Opsporing Verzocht zet stem verdachte Odido-hack in

Opsporing Verzocht besteedde in de uitzending van 7 september aandacht aan de hack bij telecomprovider Odido. De politie liet daarbij een geluidsfragment horen van een Nederlandssprekende verdachte. Met de uitzending hoopt de politie nieuwe tips te krijgen.

Volgens het onderzoek belde de verdachte voorafgaand aan de hack met de klantenservice van Odido en deed hij zich voor als medewerker van de it-afdeling. Een medewerkster gaf hem vervolgens onbedoeld toegang tot een intern systeem. Daardoor kwamen gegevens van meer dan zes miljoen klanten in handen van een criminele groep. Nadat een eis tot losgeld werd afgewezen, verschenen de gegevens op het darkweb.  

De politie meldt dat een stemdeskundige heeft vastgesteld dat het gaat om een echte stem en niet om een met ai gegenereerde opname. Verder blijk het iemand die kennis lijkt te hebben van ict. Hij gebruikte jargon en kwam daardoor betrouwbaar over op de medewerkster van het callcenter. Mogelijk werkt of werkte hij bij een it-organisatie.

Main Capital steekt het Kanaal over

Investeerder Main Capital Partners heeft een meerderheidsbelang verworven in softwareleverancier Orgvue. De overname markeert de eerste platforminvestering van Main op de Britse markt.

Orgvue, gevestigd in Londen, levert software voor workforce management via een cloudplatform. Het bedrijf telt circa 250 medewerkers en bedient bijna tweehonderd internationale enterprise-klanten, waaronder de Britse overheid, Mars, Danone en Aviva. Daarnaast werken meer dan vijftig internationale consultancyorganisaties met het platform.

Volgens Main en Orgvue richt de samenwerking zich op verdere productontwikkeling en internationale uitbreiding middels overnames.

Negen op de tien bedrijven vreest impact geopolitiek

Nederlandse bedrijven maken zich zorgen over de gevolgen van geopolitieke spanningen voor hun bedrijfsvoering. Volgens onderzoek van Capgemini verwacht 89 procent dat zulke spanningen bedrijfsactiviteiten kunnen verstoren. Wereldwijd ligt dat aandeel op 76 procent.

Het onderwerp digitale soevereiniteit staat daardoor hoog op de agenda. Toch heeft slechts 23 procent van de Nederlandse organisaties dit op bestuursniveau verankerd.  Bijna de helft van de Nederlandse organisaties overweegt een chief sovereignty officer aan te stellen, maar slechts 7 procent heeft deze functie al ingevuld.

Slechts 16 procent zegt volledig inzicht te hebben in de digitale leveranciersketen. Daarnaast ziet 59 procent ai als een risico voor bedrijfsprocessen. Organisaties die sterk leunen op één ai-model of cloudleverancier kunnen volgens Capgemini nieuwe afhankelijkheden creëren. Het advies is daarom om kritieke processen, risico’s en uitwijkmogelijkheden beter in kaart te brengen.

Descartes voegt ai-documentverwerking toe aan douane- en transportsoftware

Descartes Systems Group kondigt nieuwe ai-gestuurde mogelijkheden voor Image Document Management (IDM) aan. Deze mogelijkheden helpen douane-expediteurs, expediteurs en logistieke dienstverleners om het voorbereiden van douaneaangiften en het aanmaken en verwerken van zendingen te versnellen. Met voor logistieke toepassingen getrainde ai-agents die rechtstreeks zijn geïntegreerd in de douane- en transportoplossingen van Descartes, kunnen organisaties handelsdocumenten omzetten in direct bruikbare operationele gegevens.

Volgens het bedrijf is het invoeren van gegevens uit handelsfacturen een van de meest arbeidsintensieve activiteiten binnen het importproces, vooral wanneer zendingen complexe handelsfacturen met honderden regels bevatten. In plaats van afzonderlijke documenten simpelweg te digitaliseren, interpreteert de agentic IDM-oplossing handelsfacturen, vrachtbrieven, paklijsten en bijbehorende verzenddocumenten in hun context. De oplossing kan gegevens extraheren, valideren en voorbereiden, zodat douane- en transportworkflows direct kunnen worden gestart met aanzienlijk minder uitzonderingen en handmatige correcties.

Zeer ernstige kwetsbaarheid in N-central

In N-central, software voor het beheer van it-systemen, is een zeer ernstige kwetsbaarheid gevonden. De CVSS-impactscore van de kwetsbaarheid is beoordeeld met een 10.0 op een schaal van 1 tot en met 10.

Het beveiligingslek CVE-2026-86218 maakt het mogelijk dat een aanvaller volledige controle krijgt over het systeem waarop N-central draait. Dit kan leiden tot datalekken, verstoringen van bedrijfsprocessen of het gebruik van het systeem voor verdere aanvallen. De softwarefabrikant N-able heeft een update uitgebracht die het probleem oplost. Voor gebruikers van een on-premises-omgeving is het belangrijk om zo snel mogelijk te upgraden. Gebruikers van de gehoste versie (NCOD) hoeven geen actie te ondernemen omdat de patch daar al is toegepast.

Via N-central beheren msp’s op afstand de it-omgevingen van hun klanten. Een hack van een N-central-server is extra gevaarlijk, omdat dit in één klap toegang geeft tot de systemen van veel verschillende bedrijven. [Alfred Monterie]

De belangrijkste vernieuwing is de introductie van een hoofdstuk voor implementerende partijen (deployment chapter), dat eisen stelt aan de inzet van ai‑toepassingen binnen Microsoft‑producten en interne bedrijfsprocessen. Volgens Microsoft moet verantwoord gebruik worden verankerd in de praktijk van teams die ai implementeren.

De aanbieder van ai‑oplossingen wijst implementerende partijen er onder meer op dat zij de onderliggende ai‑applicatie moeten beoordelen op risico’s, beperkingen en mogelijke misbruikscenario’s. Ook benadrukt Microsoft het belang van menselijk toezicht en de mogelijkheid om systemen te pauzeren of te stoppen. Deze aanpak moet volgens Microsoft leiden tot meer transparantie, betere traceerbaarheid en sterkere verantwoordingsplicht en aansprakelijkheid bij de inzet van ai‑systemen. Critici kunnen daarbij opmerken dat de leverancier de gevolgen en uitwerking van ai‑producten die het op de markt brengt vooral bij de implementerende partij neerlegt en geen verantwoordelijkheid neemt voor de uitkomsten van ai.

