Accenture erkent dat een en ander is misgegaan. Maar dit zou komen door menselijke vergissingen en niet door ontspoorde ai. Het bedrijf past het rapport aan, maar geeft geen verdere toelichting. Ai-detectiebedrijf GPTZero ontdekte meerdere foute citaten alsmede claims die niet kloppen. Bovendien bevat het rapport waaraan Accenture meewerkte, verkeerde data en mogelijk verzonnen casestudies. Ook in twee andere publicaties van Accenture-onderzoekers vond GPTZero verzonnen bronnen en gefabriceerde beweringen die op ai-gebruik duiden. 

GPTZero-oprichter Edward Tian stelt dat de fouten exact overeenkomen met het patroon van hallucinerende ai. Het Afrika-rapport wordt momenteel gecorrigeerd. Pikant detail is dat de ceo van Accenture, Julie Sweet, medewerkers eerder waarschuwde dat ze hun carrière wel kunnen vergeten als ze niet overgingen op ai. 

Tokens

Later bekoelde haar enthousiasme toen de facturen van het token-gebruik binnenkwamen. Begin oktober stelde ze voor ai per werknemer een uitgaven-plafond van 29 dollar per maand in.  

Volgens GPTZero waren voor de instelling van dat maximum al veel tokens verbrand aan onnauwkeurige rapporten, verzonnen statistieken en onjuiste citaten. De manuele verificatie van deze claims is tijdrovend. Het gebruik van ai-tools voor onderzoek of bronvermelding zonder menselijk toezicht blijkt een hoog risico. Overigens is Accenture niet de enige consultant die in opspraak komt door vermeend foutief ai-gebruik. GPTZero trof ook bij Deloitte, Ernst & Young, KPMG en PwC ai-hallucinaties aan.

De lancering is volgens de FT gepland voor eind dit jaar, met hubs in Londen en Berlijn. De focus zou liggen op softwarebedrijven die zich richten op zakelijke klanten of andere kenniswerkers. Anthropic en Hg wilden niet op de berichten reageren.

Op naar 10 miljard

Anthropic en Hg zouden binnen vijf jaar een bedrijf van meer dan tien miljard dollar willen bouwen. Anthropic werkt sinds 2024 samen met portefeuillebedrijven van Hg en met andere Europese investeerders. Het zou wel de eerste keer zijn dat het een zelfstandig Europees adviesbedrijf opricht.

Eerder dit jaar lanceerde Anthropic in de Verenigde Staten met onder meer Blackstone en Hellman & Friedman al een vergelijkbaar bedrijf, Ode, met 1,5 miljard dollar aan geplande investeringen.

Concurrent Openai startte in mei een joint venture met TPG, Advent, Bain Capital en Brookfield: de Openai Deployment Company, of kortweg DeployCo.

Opvallende timing

De timing van de Europese plannen van Anthropic valt op. Het ai-bedrijf zoekt volgens de FT nieuwe inkomsten om zijn hoge uitgaven aan datacenters te rechtvaardigen en steun te winnen voor een geplande beursgang. Anthropic  zag zijn omzetgroei in het derde kwartaal ook vertragen.

Het lijkt ook een kwestie van diversifiëring. De vijf grootste klanten van Anthropic zorgden in de eerste negen maanden van 2026 voor ongeveer 25 procent van de omzet, zo blijkt uit de eigen prospectus van het bedrijf.  

De vraag is ook of klanten een adviseur die zo nauw verbonden is met een leverancier van ai-modellen als onafhankelijk zullen zien. Ook is er de kwestie hoe het nieuwe bedrijf zich verhoudt tot het bestaande ai-team van Hg, dat wel zou blijven bestaan.

En dan zijn er nog de bestaande relaties van Anthropic met consultants als Accenture of Deloitte: hoe gaan die evolueren?

Softwarebedrijf SAP wil dat Joule de centrale plek wordt waar medewerkers hun dagelijkse werk aansturen. Op ontwikkelaarsconferentie TechEd maakte het softwarebedrijf duidelijk dat zijn ai-oplossing niet langer een losse assistent is, maar de intelligente laag waarmee zowel zakelijke als technische gebruikers werken. Dit past binnen SAP’s visie van de ‘Autonomous Enterprise’, waarin software bedrijfsprocessen autonoom uitvoert.

