Zo blijkt uit het jaarlijkse overzicht uitvoerbaarheid Belastingdienst dat bij de begroting van Financiën zit. Aanvankelijk zou de beoogde Amerikaanse leverancier Fast Enterprises ook het beheer en onderhoud van het nieuwe platform gaan verzorgen. Maar een artikel in Computable waarin it-deskundige Marcel van Kooten contstateerde dat strategische, geopolitieke en continuïteitsaspecten nauwelijks waren meegewogen bij de uitbesteding aan Fast, leidde tot een heroverweging. 

De gevolgen voor de overgang naar het hosting-scenario zijn nu uitgewerkt. Omdat extra werk nodig is, gaat de datum voor livegang VAT-Refund naar april 2027. De planning voor de uitrol van de binnenlandse omzetbelasting, intracommunautaire processen en de Nederlandse kleine ondernemersregeling verschuift daardoor van 1 juli 2027 naar het derde kwartaal van 2027. De risico’s rond datatoegang en continuïteit zijn nu beperkt. Maar volgens Van Kooten blijft de Belastingdienst afhankelijk van Fast. 

Legacy

Voor ondernemers zijn er, afgezien van het verschuiven van de planning, geen verdere consequenties. Wel leidt deze verschuiving ertoe dat de vervanging van BSN door een betekenisloos betaalkenmerk voor ondernemers later wordt gerealiseerd.

De keten Omzetbelasting maakt gebruik van een verouderd it-landschap waarin structuurwijzigingen niet mogelijk zijn. Het huidige legacysysteem kan maximaal drie tariefcombinaties bevatten: de geldende tariefcombinatie en de twee voorafgaande tarieven. Onder een tariefcombinatie wordt verstaan: een combinatie van het algemene en het verlaagde tarief. Als één van de twee of beide tarieven veranderen, ontstaat een nieuwe combinatie. 

Een tariefcombinatie moet tot tien jaar na zijn geldigheid beschikbaar blijven in het systeem. Als gevolg hiervan is het naar de huidige stand sinds 1 oktober 2022 (en tot 1 januari 2029) eenmalig mogelijk de tariefspercentages voor de omzetbelasting aan te passen.

De software kan niet alleen enorme hoeveelheden data uit uiteenlopende bronnen verwerken, maar ook allerlei soorten datastromen Te denken valt aan satellietbeelden, video’s vanuit drones, foto’s en informatie over cyberaanvallen. De analytics maakt het mogelijk snel beslissingen te nemen over militaire operaties, aldus Thales. Het systeem automatiseert de analyse, correlatie en prioritering van enorme datastromen uit militaire, open-source en civiele bronnen. 

Dankzij een krachtige, gedistribueerde architectuur smeedt dit platform bestaande systemen van nationale strijdkrachten en coalities samen. Dit verkort de besluitvorming. Hierdoor kunnen commandanten op elk niveau een voorsprong op de tegenstander krijgen, aldus Thales. De software is toegesneden op oorlogsvoering met een hoge intensiteit en ondersteunt de commandovoering voor meer dan 100.000 militairen, waarbij het operationele tempo vraagt om de grootschalige en doelgerichte inzet van ai.

Navo

De open, interoperabele architectuur is in samenwerking met strijdkrachten ontwikkeld en is getest tijdens de Navo-oefening CWIX 2026. Live-testfasen maken momenteel de weg vrij voor volledige uitrol, met als doel de capaciteit te verhogen van 100 naar 1.000 verwerkte doelen per dag.

De Franse software ondersteunt standaard ‘native’ Data-Centric Security (DCS) en Federated Mission Networking (FMN). In tegenstelling tot gesloten, propriëtaire systemen stelt het landen in staat om door henzelf gekozen technologiepartners te integreren in een gecontroleerde, modulaire omgeving. Dit levert maximale operationele prestaties op, gecombineerd met volledige nationale soevereiniteit. Als open multi-domeinoplossing biedt HexaForce volledige C2-capaciteiten, inclusief naadloze connectiviteit met bestaande systemen (legacy-systemen) van externe leveranciers.

Alternatief

HexaForce geldt als Europees alternatief voor software van Palantir. Dit Amerikaanse bedrijf ligt in de Tweede Kamer slecht, omdat gebruik van zijn software in meerdere landen tot schending van mensenrechten zou leiden. De Nederlandse krijgsmacht maakt gebruik van Palantir-software voor het maken van analyses. Het ministerie van Defensie wil zo snel mogelijk overstappen op een Europees alternatief. Daarom heeft Thales goede kaarten in handen.

Jonge Nederlandse techbedrijven kunnen het binnenkort aantrekkelijker maken om voor hen te gaan werken. Het kabinet bereidt een voorstel voor om aandelen-optierechten voor werknemers van startups en scale-ups fiscaal gunstiger te behandelen.

De Belastingdienst belast in het voorstel niet langer het volledige financiële voordeel van een aandelenoptie, maar slechts 65 procent daarvan. Dit betekent een aanzienlijke belastingkorting op dit specifieke inkomen. Effectief leidt dit tot een tarief van ongeveer 32 procent.