Microsoft grijpt in het lijvige document de kans om klanten te wijzen op verantwoord ai‑gebruik. Teams moeten volgens het bedrijf expliciet kijken naar nauwkeurigheid, robuustheid, interpretatie door gebruikers en de impact op workflows. Ook wordt vastgelegd hoe een toepassing de rol van medewerkers verandert, zodat menselijke beoordeling centraal blijft staan.

Agentic ai

De grootste inhoudelijke vernieuwing betreft agentic ai: systemen die zelfstandig acties uitvoeren, meerdere modellen combineren en toegang hebben tot interne tools en data. Omdat deze systemen autonomer opereren, gelden extra eisen rond toegang, rechten en controle, benadrukt Microsoft in de rapportage.

Voor ai‑agents moeten implementerende partijen bijvoorbeeld aantonen dat toegang en permissies strikt worden beperkt tot wat noodzakelijk is, dat menselijke override altijd mogelijk blijft en dat gedrag continu wordt gemonitord via logging, analytics en feedbackkanalen.

Praktijkcases

De transparantierapportage bevat meerdere praktijkcases waarin Microsoft laat zien hoe het de nieuwe standaard toepast. Bijvoorbeeld bij het gebruik van GitHub en ai‑assistent Copilot. Het adviseert een gefaseerde uitrol met pilots, extra mitigaties voor gevoelige code, menselijk toezicht via code‑reviews en branch‑protection en integratie met securitytools zoals CodeQL.

Ook wijst het partijen die ai inzetten binnen hr‑processen op onder meer op: strikte datagovernance voor gevoelige hr‑informatie, de eindverantwoordelijkheid voor alle ai‑gegenereerde antwoorden die bij hr‑adviseurs ligt. Vergelijkbare adviezen worden gegeven voor de inzet van Copilot Studio en ai‑zoekopdrachten in Azure‑diensten.

Met de vernieuwde Standaard voor Verantwoord ai‑gebruik wil Microsoft laten zien dat het klaar is voor een tijdperk waarin ai‑systemen niet alleen tekst genereren, maar zelfstandig handelen, beslissingen nemen en bedrijfsprocessen aansturen. De nieuwe regels leggen de nadruk op menselijke controle, transparantie, risicobeheersing en continue monitoring. De praktijkcases moeten aantonen dat Microsoft deze principes niet alleen voorschrijft, maar ook zelf toepast in zijn eigen producten en interne processen.

Groene stroom lost klimaatimpact van datacenters niet zomaar op. Datacenters kenmerken zich door een continu elektriciteitsverbruik. Omdat de productie van hernieuwbare bronnen zoals wind en zon weersafhankelijk is, betekent dit dat wanneer er onvoldoende hernieuwbare stroom beschikbaar is, conventionele centrales moeten bijspringen. Daarnaast kan er sprake zijn van een verdringingseffect, stelt de bewindsvrouw.

De verwachte groei in de elektriciteitsvraag van datacenters en ai is meegenomen in de actualisatie van het Nationaal Plan Energiesysteem (NPE). Deze actualisatie wordt met Prinsjesdag gepresenteerd.

Nieuwe regels

Tegelijkertijd benadrukt het kabinet dat datacenters een belangrijke schakel vormen in onze digitale infrastructuur en ons dagelijks leven. Ze zijn nodig voor de brede welvaart en het toekomstig verdienvermogen. Daarom zoekt het kabinet nadrukkelijk naar manieren om deze faciliteiten in ons systeem in te passen.

De regels voor zeer omvangrijke datacentra (hyperscales) gelden nu voor datacentra die groter zijn dan 10 hectare én minstens 70 megawatt stroom gebruiken. Er wordt nu gewerkt aan een nieuw landelijk plan voor alle datacentra. Daarbij wordt gekeken of de regels strenger moeten worden vanwege de druk op het stroomnet, zodat ook kleinere datacentra aan de regels moeten voldoen. In de herfst krijgt de Tweede Kamer hier meer informatie over.

Dit is toch wel een explosief boek. Alleen de titel al: The Nerd Reich: Silicon Valley Fascism and the War on Democracy (Simon + Schuster UK). Journalist Gil Durán beschrijft daarin wat hij ziet als de politieke ontwikkeling van een deel van Silicon Valley: van een wereld die vooral bekendstond om technologie, innovatie en ondernemerschap naar een omgeving waarin sommige invloedrijke techondernemers volgens hem steeds nadrukkelijker politieke ideeën en ambities uitdragen.

Het boek is onlangs verschenen en past opvallend goed in de discussie die we ook in De Overstap regelmatig tegenkomen. Want zodra we het hebben over digitale soevereiniteit en digitale autonomie, gaat het al snel over onze afhankelijkheid van grote Amerikaanse technologiebedrijven. Meestal gaat die discussie over cloudplatformen, software, data, wetgeving en lock-in. Durán kijkt echter vooral naar een andere dimensie: de politieke ideeën van mensen die binnen de technologiesector zeer veel economische en maatschappelijke invloed hebben opgebouwd. En die volgens de auteur democratie en vrijheid vooral als sta-in-weg voor hun zakelijke doeleinden lijken te zien.

Stevige termen

Durán is geen buitenstaander van de Amerikaanse politiek. Hij werkte eerder als adviseur voor onder anderen Jerry Brown, Dianne Feinstein en Kamala Harris en keerde daarna terug naar de journalistiek. In The Nerd Reich richt hij zich onder meer op bekende namen als Peter Thiel, Marc Andreessen, Balaji Srinivasan en Elon Musk. Hij probeert hun ideeën terug te voeren op intellectuele stromingen waarin veel nadruk ligt op individuele vrijheid, een zeer beperkte rol van de overheid en nieuwe door technologie ondersteunde vormen van bestuur waarbij techbedrijven, maar vooral hun ceo’s de rol van de overheid overnemen.

Daarbij gebruikt Durán stevige termen. De ondertitel spreekt expliciet over “Silicon Valley Fascism and the War on Democracy”. Zijn centrale stelling is dat er binnen een deel van de techwereld een beweging is ontstaan die niet alleen bestaande overheden bekritiseert, maar ook nadenkt over fundamenteel andere manieren om economie en samenleving te organiseren. Technologie, AI, cryptovaluta en sociale media spelen daarbij volgens hem een veel belangrijkere rol dan bijvoorbeeld democratie.

Dat zijn uiteraard de analyses en conclusies van Durán. Wie wil beoordelen hoe overtuigend die zijn, zal het boek zelf moeten lezen. Maar alleen al het feit dat een boek met deze boodschap nu verschijnt en behoorlijk wat aandacht krijgt, is interessant.