Joule Work, dat SAP eerder op gebruikersconferentie Sapphire introduceerde, vormt de centrale gebruikersomgeving. Medewerkers geven in gewone taal aan wat ze willen bereiken. Vervolgens sturen Joule Assistants, georganiseerd per vakgebied zoals HR of financiën, de taken door aan Joule Agents die het werk uitvoeren.

Joule Work doet qua interface denken aan chatbots als ChatGPT en Claude, maar werkt binnen het SAP-ecosysteem. Het is beschikbaar als web-, desktop- en mobiele app en integreert met Microsoft Teams en Slack. De desktopversie heeft bovendien toegang tot lokale bestanden, e-mails en documenten op het toestel van de gebruiker.

‘Je zal vandaag de term Joule heel vaak horen’, zei Bart Van der Biest, managing director van SAP Benelux, al tijdens zijn keynote op het lokale SAP-event SAP AI Now. Hij omschrijft Joule als een intelligente laag boven op het SAP-landschap. ‘Het is meer dan een pure assistent. Joule haalt informatie uit verschillende SAP-modules en presenteert deze in begrijpelijke taal.’

Van assistent naar organisator

Daarnaast kan Joule suggesties doen voor vervolgstappen binnen workflows. Op TechEd ging SAP met Joule nog een stap verder met een orchestratielaag. Die moet ai-agents complexe bedrijfsprocessen met meerdere stappen betrouwbaarder laten afronden. De SAP Knowledge Graph levert hierbij zakelijke context, ook uit bronnen buiten SAP.

Ook agents van andere leveranciers kunnen via een gecontroleerde toegangspoort een Joule Agent aanroepen. Joule Work ondersteunt daarvoor de open protocollen MCP en A2A.

Bedrijven die zelf agents willen bouwen, kunnen terecht in Joule Studio: zakelijke gebruikers beschrijven in eigen woorden wat de agent moet doen, waarna ontwikkelaars het technisch uitwerken. Voor het toezicht introduceert SAP een Enterprise AI Gateway, die authenticatie, beleid, monitoring en auditing van al het ai-verkeer bundelt.

De kloof dichten

Daarmee groeit Joule van een hulpmiddel voor de individuele medewerker naar een organisatiebrede toepassing. Florian Kunzke, global director ai-strategie bij SAP, ziet een verschil tussen wat ai voor één werknemer doet en wat het een bedrijf oplevert. ‘Het is belangrijk om een onderscheid te maken tussen wat er op organisatieniveau gebeurt en wat er op individueel niveau gebeurt. Er is een kloof, en dat is wat SAP wil aanpakken’, aldus Kunzke.

Naast Joule bestaan ook assistenten van Microsoft, Anthropic (Claude) en Google (Gemini), die gebruikers vaak ook allemaal consolideren. Hoe die markt evolueert? ‘Eerst krijgen we nog een eerder heterogene omgeving, maar op lange termijn volgt er een consolidatie’, voorspelt Kunzke. ‘Dat we naar één unieke enterprise assistent gaan evolueren, dat geloof ik niet. Bedrijven zullen die assistenten gebruiken die hen het meeste waarde opleveren.’

Volgens Binance was er geen sprake van één beveiligingslek, maar van een meerfasige operatie waarbij medewerkers met toegang tot kritieke systemen werden gecompromitteerd. De eerste aanwijzing daarvoor dateert uit juni 2026. Een ontwikkelaar van het Wallet DevOps-team installeerde ongemerkt een gemanipuleerde versie van de softwarebeheerder Homebrew tijdens het downloaden van een populaire ai-programmeertool. Hoewel het beveiligingsteam de afwijking ontdekte, het apparaat verving en toegangsgegevens introk, hadden de aanvallers al informatie verzameld over de structuur en medewerkers van het wallet-infrastructuurteam.

