CIVIL ENGINEER -THAI

2011-10-26T12:21:00.000-07:00

26/10/2554
ผศ.โชติไกร ไชยวิจารณ์
คณะวิศวกรรมศาสตร์ ม.เกษมบัณฑิต
dcm2539@gmail.com   , www.engineer -thai.com

จากการติดตามสถานการณ์น้ำลุ่มเจ้าพระยาในวันนี้ ต่อจากวานนี้และวันก่อน ๆ พบว่า
๑.ปริมาณน้ำเหนือ
- ปริมาณน้ำที่ไหลผ่านนครสวรรค์ เวลา ๐๖.๐๐ น. มีปริมาณ ๓๙๓๕ ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที ลดลงจากเมื่อวานและวานซืนที่ ๔๐๓๙ และ ๔๒๗๒ ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที ตามลำดับ
แสดงว่าน้ำจากทางเหนือลดลงแล้วชัดเจน

- ปริมาณน้ำที่ไหลผ่าน อ. บางไทร อยุธยา เวลา ๐๖.๐๐ น. วัดปริมาณไม่ได้เนื่องจากน้ำล้นตลิ่ง แต่วัดจากเส้นโค้งน้ำหรือ rating curve ได้ปริมาณ ๔๔๐๐ ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที เพิ่มขึ้นจากเมื่อวานและวานซืนที่ ๓๕๐๓ และ ๓๖๙๓ ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที ตามลำดับ
เมื่อวิเคราะห์จากเหตุการณ์นี้อาจเป็นไปได้ว่ามวลของน้ำที่ยังคงมีปริมาณมากที่ไหลลงมาจากทางตอนเหนือ ยังคงเป็นตัวเพิ่มปริมาณน้ำทุ่ง เมื่อผนวกกับน้ำทุ่งที่ยังคงมีปริมาณมากอยู่แล้ว และน้ำทะเลหนุนสูงขึ้นและทำให้ระดับน้ำในแม่น้ำเจ้าพระยาที่ปากคลองตลาด ณ เวลาเดียวกันสูงขึ้นเป็น ๒.๓๓ เมตร (คาดการณ์โดยกรมอุทกศาสตร์) จึงทำให้เกิดการเอ่อของน้ำในแม่น้ำเจ้าพระยาย้อนขึ้นไปจนถึงจุดนี้ ทำให้ปริมาณน้ำและระดับน้ำกลับเพิ่มขึ้นเป็น ๔.๒๐ เมตร (ตามเส้นประสีน้ำเงิน) เพราะการไหลไหลได้ช้าลง และทำให้น้ำล้นตลิ่งตามรูปที่ ๑ เนื่องจากคันกั้นน้ำด้านซ้ายอยู่ที่ ๔.๐๐ เมตรเท่านั้น
หากวิเคราะห์ต่อไปพบว่ามวลน้ำสูงสุดน่าจะยังอยู่แถวนี้ และน่าจะเดินทางถึงกรุงเทพ ฯ ประมาณตอนสายของวันที่ ๒๗ ต.ค.(จากการคำนวนของกรมชลประทานอยู่ที ๒๘ ชั่ว)
สิ่งที่น่าเป็นห่วงสำหรับน้ำส่วนนี้คือ ๑. นอกจากจะทำให้ระดับในแม่น้ำเจ้าพระยาเพิ่มขึ้นแล้ว จะทำให้เกิดข้อ ๒. คือกองทัพน้ำทุ่งที่ลงมาทางเหนือจะมีปริมาณน้ำมากขึ้น ทำให้ระดับน้ำเหนือประตูระบายน้ำคลองรังสิตสายล่างที่เป็นด่านสุดท้ายทะลักเข้ากรุงเทพ ฯ มากขึ้นและทำให้น้ำท่วมทางตอนเหนือของกรุงเทพ ฯ ได้แก่ เขตสายไหม ดอนเมือง ฯลฯ มากขึ้นด้วย และจะไหลบ่าเข้าท่วมบริเวณกรุงเทพ ฯ ชั้นในตอไปใน ๑-๒ วันนี้

๒. ระดับน้ำทะเลหนุน ตามรูปที่ ๒ และ ๓
เช้าวันที่ ๒๗ ต.ค. เวลา ๗.๐๐ น. และ ๑๗.๑๘ น. ระดับพยากรณ์ของกรมอุทกศาสตร์จะสูงสุดอยู่ที่ ๑.๖๙ เมตรทำให้ระดับน้ำในแม่น้ำเจ้าพระยาสูงถึง  ๒.๕๑ เมตร ซึ่งจะเท่ากับความสูงของคันกั้นน้ำของกรุงเทพ ฯ ที่ปากคลองตลาดพอดี
และในวันที่ ๒๘-๓๑ ต.ค. ที่น้ำหนุนสูงสุดที่ ๑.๘๓ เมตร ระดับน้ำในแม่น้ำเจ้าพระยาจะเพิ่มขึ้นอีกเป็น ๒.๖๕ เมตร ซึ่งใกล้เคียงตามที่ผู้เขียนเคยคาดการณ์ไว้ที่ ๒.๖๗ เมตร หรืออาจสูงกว่านั้นได้อีกหากปริมาณน้ำในแม่น้ำเจ้าพระยาเพิ่มขึ้น ซึ่งระดับดังกล่าวก็จะสูงกว่าคันกั้นน้ำของกรุงเทพ ฯ ที่ ๒.๕๐ เมตร

รูปที่ ๑ การเดินทางของน้ำเหนือในแม่น้ำเจ้าพระยา

รูปที่ ๒ ระดับพยากรณ์น้ำทะเลหนุนของกรมอุทกศาสตร์

รูปที่ ๓ ระดับพยากรณ์ของกรมอุทกศาสตร์
สรุป  ด้วยสถานการณ์ขณะนี้ กรุงเทพ ฯ คงไม่รอดจากภัยน้ำท่วมแน่นอน และขณะที่เขียนบทความนี้ ทางศปภ.เองก็ออกมายอมรับและบอกให้คนกรุงเทพ ฯ ทำใจและเตรียมเผชิญกับภัยน้ำท่วมใหญ่แล้ว

2011-10-24T09:28:00.000-07:00

24/10/2554
ผศ.โชติไกร ไชยวิจารณ์
คณะวิศวกรรมศาสตร์ ม.เกษมบัณฑิต
dcm2539@gmail.com , http://www.engineer-thai.com/-thai.com

จากการติดตามสถานการณ์น้ำลุ่มเจ้าพระยาในวันนี้ ต่อจากวานนี้ พบว่า

- ปริมาณน้ำที่ไหลผ่านนครสวรรค์ มีปริมาณ ๔๑๒๘ ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที ลดลงจากเมื่อวานที่ ๔๒๗๒ ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที
- ปริมาณน้ำที่ไหลผ่าน อ. บางไทร อยุธยา มีปริมาณ ๓๔๑๗ ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที ลดลงจากเมื่อวานที่ ๓๖๙๓ ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที

แสดงว่ายอดของมวลน้ำสูงสุดได้ผ่านจุดเหล่านี้ไปแล้ว แต่กลับพบว่า

- ปริมาณน้ำที่ไหลผ่านสะพานพระราม ๘ ที่กรุงเทพ ฯ มีปริมาณ ๔๓๐๓ ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที เพิ่มขึ้นจากเมื่อวานที่ ๔๒๗๒ ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที

แสดงว่ายอดของมวลน้ำสูงสุดอาจยังไม่ผ่านจุดนี้ และผลจากการที่ปริมาณน้ำที่จุดนี้เพิ่มขึ้นจะมีผลทำให้ระดับน้ำในแม่น้ำเจ้าพระยาที่ปากคลองตลาดสูงขึ้นถึงระดับ ๒.๓๔ เมตร ในวันนี้ (คาดการณ์ของกรมชลประทาน) ในขณะที่เมื่อวานอยู่ที่ ๒.๒๕ เมตร โดยเพิ่มขึ้นถึง ๑๑ เซนติเมตร ทั้งที่ปริมาณน้ำเพิ่มขึ้นเพียง ๓๑ ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที

และนี่คือสัญญาณอันตรายว่า หากน้ำท่าในแม่น้ำเจ้าพระยาที่ไหลผ่านกรุงเทพ ฯ ยังคงเพิ่มขึ้นอย่างนี้ หากมีน้ำทะเลหนุนสูง ๑.๘๓ เมตร ในวันที่ ๒๗-๓๐ ต.ค. นี้ จะทำให้ระดับน้ำที่ปากคลองตลาดสูงขึ้นมากกว่าวันนี้ อีกอย่างน้อย เท่ากับ ๑.๘๓ - ๑.๕๐ = ๐.๓๓ เมตร (วันนี้ น้ำหนุนสูงเพียง ๑.๕๐ เมตร) เมื่อนำไปบวกกับ ระดับ ๒.๓๔ เมตร จะได้ว่า ๒.๓๔ + ๐.๓๓ = ๒.๖๗ เมตร น้ำก็จะล้นคันกั้นน้ำของกรุงเทพ ฯ ซึ่งสูงเพียง ๒.๕๐ เมตร อย่างแน่นอน

และหากสถานการณ์เลวร้ายกว่านั้น หมายความว่า ยอดของมวลน้ำสูงสุดไหลมาถึงกรุงเทพ ฯ ในช่วงนั้นพอดี ระดับน้ำในแม่น้ำเจ้าพระยาก็จะสูงกว่า ๒.๓๔ เมตร ของวันนี้แน่นอน อาจเป็น ๒.๔๐-๒.๕๐ เมตร ก็เป็นได้ ดังนั้น จึงนับว่าน่าเป็นห่วงอย่างยิ่งเพราะหากระดับน้ำทะเลหนุนสูง ๑.๘๓ เมตร จริงแล้ว ระดับของแม่น้ำเจ้าพระยาอาจสูงถึง ๒.๘๐ เมตร ซึ่งหากเป็นเช่นนั้น กรุงเทพ ฯ คงย่ำแย่สุด ๆ และถูกน้ำท่วมใหญ่อย่างไม่ต้องสงสัยอีกแล้ว โดยเฉพาะพื้นที่ริมสองฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยาและพื้นที่ลุ่มต่ำของกรุงเทพ ฯ ทั้งหมด

มาดูน้ำท่าที่ไหลล้นแม่น้ำเจ้าพระยาบ่าเข้าทุ่งลงมาทางเหนือกรุงเทพ ฯ บ้าง น้ำส่วนนี้ยังคงไหลมาสมทบเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ แม้จะมีการผลักดันออกไปทั้งด้านซ้าย ขวา และผ่านลงมากรุงเทพ ฯ แต่ก็ทำได้ในปริมาณที่ค่อนข้างน้อยเมื่อเทียบกับกองทัพน้ำที่ลงมามหาศาล

และขณะเขียนบทความนี้ทราบมาว่าน้ำกำลังจะล้นประตูระบายน้ำคลองสองเข้ามาแล้ว หากน้ำสวนนี้ล้นเข้ามาก็จะบ่าท่วมพื้นที่กรุงเทพตอนเหนือและตะวันออกเฉียงเหนือ ได้แก่ สายไหม ดอนเมือง บางเขน คลองสามวา หนองจอก มีนบุรี ลาดกระบังซึ่งจะทำให้สถานการณ์ย่ำแย่ลงเช่นกัน