Voor De Overstap is vooral dat laatste relevant. We kijken bij digitale autonomie meestal naar de technologie die we gebruiken en naar de bedrijven waarvan we afhankelijk zijn. The Nerd Reich voegt daar een andere vraag aan toe: speelt het ook een rol welke maatschappelijke en politieke ideeën leven bij de mensen die deze technologiebedrijven leiden, financieren of beïnvloeden?

Als bedrijf moeten vechten om je content terug te krijgen

Soms kom je een verhaal tegen dat in één klap duidelijk maakt waar digitale autonomie uiteindelijk over gaat. Niet alleen over Europese regelgeving, geopolitiek of ingewikkelde discussies over cloudsoevereiniteit, maar ook gewoon over de vraag: kan ik morgen nog bij mijn data en bestanden?

Creative Bloq beschreef onlangs het opmerkelijke verhaal van Nine PBS in het Amerikaanse St. Louis. Deze omroep probeert toegang terug te krijgen tot zo’n 50 terabyte aan materiaal uit een archief dat zeventig jaar bestrijkt. Een historische goudmijn, zeg maar.

De omroep kon geruime tijd niet meer bij al die bestanden. Dat probleem ontstond niet doordat harde schijven crashten of hackers toesloegen. De opslagleverancier verdween simpelweg van het toneel. Nine PBS maakte al jaren gebruik van het bedrijf Open Source Storage. Begin dit jaar reageerde de leverancier ineens niet meer. Toen het contract in maart afliep, verloor de omroep uiteindelijk de toegang tot zijn bestanden. Later bleek dat het bedrijf financieel was omgevallen. De data zelf stond echter nog gewoon op servers in een datacenter van Iron Mountain. Alleen had Iron Mountain geen contractuele relatie met Nine PBS en kon het de bestanden dus niet zomaar teruggeven. Er waren rechtszaken en rechterlijke bevelen voor nodig om uiteindelijk een procedure voor teruggave op gang te brengen.

En precies dat vind ik interessant in het kader van De Overstap. We zeggen nogal makkelijk dat onze bestanden ‘in de cloud’ staan. Dat klinkt bijna alsof ze daarmee automatisch veilig zijn. Maar eigenlijk zeggen we alleen maar dat ze ergens op computers van iemand anders staan. Voor techneuten is dat verschil heel duidelijk, maar voor met name business managers en financieel georiënteerde mensen is dat onderscheid vaak helemaal niet duidelijk. Met alle risico’s van dien.

Bij digitale soevereiniteit kijken we vaak naar de nationaliteit van een leverancier, Amerikaanse wetgeving, encryptie of de locatie van een datacenter. Allemaal belangrijk. Maar daar hoort natuurlijk ook een heel eenvoudige vraag bij: hoe krijg ik mijn data terug als mijn leverancier morgen ophoudt te bestaan? Een contract waarin staat dat je leverancier je netjes dertig dagen geeft om je data terug te halen, is natuurlijk weinig waard als die leverancier nergens meer op reageert.

Misschien moet we iets – ik zou bijna zeggen – heel ouderwets aan digitale autonomie toevoegen: zorgen dat belangrijke data ook ergens anders staan. Op lokale opslag, bij een tweede leverancier of in een omgeving waarvan je zelf een volledige kopie kunt maken en terugzetten. Gewoon zoals een goede backupaanpak in elkaar hoort te zitten.

Daarmee wordt bij de keuze voor een cloudplatform ineens ook iets anders belangrijk. Niet alleen: hoe makkelijk krijg ik mijn data erin? Maar vooral ook: hoe makkelijk krijg ik alles er weer uit? Misschien is dat zelfs een van de beste tests voor digitale autonomie. Ook interessant: heeft iemand ooit daadwerkelijk getest of zo’n volledige exit ook echt werkt als je petabytes aan data gaat kopiëren naar een andere locatie?

Weg bij LinkedIn?

De laatste tijd betrap ik mezelf steeds vaker op een wat ongemakkelijk gevoel als ik LinkedIn open. Niet omdat er niets interessants te vinden is. Integendeel. Er wordt volop geschreven en gediscussieerd over digitale soevereiniteit, digitale autonomie, Europese cloud, open source en onze afhankelijkheid van Amerikaanse Big Tech. Maar juist dát maakt het een beetje vreemd.

LinkedIn is immers onderdeel van Microsoft. We voeren onze discussies over het verminderen van onze afhankelijkheid van Big Tech dus op een platform van een van de grootste Big Tech-bedrijven ter wereld. Een platform bovendien waarvan het verdienmodel voor een belangrijk deel draait om data, profielen, interacties. Kortom: alles wat wij er dagelijks achterlaten.

Dat wringt toch best een beetje. Het doet me bovendien denken aan een projectteam dat besluit een roadmap op te stellen voor de migratie van Microsoft 365 naar digitaal soevereine cloudservices, om vervolgens voor de projectvergadering gewoon een Teams-call in te plannen. Natuurlijk kan dat. En praktisch is het waarschijnlijk ook nog wel. Maar er zit een opmerkelijke (bizarre?) tegenstrijdigheid in.

De logische vervolgvraag is natuurlijk: als LinkedIn niet ideaal is, waar gaan we dan naartoe? En dan wordt het ingewikkeld. Een sociaal netwerk heeft pas echt waarde als de mensen met wie je contact wilt hebben er ook zitten. LinkedIn heeft precies dat voordeel. Vrijwel iedereen in de zakelijke IT-wereld heeft er een account. Je vindt er klanten, leveranciers, collega’s, oud-collega’s, onderzoekers, journalisten en mensen die gewoon interessante dingen schrijven. Een alternatief kan ongetwijfeld technisch beter, Europeser, opener en privacyvriendelijker zijn, maar als er nauwelijks iemand actief is, heb je er als zakelijk netwerk weinig aan.

Misschien moeten we daarom nog een stap verder denken. Hebben we eigenlijk wel een Europees of open source-alternatief nodig dat precies hetzelfde probeert te doen als LinkedIn? Wie zijn LinkedIn-feed een tijdje kritisch bekijkt, ziet namelijk hoogstwaarschijnlijk ook iets anders. Veel berichten zijn helemaal niet bedoeld om kennis uit te wisselen of een discussie te voeren. Het zijn vooral marketingberichten. Thought leadership dat uiteindelijk naar een product of dienst verwijst. Persoonlijke observaties die eindigen bij een commerciële boodschap. Of berichten waarvan het vooral de bedoeling lijkt om zichtbaar te blijven in het algoritme.

Daar is op zichzelf niets mis mee. LinkedIn is tenslotte een zakelijk platform. Maar het roept wel de vraag op wat we precies zouden willen vervangen. Willen we een Europees LinkedIn waarop we vervolgens precies hetzelfde gaan doen? Of hebben we behoefte aan iets anders: kleinere communities of forums met mensen die met dezelfde onderwerpen bezig zijn als wijzelf, nieuwsbrieven, blogs, Mastodon-achtige netwerken of misschien combinaties daarvan?

