bekijken van deze elementen in relatie met elkaar en het vinden van de balans ertussen. Waarom is dat dan nodig?

Twee voorbeelden:

• Wanneer je een woning alleen vanuit energetisch oogpunt bekijkt, dan wil je zo dik mogelijk isoleren. Ramen geven een minder goede isolatie, dus zou je het raamoppervlak zo klein mogelijk willen maken. Dit betekent weinig daglicht. En veel daglicht is juist wat de meeste mensen als kwaliteit en prettig ervaren in hun woning.
• Bovendien wil je vanuit energetisch oogpunt zo min mogelijk ventileren, want je blaast warme lucht naar buiten (in de winter). Vanuit comfort oogpunt wil je juist wel goed ventileren, want dit zorgt voor verse lucht zonder vervuilende stoffen. Deze stoffen komen uit bouwmaterialen, meubels en wij ademen zelf CO₂ uit.

Het eerste voorbeeld gaat in op het belang van daglicht, waar ik in dit blog al meer over schreef: Ontwerp het mooiste daglicht in je huis.
Active House gaat om het zoeken van een goede balans tussen energieverspilling en een gezonde en comfortabele woning.

Het vinden van balans tussen comfort en energie

Vaak zul je geneigd zijn om te kiezen voor een bepaald systeem, omdat je er iets goeds over hebt gehoord. Dit wil niet altijd zeggen dat dit de beste keuze is in JOUW situatie, voor jouw gezonde en comfortabele droomhuis.

Active House kan je daarin helpen. Active House gaat namelijk niet uit van oplossingen en specifieke technieken, maar van prestaties. Je kunt met de Active House radar je ambitieniveau aangeven en vanuit daar ga je verder werken.

Hoe werkt de Active House radar dan?

In de Active House radar zijn binnen elk van de drie pijlers 3 aspecten opgenomen. In het startstadium kun je van deze aspecten aangeven op welk niveau je zou willen zitten. Nu zullen niet alle kwantitatieve getallen je iets zeggen, daarom hebben we in de radar al aangegeven waar de Nederlandse regelgeving zit. Dit zou je dus als basis kunnen nemen en dan voor de aspecten die jij belangrijk vindt een stap of paar stappen hoger gaan.

Het middelste vlak geeft aan wat minimaal gevraagd wordt vanuit het bouwbesluit, daar moet je altijd boven zitten. Het lichtgroene vlak geeft aan hoe de radar voor een goede energie nul woning eruit zou kunnen zien.

Wil je weten welke kwantitatieve waarden achter de ambities zit, bekijk hier dan de Active House specificaties. Op weg naar het realiseren van je ambities heb je denk ik veel meer aan de ontwerp-richtlijn, hierin worden aandachtspunten en suggesties voor oplossingen gegeven.

Waarom is het denken in comfort prestaties zo belangrijk?

Doordat je denkt in prestaties, laat je de oplossing nog even vrij. Omdat je goed hebt nagedacht over wat je belangrijk vindt, zul je zien dat het vinden van de passende oplossing makkelijker wordt. Je kunt een bewuste concessie doen, in plaats dat je er later achter komt dat een bepaalde wens niet helemaal goed vervuld wordt door de oplossing.

Active House is een internationale visie die door heel wat Nederlandse partijen omarmd wordt. De visie is nog in ontwikkeling, zo wordt er een label ontwikkeld waardoor je kunt laten zien dat jouw huis écht een Active House is.

Deze Active House woning staat in Rusland en laat zien hoe een ontwerp met Active House principes eruit zou kunnen zien. Bekijk hier meer over het huis.

Op de website van Active House kun je ook lezen hoe Bas Hasselaar met het ontwerp van zijn eigen Active House bezig is. Bas moest pas geleden helemaal opnieuw beginnen vanwege faillissement van de ontwikkelaar die zijn huis zou gaan realiseren.

Spreekt de visie van Active House jou aan? Laat een reactie achter, of deel dit bericht als dit past in jouw beeld van je droomhuis.

Op de Windwalker, een Waarschip, is het goed toeven. De boot past ook precies in mijn huisstijl…

Voor de zomermaanden en tijdelijk is het ‘makkelijk’ om afstand te doen van de luxe aan ruimte en van al je spullen om je heen. Maar de Tiny House beweging is bedoeld voor wonen het hele jaar rond. Ja dat is even andere koek!

