Cittaslow Botanik Park

ANADOLU PALAMUT MEŞESİ VE YAVAŞ ŞEHİR SEFERİHİSAR

2026-11-07T14:50:26.410+03:00

Anadolu palamut meşesi ve Seferihisar
( Quercus ithaburensis subsp. macrotepis )

Seferihisar'ın kıyılarına vuran dalgaların sesini arkanızda bırakıp dağlara, Kızıldağları'nın eteklerine doğru tırmandığımızda sizi zeytinliklerle birlikte kadim bir dost karşılar, Anadolu palamut meşesi. Bugün sizlere; bir zamanlar 'yeşil altın' olarak nitelenen bu ağaçtan söz etmek istiyorum.

Bilimsel adı 'Quercus ithaburensis subsp. macrotepis' olan Anadolu palamut meşesi, kayıngiller ( Fagaceae ) familyasından, 15 - 25 metre kadar boylanan, kışın yaprağını döken, geniş tepeli ve kalın dalları olan görkemli bir ağaçtır. Yurdumuzda doğal olarak yetişen 17 meşe türünden en büyük kadehe sahip olandır. Batı Anadolu, Trakya ve Orta Anadolu bölgelerimizde yetişir.

Bazen tek bazen de diğer diğer meşe türleriyle karışık halde bulunur. Kuraklığa, yüksek sıcaklığa ve fakir topraklara son derece toleranslıdır. Kurak alanları ağaçlandırılmasında stratejik bir türdür. Yaban hayatı için çok önemlidir, sincap, alakabak, tavşan gibi yabani hayvanlarının en önemli besin kaynağıdır. Kadehleri boya ve deri sanayiinde hammadde olarak kullanılır. Gölge sağlar, anıtsal ve görsel bakımdan değerlidir.

Meyveleri 3 cm kadar uzunlukta, silindir şeklinde ve kahverenklidir. Palamut, pelit ve palıt gibi adlarla da bilinir. Esas olarak pelit ve kadeh ( kapula ) olmak üzere iki kısımdan oluşur. İkisine birden palamut denir. Kadeh pulları kalın, sert, yası tırnak gibi geriye kıvrıktır. Bu özellikleriyle, kadeh pulları ince, ipliksi, uzun ve çok karmaşık ( saç gibi ) olan saçlı meşeden ayrılır ( Q. ithaburensis ). Meyve iki senede olgunlaşır, ancak olgunlaştığınında tanen miktarı azaldığından, palamutlar erken toplanır. Genel olarak yaprakları oval - yumurta biçimindedir, lobların ve dişlerin ucları kılçıklıdır. Geleneksel olarak deri tabaklamada ( sepicilikte ) kullanılan palamut budur.

Anadolu palamut meşesi / palamutları
( Quercus ithaburensis subsp. macrotepis )

Palamut meşesi 5 - 10 yaşından itiberen, ortalama 25 - 50 kg meyve verir. Eskiden boya ve deri sanayinde kullanılmıştır. Meyveleri yenir, buruk bir tadı vardır, ayrıca hayvan yemi olarak kullanılır.

Meşe ağacı ( quercus ), Antik çağlarda ve mitolojide adaletin ve uzun ömrün sembolü sayılır. Baş tanrı Zeos ile özdeşleştirilen kutsal bir ağaçtır. Kahinlerin, meşe yapraklarını hışırtısını dinliyerek tanrıçanın mesajlarını yorumladığı bilinir.

Osmanlı İmparatorluğu döneminde palamut meşesi ormanları, devlet koruması altında stratejik alanlardı.

Kıtlık yıllarda kurutulur öğütülerek un haline getirilir ve ekmek yapılırdı.

Antik çağlardan beri, Sümerliler ve Yunanlılar tarafından palamutları boya ve dericilikte kullanılmıştır.

Anadolu palamut meşesi / Palamutu
( Quercus ithaburensis subsp. macrotepis )

18 - 19. yüzyıllarda kimyasal boyalar ve sentetik tabaklama maddeleri henüz icat edilmeden önce, dünyanın en kaliteli derilerini işlemek için palamut özü ( valeks ) kullanılıyordu. Anadolu palamut meşesinin kadehleri, dünyanın en yüksek tanen oranına ( 30 - 50 ) sahipti. Bu nedenle Seferihisar, Urla Çeşme Yarımadası ve Aydın dağlarından toplanan palamutlar develerle İzmir Limanına taşınır, buradan İngiltere, Fransa ve Amerika'ya ihraç edilirdi.

Geçmişte, Seferihisar'ın iç kısımlarında ( Gölcük, Gödence, Beyler, Kızıl dağlar ) sonbahar ayları gelince büyük bir ekonomik hareket başlardı. Köylüler zeytinden hemen önce meşeliklere girer palamut toplardı. Bu palamutlar sadece bir ağaç meyvesi değildi, köylünün kışlık erzağı, kızının ceyizi, oğlunun düğün parasıydı.

1914 yılına gelindiğinde palamut ticaretinin boyutu öyle bir seviyeye uluştı ki; İngilizler İzmir'de palamut özü ( valeks ) fabrikası kurar. Bu gelişme, palamutu, Ege'nin en önemli ihraç kalemlerinden biri haline getirir. Orman köylüleri ve yerel tüccarlar yıllarca bu ağaç sayesinde geçimlerini sağladı.

Bir zamanlar Seferihisar dağlarında ( Kızıldağlar ) kendiliğinden yetişen ve yöre ekonomisini ayakta tutan bu ağaçlar maalesef, günümüzde tarla açmak, zeytinlikleri genişletmek ya da odun yapmak için kesilerek yok edilmektedir.

Dönemin de Ege ekonomisini besleyen ve İzmir Limanı üzerinden dünyaya ihraç edilen 'yeşil altın' değerli bir mirasıdır. Günümüzde sayıları azalan ve yalnızlığa terk edilen, bu asırlık ulu ağaçlar, bölgenin geçmişindeki ticari ve ekonomik hafızasının sesiz tanıkları olarak korunmaya muhtaçtır.

Meşe ormanlar sadece bir ağaç topluluğu değildir. İçlerinde yaban orkideleri, çalı kuşları ve sincapları barındıran muazzem bir eko - sistemin kalbidir.

Seferihisar dağlarında her her geçen günbiraz daha azalan Anadolu palamut meşesini korumak, sadece geçmişe duyulan bir vefa burcu değil, ayni zamanda geleceğe bırakılacak köklü bir ekonomi mirastır.

Galeri:

Teos Doğa Sporları Grubu ve Anadolu palamut meşesi
Seferihisar, İzmir.

Anadolu palamut meşesi ağaçları, Seferihisar
( Quercus ithaburensis subsp. macrotepis )

Anadolu palamut meşesi ve erkek çiçekler
( Quercus ithaburensis subsp. macrotepis )

Anadolu palamut meşesi meyvesi ( palamutu )
( Quercus ithaburensis ). Seferihisar.

Anadolu palamut meşesi ( Quercus ithaburensis )
Seferihisar, Kış

Anadolu palamut meşesi ağaçları / Kış
( Quercus ithaburensis ). Akarca, Seferihisar

Anadolu palamut meşesi meyvesi ( meşe palamutu )
( Quercus ithaburensis subsp. macrotepis ),Seferihisar.

Anadolu palamut meşesi ( Quercus ithaburensis )
Seferihisar, İzmir

Anadolu palamut meşesi ve altında otlayan keçiler
( Quercus ithaburensis subsp. macrotepis )

Anadolu palamut meşesi ( Quercus ithaburensis )
Yanan palamut meşesi ağaçları, Seferihisar

Anadolu palamut meşesi ağaçları - Kış
( Quercus ithaburensis ). Akarca, Seferihisar

Yalnız Meşe adlı hikayemi de okuyabilirsiniz.

Kaynaklar: Wikipedia. Türkiye'nin Ağaçları ve Çalıları ( Necati Güvenç Mamıkoğlu ). Türkiye'nin Bütün Ağaçları ve Çalıları ( Prof. Dr. Ünal Akkemik ). Bitki Mitosları ( Deniz Gezgin ).

HASANHÜSEYİN ÇİÇEĞİ ( Epilobium Hirsatum )

2026-10-31T14:30:27.802+03:00

Hasanhüseyin çiçeği ( Epilobium hirsatum )

Bu kır çiçeğini tanımaya; isterseniz adından başlıyalım. Neden ? Sulak yerlerde, dere kıyılarında yetişen ve kırmızı / pembe renkli çiçek açan bu bitkiye halk arasında hasanhüseyin çiçeği denir. Başka bir ifade ile bu çiçeğe adını veren hasan hüseyin kimdir.

Doğada yanından geçip gittiğimiz her bitkinin, aslında bir hikayesi vardır. Bu çiçeğin hikayesi de tarihte yaşanmış olan acı bir vakaya, kerbela* olayına dayanır.

Hasan ve Hüseyin, Hz. Muhammed'in; 'Onlar benim dünyada kokladığım iki çiçeğimdir' dediği torunlarıdır. Kerbela'da Fırat Nehri'nin kenarında, önce susuz bırakılmaları ve sonra da öldürülmeleri müslümanlar arasında hiç bir zaman unutulmamıştır. Bu zarif bitki, doğada her zaman sulak alanların, derelerin ve nehirlerin yanı başında yetişir. Anadolu insanı, çiçeğin su kenarlarında yetişmesini, Fırat Nehri kenarında ( Kerbela çölünde ) günlerce susuz bırakılarak şehit edilen imam Hüseyin ve Ehlibeyt'in* o hüzünlü hatırasına bağlamıştır. Bitkinin taç yapraklarının pembesi - kırmızıya çalan rengi Kerbela çöllerinde akan kanı ve ızdırabı simgeler. Halk inancında, su kenarında biten bu mahsun çiçeklerin, nehrin kenarında susuz şehit düşen imam Hüseyin ve Ehlibeyit'inin anısını yaşattığına inanılır. Fırat kenarında bir mahsun çiçek.

Hasanhüseyin çiçeği ( Epilobium hirsatum )

Doğanın bize sunduğu her çiçek ve renk, bazen en derin yasların ve sevgilerin taşıyıcısı olur. Tıpki su kenarında mahsun ama dimdik duran bu Hasanhüseyin çiçeği gibi.

Gelin şimdi de bu kır çiçeğini daha yakından tanıyalım. Botanik adı Epilobium hirsatum olan bu bitki, küpeçiçeğigiller ( Onagraceae ) familyasının yakıotu ( epilobium ) cinsine mensup olup, iki yıllık ve otsu bir bitkidir. Bir adı da 'tüylü yakı' otudur. İngilizce adı 'tüylü söğüt otu' dur. Eski adı Epilobium angustifolium olan Chamerion angustifolium ile yakın akrabadır. Afrika, Avrupa ve Asya'nın ılıman bölgelerinde doğal yayılış gösterir, Amerika ve Avustralya'da doğallaşmıştır.

Kökleri ve yaprakları, eskiden halk tıbbında sakinleştirici olarak kullanılmıştır. Müsilaj ve tanen içerir. Hıçkırık ve astım tedavisinde kullanılır.

Cins adı eski Yunanca lob üzerinde anlamına gelir. Taç yapraklarının yumurtalığın üzerinde olduğunu işaret eder. Tür adı olan hirsutum kelimesi ise Latince'de tüylü anlamına gelir. Bitkinin gövde ve yapraklarının tüylü olduğunu belirtir. Boyu 2 metreyi bulur, dallanarak büyür, yapraklarının kenarı tırtıklıdır. Çiçek kurulu gevşek bir salkımdır. Temmuz ayı ile Ekim ayı arasında parlak pembe / koyu mor renkli çiçekler açar. Arı ve kelebekleri çeker.

Toprak bakımından seçici değildir, güneşli, drenajı iyi, nem tutan topraklarda sever. Hem yeraltı kökleriyle ( rizom ) hem de rüzgarda uçuşan pamuksu tohumlarıyla çok hızlı yayılır, istilacıdır. Bu nedenle bahçelerde yetiştirilecekse kontrol altında tutulması gerekir. İlkbaharda ekilen tohumlardan yetiştirilir.

Hasanhüseyin çiçeği ( Epilobium hirsatum )

Hasanhüseyin çiçeği ve tohum kapsülleri
( Epilobium hirsatum )

Hasanhüseyin çiçeği ( Epilobium hirsatum )

*Kerbela Olayı ( 10 Ekim 680 / 10 Muharrem ) Hz. Muhammed'in torunu Hz. Hüseyin ve beraberindeki 72 yakının, Emivi Halifesi Yezid'in ordusu tarafından Irak'ın Kerbela çölünde susuz bırakılarak şehit edilmesiyle sonuçlanan trajik katliamdır. Müslümanlar arasında dinmeyen ortak bir acı ve mateme dönmüştür.

Emevilerin bu acımasız katliamı; sunni, şii veya alevi fark etmeksizin tüm İslam dünyasında tarafından ortak bir şekilde lanetlenmiştir. Her yıl Muharrem ayında bu elim vaka dualarla, aşure ikramlarıyla, yas ve anma etkinlikleriyle yad edilir.

* Ehlibeyt / Ehl - Beyit: Hz. Muhammed'in ailesi ve soyunu ifade eder ( Hz. Muhammed, kızı Fatma, damadı ve amcası Ali ve torunları Hasan ve Hüseyin ).