Een ander voordeel is dat pas belasting hoeft te worden betaald bij verkoop van de aandelen. Voorheen lag dat moment vaak al eerder, bijvoorbeeld als de aandelen verhandelbaar werden. Daardoor moesten houders van dit soort optierechten soms al belasting betalen terwijl ze nog geen cash in handen hadden. 

De startup of scale-up moet wel een goedkeurende beschikking van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) hebben. Het jonge bedrijf moet gericht zijn op snelle groei via een schaalbaar, innovatief bedrijfsmodel. Een beursnotering is niet toegestaan. Ook geldt een minimale periode van twee jaar tussen toekenning en verkoop. 

Steuntje in de rug

Het Wetsvoorstel Wet fiscale stimulering startups en scale-ups is deze week aangeboden aan de Tweede Kamer. Ter dekking van de budgettaire effecten van dit wetsvoorstel worden in de inkomstenbelasting de meewerkaftrek en de stakingsaftrek eerst versoberd tot 25 procent en vervolgens drie jaar later geheel afgeschaft. Een werknemer mag ook kiezen voor het bestaande regime uit 2023.

Het kabinet wil met dit voorstel startende, innovatieve bedrijven een steuntje in de rug geven bij het aantrekken van talenten die zij nodig hebben om hun ideeën verder te ontwikkelen en te verkopen. Ook andere landen kennen dit soort fiscale stimuleringsregelingen. Als het meezit, kan de regeling per 1 januari aanstaande van start gaan. 

Kritiek

De Raad van State heeft veel kritiek op het voorstel. Dit adviesorgaan van de regering vindt onvoldoende onderbouwd dat fiscale behandeling van opties een groot probleem is. Bovendien wordt het gelijkheidsbeginsel aangetast. Startups en scale‑ups krijgen een veel gunstiger fiscaal regime dan andere bedrijven zonder overtuigende rechtvaardiging. 

De Belastingdienst en RVO signaleren complexiteit, extra keuzemomenten en risico op fiscale planning. Heffing na emigratie of uitdiensttreding is volgens Belastingdienst vaak illusoir. En onzeker is of de regeling daadwerkelijk extra groei of participatie oplevert. De Raad van State adviseert het wetsvoorstel fundamenteel aan te passen en het uit het Belastingplan te halen. Het kabinet vult de toelichting op diverse punten aan, maar houdt vast aan snelle invoering vanwege het belang voor de sector.

‘Snorharen’ op kleine drones maken navigeren in het donker mogelijk

Onderzoekers van de TU Delft hebben een lichtgewicht aanraaksysteem ontwikkeld waarmee kleine autonome drones kunnen navigeren zonder camera’s of lidar. De technologie is geïnspireerd op de snorharen van ratten en muizen. Daarmee kunnen deze dieren ook in donkere ruimtes hun omgeving voelen. Het systeem van de TU is bedoeld voor drones van minder dan 100 gram.

Aan de voorkant van de drone zijn twee kunstmatige snorharen bevestigd. Elke snorhaar bevat drie miniatuurdruksensoren die contact met objecten in drie dimensies registreren. Op basis van die informatie kan de drone obstakels ontwijken, oppervlakken volgen en kaarten van onbekende omgevingen opbouwen.

Volgens de TU Delft in Delft maakt de technologie navigatie mogelijk in omstandigheden waarin zichtsensoren minder goed functioneren, zoals duisternis, rook of stof. De onderzoekers ontwikkelden daarnaast software die verstoringen door luchtstromen van de propellers corrigeert. Het volledige systeem draait op de boordcomputer van de drone en gebruikt slechts 34 kilobyte geheugen. De onderzoeksresultaten zijn gepubliceerd in Nature Communications.  

Descartes koopt transportsoftwareleverancier Tai

Het Canadese Descartes, dat software maakt voor de supply chain en logistiek, neemt Tai over voor circa honderd miljoen dollar. Met de acquisitie breidt Descartes zijn aanbod voor transportmanagementsoftware voor expediteurs uit.

Tai, gevestigd in Californië, ontwikkelt een ai-ondersteund transportmanagementplatform voor expediteurs. Het systeem ondersteunt processen zoals offertes, vervoerdersselectie, transportuitvoering, facturatie en klantcommunicatie binnen één workflow. Descartes voegt het platform toe aan zijn Global Logistics Network. Daarnaast wil het bedrijf de software van Tai combineren met zijn oplossingen voor vervoerdersconnectiviteit, compliance, fraudepreventie en realtime zichtbaarheid.

Kyndryl stelt Anton Wilsens aan als Benelux-topman

Kyndryl heeft Anton Wilsens benoemd tot managing director voor de Benelux. Hij volgt Liesbet D’hoker op, die binnen het bedrijf een nieuwe leidinggevende functie krijgt voor een van de klanten van Kyndryl in de regio.

Kyndryl, gevestigd in New York, levert diensten voor het beheer en de modernisering van it-infrastructuren. Wilsens was de afgelopen vier jaar actief als managing partner voor een klant van Kyndryl in de financiële sector. De nieuwe Benelux-directeur woont in België en heeft meer dan twintig jaar ervaring in de technologiesector. Eerder bekleedde hij leidinggevende functies bij Kyndryl en IBM in Europa, het Midden-Oosten en Afrika.