Leven op 28 m²

De Tiny House beweging is overgevlogen uit Amerika en komt voort uit een behoefte aan vrijheid, het verkleinen van de ecologische voetafdruk en de wens van goedkope woonruimte. Vaak speelt een mooi design ook mee.

Een Tiny House is een huis dat bedoeld is om er gedurende het gehele seizoen te wonen en is kleiner dan 28 m². In Nederland worden ook grotere huizen toch benoemd als Tiny. Soms zijn deze huizen zelfs nog groter dan de grens voor Small (kleine huizen) die bij 48 m² ligt.
Een Micro Home is een mobiele woning die geschikt is voor reizen en dus op wielen staat. Of in ons geval: kan varen! Een Tiny House staat vaak op wielen, is verplaatsbaar, maar alleen voor af en toe. Een Small Home is een klein huis op een fundering.

In Nederland wordt er wat ruimer met deze begrippen om gegaan. Dit is zeker zichtbaar in de resultaten van de prijsvraag ‘Bevrijd Wonen’ van Almere. Hier zitten af en toe zelfs modellen van 70 m² tussen. Dan heb je het over een ‘gewoon’ klein appartement of rijwoning.
Het zijn heel veel inzendingen, blader er eens rustig doorheen ter inspiratie!

Slim met je ruimte omgaan

Wat mij zo inspireert aan de Tiny House beweging is het efficiënt met je ruimte om gaan. Omdat de ruimte beperkt is, worden er heel veel intelligente meubels ontwikkeld die voor meerdere activiteiten in te zetten zijn.

Bij de Ikea vind je ook altijd een paar opstellingen van hele kleine woningen (of appartementen) met allemaal slimme oplossingen. Ga er eens langs om inspiratie op te doen!

Je eigen huis ontwerpen

Door de tijd heen zijn we als Europeanen steeds groter gaan wonen. De neiging bestaat dan ook wanneer je je eigen huis kan realiseren om je huis zo groot mogelijk te maken. Ik wil je graag meegeven dat het van groot belang is om je te realiseren wat ruimte doet. Veel ruimte om je heen kan heerlijk zijn: je kunt je ruim door het huis bewegen en het geeft je een luxe gevoel wanneer er een mooie lichtval is.
Voor hetzelfde geldt dat een (te) groot huis kaal en zo groot kan aanvoelen dat je je er niet meer thuis voelt. Bekijk daarom goed van te voren dat de ruimtes die je in je huis maakt het juiste formaat hebben. Zet de ruimte uit in een hal of in de tuin om een idee te krijgen van hoe groot het werkelijk gaat worden. Meet vooral ook leefruimtes bij anderen op die je fijn vindt aanvoelen om een goed gevoel te krijgen wat goede maten zijn voor een bepaalde activiteit.

Deels zijn deze maten universeel, deels zijn deze persoonlijk. In de video hieronder een aantal tips en aandachtspunten (in het Engels) bij het ontwerpen van je (Tiny) huis.

Waar houd jij het meeste van: een Tiny House, of juist heeeel veel ruimte? Laat ons weten in het reactieveld hieronder hoe jij een goede indruk hebt gekregen van hoe groot je wilt wonen.

Een goede zonwering

Het klinkt zo logisch: zonwering. Maar wordt toch vaak nog weg bezuinigd. Bedenk dat de warmte die je niet binnenhaalt er ook niet weer uit hoeft te krijgen. Woningen die ideaal zijn voor het opvangen van passieve zonne-energie in de winter, vangen de zon vaak ook in de zomer. Tenzij je hier maatregelen tegen treft, zoals een goede zonwering.

De beste zonwering is die aan de buitenkant, omdat bij zonwering aan de binnenzijde je de zonnestralen al achter het glas hebt binnengehaald, en zij daar warmte produceren. Vaste zonwering aan de zuidkant zorgt ervoor dat in de winter de zon er onderdoor schijnt en in de zomer geblokt wordt.