Kaynaklar: Wikipedia. DergiPark

ETÇİL BİTKİLER.

2026-10-21T12:31:04.554+03:00

Venüs sinekkapanı ( Dianeae muscipula )
Sinek konduğunda hızla kapanır.

Azot bakımdan fakir, asidik ve minarelsiz topraklarda ( bataklık ) yaşıyan bazı bitki türleri, ihtiyaçları olan bu besinleri yakaladıkları böcek ve diğer küçük canlıları sindirerek karşılarlar. Bu şekilde yaşıyan / beslenen bitkilere etçil, böcekçil ya da etobur bitki denir. Ancak bu bitkiler tamamen etle beslenmezler, enerjilerini normal bitkiler gibi kendileri üretir yani asalak değildirler.

Zamanla evrimleşen bu bitkiler, koku, salgı ve renkleri kullanarak kurbanlarını kendine çekerler. Daha sonra kurbanlarını; kurdukları değişik şekillerdeki tuzaklarla ( kapan, yapışkan sıvı, içi sulu kuyu, kese ) düşürerek hapsederler ve salgıladıkları enzimlerle avını parçalayarak ihtiyaçları olan azot ve minarelleri karşılarlar.

En populer Etçil Bitkiler Şunlardır:

Venüs sinek kapanı ( Dianeae muscipula )

-Venüs sinek kapanı ( Dianaea muscipula ): Evlerde en çok yetiştirilen, populer bir süs bitkisidir. Sinek ve küçük hayvanları yakalayan, yüzeyinde duyarlı tüyler bulunan çift yaprakları vardır, böcek bu tüylere dokunulduğunda yapraklar hızla kapanır ve salgıladığı enzimlerle parçalanarak sindilmektedir. Anavatanı Amerika Birleşik Devleti'dir.

Beyaz ibrikli etçil bitki / Beyaz tepeli sürahi bitkisi
( Sarracenia leucophyila )

- İbrikli Bitkiler, Su ibriği ( Nepenthes ) ve İbrik otu ( sarracenia ): Bu bitkiler akraba olmasalar da avlarını yakalama şekilleri birbirlerine benzer. Bu bitkiler, içi kaygan bir sıvı dolu renkli sürahilere benzerler. İbrik otu ( nepenthes ) yağmur ormanlarında ağaçlardan aşağıya renkli ibrikler sarkıtır. Kuzey Amerika bataklıklarında yaşıyan kuzeni sarracenia ise topraktan gökyüzüne doğru uzanan dik borular şeklinde kuyular kurar.

Mor ibrikotu ( Serracenia purpurea )

Avustralya sürahi bitkisi
( Cephalotus folicularis )

Böcekler ibriğin ağzında ve kapağın altındaki tatlı bitki özünü yemek için gelir ve kuyuların kenarında gezerken ayakları kayarak kuyunun dibine düşerler. İbrik veya sürahi şeklindeki yapraklarının içi kaygan bir sıvı doludur. İçine düşen böcekler burada boğulur ve sindirilir.

Tereyağı otu / Yağ çanağı bitkisi
( Pinguicula moranensis / P. cyclosecta 'Casper' )

- Yapışkan tuzaklar: Yağotu / Yağ çanağı ( Pinguicula ): Evde en kolay yetişen etobur türdür. Afrika menekşesini andıran etli, parlak yaprakları vardır. Mor, pembe veya beyaz renklerde, gösterişli çiçekler açarlar. Pinguicula'nın yaprak yüzeyi çok küçük salgı bezleriyle kaplıdır, bu bezler yaprağa yağ sürülmüş gibi ıslak ve ve parlak bir görüntü verir. Salgı kokusuna gelen sinekler, yaprağa konduğu anda yapışkan sıvı ile yakalanır ve salgıladıkları enzimlerle böceği parçalayıp sindirerek, ihtiyacı olan azot ve mineralleri alır.

Bu cinsin, Türkiye'de de doğal olarak iki türü yetişir.

Balkan yağotu ( P. balcanica ), Uludağ ve Torosların yüksek, nemli ve sulak yerlerlerde yetişir.

P. crystallinai, yurdumuzda doğal olarak yetişen bir başka yağotu türüdür.

Tereyağı otu ( Pinguicula 'Tina )
Pinguicula agnatax x P. zechen )

Yağ çanağı bitkisinin ilginç ve basit bir üreme şeklidir vardır. Bir yaprağı koparıp nemli bir toprağın üzerine koyunca, bir kaç hafta sonra kopan yaprağın ucunda yeni bitkiler filizlenmektedir.

Güneşgülü ( Drosera rotundifolia )

- Güneşgülü ( Drosera rotundifolia ): Droseraceae familyasındandır. Sinek kapanı bitkisi ( Dionaea muscipula ) ile akrabadır. Yapraklarının üzerinde uzun tüyler vardır ve bu tüylerin ucunda sinekleri kendine çekmek için parlak / yapışkan çiy damlacıkları bulunur. Böcek yakalandığında drosera'nın tüyleri ve hatta tüm yaprağı avının etrafını sarar ve sindirir.

Drosera rotundifolia ( yuvarlak yapraklı drosera ), İstanbul'un Anadolu yakasında ve Karadeniz bölgemizin yüksek, nemli yerlerinde doğal olarak yetişmektedir. Nadir bir tür olduğu için korunması gerekmektedir.

Charles Darwin, 'Böcekcil Bitkiler' adlı eserinde güneşgüllerinin böcek yakalama ve sindirme özelliklerini anlatmıştır.

Keseliot ( Ultricularia )

- Keseliot / kabarcık otu ( Ultricularia ): Bu gruba giren etçil bitkiler, durgun su altlarında ya da çok çamurlu zeminlerde yaşamaktadır. Yapraklarında bulunan küçük keseler ( tuzaklar ) sayesinde su altındaki mikroorganizmaları ve küçük böcek larvalarını vakumlayarak yakalayıp sindirirler. Yurdumuzda da bazı türleri doğal olarak yetişmektedir.

İnsanlar tarafından merak konusu olmuş bu bitkileri yetiştirilmesi de normal bitkilerden daha farklı olup, kolay değildir. Ev içinde en çok, eğlenceli bir bitki olan venüs sinek kapanı yetiştirilmektedir. Bu bitkinin, günde 3 - 4 saat direk güneşi alması, saf ve yağmur suyu ile sulanması, çeşme suyu kesinlikle kullanılmaması ve pH değeri düşük torf ve perlit karışımı toprak kullanmak gerekmektedir. Bazı etçil türler kış uykuda geçiriler.

Kaynaklar: Wikipedia. Bitkiler Dünyası ( Laura Howell, Kirsteen Rogers, Corinne Henderson ). Bitkiler ( Eleur Star )

KARAGÖZLÜ SUZAN SARMAŞIĞI

2026-09-17T20:44:22.960+03:00

Karagözlü susan sarmaşığı ve ünlü çiçeği
(Thunbergia alata )

Bütün dünyada, halk arasında ki adı 'karagözlü susan' olan Thunbergia alata, ayıpençesigiller ( Acanthaceae ) familyasından çok yıllık, sarmaşık formlu ve otsu bir bitki türüdür. Anavatanı Doğu Afrika'dır, süs bitkisi olması dolayısıyla dünyaya yayılmış ve yetiştirildiği birçok ülkede doğallaşmıştır. Hatta bazı ülkelerde istilacı kabul edilmektedir. Trompet ( boru ) şeklinde, merkezi siyah - mor, taç yaprakları turuncu, sarı, kırmızı veya beyaz renklerde olabilen, gösterişli çiçekleri vardır. Adına da bu yüzden karagözlü susan / suzan denir ( hikayesi aşağıda ).

Cins adı, Güney Afrika florası üzerinde büyük çalışmalar yapan İsveçli doğa bilimci Carl Peter Thunberg ( 1743 - 1828 ) onurlandırmak için verilmiştir.

Karagözlü Susan / suzan sarmaşığı
( Thunbergia alata )

Thunbergia alata, hızlı büyüyen ve yoğun çiçek açan bir sarmaşıktır. Bahçelerde kötü görünen yerleri kamufle etmek için çok idealdir. Pergola, tel ve çardaklara sardırılır. Askılı saksılarda da çok güzel durur. İlkbahardan başlıyarak sonbahara kadar kadar, uzun bir çiçeklenme dönemi sürer. Güneşli ve yarı gölge yerleri ve drenajlı ( geçirimli ), verimli ve nemli toprakları sever. Yaz aylarında öğle güneşinden korumak gerekir. Tropikal iklimlerde ve don olmayan yerlerde çok yıllık olarak yetişirken, ülkemizde tek yıllık olarak yetiştirilir. Zehirsizdir, Afrika'da sebze olarak yendiği, tohumlarının ise hayvan yemi olarak kullanıldığı beltilmiş. Tohumdan ve çelikle üretilir.

Bu sarmaşık adını İngiliz şair John Gay tarafından 1729 yılında yazılan ve çok popüler bir aşk şiiri olan 'Black - Eyed Susan / Kara Gözlü Suzan' borçludur.

Şiir, denize açılmak üzere olan bir savaş gemisindeki denizci Sweet Williamile ile sevgilisi Susan arasındaki hüzünlü ve romantik vedayı anlatır. Şiir daha sonra bestelenerek, halk arasında çok popüler bir şarkıya da dönmüştür.

Şiirin Türkçe Hikayesi Şöydir:

Donanma limana demirlemiştir ve rüzgarda bayraklar dalgalanmaktadır. Kara gözlü Susan, gerçek aşkını bulmak ümidiyle gemiye biner ve neşeli denizcilere tatlı William'ının orada olup olmadığını sorar.

Geminin direğinde rüzgarla sallanan William, sevgilisinin sesini duyar duymaz derin bir iç çeker ve halatlara tutunarak yıldırım hızıyla güverteye, Susan'ın yanına iner.

Şiirin devamında iki sevgili birbirlerine sarılır, William görev için uzak denizlere yelken açmak zorunda olduğunu ama kalbinin her zaman ona sadık kalacağını söyler.

Şiir, Susan'n gözyaşları içinde zambak gibi beyaz ellerini sallıyarak 'Elveda' demesiyle son bulur.

Şiir, o zaman o kadar çok sevilir ki, efsaneye göre halk arasında ortası koyu mor - siyah, etrafı ise parlak sarı / turuncu olan bu çiçeğe, tıpki balladdaki ( şiirdeki gibi ) kara gözlü kıza atıfla 'Karagözlü Suzan' demeye başlanır.

Not:

Bu hikaye, halk arasındak adı Karagözlü Susan olan / güneşşapkası çiçeği ( Rudbecki hirta ) için de anlatılır. Burayı tıklıyarak bu bitkiyi de tanıyabilirsiniz.

Kaynaklar: Wikipedia, İnternet siteleri

BASTON KAKTÜS ( Cylindropuntia Spinosior )

2026-09-05T13:17:42.966+03:00

Baston kaktüs ( Cylindropuntia spinosior )

Halk arasındaki adı baston kaktüs olan Cylindropuntia spinosior, Kuzey Amerika çöllerine özgü, odunsu gövdeli, çok yıllık bitkidir. Çok dikenli olduğu için 'dikenli kakatüs', kamış kaktüs de denir. Boyu, doğal olarak yetiştiği bölgelerde 2 - 3 metreyi bulur, dikine olarak büyür, gövdesi ve dalları silindir şeklindedir. İlkbahardan başlayarak yaz boyu pembe, kırmızı, mor, sarı veya beyaz renklerde, fincan şeklinde gösterişli çiçekler açar. Yetiştirildiği bazı ülkelerde ( Avustralya ) istilacı ot olarak kabul edilmiştir.

Neden baston kaktüs deniliyor?

Bitki öldükten sonra dışındaki etli kısım dökülür, geriye içi boş, silindirik ve üzerinde geometrik çıkıntılar olan, çok sert odunsu bir iskelet kalır. Yerliler ve kovboylar bu sert kaktüsleri toplayarak baston, şemsiye sapı, abajur ayakları gibi ev eşyaları yapımında kullandıkları için, adına baston kaktüs denilmiştir.

Baston kaktüs ve çiçeği

Meyvelerinin tadı güzel değildir, ekşidir. Dikenleri yakılarak temizlendikten sonra, ekşiliği azaldığı için daha çok pişirilerek yenir. Yerli halk tarafından, açlık ve susuzluk zamanlarında daha çok yenmiştir. Çiçek tomurcukları sütten daha fazla kalsiyum içerdiği için, kemik erimesine karşı geleneksel ilaç olarak kullanılmıştır.

Halk arasında bu kaktüse; atlayan katüs, zıplayan kaktüs de denir.

Dikenlerinin ucunda çok küçük kancalar bulunan bu katüsün yanından geçilirken bu dikenler nedeniyle en ufak bir temasta kaktüsün gövde parçaları ana bitkiden ayrılır ve dokunan kişinin kıyafetine ya da derisine yapışır. Bitki sanki üzerine atlamış gibi olduğu için bu adı almıştır. Hatta insanlar, kaktüsün üzerlerine doğru zıpladığını iddia ederler. Aslında bu; bitkinin yayılması için geliştirdiği bir stratejidir. Çöl hayvanlarının kürküne takılarak uzak mesafelere taşınan bu silindirik gövde parçaları, yere düştüğü anda kök salarak yeni bir kaktüs oluşturur.