สรุปว่า มาถึงตอนนี้ ให้คนกรุงเทพ ฯ เตรียมตัวและเตรียมใจรับภัยน้ำท่วมใหญ่โดยพร้อมเพรียงกัน โดยให้เตรียมเก็บของขึ้นที่สูงเกินกว่า ๑.๐-๒.๐ เมตร แล้วแต่พื้นที่ และเตรียมอพยพทันทีหากสถานการณ์ย่ำแย่มาถึง

ถุงทราย = คันกั้นน้ำ...แม้ไม่ใช่ทางออกสุดท้าย

2011-10-23T06:32:00.002-07:00

พ.ศ.๒๕๕๔ ที่เกิดน้ำท่วมใหญ่ ถุงทรายหรือกระสอบทรายถูกนำมาใช้เพื่อป้องกันน้ำท่วมเป็นจำนวนมาก ทั้งภาครัฐ และเอกชน จนถึงคนทั่วไป ต่างก็ขวนขวายวิ่งซื้อ วิ่งหาถุงทรายกันยกใหญ่ จนกระทั่งขาดตลาดและทำให้ราคาพุ่งสูงขึ้นเป็นประวัติการณ์ จากกระสอบละไม่กี่บาทจนถึง ๔๐-๕๐ บาท ซึ่งเกือบครึ่งของราคาข้าวสารทีเดียว จนผมเองคิดจะไปซื้อข้าวสารมาทำคันกั้นน้ำกับเขาอยู่แล้วเชียว แต่เมื่อดูข่าวน้ำทะลักคันถุงทรายเข้าท่วมตามที่ต่าง ๆ แล้วก็เลยตัดสินใจใหม่ว่า หากจะท่วมก็ปล่อยหรือยอมให้ท่วมไปเลยดีกว่า เพราะทำไปก็คงไม่รอดหรือรอดยาก เพราะน้ำจะมุดมาทางไหนก็ไม่รู้ เช่น ทางท่อระบายน้ำ เป็นต้น

น้ำท่วมกรุงเทพ ปี 2485 (Bangkok floods in 1942)

2011-08-12T10:14:00.000-07:00

เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นเมื่อเกือบ 70 ปีมาแล้ว ดูผู้คนก็ไม่ค่อยทุกข์ร้อนเท่าไหร่เพราะรถราไม่มาก แต่หากเหตุการณ์นี้ย้อนกลับมาอีกที...ไม่อยากคิดครับว่ากรุงเทพฯวันนั้นจะเป็นอย่างไร

การตรวจสอบความสมบูรณ์ของ Diaphragm Wall

2011-07-30T19:24:00.000-07:00

การตรวจสอบความสมบูรณ์ของ Diaphragm Wall มีรายละเอียดดังแสดงไว้ในรูปที่ 4.16

การทดสอบความสมบูรณ์ของโครงสร้าง Diaphragm wall ด้วยวิธี Sonic Logging Test) เป็นภาพทดลองความสมบูรณ์ของเนื้อคอนกรีตโดยการส่งผ่านคลื่นเสียง (Ultra Sonic Pulse) จากหัวส่งสัญญาณไปยังหัวรับสัญญาณ โดยที่ระยะเวลาที่คลื่นใช้ในการเดินทางผ่านเนื้อคอนกรีตที่มีคุณสมบัติคงที่จะมีค่าเท่ากันตลอดช่วงความยาวของ Diaphragm wall แต่ในกรณีที่ช่วงใดช่วงหนึ่งมีสภาพเนื้อคอนกรีตเปลี่ยนแปลงไป ระยะเวลาที่คลื่นใช้ในการเดินทางจากหัวส่งสัญญาณไปยังตัวรับสัญญาณจะมีการเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม เนื่องจากความเร็วคลื่นที่ใช้ในการเดินทางเคลื่อนที่มีการเปลี่ยนแปลง

การทดสอบด้วยวิธีดังกล่าวสามารถดำเนินได้ทั้งในโครงสร้างเสาเข็มเจาะ เสาเข็ม (Barrette) และ Diaphragm Wall เพราะเป็นการทดสอบที่สะดวก รวดร็ว และสามารถทำการทดสอบได้ตลอดทั้งต้น

ลักษณะโครงสร้างสภาพไม่สมบรูณ์ที่อาจเกิดขึ้นได้ เช่น

1) ความเป็นโพรงของเนื้อคอนกรีตเนื่องจากการจี้ (Vibration) ไม่เพียงพอในขณะเทคอนกรีต

2) การชะล้างของปูนซีเมนต์เกิดจากการที่น้ำใต้ดินไหลผ่าน

3) รอยแตกร้าวที่เกิดจากการหดตัวของเนื้อคอนกรีต

4) สิ่งแปลกปลอมที่ผสมในเนื้อคอนกรีต

5)รอยคอด หรือการเปลี่ยนแปลงรูปร่างของโครงสร้างที่เกิดจากการพังทลายของดินรอบข้าง

การทำเสาเข็มเจาะในต่างประเทศ

2011-07-21T02:04:00.000-07:00

มาดูการทำเสาเข็มเจาะในต่างประเทศกันหน่อยว่าต่างจากบ้านเราอย่างไร

การเทคอนกรีตเสาเข็มเจาะที่ไม่ถูกต้อง

2011-07-10T10:41:00.000-07:00

การเทคอนกรีตเสาเข็มเจาะที่เห็นในวีดีโอนี้น่าจะเป็นวิธีที่ไม่ถูกต้อง

เพราะอาจทำให้เกิดการแยกตัวของคอนกรีตได้

ทางที่ดีควรใช้กรวยรองรับและมีท่อเท เพื่อป้องกันปัญหาจะดีกว่ามั้ยครับ

การตอกเข็มสั้นในกรุงเทพฯและใกล้เคียง

2011-07-10T10:15:00.001-07:00

การตอกเข็มสั้นในกรุงเทพฯและใกล้เคียงดูเหมือนง่ายจังเลย ว่ามั้ย

แต่จริงๆแล้วมันเป็นงานที่ต้องอาศัยความเชี่ยวชาญเฉพาะด้านเลยนะ ดูในวีดีโอชุดนี้ซิ

ระบบเสาและคาน (Skeleton Frame or Column and Beam)

2011-06-20T01:22:00.001-07:00

หลักการของโครงสร้างแบบเสาและคาน ก็คือ คานรับน้ำหนักจากพื้นแล้วส่งน้ำหนักลงเสา

ความแตกต่างของโครงสร้างแบบหล่อคอนกรีตสำเร็จรูป กับโครงสร้างแบบหล่อคอนกรีตกับที่ คือโครงสร้างเสาและคานสำเร็จรูปมักจะมีแนวคานอยู่เพียงแนวใดแนวหนึ่งเท่านั้น ไม่มีคานวิ่งเข้ามาหาเสาทั้งสี่ด้าน เหมือนกับการหล่อกับที่ ทั้งนี้เพราะจะทำให้เกิดข้อยุ่งยากในการผลิตและติดตั้งชิ้นส่วนสำเร็จรูปเป็นอันมาก ดังนั้น ในระบบสำเร็จรูปจะมีคานเฉพาะในแนวที่รับน้ำหนักจากพื้นเท่านั้น ส่วนในอีกแนวหนึ่งซึ่งไม่มีคานยึดนั้นจะถูกยึดโดยแผ่นพื้นหรือผนัง วิธีการต่อชิ้นส่วนของเสาและคานคอนกรีตเข้าด้วยกัน มีความยากมากกว่าระบบแผ่นพื้นรับน้ำหนักมาก วิธีการต่อรอยต่อระหว่างเสากับคาน หลายวิธีก็ได้มาจากการเลียนแบบโครงสร้างไม้และเหล็ก จนมีผู้กล่าวว่าผู้ที่จะออกแบบโครงสร้างสำเร็จรูปแบบเสาและคานได้ดี ควรจะเป็นผู้ที่เข้าใจและศึกษารอยต่อของโครงสร้างไม้มาเป็นอย่างดีมาก่อน

ข้อดีของระบบนี้ ก็คือ ขนาดของชิ้นส่วนต่าง ๆ มีขนาดเล็ก มีน้ำหนักเบาทำให้ขนยกง่าย อาจใช้อุปกรณ์ยกที่มีขนาดเล็ก ทำให้การขนส่งมีความสะดวกมาก

ข้อเสียของระบบนี้อยู่ตรงที่ จำนวนรอยต่อของชิ้นส่วนมีเพิ่มมากขึ้น ทำให้เสียเวลาสำหรับงานติดตั้งเพิ่มขึ้น จะต้องออกแบบรอยต่อขึ้นเป็นพิเศษ ที่จะให้โครงสร้างที่ต่อกันแล้วเกิดความต่อเนื่องและความแข็งแกร่งและรอยต่อนั้นจะต้องสามารถทำงานได้ง่าย และรวดเร็วด้วย การกำหนดจุดที่มีต่อกันให้น้อย ออกแบบชิ้นส่วนบางชิ้นให้ต่อเนื่องกันเสียเป็นชิ้นเดียวจากโรงงานเลือกกำหนดตำแหน่งจุดที่ต่อที่จะทำงานได้สะดวก เป็นต้น

ในส่วนของพื้นและผนังก็สามารถเป็นได้ทั้งชนิดหล่อในที่และเป็นชิ้นส่วนคอนกรีตสำเร็จรูป สำหรับโครงสร้างชนิดนี้สามารถแบ่งเป็นหลายประเภทได้แก่

1.โครงสร้างชนิดโครงข้อแข็งที่มีเสาต่อเนื่อง (Frame Structure with Continuous Column)

2.โครงสร้างประเภทโครงข้อแข็งชนิดที่เสาไม่ต่อเนื่อง (Frame Structures with Spliced Column)

3.โครงสร้างประเภทโครงข้อแข็งชนิดพอร์ทัลเฟรม (Frame Structures Comprising Portal Frame)

4.โครงสร้างแบบดอกเห็ด (Mushroom-type)

ระบบโครงสร้างในการก่อสร้างแบบสำเร็จรูป

2011-06-20T01:04:00.000-07:00

ระบบโครงสร้างสำเร็จรูปแบบต่าง ๆ ในปัจจุบันได้มีการจดทะเบียนลิขสิทธิ์ไว้ในประเทศต่าง ๆ มากกว่า 1,000 ระบบขึ้นไป ส่วนใหญ่เป็นระบบ ที่พัฒนาขึ้นในประเทศยุโรปทางตะวันออกและประเทศแถบสแกนดิเนเวีย ระบบเหล่านี้สามารถแบ่งได้หลายลักษณะ เช่น แบ่งตามชนิดของโครงสร้าง แบ่งตามชนิดของวัสดุที่เลือกใช้แบ่งตามรูปแบบของชิ้นส่วนที่ประกอบกัน แบ่งตามลักษณะการก่อสร้าง ซึ่งสามารถสรุปได้ดังนี้

1 ระบบเสาและคาน (Skeleton Frame or Column and Beam)

2 ระบบเสาและแผ่นพื้น (Beamless Skeleton System)

3 ระบบแผ่นผนังรับน้ำหนัก (Panel System)

4 ระบบกล่อง (Box System หรือ Modular System)

ฯลฯ

ซึ่งรายละเอียดของแต่ละแบบจะได้กล่าวถึงในตอนต่อๆไป

การก่อสร้างในระบบสำเร็จรูป

2011-06-09T01:36:00.000-07:00

การก่อสร้างอาคารคอนกรีตระบบสำเร็จรูป เป็นระบบการก่อสร้างโดยวิธีการใช้ชิ้นส่วนคอนกรีตสำเร็จรูปมีผู้ให้ความหมายที่เกี่ยวกับการก่อสร้างอาคารระบบสำเร็จรูปไว้ดังนี้