Op tijd de zon weren

In de ochtend is het nog fris en kan het best lekker zijn om de zon binnen te laten schijnen. Of je voelt nog niet dat het te warm wordt. MAAR op het moment dat je het wel voelt, dan ben je eigenlijk al te laat! Let er daarom op dat je de zonwering op warme dagen meteen in de ochtend al zijn werking laat doen. Ook hier geldt weer: wat er niet binnengekomen is, hoef je er later ook niet weer uit te halen.
Het kan helpen om de zonwering aan te sluiten op een geautomatiseerd systeem: wanneer je er niet bent, dan zorgt het systeem er toch voor dat de zonwering omlaag gaat. Natuurlijk kun je altijd instellen dat je toch de zon naar binnen wilt laten schijnen, maar weet dan dat je het op een warme dag erg warm gaat krijgen binnen!

Ramen en deuren dicht

Ook hier geldt: dat wat je niet binnenhaalt, hoef je ook niet weer eruit te halen. Zorg er dus voor dat wanneer het erg warm is buiten, dat je ramen en deuren zoveel mogelijk dicht houdt. Vooral wanneer je huis goed geïsoleerd is, is het ontworpen om de warmte binnen te houden (in de winter), in de zomer doet je huis dat natuurlijk ook…. Aan de andere kant betekent een goede isolatie ook dat wanneer je de warmte niet via ramen en deuren binnenhaalt, je de warmte ook goed buiten kunt houden en dus een koel huis!

Ventileren wanneer het koel is

Zet alle ramen en deuren wanneer het in de avond koeler wordt juist allemaal tegen elkaar open. Wanneer je er niet bent, of wanneer je gaat slapen, dan is dit natuurlijk niet inbraak veilig. Er zijn speciale systemen op de markt die ‘zomernacht ventilatie’ mogelijk maken. In basis is dit een luik met inbraakwering, dat je ergens bovenin je huis plaatst (warme lucht stijgt omhoog). Je kunt dit zelfs automatisch gestuurd maken, zodat wanneer je ’s avonds laat thuis komt van een feest, je slaapkamer heerlijk koel is.



Gebalanceerde ventilatie

Kies je voor het toepassen van een gebalanceerd ventilatiesysteem met warmteterugwinning (WTW), neem dan een systeem met by-pass. In de wintersituatie wil je de warmte zoveel mogelijk binnen houden. De warme lucht van binnen warmt de koude lucht van buiten op en zo bespaar je energie. Bovendien is de inblaas temperatuur van de schone lucht aangenaam.

Zodra de buitentemperatuur aangenaam begint te worden, stelt het apparaat de by-pass in werking. De warmtewisselaar wordt dan buiten werking gesteld, omdat er dan niet zoveel warmte meer binnen gehouden hoeft te worden. Dit werkt ook goed wanneer je een feestje hebt, de warmte van al die mensen wil je ook niet binnenhouden.

In de zomer treedt de warmtewisselaar weer in werking wanneer de buitenlucht warmer is dan de door jou ingestelde temperatuur binnen. In principe werkt de warmtewisselaar dan andersom: de koele binnenlucht koelt de warme buitenlucht af. Op die manier kun je het huis koel houden.

Omgekeerde warmtepomp

Bij sommige systemen kan de warmtepomp ook andersom werken: namelijk koel water door de buizen van de vloerverarming laten stromen. Dit is niet de meest effectieve manier om te koelen (want koele lucht stijgt niet op), maar zal zeker helpen om je huis koeler te houden.
Vraag dus na of dit met jouw systeem ook mogelijk is.

Maak je gebruik van luchtverwarming, dan is een omkering hier wellicht ook mogelijk. Meestal wordt dit ‘topkoeling’ genoemd. Het systeem kan de warme lucht enigszins afkoelen, maar het is geen airconditioning systeem.

Actief koel huis

Natuurlijk zijn er ook airconditioning systemen die je in je huis kunt plaatsen. Als je huis klimaattechnisch goed is ontworpen heb je die alleen maar nodig tijdens een hittegolf, en dan is het de vraag of het de investering waard is. Ook hier is het goed om dit van te voren te bedenken en mee te nemen. Want je wilt toch aan je droomhuis niet over een paar jaar zo’n lelijke installatiekast aan de buitenkant hangen?



Dit is toch niet fraai zo’n airco los aan je gevel hangen.