Baston katüs meyvesi

Kuşlar ( kaktüs çalıkuşu ) yuvalarını yırtıcı hayvanlardan korunmak için bu kaktüsün en dikenli kollarının üzerine yaparlar. Dikenler o kadar sık ve kesicidir ki, tilki, yılan veya yırtıcı kuşlar bu yuvaya ulaşamaz. Kaktüs adeta kuşlar için aşılmaz bir kale görevi yapar.

Baston kaktüs soğuğa oldukca dayanıklıdır ( - 15 - 18 derece ) şiddetli kış soğukları karşısında kışın gövdesindeki suyu toprağa salar ve ve buruşur, bahar gelince suyu tekrar içine alarak canlanır ve hiçbir şey olmamış gibi büyümeye başlar.

Baston kaktüs çiçeği

Baston kaktüs daha çok açık alanlarda, kaya bahçelerinde yetiştirilmeye uygundur. Saksıda yetiştirilirse, çok dikenli olduğu için koyulduğu yerin özellikle çoçukların oyun alanlarından uzak ve yüksek olması gerekir. Direk güneşi sever, gölge yerlerde cılızlaşarak güzelliğini yitirir. En kolay çelikle üretilir, gövdesinden kesilen parça kabuk bağladıktan sonra dikilmelidir ve bir hafta sulanmaması gerekir. Normal çiçek toprağı yerine kaktüs toprağına dikilir. Toprağı kurudukca sulanır. Fazla su katüslerde kök çürümesine neden olur.

Baston kaktüs ve meyveleri

Dev bir baston kaktüs ( Cylindropuntia spinosior )

Kaynaklar: Kaktüsler ve Diğer Etli ( sukulent ) Bitkiler ( Nejat Ebcioğlu ), Wikipedia, İnsukuland

KAZAYAĞI ÇİÇEĞİ ( Carpobrotus )

2026-08-27T16:50:28.745+03:00

Buzçiçeği ( Carpobrotus acinaciformis )
( Seferihisar / İzmir )

Halk arasında kaktüs sanılan kazayağı çiçeği ( carpobrotus ), aslında Aizoaceae ( Buzçiçeğigiller ya da Makasotugiller ) familyasına ait etli yapraklı ( sukulent ) bir bitki cinsidir. Üç köşeli olan kalın yaprakları kazayağı ve makasa benzediği için için, kazayağı veya makas otu denir. Ancak kazayağı ismi, maydanozgillerden Oenanthe pimpinelioides ve horozibiğigillerden Chenopodium album ( ak sirken otu ) içinde kullanılır. Bütün dünyada toplam 30 türü vardır. Çoğunun Anavatanı Güney Afrika olan bu bitkilerin, az da olsa bazı türleri Güney Amerika ( Şili ) ve Avustralya kökenlidir. Ilıman ve subtropikal iklimlerde yetişir. Çok yıllık olan bu bitkiler sürünücü ve yayılıcıdır, bazı ülkelerde istilacı kabul edilmektedir. Yerel biyoçeşitliliği tehdit eder. Yaz mevsiminde papatyaya benzeyen büyük ve gösterşli çiçekler açarlar. Yaprakları kalın, yeşil renkli, üç köşeli ve sukulentir. İçinde aloe vera bitkisindeki gibi şifalı ve antiseptik bir jel bulunur ( Denizanası sokmalarına, güneş yanıklarına ve böcek sokmalarına iyi gelir ). Bazı aizoaceae türleri içinde bulunan su kesecikleri nedeniyle, buz kristalleri gibi ışığı yansıtırlar, bu nedenle eski adı kısaca 'mezem' olan Aizoaceae familyasına buzçiçeğigiller de denir.

Carpobrotus, latince 'yenilebilir meyve' demektir, zira bitkinin ekşi incir veya cadı inciri denilen meyveleri ve etli yaprakları yenir. Güney Afrika'da meyvelerinden reçel yapılır. Olgunlaşan meyvelerinin içindeki jölemsi kısım kabuğu soyulduktan sonra yenir. Tadı, kiviyi andırır. Ülkemizde, parklarda, deniz kıyılarında, taş bahçelerinde süs bitkisi olarak yetiştirilir. Özellikle kötü görünen yerleri kapaması için dikilir. Ayrıca deniz kıyılarında kumullara karşı, erozyonla mücadelede ve yangın tehlikesi olan yerlerde bariyer olarak kullanılır. Ege ve Akdeniz bolgelerimiz için uygundur. Tam güneşli yerleri sever, gölge yerlerde iyi gelişemez ve çiçek açmaz.

Makas otu da denilen kazayağı ( Carpobrotus ) cinsinin, yurdumuzda iki türü yetiştirilmektedir.

Kazayağı çiçeği ( Carpobrotus edulus )

Ekşi incir veya cadı inciri.

Sarı kazayağı çiçeği ( Carpobrotus edulis )

Kazayağı meyvesi ( Cadı inciri, Ekşi incir )

- Carpobrotus edulis: Kazayağı çiçeği, Cadı inciri, Makas otu, Buzçiçeği.

Solarken pembeleşen, büyük, sarı renkli ve gösterişli çiçekler açar. Bu nedenle, pembe - mor çiçek açan yakın akrabası olan Carpob acinaciformis'ten kolayca ayrılır.

- Carpobrotus acinaciformis: Kazayağı, Buzçiçeği, Katırtırnağı, Makas otu

Pembe- mor renkli çiçekler açar. Bazı otoriteler bu bitkiyi C. edulis'in varyetesi kabul etsede, birbirlerine çok benzeyen bu bitkiler bilimsel kaynaklarda ayrı türler olarak kabul edilir. Türkiye'de ve dünyada soğuğa karşı en dayanıklı olan bu tür yetiştirilmektedir.

Makas çiçeği ( Carpobrotus acinaciformis )

Kazayağı çiçekleri kuraklığa, sıcağa ve tuza dayanıklıdır, güneşli ve sıcak yerleri severler. Soğuklara kısmen dayanıklıdır. Toprak bakımından seçiçi değildir, kumlu, taşlı ve drenajı iyi olan yerleri tercih ederler. Kaba ve ağır olduğu için, saksı da yetiştirmeye pek uygun değildir. Hemen hemen hiç bakım istemez, yazın bir kaç haftada bir sulamak yeter, kışın sulmaya gerek yoktur. Üretilmesi çok kolaydır, çelikle ve tohumla üretilir.

Halk arasında katırtırnağı da denilen Carpobrotus acinaciformis )

Not: Diğer buzçiçeği türlerini tanımak için burayı tıklıyabilirsiniz.

Kaynaklar: Kaktüsler ve Diğer Etli ( Sukulent ) Bitkiler ( Nejat Ebcioğlu ). Wikipedia, Evrim Ağacı

TARİHİN EN GİZEMLİ BİTKİSİ ADAMOTU ( Mandragora )

2026-07-15T22:46:39.595+03:00

Sonbahar adamotu ( Mandragora autumnalis )

Tarihin her döneminde bir şekilde insanların karşısına çıkan adamotu, patlıcangiller ( Solanaceae ) familyasından, çok yıllık, kötü kokulu ve otsu bir bitki cinsidir. Akdeniz havzası ve çevresine özgüdür. Bütün dünyada 4 türü vardır. Abdüsselam otu, mandragora, aşk elması, şeytan elması, şeytan mumu, mandrake adı ile de bilinir. Bitkinin en ilginç yanı, toprak altındaki kalın kökünün çatallanarak kolları ve bacakları olan bir insan silüetini andırmasıdır. Bundan dolayı, adına adamotu /veya ademotu denir.

Adamotu hemen hemen gövdesizdir, yaprakları toprak üzerinde rozet halinde oluşur, iri ve koyu yeşil renklidir. Çan / huni şeklindeki, mor renkli çiçekler daha sonra yerini eriğe benzeyen sarı / turuncu renkli meyvelere bırakır.

Türkiye florasında doğal olarak yetişen iki farklı adamotu türü bulunmaktadır.

- Sonbahar adamotu ( Mandragora autumnalis )*: En yaygın ve bilinen adamotu türüdür. Genellikle sonbahar ve kış aylarında mor, mavi veya lila renkli çiçk açar. Boş arazilerde, tarla ve yol kıyılarında yetişir.

- İlkbahar adamotu ( Mandragora officinarum ): Uzun yıllar Türkiye'deki varlığı tartışılmıştır. Türkiye Florası'na yeni dahil edilmiştir. İlkbahar mevsiminde yeşilimsi beyaz veya soluk sarı renkli çiçek açar.

Antik Yunanlılar ve Romalılar, uyuşturucu ve yatıştırıcı olması nedeniyle adamotuna çok değer vermişlerdir. Kök, gövde ve yapraklarını ağrı kesici, yatıştırıcı, uyuşturucu ( narkotik ) olarak, birçok hastalığın tedavisinde kullamışlardır. Hastalara adamotu çiğnetilerek ve şarabı içirilerek anestezi etkisi ile uyutulmuşlardır.

Sonbaharda kökleri sökülerek kurutulan adamotu, daha sonra kazınarak toz haline getirilmektedir. Toz suya karıştırılarak içilebileceği gibi, merhem halinde haricide kullanılmaktadır. Bitkinin tüm kısımları, özelliklede kökü çok zehirlidir. Doktor tavsiyesi olmadan kesinlikle kullanılmamalıdır. Doğrudan ve kontrolsüz kullanımı ölümcül sonuçlar doğurduğu belirtilmektedir.

Adamotu - meyvesi ( Mandragora autumnalis)

Adamotu kökünün morfolojik olarak insana benzemesi yüzünden; çağlar boyunca doğa üstü güçlerle ilişkilendirilerek hakkında çeşitli efsane, batıl inanç ve büyü ritüelleri oluşmuştur.

Çığlık efsanesi: Adamotu topraktan sökülürken insanı öldürebilecek bir çığlık attığı şeklindeki efsanedir. Bu nedenle adamotunu sökmek için aç bırakılmış köpekler kullanılırdı. Köpek bitkiye bağlanır, uzaktan et atılarak köpeğin koşması ve ve bitkiyi kökünden çıkarması sağlanırdı. Bu efsane aslında, bu bu bitkiyi toplayanlar ve şifacılar tarafından uydurulmuştur. Böylece, sıradan halkın çok az bulunan bu değerli ve tehlikeli bitkiyi toplanmasını engellemek istenmiştir.

Cadıların süpürge ile uçma efsanesi: Bu efsanenin de kökeninde adam otunun uyuşturucu etkisiyle yaşanan bir trans ve uçma hezeyanı yatar. Orta çağda cadılar adamotu köklerini yağla karıştırarak bir tür uçma merhemi yapmıştır. Bu merhem cilde ve süpürge sapına sürülerek uygulandığında, içindeki alkaloidler halusiyonlara ve havada uçtuğu hissini verirdi. Bu nedenle cadı avı döneminde, engizisyon mahkemeleri bir kadını evinde adamotu bulundurmasını doğrudan idam veya yakılma sebebi kabul etmiştir.

Darağacı adamotu: Germen ve İskandinav mitlerinde, adamotunun suçsuz yere darağacında idam edilen kişinin toprağa düşen gözyaşlarından ve kanlarından filizlendiğine inanılırdı. Bu nedenle adına 'darağacı adam otu' denilmiştir.

Adamotu meyvesinin afrodizyak ( cinsel gücü artırıcı ) olduğuna inanılmaktadır. Bu yüzden Eski Yunan'da aşk tanrısı Afrodit'e bazen 'Mandragoritis' denilir.

İncil'de, Yakup peygamberin eşleri Lea ve Rahe çocuk sahibi olabilmek için adamotu meyveleri üzerinde pazarlık yaptığı anlatılır.

Orta Çağ'da, kurutulmuş adamotu köklerinin evleri kötülüklerden ve nazardan koruduğuna, sahibine şans, zenginlik ve kahinlik getirdiğine inanılırdı. Bu nedenle yüksek fiyatla alıcı bulurdu.

Adamotuna yüklenen bu hikayelerin altında, bitkinin insan sinir sistemi üzerindeki güçlü ve tehlikeli etkisi yatmaktadır. Antik çağda acıyı dinderen bir kurtarıcı, Orta Çağ'da ise büyü aracı olarak görülmesi tamamen kimyasal yapısının sonucudur. Bugün adamotunun sırları çözülmüş olsa da tarihin sayfalarında bırktığı gizemli izi asla kaybolmayacaktır.

Sonbahar adamotu ( Mandragora autumnalis )

Sonbahar adamotu ( Mandragora autumnalıs )

* Seferihisar bölgesinde kış aylarının yumuşak geçmesi, bitkinin vejatasyon ( büyüme ) süresini uzatmaktadır. Bu durum bitkinin aslında sonbaharda başlayan çiçeklenme peryodunu ilkbahar aylarına kadar sarkmasına neden olur. Dolayısıyla bölgede bahar aylarında görülen çiçekli adamotları, yanıltıcı isminin aksine ilkbahar adamotu ( M. officinarum ) değil, fenolojik kayma gösteren sonbahar adamotu ( M. autumnalis ) populasyonlarıdır.

