In een persbericht meldt het bedrijf dat zaterdag 24 oktober 2026 de test succesvol is afgerond. De cloudgigant claimt: ‘volledige operationele onafhankelijkheid’ doordat de Europese soevereine cloud buiten het AWS Global Network of andere wereldwijde AWS‑systemen om draaide. Tijdens de test zijn de verbindingen met die infrastructuur bewust uitgeschakeld. Ook bleven alle data, ‘zowel klantdata als door klanten aangemaakte metadata fysiek en logisch binnen de EU‑grenzen’, schrijft de leverancier.

De aanbieder vervolgt: ‘Workloads bleven actief en klanten behielden toegang tot hun data. De test had geen invloed op de beschikbaarheid van diensten binnen de AWS European Sovereign Cloud, andere AWS-regio’s of private verbindingen via AWS Direct Connect. Na afloop van de test werd het verkeer weer via de gebruikelijke route geleid.’

De cloudomgeving die getest is, werd beheerd door Europese juridische entiteiten naar Duits recht, onder leiding van AWS-personeelsleden die Duits staatsburgers zijn en in de EU wonen. AWS zegt zo toe te werken naar ‘volledig EU‑gebaseerd beheer’. Normaal is de cloud gekoppeld aan het wereldwijde AWS‑netwerk voor snelheid en efficiëntie, ‘maar dat is een keuze, geen technische noodzaak. De test bewijst dat’, schijft AWS.

Compliance

Tijdens de test die enkele uren duurde, bleven diensten beschikbaar en hadden klanten toegang tot hun data. AWS wil met de test aantonen dat hun soevereine EU-cloud voldoet aan eisen rond digitale soevereiniteit, zodat organisaties in gereguleerde sectoren dit kunnen gebruiken voor compliance‑documentatie. De test is uitgevoerd in samenwerking met Accenture dat mogelijk op termijn de dienst van een soevereine AWS EU-cloud gaat aanbieden. AWS noemt geen termijn waarop de in de test geleverde cloudomgeving op de markt komt.

De stap van AWS past in een ontwikkeling waarin Big Tech-partijen als Microsoft, Google en Amazon hun diensten aanscherpen om klanten gerust te stellen dat hun data in de Europese clouds echt wel veilig staan en soeverein zijn opgeslagen.

Hoewel het kabinet sterk vertrouwt op technologie om miljardenbezuinigingen te realiseren, waarschuwt Eric van der Burg dat ai geen wondermiddel is. Eerdere digitaliseringsprojecten hebben in de praktijk vaak geleid tot meer personeel, aanvullende taken en oplopende externe it-inhuur. Een aantal organisaties heeft momenteel forse legacy-uitdagingen.

Overheidsprocessen zijn de afgelopen twee decennia veel massaler geworden. Ze zijn gedigitaliseerd en geautomatiseerd. De beloftes van minder kosten en formatie zijn echter allerminst ingelost. Maar ai en automatisering worden desondanks wel ingezet voor de vervanging van ambtelijk werk. Het kabinet wil ai-toepassingen en chatbots op grote schaal inzetten om administratieve handelingen en klantcontacten (zoals burgers 24 uur per dag te woord staan) over te nemen. Ai wordt expliciet als instrument ingezet om het aantal benodigde beleids- en uitvoeringsambtenaren drastisch te verminderen.

Eén digitale overheid: burgers krijgen één loket

Verder moet ai leiden tot een betere en proactieve digitale dienstverlening. Daarbij wordt het ‘één  loket’-principe toegepast: Burgers en ondernemers moeten de overheid digitaal ervaren als één overzichtelijk geheel. Daarnaast moet het delen van gegevens veiliger en meer soepel. Het kabinet onderzoekt een overkoepelend wettelijk kader waarmee overheidsinstanties (zoals de Belastingdienst, gemeenten en de Kamer van Koophandel) makkelijker data kunnen uitwisselen. Burgers hoeven hierdoor gegevens die de overheid al heeft niet steeds opnieuw aan te leveren. 

Hiervoor zijn goede standaarden nodig, die daadwerkelijk gevolgd worden. Bij de ontwikkeling dienen andere landen zoals België en Estland als voorbeeld. Ontwikkeld wordt MijnBetaaloverzicht. Daarop kunnen burgers in één oogopslag zien wat zij aan verschillende uitvoeringsorganisaties verschuldigd zijn.