Comfort

Qua gezondheid is het niet goed voor de mens om grote temperatuurwisselingen te ondergaan. Als je ’s winters zonder jas vanuit een warme huiskamer de koude buitenlucht instapt, kun je door het grote temperatuurverschil een verkoudheid oplopen. Andersom geldt dat ook, als je ’s zomers vanuit je sterk gekoelde auto of huis in de tropische hitte stapt. Een airconditioning hoort zo ingesteld te zijn dat grote verschillen tussen de binnen- en buitentemperatuur niet voorkomen. Stelregel is dat er maximaal 5°C temperatuurverschil is tussen binnen en buiten. In de meeste gevallen kun je daarom volstaan met een topkoeling. Maar je kunt de airconditioning natuurlijk naar je eigen wensen instellen.

Welke andere aspecten ken jij om het comfort van je huis te vergroten? Of over welke aspecten zou je meer willen lezen in dit blog? Laat het me weten in een reactie hieronder.

1. Psychologisch effect van de zon

De meeste mensen worden vrolijk van de zon. Verschillende wetenschappelijke onderzoeken hebben aangewezen dat de zon (mits met mate) een direct positief effect heeft op ons lichaam. De zon stimuleert o.a. de aanmaak van vitamine D en van endorfine. Endorfine maakt dat we ons prettiger en vrolijker voelen. (Zon)licht wordt ook ingezet bij behandeling van depressies, het heeft een bewezen positieve invloed op onze stemming.

Ruimtes waar de zon binnen schijnt worden vaker en beter gebruikt dan ruimtes die donker zijn. Mensen hebben de neiging om naar het licht toe te trekken. Kijk maar eens bij restaurants, de mensen zitten over het algemeen het liefste bij het raam. Het is daarom van belang om bij het ontwerp van je ruimte-indeling goed te bedenken welke ruimtes kunnen profiteren van direct (zon)licht.

Bedenk bijvoorbeeld waar je vaak in huis bent in de ochtend en waar in de avond. Of in welke ruimtes je gedurende de gehele dag aanwezig bent. Op basis daarvan kun je de oriëntatie van de ruimtes in je ontwerp kiezen.

2. Gratis warmte versus oververhitting

De zon zendt haar stralen onze woning in, of we dat nu willen of niet. Vooral wanneer de zon op glas schijnt, kan het daarachter nogal warm worden. Dat is het principe van een kas, maar wens je niet in je huis. Houdt daarom rekening hiermee zodat je serre geen sauna wordt. Daarnaast is het goed mogelijk om bewust juist wel gebruik te maken van de gratis zonnewarmte om (in de winter) je huis op te warmen. Op die manier maak je gebruik van passieve zonne-energie.

Op momenten dat je de warmte van de zoninstraling niet wenst, kun je deze blokkeren met zonwering. Het meest effectief is zonwering aan de buitenkant van je woning. Bij zonwering aan de binnenzijde, zit de warmte grotendeels al binnen achter het glas. Je kunt gebruik maken van vaste zonwering, waarbij de zon op het zuiden in de zomer hoog staat en er in de winter eronder door kan. Let dan goed op de hoogte van de zonnestand, zeker op oost- en west oriëntaties, want vaak kan de zon eronderdoor in het voor- en najaar.

Bij het kantoor waar ik een aantal jaren geleden werkte, was een zeer groot overstek ontworpen (wel 3 meter!) dat prima werkte in de zomer. In het voor- en najaar kwam de zon eronderdoor en werd het snel erg heet in het kantoor. Door goed na te denken over de positie van je dakoverstek kun je dit soort problemen voorkomen.

3. Daglicht versus zonlicht

De felheid van het daglicht fluctueert continu. Wanneer de zon schijnt is het buiten veel lichter dan wanneer er zware bewolking in de lucht hangt. Onze ogen kunnen heel veel bijstellen, maar vooral wanneer we een boek lezen of met onze computer of tablet werken, hebben we voldoende licht nodig, maar niet te veel. Het gaat er vooral om dat het contrast niet te groot is tussen je beeldscherm en het lichte raam.

Zorg dat je bij een werkplek in huis waar beeldschermwerk gedaan wordt, geen last hebt van de invallende zon. Daarnaast kun je het daglicht regelen met halfdoorzichtige lamellen of een ‘in between’ gordijn. Het is namelijk heel vervelend wanneer fel licht in je beeldscherm of op je toetsenbord weerkaatst.
Overigens geldt dat natuurlijk ook voor binnen verlichting ’s avonds.