Kaynaklar: Wikipedia. Bitki Mitosları ( Deniz Gezgin )

KÜBA KEKİĞİ

2026-06-29T09:55:41.951+03:00

Küba kekiği ( Plectranthus amboinicus )

Bilimsel adı Plectranthus amboinicus ( veya Coleus plectranthus ) olan küba kekiği ballıbabagiller ( Lamiaceae ) familyasından, çok yıllık, etli yapraklı ( sukulent ) ve otsu bir bitkidir. Zamanla gövdesi kalınlaşır. Küba kekiği, aslında ne Kübalıdır ne de gerçek bir kekiktir. Bitkiye bu ismin verilmesinin nedeni, Küba mutfağında çok kullanılması ve tadının - kokusunun kekiğe çok benzemesindendir. Ayrıca, Meksika nanesi, İspanyol kekiği, Fransız kekiği, Hint hodanı gibi adlarla da bilinir.

Ana vatanı Güney ve Doğu Afrika'dır ( Kenya, Tanzanya, Güney Afrika, Mozambik ve Madagaskar adasında doğal olarak yetişir ). Yüzyıllar önce deniz yoluyla önce Hindistan'a ve Güneydoğu Asya'ya, oradan da Karayipler ve Amerika kıtasına taşınarak tüm dünyaya yayılmıştır.

Tropikal iklimlere özgü bir bitki olan küba kekiği, sıcak ve ılıman iklim görülen bölgelerde yetişir. Direk güneş yapraklarına zarar verir, geçirgen, kumlu ve humus bakımından zengin gevşek toprakları sever. Soğuk bölgelerde saksıda yetiştirmek ve kışın içeri almak gerekir. Sukulent olduğu için, kuraklığa dayanıklıdır. Toprağı kurudukca sulamak gerekir, fazla su kök cürümesine sebep olur. İç mekanlarda pencere önlerine ve kedi ve köpeklerin ulaşamayacağa bir yere koymak gerekir. Gölge yerlerde bitki cılızlaşır ve güzelliğini kaybeder. Kedi ve köpekler için zehirlidir.

Küba kekiği - yaprağı
( Plectranthus amboinicus )

Küba kekiği, baharat ve süs bitkisi olarak yetiştirilir. Nadir çiçek açar, iç mekanlarda hiç açmaz. Zaten çiçekleri küçük ve gösterişsizdir ( başak halinde, iki dudaklı, beyaz, menekşe ve leylak renklerinde olabilir ). Yaprakları kalın, keskin kokulu, kedifemsi ( tüylü ) ve yeşil renklidir. Süs bitkisi olarak daha çok, alaca yapraklı ( variegata ) çeşitleri yetiştirilir. Baharat olarak, aroması daha fazla olduğu için, yeşil yapraklı doğal türü tercih edilir. Yaprakları, çiğ ve kurutularak çorba, salata ve et yemeklerinde baharat olarak kullanılır. Kekik - nane karışımı baskın bir kokusu vardır. Çayı, öksürüğe ve üst solunum rahatsızlıklarına iyi geldiği belirtilmektedir. Ayrıca mutfak temizliğinde kullanılır, iyi bir yağ çözücüdür. Kötü kokuları emerek, havayı temizler.

Küba kekiği, doğal bir sivrisinek savardır. Yapraklarında yüksek oranda bulunan bazı uçucu maddeler nedeniyle, sivrisinek ve haşeriler tarafından sevilmez. Kimyasal sprey kullanmadan sivrisinek ve karasinekleri yaşam alanından uzak tutar. Bitkinin yaprağı ezilerek suyu / yağı vücuda sürülürse sinekleri uzak tutar. Bir kaba 6 - 7 yaprak küba kekiği atıp 10 dakika kadar kaynatıp, soğuduktan sonra bu suyu süzüp bir sprey şişesine doldurarak doğal bir sivrisinek kovucu olarak kullanılır.

Küba kekiği, yetiştirilmesi son derece kolay bir bitkidir. Koparılan bir dalı doğrudan veya suda köklendirdikten sonra toprağa dikilir. Ayrıca budama sırasında kesitiğiniz dalları atmıyarak, yeni bitkiler üreterek dostlarınıza bu güzel ve faydalı bitkiyi hediye edebilirsiniz.

Yararlandığım Kaynaklar: Bahçede Küba Kekiği Nasıl Yetiştirilir ( Gardening Know How ), Küba Kekiği Bakımı ( İnsukuland ), Coleus amboinicus ( Wikipedia )

AT KESTANESİ ( AESCULUS )

2026-06-15T15:18:05.247+03:00

Beyaz çiçekli at kestanesi ağacı
( Aesculus hippocastanum )

At kestanesi, Akçaağaçgiller ( Sapindaceae ) familyasından, kışın yaprağını döken, 20 -30 metre kadar boylanabilen bir ağaç cinsidir. Meyveleri normal kestaneye benzer ancak insanlar için zehirli olduğu için yenmez, ilaç ve kozmetik sanayinde kullanılır. Geyikler için önemli bir besin kaynağıdır. Meyveleri atlarda görülen solonum hastalığının tedavisinde kullanıldığı için, adına at kestenesi denmiştir. Anadolu kestanesi ( Castanea sativa ) ile hiçbir akrabalığı yoktur. Kuzey yarım küreye özgüdür, bütün dünyada 19 doğal türü bulunmaktadır.

Yurdumuzda en çok beyaz çiçekli olan at kestanesi ( Aesculus hippocastanum ) türü ve kültürleri, yol kenarlaında, parklarda süs bitkisi ve gölge ağacı olarak yetiştirilir. Balkanlarda doğal olarak yetişir. Yurdumuzda doğal olarak yetişmez ancak, Osmanlılar zamanından beri yetiştirilmektedir. Hatta, Avrupa'ya Kanuni Sultan Süleyman dönminde İstanbul'dan götürülmüştür. Günümüzde, ılıman iklim görülen bir çok ülkeye yayılmıştır.

Cins adı meşe ağacı ( Romaca ) demektir, epitet ( tür adı ), Eski Yunanca at kestanesi demektir. Yeşil renkli, elsi, kenarları tırtıllı, bileşik ( 5 - 7 yaprakcıklı ) yapraklıdır. Kurak bölgelerde, yazın yaprakları dökülür. İlkbaharda, dik salkımlar halinde, tac yaprağı pembe lekeli beyaz renkli, gösterişli çiçekler açar.

Sıcak bölgelerde at kestasi ağacı yazın yapraklarını döker.

Beyaz çiçekli at kestanesi ağacı ve meyveleri

Beyaz çiçekli at kestanesi ve çiçeği

Yurdumuzda, süs bitkisi olarak yetiştirilen diğer at kestanesi türleri ise şunlardır:

- Pembe - Kırmızı çiçekli at kestanesi ( Aesculus x carnea ): Melez ( hibrit ) bir türdür. Amerika'ya özgü bir tür olan kırmızı çiçekli at kestanesi ( Aesculus pavia ) ile beyaz çiçekli at kestanesi'nin ( Aesculus hippocastanum ) yapay bir melezidir ( hibrit). Beyaz çiçekli atkestanesi kadar olmasada park, bahçe ve yol kenarlarında yetiştirilir. Meyveleri daha küçük ve kabuğu daha az dikenlidir, adından da anlaşılacağı gibi kırmızı - pemge çiçek açar.

- Sarı çiçekli at kestanesi ( Aesculus flava ): Kuzey Amerika menşeyli büyük bir ağaçtır. Sarımtrak beyaz renkli çiçek açar, az da olsa park ve bahçelerde yetiştirilir.

- Kırmızı çiçekli at kestanesi ( Aesculus flava ): Kuzey Amerika menşeyli bir türdür. Soğuğa çok dayanıklı olduğu için ( - 30, - 35 derece ) İç Anadolu ve Doğu Anadolu bölgelerimizde daha çok yetiştirilir. Kırmızı çiçek açan küçük bir ağaçtır.

- Çali at kestanesi ( Aesculus parviflora ): Yazın beyaz renkli çiçek açan çalı formlu bir bitkidir.

Kırmızı çiçekli at kestanesi çiçeği ( Aesculus x carnea )

At kestanesi ılıman iklimlerde yetişir, güneşli, yarı gölge yerleri ve derin, geçirimli, humusca zengin, nemli toprakları sever. Soğuğa oldukca dayanıklıdır ( - 20 - 25 derece ), yurdumuzun hemen hemen bütün bölgelerinde yetişir. Ancak, yazın sıcak ve kurak geçen Güneydoğu ve Akdeniz bölgeleimiz için uygun değildir. Kurak geçen yerlerde, yazın yaprağı döker ve sulama ister. Karaadeniz Bölgesi ve Marmar Bölgelerimiz için en uygundur. At kestanesi meyveleri 'saponin' bakımından zengindir, bu nedenle kozmetik ve sabun yapımında kullanılır. At kestanesi tohumdan üretilir.

Sevgili bitki severler, yazıma son vermeden önce, at kestanesi ile ilgili, ilginç bulduğum bazı bilgiyileri de sizlerle paylaşmak istedim.

Ağaçları tanıyalım, sevelim ve koruyalım.

-Fransa, kraliçesi Maria de Medici döneminde ( 1615 ... ) at kestanesinin yıldırım düşmesini engellediğine ve elektriği çektiğine inanıldığı için, Medici hem sarayını hemde Paris'in caddelerini korumak amacıyla ( paratöner olarak ), Osmanlı padişahı I. Ahmed'den at kestanesi fidan istemiş ve İstanbul'dan getirtilen bu fidanları Paris'in ünli Şanzelize bulvarının bulunduğu yere diktirtmiştir.

- At kestanesi meyvelerine Avrupa'da 'conker' denirmiş. Cebe atılan conkerlerin kişiyi hastalıklardan koruduğuna ve uğur getirdiğine inanılırmış.

- II. Dünya savaşı sırasında, at kestanesi tohumları toplanarak İngilter'de barut ve patlayıcı yapımında kullanılmıştır.

- Atkestanesi tohumları kurutulduktan sonra toz haline getirilerek, çamaşır makinalarında detarjan olarak kullanılabilirmiş.

Kırmızı çiçekli at kestanesi ağacı ( Aesculus x carnea )

Kaynaklar: Türkiye'nin Ağaçları ve Çalıları ( Necati Güvenç Mamıkoğlu ). Ağaçlar ve Çalılar 1 ( Prof. Dr. Ersin Yücel ). Türkiye'nin Bütün Ağaçları ve Çalıları ( Prof. Dr. Ünal Akkemik ). Peyzaj Bitkileri ve Özellikleri ( Erdi Ekren ). Wikipedi

SÜS LAHANASI ( Acephala )

2026-02-18T12:33:00.001+03:00

Süs lahanası ( Brassica oleracea var. Acephala )

Renkli yaprakları ve hoş görünüşü nedeniyle, süs bitkisi olarak yetiştirilen bir karalahana ( Brassica oleracea ) çeşididir. Turpgiller ( Brassicaceae ) familyasından olup anavatanı Avrupa'dır. Bilimsel adı Brassica oleracea var. Acephala'dır. Ilıman ve serin iklimler için uygundur. İki yıllık bir bitki olmasına karşı, sıcakta yapraklarının rengi bozulduğu için mevsim çiçeği olarak yetiştirilir.

Kışın ve ilkbaharda park, bahçe ve orta refüjlarda yetiştirilir, oldukca dekoratiftir. Peyzaj çalanında kullanılır. Saksıda da yetiştirilir ancak, iç mekanlar için uygun değildir. Etrafına yayıldığı için mesafeli dikmek gerekir. İkinci yıl, bütün lahana çeşitleri gibi sarı renkli, küçük ve gösterişsiz çiçekler açar. Tohum elde edilmek istenmiyorsa, çiçek açmaya başlayınca sökülüp atılır. Renkleri ve şekiller farklı birçok çeşidi vardır. Tadı güzel değildir.

Yapraklarının rengi ve şekli çeşitlerine göre değişir. Tohundan yetişen fidanlar önce normal lahanı gibidir, havalar soğumaya başlayınca dıştan içe doğru renklenmeye başlar. Beyaz, sarı, pembe, kırmızı veya mor renklerde, kıvırcık, düz ve saçaklı yapraklı çeşitleri vardır.

Derin, organik madde bakımından zengin, geçirimli toprakları ve güneşli, yarı gölge yerleri sever. Hafif donlara dayanır, serin yerleri sever. Soğuk mevsimlerde yetiştiği için fazla su ihtiyacı olmaz, toprak kurudukca sulamak yeter. Tohumdan üretilir. Saksılarda satılanları havalar ısınmaya başlayınca almamak gerekir.

Süs lahanası ( Brassica oleracea var. Acephala

Süs lahanası ( Brassica oleracea var. Acephala )

Kaynaklar: Wikipedia

LİF KABAĞI ( Luffa )

2026-01-13T11:06:00.000+03:00

Mısır salatalığı ya da Vietnam lif kabağı
( Luffa aegyptiaca )

Lif kabağı, aslında kabak ( Cucurbita pepo ) cinsinden değildir, kabakgiller ( Cucurbitaceae ) familyasının lifkabağı ( luffa ) cinsine mensup, tek yıllık, sarııcı, tırmanıcı ve otsu bir bitki cinsidir. Anavatanın Güney Asya olduğu söylenmekle beraber, Batı Afrika da olabileceği belirtilmektedir. Olgunlaşan meyvelerinden elde edilen lif mutfaklarda bulaşık süngeri ve banyolarda kullanılır. Bu nedenle adına lif kabağı veya sünger kabağı denir. Meyveleri olganlaşmadan önce körpe iken toplanarak sebze olarak yenir. Tropikal ve subtropikal ıklimlerde yetişen bu bitki için, sıcak geçen gün sayısının 150 günden az olmaması gerektiği belirtiliyor. Daha az güneşli ve sıcak geçen yerlerde sebze olarak yetiştirilir. Mineral ve vitamin bakımından zengindir. Yetiştirilmesi kolaydır. fazla emek istemez. Güneşli yereri ve humuslu, drenajı iyi, derin, toprakları sever. Toprağının kurumasına izin vermemek gerkir.