Einde aan versnipperde ICT binnen de rijksoverheid

Van den Burg hecht ook zwaar aan uniformering en harmonisering van de ict-infrastructuur. De rijksoverheid stapt af van de lappendeken aan eigen it-systemen per ministerie. Er wordt gekozen voor verregaande standaardisatie en het gebruik van open standaarden. De Nederlandse Digitale Dienst (NLDD) gaat het gebruik van standaarden afdwingen om meer als één overheid te werken en zal richtlijnen introduceren voor moderne it-ontwikkeling

Verder gaat de staatssecretaris de gezamenlijke inkoop bevorderen. Door it centraal in te kopen en ict-dienstverlening te harmoniseren, vallen interne verrekeningen en administratieve controles weg. Dit scheelt aanzienlijk in de interne overhead en vereist minder ondersteunend personeel. De aanbestedingsgrens gaat omhoog. Van den Burg: ‘Ook zullen we in het inkoopproces systematisch onderzoeken waar ai kan worden doorgevoerd. Het is nodig hiervoor toe te werken naar één rijksbrede digitale infrastructuur. We centraliseren inkoopexpertise. Met deze veranderingen stroomlijnen we de inkoop binnen de overheid, kan de kwaliteit omhoog en kunnen we werken met minder mensen.’ 

Minder websites

Voor technologische ontwikkelingen die de overheid productiever kunnen maken, vindt een bundeling van krachten plaats. Waar mogelijk wordt gebruik gemaakt van veelbelovende ontwikkelingen die al zijn ingezet. Zo zijn er bijvoorbeeld technologische ontwikkelingen bij het ministerie van Defensie die mogelijk ook benut kunnen worden door andere ministeries.

De hakbijl gaat ook in het aantal websites van de Rijksoverheid. Op dit moment staan er bijna 1700 websites van het Rijk geregistreerd. Hierdoor is de informatievoorziening versnipperd en weinig toegankelijk.

‘15 procent NL-organisaties doelwit PHP-aanval’

Nederlandse organisaties zijn bovengemiddeld vaak getroffen door PHP-aanvalspogingen. Bij 15 procent van de gemonitorde organisaties zijn PHP-aanvalspogingen gedetecteerd, tegenover 14 procent in Europa en 10 procent wereldwijd. Dat concludeert ict-beveiliger Check Point na onderzoek. Het bedrijf stelt dat 16 van de 18 zwaarst getroffen landen in Europa liggen, met Nederland op de tiende plaats. Wereldwijd zijn vooral telecombedrijven (20 procent) en onderwijsinstellingen (18 procent) doelwit van de aanvallen.

Volgens Zahier Madhar, cybersecurityexpert bij Check Point, legt het softwarelek in internetprotocol php een pijnlijke kwetsbaarheid bloot: één beveiligingsprobleem kan de digitale dienstverlening van talloze organisaties tegelijk ontregelen. ‘Dat zelfs belangrijke overheidsdiensten zoals DigiD en MijnOverheid, maar ook nieuwswebsites uit voorzorg offline gaan, onderstreept hoe groot de impact is.’ Organisaties moeten updates direct doorvoeren en in de tussentijd aanvullende maatregelen nemen om hun systemen te beschermen, stelt Madhar.

Gartner deelt 5 ai-trends voor Infrastructuur & Operaties

Gartner heeft de vijf belangrijkste ai‑trends voor de afdeling Infrastructuur & Operaties (I&O) in 2027 vastgesteld:
1.Ai‑agents versnellen autonome it‑beheerprocessen: steeds meer organisaties laten incidentafhandeling, wijzigingscontrole en herstelacties uitvoeren door slimme software‑agenten die zelfstandig beslissingen nemen;
2.Doelgedreven ai‑agents zorgen voor nieuwe kostenrisico’s: doordat deze systemen complete takenreeksen uitvoeren, stijgt het verbruik van ai‑tokens sterk. De kosten bij bedrijven met variabele token‑prijzen lopen daardoor tot 50 procent op;
3.Ai‑toepassingen stimuleren een hybride infrastructuur: workloads draaien verspreid over publieke cloud, datacenters, neoclouds en edge‑locaties;
4.Operationeel risico en cyberrisico groeien naar elkaar toe: gedeelde ai‑tools en autonome agents maken nauwere samenwerking tussen netwerkbeheer (noc) en security‑teams (soc) noodzakelijk;
5.I&O ontwikkelt zich tot regisseur van het bedrijfsbrede ai‑platform: de afdeling wordt verantwoordelijk voor ontwerp, beveiliging en schaalbaarheid van alle AI‑voorzieningen.
Bron: Gartner, Top AI Trends in Infrastructure and IT Operations for 2027.