4. Gratis energie

Als laatste maar zeker niet de minste het omzetten van zonnewarmte in energie. Om het meeste effect te hebben van je zonnepanelen en zonneboiler, is het noodzakelijk dat deze enigszins schuin en gericht op de zon staan. Het mooiste is wanneer je dit in het ontwerp van je huis integreert. Zonnepanelen hebben het meeste effect met een hoofdligging naar het zuiden en een helling rond de 36 graden.

Zonnepanelen (PV panelen) zetten zonnestralen om in energie. Een zonneboiler maakt gebruik van de zon om water op te warmen, dat dan nagewarmd wordt tot de temperatuur die je nodig hebt voor warm tapwater of CV water. Dit zijn gesloten circuits, dus het is niet letterlijk je drinkwater of CV-water dat door de zonneboiler loopt.

Je ziet er zijn genoeg redenen om rekening te houden met wat de zon je kan bieden voor je woning. Deze en andere principes liggen aan de basis van het ontwerpen van de indeling van je woning. Wil je aan de slag met dit principe en andere? Meld je dan gratis aan voor de challenge ‘Ontwerp je huis in 14 dagen’.

Welke ervaringen heb jij in je huidige woning, dat je bij een nieuw ontwerp geheel anders zou doen?

Nou, niet zo héél erg nieuw blijkt. In feite zou je zelfs kunnen zeggen dat we juist stappen terug in de geschiedenis doen…

In deze video leg ik uit waar mijn uitspraak vandaan komt aan de hand van een voorbeeld.
Ook vertel ik je waarom je wel of niet een architect nodig hebt, en wanneer in je proces je die zou kunnen inschakelen.

https://vimeo.com/191072051

Hoe ga jij zelf aan de slag met het realiseren van jouw woning?

Wanneer je dat nog niet helemaal weet, heb ik een gratis e-book voor je, waarin nader uitgelegd wordt wanneer en waarom je zou kiezen voor het realiseren van je droomhuis met een architect, bouwbedrijf, het kiezen van een cataloguswoning of zelf je eigen ontwerp maken. Haal hier snel jouw exemplaar op.

Een goede logistiek is het laatste indelingsprincipe van de serie om de beste indeling van je huis te ontwerpen. Eerder bespraken we ook de logische relaties tussen ruimtes, het ontwerpen op de zon, de gradatie van openbaar naar privé en de invloed van de buitenruimte op de indeling.

Gebruiksgemak

Een efficiënte routing in je huis geeft een prettige doorloop. Lange gangen zijn geen prettige ruimtes om in te verblijven. Bekijk daarom nog eens je relatieschema dat je kunt maken aan de hand van het eerste artikel uit deze serie. Zijn daar ruimtes bij die nabij elkaar liggen die misschien bereikbaar kunnen zijn via andere ruimtes?

Denk bijvoorbeeld aan en-suite ruimtes. Afhankelijk van de volgorde in de privacy die je hebt gekozen, kan de keuken bereikbaar zijn vanuit de leefruimte of andersom. Ze hoeven niet beide direct vanuit de gang toegankelijk te zijn. Dit maakt dat je de gang of hal een stuk korter kunt maken.
Tussen beide ruimtes passen mooie en-suite deuren, zodat je de ruimtes ook indien wenselijk van elkaar kunt afsluiten.

Een andere manier om gangruimtes wat meer leefbaar te maken is om de gang extra breed te maken. Je maakt hierdoor van de gang een echte kamer met meubels. Denk bijvoorbeeld aan een grote boekenkast en misschien een klein zithoekje. Of een bankje nabij de entree waar je makkelijk je vieze schoenen uit kunt trekken.

Duurzaamheid

De leidingen met warm water voor de douche kun je het beste zo kort mogelijk houden. Aan de ene kant vanuit duurzaamheid. Want des te korter de leidingen, des te minder warmteverlies je hebt. Maar ook vanuit gebruikscomfort is het prettig wanneer je de douche aanzet, je niet al te lang hoeft te wachten totdat je warm water hebt.

Wanneer je keuken en je badkamer niet dicht bij elkaar liggen, en je een keuze moet maken waar je de boiler plaatst, dan zou ik kiezen voor nabij de keuken. Want in de keuken gebruik je vaker warm water en steeds kort, zodat het daar prettig is wanneer je snel warm water kunt tappen. Ook heb je telkens veel aanloopverlies elke keer als je tapt. Het klopt dat je in de badkamer in totaal meer warm water tapt, maar dat is langer achter elkaar. Je kunt natuurlijk ook kiezen voor een kleine lokale boiler in de keuken.
Natuurlijk zou het qua leiding-logistiek mooi zijn wanneer de ruimtes die warm water gebruiken nabij elkaar liggen.