Luffa cinsinin, dünya da ikisi kültür olmak üzere toplam yedi türü vardır. Tropikal, subtropikal ve ılıman iklim görülen bölgelerde yetiştirilir.

Yurdumuzda, lif kabağanın iki türü yetiştirilmektedir. Her ikiside yenir ve lif elde etmek için kullanılabir. Çiçekleri parlak sarı renkli ve gösterişli olduğu için süs bitkisi olarak da yetiştirilmektedir. Erkek ve dişi çiçekler ayrıdır. Dişi çiçekler meyveleri ile ortaya çıkar, tozlaşma olmazsa dökülür.

Mısır salatalığı / Vietnam lif kabağı ( Luffa aegyptiaca )

Güney ve Güneydoğu Asya'ya özgü tek yıllık bir bitkidir. Meyveleri salatalığa benzer, 30 cm kadar büyür. Yaprakları koyu yeşil renkli ve üç lopludur. Çiçekleri parlak sarı renkli olup gösterişlidir, bu nedenle süs bitkisi olarak da yetiştirilir. Meyveleri körpe iken yenir.

Köşeli lif kabağı / Çin bamyası ( Luffa acutangula )

Meyveleri köşelidir, bamyayı andırır, bu nedenle Çin bamyası da denir. Güney Asya'ya özgüdür. Bazı ülkelerde sebze olarak yetiştirilir. Çiğ ve pişirilerek yenir. Körpe iken hasat edilmezse liflerinden banyo lifi ve bulaşık süngeri yapılarak kullanılır.

Galeri:

Lif kabağı ( Luffa aegyptiaca )

Lif kabakları ( Luffa aegyptiaca )

Lif kabağı - tohum ( Luffa aegyptiaca )

Lif kabağı - meyveler ( Luffa aegyptiaca )

Lif kabağı - meyve ve tohum ( Luffa aegyptiaca )

Lif kabağı - meyve ( Luffa aegyptiaca )

Lif kabağı - yapraklar ( Luffa aegyptiaca )

Lif kabağı - dişi çiçek ( Luffa aegyptiaca )

Lif kabağı - çiçeği ( Luffa aegyptiaca )

Lif kabağı - çiçek tomurcukları ( Luffa aegyptiaca )

Lif kabağı - yaprağı ( Luffa aegyptiaca )

Lif kabağı ( Luffa aegyptiaca )

Lif kabağı - meyve ( Luffa aegyptiaca )

Lif kabağı - çiçeği ( Luffa aegyptiaca )

Kaynaklar: Wikipedia.

HERCAİ MENEKŞE ( Viola x wittrockiana )

2026-01-10T20:08:00.000+03:00

Hercai menekşe çiçekleri
( Viola x wittrockiana )

Kışın ve ilkbaharda bahçeleri ve parkları renk çümbüşüne döndüren hercai menekşeler melez bir türdür, kokulu menekşe ( Viola odorata ) gibi doğada yetişmez. Gerçek hercai menekşe ( Viola tricolor ) ile bazı menekşe türlerinin melezlerdir ancak tohum verir ve bazı çeşitleri kokuludur. Eskiden hercai menekşenin varyetesi kabul edilirken ( Viola tricolor var. hortensis ) günümüzde ayrı bir tür kabul ediliyor olsa da adına herci menekşe denir. Bilimsel adı 'Viola x wittrockiana' dır. Çiçekleri değişik renklerde ( mavi, mor, kırmızı, pembe, sarı, bordo, beyaz ve iki renkli ), büyüklüklerde ve desenlerde olup çok fazla kültüvarları vardır. Çiçek ve yaprakları yenebilir.

Hercai menekşe - doğal ( Viola tricolor )

Kültür olarak yetiştirilen hercai menekşeler kısa ömürlüdür, iki yıllık bir bitki olmasına rağmen tek yıllık ve mevsim çiçeği olarak yetiştirilir. Güneşli ve yarı gölge yerleri ve humuslu, drenajı iyi nemli toprakları sever. Varyetelerine göre değişmekle beraber, genel olarak soğuğa dayanıklıdırlar ve kısa süreli donlara dayanır bu nedenle yurdumuzun hemen hemen her bölgesinde yetiştirilebilir. Kışın ve ilkbaharda çiçek açar, en güzel kış çiçeklerinden biridir, saksıda da yetişir.

Serin iklimleri sever, yazın sıcak yerlerde ölür. Fazla bakım istemez, daha bol çiçek açması için solan çiçeklerini ve fazla uzayan dalları budamak gerekir.

Herca menekşe tohumla, kökten ayırarak ve ucçeliği ile üretilir. Pazarlarda naylon poşetler içinde satılan fidelerden zevkinize göre seçerek de yetiştirebilirsiniz.

Galeri: İyi seyirler sevgili çiçek severler.

Hercai menekşe ( Viola x wittrockiana )

Hercai menekşe - Hibrit ( Viola x wittrockiana )

Not: Hercai Menekşe İle Kardelen Çiçeğinin Aşkı. Bu hikayeyi de okumak isteyebilirsiniz.

Kaynaklar: Wikipedia

BARDAK MENEKŞESİ ( Sinningia )

2025-12-30T21:36:00.001+03:00

Bardak menekşesi, Gloksinya ( Gloxinia speciosa )

Halk arasında bardak menekşesi olarak bilinen gloksinya ( gloxinia ) veya sinningia,çok yıllık, yumru köklü ve otsu bitki cinsidir. Afrika menekşesi ( Saintpaulia ) gibi Gesneriaceae familyasındandır, ancak anavatanı Afrika değil Brezilya'dır. Tropikal iklimlere özgüdür, fazla sıcak ve soğuk iklimlerde yetişmez. Çan / huni şeklindeki parlak renkli çiçekleri ve yeşil, kadifemsi, yumşak tüylü yaprakları oldukça gösterişlidir. Ilıman iklimlerde, iç mekanlarda ve direk güneş almayan pencere önlerinde yetiştirilir. İnsanlar ve hayvanlar için zehirli değildir. Hediyelik çiçek olarak da satılır, ancak sera ortamında yetişen bu çiçekler uzun ömürlü olmaz.

Cins adı, Alman botanikçi Wilhelm Sinning ( 1792 - 1874 ) izafeten verilmiştir. Altmış beş türü vardır, bunlardan Sinningia speciosa türü ve bundan üretilmiş melez ve kültivarları süs bitkisi olarak yetiştirilir. Eski cins adından ( gloxinia ) dolayı adına gloksinya denir. Yeni adı Sinningia'dır.

Gloksinya / Bardak menekşe ( Sinningia speciosa )

Büyük, huni şeklinde, beyaz, pembe, kırmızı, eflatun , mor renklerde ve yalınkat, katmerli, ebruli çiçek açan çok fazla kültür çeşidi yetiştirilmiştir. Çiçekleri uzun ömürlüdür.Yaprakları da çiçekleri gibi dekoratiftir, rozet oluşturur, iri, tüylü ve kadifemsidir.

Bardak menekşesi, Gloksinya ( Gloxinia speciosa )

Bardak menekşesi ( sinningia ) iki yıllık bir bitki olmasına rağmen, çoğu zaman mevsim çiçeği olarak yetiştirilir. Bulunduğu ortamın direk güneş almaması ancak aydınlık ve nemli olması gerekir. Fazla sıcak ve soğuktan olumsuz etkilenir. Bitkinin yaprakları kuruyunca, serin ve karanlık bir yerde dinlendirilerek ilkbaharda tekrar dikilmesi gerekir. Humus bakımından zengin, gübreli, kumlu, drenajı iyi nemli toprakları sever.

Bardak menekşesi soğanla, tohumla ve yaprak çeliği ile üretilir.

Bardak menekşe ( Sinningia speciosa )

Kaynaklar: Wikipedia. Saksı Bitkileri El Kitabı ( Stephanie Donaldson ve Peter Mchoy ). Süs ve Sera Bitkileri ( Atilla Odabaş )

KOKULU MENEKŞE ( Viola odorata )

2025-12-25T15:34:00.000+03:00

Kokulu menekşe ( Viola odorata )

Menekşe ( viola ), ılıman iklimlerde yetişen, yaklaşık 500 türü olan otsu bitki cinsidir. Kokulu menekşe ve hercai menekşe ( Viola x wittrockiana ) gibi bazı türleri ve bunların melezleri süs bitkisi olarak yetiştirilir. Halk arasında menevşe, benevşe de denir. Yine, ayrı familyadan ve cinsten olan bazı süs bitkilerine, menekşe gibi koktuğu ve çiçekleri benzediği için menekşe denir.

Menekşe özellikle bahçelerde yetiştirilir. Gölge yerler için iyi bir yer örtücüdür, peyzaj çalışmalarında kullanılır. Tek veya iki yıllık olabilirler. Mor, mavi, beyaz, sarı renklerde çiçekler açan çok fazla çeşidi vardır. Bazı menekşe türlerinin çiçekleri ve yaprakları yenir, tatlı ve salata süslemede kullanılır. Arı ve kelebekleri kendine çeker. Menekşe rengi, adını menekşe çiçeğinden alır, mor ve kırmızı renklerin karışımından doğar. Menekşe çiçeği saflığı ve zerafeti simgeler.

Kokulu Menekşe

Botanik adı Viola odorato ( Violaceae / menekşegiller ) olan kokulu menekşe, mor çiçekleri olan, çok yıllık, otsu bir bitkidir. Odorata, latince kokulu demektir. Yurdumuzda doğal olarak yetişir. Anavatanı Avrupa ve Asya kıtasıdır ancak, günümüzde yetiştirildiği bir çok yerde doğallaşmıştır. Koyu yeşil renkteki yaprakları yürek şeklinde olup kenarları dişlidir. Bazı kelebeklerin ( fritillary ) larvaları için besin kaynağıdır.

Kokulu menekşe ( Viola odorata )

Çiçekleri çoğunlukla mavi ve mor renktedir ancak az da olsa pembe veya beyaz olanlarda vardır. Keskin ve tatlı kokuludur, bu nedenle 'tatlı menekşe' de denir. Doğal olarak orman kenarlarında, dere ve yol kenarlarında yetişir. Bulundukları yere göre. kışın ve ilkbaharda çiçek açar. Meyve üç kapakcıklı bir kapsüldür, tohumları karıncalar vasıtasıyla çevreye yayılır. Kozmetik ürünlerinde ve parfüm yapımında kullanılır. Yaprağı ve çiçeği zehirsizdir, çiğ ve pişirilerek yenir. Eskiden beri bazı hastalıkların tedavisinde kullanılmıştır. Kokusunun baş ağrısına iyi geldiği söylenir.

Fazla sıcaktan ve direk güneşten hoşlanmaz, kısa süren donlara dayanıklıdır, yarı gölge yerleri ve ağaç altlarını sever. Humus bakımından zengin, drenajı iyi nemli toprakları sever. Gövdesi yoktur, yapraklar ve çiçek kökten çıkar. Yer üstü sürgünleri ( stolonlar ) ile etrafa yayılır. Tohumdan ve kökten bölünerek çoğaltılır.

Galeri :

Kokulo menekşe ( Viola odorata )
Gölge yerler için iyi bir yer örtücüdür.

Kokulu menekşe ( Viola odorata )

Kokulu menekşe ( Viola odorata )
Çiçek ve yaprağı

Kokulu menekşe ( Viola odorata )
Meyvesi / tohum keseleri

Kokulu menekşe ( Viola odorata )
Ağaç diblerine dikilebilir.

Kokulu menekşe ( Viola odorata )
Doğadan

Kokulu menekşe ( Viola odorata )
Soğuğa dayanıklıdır.

Bu yazım da ilginizi çekebilir. Mavi yazıyı tıklıyarak okuyabilirsiniz.

Kaynaklar: Wikipedia

AFRİKA MENEKŞESİ ( Saintpaulia )

2025-12-18T10:57:00.002+03:00

Afrika menekşesi ( Saintpaulia ionantha )

Afrika menekşesi, iç mekanlarda yetiştirilen en güzel çiçeklerden biridir. Yıl boyu açan, farklı renk ve şekildeki çiçekleri ve daima yeşil renkli yaprakları ile bulunduğu ortama mutluluk verir. Herdem yeşil, çok yıllık ve otsu bir bitki olan Afrika menekşesi aslında gerçek menekşe ( viola ) türü değildir. Bardak menekşesi ( gloxinia ) gibi Gesneriaceae familyasının bir türüdür. Çiçeklerinin rengi menekşe renginde* olduğu için adına Afrika menekşesi denir. Yine, adından da anlaşılacağı gibi anavatanı Güney Afrika ( Tanzanya ) dır. Doğal olarak, tropikal iklimlerdeki yüksek sisli ormanlarda, ağaçlarda ve kayalıklarda yetişir. Gövdesi yok gibidir, kalp şeklindeki yaprakları kalın ve tüylü olup rozet halinde bulunur. Çiçeklerini bir sapın ucunda, bir kaçı bir arada olacak şekilde açar.