ชิ้นส่วนคอนกรีตสำเร็จรูป (Precast Concrete) คือ การหล่อชิ้นส่วนคอนกรีตในสถานที่ ใด ๆ (เช่น โรงงาน, บริเวณที่ก่อสร้าง) ก่อนแล้วนำไปประกอบกันเป็นโครงสร้าง

ระบบก่อสร้างสำเร็จรูป (Prefabrication) คือระบบการก่อสร้างอาคารที่ผลิตชิ้นส่วนอาคารออกเป็นส่วน ๆ แล้วนำมาติดตั้งประกอบกัน ณ ที่ก่อสร้าง หรือผลิตจากโรงงานเสร็จแล้ว สามารถเคลื่อนย้ายเพื่อนำไปใช้สอยได้ทันที ทั้งนี้วัสดุอาจจะเป็นคอนกรีตหรือวัสดุอื่นก็ได้

การหล่อชิ้นส่วนคอนกรีตเสริมเหล็กสำเร็จรูป (Precasting in Reinforced Concrete) คือ การหล่อคอนกรีตที่มีการเสริมเหล็ก เพื่อให้ได้รูปทรงตามที่ต้องการ ตามรูปทรงของแม่แบบ (Mould Shape) ที่สร้างไว้ ซึ่งการเสริมเหล็กนั้นจะกระทำไปพร้อมกับการหล่อแบบคอนกรีต เมื่อหล่อแบบออกมาเป็นชิ้นแล้วจะไม่สามารถดัดแปลงรูปทรงได้อีก การหล่อแบบดังกล่าวนั้นอาจจะเป็นการหล่อจากโรงงาน หรือการหล่อในบริเวณหน่วยก่อสร้าง หลังจากแบบคอนกรีตดังกล่าวพร้อมใช้งาน ก็จะทำการขนย้ายไปประกอบยังหน่วยก่อสร้าง

ดังนั้น ความหมายโดยรวมของ การก่อสร้างด้วยชิ้นส่วนคอนกรีตสำเร็จรูป คือ วิธีการก่อสร้างโดยการหล่อชิ้นส่วนคอนกรีตเสริมเหล็กจากแบบหล่อที่สร้างขึ้นตามรูปแบบที่ต้องการ โดยแบ่งออกเป็นชิ้นส่วนต่าง ๆ ของอาคาร คือ ส่วนประกอบโครงสร้าง และส่วนประกอบของอาคาร โดยการผลิตอาจผลิตชิ้นส่วนในโรงงานหรือในบริเวณหน่วยก่อสร้าง แล้วนำมาประกอบติดตั้งเป็นอาคารในหน่วยก่อสร้าง โดยอาศัยอุปกรณ์ยกที่เหมาะสม

รูปขั้นตอนการก่อสร้าง Diaphragm Walls

2011-05-25T23:12:00.000-07:00

สรุปภาพรวมการก่อสร้างไดอะแฟรมวอลล์

Diaphragm Wall

2011-05-24T11:02:00.000-07:00

กำแพงพืดชนิดขุด-หล่อในที่ เป็นกำแพงทึบน้ำ มีความแข็งแกร่ง (Rigid) หากสามารถหล่อแผงคอนกรีตในที่ได้ดี อาการโก่งแอ่นด้านข้างขณะขุดดินจะน้อยมาก เหมาะกับงานขุดลึกมาก ๆ ในบริเวณที่มีอาคารข้างเคียงเป็นจำนวนมาก เนื่องจากการใช้เข็มพืดชนิดอื่น ซึ่งมีการเขย่าสั่นสะเทือน อาจทำอันตรายต่อพื้นที่ข้างเคียงได้ ถึงอย่างไรก็ดี การก่อสร้างด้วยระบบนี้ทำได้ยาก เครื่องจักรราคาแพง ทำให้ราคาค่าก่อสร้างแพง และใช้ระยะเวลาในการทำงานก่อสร้างเพิ่มมากขึ้น

2.3.4.1 พฤติกรรมของ Diaphragm Wall

โครงสร้าง Diaphragm Wall เป็นโครงสร้างกำแพงแบบเป็นแผงต่อกันตามความยาวของพื้นที่ที่ขุดดิน ทำหน้าที่ป้องกันดินด้านข้าง การเคลื่อนตัวของอาคารข้างเคียง ตลอดจนรับน้ำหนักบรรทุกในแนวดิ่ง และแนวราบลักษณะพฤติกรรมจะคล้ายกับ Secant Pile Wall มาก แต่จะสามารถป้องกันการรั่วซึมของน้ำใต้ดินได้ดีกว่าเนื่องจากมี Construction Joints น้อยกว่า สำหรับพื้นที่กรุงเทพ ฯ ที่มีพื้นที่เป็นชั้นดินเหนียวอยู่ชั้นบนหนาประมาณ 20-25 เมตร ซึ่งรองรับด้วยชั้นทรายที่มีค่าแรงดันน้ำต่ำ ปัญหาด้านความทึบน้ำของ Diaphragm Wall มีน้อยมาก ตลอดทั้งปัญหาการเคลื่อนตัวของผนังกันดินจะเกิดขึ้นน้อยมากเช่นกัน

2.3.4.2 งานก่อสร้าง Diaphragm Wall

ลักษณะกำแพงกันดินชนิดขุด-หล่อในที่ ซึ่งจัดเป็นกำแพงกันดิน (Retaining Wall) และกำแพงทึบน้ำ (Impervious Cut off Wall) ส่วนมากจะเป็นงานสำหรับอาคารสูง หรือต้องการทำเป็นสถานีใต้ดินเช่น สถานีรถไฟฟ้าใต้ดิน เป็นต้น โดยทั่วไปการก่อสร้าง Diaphragm Wall จะมีอยู่ 2 ประเภท ตามลักษณะงานที่ใช้ ดังนี้

1) Reinforced Concrete Diaphragm Wall เป็นกำแพงคอนกรีตเสริมเหล็ก ที่ก่อสร้างหล่อกับที่ในดิน ดังแสดงในรูปที่ 2.12

2) Cement Bentonite Slurm Diaphragm Wall หรือ Applied as Slurry Wall เป็นกำแพง Cement Bentonite Slurry ซึ่งเป็นการก่อสร้างชนิดไม่มีเหล็กเสริม ที่ก่อสร้างหล่อกับที่ในดิน ดังแสดงในรูปที่ 2.13

C = แผงปิด (Closure Panel)

P = แผงปฐมภูมิ (Primary Panel)

S = แผงทุติยภูมิ (Secondary Panel)

B = เสาเข็มแบร์เร็ต (Barrette) เสาเข็มที่รับน้ำหนัก Diaphragm Wall

รูปที่ 2.12 ลักษณะการก่อสร้างชนิดคอนกรีตเสริมเหล็ก (Reinforce Concrete Diaphragm Wall) [4]

P = แผงปฐมภูมิ (Primary Panel)

S = แผงทุติยภูมิ (Secondary Panel)

รูปที่ 2.13 ลักษณะการก่อสร้างที่ไม่มีเหล็กเสริม (Applied as Slurry Wall) [4]

รอยร้าวในอาคาร และการตรวจสอบ (ต่อ)

2011-05-23T03:10:00.000-07:00

2.4.2 รอยร้าวเนื่องจากโครงสร้างรับน้ำหนักบรรทุกเกินกำลัง

เมื่อโครงสร้างรับน้ำหนักบรรทุกเกินกำลังจะเกิดการแอ่นตัวมาก รอยร้าวส่วนใหญ่มักจะเกิดบริเวณช่วงกลางของโครงสร้างที่รับน้ำหนักบรรทุกนั้นๆ

2.4.2.1 คาน

หากคานมีขนาดเล็กเกินไป หรือรับน้ำหนักบรรทุกมากเกินกำลังจะแอ่นตัวมากจนเกิดรอยร้าวและรอยแตกร้าวที่เกิดขึ้นจะมีลักษณะดังนี้

1) ช่วงกลางคานรอยแตกร้าวจะเกิดขึ้นที่ใต้ท้องคานบริเวณช่วงกึ่งกลางความยาวมีลักษณะเป็นรูปตัวยู คือ แตกจากด้านล่างและต่อเนื่องขึ้นแนวดิ่งทั้งสองด้านของคานสังเกตตรงตำแหน่งรอยแตกร้าวจะพบว่าด้านล่างจะแตกกว้างกว่าด้านข้าง นั่นแสดงว่าตำแหน่งที่เริ่มแตกร้าวเกิดขึ้นจากใต้ท้องคานแล้วลุกลามออกด้านข้าง เมื่อคานแอ่นตัวมากขึ้น รอยร้าวก็จะเกิดเพิ่มมากขึ้นดังในรูปที่ 2.8

รูปที่ 2.8 รอยร้าวช่วงกลางคานเป็นรูปตัวยูรอยแตกจะเริ่มจากใต้ท้องคาน แล้วแตกลามออก

ด้านข้างของคานในแนวดิ่ง

2) ช่วงปลายคาน รอยร้าวที่ปลายคานจะเริ่มเกิดขึ้นที่ด้านบนและแตกร้าวลงด้านข้างของคานซึ่งอาจเป็นได้ทั้งแนวดิ่งและแนวเอียง เมื่อปลายคานด้านหนึ่งแตกร้าวปลายอีกด้านหนึ่งก็มักจะแตกร้าวในลักษณะเดียวกัน โดยทั่วไปรอยร้าวที่ปลายคานจะเกิดขึ้นภายหลังรอยร้าวที่กลางคาน และมักจะเกิดขึ้นเพราะคานแอ่นตัวมาก ดังนั้นเมื่อพบว่าบริเวณช่วงกลางคานเริ่มมีรอยแตกร้าวและวิเคราะห์แล้วว่าน่าจะเป็นเพราะการแอ่นตัวควรรีบดำเนินการแก้ไขก่อนที่จะเกิดการแอ่นตัวมากจนกระทั่งปลายคานแตกร้าวตามไปด้วยดังในรูปที่ 2.9

รูปที่ 2.9 รอยแตกร้าวที่ปลายคานเนื่องจากคานรับน้ำหนักไม่ไหวนั้นมักจะเกิดขึ้นที่ปลาย

ทั้งสองข้างของคาน รอยแตกจะเกิดในลักษณะเฉียงหรือแนวดิ่ง

2.4.2.2 พื้น

สำหรับพื้น เมื่อแบกภาระรับน้ำหนักบรรทุกมากเกินไปจะเกิดการแอ่นตัวและมีรอยแตกร้าวตามตำแหน่งต่าง ๆ ดังนี้

1) ท้องพื้น หากเป็นพื้นคอนกรีตหล่อในที่ชนิดเสริมเหล็กสองทาง (Two-Way Slab) จะเกิดรอยแตกที่ท้องพื้นบริเวณช่วงกลางรอยแตกร้าวจะมีลักษณะเฉียงจากบริเวณกึ่งกลางนั้นเข้าหาเสาทั้งสี่มุมอาจเกิดให้เห็นทั้งสี่รอยหรือน้อยกว่าดังในรูปที่ 2.10 หากเป็นพื้นคอนกรีตหล่อในที่ชนิดเสริมเหล็กทางเดียว (One-Way Slab) จะเกิดรอยแตกร้าวที่กลางท้องพื้นเป็นเส้นตั้งฉากกับแนวเหล็กเสริมหลักดังในรูปที่ 2.11

