MpDC

A imaxe feminina e a educación non formal (e II)

2010-06-20T11:00:00.000+02:00

Estamos ante o que algúns denominan, non sen certo puritanismo, a sexualización das rapazas. Unha sexualización, en todo caso, que procura única e exclusivamente a temperá introdución dun consumismo irracional nacido a partir da xeneración de falsos complexos e inseguridades que determinan a estas xoves cara ao obsesivo mundo da apariencia física e da conculcación de valores superficiais que condean a estas futuras mulleres a unha competencia permanente que precisa para defendérense dun bo arsenal de “aliados” cosméticos, estéticos, bio-naturais, bio-bífidos ou mesmo tecnolóxicos. Basta observar qué se publicita detrás de todas estas “fontes” de información e mesmo de educación non-formal. E todo con lindas cores, personaxes atractivos das túas series ou grupos favoritos, agasallos incribles como pintalabios con purpurina, lazos para o pelo para bruxiñas, uñas postizas, cosmética preadolescente que está pero non se nota para ir a clase, bisutería plasticosa en tons pastel, falsos pearcings e tangas. De cores. Cómo competir contra isto se es un pobre e esquecido manual de secundaria?. É un dicir.

Pero non todo debe ser caer en repetidas lamentacións ou reiterados derrotismos á hora de enfrontarnos a estas mensaxes. Por isto mesmo, ao tempo que comezamos un roteiro que levou a exposición DESENFOCADAS e prácticamente todos os centros de ensino secundario e de bacharelato da Coruña, puxemos en marcha a revisión positiva do universo feminino, da auténtica “nova muller” no festival Mulleres: arte+parte, do que van celebradas dúas edicións con excelentes críticas e éxito de público. Mulleres de hoxe, mulleres do porvir, exercendo o seu protagonismo sen complexos. Desde o cinema, a música, a pintura, a danza, o cómic, o grafitti, as publicacións de temática feminista, etc.

Hai unha semana inauguramos o espazo web da nosa Concellaría dentro da web municipal do Concello da Coruña. Foi un proceso lento, xa que ao partirmos da nada ou da case nada herdada hai tres anos, tivemos de construír todas e cada unha das informacións aí recollidas. Unha das aplicacións que a concelleira Margarida Vazquez quería introducir era a posibilidade de abrirmos foros de debate abertos ao conxunto da cidadanía. O primeiro que abrimos titúlase, en coherencia co traballo por nós desenvolvido, “Cosmética e estética”. Podedes acceder a el desde coruna.es/igualdade ou entrar directamente desde http://igualdadecoruna.blogspot.com/2010/04/foro-de-debate-cosmetica-e-estetica.html . É recomendable participar. É saudable opinar.

Non podo dar por pechada esta colaboración sen lembrarme daquela rapaza de apenas once ou doce anos que durante unha visita guiada á nosa exposición “DESENFOCADAS: Imaxe feminina nas revistas dirixidas a rapazas novas”, e despois de percorrer prácticamente todos os paneis, dixo en alto dirixíndose á súa trintañeira profesora: “Es que las chicas somos contenedores de los chicos”, expresión sincera que deixou muda á profesora, quen a continuación expresou sotto voce: “E qué lle digo eu a esta rapaza?”

Pois iso, que lles dicimos a estas rapazas?

Concellaría de Igualdade e Participación Cidadá

Concello da Coruña

A onde nos leva o capitalismo?

2010-06-15T12:31:00.000+02:00

Durante decadas nos publicitaron que vivimos nun sistema económico case perefecto. Como principais ventaxa, din, se autoregula e fomenta a iniciativa privada; pero para que funcione a pleno rendimiento necesita que o estado non se entrometa. Que non poña limites á iniciativa pois frente a calquera disfunción este sistema xa se regula solo.

Pois ben, que lle pasa a este explendido sistema? Porque non levanta cabeza? Non é moi complicado analizar o seu funcionamento. Alguen con medios pon a disposicion do resto un producto a un prezo. Si ese producto ten éxito se pode aumentar a producion e vender mais ou simplemente aumentar o prezo pola lei da oferta e a demanda. Si non tem êxito se retira do mercado.

Pero que pasa si non hai diñeiro para comprar? Pois que non se vende os productos, non se necesitan os traballadores para producilo e polo tanto hai menos diñeiroo en circulacion para consumir e inciase un circulo vicioso que xa levan casi 5 milóns de persoas ao paro.

Os bancos, despois de incitarnos a consumir con creditos fáciles e hipotecas, chegaron a conclusión de que xa era moi complicado que lles pagaramos eses creditos e decidiron pechar o grifo ao mesmo tempo que pedian ao estado miles de millons para dispoñerde liquidez. Nese momento esqueceronse das debedas dos paises e encheron as suas arcas. Lonxe de usar o diñeiro para reativar a economía dedicaronse a repartirse beneficios, por que os siguen tendo e moito, e a investir en productos expeculativos como aluguer de bloques de accions que fan baixar a sua cotizacion, momento no que se volve a comprar con grandes beneficios.

Nembargante esta forma de utilizar o capital non crea bens que consumir, que crean postos de traballo, polo tanto, non reactiva a economia e a enorme maioria sigue estando ao marxe destes beneficios.

Agora a banca di que hai que ter cuidado co diñeiro que deben os Estado, moita debeda se creeou ao prestarlles cartos, e esixen que se controle. Solucion: o Estado reduce soldos, conxela pensións e para inversións. Menos diñeiro en circulacion e continuidade do circulo vicioso de limitación do consumo.

Por outra banda a patronal considera que facilitar o despido e limitar os salários é unha forma para reactivar a economia. Nembargante isto leva a que un traballador, con excasa garantia de manter no seu posto do traballo opte polo aforro e non polo consumo. Quen lle vai consumir os productos a ese empresário, entón?

Por outra a banda o FMI di que: cuidados coas medidas para controlar a débeda do Estado pois pode limitar o consumo e parar a reactivación econômica.

En definitiva: alguén sabe aonde nos están levando? Este debería ser o principal motivo para oporse aos recortes do Goberno e á Reforma Labora. Nada do que se está propondo esta orientado a sacarnos da crise e si a seguir as directrices dun Sistema que está dando palos de cego, e metras tanto recollendo benefícios.

Renato Núñez, editor do xornal En Movemento

Avanzos da dereita ou o novo espectro que percorre Europa (eII)

2010-06-13T11:31:00.000+02:00

(...)E os grandes sacrificados nese altar da economía capitalista e de mercado son -volven ser- a clase traballadora e os sectores populares da sociedade, sobre os que está a facer caer inexorabelmente os custos dunha crise que eles non provocaron nin de lonxe...

Coma adoita ser norma nestes casos, a socialdemocracia -travestida xa de socioliberalismo e sen posibilidade de volta atrás-, teima en lle facer o xogo suxo á dereita política e económica, póndose á obra de practicar toda política de axustes económicos e sociais. Axustes que non son outra cousa que a implementación nos diferentes estados e países das medidas económicas que ditan organismos tan pouco democráticos como o Fondo Monetario Internacional, o Banco Mundial, os diferentes bancos centrais europeos, etc.

No actual momento, son os países máis periféricos da Europa do capital os que con maior virulencia están a vivir os efectos da crise e, xa que logo, das políticas económicas e sociais que se derivan desta, e sempre desde os postulados mais encarnizadamente neoliberais. De feito, desde as entrañas do capital as dúbidas iniciais ante o que viña significar o escenario da crise non tardaron en se despexar, e os chamados á “refundación do capitalismo” ou a unha “paréntese na economía de mercado”axiña deron paso a unha sangría sen precedentes nas arcas públicas. Sangría económica que non se destinou nin á procura dun novo modelo económico e social nin por suposto á mellora das condicións de vida da clase traballadora e dos sectores populares, unha maioría social que silentemente sufragou o festín bancario sen contrapartida ningunha.

Consumada a felonía, terán de ser de novo os pobos os que desarmen de paciencia e organicen desesperanza e carraxe. E o tempo xoga na súa/nosa contra. Fatiguémonos nese esforzo. Que tal comezarmos por unha folga xeral?

Avanzos da dereita ou o novo espectro que percorre Europa (I)

2010-06-12T11:30:00.001+02:00

No actual escenario de crise sistémica, un novo espectro parece percorrer a vella Europa, o espectro da dereitización da vida política nos diferentes estados e nacións. O penúltimo en caer, o laborismo británico, tras a perda nas pasadas eleccións do número 10 de Downing Street polo sucesor de Tony Blair á fronte do New Labour, Gordon Brown. É de supor que o presidente español, Rodríguez Zapatero, do PSOE, e mais o seu homólogo portugués José Sócrates, do PS, estarán a sentir nas súas respectivas calugas o ar xeado dunha posíbel derrota nas urnas cando afronten (quen sabe se antecipadamente) unha vindeira cita electoral nos dous estados ibéricos.