Afrika menekşesinin 10 kadar türü tespit edilmiştir. Ancak, süs bitkisi olarak 'Saintpaulia ionantha' türününün melez ve kültivarları daha çok yetiştirilir. Doğal olarak yalın kat, koyu mavi renkli çiçek açar, melez ve varyeteleri ( çeşitleri ) ebruli, katmerli, yalın kat ve çok değişik renklerde çiçek açar. Bodur ve alacalı yapraklı çeşitleri de vardır.

Afrika menekşesi ( Saintpaulia ionantha )

Afrika menekşesi kolay yetişen ve fazla bakım istemeyen bir çiçek olmasına rağmen, bazı hususlara dikkat edilmediği için bitki kolay ölebilir. Bu bitki için sulama ve ışık çok önemlidir. Saksı direk güneş almayan ama aydınlık, havadar bir yere konmalıdır. Fazla ışık almayan yerlerde ise çiçek açmaz. Saksının küçük ve yayvan olması gerekir, büyük ve derin saksılara dikilirse enerjisini daha çok büyümeye harcadığı için daha az çiçek açar. Sularken, yaprağına su dokunmamasına ve saksının dibinde uzun süre su birikmemesi gerekir, aksi takdirde yapraklarda ve çiçeklerde lekeler ve kök çürümesi olur. Ancak toprağın daima yaş olması gerekir. Afrika menekşeleri fazla sıcağı ve soğuk yerleri sevmez. 15 - 25 derece arası idealdir. Humuslu, hafif kumlu funda toprakları ve aydınlık, nemli ortamları sever. Tohumdan ve daha çok yaprak çeliği ile üretilir.

Afrika menekşesi, bütün dünyada, en güzel anneler günü hediyesi olarak kabul edilir.

Afrika menekşesi ( Saintpaulia ionantha )

Afrika menekşesi ( Saintpaulia ionantha )

* Menekşe rengi: Kırmızıya çalan mavi ve maviye çalan mor renklerine denir. Adını menekşe çiçeğinden alır.
Kaynaklar: Wikipedia. Süs ve Sera Bitkileri ( Attila Odabaş ).

PEMBE TROMPET SARMAŞIĞI ( Podranea )

2025-12-05T19:56:00.002+03:00

Pembe trompet sarmaşığı ( Podranea ricasoliana )

Pembe trompet sarmaşığı, katalpagiller ( Bignoniaceae ) familyasının podranea cinsine mensup, çok yıllık, herdem yeşil, odunsu gövdeli bir bitkidir. Daha önce tecoma cinsindendir. Çiçekleri ve yaprakları güzel olduğu için, dünyada yaygın olarak süs bitkisi olarak yetiştirilmektedir. Ayrıca Podranea, pembe renkli acem borusu, Zimbabve sarmaşığı, gül bignonyası gibi adlarla da bilinir. Anavatanı Güney Afrika'dır, Afrika ve Amerika'da doğal olarak yetişmektedir. Bazı ülkelerde istilacı kabul edilir.

Katalpagillerin yurdumuzda doğal olarak yetişen türü yoktur. Ancak, bazı türleri park ve bahçelerde süs bitkisi olarak yetiştirilmektedir. ( Acem borusu / Campsis radicans, Sigara ağacı - katalpa / Catalpa bignonioides, Jakaranda / Jacaranda mimosifolia, Huni çiçeği, Tekomaria / Tecomaria capensis )

Bilimsel adı Podranea ricasoliana olan pembe trompet sarmaşığı, tropikal ve subtropikal iklimlerde doğal olarak yetişmektedir. Akdeniz iklimi görülen ülkeler için idealdir. Yurdumuzun Akdeniz ve Ege bölgelerinin kıyı kısımlarında , yaygın olarak park ve bahçelerde süs bitkisi olarak yetiştirilmektedir.

Önemli bir peyzaj bitkisidir, pergola, çit ve çardaklara sardılır. Yaz aylarında ve sonbaharda dalların uçlarında salkımlar halinde trompet / boru şeklinde, pembe renkli, güzel kokulu ve gösterişli çiçekler açar. Çiçekler iki dudaklıdır, üst dudak 2, alt dudak 3 lopludur, boğaz kısmı beyazımsıdır. Her dem yeşil, kenarları tırtıklı birleşik yapraklıdır. Gövde ve dallarındaki hava kökleriyle 10 metreye kadar tırmanabilir, desteğe ihtiyacı vardır. Meyve, bol tohumlu silindirik bir kapsüldür.

Pembe trompet sarmaşığı çiçek ve yaprağı

Pembe trompet sarmaşığı güneşli yerleri ve geçirimli, verimli toprakları sever, soğuğa kısmen dayanıklıdır ( - 5 ), yazın düzenli sulama ister. Hızlı büyür, fazla uzayan dallarına budanarak form verilir. Fazla bakım istemez, tohumla ve çelikle üretilir.

Galeri:

Pembe trompet sarmaşığı ( Podranea ricasoliana )

Pembe trompet sarmaşığı ( Podranea ricasoliana )

Kaynaklar: Wikipedia

KUDRET NARI ( Momordica )

2025-11-22T13:42:00.001+03:00

Kudret narı ( Momordica charantia )

Kudret narı, kabakgiller ( Cocurbitaceae ) familyasının kudretnarı ( momordica ) cinsini oluşturan otsu bitki cinsidir. Tropikal ve subtropikal iklimlerde yetişir, 7 türü bulunmaktadır. Bunlardan 'Momordica charantia' türü yurdumuzda tıbbi amaçla ve süs bitkisi olarak yetiştirilmektedir. Tek yıllık, sarılıcı, tırmanıcı bir bitkidir. Doğal olarak Afrika, Güney Asya ve Avustralya'da yayılış gösterir ancak sebze olarak da tüketildiği için dünyaya yayılmıştır.

En çok Hindistan, Meksika, Brezilya ve Kongo'da yetiştirilmektedir. Acı bir tadı vardır, Avrupa'da acı kavun, acı kabak, Afrika hıyarı, balsam elması, balsam armudu gibi adlarla da bilinir. Meyveleri olmadan yeşilken, pişirilerek yenir.

Kudret narı ( Momordica charantia )

Cins adı latince 'ısırılmış' anlamına gelir, ısırılmış gibi olan tohumlarına atıfta bulunulmuştur. Epitet ( tür adı ) Antik Yunanca 'güzel çiçekli' demektir ancak, sarı renkli olan çiçeğinin çok güzel olduğu söylenemez.

Kudret narı ( Momordica charantia )

Kudret narı, yurdumuzda süs bitkisi olarak ve tedavi edici meyveleri için yetiştirilir. Meyve, 10 - 20 cm uzunlukta olup mekik şeklindedir, olgunlaştığında turuncu - kırmızı renkli olur. Tohumlar meyve kabuğunun altında bulunur, pürtüklü bir yüzeyi vardır. Yaprak, basit, 3 - 7 arası lobludur. Erkek ve dişi çiçekler ayrıdır ( monoik bitki ). Trakya'daki illerimizde, halk arasında yağanda, yahanda ve yarhanda gibi adlarla bilinir. Yurdumuzun güney bölgelerinde ve Marmara bölgemizde daha çok yetiştirilir.

Kudret narı - çiçeği ( Momordica charantıa )

Meyveleri zeytinyağı veya bademyağı içinde bekletilerek elde edilen karışım ( maserat ), mide ülseri ve yaraları iyileştirmek için, merhemi ise egzama ve cilt hastalıklarının tedavisinde kullanılır.

Kudret narı - yaprağı ( Momordica charantıa )

Kudret narı, sıcak, havadar, güneşli yerleri ve humuş bakımından zengin, süzek ve gübreli topraklarda yetişir. Toprağının nemli olmasına dikkat etmek gerekir ancak çamur halinde olursa kök çürüesi yapar. Soğukların başlamasıyla ölür. Tohumdan üretilir.

Kudret narı - meyve ve tohum
( Momordica charantia )

Kudret narı ( Momordica charantia )

Kudret narı - olgunlaşmamış
( Momordica charantia )

Kudret narı ( Momordica charantia )

Kaynaklar: Wikipedia. Türkiye Bitkileri Sözlüğü ( Prof. Dr. Ertan Tuzlacı ).

SERVİ KAVAK

2025-09-27T13:16:00.002+03:00

Selvi Kavak ( Hikaye )

Mustafa'yı yıllar sonra halasının cenazesi nedeniyle geldiği köyünde bir sürpriz beklemektedir. Yıkılmış evlerinin yerinde bir incir ağacı vardır artık, top oynadıkları sokaklarda in cin top oynamakta, tek bir çocuk sesi bile gelmemektedir. Köy, bir ören yeri gibidir. Çoğu ev boş ve yıkılmaya terk edilmiştir. Taşımalı eğitim nedeniyle kapatılan okulun çatısı çökmüş, harabeye dönmüştür. Burası artık çocukluğunun geçtiği yer değildi !

Başsağlığı dileyen bir gencin; babaannem ile aynı sınıfta okumuşsunuz lafını duyunca geçmiş zamanlar film şeridi gibi gözümün önünden geçmeye başladı.

Köyün hemen yakınından etrafında 'servi' dediğimiz kavak ağaçlarının bulunduğu 'yuvacak' deresi geçiyordu. Kadınlar haftanın bir günü burada toplanır çamaşır yakardı. Biz de onların yanında, servi kavakların* altında oyun oynar, yüzmeye çalışırdık. Kabukları oldukca düzgün olan bu ağaçların, gövdeleri karatahta gibiydi. Köyde kimin kimi sevdiğini, aşık olduğunu kabuklardaki yazılardan anlardık. Sonbaharda, bu ağaçların yaprakları dökülürken renkten renge girer ve köye ayrı bir hava verirdi.

Beşinci sınıfa gidiyordum, kızlara karşı ilgi duymaya başlamıştım. Sınıfımızda Ayşe adında, yüzünden gülümseme eksik olmayan, uzun siyah saçlı bir kız vardı. Ona aşık olmuştum ama sevdiğimi de bir türlü söyleyemiyordum. Çamaşır günü kendime göre bir plan yapmış, hiç yazı yazılmamış bir servi kavak ağacına kalp çizerek içine adlarımızın baş harflerini yazmıştım. Ayşe'nin bunu görmesini istiyordum. Onu; gezelim diyerek servi kavağın altına getirmiştim ancak bu sırada yanımıza gelen bir arkadaşımız planımı suya düşürmüştü. Okullar kapandıktan sonra da köyden göç etmiştik.

Halamın defin işleminden sonra geri dönmek için hazırlanmaya başlamıştık. Torununa benden söz eden bu kadını merak etmeye başlamıştım. Acaba Ayşe olabilir miydi?

Bu sırada başsağlığı dileyen delikanlı, babaannem sizi çaya davet etti demez mi !

Yıllar güzelliğini götürse de yüzündeki tebbessüm aynı duruyordu, saçları beyazlamıştı. Siz, 32 Mustafa mısınız? dedi. Numaramı bile unutmamıştı. Gözlerinde katarakt olduğu için çok iyi göremiyormuş. Çaylarımızı içerken, birbirimize kısaca hayat hikayelerimizi anlattık. İki oğlu, üç torunu varmış, eşini üç yıl önce bir kazada kaybetmiş. Ben de kısaca, Almanya maceramdan ve burada yaptığım kısa evliliğimden söz ettim.

Beni yolcu etmeye gelmiş, arabamız kalkmak üzereydi. Yıllar önce bir türlü söyleyemediğim, üstümdeki bu yükten artık kurtulmak istiyordum.

Yolcular arabada yerlerini alırken şoföre, biraz daha beklemesini rica ettim. Bir zamanlar altında oyun oynadığımız, üzerine adlarımızı yazdığımız servi kavakların bulunduğu dere kıyısına gelmiştik. Zaman fazla yoktu; seni bir zamanlar çok sevmiştim ve hiç unutmadım dedim. Gözleri dolmuştu, göz yaşlarını silmesi için bir mendil verdim. Belki geri dönersiniz diye çok bekledim dedi.Onun da beni sevdiğini duymak, yıllarca iyileşmeyen yaramı yeniden kanatmıştı. Adımızı yazdığın servi kavak ağacı kesileli çok oldu dedi. Sonbahardı, rüzgar estikçe servi kavak ağaçlarının yaprakları konfeti gibi yağıyor, dereye düşenler akıntıyla bir süre sonra gözden kayboluyordu. İkimiz de susmuş, suya düşen yaprakları seyrediyorduk.Korna çalmaya başlamıştı. Hadi sen git ben sonra döneceğim dedi. Gözyaşlarımı görmemesini istemiyordum, suya düşen yaprak gibi sesizce yanından uzaklaştım.Halbu ki bütün hayatım onu hayal ederek geçmişti.

*Selvi veya servi kavak ( Populus pramidalis ): Anadoluda yaygın bir kavak türüdür. Kara kavağa benzer, taç kısımları pramit şeklinde olur. Ehrami kavak olarak da bilinir.