Ik weet het antwoord eerlijk gezegd niet (al begin ik wel een beeld te krijgen van wat ik zelf zou willen). Daarom deze keer vooral een vraag aan de lezers van De Overstap. Gebruikt u een goed alternatief voor LinkedIn? Een Europees platform, een open source-netwerk of misschien een heel andere manier om zakelijke contacten te onderhouden en kennis uit te wisselen? Bijvoorbeeld een RSS-reader met tal van feeds van interessante bloggers op uw vakgebied? Of moeten we accepteren dat LinkedIn voorlopig simpelweg de plek is waar iedereen zit, ook als we daar ondertussen discussiëren over hoe we minder afhankelijk kunnen worden van precies het bedrijf dat er eigenaar van is?

Als ik een iPhone koop, is hij dan eigenlijk wel van mij?

Bij mij is technologie nooit ver weg. Simpelweg omdat ik het veel te interessant vind. Dus lees ik altijd en overal. Zo belandde ik op Medhir.com, de persoonlijke website van Medhir Bhargava. Hij werkte eerder bij Microsoft aan complexe beveiligingsvraagstukken en gebruikt zijn huidige sabbatical onder andere om te schrijven over technologie.

Een van zijn ideeën sluit opvallend goed aan bij de discussie over digitale autonomie: waarom hebben we eigenlijk niet het recht om volledige controle te krijgen over een apparaat dat we zelf hebben gekocht? Bhargava noemt dat het “right to root access”. Wie een computer bezit, zou volgens hem in principe zelf moeten kunnen bepalen welke software en welk besturingssysteem daarop draaien. Dat geldt niet alleen voor laptops en pc’s, maar juist ook voor persoonlijke apparaten als smartphones en tablets.

En daar ontstaat een vreemde tegenstelling. Op een Mac kun je software buiten Apple’s eigen omgeving installeren en zelfs een ander besturingssysteem gebruiken. Op een iPhone of iPad bepaalt Apple veel strikter wat er mogelijk is. Terwijl een moderne smartphone technisch gewoon een krachtige computer is. Bhargava wijst erop dat Apple inmiddels zelfs dezelfde chipfamilies gebruikt in verschillende soorten apparaten – inclusief iPhones.

Natuurlijk is er een serieus veiligheidsargument voor het standaard vergrendelen van apparaten. Root-toegang kan risico’s opleveren. Bhargava bestrijdt dat ook niet. Zijn punt is subtieler: standaard beveiligd hoeft niet hetzelfde te betekenen als permanent afgesloten. Een eigenaar zou bewust moeten kunnen kiezen om die beveiliging op te heffen.

Dat maakt dit uiteindelijk tot een interessante soevereiniteitsvraag. We praten veel over keuzevrijheid in software en cloud. Maar misschien begint digitale autonomie nog fundamenteler. Als ik een computer of telefoon koop, wie bepaalt dan uiteindelijk wat ik ermee mag doen: de fabrikant of ik?

Interessant is trouwens wel hoe Bhargava op dit onderwerp kwam: hij wil een oudere iPhone gebruiken als server voor het selfhosten van een aantal applicaties. Die telefoon is er krachtsig genoeg voor, maar je kunt er zeker niet hetzelfde mee als bijvoorbeeld een server waarop Linux draait.

Interessante tools

Tenslotte nog een paar interessante tools die ik tegenkwam en die kunnen helpen om meer grip op de eigen digitale omgeving te krijgen.

De eerste is Feather Wiki. Het is een razendsnelle wiki die uit slechts een html-bestand bestaat. Je kunt daarin – zoals bij iedere wiki – informatie over allerlei onderwerpen verzamelen. Maar omdat alles in een html-bestand zit, werkt het op iedere computer. Sterker nog, zet het bestand op een geheugenstickje en je kunt je eigen wiki gewoon met je meenemen.

StaticHost.eu is een interessant voorbeeld van hoe digitale autonomie ook op een heel praktisch niveau vorm kan krijgen. Deze Zweedse firma biedt hosting voor statische websites voor zowel bedrijven als individuele gebruikers. Ze benadrukken dat niet alleen de servers in Europa staan, maar dat ook de onderliggende infrastructuur geheel Europees is. Volgens oprichter Eric Selin wordt bewust geen gebruikgemaakt van partijen als AWS of Cloudflare. Sites kunnen rechtstreeks vanuit een Git-repository worden uitgepubliceerd, met onder meer eigen domeinen, automatische SSL-certificaten en rollbackmogelijkheden. Voor wie een relatief eenvoudige website wil hosten zonder daarbij ongemerkt toch weer op Amerikaanse cloudinfrastructuur terecht te komen, is het in ieder geval een alternatief om eens serieus te bekijken.

En dan nog Miniflux. Dit is een compacte, open source RSS-reader voor wie nieuws en blogs liever zelf verzamelt dan zich volledig door algoritmes of sociale media te laten sturen. Wellicht als alternatief voor LinkedIn. De software kan op een eigen server worden geïnstalleerd, ondersteunt onder meer RSS, Atom en JSON Feed en is bewust vrij minimalistisch opgezet. Interessant vanuit het perspectief van digitale autonomie is vooral dat je zelf bepaalt waar de applicatie draait en welke feeds je volgt. Daarmee is Miniflux geen vervanger van sociale media, maar wel een praktische manier om informatie weer wat meer onder eigen controle te brengen.

Ransomware is niet alleen een preventievraagstuk. Ook als detectie en bescherming tekortschieten, moet een organisatie kunnen terugvallen op betrouwbare back-ups, alternatieve voorzieningen en een herstelproces dat daadwerkelijk werkt. Zeker wanneer bedrijfskritische systemen afhankelijk zijn van cloudplatformen, netwerkconnectiviteit of externe leveranciers, is terugkeren naar de normale situatie complexer dan simpelweg een back-up terugzetten.

Wie op 9 en/of 10 september naar Cybersec Netherlands 2026 in Jaarbeurs Utrecht gaat, kan die uitdaging vanuit verschillende invalshoeken bekijken. Van onafhankelijke back-ups en bescherming tegen ddos-aanvallen tot business continuity, organisatorische weerbaarheid en communicatie na een incident. Samen vormen ze een route langs vijf manieren om de gevolgen van ransomware beheersbaar te houden en zo snel mogelijk weer operationeel te worden.