Tamén habería que reflectir no pouco satisfactorio que lle debe estar a resultar ao PASOK grego, con Giorgios Papandreu á fronte, a súa vitoria electoral e conseguinte acceso ao goberno do país helénico, sumido nunha auténtica deleiba económica, política e social, tras o arreón que a crise que lle está a dar a Grecia, unha das economías máis febles da chamada Zona Euro e que hoxe atravesa unha situación realmente dramática, e especialmente lesiva para os intereses da clase traballadora grega, abocada a un maior empobrecemento e a unha laminación dos seus dereitos laborais e sociais. Certo é que, ante esta agresión do capital, os traballadores helenos están a manter un envexábel nivel de resposta social, con xa cinco exitosas folgas xerais convocadas e mantendo un nivel de combatividade importante.

Porén, a caída en desgraza da vella socialdemocracia europea non é máis que a crónica anunciada dunha deriva política por parte dos que un día deron en borrar todo rastro de marxismo dos seus adentros e abrazaron, coa fe do converso, os dogmas e postulados do capitalismo rampante, agora en fase de tránsito entre o neoliberalismo e o posneoliberalismo.

Rafa Villar. Membro da Coordinadora do Movemento Galego ao Socialismo (MGS) e da Executiva do BNG.

Irmán Daniel! por Bonaval volven cair como bágoas as estrelas

2010-06-04T23:51:00.000+02:00

Permitímonos o luxo de parafrasear os versos de Don Ramón Cabanillas, non para lembrarmos outra vez o pasamento de Daniel R. Castelao, grande patriota a quen lle impediron que o ar do seu último alento fose do seu país, condenado ao exilio pola triada española e asasina composta pola igrexa, o exército e o capital, e perseguido vil e cobardemente mesmo tras a súa morte, senón para denunciarmos que igrexa católica, coa colaboración necesaria da xustiza española, pretende violar Galiza profanando os seus mortos e pechando o lugar onde se atopan algúns do máis bos e xenerosos de entre os bos e xenerosos.

Baixo unha grande lousa de pedra, soterraron hai 26 anos o noso irmán Daniel con aleivosía, a traizón, mais non sen a comprida e necesaria resposta por parte do nacionalismo. Desbaratando os seus plans homenaxeamos todos os anos Castelao e Rosalía desde que Galiza Nova recuperara os actos previos ao Día da Patria Galega coa Arenga da Mocidade.

Démoslle vida á vella igrexa de Bonaval convertida no grande Panteón da Patria soñado por Murguía e Curros, honrando alí os nosos mortos máis senlleiros, colléndomos forzas do seu exemplo cada 24 de xullo para continuarmos na loita por vermos xa a nosa patria liberada, ou erguendo a voz nos actos máis solemnes do nacionalismo, renovando o noso compromiso patriótico con Alfredo Brañas ou Ramón Cabanillas e, por suposto, con Rosalía de Castro e Daniel Castelao, como testemuñas.

O recinto convertido en sagrado para o pobo foi un dos lugares onde despedimos a Uxío Novoneyra camiño do Courel ou máis recentemente, antes da súa derradeira visita á Santa Sabel de Outeiro de Rei, a Manuel María, o Poeta Nacional.

Os que odian Galiza, os asasinos do 36, os que escribiron a mellores páxinas da España negra, os mesmos que hai 24 anos pretendían manipularnos e ocultarnos Castelao, os mesmos que vilipendiaron Rosalía Castro ou excomungaron Curros para vingar o atrevemento das palabras escritas na lingua do pobo e para ergueren a esperanza no seu pobo volven hoxe á caza. Non lles chegou con todos os desprezos que na vida e na morte lle fixeron á pobre da tola. A súa raiba non ficou satisfeita co asasinato de Bóveda, co exilio e morte de Castelao. Non foi suficiente con enlousar ao noso irmán Daniel ao ritmo dos paus e balas de goma. Queren facer desaparecer os seus restos pechando as portas do lugar onde se atopan os verdadeiros apóstolos de Galiza, o ano e o día que os seus esbirros anuncian a proibición de impartirense en galego determinadas materias no ensino.

A cobardía e sumisión que a triada española da morte mostrou sempre cos fortes convírtese en desprezo e xenreira cos fébeis. A mala lei que nos teñen, que diría Rosalía. Moi santo ten que ser este 2010 para que toda esa mala lei sexa executada a golpe de DOG e sentenza xudicial. Poden estar satisfeitos de teren gañado o xubileo pechando a Porta Santa da galeguidade. Mais teñen que saber que como a Frouxeira, o 2010 será unha espiña cravada no corazón da súa España una.

Non é a primeira vez que nos pechan as portas, e posibelmente non será a derradeira. Portas máis grandes abrimos e seguiremos abrindo. O 24 de xullo, nas vésperas do Día da Patria Galega, estaremos co puño máis en alto que nunca en San Domingos de Bonaval con Galiza Nova para renderlle o merecido tributo a Rosalía e Castelao.

Marcos Maceira, membro da AC O Galo

Precarización constante das condicións laborais, máis beneficios para as empresas

2010-05-22T12:55:00.003+02:00

Estamos inmersos nunha crise, que -e nisto parece que hai consenso- non é culpa mais que da especulación e do sistema capitalista que esixe que consumamos de forma exponencial para que este se manteña.

No momento no que non poidamos seguir consumindo isto desmorónase pero o diñeiro que gastamos xa está nas mans do grande capital. Póla contra, a pesar de teren provocado esta crise e non teren repartido os benefícios en tempos de bonanza, agora aprovéitanse da situación económica como excusa para novas e mais restrictivas normas contrarias aos dereitos dos traballadores e traballadoras.

No primeiro de maio que acaba de pasar, os sindicatos alertaron que durante os próximos meses se terán que ver com grandes reto como o intento de xeralización da indeminización por despedimento de 33 días por ano que, a reforma do sistema público de pensións, o recorte de servizos sociais, a privatización dos servizos públicos ....

En definitiva, o desmantelamento do incipiente Estado de Benestar que estabamos intentado construir entre todos, e avanzamos cara un futuro no que os nosos fillos non terán a educación que necesitan, os adultos terán condicións laborais máis precárias que actualmente e os maiores non terán garantidas as súas pensións e a asistencia social.

É evidente que as organización sindicais terán unha posición protagonista á hora de intentar para estas iniciativas que fan visibilizar un futuro moi escuro para todos. Van ter que amosar que siguen alertas, que non están adormecidos nin teñen medo de saír á rúa. E, no caso de que sexa necesario, camiñar cara unha folga xeral que cada vez se reclama con mais intensidade.

Malia a iso, esta última opción ten que ser moi ponderada e valorando adecuandamente os pros e os contras e sem esquecer que a Folga é unha ferramente para que os traballadores logren o seu obxectivo e non un obxectivo en si mesmo.

E parace que se camiña cara a unha maior belixerancia nas ruas e nos centros de traballo. A manifestación do pasado 25 de abril na que se reclamaba o mantemento dos servizos públicos e as consignas deste 1º de maio parecen mostrar un futuro com maior conflictividade despois de tanto tempo de paciencia mentres subían as cifras de desemprego.

Temos que estar atentos e ver se as escenas que nos chegan de Grecia non se acaban reproducindo no resto de Europa e, evidentemente, no noso país.

Renato Núñez, editor do xornal En Movemento e voceiro do Movemento polos Dereitos Civís

Cando a discriminación se converte en lei (e II)

2010-05-15T10:59:00.000+02:00

Antes queixábanse de que os estranxeiros non viñan a Italia para traballar e só delinquían, agora obstaculizan as súas actividades. O permiso de residencia “a puntos” sería é outra cara desta deriva, xa que aseguraría que o estranxeiro non se integre xamais e teña que demonstrar o seu compromiso con ser un bo hóspede, respectuoso con Italia, a cada paso.

Iso que pasa tamén na nova lei órganica 2/2009, debido ao enfáse e importancia outorgados á certificación do esforzo realizado por un estranxeiro para integrarse en España e respectar as súas normas e valores á hora de renovar o seu permiso. Ou en Inglaterra, onde o acceso dun estranxeiro á cidadanía require un xuramento de fidelidade á raíña, algo que moitos ingleses non farían por cuestións de principios. E esa é a cuestión, por que os requisitos para a inscrición de estranxeiros no anagrafe non esixen exclusivamente a estancia regular, tamén implican un control do seu soldo (que sexa adecuado para manter á súa familia) ou a súa vivenda, para asegurar que teña suficiente espazo para o número de persoas que viven nela. En moitos casos as normas establecidas, por razoables que poidan parecer, inclúen supostos que son difíciles de cumprir para un estranxeiro que gaña un baixo soldo e até para moitos mozos italianos, aínda que traballen, debido ao prezo dos alugueres.

A feira do absurdo tamén abarca os dereitos humanos. Concibidos para toda persoa, agora Italia expulsa individuos cara países onde poden ser torturados a pesar da oposición do TEDH, Inglaterra retén até a 2.000 nenos estranxeiros nun ano nos seus CIE e en toda a UE realízanse controis policiais baseados na cor dunha persoa, xustificados polas leis sobre inmigración. Pero, na linguaxe oficial, nada disto é discriminación, unha palabra perdida.