Oracle steekt 1 miljard in ai-adoptie bij partners

Oracle trekt de komende vier jaar één miljard dollar uit om zijn wereldwijde partnernetwerk te versterken. Met deze investering wil het bedrijf partners helpen om sneller ai‑oplossingen en cloudservices te ontwikkelen, te verkopen en te implementeren. De middelen gaan onder meer naar extra trainingen, certificeringen, technische ondersteuning, ontwikkel- en testomgevingen en hulp bij cloudmigraties.

Ook worden gezamenlijke commerciële activiteiten uitgebreid, zodat partners hun oplossingen eenvoudiger kunnen aanbieden via Oracle Marketplace. Dat wordt uitgebreid voor betere samenwerking met verkoopteams, flexibelere inkoopopties en bredere inzet van bestaande cloudbudgetten. Zo wil Oracle partners meer commerciële kansen bieden en organisaties ondersteunen bij het bouwen van gespecialiseerde expertise en het versnellen van ai‑gedreven digitalisering.

Previder steekt het Kanaal over

Previder, onderdeel van Odin Groep, zet een nieuwe stap in zijn internationale groei met de overname van het Britse Wanstor. Met de oversteek van het Kanaal breidt het bedrijf de activiteiten in Nederland, België en Duitsland nu ook uit naar het Verenigd Koninkrijk. Wanstor, opgericht in 2002, telt zo’n tweehonderd medewerkers en ondersteunt Britse organisaties met managed ict‑diensten, cybersecurity, cloud-, data- en ai-diensten en moderne werkplekken. De focus op gebruikservaring, verantwoord gebruik van ai en digitale weerbaarheid sluit volgens de koper nauw aan bij de koers van Previder.

Door de overname moet een bredere internationale basis ontstaan om kennis en expertise te delen en klanten over landsgrenzen heen te bedienen, terwijl lokale teams dicht bij de klant blijven opereren, stelt het bedrijf in een persbericht. Wanstors marktpositie, lokale expertise en langdurige klantrelaties vormen volgens Previder de basis voor verdere groei.

Atos en Fortinet verruilen landen-aanpak voor mondiaal pact

Atos en Fortinet breiden hun jarenlange samenwerking uit van een landgerichte aanpak naar een wereldwijd gecoördineerd partnerschap. Daarmee willen beide bedrijven organisaties beter ondersteunen bij het beveiligen van hybride en multicloud-omgevingen. De nieuwe overeenkomst introduceert één uniform cybersecuritykader waarin geavanceerde beveiligingstechnologieën van Fortinet worden gecombineerd met de managed securitydiensten, adviescapaciteit en internationale soc‑infrastructuur van Atos.

De wereldwijde afstemming moet klanten helpen om hun beveiligingsprocessen te vereenvoudigen, sneller dreigingen te detecteren en zowel cloud‑ als on‑premisesomgevingen beter te beschermen. Atos en Fortinet stemmen hun businessdevelopment, dienstverlening en commerciële voorwaarden voortaan wereldwijd op elkaar af, zodat organisaties kunnen profiteren van schaalbare en flexibele beveiligingsoplossingen die aansluiten op hun digitale transformatie.

Volgens beide partijen is de uitbreiding noodzakelijk nu bedrijven worden geconfronteerd met complexere it‑omgevingen, strengere regelgeving, ransomwareaanvallen en een structureel tekort aan cybersecurityspecialisten.

Staatssecretaris Derk Boswijk (Defensie) meldt dit in een brief aan de Tweede Kamer. Met het Duitse SAP is een overeenkomst gesloten voor de ontwikkeling en exploitatie van wat hij een ‘soevereine cloud’ noemt. De eerste reacties zijn echter niet onverdeeld positief. Tech-watcher Bert Hubert vindt dat allerminst van een soevereine cloud kan worden gesproken. Zijn kritiek richt zich op de vraag of er wel écht sprake is van digitale autonomie. Ook andere experts en critici plaatsen vraagtekens achter de deal met SAP.