Logistieke vakbeurzen richten vizier op personeel, energie, digitalisering en ai

Royal Dutch Jaarbeurs organiseert van 3 tot en met 5 november 2026 de vakbeurzen ICT&Logistiek en Logistica Next. In Utrecht komen volgens de organisator ruim 10.000 professionals, experts en beslissers uit de logistieke sector bijeen.

De evenementen staan in het teken van vraagstukken rond personeel, energie, digitalisering en ai. Op de beursvloer ontmoeten aanbieders, technologiepartners en gebruikers elkaar rondom thema’s als data, software, warehouse-automatisering, robotica en supply chain-optimalisatie. Nieuw zijn de Experience Hub en het Energy & Estate Paviljoen, waar bedrijven voorbeelden tonen van automatisering, energievraagstukken en logistieke infrastructuur.

Aptean neemt logistieke softwarespecialist FleetGo over

Main Capital Partners verkoopt FleetGo Group aan Aptean. Met de overname breidt Aptean zijn aanbod voor transportmanagement en supply chain management uit. FleetGo levert software voor transport-, fleet- en warehousemanagement en bedient ruim achtduizend klanten in Europa. Sinds de investering van Main Capital Partners in 2022 groeide het bedrijf uit Hattem van een aanbieder van telematica-oplossingen uit tot een logistiek softwareplatform. Die ontwikkeling werd ondersteund door zes overnames: Wanko, Eurotracs, Data2Track, ScoreTrace, Awaken en DreamTec.

Volgens Main Capital Partners heeft FleetGo daarmee zijn softwareaanbod en aanwezigheid in Europa uitgebreid. De overname moet de volgende fase van internationale groei ondersteunen. Aptean, gevestigd in Alpharetta (Georgia, Verenigde Staten), krijgt met de acquisitie toegang tot FleetGo’s logistieke softwareportfolio.  

De Nederlandse overheid begint behoorlijk last te krijgen van de sterk stijgende prijzen van servers, netwerkapparatuur, geheugencomponenten en andere hardware. Ook laptops, tablets en smartphones blijven duurder worden. Verwacht wordt dat de markt hiervoor in 2027 allerminst tot rust komt.

SSC-ICT, dat als shared service center diensten levert aan zeven ministeries, ziet een flinke toename in afschrijvingen als gevolg van ontwikkelingen op met name chips. De groeiende vraag naar ai-rekenkracht, geopolitieke spanningen in de halfgeleidermarkt en verstoringen in de toeleveringsketen leiden tot aanzienlijk hogere inkoopprijzen. Zo meldt minister Pieter Heerma (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties).

De begroting van SSC-ICT, zo blijkt uit de Miljoenennota, is opgesteld tegen de achtergrond van een snel veranderende ict-markt, toenemende digitalisering binnen de rijksoverheid en stijgende kosten als gevolg van eerder genoemde marktontwikkelingen.

Alle hardware waarin chips verwerkt zijn, leiden tot hogere investeringen en daarmee oplopende afschrijvingskosten. SSC-ICT schrijft voor ict-apparatuur volgend jaar bijna de helft meer af: 65 miljoen euro tegen 45 miljoen dit jaar. In 2028 blijft dit hoge niveau gehandhaafd.

Daarnaast stijgen ook de contract- en licentiekosten van grote marktpartijen als Microsoft, wat leidt tot hogere structurele exploitatielasten. 58.000 ambtenaren van zeven ministeries werken via de ict-omgeving van SSC-ICT. De dienst verwacht dit jaar een omzet van 475 miljoen euro. In 2027 stijgt deze naar 514 miljoen euro.

Logius en RvIG

Bij Logius, het agentschap dat diensten als DigiD, MijnOverheid, eHerkenning, data.overheid.nl, het BSN-Koppelregister en het Algoritmeregister levert, stijgen de baten/lasten in 2027 de omzet naar 369 miljoen euro. Volgend jaar wordt data.overheid.nl doorontwikkeld tot een centrale datacatalogus. Daarnaast staat een implementatie van een eenduidige toegang tot datasets op het programma.

De Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG) verwacht in 2027 de reorganisatie te hebben afgerond. De focus ligt daarbij op een toekomstbestendige organisatie, het interne applicatiebeheer en versterking van de ict-infrastructuur. De baten/lasten zijn begroot op 317 miljoen euro. Voor 2027 staat doorontwikkeling gepland van producten uit het programma toekomst BRP (Basisregistratie Personen). Ook wordt gewerkt aan verbeteringen in het reisdocumentenstelsel. Verder vragen aandacht het beheer van voorzieningen voor eIDAS (elektronische identificatie en vertrouwensdiensten) alsmede toetsing op gebruik van BSN’s door eIDAS-instanties.

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) moet het volgend jaar met 56,8 miljoen euro doen, 3,1 miljoen euro minder dan dit jaar. Zo blijkt uit de Miljoenennota.