Yasha Maccanico, membro de Statewatch

Cando a discriminación se convirte en lei (I)

2010-05-13T19:38:00.001+02:00

As políticas de inmigración en moitos países europeos están progresivamente incorporando máis contidos nas súas leis que os afastan dos preceptos de igualdade e non discriminación. En nome da seguridade ou do respecto para as regras apróbanse medidas que non teñen máis explicación que o intento de facer que a vida dunhas persoas que residen lonxe dos seus países de orixe sexa máis díficil, sobre todo se son “irregulares” e aínda cando cumpren os requisitos de estancia regular.

O caso do concello de Vic, en Catalunya, que non quere empadroar os inmigrantes irregulares que residen no municipio, tén antecedentes importantes sobre todo en Italia, onde se aprobou un “paquete de seguridade” que outorgaba maiores poderes aos concellos para garantir a seguridade. A nivel nacional, unhas medidas asombrosas recortaron dereitos para os estranxeiros e converteron a súa situación (a estancia ilegal) en delito, limitando a súa posibilidade de gozaren de servizos sociais e médicos (calquera oficial público tería a obrigación de pedir os seus documentos e, en ausencia deles, informar á policía).

Yasha Maccanico, membro de Statewatch

A nivel local, dificultábase a súa inscrición no anagrafe (parecido ao padrón), e outras medidas obstaculizaban o traballo de vendedores ambulantes, tendas por xunto ou masaxistas chinesas nas praias, é dicir, estudábanse as actividades que exercen os estranxeiros para establecer novas regras. Polo tanto, non se discrimina, xa que o branco son actividades espécificas, e non un grupo de persoas.

Houbo prohibicións que destacan polo seu matiz discriminatorio, como a de abrir tendas de comida étnica e outros locais no centro de Prato en Toscana (por ser “incompatibles” coa protección das características tradicionais culturais), ou a proposta da Liga Norte de esixir que un empresario estranxeiro aprobe un exame de italiano para abrir unha tenda, prohibindo que o seu letreiro estea escrito nun idioma estranxeiro.

Precarización constante das condicións laborais, mais beneficios para as empresas

2010-05-08T01:06:00.000+02:00

Acabar co exemplo de Cuba

2010-05-01T11:30:00.000+02:00

A folga de fame que mantén o cidadán cubano Guillermo Fariñas dende hai dous meses reavivou a enésima campaña contra a illa caribeña agora liderada por Raúl Castro. A este feito únese o precedente da morte de Orlando Zapata, considerado como preso político polos que queren convertir Cuba no seu “paraíso” particular.

A realidade é ben diferente. Zapata estaba no cárcere por cometer diversos delitos comúns. Incluso quedou libre tras unha primeira condea e non tardou nen un mes en volver a delinquir. A situación de Fariñas é similar, por máis que nos queiran “vender” outra cousa.

Que quede claro que a decisión dunha persoa de iniciar unha folga de fame ou calquera outra iniciativa é moi respetable, pero que se aproveite ese feito para manipular e falsear a realidade é unha cuestión ben diferente.

Cuba xa está acostumada a moitas mentiras. Unha delas é a da suposta brutalidade policial contra as chamadas “Damas de Branco”, que agora apoian a Fariñas como antes o fixeron con outros delincuentes comúns.

Pois ben, por máis que repetiron un montón de veces en todas as televisións as súas manifestacións, non vin ningunha imaxe da policía cubana dando un só golpe. A única actuación foi a de “levantar” ás mulleres que estaban sentadas na rúa para logo ser trasladadas. Para algúns foi un escándalo. Seguramente os mesmos que xustificaron como “actuación axeitada” a carga policial contra cidadáns valencianos que protagonizaron unha sentada no barrio de El Cabanyal.

A cuestión de fondo sobre a “polémica” cubana está moi clara. O exemplo de Cuba hai que tratar de desprestixialo. Un país onde, entre outras cousas, a sanidade, a educación, a cultura e o deporte son totalmente gratuitas e universais, non se pode convertir nun referente para o resto de América Latina. É preferible que a sanidade ou a educación sexa un negocio, ou que o acceso á cultura só o teñan os máis privilexiados.

Porque xa o dixo hai anos o Comandante Fidel Castro: “a verdadeira liberdade é a que outorga a cultura”.

Rafa Mouzo, xornalista.

“Santiago, capital de Galicia”. (II)

2010-04-18T11:30:00.000+02:00

Chegou o momento de que Santiago sexa, tal e como contempla o Estatuto de Capitalidade, a capital de Galicia. Son necesarias políticas que sumen, e non que resten. En caso contrario, quen sae perdendo é a cidadanía, porque as políticas negativas frenan a reactivación económica de Compostela, e por extensión, de Galicia. É necesario un pacto, no que estén implicados axentes políticos, económicos e sociais, baseado na colaboración e non na confrontacion, baseado no benestar da cidadanía e non en intereses de partido.

Colaboración no ámbito académico, cun ensino que se adapte ás necesidades da sociedade compostelá, do seu tecido produtivo e do seu mercado laboral.

Colaboración na aplicación de políticas de innovación e novas tecnoloxías que axuden a aumentar a produtividade e competitividade das nosas empresas, fundamental no crecemento económico. No Concello de Santiago estámolo facendo a través da Rede de Cooperación Local.

Colaboración na aplicación de políticas de inserción laboral para paliar o maior problema ao que se enfronta hoxe a sociedade: o desemprego. O concello de Santiago impulsou e asinou, cos principais axentes económicos e sociais, o Pacto Local polo Emprego, o marco no que se desenvolverán as políticas de emprego do municipio ata o 2011. Nesta ocasión queda por asinar a Xunta de Galicia, que sí apoiou, hai catro anos, o Plan de Acción Local polo Emprego. Nos dous anos que estivo vixente, este plan, pasouse, das 6.958 persoas desempregadas que se contabilizaban en xaneiro de 2006, ás 5.572 rexistradas en decembro de 2007.

Colaboración no impulso das nosas infraestruturas. A Cidade da Cultura, programada orixinariamente para ser rematada no 2005 nun primeiro momento, e posteriormente para o 2012, queda agora para o 2021. Pasaron 10 anos. Tan só nos quedan outros 12 e 3 lexislaturas máis. Do que non sabemos nada é do xulgado do mercantil. Que sexa unha preocupación importante dotar a Vigo deste servizo parécenos ben, pero Santiago de Compostela ainda espera que se cumpran os compromisos públicos do presidente, vicepresidente, conselleiro de xustiza e ministro de xustiza dos anteriores gobernos central e autonómico de dotar a Santiago tamén dun xulgado destas características.

Santiago de Compostela é unha cidade acolledora, aberta, comprensiva, xenerosa, solidaria e con visión de país. Nunca demandou, a pesar de estar lexitimada para facelo como capital de Galicia, ser a sede da Delegación do Goberno ou do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia ou de varias titulacións académicas que nos permitirian ampliar a oferta formativa. Pero en situacións de agravio como a que estamos vivindo, e sen a colaboración necesaria por parte das administracións que teñen as competencias para facer fronte á crise, o primeiro é a cidadanía. Como veño expresando, debemos unirnos e crear un movemento cívico, pacífico pero firme, capaz de defender alí onde faga falla a nosa identidade, o noso papel e os nosos intereses económicos e sociais. Sen ese paso, será moi dificil avanzar como capital de Galicia, como cidade, e como sociedade que debe procurar o seu benestar.

Xosé Manuel Iglesias/ Concelleiro de Promoción Económica, Emprego, Comercio e Turismo de Santiago de Compostela

“Santiago, capital de Galicia”. (I)

2010-04-17T11:30:00.000+02:00

Son concelleiro de Promoción Económica, Emprego, Comercio e Turismo de Santiago de Compostela. En anteriores lexislaturas tamén estiven á fronte de Educación, Facenda e Mercados. Levo unha década no Concello. Dez anos caracterizados pola colaboración cos distintos gobernos centrais e autonómicos e coas entidades relacionadas co noso tecido económico e produtivo. Este esforzo conxunto pensando no benestar da cidadanía, fixo que a cidade medrase economicamente, ata acadar, en 2007, a renda familiar máis elevada de Galicia (15.299 euros, fronte á media galega de 13.596 euros), encabezando, xunto á Coruña, o PIB máis alto por habitante das cidades galegas.

Este dinamismo económico estase frenando. É verdade que vivimos unha etapa de crise economica. Pero tamén percibo, como moitos e moitas cidadáns de Santiago, que o tratamento que está recibindo Compostela dende diferentes ámbitos non é o máis adecuado, nen para a capital de Galicia, nen para as persoas que viven na cidade. A concesión do Estatuto de Capitalidade, no ano 2002, marcou un antes e un despois. O documento que acredita a Santiago como capital de Galicia pódese convertir en papel mollado se non se dota de contido e, como está acontecendo en moitos casos, se sigue valeirando a cidade do seu patrimonio colectivo e das características que lle confiren o seu carácter universal, intentando correxir a historia.