SAP heeft een sleutelfunctie in het Nederlandse leger. Via zijn erp-software lopen de bedrijfsprocessen materieel en logistiek, financiën, organisatie en operaties. Daar komt binnenkort ook een persoonlijke omgeving voor het Defensie-personeel bij. Volgens Boswijk houdt het leger zelf de volledige controle over deze vitale gegevens. ‘Op naar een cloud waar we zelf de regie over hebben’, roept hij trots.

Europese leverancier is niet automatisch soeverein

Volgens Hubert heeft SAP dusdanig grote activiteiten, belangen en aandeelhouders in de Verenigde Staten dat het bedrijf gegarandeerd onder alle Amerikaanse afluister- en sanctiewetgeving valt. Een statutair Europese leverancier kan toch geheel onder de invloedssfeer van de regering in Washington verkeren, zegt hij.

Data-inzage door Amerikaanse inlichtingendiensten is hierdoor niet uit te sluiten. Hubert wijst hierbij op onderzoek door advocatenkantoor Greenberg Traurig naar de invloed van extraterritoriale wetgeving – van buíten Europa – op de beveiliging van dataverwerkingen ín Europa (bij Europese digitale dienstverleners).

Amerikaanse invloed blijft boven Defensie-cloud hangen

Aangezien SAP het beheer, het technisch onderhoud en de updates doet, blijft de Defensie-cloud in de ogen van critici als Hubert juridisch nog steeds kwetsbaar voor Amerikaanse claims. Een private cloud kan soeverein zijn, maar is dat niet automatisch. Een leverancier kan een private cloud aanbieden die technisch goed is beveiligd, maar juridisch nog steeds kwetsbaar is voor Amerikaanse claims.

Nu werkt de krijgsmacht met klassieke SAP-bedrijfssoftware in een on-premises SAP-omgeving. Maar het Duitse bedrijf stopt op termijn met de ondersteuning van de bestaande software, waardoor verder gebruik uit oogpunt van veiligheid onmogelijk wordt. Bovendien worden innovaties alleen via de cloud beschikbaar gesteld.

SAP dwingt klanten richting cloud

SAP wil dat alles zo veel mogelijk naar de cloud gaat. Ook andere klanten worden onder druk gezet om naar de cloud te verhuizen. Defensie kan het zich echter niet veroorloven zijn bedrijfskritische processen in de publieke cloud te zetten. Vandaar dat is gekozen voor een private cloud waarbij Defensie zelf volledige controle behoudt over wie er bij de systemen kan, hoe de inrichting is en de vrijheid heeft om de data te verplaatsen.

In de brief van Boswijk blijft onvermeld dat deze cloud eigenlijk de enige reële optie was die resteerde; een afgezonderde en gecontroleerde cloud-omgeving die exclusief door Defensie wordt gebruikt. Deze ‘soevereine’ cloud past binnen zijn multi-cloud strategie. Boswijk: ‘Door verschillende soorten cloudtechnologie te combineren, blijft Defensie bovendien flexibel en minder afhankelijk van één leverancier of infrastructuur.’

Migreren uit SAP makkelijker gezegd dan gedaan

De staatssecretaris erkent in de Kamerbrief dat de overstap de afhankelijkheid van SAP niet wegneemt. Defensie gebruikt de software al jaren voor kritieke processen, en blijft voor het beheer, de updates en de softwareontwikkeling volledig aangewezen op deze ene partij.

Critici betwijfelen of de beloofde ‘controle en flexibiliteit’ om data eventueel te verhuizen in de praktijk wel zo eenvoudig uitvoerbaar is. SAP-systemen staan er bekend om dat ze lastig zijn te migreren vanwege hun complexiteit. Dit geldt met name als zo’n systeem veel maatwerk en technische schuld kent. Dan wordt het risico op it-storingen of verdere vertragingen groter. Fouten tijdens de migratie kunnen in het ergste geval de operationele paraatheid beïnvloeden.

Waarom Defensie geen aanbesteding uitschreef

Het contract is door Defensie onderhands en rechtstreeks gegund aan SAP. Er is gebruikgemaakt van een wettelijke uitzonderingsprocedure voor defensie- en veiligheidsopdrachten. Dit betekent dat alternatieve (mogelijk volledig soevereine of lokale Europese) cloud- of softwareleveranciers geen kans hebben gehad om mee te dingen, wat ten koste gaat van de marktwerking en transparantie.