Voorkomen ≠ kunnen herstellen

Ransomwarebeveiliging begint met voorkomen dat aanvallers binnenkomen en systemen versleutelen, maar geen enkele beveiligingslaag is onfeilbaar. Daarom moet een organisatie ook nadenken over het scenario waarin ransomware wel succesvol is. Dan verschuift de vraag van ‘hoe houden we de aanvaller buiten?’ naar ‘hoe krijgen we onze organisatie weer operationeel?’.

Dat vraagt om meer dan alleen back-ups. Zijn die back-ups bereikbaar als de primaire omgeving is getroffen? Hoe lang mag een systeem of proces uitvallen? Welke diensten moeten als eerste worden hersteld? En hoe voorkom je dat je tijdens het herstel opnieuw afhankelijk wordt van een omgeving die mogelijk nog gecompromitteerd is?

Stap 1: zorg voor betrouwbare kopie als primaire omgeving wegvalt

Een eerste voorwaarde voor herstel is dat je niet volledig afhankelijk bent van de omgeving die door een ransomware-aanval wordt getroffen. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar wordt ingewikkelder wanneer organisaties voor steeds meer diensten afhankelijk zijn van cloudplatformen en hyperscalers.

De sessie ‘When the cloud goes dark – resilience lessons from the field’ (9 september, 14.45 – 15.15 uur, Masterclass theater 3) van Morten Aagaard, information security analyst bij Keepit, gaat precies daarover. Hij bespreekt scenario’s waarin saas-diensten niet beschikbaar zijn en laat zien wat dat betekent voor organisaties die sterk op hyperscaler-infrastructuur leunen. Daarbij staat de vraag centraal hoe onafhankelijke cloudback-up de herstelmogelijkheden verandert wanneer de primaire toegang wegvalt.

NinjaOne sluit hier als exposant aan bij het bredere vraagstuk van beheer en continuïteit (stand 11E025). De belangrijkste les van deze eerste stop is dat een back-up pas echt waarde heeft wanneer die ook beschikbaar blijft op het moment dat de primaire omgeving niet meer toegankelijk is.

Wat levert deze stop op?
Een scherper beeld van single-vendorafhankelijkheden en de voorzieningen die herstel mogelijk maken.

Stap 2: houd kritieke dienstverlening beschikbaar tijdens aanval

Herstel begint niet altijd nadat een aanval voorbij is. Bij een ddos-aanval kan de belangrijkste uitdaging juist zijn om dienstverlening tijdens de aanval beschikbaar te houden. Wie pas reageert nadat systemen onbereikbaar zijn geworden, is eigenlijk al te laat.

De sessie ‘Traditional ddos defenses can’t stop modern ddos attacks’ (9 september, 15.30 – 16.00 uur, Masterclass theater 5) van Erik Kleisterlee, senior sales engineer bij Colt Technology Services, en Marc Meulensteen, senior systems engineer bij Netscout, laat zien waarom traditionele, enkelvoudige verdedigingslagen onvoldoende kunnen zijn tegen moderne ddos-aanvallen. Aanvallen kunnen meerdere aanvalsvectoren combineren en zich aanpassen aan de gebruikte mitigatie. Een hybride aanpak moet daarom zowel kleinere netwerk- en applicatieaanvallen als grote volumetrische aanvallen kunnen opvangen.

Netscout sluit hier als exposant direct op aan (stand 11D084). De organisatie richt zich onder meer op netwerkzichtbaarheid en bescherming tegen ddos-aanvallen. Daarmee vormt deze stop een praktische aanvulling op de sessie, want beschikbaarheid is tijdens een cyberaanval zelf een securitydoel.

Wat levert deze stop op?
Meer inzicht in de maatregelen die nodig zijn om digitale dienstverlening ook tijdens een grootschalige aanval beschikbaar te houden.

Stap 3: verbind cybersecurity met business continuity

Een ransomware-aanval is uiteindelijk geen technisch incident dat zich alleen binnen de securityafdeling afspeelt. Wanneer systemen uitvallen, heeft dat direct gevolgen voor processen, medewerkers, klanten en omzet. Cybersecurity en business continuity moeten daarom niet als afzonderlijke vraagstukken worden behandeld.

De sessie ‘From EDR to WDR – how to maintain business continuity and tackle political and cyber threats’ (9 en 10 september, 14.00 – 14.30 uur, Masterclass theater 2) sluit hierop aan. De presentatie van Sander Hofman, solution engineer voor de Benelux en Nordics bij HarfangLab, kijkt onder meer naar ai-gedreven cyberdreigingen, vulnerabilitymanagement, identity en de vraag hoe cybersecurity zich verhoudt tot business continuity. De sessie maakt daarbij duidelijk dat technologische keuzes uiteindelijk onderdeel zijn van de bedrijfsstrategie.

ESET Nederland past goed bij deze stap als exposant (stand 11D010). De organisatie biedt een praktische securitylaag rond endpoint- en andere digitale dreigingen en sluit daarmee aan bij de vraag hoe preventie, detectie en continuïteit met elkaar verbonden kunnen worden.

Wat levert deze stop op?
Een bredere blik op cyberweerbaarheid. Niet alleen de vraag welke systemen je moet beveiligen telt, maar vooral welke bedrijfsprocessen moeten blijven functioneren wanneer die beveiliging wordt doorbroken.

Stap 4: zorg dat herstelplan ook werkt als scenario anders loopt

Zelfs met goede back-ups, technische beveiliging en continuïteitsplannen blijft een aanval onvoorspelbaar. Zeker wanneer die niet bij de eigen organisatie begint, maar bij een leverancier of partner waarvan je afhankelijk bent zonder dat volledig te beseffen.

De sessie ‘OMG! That hacked vendor was ours?!’ (9 september, 11.45 – 12.15 uur, Tech Theatre 6) van cto Ilias Spiliopoulos en ceo Mischa Rick van Geelen van AdversiQ laat aan de hand van praktijkvoorbeelden zien hoe een incident bij een onopvallende leverancier alsnog de eigen organisatie kan raken, en wat je kunt doen om daar sneller grip op te krijgen.

Polar Risk sluit hier als exposant aan vanuit het perspectief van risicobeheersing (stand 11B018). Niet alleen de risico’s die je zelf beheert, maar ook de risico’s die via de keten binnenkomen en die je vaak pas ziet als het te laat is.

Wat levert deze stop op?
Een realistischer beeld van cyberweerbaarheid. Niet alle incidenten zijn te voorkomen, maar organisaties kunnen zich wel zo organiseren dat onverwachte verstoringen beheersbaar blijven.

Stap 5: herstel niet alleen systemen, maar ook vertrouwen

Technisch herstel is slechts één deel van een ransomware-aanval. Wanneer een organisatie wordt getroffen, willen klanten, medewerkers, partners en andere stakeholders weten wat er is gebeurd, wat de gevolgen zijn en wat de organisatie doet om herhaling te voorkomen.