Onde queda a referencia de cidade universitaria? Nos últimos anos estase desvirtuando o papel de Santiago como referente académico. Ao reparto de titulacións en detrimento de Compostela, que lle tocou padecer dez anos de sequía, súmase a recente campaña en contra da USC pola facultade de medicina. En vez de apoiar a labor investigadora e docente, cuestiónase, sen rigor, a unha institución cinco veces centenaria recoñecida en novembro pasado a nivel internacional como Campus de Excelencia, precisamente polo proxecto do Campus da Saúde. Unha iniciativa que chega nun momento complicado, cando Compostela está perdendo o peso que tradicionalmente viña mantendo como referencia en ciencias da saúde. E que dicir da dotación de centros superiores de réximen especial. Continuamos coa política de café para todos…, menos para Santiago: os conservatorios superiores de música están en Vigo e Coruña, a escola superior de danza en Lugo e o centro superior de arte dramático recalou finalmente en Vigo a pesar do compromiso feito público entre o Sr. Fraga e o finado Sr. Casares aló polo ano 2000...

Onde queda a referencia xudicial? Compostela, a pesares da súa capitalidade, non conta con salas vinculadas ao Tribunal Superior de Xustiza de Galicia. Tampouco se reclamaron, a pesares de estar lexitimada para facelo. É máis. A partires de setembro de 2005 desaparece a posibilidade de que Santiago e a súa área de influencia conten cun xulgado para atender asuntos do Mercantil, a pesar da demanda que existe.

Onde queda a referencia turística? Con Santiago fóra da Expo de Shangai, despois de resultar elexida no grupo de corenta cidades de todo o mundo que estarían representadas; coa decisión de convertir Lavacolla nunha simple terminal dun destino único, a pesar de ser o aeroporto central, o de referencia e o mellor dotado do país; coa ausencia dun recinto feiral, a pesar de que sí existen nas outras seis cidades galegas e en varias vilas do país; é cunha promoción do Ano Santo con escasas referencias a Compostela, non se pode dicir que exista unha aposta polo sector turístico, a pesar de ser un dos motores da nosa economía.

Xosé Manuel Iglesias/ Concelleiro de Promoción Económica, Emprego, Comercio e Turismo de Santiago de Compostela

Situación do libro en Galicia

2010-04-12T12:46:00.002+02:00

Hai que ter en conta varios factores cando nos propoñemos facer unha exposición sobre a situación actual do mundo do libro en Galicia. Calquera reflexión esixe unha análise dos hábitos de lecer, especialmente de lectura, e debullar aínda que superficialmente a realidade da industria cultural galega. Non obstante, calquera aproximación debe partir xa que logo desde a perspectiva que como libreiro, como representante do colectivo libreiro, ten quen isto escribe.

A competencia lectora é hoxe en día maior do que nunca foi na historia dado o alto grao de alfabetización existente en calquera sociedade occidental actual como é o caso da nosa, e isto é extrapolable tanto a lectura en xeral como ao caso do galego en particular; non obstante, ao mesmo tempo que se produce esta situación tamén atopamos unha competencia cada día maior ao feito de ler coma forma de ocio e así, aínda que a nivel pedagóxico e cultural segue a ter un valor indiscutible, outras manifestacións especialmente audiovisuais tenden a ocupar o tempo de lecer, sinaladamente entre os colectivos máis novos. A ninguén se lle escapa que na actualidade o cine, a televisión, os videoxogos, Internet e as súas redes sociais... ocupan lugar destacado nas preferencias da xente xoven (e menos xoven) na hora de pasar o seu tempo libre.

Todo o antedito non quita que os índices de lectura en Galicia son agora os mellores de toda a historia por ese paulatino proceso de madurez cultural da nosa sociedade, mais queda aínda moito camiño por percorrer, xa que non podemos obviar a realidade de que o noso país está no vagón de cola (canda a Estremadura) da lectura en España e, a súa vez, esta está nos peores niveis de Europa. A mellorar estes parámetros non axuda precisamente a escasa dotación da rede bibliotecaria galega, que ademáis de insuficiente traballa case tocando a precariedade facendo aínda así unha labor digna de todo recoñecemento.Isto levanos a salientar tamén a laboura desenvolvida polas librarías como fonte de difusión cultural en xeral e no eido do libro en particular. Temos que decatarnos de que a rede libreira galega e das maiores do Estado español e fan en pequenas vilas e en barrios un traballo impagable de achegamento do libro e a cultura.

A situación do libro en Galicia e a día de hoxe a dunha encrucillada que seguramente pode determinar o noso devir como sociedade. Isto é máis evidente cando falamos do libro galego que constitúe hoxe unha industria cultural moi importante mais con grandes eivas que poden lastrar o seu futuro. Hai unha excesiva dependencia do mercado escolar e paraescolar (libros de texto, dicionarios, cadernos, lecturas de prescripción obrigada tanto infantís como adultos...) do cal tamén adoece en boa medida a rede libreira. A incertidume sobre o emprego do galego no ensino tampouco contribúe a un clima positivo para a nosa edición; non obstante, tamén hai indicios positivos de cara ao futuro como sen dúbida pode ser o caso da literatura infantil e xuvenil, na que Galicia é referente imprescindible tanto pola súa calidade formal como literaria acadando recoñecemento nacional e internacional. Non podemos esquecer que os primeiros lectores constitúen os alicerces da futura masa lectora e por esta banda estamos a abrir un futuro esperanzador.

En xeral o libro en Galicia está nun período que probablemente sexa o mellor da súa historia en canto a cantidade e calidade da producción, con editoriais ben consolidadas e outras abrendo novos camiños sobre todo nos terreos da tradución, pero precisamos seguir a sementar para colleitar no futuro e iso pasa por políticas construtivas de promoción do galego e da lectura mellorando a rede bibliotecaria e a súa dotación, medidas de desenvolvemento e modernización das librarías e facendo unha labor de proselitismo cultural que poña en valor a importancia fulcral do libro e da lectura para a creación da cultura e personalidade de todos e cada un de nós, así como unha ferramenta fermosa para o lecer, unha porta a un mundo de soños e ideas, a un mundo mellor.

A situación do libro en Galicia nin é tan mala como algúns agoiran nin tan boa como podería e debería ser. Queda, iso si, avaliar o impacto neste sensible ecosistema do libro do proceso de dixitalización e o e-book, pero isto xa é outra historia (que daría moito que falar aínda)

Xurxo Patiño Pérez/Presidente da Federación de Libreiros de Galicia

Equilibrio no ensino para o desequilibrio social

2010-04-10T10:17:00.000+02:00

Se nunha das partes da balanza hai máis peso ca na outra, para intentar equilibrala non se pode incrementar en igual medida a carga de cada lado. Iso só fará estabilizar o desequilibrio.

E, polo tanto, é de xustiza social a normalización lingüística, que o goberno da Xunta fai desaparecer, implícita e explicitamente, no mal chamado decreto do plurilingüismo. Lonxe de procurar novos ámbitos de uso, obriga, impón, sen ningún motivo pedagóxico nin sociolingüístico, que o profesorado teña que abandonar o uso do galego en determinados espazos e retiralo das súas clases, materias, libros, exercicios e exames. Disque, por tradición, as matemáticas, a física, a química e a tecnoloxía obrigatoriamente son en castelán... Ah, mais non pasa nada, pois xenerosamente danlles permiso a nais e pais para teren na casa libros en galego. Moitas grazas!

E, como acadarán as rapazas e os rapaces competencia lingüística en galego sen teren que usalo? Pódese aprender un idioma sen practicalo? Pódese aprender, como dixo Xurxo Borrazás, a montar en bici cun manual de instrucións, sen bici?

Dá igual que non aprendan. Xa anunciaron que, aínda que non se cumpra ese obxectivo primordial de acadar plena competencia en galego, o decreto non se mudará. Iso si que é planificación! Xa teñen planificado o que vai pasar, que é, pase o que pase, non mudar o seu unilateral decreto. Porque o importante é manter o equilibrio no ensino. Porque o importante é manter o desequilibrio na sociedade.

E se tamén queren equilibrio na TVG? O 50% de programas en galego e o 50% en castelán. Por tradición, luares e sucesos en galego, e o cinema, claro, en castelán (iso si, darán permiso para que quen queira poida mercar a película en galego, se a hai, para ter na casa). E na Radio Galega. E na publicidade institucional, nas intervencións dos cargos públicos, etc. No Parlamento, se cadra poderanse facer en galego as intervencións sobre cultura, medio rural e pesca; as de economía, industria, sanidade e xustiza, en castelán, claro.

Éche o que ten o equilibrio e a tradición.

Éche o que ten a súa Galicia Bilingüe e a súa Liberdade Lingüística.

Nel Vidal Barral
Presidente da Coordinadora de Traballadores/as de Normalización da Lingua (CTNL)

A IMPORTANCIA DE APOIAR @S ARTISTAS NOV@S

2010-04-04T11:30:00.001+02:00

Esta frase que parece tan sinxela e na que parece que tod@s estamos de acordo, logo na tradución práctica non é tan loable, e sobre todo nestes tempos de crises, nas que as galerías de arte e Institucións diversas, sempre queren contar con artistas xa de prestixio e recoñecemento, deixando de lado tanto os novos creadores, como a outros que sen ser tan novos levan anos e anos traballando na arte, mais reciben pouco apoio, e case nunca contase con eles.