In september werd een tweede software-engineer via een vacatureplatform benaderd door iemand die zich voordeed als projectdirecteur van een fictief bedrijf. Na meerdere sollicitatiegesprekken kreeg de medewerker via een chatapplicatie een technische opdracht toegestuurd. Deze bleek kwaadaardige code te bevatten.

Na installatie activeerde de malware verschillende processen op de werkcomputer. Een onderdeel van een legitieme ontwikkeltool was vervangen door een gemanipuleerde versie die opdrachten kon uitvoeren en verbinding maakte met een server van de aanvallers. De malware bleef buiten beeld van bestaande endpointbeveiliging en verwijderde bovendien sporen van de inbraak.

Het incident past volgens Binance in een bredere campagne. Alleen al dit jaar werden 57 cyberdreigingen gedetecteerd die mogelijk verband houden met Noord-Koreaanse actoren. Daarbij werden onder meer vervalste sollicitatieprocedures en malafide ontwikkelaarstools ingezet.

Token

Op 20 oktober gebruikten de aanvallers de besmette computer om via een interne ai-tool toegang te krijgen tot accounts van andere it-medewerkers. Daarbij ontdekten ze dat een devops-engineer beschikte over een token waarmee softwarecontainers binnen de infrastructuur konden worden uitgerold.

Op 29 oktober volgde de volgende fase. De aanvallers logden in op de computer van een derde medewerker en gebruikten eerder buitgemaakte toegangsgegevens om een container uit te rollen. Vervolgens activeerden ze een script waarmee ze toegang kregen tot processen voor het ondertekenen van wallettransacties.

Hierdoor konden de aanvallers cryptomunten verplaatsen buiten de normale opname-infrastructuur van Binance om. De digitale portemonnee (hot wallet) was beveiligd met multi-party computation (MPC), waarbij een beveiligingssleutel wordt verdeeld over meerdere locaties. Daardoor kon Binance de misbruikte zogeheten EIP-7702-autorisaties (machtigingen waarmee gewone cryptowallets tijdelijk smartcontractfunctionaliteit kunnen gebruiken) niet met één centrale sleutel intrekken. Het bedrijf moest aanvullende transacties uitvoeren om de machtigingen op de blockchain ongedaan te maken. Daarmee ging kostbare tijd verloren.

Ongeldig

Binance heeft het getroffen walletsysteem opnieuw opgebouwd in een nieuwe omgeving. Ook is de interne ai-tool opnieuw ingericht, zijn besmette apparaten vervangen en zijn toegangsgegevens en tokens ongeldig gemaakt. Daarnaast zijn extra beveiligingsscans uitgevoerd en is de ai-gestuurde detectie van afwijkend gedrag aangescherpt.

Het bedrijf werkt samen met opsporingsdiensten en blockchainanalysebedrijven om de gestolen activa op te sporen en waar mogelijk te bevriezen. Ook laat Binance een onafhankelijke cybersecurity-audit uitvoeren en investeert het extra in ai-beveiliging, endpointbescherming en monitoring.

Volgens Binance loopt het onderzoek nog. Aanvullende beveiligingsmaatregelen worden niet openbaar gemaakt om te voorkomen dat aanvallers daarvan profiteren. Het bedrijf stelt inmiddels het overgrote deel van de gestolen 6,3 miljard dollar te hebben gedekt. Overigens bestaat ook in Nederland het risico dat Noord-Koreaanse actoren via vacaturesites en banenplatforms proberen binnen te dringen. Hans Horan, onderzoeker bij het Hague Centre for Strategic Studies (HCSS), wees onlangs op dit risico.

Je wilt dus als medewerker niet twee dagen per week naar kantoor komen? Zijn je collega’s dan zo erg dat je het niet eens twee dagen met ze uithoudt? Of begint het dan te veel op werken te lijken?

Monique heeft vandaag al vier mails meer verstuurd dan jij

Het management van Booking.com gaat met zijn medewerkers hetzelfde doen als met zijn klanten: het wil overal mee kunnen kijken. Als je als klant op de website van Booking.com een hotelkamer bekijkt, kijken zij ook mee. Sterker nog, ze geven deze informatie zelfs door aan andere kijkers. Die krijgen op hun scherm de mededeling dat Jacob Spoelstra uit Dronten dezelfde hotelkamer ook aan het bekijken is en al twaalf minuten twijfelt of hij met of zonder ontbijt gaat boeken. Goed, zo ver gaan ze nog niet, maar zodra het ook maar een beetje mag, gaan ze het doen.