รูปที่ 2.10 พื้นคอนกรีตเสริมเหล็กสองทางรับน้ำหนักไม่ได้จะเกิดการแอ่นตัว และแตกร้าว

ที่ท้องพื้นเป็นลักษณะเฉียงเข้าหาเสาทั้งสี่มุม

รูปที่ 2.11 พื้นชนิดเสริมเหล็กทางเดียวเมื่อรับน้ำหนักบรรทุกเกินกำลังจะแอ่นตัวและแตกร้าว

ที่ท้องพื้นในทิศทางตั้งฉากกับเหล็กเสริมหลัก

2) ขอบพื้น เมื่อพื้นรับน้ำหนักแล้วเกิดการแอ่นตัว พื้นด้านบนบริเวณขอบคานทั้งสี่ด้านจะแตกร้าว และอาจมีรอยแตกที่มุมเสาทั้งสี่มุมดังในรูปที่ 2.12

รูปที่ 2.12 รอยร้าวที่ด้านบนของพื้นเมื่อพื้นรับน้ำหนักแล้วเกิดการแอ่นตัวที่บริเวณมุมเสาทั้งสี่มุม

และขอบคาน

2.4.2.3 เสา

เมื่อเสารับน้ำหนักบรรทุกไม่ได้จะเกิดการโก่งเดาะคอนกรีต ช่วงกลางเสาจะระเบิดออกและเหล็กเสริมหักงอ เมื่อเสาเริ่มโก่งเดาะก็จะเกิดรอยแตกร้าวบริเวณด้านของเสาที่โก่งออกเพราะเป็นด้านที่รับแรงดึง ส่วนด้านที่โค้งเข้าจะไม่มีรอยแตกร้าวเนื่องจากเป็นด้านที่รับแรงอัดรอยแตกร้าวจะมีลักษณะเป็นปล้อง ๆ แนวนอนลักษณะการแตกร้าวของเสาและแนวเหล็กเสริมที่บิดงอเป็นข้อมูลสำคัญที่ช่วยในการวิเคราะห์สาเหตุได้ดี ตัวอย่างเช่น

เสาที่แตกร้าวเป็นปล้อง ๆ ในแนวนอนและเกิดเพียงด้านใดด้านหนึ่ง หรือคอนกรีตแตกออกจนเห็นเหล็กเสริมหลักทั้งหมดบิดงอไปด้านเดียวกันลักษณะเช่นนี้เป็นเพราะมีโครงสร้างส่วนอื่นดึงรั้งจนทำให้เกิดการโน้มเอียง หรือเป็นเพราะเสาต้นนั้นมีความสูงชะลูดมากเกินไปจนทำให้โก่งงอไปด้านใดด้านหนึ่ง

คอนกรีตบริเวณแกนกลางเสาแตกระเบิดออกเหล็กเสริมหลักทุกเส้นหักงอเป็นรูปตัว U แสดงว่าคอนกรีตในช่วงดังกล่าวไม่สามารถรับน้ำหนักได้ และส่วนมากมักจะเกิดจากคอนกรีตขาดความต่อเนื่อง เหล็กเสริมจึงต้องเป็นตัวรับแรงอัดแทน เมื่อรับน้ำหนักไม่ได้จึงหักงอ

2.4.2.4 ผนัง

กรณีที่โครงสร้างหลักรับน้ำหนักไม่ได้จะส่งผลให้ผนังที่อยู่ติดกับโครงสร้างนั้นแตกร้าว เช่น เมื่อคานแอ่นตัวผนังซึ่งอยู่ใต้คานจะถูกกดทับจนแตก รอยแตกร้าวมักจะเกิดขึ้นบริเวณช่วงกลางผนังและเป็นรอยแตกร้าวแนวดิ่งดังในรูปที่ 2.13

รูปที่ 2.13 ผนังแตกแนวดิ่งเนื่องจากคานเหนือผนังแอ่นตัว

รอยร้าวในอาคาร และการตรวจสอบ

2011-05-22T21:23:00.000-07:00

รอยร้าว เป็นตัวบ่งชี้ให้ทราบว่ามีสิ่งปกติเกิดขึ้นเมื่อใดก็ตามที่พบเห็นรอยร้าวเกิดขึ้นในอาคารควรวิเคราะห์หาสาเหตุให้แน่ชัดว่าเกิดขึ้นจากอะไรเพื่อจะทำการแก้ไขได้อย่างถูกต้องและควรแก้ไขเสียแต่เนิ่น ๆ เพื่อเป็นการป้องกันไม่ให้เกิดการวิบัติพังทลายของอาคารในภายหลัง

การวิเคราะห์หาสาเหตุการแตกร้าวนั้นจำเป็นต้องรู้จักรูปแบบและลักษณะของการแตกร้าวชนิดต่าง ๆ เช่น อาคารบางหลังพบว่ามีรอยแตกร้าวที่ท้องพ้นและท้องคานแทบทุกตัว เจ้าของอาคารมีความเข้าใจว่าฐานรากทรุดตัวจึงมีความคิดว่าจะแก้ไขด้วยการเสริมฐานราก แต่เมื่อสำรวจการทรุดตัวแล้วกลับไม่พบว่าฐานรากมีการทรุดตัวแต่อย่างใด การเสริมฐานรากจึงต้องระงับไปเปลี่ยนเป็นการเสริมโครงสร้างแทน จะเห็นได้ว่าถ้าวิเคราะห์สาเหตุของรอยร้าวผิดพลาดอาจทำให้หลงทางแก้ไขไม่ถูกวิธีเสียทั้งเงินและเวลาที่อาจต้องกลับมาแก้ไขซ้ำอีก รูปแบบและลักษณะของรอยร้าวจึงนับเป็นเรื่องที่ควรทำความเข้าใจเป็นอันดับแรก เพื่อให้วิเคราะห์สาเหตุได้อย่างถูกต้องก่อนที่จะทำการแก้ไข เพราะฉะนั้นจึงจำแนกตามสาเหตุของการเกิดรอยร้าวได้ดังนี้

2.4.1 รอยร้าวเนื่องจากวัสดุเสื่อมสภาพ

รอยแตกร้าวชนิดนี้มักจะเกิดขึ้นที่ผิวของคอนกรีต หรือเนื้อคอนกรีตส่วนที่หุ้มเหล็กเสริม รอยแตกร้าวไม่ลึกถึงแกนกลางของโครงสร้างพอจำแนกได้ 2 แบบ คือ

1) รอยร้าวเฉพาะที่ผิวคอนกรีตเป็นผลมาจากคอนกรีตเสื่อมสภาพคอนกรีตเกิดการยืดหดตัวถูกกัดเซาะจากสารเคมีหรือสิ่งแวดล้อมที่มีซัลเฟตมาก

การแตกร้าวเช่นนี้มักจะเกิดเป็นกลุ่ม ๆ หรือเป็นหย่อม ๆ หรืออาจเกิดขึ้นเป็นบริเวณกว้างมีลักษณะเป็นลายงา รูปดาว เป็นตาข่ายใยแมงมุมหรือเป็นริ้ว ๆ รูปแบบรอยร้าวไม่แน่นอนเมื่อกะเทาะผิวตรงบริเวณที่มีรอยแตกออกจะพบว่ารอยร้าวเข้าไปไม่ถึงแกนกลางของคอนกรีต เว้นแต่การแตกร้าวที่เกิดจากการกัดเซาะของซัลเฟตหรือสารเคมีเป็นเวลานาน จนอาจทำให้คอนกรีตยุบและแตกร้าวทะลุถึงแกนกลางได้ดังในรูปที่ 2.4

รูปที่ 2.4 รอยแตกลายงาที่ผนัง เกิดจากปูนฉาบสูญเสียน้ำหรือน้ำระเหยจากปูนฉาบเร็ว

หรือเพราะอุณหภูมิภายนอกสูง

2) รอยร้าวลึกจนถึงเหล็กเสริมมักจะเกิดจากเหล็กเสริมเป็นสนิม การเกิดสนิมของเหล็กอาจเป็นเพราะคอนกรีตที่หุ้มเหล็กเสริมมีความหนาน้อยเกินไป หรืออยู่ในสภาวะแวดล้อมที่มีความเข้มข้นของคลอไรด์สูงหรืออยู่ในสภาพที่ชุ่มน้ำและแห้งสลับกัน เหล็กสัมผัสความชื้นจนเกิดปฏิกิริยาอ๊อกซิเดชั่นกลายเป็นสนิม เมื่อเหล็กเป็นสนิมแรงยึดเกาะระหว่างเหล็กและคอนกรีตจะลดลงเกิดการบวมตัวของเหล็กจนทำให้คอนกรีตที่หุ้มเหล็กตรงบริเวณที่เป็นสนิมนั้นกะเทาะหลุดล่อนออกโดยทั่วไป

รอยร้าวชนิดนี้เมื่อเกิดในระยะแรก ๆ จะเป็นรอยแตกตามยาวขนานกับเหล็กเสริมมักจะพบมากบริเวณท้องพื้นมุมเสา และท้องคานที่สัมผัสความชื้นบ่อย ๆ ตัวอย่างรอยร้าวประเภทนี้ได้แก่

ก) รอยแตกของเสาในแนวดิ่ง รอยแตกอยู่บริเวณขอบเสาเป็นรอยร้าวขนานกับเหล็กยืนมักจะเกิดกับเสาชั้นล่างของอาคารและเป็นบริเวณโคนเสาที่สัมผัสกับดินหรือใกล้กับสนามหญ้าหรือต้นไม้ที่มีการรดน้ำอยู่เสมอ ๆ เสาในส่วนอื่นของอาคารที่มักพบว่ามีการแตกร้าว เช่นนี้ก็มี เช่นเสาบริเวณห้องน้ำระเบียงหรือส่วนที่สัมผัสความชื้นมาก ๆ ดังในรูปที่ 2.5

รูปที่ 2.5 รอยร้าวที่ขอบเสาเป็นแนวยาวลักษณะเช่นนี้จัดเป็นรอยร้าว เนื่องจากวัสดุเสื่อมคุณภาพ

ถ้าทิ้งไว้ต่อไปคอนกรีตที่ปิดผิวเหล็กจะกะเทาะหลุดล่อนออกจนเห็นเหล็กเสริม [1]

ข) รอยร้าวที่ขอบหรือมุมของคานมักเกิดตามแนวยาวของคานคอนกรีตที่ผิวอาจกะเทาะหลุดล่อน มีลักษณะเช่นเดียวกับที่เกิดในเสาดังในรูปที่ 2.6

รูปที่ 2.6 สภาพรอยร้าวของคานเนื่องจากวัสดุเสื่อมสภาพคอนกรีตผิวกะเทาะหลุดออก [1]

ค) รอยร้าวใต้ท้องพื้นโดยเฉพาะพื้นชั้นดาดฟ้าที่ไม่มีหลังคาคลุมรอยแตกร้าวลักษณะเช่นนี้มีลักษณะเป็นเส้น ๆ ขนานกันรอยแตกตรงกับตำแหน่งของเหล็กเสริมและแตกตามยาวตามทิศทางของเหล็กเสริม เมื่อปล่อยไว้นาน ๆ คอนกรีตจะกะเทาะออกจนเห็นเหล็กเสริมเกือบทั้งหมดดังในรูปที่ 2.7