Wel moet hierbij worden aangetekend dat SAP de enige Europese leverancier van zakelijke software is die zo’n grote opdracht aan kan. SAP heeft bovendien veel ervaring op gebied van Defensie. Meerdere Navo-lidstaten hebben hun militaire organisatie rond SAP-systemen in de cloud opgebouwd. Ook de Duitse Bundeswehr heeft zijn systeemlandchap omgezet van klassieke SAP-bedrijfssoftware (SAP ECC) naar de cloudversie S/4HANA.

Bundeswehr worstelde met SAP-transitie

Dat ging overigens gepaard met aanzienlijke vertragingen. Het Duitse weekblad Der Spiegel zag rapporten van Defensie in, waaruit blijkt dat diverse obstakels de digitale transformatie vertraagden. Ook werd er geklaagd over de vele fouten in de software. ‘De foutloze overdracht van gegevens kan op dit moment niet betrouwbaar worden gegarandeerd,’ aldus het Duitse ministerie. De migratie werd vertraagd omdat sommige onderdelen van de software nog niet vlekkeloos werkten.

Overigens heeft de ondernemingsleiding van SAP tegenover het ministerie van Defensie een gebrek aan softwarekwaliteit toegegeven om de gemoederen te bedaren. Inmiddels zijn de problemen opgelost en loopt het nieuwe systeem goed.

Nieuwe cloud moet logistiek en operaties moderniseren

S/4Hana signaleert wanneer reserveonderdelen bijna op zijn, zodat tijdig kan worden bijbesteld. Dat helpt fouten te voorkomen en ondersteunt de operationele gereedheid van de strijdkrachten. Door informatie in realtime te verwerken, ontstaan bovendien nieuwe mogelijkheden voor analyses en simulaties.

Naast de ‘soevereine’ cloud voor SAP bouwen KPN, Thales en Google voor Defensie eveneens een zwaar beveiligde cloud. Daarin wil de krijgsmacht de meest gevoelige informatie opslaan. In het kader van het programma Grensverleggende IT (GrIT) wordt bovendien nog het Private Cloud Platform (PCP) ontwikkeld, een project dat ver achterloopt op de planning.

Wennink, voorzitter van de gelijknamige commissie die vorig jaar aangaf hoe Nederland zijn verdienvermogen kan vergroten, is gekant tegen een volledig open markt. ‘Als China Europa met zijn producten gaat overspoelen, kan dat miljoenen banen bedreigen. Dat kunnen we niet laten gebeuren,’ waarschuwt hij in een interview met de Poolse Gazeta Wyborcza.

De Europese staatssteunregels zijn volgens Wennink achterhaald. ‘Die zijn ontstaan in een tijd waarin de overtuiging overheerste dat de staat zo min mogelijk in de economie moest ingrijpen. Tegenwoordig steunen overheden over de hele wereld strategische technologieën. Europa kan zich niet gedragen alsof we nog in dat tijdperk leven.’

Schop onder de kont

Maar Europa mag die bescherming via invoerbeperkingen echter niet gebruiken als excuus om achterover te leunen. Volgens Wennink moet de boodschap aan het Europese bedrijfsleven helder zijn: beschermende maatregelen zijn een tijdelijke adempauze, geen blijvende reddingsboei.

De Europese industrie heeft ook een flinke schop onder de kont nodig. Hij vindt dat bescherming maximaal vijf jaar mag duren; voldoende om orde op zaken te stellen en innovatie te versnellen.

Volgens hem heeft Europa jarenlang in zelfgenoegzaamheid geleefd. ‘We waren verzadigd, lui en ervan overtuigd dat alles in orde was. Ik denk dat dat voor heel Europa geldt. Intussen is China geleidelijk een wereldmacht geworden die op veel terreinen al betere technologie heeft dan wij. We moeten dus sneller innoveren.’

Beter

Wennink ziet China wel een groot probleem hebben. ‘De binnenlandse markt groeit niet snel genoeg, dus moet het zijn producten in het buitenland verkopen, ook als dat subsidiëring van productie of prijsverlaging vergt.’