Melding

Wat ze ook met de eigen medewerkers gaan doen: zodra je op kantoor bent en je laptop opent, krijg je meteen een melding: ‘Op dit moment werken nog drie mensen in deze ruimte.’ Even later: ‘Monique heeft vandaag al vier mails meer verstuurd dan jij.’ En om kwart over vier: ‘Nog maar één collega is van plan vandaag langer te blijven dan jij.’ Met daaronder een grote rode knop: ‘Boek nu je overuren!’

Volgens het management gaat het daar helemaal niet om. Mensen moeten naar kantoor omdat ze elkaar daar makkelijker ontmoeten en meer verbinding krijgen. Hier hebben ze een punt. Want als je naar de rechter stapt om te voorkomen dat je twee dagen per week je collega’s hoeft te zien, dan kan je team wel wat verbinding gebruiken.

Misschien moeten ze samen een reisje boeken, via Booking.com.

Jacob Spoelstra is columnist/stand-upcomedian. Kijk hier voor meer informatie.

Cyberaanval kost Ahold Delhaize tot 250 miljoen euro omzet

De cyberaanval op Ahold Delhaize heeft het supermarktconcern naar schatting tweehonderd tot 250 miljoen euro aan omzet gekost. De uiteindelijke winst valt daardoor 75 tot honderd miljoen euro lager uit. Dat maakte het concern bekend bij de presentatie van de kwartaalcijfers.

De aanval veroorzaakte grote operationele problemen bij onder meer Albert Heijn. Distributiecentra kwamen stil te liggen, winkels kregen te maken met lege schappen en websites en apps waren dagenlang onbereikbaar. Om verdere schade te beperken, werden verschillende it-systemen uitgeschakeld.

Hoewel de meeste verstoringen binnen twee weken waren verholpen, werkt Ahold Delhaize nog aan volledig herstel. Ook dochterbedrijf Delhaize werd deze week opnieuw getroffen door een cyberaanval.

Consument houdt bedrijf verantwoordelijk voor datalek bij externe leverancier

Nederlanders willen meer duidelijkheid over hun persoonsgegevens online. Ook wensen ze strengere controle op de toegang van leveranciers tot die data. Dat blijkt uit onderzoek in opdracht van het Friese technologiebedrijf Snakeware.

Bedrijven besteden steeds meer digitale diensten uit aan saas- en cloudleveranciers. Ook het gebruik van ai-diensten vergroot de afhankelijkheid van externe partijen. Twee derde vindt dat het bedrijf waar zij klant zijn verantwoordelijk blijft als persoonsgegevens via een leverancier uitlekken. Daarnaast verwacht nog eens twee derde dat bedrijven actief controleren hoe leveranciers met die gegevens omgaan. Het gebrek aan vertrouwen heeft ook commerciële gevolgen. Ruim 62 procent zag weleens af van een aankoop of dienst vanwege zorgen over de omgang met persoonsgegevens. Bijna de helft overweegt naar een concurrent over te stappen na een datalek.

Het onderzoek is vorige maand uitgevoerd door de marketing- en communicatiebureaus Mediaplus en Serviceplan Amsterdam onder 250 Nederlandse volwassenen.

NLdigital helpt it-bedrijven privacy aantoonbaar te maken met Data Pro Code

NLdigital wijst it-ondernemers op de Data Pro Code als hulpmiddel om aantoonbaar te voldoen aan de AVG. De gedragscode, ontwikkeld met leden van de brancheorganisatie, vertaalt privacyverplichtingen voor ict-bedrijven die persoonsgegevens verwerken in opdracht van klanten naar concrete gedragsregels. De code is goedgekeurd door de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) en opgenomen in het Europese register van AVG-gedragscodes.

Bedrijven kunnen hun naleving vastleggen in een Data Pro Statement. Wie aan de code voldoet, kan zich laten registreren als Data Pro Verified. Dit label biedt klanten inzicht in de privacywaarborgen en brengt extern toezicht met zich mee.