Vergeleken met wat vorig jaar tijdens Prinsjesdag in de begroting naar buiten kwam, valt de bezuiniging voor 2027 echter 3,8 miljoen euro mee. Maar vanaf 2028 zal de privacywaakhond flink de broekriem moeten aantrekken. In 2030 bedraagt het budget nog maar 49,4 miljoen euro. De AP zelf zegt honderd miljoen euro nodig te hebben.

En dat terwijl de AP als toezichthouder een zware extra taak wacht, namelijk de coördinatie van de controle op algoritmes en ai, met bijzondere aandacht voor transparantie, discriminatie en willekeur. De AP moet met name verboden ai-praktijken zien te voorkomen.

Bovendien kost het de AP nu al veel moeite klachten over schendingen van privacy tijdig af te handelen. Ook meldingen van datalekken kosten veel werk. Bovendien is er behoefte aan meer communicatie, voorlichting en sturing door de AP.

Onbegrijpelijk

Sandra Molenaar, directeur Consumentenbond, is niet te spreken over de voorgenomen bezuinigingen op de AP. Molenaar: ‘Onbegrijpelijk dat in een wereld waarin grote techbedrijven doen wat ze willen, de privacy van burgers ongegeneerd schenden voor hun eigen gewin en onze jongeren verslaafd maken, het toezicht hierop minder slagkracht krijgt. Ook de toenemende datalekken en de opkomst van ai vraagt juist om een sterkere toezichthouder, geen zwakkere.’

Behalve weinig geld heeft de AP ook een nieuwe voorzitter wiens benoeming op weerstand stuit. De aanstelling van Geert Potjewijd heeft tot felle discussies geleid. Critici wijzen op zijn verleden als advocaat bij De Brauw, waar hij techreuzen zoals TikTok, Uber, Meta en Booking.com verdedigde in Europese rechtszaken.

Privacy-organisaties en actiegroepen zoals Bits of Freedom vinden dat Potjewijds eerdere werk afbreuk doet aan de geloofwaardigheid en onberispelijke reputatie die een AP-voorzitter nodig heeft. Anderzijds is er de opvatting dat deze specifieke ervaring hem juist deskundig maakt. Dat was wel anders bij zijn voorganger Aleid Wolfsen; die rolde na zijn burgemeesterschap in Utrecht de privacywereld in als een puur politieke benoeming, zonder veel voorkennis van het privacyrecht.

Naudé presenteerde op donderdag 17 september in Eindhoven Brainport het onderzoeksrapport ‘Nieuwe exportkansen voor Nederland op het gebied van halfgeleiders’. 

Op de middellange termijn biedt ook een verschuiving naar geïntegreerde schakelingen waarbij chipfabrikanten al vroeg in het ontwerpproces met afnemers samenwerken, perspectief. Uitbreiding en diversificatie van de Nederlandse halfgeleideruitvoer zijn geboden. Want hoewel Nederland met een jaarlijkse directe omzet van 46 miljard euro op de chipmarkt een behoorlijk partijtje mee blaast, kampt de sector met toenemende kwetsbaarheden. 

Over het hoofd zien

De toenemende geopolitieke spanningen tussen de VS en China hebben geleid tot een verbod op de export van geavanceerde lithografie-apparatuur naar China. ASML is daarvan de dupe. Bovendien is de export van ic’s mede door minder vraag de afgelopen jaren is gedaald; van meer dan dertien miljard dollar in 2021 tot ongeveer twee miljard dollar in 2025. Daarnaast merkt de EU de meeste halfgeleiders aan als goederen voor tweeërlei gebruik, waarvoor een uitvoervergunning vereist is.

Naudé: ‘Het is voor Nederland van groot belang om deze uitdagingen het hoofd te bieden, aangezien de wereldwijde halfgeleidermarkt naar verwachting aanzienlijk zal groeien en in 2030 een omvang van 1.600 miljard dollar zal bereiken.’

Hij vindt het halfgeleider-beleid van de EU ook te veel naar binnen gericht. Europese beleidsmakers hebben zich eenzijdig geconcentreerd op het veiligstellen van interne toeleveringsketens, het beperken van afhankelijkheden en het subsidiëren van de bouw van chipfabrieken. Ze hebben volgens hem de strategische noodzaak om halfgeleiders naar markten buiten de EU te exporteren grotendeels over het hoofd gezien.

Hamers studeerde International Business and Languages en volgde in het laatste jaar van haar studie een duaal traject: vier dagen werken en één dag studeren bij Capgemini. ‘Ik had toen nul it-ervaring, maar ben wel door het hele assessment gekomen. Ik ben de SAP-wereld ingerold en begon als programmeur. Ik heb bijna zes jaar bij Capgemini gewerkt als SAP-consultant, waarvan de eerste jaren in de utiliteitsmarkt: privatisering, liberalisering, een hele leerzame tijd.’

Nu dus bij Dell terechtgekomen. Wat doet een field cto precies?