Maar Chinese staatssubsidie is niet het hele verhaal. ‘Vaak zijn ze gewoon efficiënter. De Chinezen produceren goedkoper, omdat ze slimmer zijn, harder werken en sneller innoveren. En als je productiever bent, kun je goedkoper verkopen. Wij kijken naar lage prijzen en zeggen meteen dat het oneerlijke concurrentie is. Gedeeltelijk komt het inderdaad door subsidies, maar voor een groot deel ook doordat de Chinezen gewoon beter zijn dan wij in wat ze doen.’

Het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) ontving een melding van mogelijk misbruik in het buitenland, maar niet is bevestigd dat de aanval ook daadwerkelijk succesvol is geweest. Verdere signalen over misbruik zijn aannemelijk, aangezien er al zogenoemde proof of concepts (poc’s) bekend zijn. Dit betekent dat de kwetsbaarheid misbruikt kan worden.

Onderzoek laat zien dat het misbruiken van deze kwetsbaarheden ingewikkeld is en de kans op grootschalig misbruik kleiner dan eerder werd ingeschat.

Updates

Vooralsnog lijken de nieuwste PHP-updates goed te werken. De PHP Foundation heeft vrijdag een nieuwe kwetsbaarheid met CVE-2026-115560 bekendgemaakt. Het is volgens deze stichting onwaarschijnlijk dat het via deze kwetsbaarheid mogelijk is om Remote Code Executie (RCE) te verkrijgen. Deze kwetsbaarheid wordt door de PHP Foundation in een volgende reguliere bugfix release verholpen.

Afgelopen woensdag werden tal van websites uit de lucht gehaald. Nadat de organisatie achter PHP met patches was gekomen, kwamen veel sites weer geleidelijk terug online.

Veel risico’s

Maar MindYourPass, een bedrijf uit Eindhoven dat voor klanten hun applicatiegebruik volgt, ziet nog veel risico’s. Slechts de helft van de Nederlandse PHP-gebruikers heeft zijn zaken op orde, zegt directeur Merijn de Jonge in NRC. De rest is nog niet overgegaan tot de installatie van beveiligingsupdates, wat dringend wordt aanbevolen. Die sites zijn nog steeds kwetsbaar. Het NCSC raadt organisaties aan niet te wachten op signalen van misbruik, maar de beveiligingsupdates zo snel mogelijk te installeren.

De kwetsbaarheden zijn een weeffout in de software, aldus minister David van Weel (Justitie en Veiligheid) in een brief aan de Tweede Kamer. Met de kwetsbaarheden in PHP zouden kwaadwillenden op afstand commando’s kunnen uitvoeren, ook wel Remote Code Execution (RCE) genoemd. Iedere site/webserver en systeem waarop PHP draait, loopt gevaar.

De kwetsbaarheden treffen daarnaast niet alleen websites, maar ook een grote diversiteit aan andere producten. Hier zitten oudere versies van PHP bij die niet meer worden voorzien van nieuwe updates of patches omdat ze reeds end-of-life zijn. Alle versies van PHP, in ieder geval versie 5 en hoger, zijn kwetsbaar. Daarmee zijn alle producten en componenten waar PHP in zit of wat gebruik maakt van PHP in potentie kwetsbaar. Dit betekent dat het van belang is dat organisaties zicht hebben op afhankelijkheden van PHP in de leveranciersketen.

Zwakheden

PHP-ontwikkelaars beschuldigen softwarebeveiliger Chainguard ervan begin deze week een embargo op kritieke kwetsbaarheden in de veelgebruikte scripttaal te hebben geschonden. Zo bericht het Britse Computing. Hierdoor kregen aanvallers de kans om de zwakheden uit te buiten nog voordat gebruikers officiële patches konden installeren. Volgens de PHP Foundation publiceerde Chainguard softwarepakketten die de fixes bevatten ruim zes uur vóór de geplande openbare bekendmaking. Hierdoor konden aanvallers de patches bestuderen en mogelijk achterhalen hoe ze niet-gepatchte systemen konden aanvallen.

Volgens Dan Lorenc, ceo van Chainguard, is besloten de beveiligingsupdates vrij te geven nadat meldingen waren binnengekomen over pogingen om de kwetsbaarheden actief uit te buiten. Ook groeide de vrees dat aanvallers kwetsbare systemen al in het vizier hadden.