Combineren van indelingsprincipes

Wanneer je de vorige artikelen hebt gevolgd en uitgevoerd, dan heb je verschillende indelinsgprincipes bekeken. Deze verschillende schema’s kun je in verband met elkaar brengen en over elkaar heen leggen. Soms zal het voorkomen dat je een keuze moet maken tussen functioneel verband tussen ruimtes en bijvoorbeeld de zon in je kamer. Heel vaak zul je zien dat door de schema’s zo helder en duidelijk te maken, dat de ruimtes ‘als vanzelf’ op hun plek landen.

In ieder geval heb jij voor jezelf helder welke aspecten je belangrijk vind en kun je de verschillende indelingsprincipes als discussiepunten met je huisgenoten gebruiken.

Tip hierbij is om eerst met de grote ruimtes aan de slag te gaan en die op en goede positie te schuiven. Vervolgens leg je de kleinere ruimtes ertussen. En dan volgt het tot in detail uitwerken van de ruimtes.
Heel veel succes met het maken van de indeling van je huis!

In de afgelopen artikelen bekeken we hoe je de functionele relaties tussen ruimtes in een relatieschema zet, welke invloed de zon heeft op de indeling en hoe je de gradatie van openbaar naar privé vorm geeft. In dit artikel bekijken we welke invloed de locatie zelf op de indeling van je huis heeft.

Buitenruimte

De relatie tussen de indeling van je huis en je kavel is het meest duidelijk in de relatie tot de buitenruimte. Je wilt natuurlijk direct vanuit de leefruimte naar buiten kunnen, naar het terras. Uit onderzoek blijkt dat wanneer de buitenruimte, het terras, te ver van de leefruimte afligt, dat je er veel minder gebruik van maakt. Zorg er dus voor dat een zonnig stukje tuin direct aan je leefruimte grenst en dat je hier openslaande deuren of een schuifpui plant.

Maar ook op andere plekken in huis wil je naar buiten. Bekijk goed waar op de kavel je hiervoor de beste ruimte hebt. Meestal ontwerp je dit ‘achter’ je huis, vanwege privacy. Maar wanneer de zon aan de voorkant van je kavel schijnt, dan is het de overweging waard om je buitenruimte toch aan de voorkant van je kavel te maken en het huis wat verder achter op het kavel te zetten. Dit natuurlijk indien het bestemmingsplan dit toelaat.

Binnenkomen

Zoals al in de intro aangegeven, kun je op veel verschillende manieren aankomen op je kavel. En dit bepaalt ook waar je binnen komt in je huis. En vanaf de entree houd je rekening met de rangschikking aan ruimtes volgens de gradatie aan privacy.

In sommige huizen zijn twee of misschien zelfs meerdere entrees aanwezig. De officiële entree wordt soms alleen door onbekenden gebruikt. Alle kennissen en vrienden lopen al snel achterom. De vraag die je jezelf kunt stellen bij het indelen van je nieuwe huis, is of je die twee verschillende entrees nodig hebt, of dat je ze toch met elkaar kunt verenigen.
Wil je bijvoorbeeld dat al je vrienden via een bijkeuken je huis inlopen, of is een wat minder rommelige entree niet veel prettiger?

Kijk ook goed of de routing handig is wanneer je met volle tassen met boodschappen aan komt, met de auto of met de fiets.

Uitzicht

Het laatste aspect dat invloed kan hebben op de indeling is het uitzicht dat je hebt vanaf je kavel. Vanuit de ruimtes waar je het meeste bent, de leefruimtes, wil je waarschijnlijk het mooiste uitzicht hebben. En wanneer je dat nog niet weet, omdat er allemaal vrije kavels om je heen zijn, of als er geen uitzicht is, dan creëer je dat zelf op je eigen kavel. Je uitzicht wordt dan je eigen tuin.

Je ziet dat het bepalen van de indeling van je huis gebaseerd is op de indeling van je kavel. Zorg dus dat je die indeling goed op tekening hebt, dan kun je aan de hand daarvan aan de slag.