De sessie ‘More transparency – less trust? Why cyber crises require trust communication and aftercare’ (10 september, 11.45 – 12.15 uur, Masterclass theater 2) van Marcel Vielvoije, lead crisis communication bij Northwave Cyber Security, kijkt naar precies dat vraagstuk. Op basis van praktijkvoorbeelden uit cyberincidenten laat hij zien dat meer informatie niet automatisch leidt tot meer vertrouwen. Timing, relevantie en begrip bij stakeholders zijn minstens zo belangrijk. Vertrouwen moet bovendien al voor een incident worden opgebouwd en krijgt tijdens en na een crisis opnieuw betekenis.

Tesorion sluit hier als exposant aan vanuit cybersecurity en de operationele kant van incidenten (stand 11B070). Daarmee ontstaat een logische laatste stap, want na technische maatregelen en herstel moet een organisatie ook kunnen uitleggen wat er is gebeurd en laten zien dat zij de situatie onder controle heeft.

Wat levert deze stop op?
Een concreter beeld van crisiscommunicatie als onderdeel van cyberweerbaarheid. Herstel betekent niet alleen systemen terugbrengen, maar ook vertrouwen herstellen.

Einde van de operatie?

Wie deze route volgt, ziet dat ransomware en recovery verder gaan dan een back-up maken. Het begint met zorgen dat belangrijke data en systemen ook na het wegvallen van de primaire omgeving beschikbaar kunnen worden gemaakt. Daarna volgen beschikbaarheid tijdens aanvallen en de koppeling tussen cybersecurity en business continuity.

Technische maatregelen alleen zijn niet genoeg, organisaties moeten ook kunnen omgaan met onverwachte gebeurtenissen en de menselijke gevolgen van een aanval. Cyberweerbaarheid betekent uiteindelijk niet dat ransomware nooit binnenkomt. Het betekent dat een organisatie weet wat zij moet beschermen, hoe zij haar belangrijkste processen overeind houdt en hoe zij na een aanval gecontroleerd kan terugkeren naar de normale bedrijfsvoering. Wie dat vooraf organiseert, voorkomt dat een ransomware-aanval uitgroeit tot een langdurige bedrijfsverstoring.

Pal-V krijgt Europese goedkeuring voor productie vliegende auto

Pal-V uit Raamsdonksveer heeft van het Europees Agentschap voor de Veiligheid van de Luchtvaart (EASA) een zogeheten Production Organisation Approval (POA) ontvangen. Met deze Europese productiegoedkeuring mag het bedrijf luchtvaartproducten produceren volgens de geldende regelgeving.

Volgens Pal-V beschikt het daarmee over zowel de benodigde goedkeuringen voor de auto- als de luchtvaartsector om zijn FlyDrive-voertuigen op industriële schaal te produceren. De onderneming meldt dat eerder al meerdere certificeringsstappen zijn afgerond, waaronder een ‘No Technical Objection’ van EASA in 2025.

Pal-V zegt voldoende reserveringen te hebben om de eerste drie productiejaren van zijn voertuigen te vullen. Het bedrijf werkt daarnaast samen met Nederlandse en Europese partners, leveranciers, kennisinstellingen en certificeringsspecialisten. Het bedrijf is al ruim tien jaar bezig om zijn vliegende auto structureel de lucht in te krijgen. Zie ook: Nederlands vliegende auto Pal V pronkt op Hannover Messe 2019.

Vertiv koopt energiespecialist UIG

Het Amerikaanse Vertiv neemt Utility Innovation Holdings (UIG) over voor circa 1,45 miljard dollar. UIG, gevestigd in Raleigh, North Carolina (VS), ontwikkelt microgrid-oplossingen, energiebesturing en energiearchitecturen voor datacenters.

Met de overname wil Vertiv zijn activiteiten uitbreiden richting de aansluiting op het elektriciteitsnet en lokale energievoorziening. Volgens het bedrijf kunnen de technologie en expertise van UIG-datacenterexploitanten helpen sneller toegang te krijgen tot stroom. Dat wordt volgens Vertiv steeds belangrijker omdat beperkingen op het stroomnet de uitrol van ai-infrastructuur kunnen vertragen.

UIG beschikt over een eigen platform voor microgrid-besturing en levert systemen voor lokale energieopwekking en energieopslag.  

Wonderful haalt 550 miljoen dollar op voor uitbreiding ai-platform

Wonderful heeft 550 miljoen dollar (circa 475 miljoen euro) opgehaald in een Series C-financieringsronde. Het Israëlische bedrijf, dat eind 2025 zijn Europese hoofdkantoor in Amsterdam opende, wordt daarbij gewaardeerd op vijf miljard dollar.

De investeringsronde werd geleid door Insight Partners. Ook Salesforce en bestaande investeerders als Index Ventures, IVP, Vine Ventures, 9Yards en Bessemer Venture Partners namen deel. Volgens Wonderful wordt het opgehaalde kapitaal ingezet voor verdere productontwikkeling, uitbreiding van implementatieteams en internationale groei. Het bedrijf positioneert zijn Wonderful AI OS als een platform waarmee organisaties ai-agents, workflows en applicaties centraal kunnen beheren.

Sinds maart 2026 breidde Wonderful zijn activiteiten uit naar meer dan 35 markten. Het bedrijf telt inmiddels 650 medewerkers wereldwijd. Klanten gebruiken het platform onder meer voor procesautomatisering en de ontwikkeling van ai-toepassingen.

PQR haalt directeur van zusterbedrijf ARP binnen

PQR krijgt per 1 oktober 2026 een nieuwe managing director. Eelco Kalff volgt dan Marco Lesmeister op aan het roer van het Utrechtse it-bedrijf, dat onderdeel is van Bechtle Groep Nederland. Lesmeister stapt over naar de it-groep Onited.

Kalff vervulde de afgelopen twee jaar dezelfde functie bij ARP, een zusterbedrijf van PQR. Daarvoor werkte hij twintig jaar in diverse directiefuncties bij Dell. Volgens Bechtle brengt hij ervaring mee uit zowel de hardware- als de dienstenmarkt. Kalff zegt zich binnen PQR te willen richten op verdere ontwikkeling van de salesorganisatie en het uitbouwen van bestaande klantrelaties.

Bij ARP neemt Boudewijn Brouwer, momenteel sales director, de functie van managing director over. Daarmee kiest het bedrijf voor continuïteit in de huidige koers, met aandacht voor klantgerichtheid, it-services en commerciële groei.