A KADİR BEKÇİ

Dedemden Masallar. 27. 09. 2025, Bahçeköy / Seferihisar

HİNT YAĞI BİTKİSİ ( Ricinus )

2025-09-14T16:47:00.006+03:00

Hintyağı bitkisi - çiçeği ( Ricinus communis )

Bilimsel adı Ricinus communis olan hint yağı bitkisi, sütleğengiller ( Euphorbiaceae ) familyasının hintyağı ( ricinus ) cinsinin tek türüdür. Ülkemizde yaprakları güzel olduğu için süs bitkisi olarak yetiştirilir. Anavatanı Hindistan ve Doğu Afrika'dır. Doğal olarak Afrika'nın tropikal iklim görülen yerlerinde ve Akdeniz havzasında yetişir. Kene çiçeği, Hint baklası, Afrika harika ağacı, köstebek fasulyesi, Japonika, dedemene, castor oil gibi adlarla da bilinir. Tek veya çok yıllıktır; doğal olarak yetiştiği bölgelerde 10 - 12 metreye kadar boylanarak ağaç halini alırken, soğuk iklimlerde tek yıllık, 1,5 m - 2,5 m boylarında, otsu bir bitki halinde kalır. Hindistan, Brezilya gibi bazı ülkelerde tohumlarından yağ elde etmek için yetiştirilmektedir.

Hint yağı, sanayide sabun, mürekkep ve boya üretiminde, kolay ısınmadığı için motor yağı olarak ( Castor oil ) kullanılır. Ünlü motor yağı castor adını bu yağdan alır. İlk yarış arabaları ve uçaklar motor yağı olarak bunu kullanmışlardır. Eskiden issiz olduğu için kandillerde kullanılmıştır. Geleneksel tıpta, cilt bakımından saç bakımına kadar pek çok alanda kullanılan doğal bir üründür. Kabızlık tedavisinde müsil olarak kullanılır. Yağı zehirsiz olmasına rağmen mutfakta kullanılmaz. Tohumlarından süs eşyası yapılır.

Hint yağı bitkisi hızlı büyür, kırmızı renkli ve dallı bir gövdesi vardır, sıcak iklimlerde gövde kalınlaşarak ağaç haline gelir. Yurdumuzda ve yetiştirildiği ülkelerde naturalize ( doğallaşmıştır ) olmuştur, bazı ülkelerde istilacı sayılır. Bitki 'risin' adlı çok zehirli bir madde taşıdığı için, dikilecek yerin dikkatli seçilmesi, çoçuklardan uzak tutulması gerekir. Bu bitkinin tohumlarından elde edilen 'risin zehri' suikastlarda kullanılmıştır. Bahçeleri köstebek ve haşerilerden korur.

Hint yağı bitkisinin tohum keseleri.
Tohumlardan özel bir işlemden sonra tıbbi hint yağı elde edilir.

Cins adı olan ricinus, Latince kene anlamına gelir. Tohumları köpeklerde görülen keneye ( İxodes ricinus ) çok benzediği için Romalılar adını 'kene otu' vermiştir. Epitet ( tür adı ) adı olan communis, yaygın anlamına gelir. Doğal olarak yetiştiği yerlerde yaygın olduğunu işaret eder.

Hintyağı bitkisi - genel görünümü
( Ricinus communis )

Çiçekler dik salkımlarda toplanmıştır, taç yaprakları yoktur ve sarımsı - yeşil renklidir. Üst tarafta dişi, alt kısımda erkek çiçekler bulunur. Yaz aylarında ve sonbaharda çiçek açar. Meyve içinde çok fazla tohum bulunan dikenli bir kapsüldür. Yapraklar uzun saplı, tüysüz, büyük ve el şeklinde olup, 7 - 12 parçalıdır.

Bir adı da kene otu olan Hint yağı bitkisi
( Ricunus communis )

Sıcak ve ılıman iklimlerde yetişir. Güneşli yerleri ve geçirimli, nemli, verimli toprakları sever. Donlara karşı duyarlıdır, yazın düzenli sulanması gerekir. Destek ister, budanarak form verilir. Park ve bahçelerde peyzaj bitkisi olarak kullanılır. Tohumla üretilir, çoğu zaman dökülen tohumlarından ve karıncaların toprak altına taşıdığı tohumlardan kendiliğinden biter. Meyve kapsülleri kuruyunca, içindeki basınç artar ve en ufak bir tetiklemede kapsüller patlar.

Hintyağı bitkisi ( Ricinus communis )

Kaynaklar: Wikipedia. Extension Gardener.

JAPON KAMELYASI ( Camellia japonica )

2025-07-19T12:50:00.006+03:00

Japon kamelyası, genel görünümü
Camellia japonica / Taşbaşı Parkı, Giresun

Japon kamelyası ya da kısaca kamelya, çaygiller ( Theaceae ) familyasının kamelya ( camellia ) cinsine mensup, herdem yeşil çalı ya da ağaç formlu bir bitkidir. ( bazen 10 - 15 metreye kadar boylanabilir ) Çin, Kore ve Japonya'ya özgüdür ancak süs bitkisi olarak dünyaya dağılmıştır. Ilman iklimlerde yetişir. Eski çağlardan beri Çin, Japonya ve Kore'de bahçelerde süs bitkisi olarak yetiştirilmiştir. Tohumlarından yağ, yaprağından çay elde edilir. Ayrıca boya ve kozmetik sanayinde kullanılır.

Cins adı, doğa bitkileri üzerinde çalışmalarıyla tanınan Çek Georg Joseph Camel ( 1661 - 1706 ) atfen verilmiştir. Epitet ( tür adı ) doğal olarak yetiştiği topraklara ( Japonya ) atıfta bulunur.

Kamelya ( camellia ) cinsine mensup bütün dünyada 350 kadar bitki türü vardır. Bunlardan başta Japon kamelyası ( Camellia japonica ) olmak üzere kış kamelyası ( Camellia sasanqua ) gibi bazı türleri, melezleri ve çeşitleri süs bitkisi olarak yetiştirilir.

Japon kamelyası çiçeği ve tomurcuğu
( Camellia japonica )

Camellia japonica ( Süs kamelyası ); Yukarıda da söz ettiğim gibi bütün dünyada en çok yetiştirilen kamelya ( camellia ) türüdür. 30.000 kadar çeşidi olduğu belirtilmektedir. Kış sonuna doğru ve ilkbaharda, fincan, şakayık, anemon, gül gibi değişik şekillerde beyaz, pembe ve kırmızı renklerde muhteşem çiçekler açar. Yaprakları parlak, yeşil renkli, kalın ve meşin gibi serttir. Meyve, iri tohumlu bir kapsüldür. İstanbul ve yurdumuzun kuzey kısımları için uygundur.

Çin kamelyası / Çay kamelyası ( Camellia sinensis )
Yapraklarından çay yapılan değerli bir kamelya türüdür.

Bazı kamelya türleri ise çay, yağ, boya ve kozmetik sanayinde kullanılır.

Çay kamelyası, Çin kamelyası ( Camellia sinensis ): Yapraklarından çay elde edilir, bu nedenle ticari öneme sahiptir. Beyaz çiçeklidir. Doğu Karadeniz Bölgesinde yetiştirilir.

Yağ kamelyası ( Camellia olifera ): Tohumlarından elde edilen yağ, yemeklik olarak ve kozmetik sanayinde kullanılır. Çin, yemeklik yağ ihtiyacının büyük bir kısmını kamelya yağından karşılar.

Japon kamelyası, kışları fazla soğuk geçmeyen yerlerde asitli, organik madde bakımından zengin, iyi drene edilmiş nemli topraklarda ve yarı gölge yetişir. Kurak yerleri ve kireçli topraları sevmez. Fazla sıcak ve rüzgardan olumsuz etilenir. Yazın bol su ister, yaprağına su püskürtülmesini sever. Çiçek açtıktan sonra budanır, geç budanırsa tomurcukları kesildiği için çiçek açmaz. Daha çok bahçelerde peyzaj çalışmalarında kullanılır, büyük saksılara da dikilir.

Uzun ömürlü ve dayanıklı bir bir bitkidir. Japon'yada 500 yıllık olanlar vardır. Fazla bakım istemez. Tohumla, çelikle ve aşı ile üretilir.

Alabama ( ABD ) eyaletinin resmi çiçeğidir.

Japon kamelyası çiçeği
( Camellia japonica )

Japon kamelyası, çiçeği, yaprağı ve meyvesi
( Camellia japonica )

Japon kamelyası ( Camellia japonica )

Kaynaklar: Wikipedia. Süs ve Sera Bitkileri ( Atilla Odabaş ). Gardenia. net. Ağaçlar ve Çalılar 1 ( Prof. Dr. Ersin Yücel ). Türkiye'nin Ağaçları ve Çalıları ( Necati Güvenç Mamıkoğlu ). Türkiye'nin Bütün Ağaçları ve Çalıları ( Prof. Dr. Ünal Akkemik )

TAVŞANMEMESİ ( Ruscus )

2025-06-21T12:22:00.003+03:00

Tavşanmemesi ( Ruscus aculeatus )

Türkçede yaygın adı tavşanmemesi olan Ruscus aculeatus, Kuşkonmazgiller ( Asparagaceae ) ailesine bağlı, herdem yeşil, rizomlu ( toprak altı gövdeli ), bodur bir çalıdır. Avrasya ve Kuzey Afrika'ya özgüdür ancak süs bitkisi olarak dünyanın diğer bölgelerine de yayılmıştır. Dünyada yedi, yurdumuzda ise tavşanmemesi ( Ruscus aculcatus ) ile birlikte dört türü ( Ruscus colchicus / zernek, Ruscus hypoglossum / atdili ve Ruscus hypophyllum / tavşan kirazı ) yetişmektedir. Tavşanmemesi, gelinküpesi, tavşan elması, fare dikeni, emir, herdemtaze, sıçan dikeni, tavşantopuğu, dikenli mersin, ruskus, kasap süpürgesi, çalı süpürgesi .... adları ile bilinir.

Cins adı eski Yunanca 'gaga' anlamına gelir. Yapraksı gövdenin ucunun kuş gagası şeklinde olduğunu ifade eder. Türkçe adı olan tavşanmemesi ise, bitkinin meyvesinin tavşan memesine benzediğini işaret etmektedir. Epite ( tür adı ) dikenli demektir, yapraksı gövdedisinin ucunun, sert ve batıcı olduğunu belirtir. İki evciklidir, yani erkek ve dişi çiçekler ayrı bitkilerde yer alır. Meyveleri sonbaharda olgunlaşır.

Bitkinin çiçek ve meyvesi

Dikine büyür ( 20 - 60 cm ), mersine ( myrtus ) benzer, bu nedenle dikenli mersin, yahudi mersini olarak da bilinir, kışın yaprağını dökmez. Bitkinin dalları değişime uğrayarak yaprak şeklini almıştır, ucu sert ve batıcıdır. Gerçek yapraklar ise bunların üzerindedir, pulsu ve mızrak şeklindedir. Çiçeklerini yaprakların koltuğundan çıkan bir sap üzerinde açar, yeşilimsi beyaz renklidir. Meyve, üzümsü, küre şeklinde, parlak kırmızı renkli ve tek çekirdeklidir.Yurdumuzun Marmara, Asıl Ege ve Karadeniz ve Akdeniz bölgelerinde, ormanlık yerlerde yetişir.

Bitkinin genç sürgünleri eski çağlardan beri sebze olarak kullanılmıştır. Ayrıca tohumlarından bir tür kahve yapılır.

Eski çağlardan beri bitkinin dalları, kurutulmuş kök ve rizomları tıbbi amaçlarla kullanılmıştır. ( idrar söktürücü ve taş düşürücüdür, kan dolaşımını harekete geçirir, ödemi azaltır, meyvesi müshil etkilidir. )

Bitkinin dalları, Avrupa'da süpürge olarak kullanılmıştır, kasap süpürgesi denir. Günümüzde ise süs bitkisi olarak yetiştirilmektedir. Daha çok peyzaj çalışmalarında kullanılır. Dallarından kesme çiçek aranjmanlarında yararlanılır. Dikenucu ( Smilax excelsa ) meyvesi ile tavşanmemesi dalları kombine edilerek, 'kokina' adı ile özellikle yılbaşında çiçekcilerde satılır. Bulunduğu yere bereket ve şans getirdiğine inanılır.

Yetiştirilmesi oldukca kolaydır, fazla bakım istemez. Direk güneşi sevmez, gölge ve yarı gölge yerleri ve geçirimli, nemli toprakları sever. Soğuğa ( - 20 kadar ) ve kuraklığa dayanıklıdır. Bahçelerde ve büyük saksılarda da yetiştirilir. Tohumla ve bölünerek çoğaltılır. Tohumları kuşlar tarafından dağıtılır.

Tavşanmemesi ( Ruscus aculeatus )

Kokina

Kaynaklar: Türkçe Bitki Adları Sözlüğü ( Turhan Baytop ). Türkiye'nin Ağaçları ve Çalıları ( Necati Güvenç Mamıkoğlu ). Ağaçlar ve Çalılar 1 ( Prof. Dr. Ersin Yücel ). Şifalı Bitkiler Ansiklopedisi ( Oktay Mete ). Wikipedia

AYŞEGÜL VE MUTLULUK

2025-06-14T13:07:00.002+03:00

Ayşegül ve Mutluluk ( Hikaye )

Çobanlık yapan İsmail davarlarını otlattığı ağa ölünce 'taşı toprağı altın' İstanbul'a göçer. ilk zamanlar daha önceden İstanbul'a gelip yerleşmiş akrabasının yanında misafir kalır. Uzun süre iş arar bulamayınca çöp konteynerlerinden topladığı kağıt ve eski eşyaları satarak geçimini sağlamaya başlar. Biraz toparlanınca; İlkokuldan arkadaşı ve uzaktan akrabası Emine ile evlenirler, Emine engellidir. İlerlemiş yaşlarına rağmen kızlar olunca çok sevinirler. Ancak bu mutlulukları Ayşegül'ün okula başlaması ile hiç de beklemedikleri bir şekilde bozulur.