Por iso é de felicitar a un Concello como o de Compostela, e a súa Concellería de Cultura, por poñer unha vez mais en marcha o "Premio para novos valores do Auditorio de Galicia", que agora acaba de rematar coa exposición no Auditorio de Galicia dos seleccionados, correspondente a VI convocatoria.

Unha selección de 35 obras de entre o cento e medio de traballos presentados compón esta mostra, que nos dá unha idea da importancia da mesma. Entre as expostas están os traballos gañadores: 'Reflexos: réplicas (Diálogos en Unland)', unha instalación de parede, con unha composición de árbores e luzes, de Holga Méndez obtivo o primeiro premio. Os catro accésits foron para Joan Morera pola obra 'Vigo-Dakar'; Tamara Feijoo Cid por 'Antropofaxia'; Damián Ucieda por 'Home gritando núm. I 'e para o colectivo FUR ALLE FALLE por 'Os Lolos 23F'.

O Premio Auditorio de Galicia para Novos Artistas naceu en 2001, sendo de carácter bianual , que foi creado coa vontade de dar enerxía e vitalidade á xuventude artística.

A convocatoria deste premio tivo sempre moi boa acollida entre os novos artistas: nesta edición presentáronse un total de 158 traballos a concurso. Nas edicións anteriores obtiveron o primeiro premio Raúl Pereira (no ano 2001), Lorena Gómez (2002), Rubén Ramos Balsa (2003), Pablo Pérez Sanmartín (2005) e Manuel Suárez Eirís (2007).

Outro aspecto moi importante é a labor que se está a facer dende Compostela co programa de exposicións da Zona C, espazo de intervención-exposición, donde o artista fai un proxecto determinado adaptado a un tamén determinado presuposto, sendo escollidos tamén principalmente artistas novos, aínda que algún deles xa están tamén presentes en galerías e determinadas exposicións institucionais. Por alí xa teñen pasados artistas, como Santi Jiménez, Mauro Trastoi, Marga Crespo, Manuel Eiris,

Tamém e xa no ámbito galego hai iniciativas interesantes de apoio os novos creadores, así o Concello da Coruña, con OutonoArte, os xa clásicos Novos Valores das Bienais de Pontevedra, As mostras ou proxectos expositivos que saen da Facultade de Belas Artes de Pontevedra, entre outros moitos.

O mesmo que aqueles apoios dende Institucións ou Fundacións, Concellos, Museos, con becas, estancias en outros países, exposicións dos proxectos realizados polos becarios, etc.

Todo elo vai xerando un panorama favorable para que os novos creadores poidan realizar os seus traballos, desenrolados, expoñelos, sendo logo divulgados e apoiados polos diferentes axentes culturais do noso pais.

E isto e dobremente importante en tempos como os actuais de crises económica, onde a arte e a cultura están tamén sufrindo os recortes de presupostos, a falta de apoios, as dificultades de poñer en marcha novos proxectos, de movelos por distintos lugares, etc.

Mais tamén temos que facer unhas reflexións sobre a arte producida polos novos creadores, xa que non podemos caer en considerar que por ser algo feito por novos, xa se lle supón valía, xa se ten que considerar obra expoñible, de interés, novedosa, e "mais" calificativos. Dende logo non sempre e así, e tamén podemos atoparnos con obras que non din nada, que solo buscan a "novidade pola novidade", do fácil e improvisado, ou de querer chamar a atención, botando man de calquera cousa, seguindo un pouco o lema de " que todo vale". E ai que ter en conta, que os proxectos artísticos e culturais, requiren tempos de traballo, de reflexións, de sometelos a críticas e revisións, para que nos leven a algúns camiños de comunicacións e de conclusións interesantes. Que intenten buscar unha conexión co público, e non pola contra que motiven o rechazo de este. Polo tanto non vale todo, as propostas non deben ser valeiras de contidos, da simple novidade pola novidade, ou querer solo o extravagante e chamativo, nunha búsquea as veces desesperada da orixinalidade, ou de seguimentos de modas impostas polo mercado ou polos chamados "curatores artísticos".

Tamén non podemos quedarnos con que só a arte nova necesita de diversos apoios, que xa dixemos que sí os necesita, mais tamén son necesarios apoios de promoción, difusión, exposición, intercambios con outras cidades e países, dos traballos de creadores do noso Pais, que levan anos e anos de traballo, de dificultades e resistencias, e que poucas veces se teñen tido en conta, que case nunca se conta con eles en mostras ou proxectos de certa relevancia. O mesmo que convén apoiar as iniciativas artísticas de interés que saen dos colectivos ou asociacións de artistas, e que tamén os novos creadores se integren nestas propostas e iniciativas coas súas aportacións oportunas, xa que aparte dos proxectos individuais de cada un, sempre e importante a labor colectiva, os puntos de unión, de comunicación, de reivindicación, para a mellora en tódolos sentidos dos diversos aspectos da arte e a cultura no noso Pais e da nosa cidade.

Manuel Suárez Varela/ Pintor compostelán

Viñeta Euler

2010-04-03T11:30:00.002+02:00

Dito e feito

2010-04-02T11:30:00.000+02:00

Érase unha vez o diaño “coxuelo” que abría os tellados ás casas para osmar o que nelas se facía. Un bo día (crese certamente que era domingo) deu un pinchacarneiros e foi caer á beira dunha cociña de ferro na que había unha xuntanza familiar. A pesar do remate da copiosa comida, a que semellaba máis vella, púxolle unha boa cunca de viño e tres chourizos (“ó inferno”, por suposto). As meixelas do diaño parecían mesmo estoupar coa calor e unha ola vaporosa envolvía aquel lugar, que comezou a encherse de barullo: nas conversas entrelazábanse temas profesionais con temas profesionais.
Enguliu o primeiro chourizo e o diaño puxo atención naquela muller que teimaba co seu neto: ¡Pero home, como non has coñecer á Xana da Pena da Rocha, sí, a filla do que Vive Debaixo da Ponte!. O rapaz talmente cos ollos cadrados non coñecía a susodita Xana, pero tanto el coma o diaño poñían a máxima atención nas verbas da vella. As anécdotas da súa infancia comezaron a ficcionarse, todos ficaron calados, sentindo coma o relato facía da avoa a persoa máis viva dos que alí estaban. Dramatizaba tódalas escenas do conto, cambiaba a voz, berraba e mesmo aqueles ollos noutrora tristes brillaban de emoción. Era a voz do pobo, a fala encarnada que daba conta das máis ricas vivencias. Daba gusto oíla mesturar o traballo no muíño co muíño despois do traballo (Unha noite no muíño/non é nada/pero unha semana enteira/iso si que é muiñada) e tamén trasnoitaba co mozo (Pensa meu pai que me ten/debaixo do seu pedreito/teño a cama no faiado,/non sabe cando me deito), crendo el que era o único (Teño un amor na montaña/teño un amor montañés/teño un amor na montaña/e na baixada teño tres). A concorrencia aumentaba de cando en vez, sumábanse algún veciño, que matizaban detalles das narracións.
O diaño debía levar unha arroba de viño no corpo mentres saboreaba o último chourizo, cando de súpeto determinou pedir unha taciña de café, as lendas que agora viñan eran as súas preferidas, claro, nas que o demo era o protagonista. (“O xogador e a filla do demo”, “O demo axuda o caseiro”, Antoloxía do conto popular galego, edición de Henrique Harguindey e Maruxa Barrio). Pero os pequenos deron en amolar en demasía ó demo, estaban inquedos e este de tanta fartura, invitoulles a que saísen a xogar á leira de María Pita. Foi o mellor pretexto para que os “polos” da familia tamén se escusasen e fosen fumar detrás do cocho. Así, de forma paseniña, os comensais abandonaban o lar e volvían ás súas casas. Quedaron alí as dúas comadres e “o cornudo”. ¡Veña, Maruxa!¿Quedas aí ou? E tamén Maruxa marchou.
Ofreceulle outra taciña ó diaño, pero enredara dabondo e tiña que marchar, polo que sacou os pés do forno, calzouse e saíu (pola porta) moi agradecido por tan boa velada. A avoa ollou no chan un caderno vermello cheo de lendas e contos populares, e esbozando un pequeno sorriso exclamou ¡Será condanado o demo de home este!

Cristina Collazo Gómez/ Licenciada en Literatura Comparada

GALIZA SECUESTRADA

2010-04-01T11:30:00.002+02:00

Ao longo do tempo foise creando unha imaxe do que é Galiza como pobo, como nación. Unha imaxe condicionada pola experiencia colectiva vivida no pasado, e que pesa sobre a idea que temos de nós mesmos e sobre as perspectivas que temos para afrontar o futuro
No caso galego, esta imaxe non sae de nós mesmos, como consecuencia dun reiterado fracaso colectivo ao longo do tempo que nos impede accedermos a calquera outro camiño que o que semella predestinado para nós. Non é froito da acumulación de limitacións e incapacidades. É, polo contrario, consecuencia dos séculos de desprezo, xenreira e arrogancia, dos vencedores sobre os vencidos, convertidas na nosa condición lóxica, normal e natural de seu, en parte do noso ADN colectivo.