รูปที่ 2.7 คอนกรีตกะเทาะหลุดออกจนเห็นเหล็กเสริมสภาพของเหล็กเสริมส่วนใหญ่เป็นสนิม [1]

การแก้ไขปัญหาอาคารทรุดตัวของอาคารเนื่องจากเสาเข็ม

2011-05-22T21:14:00.000-07:00

การแก้ไขฐานรากอาคารทรุดตัวนั้นสามารถแก้ไขโดยการเสริมเสาเข็มเข้าไปช่วยรับน้ำหนักแทนเสาเข็มเดิมที่รับน้ำหนักบรรทุกไม่ได้ การจะกำหนดให้เสาเข็มที่เสริมเข้าไปนั้นรับน้ำหนักอย่างไรขึ้นอยู่กับผลการวิเคราะห์สาเหตุการทรุดตัวและลักษณะการทรุดตัวโดยมีแนวทางในการแก้ไขปัญหาในลักษณะต่างๆ ดังนี้

1) กรณีเสาเข็มเดิมของอาคารเป็นเสาเข็มสั้นหรือปลายเสาเข็มอยู่ในชั้นดินเหนียวอ่อน มีฐานรากบางฐานในอาคารเกิดการทรุดตัวมากจนอาคารเสียหาย ควรแก้ไขด้วยการทำเสาเข็มเสริมเสาเข็มใหม่เฉพาะฐานรากที่เกิดการทรุดตัวเท่านั้นเพื่อหยุดยั้งการทรุดตัว เสาเข็มที่เสริมเข้าไปใหม่ควรมีความยาวใกล้เคียงกับเสาเข็มเดิม และไม่ควรใส่ปลายเสาเข็มหยั่งลงในชั้นดินต่างชนิดกับเสาเข็มเดิม มิฉะนั้นฐานรากที่ไม่ได้เสริมเสาเข็มจะทรุดตัวมากกว่าในภายหลัง
2) กรณีเสาเข็มเดิมของอาคารเป็นเสาเข็มสั้นหรือปลายเสาเข็มยังอยู่ในชั้นดินเหนียวอ่อน มีฐานรากจำนวนมากในอาคารเกิดการทรุดตัวควรเสริมฐานรากทุกฐานด้วยเสาเข็มใหม่ที่มีความยาวมากกว่าเสาเข็มเดิม และปลายเสาเข็มควรอยู่ในชั้นดินเหนียวแข็งหรือทรายแน่น และไม่ควรที่จะนำเสาเข็มเดิมกลับมาใช้งานอีก ดังนั้นภายหลังจากทำเสาเข็มเสริมและถ่ายน้ำหนักลงเสาเข็มที่เสริมเป็นที่เรียบร้อยแล้วควรตัดเสาเข็มเดิมให้ขาดจากฐานรากด้วย

3) กรณีเสาเข็มบกพร่องแตกหักหรือเสาเข็มเยื้องศูนย์กรณีที่เสาเข็มทรุดตัวบางฐาน ควรแก้ด้วยการเสริมที่มีความยาวหรืออยู่ในชั้นดินเดียวกับเสาเข็มเดิม แต่ถ้ากรณีมีการทรุดตัวหลายฐานในอาคาร ควรเสริมเสาเข็มใหม่ให้ปลายเสาเข็มใหม่อยู่ในชั้นดินทรายแน่น

4) กรณีปลายเสาเข็มอยู่บนดินต่างชนิดกัน การแก้ไขอาคารทรุดตัวจากสาเหตุปลายเสาเข็มอยู่บนดินต่างชนิดกันต้องวิเคราะห์ด้วยว่าเสาเข็มเดิมของอาคารส่วนใหญ่อยู่ในชั้นดินชนิดไหน เช่น ถ้าปลายเสาเข็มเดิมส่วนมากปลายเสาเข็มอยู่ในชั้นทรายมีบางฐานอยู่ในชั้นดินเหนียวแข็ง เสาเข็มที่อยู่ในชั้นดินเหนียวแข็งจะมีการทรุดตัวมากกว่าทำให้อาคารแตกร้าว ก็ควรแก้ไขฐานรากที่ ปลายเสาเข็มเดิมอยู่ในชั้นดินเหนียวแข็ง โดยแก้ไขให้ปลายเสาเข็มที่เสริมใหม่อยู่ในชั้นดินทราย

5) กรณีเกิดการเคลื่อนตัวของดินทำให้เสาเข็มเดิมเกิดการเสียหายอาคารเกิดการทรุดตัว กรณีนี้จะต้องปรับปรุงและต้องให้ดินเดิมมีความเสถียรภาพก่อนถึงจะทำการแก้ไขฐานรากของอาคารโดยที่เสาเข็มที่เสริมใหม่ปลายเสาเข็มควรใกล้เคียงปลายเสาเข็มอาคารเดิม หรืออยู่ชั้นดินเดียวกับอาคารเดิม

2.7.1 ลำดับขั้นตอนในการแก้ไขอาคารทรุดตัว

การแก้ไขอาคารทรุดตัวควรมีลำดับขั้นตอนดังนี้

1) คำนวณน้ำหนักลงแต่ละฐานราก (Column Load) ที่จะทำการเสริมเสาเข็ม

2) เลือกชนิดของเสาเข็ม สำหรับขนาดและความยาวของเสาเข็มควรพิจารณาจากข้อมูลดิน และควรนำข้อมูลที่เกี่ยวกับเสาเข็มเดิมมาพิจารณาประกอบ

3) คำนวณกำลังรับน้ำหนักบรรทุกปลอดภัยของเสาเข็มที่เสริมจากข้อมูลดินตามชนิดขนาดและระดับความลึกของปลายเสาเข็มที่เลือกใช้

4) กำหนดจำนวนเสาเข็มที่จะเสริมในแต่ละฐานรากจำนวนเสาเข็มที่เสริมจะขึ้นอยู่กับน้ำหนักที่กดลงฐานราก (Column Load) และผลวิเคราะห์สาเหตุการทรุดตัว หากผลวิเคราะห์สรุปว่าเสาเข็มเดิมยังคงใช้งานได้อาจให้เสาเข็มใหม่รับน้ำหนักส่วนเกินจากเสาเข็มเดิมเท่านั้น ลักษณะเช่นนี้เสาเข็มที่ใช้เสริมจะมีจำนวนไม่มากและขณะทำการแก้ไขจะยังคงมีความปลอดภัยอยู่ระดับหนึ่งเนื่องจากเสาเข็มเดิมยังคงแบกรับน้ำหนักของอาคารอยู่ แต่หากวิเคราะห์ แล้วพบว่าเสาเข็มเดิมมีความบกพร่อง เช่น แตกหักหรือขาดจากกัน จะต้องแก้ไขด้วยการเสริมเสาเข็มให้มีจำนวนมากเพียงพอเพื่อที่จะสามารถรับน้ำหนักแทนเสาเข็มเดิมได้ทั้งหมดในกรณีที่เสาเข็มเดิมมีความบกพร่องขณะทำการแก้ไขควรมีความระมัดระวังเป็นอย่างมาก เพราะการติดตั้งเสาเข็มอาจส่งผลกระทบกระเทือนจนทำให้ฐานรากทรุดตัวเพิ่มขึ้นโครงสร้างจะแตกร้าวมากกว่าเดิมและอาจถึงขั้นวิบัติได้

5) ตำแหน่งที่จะเสริมเสาเข็มควรเป็นตำแหน่งที่ทำให้สามารถถ่ายน้ำหนักลงเสาเข็มที่เสริมได้อย่างมีประสิทธิภาพ ตำแหน่งที่เหมาะสมสมควรอยู่ใกล้เสาชิดขอบฐานรากหรือเสาเข็มเดิมมากที่สุด และเป็นตำแหน่งที่จะไม่ทำให้ฐานรากเกิดการพลิกตัวหรือบิดตัวไปจากเดิมสำหรับเสาเข็มที่เสริมใหม่ที่อยู่ใกล้กับเสาเข็มเดิมนั้นควรให้มีระยะห่างระหว่างผิวเสาเข็มที่เสริมกับผิวเสาเข็มเดิมไม่น้อยกว่าหนึ่งเท่าของเส้นผ่านศูนย์กลางเสาเข็มที่มีขนาดใหญ่กว่า

6) ทำการถ่ายน้ำหนักลงเสาเข็มใหม่ที่เสริม เมื่อติดตั้งเสาเข็มเสริมตามตำแหน่งที่กำหนดไว้จนครบแล้วควรทำการถ่ายน้ำหนักจากอาคารลงเสาเข็มใหม่ที่เสริม มิฉะนั้นเสาเข็มใหม่ที่เสริมจะไม่ได้รับน้ำหนักบรรทุกใด ๆ เลย เว้นเสียแต่ว่าจะปล่อยให้อาคารทรุดจมลงจนกดหัวเสาเข็มที่เสริมจึงจะทำให้เสาเข็มใหม่ที่เสริมเริ่มแบกรับน้ำหนัก ถ้าปล่อยให้ทรุดตัวลักษณะนี้อาคารจะแตกร้าวเพิ่มขึ้นอาจไม่เป็นผลดีต่อความมั่นคงปลอดภัยของอาคารโดยเฉพาะกับอาคารที่ทรุดตัวอย่างรวดเร็วมีความเสี่ยงต่อการทรุดจมแบบฉับพลัน

เมื่อทำการเสริมเสาเข็มและถ่ายน้ำหนักลงเสาเข็มที่เสริมใหม่ครบทุกฐานแล้วอาคารควรหยุดการทรุดตัวหรือชะลอการทรุดตัวลง ฐานรากทั้งหมดของอาคารควรมีอัตราการทรุดตัวที่ใกล้เคียงกันและเป็นอัตราการทรุดตัวที่มีค่าลดน้อยลงตามลำดับ เมื่อน้ำหนักบรรทุกไม่เปลี่ยนแปลงความเคลื่อนไหวเหล่านี้จะทราบได้จากการสำรวจการทรุดตัว ซึ่งควรสำรวจตั้งแต่ก่อนทำการแก้ไข ระหว่างทำการแก้ไข และเมื่อแก้ไขแล้วเสร็จเพื่อพิจารณาว่าการแก้ไขนั้นได้ผลดีมากน้อยเพียงใด

2.7.2 ขั้นตอนการเสริมฐานรากอาคารและยกอาคาร

หลังจากทำการวิเคราะห์-คำนวณ ได้แนวทางการแก้ไขอาคารทรุดแล้ว ต้องทำการเสริมฐานรากโดยมีลำดับขั้นตอน ดังนี้

1) ศึกษาแบบแปลนรายละเอียดการแก้ไขอาคารทรุด

2) เตรียมเสาเข็มสำหรับที่ใช้เสริมฐานรากโดยความยาวเสาเข็มที่ใช้เสริมฐานรากความยาวประมาณ 1.00 เมตร

3) ขุดดินบริเวณตำแหน่งฐานรากที่จะทำการเสริมเพื่อกำหนดตำแหน่งของเสาเข็มใหม่ให้ใกล้เคียงตำแหน่งเดิมมากที่สุดดังรูปที่ 2.32

4) กดเสาเข็มลงดินด้วยแม่แรงไฮดรอลิกโดยใช้น้ำหนักของอาคารเป็น Reaction Load แล้วจดบันทึกค่าการรับน้ำหนักของเสาเข็มใหม่ดังรูปที่ 2.33

5) เมื่อทำการกดเสาเข็มจนได้ความยาวหรือการรับน้ำหนักได้ตามรายการคำนวณแล้วทำ Cross Beam และ Main Beam เพื่อถ่ายน้ำหนักของอาคารลงสู่เสาเข็มใหม่