‘Het is geen klassieke technische cto-functie. We hebben bij Dell een global cto op hq-niveau, maar de rol van field cto is er vooral om lokaal de verbinding te maken tussen nieuwe technologie en de markt. Ik werk veel samen met onze solution architecten, dus ik duik ook echt de diepte in op de technische kant. Maar tegelijk maak ik de vertaling naar de klant- en dienstverlenerskant, samen met onze salescollega’s. Het gaat vooral om luisteren: wat willen klanten, hoe ziet hun businesscase eruit, hoe ziet hun kostenplaatje eruit, wat hebben ze nu staan en wat willen ze? Dat gesprek voer ik op c-level, maar ook met de laag daaronder. Steeds gaat het om de vraag: wat is nu eigenlijk een ai-platfom, en hoe zetten we dat zo open mogelijk neer, zodat je flexibel blijft voor toekomstige innovatie?’

Wat valt je op als grote ontwikkeling rond ai op dit moment?

‘Wat ik gekscherend altijd noem: iedereen heeft een beetje ai fomo, the fear of missing out. Iedereen is ermee bezig, iedereen wil er wat mee. Maar de strategie is niet altijd goed doordacht. Vaak leeft op bestuursniveau de boodschap: we willen iets met ai. Dat wordt dan top-down uitgerold, en dan blijkt niemand precies te weten wat dat betekent. Ai is niet goedkoop: het is duurder in aanschaf dan traditionele rekenkracht en duurder in gebruik vanwege de continue tokenstroom, en ook niet altijd duurzaam. Dus moet je terug naar de tekentafel met je organisatie. Het raakt je mensen, je processen en je technologie. Ai wordt terecht vaak gezien als de zoveelste grote technologische revolutie. Toch benaderen we ai nog te vaak als een afzonderlijke tool, terwijl het in werkelijkheid vraagt om een fundamentele transformatie van de organisatie. Bij Dell hebben we dit zelf ervaren. Michael Dell stelde zich ooit de vraag: als ik vandaag opnieuw in mijn studentenkamer zou beginnen, hoe zou ik Dell dan opnieuw opbouwen in de huidige markt? Vanuit die gedachte keek hij opnieuw kritisch naar de organisatie. Dit soort transformaties kan soms ingrijpend zijn, omdat ze raken aan mensen, processen, verantwoordelijkheden en bestaande mandaten. Soms is het noodzakelijk om gevestigde werkwijzen en ‘heilige huisjes’ ter discussie te stellen. Ik denk dat organisaties daar nog te terughoudend in zijn.’

Hoe heeft Dell dat zelf aangepakt?

‘We zijn nu ruim twee jaar bezig met het implementeren van ai in onze eigen organisatie, echt at scale en wereldwijd. We hebben vier gebieden gekozen waarop we ai willen inzetten om ons te onderscheiden: onze salesorganisatie en go-to-market-programma’s, onze service- en supportafdeling, onze r&d en innovatie-afdeling en onze supply chain. Alles daarbuiten hebben we bewust van tafel gehaald. Bij iedere investering stond de strategische doelstelling centraal, met een duidelijke focus op aantoonbare roi. Zo zagen we dat salesprofessionals veel tijd kwijt waren aan het intern verzamelen en combineren van informatie om een compleet klantbeeld te creëren. Met behulp van ai genereren we nu binnen enkele minuten een 360-graden klantbeeld, waardoor meer tijd beschikbaar komt voor waardevolle klantinteractie.

Voor onze supportorganisatie ontwikkelden we daarnaast Next Best Action: een oplossing die over vijf applicaties heen analyseert welke vervolgstap het meest effectief is. Hierdoor kunnen supportengineers sneller tot een passend antwoord en een concrete oplossing komen. Deze eerste use cases maakten de positieve roi aantoonbaar. Dat resultaat creëert het mandaat en het vertrouwen om vervolgens gericht in de volgende fase van de transformatie te investeren.’

Zie je verschillen tussen sectoren in hoe ver ze daarin zijn?

‘Zeker. Binnen de zorg wordt al volop geëxperimenteerd met ai, mede vanwege de enorme potentiële impact. Tegelijkertijd bereikt naar schatting slechts drie procent van deze innovaties uiteindelijk de productiefase. Er worden veel pilots uitgevoerd, maar een integrale ai-strategie ontbreekt vaak. Het mandaat is bovendien regelmatig versnipperd over verschillende afdelingen, terwijl de basis juist organisatiebreed moet worden gelegd: welke toepassingen zijn wenselijk en toegestaan, waar bevindt de relevante data zich en hoe borgen we de veiligheid? Daarnaast is het essentieel dat ai-oplossingen daadwerkelijk worden verbonden met de data en processen waarop medewerkers dagelijks werken. Zonder die integratie beschik je wel over Copilot of ChatGPT, maar benut je niet de waarde van je eigen data.

Sectoren die al langer ervaring hebben met digitale vernieuwing, zoals de retail, lopen hierin vaak voorop. Sterk gereguleerde sectoren, waaronder de overheid, financiële dienstverlening en zorg, hebben het complexer door hun omvang, regelgeving en organisatorische gelaagdheid. In manufacturing wordt al geruime tijd gebruikgemaakt van computer vision en traditionele ai. De actuele vraag is vooral hoe generatieve ai en autonome agents daar aanvullende waarde kunnen creëren. De opkomst van agents maakt bovendien duidelijk dat niet alleen de datahuishouding op orde moet zijn, maar ook de onderliggende processen. Dat doet me weer sterk terugdenken aan het oude vertrouwde Lean Six Sigma: voordat je automatiseert, moet je eerst goed begrijpen hoe processen zijn ingericht en waar verbetering mogelijk is.’