Para a demostración que Galiza non tivo nunca capacidade de se valer por si mesma, a amnesia foi inoculada para nos faceren esquecer até as cousas máis simples e aparentemente sen importancia. Se non temos consciencia de existirmos no pasado, non é posíbel tela no presente. Négasenos, xa que logo, o dereito de sabermos quen somos e mesmo a nos facer preguntas sobre o pasado que podan contribuír a unha explicación do noso estado actual.

É a letanía constante e repetida sobre a que se quer construír a falsa realidade de Galiza, como dixera Novoneyra, recóllote da historia estás borrosa.

Para demostrar isto non é necesario irmos aos grandes acontecementos da nosa historia. Non é necesario que nos preocupemos por desvelar grandes misterios, nin que elaboremos grandes hipóteses co obxectivo de contruirmos unha teoría da nosa existencia como nación.

Podemos ir simplesmente ás explicacións que se nos dan aos cidadáns normais sobre cuestións relacionadas coa actualidade máis que nos remiten necesariamente ao pasado.

Collamos por caso o Camiño de Santiago, tan promocionado e sinalado. Calquera observador actual pensaría no mellor dos casos, cos datos que se ofrecen por parte das institucións, que foi a primeira grande corredoira de Europa, pola que practicaban sendeirismo un señores disfrazados de San Roque. Como Galiza nunca tivo un pasado normal, é de loucos pensar que puido ser unha das grandes vías de comunicación terrestre cara un dos centros de decisión do occidente medieval.

Un outro exemplo. Utilizando hai pouco tempo unha guía de castelos e torres de Galiza, coa intención de sabermos algo máis nunha visita a unha destas numerosas construcións tan abundantes como ocultadas e descoñecidas no noso país, puidemos comprobar na lectura que a diferenza dos famosos castelos escoceses habitados por pantasmas e ánimas en pena, os castelos galegos están deshabitados, mais os mouros, pantasmas, santos e santas están na súa orixe, e son promotores directos da súa construción. Quen, por que e cando se levantaron estas fortalezas e símbolos de poder? Ficamos sen resposta. Habendo unha boa meiga, desas que tanto abondan nestas terras, que se quite unha explicación rigorosa.

Non é só que a historia a escriban os vencedores edulcorando ou manipulando os feitos para a súa maior gloria, é que ademais os vencedores como norma xeral ocúpanse de eliminar calquera vestixio, mostra ou lembranza que poda ficar do vencido. Non chega con gañar hai que arrasar con todo. Esta é desde logo a mellor maneira de eliminar o contrario, borrar a súa memoria, perigosa por ser parte da súa conciencia. No mellor dos casos á memoria permíteselle ficar como residuo anecdótico e pintoresco sen máis interese, mais por tras agóchase a intención demostrar a natureza inferior do vencido.

Así nos explicamos o pouco interese que hai nunha recuperación efectiva do patrimonio que permita achegar ao público un coñecemento sobre a nosa historia, por pequeno que for.

Cómpre rescatar Galiza do secuestro da súa historia. Recuperarmos a lembranza e a memoria é condición necesaria para que a nosa imaxe, a que temos sobre nós, mais tamén a que teñen outros, sexa a real e non a creada tras séculos de submisión.

Aparentemente hoxe no mundo hai máis acceso á información, á opinión e ao debate que nunca, grazas aos medios que proporcionan as novas tecnoloxías. Até onte Galiza ficaba fóra desa posibilidade. Desde onte Galiza dá un paso máis na súa historia e ten unha ferramenta para opinar, falar, debater desde esta Terra e desde este Tempo.

Marcos Maceira/membro da AC O Galo

Escoitar a Galicia

2010-03-28T11:30:00.000+02:00

Certamente sendo pequeno non era consciente do gran privilexio que supón pertencer a unha terra que posúe dúas linguas. Quizáis porque a normalidade do uso do galego e do castelán non permite a un neno percatarse de tal riqueza. Sen embargo, co tempo, coa madurez, mesmo coa formación, asimilas algo que ata ese momento non asumes por ser unha situación cotiá en Galicia e é que ter a posibilidade de medrar coñecendo dous idiomas é un luxo que dota ao noso país dunha gran riqueza cultural. Temos literatura escrita en galego e en castelán, música en galego e en castelán, teatro en galego e en castelán, en suma, unha cultura bilingüe e unha capacidade de entender e comunicarnos tamén bilingüe.

Calquera que se deteña nun recuncho de Galicia, por pequeno que sexa, xa se trate dunha cafetería, dunha rúa, dun parque ou dunha tenda, e se pare a escoitar as voces do seu arredor, daráse conta de que a xente se comunica en galego e tamén en castelán. Tamén verá cómo unha mesma persoa se pode expresar nas dúas linguas en calquera situación e cómo hai xente que se dirixe aos seus interlocutores en castelán e estes lles responden en galego, e viceversa, sen que isto repercuta en ningún problema de comunicación. A coexistencia pacífica de dúas linguas oficiais en Galicia ofrece esas posibilidades de expresión.

É innegable que galego e castelán conviven harmónicamente na nosa Comunidade e isto apórtanos unha vantaxe que non se dá noutras, xa que falamos a terceira lingua máis empregada a nivel mundial, o castelán, e outra que nos facilita a comunicación con portugueses e brasileños de todo o mundo, a propia de Galicia, o galego. Ante esta realidade, non podo máis que preguntarme por qué motivo algúns seguen empeñados en eclipsar esta harmonía idiomática.

É evidente que existen diferentes opinións sobre o uso das linguas en Galicia pero esas diferenzas non surxen polo feito de ser unha Comunidade con dúas linguas nin por problemas de entendemento dos cidadáns. Non. Existen discrepancias porque hai colectivos e algún que outro partido nesta terra que parecen ter intereses espúrios sobre a lingua que non obedecen precisamente aos intereses de Galicia nin aos dos cidadáns nin ao amor que din sentir pola lingua en cuestión.

Se así fose, non se atreverían a pretender que nunha Comunidade libre como é Galicia se impoña, a través da Administración, o uso dunha ou doutra lingua nas escolas.

Fraco favor lle fan aos galegos intentando privalos dun dereito irrenunciable que é o de expresarse na lingua que prefiran nun marco de liberdade e fraco favor lle fan tamén ás linguas, que para permanecer no tempo e no espazo deben promoverse pola vía do afecto e nunca da imposición.

Os tristes Séculos Escuros remataron fai moito tempo e as dictaduras lingüísticas tamén. A todos os que añoren eses tempos invítoos a que se paren e escoiten a Galicia, literalmente.

Antonio Rodríguez Miranda/ voceiro e vicesecretario do PPdG

Perspectivas de futuro dos xogos (II)

2010-03-27T11:30:00.000+01:00

A pesar do inconveniente da uniformización cultural predominante,
debemos ter presente que os xogos populares educan a sociedade no
sentido máis amplo do termo: forman física e mentalmente, son un
vieiro de novas experiencias e constitúen parte esencial da nosa
cultura. A necesidade de coidalos e mantelos é común a toda a nosa
contorna europea. En consecuencia, créanse proxectos de recuperación,
moitas veces vencellados á Asociación Europea de Xogos e Deportes
Tradicionais, entidade á que pertence Brinquedia. E a nivel
internacional, a UNESCO recoñece o importante papel dos xogos na
construción dunha cultura da paz.
A situación en Galicia ten que dar un xiro se queremos seguir un bo
rumbo. Mais non sopran ventos favorables nos últimos tempos; o goberno
actual púxolle freo ao proxecto dun Plan Estratéxico presentado a
comenzos do ano pasado e que tiña como metas: a recuperación dos xogos
e deportes populares e tradicionais a nivel local; a revalorización
social como actividade colectiva e de ocio; a súa divulgación,
ensinando as técnicas e normas do xogo e promovendo a implantación no
ámbito escolar e entre as familias; e, por último, a creación dunha
normativa de base común para celebrar competicións dentro e mesmo fóra
de Galicia. Obxectivos necesarios para o porvir dos xogos no noso
país.

Lidia Barreiro Felpeto
(Asociación Galega do Xogo Popular e Tradicional, www.agxpt.org)

Os xogos populares en Galicia, perspectivas de futuro (I)

2010-03-21T10:08:00.000+01:00

Os xogos populares son parte da cultura dos pobos, aprendidos mediante a transmisión oral. En cada rexión teñen uns trazos característicos, en estreita relación co medio que os rodea.