6) Preloading ให้เสาเข็มที่ทำการเสริมใหม่รับน้ำหนักของอาคาร และมีการยกปรับระดับอาคาร ถ้าอาคารทรุดเอียงมากดังรูปที่ 2.37

7) เทคอนกรีตหุ้ม Cross Beam และ Main Beam

รูปที่ 2.31 อาคารทรุดตัวเพราะปลายเสาเข็มอยู่บนดินต่างชนิดกัน

รูปที่ 2.32 เริ่มต้นการแก้ไขด้วยการขุดดินบริเวณฐานรากที่ทรุดตัว

รูปที่ 2.33 ตั้งเสาเข็มท่อนแรกให้ได้ดิ่ง ตำแหน่งเสาเข็มควรอยู่ใกล้เสาอาคารมากที่สุด

รูปที่ 2.34 ใช้แม่แรงไฮดรอลิคดันใต้คานคอดินเพื่อกดเสาเข็มลงดิน

รูปที่ 2.35 เมื่อกดเสาเข็มท่อนแรกเรียบร้อยแล้ว นำเสาเข็มท่อนต่อไปมาต่อด้วยการเชื่อม

รูปที่ 2.36 ต่อเสาเข็มแล้วกดต่อไปเรื่อย ๆ จนได้ความลึกหรือการรับน้ำหนักที่ต้องการ

รูปที่ 2.37 ทำคานถ่ายน้ำหนักจากอาคารลงเสาเข็มต้นใหม่ โดยการ Preloading

เพลงรักไม่ต้องการเวลา เคลีย

2011-05-21T23:29:00.000-07:00

Tangent Pile Walls

2011-05-21T08:32:00.001-07:00

Tangent Pile Walls คือวิธีการทำเสาเข็มเจาะหล่อในที่ เป็นแนวเรียงต่อเนื่องกันโดยมีระยะห่างระหว่างเสาเข็มรอบบริเวณที่จะขุดหรือบริเวณที่จะทำเป็นกำแพงกันดิน แล้วทำการค้ำยันภายในเมื่อขุดดินออก อดีตกรุงเทพ ฯ การทำเข็มเรียงต่อเนื่องจะใช้เสาเข็มไม้ตอกเรียงต่อเนื่องกันซึ่งเข็มไม้จะมีความยาวตั้งแต่ 4.00 เมตร ถึง 12.00 เมตร ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความลึกที่จะขุด การใช้เสาเข็มไม้จะมีความยาวจำกัด และกำลังรับแรงของไม้ต่ำทำให้การขุดลึกมากไม่ได้ ปัจจุบันจึงนิยมใช้เข็มเหล็ก เข็มคอนกรีต และเข็มเจาะคอนกรีตหล่อในที่

เข็มเจาะหล่อในที่เรียงต่อเนื่อง (Contiguous I Situ Bored Diles) เพื่อใช้เป็นกำแพงกันดิน ขุดดินลึก 15.50 เมตร ได้เริ่มเมื่อกลางเดือนกันยายน พ.ศ. 2534 ที่ถนนจันทร์ เขตยานนาวา กรุงเทพ ฯ ในขณะนั้นราคาของกำแพงเข็มเจาะประมาณครึ่งหนึ่งของกำแพงแผ่นคอนกรีตหล่อในที่ เหตุผลในเรื่องราคานี้เป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้ระบบกันดินชนิดนี้ได้เกิดขึ้น

เข็มเจาะหล่อในที่เรียงต่อเนื่อง จะมีวิธีการเช่นเดียวกับการตอกเข็มไม้เรียงกัน เช่น อดีตแต่ในกรณีนี้ ใช้เข็มเจาะคอนกรีตเสริมเหล็กหล่อในที่ ตัวเข็มเจาะจะทำหน้าที่เป็นกำแพงกันดินโดยรับทั้งแรงเฉือนกับโมเมนต์ที่เกิดจากแรงดันดิน และป้องกันการยกตัว (Heave) ของก้นบ่อที่ขุด ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง ความยาว และระยะห่างระหว่างเสาเข็มแต่ละต้น จะขึ้นอยู่กับชนิดของดิน ความลึกในการขุด และระบบค้ำยันภายใน

2.3.2.1 พฤติกรรมของ Tangent Pile Walls

Tangent Walls จะถูกออกแบบให้รับแรงดันดินด้านข้าง และแรงกระทำในแนวดิ่ง เนื่องจากน้ำหนักของโครงสร้างและน้ำหนักบรรทุก ทำให้เข็มเจาะแต่ละต้นที่ประกอบเป็น Tangent Pile Walls จะถูกออกแบบในลักษณะหน้าตัดกลมรับแรงอัดในแนวแกนและแรงดัดในแนวราบ (Combine Bending and Axial Load) นอกจากนี้ ผนัง Tangent Pile Walls ยังถูกออกแบบโดยคำนึงถึงขั้นตอนการก่อสร้างอีกด้วย โดยด้านบนของหัวเข็มเจาะที่เรียงต่อกันจะถูกรัดด้วย Cap Beam ซึ่งทำหน้าที่ในการถ่ายแรงยึดเข็มแต่ละต้นเพื่อประกอบรวมกันเป็นผนัง Tangent Pile Walls

2.3.2.2 งานก่อสร้าง Tangent Pile Walls

เนื่องจากงานขุดอุโมงค์ห้องใต้ดินลักษณะของการทำงานบางครั้งไม่จำเป็นจะต้องเหมือนกันทั้งหมดก็ได้ตัวอย่าง เช่น การใช้กำแพงกันดินในกรุงเทพ ฯ แผ่นคอนกรีตหล่อในที่ (Diaphragm Walls) หรือกำแพงเสาเข็มเจาะซ้อน (Secant Pile Wall) ถือเป็นการใช้งานเกินความจำเป็น เพราะสภาพดินกรุงเทพ ฯ เป็นดินเหนียวการไหลซึมของน้ำต่ำ ขณะทำการก่อสร้างจะไม่มีปัญหาเรื่องน้ำ สามารถใช้ระบบอื่นที่ราคาถูกกว่าได้ การทำอุโมงค์ใต้ดินหรือห้องใต้ดิน คือ การทำโครงสร้างมาป้องกันดินไว้ แล้วทำการขุดดินออก เพราะฉะนั้นโครงสร้างชนิดใดก็ตามหากสามารถป้องกันดินได้ สร้างง่าย ประหยัด ปลอดภัย และไม่มีปัญหาสิ่งแวดล้อมย่อมเป็นโครงสร้างที่ใช้ได้ ดังแสดงในรูปที่ 2.8

เสาเข็มเรียงต่อเนื่อง (Tangent Pile Walls) มีโอกาสใช้กับงานใต้ดินบางส่วนของโครงสร้างถาวรใน 3 ลักษณะงาน คือ

1) งานอุโมงค์ลอดถนน เป็นโครงสร้างกันดิน ให้สามารถขุดดินใต้ถนนได้ โดยใช้เสาเข็มเรียงต่อเนื่องทั้งระบบแห้ง เสาเข็มเจาะกด (Auger Pressed Pile) หรือเสาเข็มตอก ซึ่งจะเป็นกำแพงกันดินที่มีระบบ วิธีการทำที่ใช้พื้นที่ทำงานน้อย และสามารถเคลื่อนย้ายเข้าออกได้เร็ว สามารถทำงานในเวลากลางคืนซึ่งเป็นช่วงเวลาที่การจราจรคล่องตัวสูง

2) งานสถานีใต้ดิน ซึ่งจำเป็นจะต้องเปิดกว้าง และขุดดินลึก เสาเข็มเรียงต่อเนื่องจะใช้เป็นกำแพงกันดินขณะขุด และใช้เป็นกำแพงถาวรเมื่อขุดเสร็จ กรณีที่งานอยู่กลางถนนซึ่งมีการสัญจรของรถยนต์มาก อาจจะออกแบบให้สามารถสร้างหลังคาหรือเพดานของห้องใต้ดินก่อนโดยทำเป็นส่วน ๆ ต่อเนื่องกันไปเพื่อปรับผิวถนนแล้วจึงขุดดินข้างใต้ออก

3) งานอุโมงค์ทางลอดอาคารเก่า บริเวณโค้งเลี้ยว ซึ่งการขนส่งใต้ดินอาจจะต้องผ่านใต้ดินอาคารเก่า การใช้เสาเข็มเจาะระบบแห้งเรียงต่อเนื่องเพื่อป้องกันการเคลื่อนของฐานรากเก่าจะทำได้ดีมาก เพราะเสาเข็มระบบนี้สามารถทำงานได้ในพื้นที่จำกัด แคบ ๆ เตี้ย ๆ ได้ดี

Secant Pile Walls

2011-05-21T08:07:00.000-07:00

Secant Pile Walls คือกำแพงเสาเข็มเจาะซ้อนโดยใช้หลักการเจาะเสาเข็มคอนกรีตหล่อในที่ซ้อนเฉือนกันเรียงเป็นแนวยาวรอบบริเวณที่ขุด ซึ่งเสาเข็มเจาะจะมี 2 ชุด ชุดแรกเรียกว่า Primary Pile เป็นเข็มเจาะเนื้อคอนกรีตล้วน ๆ กำลังต่ำ ไม่มีการเสริมเหล็ก และชุดที่สอง เรียกว่า Secondary Pile เป็นเข็มเจาะคอนกรีตเสริมเหล็กทั่วไป วัตถุประสงค์ของการทำกำแพงเข็มเจาะซ้อนเพื่อทำเป็นกำแพงกันดินขนาดใหญ่ที่มีคุณสมบัติเป็นกำแพงทึบน้ำในมาตรฐานเดียวกับ Diaphragm Wall กำแพงกันดินชั้นนี้มีความแข็งแกร่งในทิศทางดิ่งแต่จะด้อยกว่าในทิศทางราบ

2.3.2.1 พฤติกรรมของ Secant Pile Wall

Secant Pile Wall จะออกแบบให้ใช้สำหรับรับแรงดันดินตามการออกแบบ Diaphragm Wall ในขั้นต้นทุกประการ โครงสร้างหลักของ Secant Pile Wall ที่จะรับและส่งทอดแรงดันดินจะมี Secondary Pile ซึ่งเป็นเสา RC หล่อในที่ และ Primary Pile เป็นเสาคอนกรีตแรงอัดต่ำล้วน (fc’~150 ksc) เป็นตัวส่งทอดแรงดันดินให้กับเสาหลัก เสา Primary Pile จะดำเนินการติดตั้งก่อน โดยระหว่างต้นจะเว้นที่ไว้สำหรับติดตั้ง Secondary Pile การติดตั้ง Secondary Pile จะกระทำโดย Rotary Cutter ตัดส่วนของ Primary Pile ออกเป็นรูป Segment ส่วนที่ถูกตัดออกจะเป็น Grooving เพื่อให้เสา Secondary Pile หล่อเข้าขบเป็น Continuous Wall ที่ทึบน้ำได้ ดังแสดงในรูปที่ 2.9