Welke andere grote thema’s houden je bezig?

‘Ik kan ai niet los zien van duurzaamheid; voor mij zijn dit twee onlosmakelijk verbonden strategische thema’s. Ai vraagt aanzienlijke hoeveelheden energie en water voor datacenters en koeling. Als sector moeten we daarom kritisch kijken naar de ecologische impact van zowel de ontwikkeling als het gebruik van ai. Ook het eigen gebruik speelt hierin een belangrijke rol. Ik zoek nog regelmatig informatie via een traditionele zoekmachine in plaats van ai voor iedere vraag in te zetten. Wanneer organisaties hun digitale voetafdruk inzichtelijk maken, kan de omvang daarvan aanzienlijk blijken.

Daarnaast wordt de financiële dimensie steeds relevanter: de token-economie. Tokens worden niet alleen gebruikt bij het trainen van modellen, maar ook bij iedere interactie, de zogenoemde inferencing. Bij klanten kunnen die kosten snel oplopen, terwijl ook clouduitgaven sterk toenemen. Tot slot spelen digitale soevereiniteit en autonomie een belangrijke rol. Daarbij is het van belang om die thema’s proportioneel te benaderen en ze steeds af te wegen tegen de concrete risico’s, waarde en strategische doelstellingen van de organisatie.’

Hoe kijk jij zelf tegen de soevereiniteitsdiscussie aan?

‘Wanneer je onze hardware aanschaft en deze in je eigen datacenter plaatst, behoud je daar volledig eigenaarschap over. Voor mij draait de discussie over digitale soevereiniteit dan ook vooral om de locatie van je data en de mate waarin je daar blijvend toegang toe hebt. Hoe lager je in de technologiestack komt, hoe beperkter de keuzevrijheid doorgaans wordt. Europa produceert bijvoorbeeld nauwelijks nog hardware op deze schaal, waardoor organisaties in de praktijk vooral aangewezen zijn op leveranciers uit China, Japan of de Verenigde Staten. Op softwaregebied is die keuzevrijheid groter.

Onze visie is dat klanten onze hardware in hun eigen datacenter of bij een vertrouwde partner kunnen inzetten, terwijl zij vrij blijven in de keuze van de software en ai-modellen die daarop draaien. Die flexibiliteit is essentieel. De markt wordt nog te vaak in zwart-wit voorgesteld, van ‘infrastructuur is leidend’ tot ‘public cloud tenzij’, terwijl de werkelijkheid veel genuanceerder is. Uiteindelijk zal de meeste infrastructuur hybride zijn, met uiteenlopende combinaties van on-premises, private cloud en public cloud.

Organisaties moeten daarom investeren in keuzevrijheid en wendbaarheid. Ze moeten kunnen overstappen wanneer een ander model beter presteert, kostenefficiënter is of beter aansluit op hun behoeften. Met platforms als Hugging Face, waarop inmiddels meer dan een miljoen modellen beschikbaar zijn, neemt die keuze alleen maar toe. Ook wij verbinden ons doorgaans niet langer dan twee jaar aan één model. De data blijft eigendom van de klant, maar de mogelijkheid om van functionaliteit, model of infrastructuur te wisselen is minstens zo belangrijk. Een organisatie kan bijvoorbeeld in de cloud nieuwe intellectuele eigendom ontwikkelen, maar zodra die ip waardevol wordt, kan het strategisch wenselijk zijn om deze dichter bij de eigen organisatie te brengen. Veel organisaties beschikken vandaag nog niet over die flexibiliteit, omdat ze zich te sterk hebben vastgelegd op één infrastructuurkeuze.’

Je hebt in je carrière veel overstappen gemaakt – van Capgemini naar Atos, naar Microsoft en uiteindelijk Dell. Wat drijft die keuzes?

‘Ik hanteer hierbij een leidend principe dat ik ooit meekreeg van de toenmalige ceo van Capgemini, waar ik als twintiger begon: you are the master of your own destiny. Het betekent dat je zelf verantwoordelijkheid neemt en aan het stuur blijft. Wanneer iets niet langer bij je past, heb je altijd de mogelijkheid om verandering in gang te zetten, groot of klein. Toen ik de overstap maakte van Microsoft naar Dell, vroegen veel mensen zich af waarom ik die keuze maakte. Microsoft had destijds een uitgesproken Champions League-imago, terwijl Dell en met name infrastructuur nog vaak als commodity werd gezien. Inmiddels, vijf jaar later, staan on-premises en hybride cloud en ai-infrastructuur volop in de belangstelling, mede als gevolg van geopolitieke ontwikkelingen en de groeiende behoefte aan digitale autonomie en soevereiniteit. Je weet vooraf nooit precies waar je instapt of welke richting ontwikkelingen opgaan. Juist die dynamiek maakt it zo boeiend: never a dull moment.