Aprender, educar, relacionarse… as funcións dos xogos, desde a infancia ata a idade adulta atinxen as necesidades vitais do ser humano, polo que posúen un gran valor sociocultural que vai máis alá dos aspectos lúdicos.
Non é doado facer un reconto e clasificación exhaustivos da totalidade dos xogos populares de Galicia, pero en calquera caso, a lista sería ampla. Sintetizando, os máis populares tradicionalmente son a chave, os bolos de madeira ou birlos, a porca, a estornela ou billarda, o xogo da ra, o aro, o peón ou buxaina, o tiro de corda, a comba, as bólas, a mariola, os zancos, pai-fillo-nai, as carrilanas…
É evidente a profusión e riqueza de xogos populares e tradicionais no noso país, xa que logo, sería moi proveitoso idear proxectos de conservación e divulgación.

A situación dos xogos populares en Galicia
En canto aos xogos populares dirixidos aos nenos e nenas, a situación mellorou nos últimos anos debido a iniciativas de diferentes asociacións e centros de ensino. Recuperáronse espazos dos patios escolares para a súa práctica, e adicóuselle tempo á promoción e divulgación, con iniciativas como a creación de O Día do Peón. Algunhas asociacións colaboran estreitamente coas escolas. Por exemplo, a AGXPT ten un calendario de visitas a centros de toda Galicia durante o curso escolar. Brinquedia, a Rede Galega de Xogo Tradicional puxo en marcha nos últimos cinco anos os Encontros Escolares de Xogos Tradicionais, e promove cursos e publicacións. Ademais, existen outras infraestruturas de salientable función educativa e cultural: o MUPEGA en Santiago, “O Palao” en Ourense, o Museo do Xoguete en Allariz…
A respecto dos xogos dirixidos ao público adulto, carecen de recoñecemento social suficiente, polo que sería necesario un maior pulo garantido polas autoridades para atinxir o lugar que lles corresponde. Son os xogos de máis raizame na nosa cultura os que teñen un apoio popular máis sólido. Poderiamos citar uns poucos exemplos concretos: O Concello de Xove, organiza dende hai 20 anos Tiradas de bolos tradicionais, nun intento de recuperar este xogo autóctono. Amigos da chave de Ferrolterra, tamén fai torneos anualmente. Contamos cunha Liga nacional de billarda (O Varal, Lugo). A Liga galega de traiñeiras segue unha longa tradición. O Clube de Loita Galega A Cambadela realiza competicións periodicamente…

Lidia Barreiro Felpeto
(Asociación Galega do Xogo Popular e Tradicional, www.agxpt.org)

Unha nova entrega do humor de Euler

2010-03-20T10:05:00.001+01:00

Cre o Executivo que poñendo as cousas máis difíciles as persoas irregulares marcharán?

2010-03-17T11:49:00.001+01:00

Un martes do mes de novembro, cuxo día xa non lembro, estaba esperando en Galicia Acolle sobre as cinco do serán a unha rapaza de orixe ecuatoriana que requiría asesoramento xurídico en relación a orde de desfizamento na que se lle obrigaba a abandonar en quince días o piso no que vivía ela e maila súa familia.
Chegou nerviosa, tocaba de maneira case obsesiva o seu cabelo, non me ollaba directamente aos ollos denotando unha certa desconfianza ao estar na miña presenza. De seguido, collina das súas mans tentándoa tranquilizar e ela botou a chorar dicindo “teño dous fillos que manter, non teño papeis nin traballo, e non quero voltar ao meu país, vanme botar a rúa”...
Estas consultas, desde que estou de voluntaria na área xurídica de Galicia Acolle , repetíronse con certa frecuencia nos últimos meses, e estoume a referir a consultas xurídicas que van máis aló do ámbito do asesoramento para a regularización dos papeis das persoas de orixe estranxeira, e que se sitúan en queixas que están relacionadas coa maior vulnerabilidade que soportan as persoas de orixe estranxeira en relación cos seus dereitos civís, laborais ou sociais; dereitos como o acceso a unha vivenda digna, á asistencia sanitaria, a un traballo, que se ben non gozan da protección dos dereitos fundamentais así recoñecidos pola nosa Constitución, resultan conculcados con maior dramatismo ou, mellor dito, de forma preferente coa poboación de orixe estranxeira que se atopa no noso territorio.
Neste contexto de crise económica feroz que estamos vivindo, parece complicado lembrar que, segundo os datos do informe Randstad para o ano 2008, a poboación estranxeira contribuíu cun 30% ao crecemento do PIB en España, porén os dirixentes ante este dato positivo responderon coa enésima reforma da lei orgánica de estranxeira que se ben se podería aproveitar para adoptar medidas que palíen a situación da poboación estranxeira, especialmente golpeada pola crise e eliminar as limitacións xeográficas e de actividade dos permisos iniciais de traballo, utilizouse para que se acentúanse as consecuencias negativas dunha política económica mal xestionada.
Convén neste intre deternos nas reformas substanciais da reforma para que o lector poida ter unha opinión propia sobre o que supón endurecer a lexislación de estranxería.
A maior parte dos aspectos negativos da reforma céntranse nas persoas estranxeiras en situación administrativa irregular. Chega a cuestionarse ata o seu acceso a dereitos fundamentais como a educación ou a xustiza.
Cre o executivo que poñendo as cousas máis difíciles as persoas irregulares marcharanse de España?
Se é así, está nun enorme erro. A maior parte das persoas inmigrantes que chegan a España sen ser reagrupadas fano de xeito irregular, xa que as canles legais para acceder ao país son practicamente inexistentes. Xa que logo, o ciclo normal das persoas inmigrantes é chegar como turistas ou acceder doutra forma irregular, pasar uns anos na economía somerxida para finalmente conseguir a documentación a través dunha regularización extraordinaria ou ben do arraigo social establecido na lei.
De feito, España non chega a executar máis do 30% das ordes de expulsión que supoñen en total menos do 5% dos inmigrantes irregulares que se estima viven en España. Estes, antes ou despois acaban conseguindo regularizar a súa documentación.
O inmigrante irregular é, xa que logo, un futuro inmigrante documentado e o seu acceso aos servizos e dereitos debe verse como un proceso integrador, non excluínte. Unha lei de amplas miras e pensada no futuro debería entender o acceso aos dereitos fundamentais como o primeiro paso para a convivencia e a normalización. Mentres non sexa así, estaremos lexitimando a exclusión social cunha Lei Orgánica.
Na miña opinión, non era o momento de afrontar unha reforma legal e menos aínda publicamente como consecuencia da situación de crise que vivimos. Esta formulación xera a sensación de que as persoas emigrantes sobran na crise cando o seu papel no crecemento económico foi determinante e seguen sendo cidadáns de feito.
Non é certo, como di a exposición de motivos do proxecto de lei, que cumpra na súa integridade coas sentenzas do Tribunal Constitucional universalizando os dereitos fundamentais para todos os estranxeiros con independencia da súa situación administrativa. É precisamente nos dereitos prestacionais, é dicir, educación e xustiza gratuíta, onde a proposta de lei é máis restritiva, non universalizando estes dereitos fundamentais.
No acceso á educación remítese á lexislación xeral de educación para o recoñecemento do dereito, o que actualmente xera un baleiro legal e supón trasladar a responsabilidade a unha norma que ha de ter outra finalidade ben distinta como é organizar a educación en España e non decidir sobre os dereitos fundamentais dos cidadáns.
Esquece a educación infantil, á que se refire a normativa vixente no sentido da necesidade de prover as prazas para a escolarización da poboación que o solicite. Consideramos fundamental esta etapa educativa no proceso de adaptación á escola e primeira medida para evitar o fracaso escolar dos fillos dos inmigrantes. Máxime cando son con diferenza o colectivo que máis aporta á demografía española, que viu recuperar a súa balanza entre nacementos e defuncións fundamentalmente polo aporte dos inmigrantes na última década.
En canto ao dereito constitucional á xustiza gratuíta, esíxese a dobre petición por parte do estranxeiro para poder acudir aos tribunais en defensa dos seus intereses ante a administración. Esíxeselle reiterar a vontade de recorrer, ata cando poden ser xa expulsados, o que sen ningunha dúbida supoñerá un obstáculo, na práctica insalvable para a maioría dos estranxeiros, dada a inaccesibilidade que para eles teñen os consulados españois no exterior. Neste caso, a dobre petición só pódese entender como a creación dunha traba burocrática que na práctica bloquee o acceso á xustiza gratuíta como recoñeceu fai un ano o Tribunal Constitucional.
Deste xeito, un menor español facilmente pode estar privado da posibilidade de convivir cos seus avós unicamente polas trabas que introduce a nova lexislación.
Restrínxese a reagrupación familiar para os ascendentes de cidadáns estranxeiros e tamén para os dos españois que, neste momento, teñen o mesmo réxime, segundo estableceu o RD 240/2007. Impónselles o requisito de alcanzar os 65 anos, o que supón un descoñecemento da realidade dos países de orixe, onde as expectativas de vida e a súa calidade son inferiores.
Endurécese o réxime sancionador con ampliación das infraccións e agravación da sancións profundando na represión e non na integración.
Dase un perigoso paso para favorecer a delación do estranxeiro irregular por calquera cidadán ao estilo de países que son un mal exemplo neste ámbito, como Italia. Ese perigoso percorrido continúa con esta reforma que criminaliza a quen axude a un estranxeiro cun contrato de traballo irreal, ou empadróalo sen residir realmente nese domicilio ou facéndolle unha carta de invitación si logo non regresa. Tras esa opción o seguinte será, sen dúbida, sancionar a quen non denuncie ao estranxeiro en situación irregular. Se estas condutas deben ser perseguidas, que se faga en igualdade de condicións que cando se realizan contratos non cumpridos ou falsos empadroamentos para acceder a recursos sociais entre cidadáns españois.
Acórdase regular por regulamento o réxime dos centros de internamento de estranxeiros (CIE) en contra do Tribunal Supremo, que no 2003 e 2005 deixou claro que debía ser unha lei orgánica a que regulase a natureza xurídica e os dereitos e obrigacións das persoas alí internadas ao verse afectado o seu dereito á liberdade.
Xa é hora de que os CIES teñan unha regulación legal específica que garanta o mínimo dos dereitos que hoxe en día teñen os presos convencionais para asegurar as garantías legais das persoas estranxeiras, cando tan só cometeron unha infracción administrativa e non penal. Sirva como exemplo que cárceres desautorizados para albergar recluídos por non cumprir cos estándares mínimos, péchanse como centros penitenciarías e ábrense como centros de internamento (véxase o caso de Algeciras). Iso parece ir contra o carácter non penitenciario que declarou a Lei de 1985 e o Tribunal Constitucional en 1987 ademais de contra o mínimo sentido común salvo que se considere ao inmigrante indocumentado menos digno que ao preso nacional.
Todo iso sobre a escusa da Directiva Europea de Retorno, que de ningún modo obriga a iso. Tamén é o primeiro paso para nun futuro establecer os 6 meses que con carácter xeral establece dita directiva, máis coñecida como a “Directiva da Vergoña”.