ERC-subsidie voor RUG-onderzoek naar energiezuinige computertechnologie

Henk van Waarde van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) heeft een ERC Starting Grant ontvangen voor onderzoek naar energiezuinige computers. De subsidie van 1,5 miljoen euro heeft een looptijd van vijf jaar. ERC is de European Research Council, in het Nederlands de Europese Onderzoeksraad.

Van Waarde, werkzaam bij de Faculty of Science and Engineering en het Bernoulli Institute in Groningen, onderzoekt hoe neuromorfische computers efficiënter kunnen leren. Deze computers zijn gebaseerd op de werking van het menselijk brein en kunnen berekeningen volgens de onderzoeker sneller en met minder energie uitvoeren dan conventionele digitale systemen.

Het project, E-Blocs, richt zich op nieuwe leeralgoritmen voor analoge circuits. Doel is een systeemtheorie te ontwikkelen waarbij leren wordt gezien als een wisselwerking tussen circuitdynamica en optimalisatie-algoritmen. Het onderzoek moet bijdragen aan de ontwikkeling van energiezuinigere computertechnologieën.

De opdracht voor juridische ondersteuning bij onderhandelingen met hyperscalers wordt nu definitief gegund aan advocatenkantoor Greenberg Traurig. Volgens de voorzieningenrechter is de aanbestedingsprocedure namelijk eerlijk verlopen. Bij de inschrijving heeft KPMG niet goed zitten opletten, aldus de rechter, waardoor de dienstverlener buiten de boot viel. Het Strategisch Leveranciersmanagement Microsoft, Google Cloud en AWS dat onder het ministerie van Justitie en Veiligheid valt, mag de juridische dienstverlening inzake de contractering en contractwijzigingen aan Greenberg Traurig uitbesteden. Ook bij de contracten met Europese aanbieders zoals StackIT, OVH Cloud en ESET biedt dit advocatenkantoor ondersteuning. 

KPMG vond dat de ‘wedstrijd’ voor de overheidsopdracht (de aanbesteding) niet eerlijk is gegaan. Het probleem draaide om een bedacht Europees cloudbedrijf, genaamd CloudNova. De deelnemende bedrijven moesten een plan maken. Daarin moesten ze uitleggen hoe zij met dit bedrijf zouden onderhandelen om één grote deal te sluiten voor de hele Rijksoverheid. KPMG blijkt de aanbestedingsstukken  verkeerd  te hebben geïnterpreteerd.

KPMG dacht dat ze bij deze onderhandelingen moesten letten op de officiële Europese regels voor aanbestedingen. Daarom stelde KPMG in hun plan voor om met meerdere partijen tegelijk te gaan onderhandelen via een officiële Europese procedure.Het ministerie vond dit een foute keuze. Volgens het ministerie was het de bedoeling om te onderhandelen met slechts één bedrijf dat al was gekozen. Het ging er puur om de beste voorwaarden af te spreken voor de hele overheid. De losse overheidsorganisaties zouden de clouddiensten daarna pas zelf echt gaan kopen.

‘Niet onduidelijk’

Volgens KPMG heeft de Staat de inschrijvingen beoordeeld op basis van uitgangspunten die niet volgen uit de aanbestedingsstukken, waardoor in strijd met het transparantie- en gelijkheidsbeginsel zou zijn gehandeld. De rechter oordeelt echter dat de aanbestedingsstukken ondubbelzinnig en niet onduidelijk zijn. KPMG heeft ten onrechte gemeend dat het opzetten van een aanbestedingstraject nodig was. Een ‘behoorlijk geïnformeerde en normaal oplettende inschrijver’ had dat volgens de rechter redelijkerwijs niet kunnen opmaken.

Volgens de rechter gaat het feitelijk om het (uit-)onderhandelen van de voorwaarden waaronder de diensten vervolgens door de verschillende overheidsorganisaties zelf bij resellers, via aanbesteding, worden ingekocht, en niet om het inkopen van diensten en het afsluiten van een contract daarvoor. Van een schending van het transparantie- en gelijkheidsbeginsel is geen sprake. Alle deelnemers zijn gelijk behandeld. En het hele proces was helder, open en controleerbaar. Ook het verwijt van KPMG dat Greenberg Traurig als zittende leverancier een informatievoorsprong zou hebben, houdt voor de rechtbank geen stand. 

Uit de documenten die het ministerie voor deze affaire heeft ingeleverd blijkt dat KPMG zowel voor het plan van aanpak als voor de mondelinge presentatie een ‘matig’ (cijfer 4) heeft behaald. De Staat vond het plan van aanpak van KPMG onvoldoende volledig, concreet en realistisch. Daarmee viel KPMG meteen af zonder dat prijs nog een rol speelde. KPMG eiste een nieuwe beoordeling van de inschrijving die ze zelf als ‘uitstekend’ betitelde. Maar de rechter ziet daar geen enkele reden toe.

Met de strategische acquisitie versnelt de chipgigant zijn inspanningen om het gebruik van open ai-modellen en -diensten te bevorderen. Samen gaan de bedrijven Hugging Face’s platform uitbreiden, de infrastructuur versterken en de toegang voor ontwikkelaars en instituties wereldwijd vergroten.

Meer dan achttien miljoen ontwikkelaars, onderzoekers en ‘creators’ gebruiken dit platform. Ze hebben al meer dan drie miljoen modellen, een half miljoen datasets en een miljoen applicaties gedeeld.

De zogenoemde open-weightmodellen van Hugging Face vormen een directe uitdaging voor de gesloten, propriëtaire modellen van Amerikaanse techgiganten zoals OpenAI en Anthropic, maar ook voor goedkope Chinese alternatieven.

In tegenstelling tot de duurdere gesloten software zoals die van OpenAI en Anthropic zijn open-weight ai-modellen volledig openbaar. Gebruikers kunnen deze modellen downloaden, finetunen en op hun eigen hardware of servers van derden draaien. Ze mogen de getrainde parameters (de gewichten) lokaal kopiëren en wijzigen.

Ecosysteem

Nvidia-topman Jensen Huang belooft dat Hugging Face een open platform zal blijven voor het hele ai-ecosysteem dat toegang biedt tot dit soort modellen. ‘Open weights verbreden de toegang tot ai en helpen ervoor te zorgen dat ai-leiderschap wordt verdeeld over bedrijven, instellingen en gemeenschappen’, zegt hij in een verklaring. Volgens Jensen Huang zullen ook geen op Nvidia gebaseerde computers vereist zijn om te bouwen op of uit te rollen via Hugging Face. ‘Open-weight ai’ is technisch iets minder geavanceerd dan de merendeels Amerikaanse ‘frontiermodellen’, maar goed genoeg voor ontwikkelaars met beperkte budgetten.