จากหลักการดังกล่าวเสาเข็มหลักที่จะเป็นโครงสร้างสำคัญในการรับแรงดันดินคือ Secondary Pile ซึ่งเป็น RC Castin-Situ Pile การออกแบบโครงสร้างรูปตัดกลมรับแรงด้านข้างจะเป็นรูปแบบที่ไม่ Effective เท่ารูปตัดสี่เหลี่ยมผืนผ้า เช่น ของ Diaphragm Wall หนา 1.00 เมตร จะต้องใช้เสาคอนกรีตเสริมเหล็กที่มีเส้นผ่าศูนย์กลาง 1.20 เมตร และส่วนของ Rebar ที่จะรับแรงดัด และแรงเฉือนจะต้องมีเปอร์เซนต์เหล็กเสริมสูงกว่า Diaphragm Wall พอสมควร และต้องใส่เหล็กยืนโดยรอบเท่ากันหมด ไม่เหมือน Diaphragm Wall ที่เน้นการใส่เหล็กเสริมหลักที่ Outer Face เป็นส่วนใหญ่ เมื่อพิจารณาโดยรูปแบบโครงสร้างแล้วการใช้วัสดุคอนกรีตและเหล็กเสริมของ Secant Pile Wall จะใช้มากกว่า Diaphragm Wall Secant Pile Wall อาจจะได้เปรียบบ้างในส่วนของ Primary Concrete Pile ที่ก่อสร้างด้วยคอนกรีตล้วนกำลังอัดประลัยไม่เกิน 150 ksc ในขณะที่เสาเข็มหลัก Secondary Pile ใช้กำลังคอนกรีต 280 ksc ดังแสดงในรูปที่ 2.11

2.3.3.2 งานก่อสร้าง Secant Pile Wall

ลักษณะการใช้งานของ Secant Pile Wall และ Diaphragm Wall คล้ายกันจะแตกต่างเฉพาะ ความเหมาะสมของการก่อสร้าง โดยทั่วไป Secant Pile Wall จะใช้ในงานลักษณะดังนี้ ดังแสดงในรูปที่ 2.10

1) งาน Basements Wall เป็นงาน Retaining Wall สำหรับอาคารสูง ซึ่งมักจะทำเป็นชั้นจอดรถใต้ดิน ที่ปัญหาการเคลื่อนตัวของอาคารข้างเคียงน้อยมากเพราะ RC Secant Pile Wall เป็น Rigid Wall ปกติจะออกแบบยอมให้มี Deflection สูงสุดเพียง 50 มิลลิเมตร และสามารถทำห้องใต้ดินลึกถึง 6 ชั้นหรือลึกลงดิน 20 เมตร

2) งาน Deep Shaft รูปทรงกระบอก เป็นงาน Retaining Wall สำหรับบ่อลึกไม่ว่าจะเป็น Deep Shaft สำหรับ Water Treatment Plant หรือ Deep Shaft สำหรับงานเหมืองแร่ เนื่องจากรูปทรงกระบอกกลมแรงที่เกิดขึ้นเป็น Compression ทั้งหมด

3) งานถนน Under Pass เป็นงาน Retaining Wall สำหรับงานลอดใต้ถนนตามทางแยก ซึ่งส่วนใหญ่จะขุดดินลึกไม่เกิน 10 เมตร ซึ่งทำง่าย และรวดเร็วสามารถใช้ระบบ Dry Process ได้

4) งาน Dry Dock เป็นงาน Retaining Wall สำหรับอู่ต่อเรือ เพราะจะต้องออกแบบเป็น Free Standing Wall ตัว Wall จะรับแรงด้านข้างได้มาก ในกรณีนี้การทำ Diaphragm Wall จะสามารถทำได้ดีกว่า

5) งาน Hydro Turbine Power House เป็นงาน Retaining Wall สำหรับงานขุดทำ Basement เพื่อติดตั้งเครื่อง Turbine สำหรับโรงไฟฟ้าพลังน้ำ การใช้ระบบ Secant Pile Wall จะสะดวก และประหยัด เพราะสภาพพื้นที่โครงการเหล่านี้บางครั้งจะต้องขุดเจาะผ่าน Boulder หรือโพรงหิน

แนวทางการแก้ไขปัญหาน้ำท่วมแบบยั่งยืน

2011-01-12T20:45:00.001-08:00

โดย ผศ.โชติไกร ไชยวิจารณ์

089 1357 859

๑. ปัญหาและสาเหตุของการเกิดน้ำท่วม

ฝนตก...น้ำหลาก...น้ำท่วม
ปรากฏการณ์นี้เป็นปัญหาที่อยู่คู่กับสังคมไทยมานานและนับวันดูเหมือนจะทวีความรุนแรงมากขึ้นเรื่อยๆ แม้จะไม่ได้สร้างความเสียหายร้ายแรงเหมือนแผ่นดินไหวหรือไฟไหม้ แต่ก็ทำให้มีการสูญเสียทั้งชีวิตและทรัพย์สินเป็นจำนวนมากในหลาย ๆ เหตุการณ์ที่เคยเกิดขึ้นในอดีต เช่น กรณีที่เกิดขึ้นในพื้นที่หลายจังหวัดทางภาคเหนือ ภาคอีสาน และภาคกลาง เมื่อมีเหตการณ์พายุฝนตกหนักและรุนแรง เป็นต้น

หากลองวิเคราะห์ปัญหาที่ทำให้เกิดน้ำท่วมในบ้านเราที่กำลังประสบกันอยู่ก็จะพบว่าน่าจะมาจากสาเหตุต่างๆดังนี้ คือ

๑. ๑ ปริมาณฝนที่ตกหนักถึงหนักมากติดต่อกันในช่วงฤดูฝน
จากการที่ประเทศไทยของเราตั้งอยู่ในเขตมรสุม(Moonsoon) มีลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้และลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนึอสลับกันพัดผ่านเกือบตลอดปี อิทธิพลของลมมรสุมทั้งสองได้ก่อให้เกิดผลต่างกันดังนี้ คือ

อิทธิพลของลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ที่พัดจากมหาสมุทรอินเดียหรืออ่าวเบงกอลในช่วงประมาณเดือนพฤษภาคมไปจนถึงประมาณกลางเดือนตุลาคม จะก่อให้เกิดฝนตกหนักกระจายเกือบทั่วทุกภาคของประเทศไทย ยกเว้นภาคใต้ฝั่งตะวันออกที่อาจมีฝนตกประปรายเพราะมีเทือกเขาตะนาวศรีปิดกั้นอิทธิพลมรสุมเอาไว้ ช่วงเวลาดังกล่าวจึงเรียกว่าฤดูฝนของประเทศไทย

ส่วนลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือซึ่งพัดมาจากแถบไซบีเรียในช่วงประมาณกลางเดือนตุลาคมไปจนถึงเดือนกุมภาพันธ์แม้จะก่อให้เกิดฤดูหนาวขึ้นในส่วนตอนบนของประเทศแต่ก็ก่อให้เกิดฝนตกหนักและน้ำท่วมในบริเวณภาคใต้ฝั่งตะวันออกตั้งแต่จังหวัดชุมพรถึงนราธิวาสเกือบทุกปีเช่นเดียวกัน

นอกจากฝนที่เกิดจากลมมรสุมทั้งสองดังที่กล่าวแล้ว ยังมีอิทธิพลอื่นๆที่สำคัญ ได้แก่ อิทธิพลของร่องความกดอากาศ(Through) อิทธิพลของพายุหมุนหรือหย่อมความกดอากาศต่ำ(Depression)ซึ่งมักเกิดขึ้นในช่วงฤดูฝน ดังนั้น เมื่อผสมรวมกันจึงทำให้ฝนตกต่อเนื่องโดยเฉลี่ยประมาณ ๑๐๐๐ - ๑๕๐๐ มิลลิเมตรต่อปีและเป็นสาเหตุหรือที่มาของการเกิดน้ำหลาก น้ำท่วมอย่างรุนแรง

๑.๒ การขยายตัวอย่างขาดการวางแผนของชุมชนเมืองต่างๆทั้งในส่วนกลางและส่วนภูมิภาค

ในอดีตมักมีการตั้งบ้านเรือนหรือชุมชนต่างๆตามริมแม่น้ำเพราะน้ำเป็นปัจจัยสำคัญต่อการดำรงชีวิต แต่ด้วยภูมิปัญญาของคนยุคก่อนที่เฝ้าสังเกตุและเรียนรู้ที่จะอยู่กับธรรมชาติ ดังนั้น การสร้างบ้านเรือนริมน้ำจึงมักมีการยกใต้ถุนสูงให้ตัวบ้านพ้นระดับน้ำหลากสูงสุดที่เคยท่วมเพื่อหนีปัญหา และแม้น้ำจะท่วมใต้ถุนเรือนก็ไม่เดือดร้อนเพราะมีเรือพายหรือเรือแจวช่วยในการสัญจรไปไหนมาไหนได้ แถมยังมีการจัดงานรื่นเริง เช่น การเผาเทียนเล่นไฟเป็นที่สนุกสนานไม่ทุกข์ร้อน

เวลาผ่านไปชุมชนดังกล่าวมีการขยายตัวขึ้นเรื่อยๆตามจำนวนประชากรที่เพิ่มมากขึ้น แต่มาระยะหลังผู้คนใส่ใจและเรียนรู้ที่จะอยู่กับธรรมชาติน้อยลงและหันไปใส่ใจกับเศรษฐกิจและความมั่งคั่งตามวิถีตะวันตกมากขึ้น วิถีชีวิตและความเป็นอยู่เปลี่ยนแปลงไป สภาพบ้านเรือนเปลี่ยนจากวิถีไทยแบบบ้านมีใต้ถุนสูงไม่เดือดร้อนแม้ถูกน้ำท่วมมาเป็นสไตล์ยุโรปหรือตะวันตก เน้นความสวยงามของรูปทรงที่แปลกตาทั้งบ้านชั้นเดียว บ้านสองชั้นที่เห็นกันอยู่ทั่วไปในปัจจุบันโดยทุกคนมิได้ตระหนักถึงปัญหาที่จะตามมาในอนาคต

๑.๓ การถมที่สร้างบ้านจัดสรรหรือขยายเมืองไปในทิศทางที่เป็นที่ต่ำหรือที่ลุ่ม

มีการสร้างบ้านจัดสรรโดยการเอาดินไปถมที่ลุ่มที่ราคาถูกแล้วสร้างบ้านขายในราคาแพง บ้านจัดสรรยุคก่อนๆที่ถมที่ลุ่มสร้างเสร็จใหม่ๆน้ำไม่เคยท่วมเพราะข้างเคียงหรือรอบๆยังมีแหล่งรองรับน้ำฝนเอาไว้ได้อย่างพอเพียง แต่เมื่อคนอื่นๆมองเห็นโอกาสของความมั่งคั่งบ้างต่างก็เร่งถมเร่งสร้างและทุกคนก็กะหนีเอาตัวรอดโดยการถมที่ของตัวเองให้สูงกว่าข้างเคียงเข้าไว้ คนอื่นจะเป็นอย่างไรก็ช่างขอที่ของตัวเองน้ำไม่ท่วมเป็นใช้ได้

ดังนั้น เมื่อที่รองรับน้ำถูกถมกลายเป็นบ้านจัดสรรอย่างขาดการวางแผนและควบคุม เมื่อฝนตกหนักจึงทำให้เกิดการท่วมขังและแน่นอนว่าหากระบบระบายน้ำไม่มีประสิทธิภาพด้วยแล้วปัญหาก็จะยิ่งหนักหน่วงและรุนแรงซึ่งเป็นจุดอ่อนที่จะถูกน้ำท่วมได้ง่าย