Para concluír, unicamente incidir en que calquera cambio na lexislación debería estar vinculado a unha mellora para a sociedade. A lexislación que xere un goberno que se autodenomina progresista debería estar orientada a máis medidas sociais, a mellorar a convivencia e, en xeral, a provocar avances sociais nun campo tan determinante para o futuro como a maior diversidade da sociedade española do século XXI. Fronte a iso e con algunhas honrosas excepcións, o conxunto da reforma é de carácter conservador e se aliña con este xiro á política europea de inmigración. Control e represión son vellas receitas que levan dúas décadas sen funcionar para abordar o fenómeno da inmigración.
É hora de arrincar unha política de estado centrada en facer de cada persoa inmigrante que chega a España un membro de pleno dereito desta sociedade, asumindo e recoñecendo que é imposible pensar na España do futuro sen a diversidade que se empeza a fraguar agora.
Pola parte que nos toca, os membros de Galicia Acolle, que non somos moitos pero peleóns, seguiremos contribuíndo para que se melloren as condicións de vida das persoas de orixe estranxeira que chegan a Galicia.
Patricia Rey, responsábel da área xurídica de Galicia Acolle

O ROSTRO DE AMATERASU

2010-03-14T11:23:00.001+01:00

É curioso como un dos países onde a desigualdade de xénero estaba máis aceptada, Xapón, teña unha das poucas deidades femininas para simbolizar o sol, Amaterasu. O shintoismo é unha relixión extremadamente politeista onde os kamis, entidades suprahumanas, poden ser desde accidentes xeográficos ata persoas destacadas, como heroes ou xefes tribais. Pero Amaterasu é o que poderíamos entender en occidente como unha Deusa.

A importancia deste kami entre os seus iguais, demóstrase na máis famosa das súas historias cando o seu irmán, Susanoo, kami da terra e o mar, anega o fogar de Amaterasu. Ela fuxe cara unha cova que tapa con unha enorme pedra, para quedar atrapada, en principio para sempre.

Ao desaparecer Amaterasu, desapareceu o sol, e con el o calor, e a terra non daba froitos, e todo o que había nela morría. Así que os kami decidiron sacar a Amaterasu do seu retiro, e o fixeron, creádelo ou non, á galega, é decir, cunha festa.

Xuntáronse tódolos kami, e entre eles Ama no Uzume, a kami da danza. Ela nunha especie de baile con alto contido erótico específico, subiu a moral de todos os seus compañeiros. Amaterasu ao escoitar os ouveos, saiu para ver de que se trataba. O resto dos kamis colocaran xa un espello e cando Amaterasu saiu e viu o seu propio rostro por primeira vez, quedou tan abraida que decidiu voltar ao plan celestial, que é onde habitan os kamis.

Agora, que estamos chegando cara o final do inverno, parece que se repite en moitas culturas as festas para chamar á primaveira. No xapón, a concentración dos kami, nós mesmos co noso entroido, mesmo rituais máis modernos como o Día da Marmota nos Estados Unidos, lémbrannos que houbo épocas en que no inverno un non podía ir ao supermercado e comprar tomates ou pan. Lémbranos que houbo un tempo en que no inverno non había nada, por eso, cando nos aproximamos ao equinoccio, todos nós estamos desexando ver o fermoso rostro de Amaterasu.

Sergio Irigoyen Vázquez/Divulgador Científico.

Manifestaciones y control de fronteras: fichaje de “alborotadores”?

2010-03-13T11:20:00.000+01:00

En 2001 el Consejo de la Unión Europea rechazó la propuesta de emplear la base de datos del SIS (Sistema de Información de Schengen) para fichar los alborotadores impulsada a raíz de los disturbios en las protestas de aquel año en Goteborg y Génova. En este campo, el Consejo produjo dos manuales, uno sobre seguridad contra el terrorismo en las cumbres y otro sobre las tareas policiales para mantener el order público. En 2007, los manuales fueron reunidos en uno, para que fuera aplicable para “la seguridad (tanto desde la perspectiva del orden público como del antiterrorismo) de todos acontecimientos internacionales mayores, ya sean políticos, deportivos, sociales, culturales u otros”, unificando los planteamientos ante todo tipo de amenaza y, por lo tanto, acercando el concepto del activista político a los del hincha violento y del terrorista. La primera restricción del principio clave de la libertad de circulación en el espacio Schengen se introdujo para evitar que los llamados “hooligans” se desplazaran y provocaran disturbios en ocasión de los partidos internacionales futbol, por medio del intercambio de información y la prohibición de entrada, en la Eurocopa de 2000 en Bélgica y Holanda. Alemania volvió a plantear la posibilidad de “intercambiar información sobre alborotadores violentos” a través del fichaje en el SIS bajo los supuestos del artículo 99 de su reglamento [para la vigilancia de personas sospechosas de haber cometido delitos muy graves o de presentar una amenaza grave] en 2007 tras las protestas alrededor del G8 en Heiligendamm del 6-7 de junio. Dos años de negociaciones en dos grupos de trabajo del Consejo terminaron en junio de 2009 sin llevar a un acuerdo sobre la necesidad de una base de datos y ni siquiera sobre la definición legal de un “alborotador” o “delincuente violento”. A pesar de ello, y de la ausencia de este tema en los trabajos preparatorios del Programa de Estocolmo que regirá la actuaciones y políticas en temas de justicia y asuntos internos desde 2010 a 2014, la presidencia sueca del Consejo incluyó el “intercambio de información sobre los delincuentes violentos que viajan, incluso los que asistan a acontecimientos deportivos o grandes reuniones públicas” en el Programa de Estocolmo. Esto convierte la implementación de dicha práctica en una prioridad legislativa. En su análisis de los intentos de crear este fichero para prohibir la presencia de personas en ciertos eventos en base a “hechos que llevan a creer que cometerán delitos significativos”, una categoría que incluye “estorbar la paz pública” o “afectar el sentido de seguridad del público”, Tony Bunyan concluye que: atentan contra la libre circulación; ya que sólo Alemania y Dinamarca tienen bases legales que definen estas personas, y Alemania es el único país que tiene un fichero al respecto, recoger esta información personal en una base de datos centralizada sería “absolutamente desproporcionado”; tras el enfoque de la “guerra contra el terrorismo” sobre musulmanes, comunidades de inmigrantes y refugiados, las manifestaciones y el derecho a protestar se están convirtiendo en los próximos objetivos para imponer la “seguridad interna”. Este hecho preocupa aún más tras el descubrimiento por el Guardian en octubre de 2009 de que los datos de los participantes en actos de protesta en Inglaterra se registran en una base de datos de “extremistas domesticos” para identificar “personas que podrían provocan delitos o desordenes”, que incluye manifestantes que no han sido objeto de condenas penales, como el cómico Mark Thomas por su participación en una manifestación de la CAAT (Campaign Against the Arms Trade) en contra de una feria de productores de armas en Londres.

Fuentes:
“EU protests: ‘Troublemakers’ database and ‘travelling violent offenders’ [undefined] to be recorded and targeted”, T. Bunyan, Statewatch, vol. 19 no. 3, julio-septiembre de 2009.Guardian, 25-26.10.2010.

Yasha Maccanico/ Membro de Statewatch, monitoring the state and civil liberties in Europe