Ayşegül'ü okula götüren annesinin ayakları sakat olduğu için elleri ile süründüğünü gören bazı çocuklar, ona bakarak alay ederler. Ayşegül babasının çöp topladığını söyleyince, yanına kimse oturmak istemez, öğretmen onu tek başına oturtmak zorunda kalır. Ayşegül, heyacanla gittiği okuldan daha ilk gün eve üzgün döner. Her geçen gün biraz daha okuldan soğur ve gitmek istemez. Gittikçe içine kapanarak annesinden, babasınından uzaklaşmaya başlar. Annesine topladığı kır çiçeklerini koyduğu teneke kutu artık boş durur. Arkadaşları görür diye babası ve annesi ile beraber hiç bir yere gitmek istemez. Yatarken eskisi gibi annesini babasını öpmez, iyi geceler demez.

Kentsel dönüşüm için oturdukları gecekondu yıkılınca, hurda bir otobüste yaşamaya başlarlar. Konteynerlerden çöp toplamak yasaklanınca işsiz kalan İsmail, yiyeceklerini pazarlarda yerlere atılan sebze ve meyveleri toplayarak karşılamaya çalışır. Ama onları asıl üzen, kızlarının mutsuz olmasıdır.

Ayşegül'ün gündüz düşündüğü şeyler geceleri rüyasına girmeye başlamıştır. Annesi onu çoğu gece kan ter içinde uyandırmak zorunda kalır. Babasınının ve annesinin durumunu bir türlü kabullenemeyen Ayşegül'ün aklından kötü şeyler geçmeye başlar.

Bir gün evden kaçmaya karar veren Ayşegül, sokakta büyük bir kalabalığa rastlar. Kendi yaşlarında bir kız çoçuğu, yüksek bir binanın çatısına çıkmış intihar etmektedir. Neyse ki açılan bir branda sayesinde kız kurtulur. Mahalede yaşayanlar, çocuğun annesinin film yıldızı, babasının zengin bir iş adamı olduğunu söyler. Bu olay Ayşegül'ün düşüncelerini etkiler. Okula başlamadan önce ki mutlu günlerini hatırlar, o zaman da annesinin sakat, babası çöp topladığı halde çok mutlu olduğunu düşünür. Artık, hayata başka bir pencereden bakmaya başlamıştır. Okuluna geri döner, akşam gelirken annesinin çok sevdiği kır çiçeklerinden toplar, babası gelince sarılarak öper. Babasının getirdiği yiyeceklerin bir kısmını piknik için ayırırlar.

Sabahleyin yoldan geçmekte olan bir adam, eski otobüsten gelen sesleri duyunca gayri ihtayari içeri girer. Ayakları kırık masanın başında, çöpten toplandığı belli ekmek ve sebzelerle kahvaltı yapan mutlu aileyi görünce çok şaşırır.

Zengin adam, kendisine ikram edilen çayı içerken nasıl bu kadar mutlu olabildiklerini merak eder. Ayşegül, adımın yüzünden ne düşündüğünü anlar, yaşadıklarını ve içine düştüğü bunalımı nasıl atlattığını anlatır.

Çayını bitiren adam, biraz beklerseniz gidip kızımı da alayım, sizinle pikniğe gelmek istiyoruz der.

O gün iki kız akşama kadar kırlarda koşup oynadılar, annelerine kır çiçekleri topladılar. Aradıkları mutluluğu bulmanın tadını çıkardılar.

Size bir sır vereyim mi? Ayşegül'ün o günkü arkadaşı kim di biliyor musunuz? Hadi ben söylemeyeyim, onu da siz tahmin edin.

Kıssadan hisse: Çoğu zaman başka yerlerde aradığımız için bir türlü bulamadığımız mutluluk, aslında çok yakınımızda, içimizdedir.

A Kadir Bekçi

Dedemden Masallar

14.  06. 2025. Bahçeköy / Seferihisar .  

ACEM LALESİ ( Eschscholzia )

2025-05-28T11:19:00.002+03:00

Acem lalesi ( Eschscholzia californica )

Acem lalesi ( Eschscholzia californica ), yaz aylarında laleye benzeyen renga renk çiçekli otsu bir bitki türüdür. Haşaşgiller ( Papaveraceae ) familyasının eşşoltsya ( Eschscholzia ) cinsindendir. Bir veya iki yıllıktır, en fazla 30 - 40 cm. kadar boylanır. Anavatanı Amerika Birleşik Devletleri ve Meksika'dır, ancak süs bitkisi olarak dünyaya yayılmıştır. Güney Avrupa, Asya ve Avustralya da ise doğallaşmıştır.

Yurdumuza ilk defa İran ( Acemistan ) üzerinden gelmiş olabilir, laleyi andırır, bu nedenle Türkçe adına 'Acem lalesi' denmiş olabilir. Dünyada ise 'Kaliforniya gelinciği' olarak bilinir.

Cins adını, Rus botanikçisi Johann Friedrich von Eschscholtz'un ( 1793 - 1831 ) almıştır. Tür adı Kalifornialı anlamına gelir. Kaliforniya eyaletinin resmi çiçeğidir.

Acem lalesi / Kaliforniya gelinciği
( Eschscholgia californica )

Acem lalesi iki yıllık bir bitki olmasına rağmen, kışın soğuk geçen bölgelerde tek yıllık bir çiçek olarak yetiştirilir. Tam güneşli yerleri sever, toprak bakımından seçici değildir, fakir, verimsiz, kuru toprakları tercih eder. kuraklığa dayanıklıdır. Daha çok kaya bahçelerinde bordürlerde, yer örtücü olarak yetişir. Saksıda da yetişir.

Yaprakları parçalı, ince dilimli ve mavi renklidir. Çiçekler, fincan şeklinde, ipeksi dokulu ve uzun saplıdır. Gece ve kötü havalarda kapanır ve sabahleyin tekrar açar. Doğal türleri yalın katlı, sarı - turuncu renkli ve dört taç yapraklıdır. Değişik renklerde ( turuncu, sarı, beyaz, mor ve kırmızı ) ve katmerli çiçekler açan çok fazla kültür formu vardır. Mayıs - eylül ayları arası süren, uzun bir çiçeklenme dönemi yaşar. Meyve, kapsüldür, içinde çok fazla tohum bulunur. Süs bitkisi olarak yetiştirildiği ülkelerde doğallaşma eğilimindedir, hatta istilacı kabul edilir. Yenebilir, haşhaşa benzeyen özellikleri vardır Tohumları sonbaharda ekilirse ilkbaharda, ilkbaharda ekilirse yaz aylarında çiçek açar. Çoğu zaman yerde dökülen tohumlarından kendi biter.

Acem lalesi ( Eschscholgia californica )

Kaynaklar: Britannica, Wikipedia, Pratik Çiçekcilik ( Lütfi Arif Kenber ).

PARKTAKİ ATATÜRK HEYKELİ

2025-05-11T11:44:00.002+03:00

Seferihisar Belediyesi Parkı

Parkta oturmuş, sağlık ocağına giden eşimi bekliyordum

Bir taraftan da, yanımdan hiç ayırmadığım fotoğraf makinemle

Uçuşan güvercinlerin fotoğrafını çekmeye çalışıyordum.

Oynayan iki küçük çoçuğun Atatürk heykelini sevdiğini görünce

Gayri ihtiyari, makinemin deklanşörüne bastım.

Çoçukların bu hoş davranışı beni duygulanmıştı, yanıma çağırdım

Adlarını sordum, anaokuluna gidiyorlarmış

O kim biliyor musunuz? Dedim

Atatürk, ülkemizi kurtardı, dediler.

Bir kalabalığın içindeydim.

Atatürk konuşuyordu, 'Her yere heykelimi diktiniz ama;

Benim fikirlerimi, benim duygularımı anlamadınız' dedi.

Belli ki, kurduğu devletin bu halinden memnun değildi.

Yere düşen fotoğraf makinemin sesi ile uyanmıştım.

Bu sırada eşim gelmişti, bir poşet dolusu ilaçla.

Çaylarımızı içerken, biraz önce Atatürk'ü gördüm dedim.

Eşim, tuhaf bir şekilde yüzüme baktı.

Rüyamda dedim, seni beklerken bir ara dalmışım da.

Atatürk'ün fikirlerini, yaptıklarını halka anlatamamıştık

Şiirler söyleyerek, heykelini yaparak işin işin kolayına kaçmıştık.

Bilimden uzaklaşarak, aydınlarımızı, ülkemizi gerçekten sevenleri koruyamamıştık.

Cumhuriyeti demokrasi ile taçlandıramamış, darbe yapmıştık.

Demokrasinin olmazsa olmazı olan laikliği istismar etmiştik.

A Kadir Bekçi

Şiirlerim. 10. 05. 2025, Bahçeköy / Seferihisar

PERU SÜMBÜLÜ ( Scilla peruviana )

2025-05-03T12:36:00.003+03:00

Peru sümbülü ( Scilla peruviana )
Bitkinin genel görünümü.

Bilimsel adı 'Scilla peruviana' olan Peru sümbülü, Kuşkonmazgiller ( Asparagaceae ) familyasının sümbülcük ( scilla ) cinsine mensup, çok yıllık, soğanlı ve otsu bir bitki türüdür. Çiçekleri gösterişli olduğu için, süs bitkisi olarak dünyaya yayılmıştır. Peru sümbülü, Portekiz soğanı, Küba zambağı, Adasoğanı, Portekiz adaçayı gibi adlarla bilinir.

Scilla cinsinin bir çoğu süs bitkisi olarak yetiştirilen 100 kadar türü vardır. Bunlardan çoğu Avrupa, Afrika ve Orta Doğu'da yetişir. Daha çok mavi renkli, çan ya da yıldız şeklinde çiçek açarlar. Az da olsa başka renklerde ve sonbaharda çiçek açan türleri de vardır.

Peru sümbülü ( Scilla peruviana ) bitkisinin tohum kapsüller.

Peru sümbülü ( Scilla peruviana ) ismine rağmen Peru'ya özgü değildir. Batı Akdeniz'e özgü bir bitki türdür ( Fas, Cezayir, Tunus , İspanya, Portekiz, İtalya ). İlkbaharda, koyu mavi renkli gösterişli çiçekler açar. Uzun bir çiçek sapı ( 40 cm ) vardır, pramit şeklinde salkımlarda yıldız şeklinde toplu halde çok fazla çiçek bulunur. Yaprak, uzun, şerit şeklinde ve koyu yeşil renklidir, soğandan çıkarak rozet oluşturur ve çiçek açtıktan sonra yazın kurur. Meyve, çok tohumlu bir kapsüldür.

Peru sümbülü ( Scilla peruviana )

Peru sümbülü, subtropikal ve ılıman iklimlerde ve güneşli ya da yarı gölge yerlerde yetişir. Fazla sıcağı ve güneşi sevmez, dona karşı hassatır, daha soğuk bölgelerde saksıda yetiştirilir. Büyüme zamanı, düzenli sulama ister, yeterince sulanmazsa yaprakları sararır. Verimli, humus bakımından zengin, drenajı iyi, nemli toprakları ve güneşli - yarı gölge yerleri sever. Yetiştirilmesi kolaydır, fazla bakım istemez. Bahçede ve saksıda yetişir. tohumla ve soğanları bölünerek üretilir. Dikkat: Bitkinin bütün kısımları zehirlidir.

Peru sümbülü ( Scilla peruviana )

Peru sümbülü - çiçeği ( Scilla peruviana )
Yakın çekim.

Peru sümbülü ( Scilla peruviana )

Yurdumuzda doğal olarak 8'i endemik olmak üzere 18 sümbülcük ( scilla ) türü yetişmektedir. Bunlardan Türkçe adı Dağ soğanı olan Scilla hyacinthoides ( aşağıda ), Orman sümbülü ( Scilla bifolia ) ve Türkiye'ye özgü bir bitki olan Karyıldızı ( Scilla sardensis ) süs bitkisi olarak da yetiştirilir.

Yurdumuzda Doğal Olarak Yetişen Bazı Sümbülcük ( scilla ) Türleri:

Güzsümbülü ( Scilla autumnale )
Sonbaharda çiçek açar ( Seferihisar / İzmir )

Gül sümbülü ( Scilla rosenii )
Posof / Ardahan

Orman sümbülü ( Scilla bifolia ). İki veya üç yapraklıdır.
Seferihisar / İzmir

Gökçekarlık, Karyıldızı ( Scilla sardensis / Chionodoxa sardensis )
Endemik, yıldız şeklinde, merkezi beyaz mavi renkli çiçeklidir. Endemiktir.
Kemalpaşa / İzmir

Dağ soğanı ( Scilla hyacinthoides )
Büyük soğanlı, mavimsi - mor çiçekli bir bitkidir.
Yetiştirme, populer bir süs bitkisidir.

Kaynaklar: Wikipedia.Süs ve Sera Bitkileri ( Atilla odabaş ).