NLdigital organiseert op 26 november een online-bijeenkomst met de AP en Scope Europe over de code en het toezicht.

Internationaal festival RoboExotica brengt cocktailrobots naar Delft

Delft is dit 6 en 7 november voor het eerst gastheer van RoboExotica, een internationaal festival rond robotica, kunst en technologie. In The Social Hub Delft presenteren kunstenaars, ontwerpers en technici experimentele cocktailrobots, interactieve installaties en technologische ontwerpen.

RoboExotica ontstond in 1999 in Wenen en verkent hoe robots menselijke handelingen kunnen overnemen. Een van de blikvangers is een uitvoering van de Cocktail-Making Dress van de in Delft gevestigde mode- en technologiedesigner Anouk Wipprecht. De draagbare installatie combineert mode, robotica en geautomatiseerde drankbereiding.

Het festival maakt deel uit van het themajaar ‘The robots are coming!’ van het Delft Innovation Festival 2026. Daarmee onderzoekt Delft ook de maatschappelijke en creatieve betekenis van robotisering.

NorthC Datacenters benoemt Maarten Goeman tot managing director Nederland

NorthC Datacenters heeft Maarten Goeman per 1 november benoemd tot managing director Nederland. Hij volgt Jan Willem Dees op en krijgt de opdracht het Nederlandse datacenterplatform verder uit te bouwen. Daarbij staan onder meer ai, digitale soevereiniteit en verduurzaming centraal.

Goeman keert terug bij NorthC, waar hij eerder vice president corporate development was. Meest recent bekleedde hij die functie bij het Italiaanse Mediterra Datacenters.

NorthC wil de capaciteit op bestaande locaties uitbreiden en datacenters ontwikkelen in nieuwe regio’s. De groeiende vraag naar ai- en hpc-toepassingen speelt daarbij een grote rol. Ook wil het bedrijf inzetten op samenwerking rond netcongestie, restwarmtebenutting en regionale digitale ecosystemen.

Niet-it-bedrijven overbieden de techsector

De druk rond it-profielen is het grootst bij risk governance: de vraag ernaar is op een jaar tijd, volgens Randstad, met 108 procent gestegen, en dus meer dan verdubbeld, terwijl het aanbod met 68 procent toenam.

De strijd om it-talent beperkt zich niet tot de traditionele techbedrijven. Voor it-bedrijven zou dat kunnen betekenen dat ze ook moeten concurreren met organisaties uit sectoren waar ze doorgaans niet naar kijken.  Zo betalen banken software-ingenieurs gemiddeld 13 procent meer, in sectoren als farma en biotech is dat 17 procent.

Meer dan de helft van de bedrijven buiten de techsector (55 procent) werft bovendien talent aan dat vrijkwam bij herstructureringen in de it-sector.

Het talentaanbod lijkt ook te worden beperkt door de genderkloof. Zo vormen vrouwen 31 procent van de professionals met ai-vaardigheden en 36 procent van die met tech-skills. Randstad noemt het dichten van die kloof een prioriteit voor duurzame groei.

Lees ook de opinie: Ai zorgt voor de grote comeback van de it-afdeling. Maar is dat wel goed nieuws?

Met het mislukken van het ict‑project BMS bij het UWV is de maat vol. De vereniging van computergebruikers HCC wil dat de Tweede Kamer harde eisen stelt aan openheid en verantwoording bij de overheid nu opnieuw tientallen miljoenen belastinggeld zijn uitgegeven zonder resultaat. Het wil volledige openheid over onder meer kosten, keuzes en resterende verplichtingen van het dramatisch verlopen ict-project.

Het UWV stopte 14 oktober 2026 met de ontwikkeling van de Bemiddelingsservice (BMS). Dat was na vijf jaar waarin er al 55 miljoen euro in het project was geïnvesteerd. De Bemiddelingsservice is een ict-project dat in 2021 is gestart om werkzoekenden en werkgevers beter aan elkaar te koppelen op basis van vaardigheden, competenties en ambities in plaats van alleen opleiding en werkervaring. Maar het project ging faliekant de mist in. UWV stopte het ict‑project omdat er geen vertrouwen meer was dat het systeem binnen redelijke tijd en kosten kon worden ingevoerd. Het platform leverde nauwelijks bruikbare resultaten op,grip op kwaliteit en planning. Technisch liep het project vast op slechte datakwaliteit in de verouderde UWV‑systemen en de moeizame integratie van de nieuwe software in de bestaande ict‑omgeving.