๑.๔ ขาดการวางแผนและการใช้มาตรการในการป้องปรามทางด้านกฎหมาย

เช่นกฎหมายผังเมืองรวม ของแต่ละจังหวัด อำเภอ หรือเทศบาล ไม่มีความสอดคล้องกับลักษณะทางกายภาพหรือไม่อย่างไร เป็นต้น

นอกจากนั้นยังมีปัจจัยอื่นๆอีกมากมาย เช่น การตัดไม้ทำลายป่าทำให้เกิดการหลากเร็วขึ้น การก่อสร้างถนนหนทางขวางทางน้ำหลากและมีการระบายน้ำไม่เพียงพอ การเปลี่ยนแปลงสภาพพื้นที่แก้มลิงตามธรรมชาติไปทำประโยชน์อย่างอื่นเนื่องจากจำนวนประชากรเพิ่มมากขึ้น การที่ไม่มีการก่อสร้างเขื่อน เป็นต้น

๒. แนวทางการแก้ไขปัญหาแบบยั่งยืน

ปัญหาทั้งหมดดังที่กล่าวข้างต้นนั้นหากปล่อยให้ดำรงอยู่และดำเนินเช่นนี้ต่อไปเรื่อยๆ แน่นอนว่าความรุนแรงและความเสียหายก็จะทับทวีและมีความซับซ้อนของปัญหามากยิ่งขึ้นอย่างไม่ต้องสงสัย หรือหากจะปล่อยให้แต่ละฝ่ายแต่ละหน่วยงาน เช่น อบต.หรือเทศบาลที่ประสบปัญหาต่างไปดำเนินการก็คงไม่สำเร็จ และอาจทำให้เกิดการใช้จ่ายงบประมาณของแผ่นดินอย่างไม่คุ้มค่า หรืออาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อพื้นที่อื่นๆตามมาอย่างคาดไม่ถึง ทั้งนี้เพราะปัญหาเรื่องน้ำแตกต่างจากปัญหาอื่นโดยสิ้นเชิงตรงที่ไม่สามารถแก้ไขเฉพาะแห่งหรือเฉพาะจุดได้ เพราะลำน้ำมีความยาวและมีการไหลผ่านพื้นที่หรือชุมชนต่างๆต่อเนื่องกันไป ดังนั้นการแก้ปัญหาเรื่องน้ำท่วมหรืออุทกภัยจะต้องอาศัยผู้ที่มีความรู้ความเข้าใจเรื่องน้ำโดยเฉพาะโดยจะต้องศึกษาและวิเคราะห์ปัญหาอย่างเป็นระบบทั้งลุ่มน้ำเลยทีเดียว ถ้าเป็นไปได้ควรจะดำเนินการเรื่องนี้เป็น วาระแห่งชาติ โดยเร่งด่วนที่สุด

แต่ในเบื้องต้นใคร่ขอเสนอแนะแนวทางแก้ไขปัญหาซึ่ง ณ ขณะนี้มี ๒อย่าง คือ ปัญหาที่เกิดขึ้นแล้วและดำรงอยู่ในปัจจุบัน กับปัญหาที่ยังไม่เกิดแต่กำลังจะเกิดขึ้นในอนาคตหากไม่มีมาตรการป้องกันดังนี้

๒.๑ การแก้ปัญหาที่สะสมมาตั้งแต่อดีตและดำรงอยู่ในปัจจุบัน

ไม่ว่าจะเป็นการสร้างบ้านเรือน การขยายตัวของชุมชนที่อยู่ริมแม่น้ำสายสำคัญๆที่ในระยะหลังไม่ได้ปลูกบ้านมีใต้ถุนสูงเลยระดับน้ำหลาก แต่ไปนิยมชมชอบรูปแบบบ้านแบบยุโรปหรือตะวันตกโดยมิได้ตระหนักถึงปัญหาที่จะตามมาเมื่อมีการหลากล้นตลิ่ง หรือการถมที่สร้างบ้านจัดสรรหรือขยายเมืองไปในทิศ ทางที่เป็นที่ต่ำหรือที่ลุ่มซึ่งเป็นจุดอ่อนที่จะถูกน้ำท่วมได้ง่ายเมื่อเกิดฝนตกเนื่องจากประสิทธิภาพการระบายน้ำไม่ดีพอจะต้องใช้มาตรการต่างๆ ได้แก่

๒.๑.๑ การป้องกันปัญหาที่เกิดจากปัจจัยภายนอกคือน้ำที่จะหลากเข้าท่วมโดยใช้มาตรการปิดล้อมพื้นที่หรือชุมชนที่ไม่ต้องการให้ถูกน้ำท่วมโดยการก่อสร้างระบบป้องกันน้ำท่วมโดยรอบ ได้แก่ การก่อสร้างคันกั้นน้ำตามแนวลำน้ำหรือใกล้เคียง การยกระดับของถนนบางสายให้สูงกว่าระดับน้ำหลากสูงสุด รวมถึงการก่อสร้างประตูน้ำตามคู คลองต่างๆ เป็นต้น เพื่อปิดกั้นไม่ให้น้ำจากภายนอกเข้ามาในพื้นที่ป้องกันได้

๒.๑.๒ การแก้ไขปัญหาที่เกิดจากปัจจัยภายในคือฝนที่ตกหนักลงในพื้นที่โดยตรงโดยการแก้ไขปรับปรุงระบบระบายน้ำให้มีประสิทธิภาพสามารถรองรับอัตราการไหลได้อย่างเหมาะสม และจัดหาพื้นที่บาง ส่วนสำหรับทำเป็นแก้มลิงหรือบึงพักน้ำฝนชั่วคราว พร้อมติดตั้งสถานีสูบน้ำเพื่อสูบน้ำระบายออกจากพื้นที่กรณีที่น้ำภายนอกสูงกว่าระดับน้ำภายในพื้นที่ป้องกัน

๒.๑.๓ ให้มีการออกแบบและก่อสร้างคลองระบายน้ำหรือคลองผันน้ำสายใหม่เพื่อผันน้ำจากลำน้ำเดิมที่เคยไหลผ่านพื้นที่โดยตรงออกไปทิ้งยังจุดที่ต้องการ เพื่อมิให้เกิดการไหลบ่าเข้าท่วมพื้นที่ป้องกัน

๒.๑.๔ ให้มีการเร่งออกประกาศและบังคับใช้กฎหมายผังเมืองอย่างเคร่งครัด

๒.๒ การป้องกันปัญหาใหม่ที่จะเกิดขึ้นในอนาคตเป็นการหามาตรการเพื่อเตรียมการป้องกันปัญหาดังนี้

๒.๒.๑ พื้นที่ที่อยู่ริมแม่น้ำ

๑. ให้มีการยกร่างกฎหมายโดยอาจออกประกาศเป็นพระราชกฤษฎีกาเพื่อกันเขตแม่น้ำสายสำคัญๆซึ่งในประเทศไทยมีอยู่ ๒๕ ลุ่มน้ำเหมือนการเวณคืนที่เพื่อสร้างถนน โดยเฉพาะบริเวณที่ราบลุ่มสองฝั่งแม่น้ำหรือย่านชุมชนที่คาดว่าจะมีการขยายตัวในอนาคตและมีโอกาสเกิดการหลากล้นตลิ่งเข้าไปท่วมได้ ส่วนความกว้างวัดจากแม่น้ำออกไปสุดแนวเขตเป็นระยะเท่าใดขึ้นอยู่กับความเหมาะสมของแต่ละพื้นที่ไป โดยกำหนดให้พื้นที่ดังกล่าวเป็นเขตที่ยอมให้น้ำหลากท่วมได้(Flood plain)หรือจะเรียกว่าพื้นที่ควบคุมน้ำท่วม

๒. ให้มีการก่อสร้างแนวคันดินกั้นน้ำที่มีความสูงเหนือระดับน้ำหลากสูงสุดตามแนวเขตพื้นที่ควบคุมที่ประกาศเพื่อป้องกันน้ำมิให้น้ำหลากท่วมพื้นที่ภายนอก

๓. ให้มีการบังคับใช้กฎหมายควบคุมสิ่งปลูกสร้างที่จะเกิดขึ้นใหม่ในพื้นที่ควบคุม เป็นต้นว่า หากใครจะปลูกสร้างอาคารบ้านเรือนหรือที่อยู่อาศัยจะต้องปลูกแบบยกพื้นมีใต้ถุนสูงพ้นระดับน้ำหลากสูงสุดที่เคยเกิดขึ้นในอดีต ห้ามถมดินเพื่อก่อสร้างโดยเด็ดขาด เพื่อมิให้มีการเปลี่ยนแปลงสภาพแวด ล้อมและเพื่อให้ทุกคนรู้สภาพปัญหาของตัวเองและพร้อมที่จะยอมรับกับปัญหาที่จะเกิดขึ้นในอนาคต พร้อมกันนั้นก็จะได้เตรียมหาทางพึ่งพาตนเองซึ่งจะช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายเพื่อช่วยเหลือเมื่อเกิดปัญหาแต่ละครั้งลงได้มาก

๔. รณรงค์ให้มีการบังคับใช้กฎหมายอย่างเข้มงวดกวดขันเพื่อให้มาตรการสัมฤทธ์ผลแบบยั่งยืนแทนการไล่ตามแก้ปัญหาดินพอกหางหมูแบบไม่รู้จบ

๒.๒.๒ การถมที่ต่ำหรือที่ลุ่มที่เป็นจุดอ่อนต่อการถูกน้ำท่วม

๑. นำมาตรการทางด้านกฎหมายผังเมืองมาบังคับใช้อย่างเป็นรูปธรรม โดยกำหนดให้พื้นที่ที่มีลักษณะดังกล่าวเป็นพื้นที่เพื่อการเกษตรกรรม เป็นต้น

๒. ห้ามมิให้มีการปรับปรุงหรือเปลี่ยนแปลงสภาพพื้นที่ให้แตกต่างไปจากสภาพเดิมโดยการถมที่ การปลูกสร้างบ้านเรือนให้ปลูกสร้างตามลักษณะทางกายภาพของพื้นที่เป็นหลัก เช่น ปลูกแบบมีใต้ถุนสูง เป็นต้น

นอกจากการแก้ไขและป้องกันปัญหาดังที่กล่าวแล้วอาจต้องมีมาตรการอื่นเข้ามาช่วยเสริม ได้แก่ การเร่งก่อสร้างเขื่อนและอ่างเก็บน้ำในพื้นที่ลุ่มน้ำที่มีน้ำท่วมซ้ำซาก เช่น ลุ่มน้ำยม การก่อสร้างฝายแบบขั้นบันไดเพื่อให้เป็นแก้มลิงคอยช่วยชะลอการหลากในพื้นที่เสี่ยงภัย เป็นต้น

อย่างไรก็ตามการแก้ไขปัญหาน้ำท่วมในขณะนี้จะให้ได้ผลลัพธ์ร้อยเปอร์เซ็นต์คงเป็นเรื่องที่ยาก เพราะต้องยอมรับสภาพความจริงก่อนว่าการขยายตัวอย่างกระจัดกระจายและขาดการวางแผนของชุมชนเมืองตั้งแต่อดีตมาจนถึงปัจจุบัน ทำให้การตามแก้ปัญหาเป็นเรื่องที่ยุ่งยาก ไม่แตกต่างจากการแก้ปัญหาการจราจรของกรุงเทพฯในปัจจุบัน แต่กระนั้นก็คงจะดีกว่าที่เราจะไม่ยอมลุกขึ้นมาหาทางป้องกันหรือทำอะไรเลยมิใช่หรือ ?