Je bent nu ook jurylid van de Computable Awards. Waar let je op bij de nominaties?

‘Wat ik bijzonder belangrijk vind, is de mate van innovatie. Is dit project daadwerkelijk vernieuwend, of is het een herhaling van een aanpak die we al kennen? Daarbij kijk ik naar de integraliteit van de verandering: gaat het uitsluitend om technologie, of zijn ook de menselijke factor en de onderliggende processen meegenomen? De kernvraag is of organisaties echt de ambitie hebben om het anders te doen, of dat sprake is van een traditionele it-implementatie in een nieuw jasje. Ik beoordeel dit vanuit de samenhang tussen mensen, processen en technologie. Wordt nieuwe technologie ingezet waar dat aantoonbare meerwaarde biedt, of is er met bestaande technologie iets wezenlijk vernieuwends gerealiseerd? Een award als deze zou wat mij betreft vooral moeten bijdragen aan een cultuur waarin meer organisaties de ambitie en het lef ontwikkelen om gevestigde werkwijzen ter discussie te stellen en daadwerkelijk te vernieuwen.’

Breng je stem uit!

Stem direct op de genomineerden ..

Of lees eerst de toelichting op de nominaties per categorie:

Computable nam tijdens Cybersec Netherlands 2026, dat 9 en 10 september 2026 plaatsvond in de Utrechtse Jaarbeurs, een kijkje op het door Vodafone Business gesponsorde startuppaviljoen. Daar toonden bedrijven (zie kader onderaan) hun nieuwste security-toepassingen.

Passguard jaagt op infostealers op het darkweb

De Nederlandse startup Passguard richt zich volledig op het snelgroeiende risico van infostealer‑malware. Dat is een dreiging die volgens ceo en medeoprichter Tom Leijte veel organisaties nog onderschatten. Infostealers maken een bijna volledige kopie van een besmet apparaat: sessietokens, cookies, interne logins, device‑eigenschappen en zelfs browserprofielen belanden op criminele marktplaatsen, waar toegang tot bedrijfsomgevingen live wordt verhandeld.

Leijte: ‘Wij zijn geïnfiltreerd in online criminele marktplaatsen. We zien welke apparaten besmet zijn en welke toegang wordt verhandeld, zodat onze klanten die kunnen intrekken vóór deze misbruikt worden.’

Passguard onderscheidt zich doordat het niet alleen gestolen data verzamelt, maar ook toegang heeft tot de omgevingen waar infostealer-infecties realtime worden verhandeld. Dat maakt het platform waardevol voor securitydienstverleners zoals Tesorion, NFIR en Hadrion, die de kwaliteit van darkweb‑data kritisch vergelijken.

De startup profileert zich nadrukkelijk als Europese en ethische speler: het doet geen betalingen aan criminelen. Ook verhuisde de startup onlangs de volledige data-infrastructuur van Azure naar Europese providers. Dat deed het ondanks aanlokkelijke offertes van hyperscalers als Google en AWS die kortingen boden tot tienduizenden euro’s, vertelt Leijte. In een volgende stap wordt ook de applicatielaag soeverein, belooft hij. ‘We maken op korte termijn een duurdere keuze om op de lange termijn soeverein te zijn. Dat is nadrukkelijk onze identiteit.’

Passguard levert inmiddels aan eindklanten zoals Afas, Damen Shipyards en Royal FloraHolland, maar groeit vooral via securitypartners die infostealer‑monitoring als basis-hygiëne aanbieden.

Risk Studio: ‘Security moet terug naar de business’

Risk Studio, opgericht door Marcel Knippen, helpt organisaties inzicht te krijgen in hun ecosysteem van leveranciers, klantrelaties en afhankelijkheden. Gerard van Bakel, partner solutions lead van Risk Studio, ziet dat veel organisaties wel securitymaatregelen hebben, maar geen scherp beeld van welke risico’s echt pijn kunnen doen bij een incident. Risk Studio vult dat gat door risico’s direct te koppelen aan processen, ketens en financiële impact. ‘Pas als je weet welke processen stil kunnen vallen, kun je prioriteren,’ zegt hij. Van Bakel: ‘We brengen grotendeels geautomatiseerd en deels op basis van openbare bronnen in kaart wie bijvoorbeeld de mailprovider is, welke partijen certificaten en domeinen registreren en hosten en allerlei andere technische zaken.’

De startup richt zich op organisaties die worstelen met NIS2-verplichtingen, ketenafhankelijkheden en het ontbreken van een gedeelde risicotaal tussen it, security en bestuur. Risk Studio maakt die risico’s bespreekbaar op directieniveau, zonder technische ruis, is de belofte.

Het platform toont realtime dreigingen, kwetsbaarheden en businesscontinuïteit, inclusief scenario’s voor uitval van cloud, leveranciers of kritieke processen. De doelgroep is tweeledig: het gaat om ciso’s van grote bedrijven die weten wat ze moeten doen en tooling van Risk Studio gebruiken om data naar boven te krijgen. Aan de andere kant gaat het om consultancybureaus die om het product een dienst kunnen leveren. Van Bakel: ’Security wordt pas effectief als iedereen dezelfde werkelijkheid ziet.’ Het bedrijf hoopt binnenkort zijn eerste betalende klanten op te tekenen.