“O, de keuken en de woonkamer moeten tóch van plek gewisseld worden.”, kwam zij die morgen binnen. En begon meteen druk gebarend rond te lopen om aan te wijzen wat zij bedoelde. Die avond daarvoor had zij met haar man de indeling nog eens doorgelopen. Ze waren tot de ontdekking gekomen dat een zitkamer als doorloop naar de keuken met een paar tieners in huis niet zo privé is. Gelukkig was de verbouwing in een stadium dat het nog kon.

Dit is nummer 3 in de serie indelingsprincipes voor het ontwerpen van je huis. ‘De beste indeling van jouw huis’ geeft aan hoe je Ontwerp-Principes in kunt zetten. Gemeenschappelijk versus privé (dit artikel) is er daar één van. Het vorige blog behandelde ‘ontwerp je indeling op de zon’.

Intimiteitsgradiënt

De ‘intimiteitsgradiënt’ geeft aan in welke mate we ruimtes privé willen houden. Bijvoorbeeld de verkoper of koerier die je niet verder laat komen dan de hal, en de scheiding tussen de leefruimtes en de meer privé slaapvertrekken. In een eerder blog ‘Hoe intiem is jouw huis‘ staat dit helder omschreven. In dit artikel gaan we hier nog iets dieper op in.

Je haalt verschillende type mensen in huis waarmee je een gradatie in intimiteit in de relatie hebt. Met kennissen ga je misschien aan de keukentafel zitten en met goede vrienden in de zithoek. Dit verschilt van persoon tot persoon en is tevens cultuurafhankelijk. Van belang voor de indeling van je huis is dat je hierover nadenkt en keuzes maakt.

Rustige zitruimte

Over het algemeen geldt dat wanneer je je ’s avonds terugtrekt en rustig alleen met je partner of je gezin verblijft, dat je dan zo min mogelijk gestoord wilt worden. In het bovenstaande voorbeeld gaat het om een gezin met een aantal kinderen tussen de 12 en de 18 jaar. De ouders willen ‘s avonds rustig in de zitkamer verblijven, of zij daar nu tv-kijken of een boek lezen. De kinderen zijn vaak met of zonder vrienden op hun eigen kamers bezig. Zij komen zo nu en dan in de keuken om wat lekkers of drinken te halen.

Wanneer zij de indeling hadden gelaten zoals ze in eerste instantie in hun hoofd hadden, dan zouden de kinderen steeds door de zitkamer naar de keuken moeten. Nu had ze dit nog net op tijd omgedraaid. Zodat de keuken de levendige ruimte wordt waarin ook de doorloop naar de rustige zitkamer is. Tegelijkertijd realiseerde zij zich dat de keuken de plek was waar het hele gezin meestal samen komt.

Ouder slaapruimte versus kinderslaapruimte

Hetzelfde kun je zien bij de plaatsing van de slaapkamers. De kinderen nemen nog wel eens vrienden mee naar hun kamer. De ouder slaapkamer is eigenlijk de meest private ruimte in het huis. In ieder geval geldt dat voor veel mensen zo. Dan zou je ook over de ligging daarvan moeten nadenken. Als dit de meest private ruimte is, dan wil je ook in de gangruimte daarvoor niet de vrienden van je kinderen tegen komen. Dus deel de ruimte dan zo in dat de kinderslaapkamers dichter bij de keuken/zitkamer liggen dan de ouderslaapkamer.

Ontwerptip

Om de intimiteit gradiënt vorm te geven, kun je een lijn trekken die aan de ene kant het meest openbare gedeelte van je huis markeert: de entree. Aan de andere kant de meest private ruimte, of dit voor jouw situatie nu je eigen privé hobby/werkkamer is, je slaapkamer of de badkamer, dat hangt af van je eigen persoonlijke keuze hierin. Op de lijn ertussen in kun je dan de ruimtes in volgorde aangeven. Een handige denkhulp hierin kan zijn de vraag: tot hoe ver mogen verkopers, kennissen, vrienden van mijn kinderen, vrienden van het gezin, familie en boezemvrienden komen. En welke ruimtes houd ik echt privé.

En nu ben ik nieuwsgierig naar hoe die volgorde van ruimtes van openbaar naar intiem er bij jou uitziet. Graag zie ik je reactie hieronder!