Volgens de HCC mag dit niet worden afgedaan als een ‘normaal risico van digitalisering’ en de gebruikelijke toezegging dat een evaluatie zal plaatsvinden en dat daaruit lessen worden getrokken. De vereniging stelt dat burgers recht hebben op inzicht in waar het geld precies aan is besteed, welke verplichtingen nog lopen en welk deel van de investering überhaupt bruikbaar blijft. ‘Publieke middelen horen niet te verdwijnen in ondoorzichtige projectstructuren,’ waarschuwt de organisatie.‘Evalueren is noodzakelijk, maar evaluaties alleen voorkomen geen nieuwe mislukkingen’, benadrukt HCC. Het vraagt aandacht voor de noodzaak van volledige transparantie over de besteding van publieke middelen, onafhankelijk onderzoek naar de oorzaken van de mislukking, en duidelijke verantwoordelijkheden binnen de overheid.

‘De belastingbetaler verdient beter’

Ook is HCC van mening dat er structurele verbeteringen moeten komen in de ict-aanpak van overheidsorganisaties, met meer eigen deskundigheid en regelmatige toetsen van grote projecten. Om de slagingskans van ict-projecten te verhogen pleit de vereniging voor verplichte tussentijdse toetsing met stop‑/go‑momenten op basis van werkende resultaten. Ook meer interne ict‑deskundigheid bij uitvoeringsorganisaties is noodzakelijk en er moeten rijksbrede normen komen voor grote ict‑projecten, zodat falen niet langer wordt genormaliseerd, aldus HCC. Volgens vereniging moet de overheid dezelfde zorgvuldigheid betrachten bij ict‑investeringen als zij van burgers verwacht bij hun eigen financiën. ‘De belastingbetaler verdient beter.’

Volgens de organisatie is het ‘extra wrang’ dat het Adviescollege ICT‑toetsing al in februari 2026 ernstige tekortkomingen zag in aanpak, kwaliteitsbewaking en voortgang. Toch ging het project door tot het punt waarop invoering niet langer verantwoord was. Het UWV moet nu terugvallen op verouderde systemen. Voor de HCC is dit een symptoom van een breder probleem: grote overheids‑ict‑projecten die jarenlang doorlopen zonder dat iemand bestuurlijk ingrijpt. Eerdere mislukkingen – zoals BRP en diverse Belastingdienst‑systemen waarbij ook voor miljoenen aan gemeenschapsgeld over de balk ging – laten volgens de vereniging hetzelfde patroon zien: gebrek aan vakmanschap, afhankelijkheid van consultants en trage besluitvorming.

Commissie Elias

De oproep om het gefaalde ict-project bij UWV tot op de bodem uit te zoeken komt ruim tien jaar na het Eindrapport Parlementair onderzoek naar ict-projecten bij de overheid (Commissie Elias) uit 2014. Die waarschuwde al dat de rijksoverheid ict-projecten absoluut niet onder controle heeft, er enorme geldverspilling plaatsvond: De commissie schatte dat mislukte it-projecten de overheid (en dus de belastingbetaler) jaarlijks tussen de 1 en 5 miljard euro kostten. Ook werd toen al een gebrek aan deskundigheid genoemd. Er kwam een Bureau ICT-toetsing (BIT) dat in 2021 is opgevolgd door het Adviescollege ICT-toetsing (AcICT) dat de risico’s en de slaagkans van grote ict-projecten binnen de Rijksoverheid beoordeelt.