Sandgrain, hardware-identiteit op chip

In de stand van Sandgrain staat business development manager David Evans. De Zuid-Afrikaan spreekt een beetje Nederlands, zijn moeder spreekt namelijk Afrikaans, maar hij voert het gesprek met Computable toch liever in het Engels.

‘We hebben een chip ontwikkeld die in vrijwel elk apparaat kan worden ingebed om authenticiteit en identiteit te garanderen.’ De chip is recent goedgekeurd als post‑quantum‑resilient, waardoor apparaten met symmetrische authenticatie kunnen werken, zelfs aan de edge of in sensoren of apparatuur met of zonder geheugen.’ In tegenstelling tot traditionele beveiliging werkt Sandgrain zonder certificaten of public/private keys, vertelt Evans.

De chip kan zowel tijdens productie worden ingebouwd als achteraf, bijvoorbeeld in een Raspberry Pi of usb‑token. Hij garandeert de identiteit van het apparaat; hoe organisaties dat inzetten, verschilt per use‑case. Bestaande toepassingen zijn onder meer het veilig beheren van plc’s in het veld. Aziatische accuproducenten willen de chip gebruiken voor digitale productpaspoorten en herkomstcontrole.

Sandgrain claimt dat de chip op afstand niet te hacken is: er is geen firmware die kan worden aangepast en de identiteit wordt tijdens productie fysiek in de chip geëtst. Zelfs als iemand de chip fysiek zou openkrassen en uitlezen, levert dat slechts één unieke identiteit op, zonder impact op andere apparaten, belooft Evans.

Volgens de Zuid-Afrikaan, die voor hij naar Nederland kwam tien jaar in Dubai woonde, bestaan er nauwelijks directe concurrenten. ‘Andere identificatie-oplossingen voor devices zijn softwaregedreven en gebaseerd op certificaten.’ Volgens Evans biedt Sandgrain een ‘hardware-gebaseerd vertrouwensanker’ dat niet te manipuleren is. Het bedrijf is zes jaar geleden gestart en sinds een jaar commercieel actief. Er wordt nog geen omzet geboekt, maar de eerste potentiële klanten zijn enthousiast. Het bedrijf ontving eind 2025 vier miljoen euro groeigeld uit het Deep Tech Fund en haalde geld op bij diverse investeerders rondom Eindhoven. Het bedrijf telt twintig medewerkers waaronder ex‑ASML’ers  en oud-medewerkers van TU Delft spinoff Mapper dat maskerloze chipmachines maakte, maar in 2018 failliet ging.

Aanwezige startups op het startuppaviljoen tijdens Cybersec Netherlands 2026:

•  3rdComply — compliance-automatisering voor security & privacy
•  Crimson7 BV — cybersecuritydiensten, pentesting & monitoring
•  Formalize ApS — compliance-platform voor NIS2/ISO27001
•  Hackurity.io — offensieve security, pentesting & red teaming
•  Key2XS — identity & access security, wachtwoordloze toegang
•  MindYourPass — wachtwoordbeveiliging en credential hygiëne
•  Msafe — databeveiliging, versleuteling & veilige opslag
•  Passguard — infostealer-detectie via darkweb-marktplaatsen
•  Polar Risk — risicomanagement & security-governance
•  Purple Dragon Cybersecurity — pentesting & security-advies
•  Offensys — offensieve security, pentesting & exploit onderzoek
•  Qensora — detectieplatform voor dreigingen & anomalieën
•  RiskStudio — ketenrisico’s koppelen aan processen & businessimpact
•  Sandgrain — post-quantumveilige hardware-identiteit op chip
•  Senela — security-automatisering & compliance workflows
•  Synchromind — ai-gedreven security-analyse & -detectie
•  XFA — security-testing, audits & consultancy

De technologie hiervoor ontwikkelt zich snel. Nederland heeft veel talent en kennis op het gebied van IX (staat voor Immersive Experiences) en onder meer design, gaming en mediatechnologie. Wat nog ontbreekt, is voldoende toegang tot de infrastructuur om die kennis in de praktijk te brengen en op te schalen.

Daarom komen er fysieke plekken waar makers, bedrijven, kennisinstellingen en overheden met immersieve technologie kunnen experimenteren, ontwikkelen en toepassen. De vijf labs Brix (Brabant, Noord-Holland), IX3 (Amsterdam), Mix (Hilversum), Prime (Zeist) en Shine (Rotterdam) worden met elkaar verbonden tot één landelijk netwerk: IX Labs NL. TNO ondersteunt het netwerk van labs met kennis & expertise.

Met geld vanuit het Nationaal Groeifondsprogramma CIIIC (Creative Industries Immersive Impact Coalition) komen de labs van de grond. Creatieve professionals, onderzoekers en andere organisaties krijgen toegang tot hoogwaardige faciliteiten zoals motion capture, virtual production, spatial audio, haptics en domeprojectie.

Dankzij deze faciliteiten hoeven gebruikers niet zelf te investeren in infrastructuur.