Nvidia wordt steeds meer een investeringsmaatschappij die enorme bedragen steekt in het ai-ecosysteem. Hugging Face heeft overigens Nvidia zelf gevraagd of deze fabrikant van ai-chips interesse had in een overname. Hugging Face behoort tot de grootste platforms voor het delen van ai-tools, ai-modellen en datasets. Je vindt daar een enorme hoeveelheid modellen met nuttige informatie erover. Tegelijk is het een community die ontwikkelaars mogelijkheden tot samenwerking biedt.

De Eudi Wallet, in Nederland ook wel de EDI-wallet of NL-Wallet genoemd, is een veilige app voor op de telefoon. Deze bevat persoonsgegevens en identiteitsbewijzen waarmee gebruikers zich binnen de hele EU kunnen identificeren. Voor Nederlandse burgers en ondernemers is het belangrijk dat zij snel, simpel, veilig en betrouwbaar digitaal zaken kunnen regelen, in Nederland en over de grens. 

De grondslag voor de Eudi Wallet is vastgelegd in de Eidas-verordening. Deze verordening regelt dat burgers door middel van zo’n wallet online toegang krijgen tot dienstverlening en gegevens digitaal kunnen delen. Daarnaast komt er een European Business Wallet (EBW) voor bedrijven en organisaties. Zo’n wallet is te gebruiken voor bijvoorbeeld het ondertekenen van contracten en e-facturatie. 

ING

ING noemt de samenhang tussen beide wallets essentieel: in klantprocessen moet snel en betrouwbaar kunnen worden vastgesteld wie de natuurlijke persoon is, dat die rechtmatig namens het bedrijf (de klant) handelt, en welke bevoegdheid de natuurlijke persoon precies heeft. ‘Wallets werken pas echt goed als ze zowel door de overheid als door private partijen erkend en algemeen geaccepteerd worden.’

De bank ziet drie voorwaarden om succesvolle invoering van de Eudiw en de EBW mogelijk te maken: 

• Zorg dat de Nederlandse implementatie weer aansluit op de Europese planning; Nederland heeft aangegeven de Europese planning voor de uitgifte van een Eudi Wallet niet te halen. De beschikbaarheid verschuift daardoor naar verwachting van 2026 naar 2028;
• Zorg voor maximale Europese harmonisatie van wallet-functionaliteit en implementatie. Minimaliseer verschillen in functionaliteit, betrouwbaarheidsniveau of gebruikerservaring;
• Zorg voor duidelijke en afgebakende verantwoordelijkheden binnen het wallet-ecosysteem. Onduidelijkheid over aansprakelijkheid, schadeverdeling en incident-afhandeling kan leiden tot juridische onzekerheid.

Thuiswinkel.org

Thuiswinkel.org, de branchevereniging van de Nederlandse e-commercesector, ziet de business wallet als een belangrijke kans om bedrijfsinformatie uit betrouwbare bronnen digitaal en gestandaardiseerd te delen en te verifiëren. Wel moeten nieuwe administratieve lasten, dubbele systemen en onnodige controles worden voorkomen.

Bovendien dient de wallet aan te sluiten op bestaande bedrijfsprocessen, e-commerce-platformen en software. Open standaarden, standaardkoppelingen en laagdrempelige implementatie zijn essentieel, vooral voor het mkb. De business wallet moet bestaande processen versterken, echter niet uitgroeien tot een kostbaar it-project. Net als ING pleit Thuiswinkel.org voor het tegengaan van nationale implementatieverschillen en fragmentatie. 

PostNL

PostNL vraagt de politiek drie uitgangspunten centraal te stellen: 

• Borg interoperabiliteit binnen één Europees vertrouwensstelsel. Zorg dat business wallets, persoonlijke Eudi-wallets en vertrouwensdiensten betrouwbaar kunnen samenwerken. Voorkom gesloten ecosystemen en onnodige afhankelijkheid van individuele aanbieders; 
• Combineer sterke publieke waarborgen met ruimte voor innovatie. Borg veiligheid, privacy, toegankelijkheid, toezicht en duidelijke verantwoordelijkheden, maar geef publieke en private partijen ruimte om toepassingen te ontwikkelen;
• Stuur vanaf het begin op concrete toepassingen en adoptie. Laat overheid en bedrijfsleven gezamenlijk toepassingen ontwikkelen en opschalen waarin digitale identiteit aantoonbaar maatschappelijke en economische waarde toevoegt.

Daarna komen bedrijfskundigen en organisatieadviseurs met 119,30 euro, gevolgd door netwerkspecialisten (115,66 euro) en managers zakelijke en administratieve dienstverlening (113,51 euro), alsmede managers ict (113,45 euro).

Dat blijkt uit de nieuwe ‘Talent Monitor‘ van HeadFirst/Intelligence Group, die de trends op de flexibele arbeidsmarkt weergeeft. Applicatieprogrammeurs zitten op 105,15 euro, softwareontwikkelaars op 104,77 euro, systeembeheerders op 103,69 euro, software- en applicatieontwikkelaars en -analisten op 99,66 euro en specialisten personeels- en loopbaanontwikkeling op 97,27 euro.

Ondanks een fors lager aantal opdrachten, drie keer meer aanbiedingen per opdracht en een uitstroom van professionals die geen nieuwe opdracht meer vonden, houden de uurtarieven voor zzp’ers en gedetacheerden de inflatie royaal bij. De gemiddelde uurtarieven bereikten dit jaar een hoogtepunt van ruim 104 euro. Het einde van de tijdelijke pauze op de Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (Belastingdienst controleert en handhaaft op schijnzelfstandigheid) heeft wat dat betreft weinig effect gehad.

Vraag en aanbod

Geert-Jan Waasdorp, ceo van het data- en techbedrijf Intelligence Group, stelt vast dat het uurtarief zich weinig laat bepalen door vraag en aanbod. ‘Dat de tarieven blijven stijgen terwijl er minder opdrachten zijn en de concurrentie tussen professionals toeneemt, laat dat zien. Ondanks de veranderende marktomstandigheden, in het nadeel van de flexmarkt, blijven de tarieven de inflatie volgen. Dat patroon zien we al langer terug in onze data.’

Wel krimpt na jaren van groei het aandeel zelfstandigen en gedetacheerden. Maar tot eind 2024 was ook sprake van een flinke toename. Waar op de piek nog 22 procent van alle hoogopgeleide werkenden als externe professional werkte, is dat aandeel in het tweede kwartaal van 2026 gedaald naar achttien procent. Met circa 775.000 zzp’ers en gedetacheerden blijft de flexibele schil een belangrijk onderdeel van de Nederlandse arbeidsmarkt.