HCC begrijpt dat grote ict-projecten ingewikkeld zijn. Technologische ontwikkelingen gaan snel, bestaande systemen zijn vaak verouderd en overheidsorganisaties moeten rekening houden met complexe wet- en regelgeving.’ Maar juist daarom zijn realistische plannen, deskundige projectleiding, betrouwbare gegevens en onafhankelijke kwaliteitscontroles onmisbaar.’ Het voortijdig beëindigen van een project dat onvoldoende perspectief biedt, kan uiteindelijk een verstandig besluit zijn. ‘De wezenlijke vraag is echter waarom daarvoor eerst vijf jaar en ongeveer 55 miljoen euro nodig waren’, stelt HCC tot slot.

Haperende PowerPoint

Toen braken de cloud en software-as-a-service door. Marketing werd steeds meer een technologie- en datagedreven discipline. De cmo en zijn afdeling gingen op eigen houtje aan de slag met software en tech. Een bedrijf als Salesforce werd er groot mee.

De it-afdeling verloor een deel van haar exclusieve greep op technologie en de bijbehorende budgetten. Maar tegelijk evolueerde de cio in veel organisaties naar een strategische rol, met meer aandacht voor data, architectuur en de digitale toekomst van het bedrijf.

Toch bleef het oude beeld van it hardnekkig bestaan. Ik herinner me nog dat techondernemer Peter Hinssen de cio ooit omschreef als ‘de man waar we tijdens de directievergadering naar kijken als de PowerPoint niet naar behoren werkt.’

Een gamechanger genaamd ai

Vandaag zijn we bijna vijftien jaar verder en gaat de slinger opnieuw de andere richting uit. Met dank aan ai. Door de aandacht voor modellen, data en agents komt it opnieuw centraal te staan. Waar afdelingen aanvankelijk zelf investeerden in ai-tools en experimenten, vragen grotere ai-projecten een andere aanpak.

Ai-projecten evolueren van afzonderlijke toepassingen naar een hertekening van bedrijfsprocessen. Ze starten vaak bij marketing of customer care, om vervolgens bij it terecht te komen voor een organisatiebrede uitrol. Dat vraagt investeringen in data, architectuur en integratie.

Dat versterkt de strategische positie van it en geeft de cio en cto nog meer invloed op de koers van de onderneming. Hun rol beperkt zich niet tot de technologie achter de schermen. Met andere woorden: ze bepalen steeds nadrukkelijker mee wat er op de PowerPoint-slides van die directievergadering komt te staan.

Een vergiftigd geschenk?

Op het eerste gezicht lijkt dat uitstekend nieuws voor de cio en cto. Meer budgetten, meer invloed en een prominentere rol binnen de onderneming. Maar er schuilt ook een gevaar in die comeback.

Een cio of cto kan investeren in modellen, infrastructuur en agents. En de cio heeft vanuit zijn verantwoordelijkheid voor data, informatie en systemen een belangrijke strategische stem. Maar daarmee zijn processen, medewerkers en commerciële strategieën nog niet veranderd. Daarvoor is een organisatiebrede aanpak nodig.

Wanneer ai over twee of drie jaar onvoldoende bedrijfswaarde oplevert, dreigt it de rekening gepresenteerd te krijgen. Terwijl het probleem misschien niet bij de technologie ligt, maar bij een organisatie die onvoldoende bereid was om te veranderen.

De cio of cto krijgt dan wel het budget, maar niet noodzakelijk de macht om de verandering door te voeren die nodig is om dat budget te laten renderen.

Ai is te belangrijk om aan it over te laten

Daarom ben ik er rotsvast van overtuigd dat de uiteindelijke verantwoordelijkheid voor ai niet bij it, maar bij de ceo moet liggen. Als ai werkelijk het potentieel heeft om een organisatie fundamenteel te veranderen, dan moet die ambitie van bovenaf gedragen worden. De ceo moet overtuigd zijn van de mogelijkheden en bereid zijn om processen, verantwoordelijkheden en zelfs het bedrijfsmodel in vraag te stellen.

Daarvoor heeft hij of zij uiteraard it nodig. De cio en cto blijven cruciaal voor de technologische implementatie, architectuur en integratie. Maar ook andere afdelingen moeten mee aan boord.

De comeback van it is dus reëel, maar tegelijk niet zonder risico. De ai-budgetten mogen dan richting it verschuiven, de verantwoordelijkheid voor de ai-transformatie moet bij de ceo liggen. Anders dreigt die comeback vooral een vergiftigd geschenk te worden.

Pieter Janssens is ceo van iO, een ai-native partner in marketing en technologie.

Nederland heeft alles in huis om economisch voordeel te halen uit kunstmatige intelligentie. Maar de echte winst zit niet in de technologie zelf. Die ontstaat pas wanneer bedrijven erin slagen om ai breed en effectief toe te passen, werknemers daarin mee te nemen en succesvolle innovaties de ruimte te geven om door te groeien. Voorop staat het integreren van ai in werkprocessen. Nederland hoeft daarvoor niet zelf de meest geavanceerde ai-modellen te ontwikkelen.

Dat concludeert De Nederlandsche Bank (DNB) in een nieuw onderzoek naar de economische effecten van ai. Deze analyse onderzoekt welke voorwaarden bepalen of de technologische mogelijkheden van ai zich vertalen in hogere productiviteit en economische groei in Nederland.

Weinig bedrijven

De economie profiteert meer wanneer succesvolle bedrijven kunnen groeien en extra personeel en financiering kunnen aantrekken. Daarvoor moeten nieuwe bedrijven kunnen starten en bestaande bedrijven kunnen groeien, maar moeten bedrijven ook kunnen krimpen of stoppen wanneer zij onvoldoende succesvol zijn.

Eerder DNB-onderzoek laat zien dat in Nederland relatief weinig bedrijven worden opgericht en opgeheven. Ook worden personeel, machines en andere middelen niet altijd ingezet bij bedrijven waar dat het meeste oplevert.

Opschalen

Beleid moet voorkomen dat arbeid en kapitaal onnodig vast blijven zitten bij minder productieve activiteiten. Daarnaast is het van belang om succesvolle bedrijven te helpen sneller op te schalen. Productieve ondernemingen moeten ruimte krijgen om te groeien.

Dat vraagt onder meer om het kritisch bezien van regelingen die oprichting, groei, krimp of opheffing van bedrijven kunnen belemmeren. Daarbij gaat het onder meer om (fiscale) ondernemerschap-regelingen, toegang tot groeifinanciering en belemmeringen binnen de Europese interne markt.

Werk aan de winkel

Juist kleinere bedrijven kunnen baat hebben bij ai. Met behulp van software en clouddiensten krijgen zij toegang tot specialistische kennis die eerder kostbaar was, zonder dat zij zelf ai-modellen of een eigen technische infrastructuur hoeven te ontwikkelen. Om ai goed te gebruiken is er wel werk aan de winkel: ondernemers moeten geschikte toepassingen kiezen, medewerkers opleiden en werkprocessen aanpassen. Vooral kleinere bedrijven hebben daarvoor niet altijd voldoende tijd en kennis in huis.

De gevolgen voor werk hangen af van de inzet van ai door werkgevers en het aanpassingsvermogen van werkenden. Volgens DNB heeft ongeveer een kwart van de Nederlandse werkenden een beroep waarin ai bij ten minste de helft van de taken de uitvoering kan versnellen. Dit laat zien dat ai grote gevolgen kan hebben voor een aanzienlijk deel van de arbeidsmarkt.

Verschuiven

Tegelijk zegt deze blootstelling niet rechtstreeks iets over de gevolgen voor de werkgelegenheid. Ai kan behalve taken automatiseren ook ondersteuning bieden aan werkenden en hen productiever maken. Daardoor kan de inhoud van werk veranderen zonder dat de werkgelegenheid in de betreffende beroepen afneemt.

De vraag naar arbeid kan wel verschuiven en werkenden dwingen om van functie of sector te wisselen. Nederlandse werknemers wisselen regelmatig van werkgever en bedrijfstak, maar die mobiliteit verschilt tussen groepen en sectoren. Werkgevers, sociale partners en brancheorganisaties moeten werkenden daarom in staat stellen om ai productief te gebruiken en zich tijdig aan veranderend werk aan te passen. Vooral kleinere bedrijven kunnen profiteren van gezamenlijke voorzieningen voor ai-scholing.