Matthew Prince, ceo van Cloudflare, schreef op X: ‘In de tien uur vóór de openbare bekendmaking [van de kwetsbaarheid] zagen we op ons netwerk duizenden pogingen om deze uit te buiten. Dat aantal liep op tot tienduizenden in de 45 minuten na de bekendmaking, honderdduizenden binnen twee uur, en inmiddels gaat het om miljoenen pogingen.’

Dat meldt een woordvoerder van de politie aan het ANP. ‘Ahold Delhaize heeft aangifte gedaan. We doen nooit uitspraken over lopende onderzoeken,’ aldus de woordvoerder. Vorige week riepen de politie en het Openbaar Ministerie het concern al publiekelijk op om aangifte te doen. Ook minister David van Weel (Justitie en Veiligheid) drong daar op aan. Hoe eerder aangifte zou gebeuren, des te beter voor de opsporing.

Ahold Delhaize, het concern achter ook onder meer Etos en Gall & Gall, deed uiteindelijk pas afgelopen maandag formeel aangifte, ruim een week na de hack. Het bedrijf heeft niet toegelicht waarom dat besluit zo laat is genomen.

Het bedrijf kreeg vooralsnog geen signalen dat er gevoelige gegevens van klanten, medewerkers of partners zijn buitgemaakt. Wel is uit eigen onderzoek van Ahold gebleken dat de verdachte activiteit het gevolg was van ‘kwaadwillende acties van derden’.

De hack dwong de grootgrutter preventief bepaalde systemen offline te halen. Sinds vandaag is online boodschappen doen weer voor iedereen mogelijk. Het assortiment en het aantal beschikbare bezorgmomenten worden de komende dagen verder uitgebreid. Op dit moment is ongeveer één derde van de bezorgcapaciteit beschikbaar. Albert Heijn verwacht dat deze capaciteit aanstaande woensdag weer op het gebruikelijke niveau is. Vanaf dat moment kunnen klanten met een Bezorgbundel ook weer gebruikmaken van hun vaste bezorgmoment.

Die vraag wint aan importantie nu beheerders voor grote aantallen bruggen moeten beslissen wanneer onderhoud, renovatie of vervanging noodzakelijk is. TNO onderzoekt daarom of sensoren en digitale modellen kunnen helpen voorspellen hoe een brug zich ontwikkelt. In het Predictive Twin Lab komen sensortechnologie, constructiemodellen, cloudcomputing en machine learning bij elkaar.

‘Op dit moment zijn periodieke inspecties naar de belangrijkste degradatiemechanismen het uitgangspunt’, vertelt Bart Luiten, voormalig projectleider van het TNO-project Digital Twin for Structural Integrity. Leveren die aanwijzingen op dat de veiligheid in het geding kan zijn, dan kunnen verkeersbeperkende maatregelen volgen.

Daarnaast worden bruggen in volgorde van risico grondig herberekend. ‘Zo’n constructieve veiligheidsberekening geeft een betrouwbare inschatting van de resterende levensduur’, zegt Luiten. Afhankelijk van de uitkomst kunnen aanvullende inspecties of metingen nodig zijn, maar ook renovatie of vervanging.

Rekenproces

Een predictive digital twin moet dat proces sneller en informatiever maken. Daarvoor worden gegevens uit de fysieke brug toegevoegd aan het rekenproces. Luiten: ‘Je kunt reksensoren in het rijdek en de draagconstructie aanbrengen. Daarmee krijg je een betere inschatting van de effecten van de belastingen en kun je het rekenmodel valideren of, als dat nodig is, aanpassen.’

Sensoren registreren hoe onderdelen vervormen wanneer auto’s en vrachtwagens over de brug rijden. Het model hoeft daardoor minder uit te gaan van aannames: het krijgt informatie over hoe de fysieke brug zich gedraagt. De digital twin is daarmee niet simpelweg een virtuele kopie die de actuele toestand van een brug toont. De ambitie is dat hij helpt voorspellen hoe de fysieke constructie zich ontwikkelt.

De ingenieur blijft daarbij nodig. Op basis van inspectieresultaten wordt eerst bepaald welke veiligheidsberekeningen nodig zijn. ‘Als aanvullende informatie nodig is, maken we een sensorplan’, meldt Luiten. Het sensornetwerk wordt aangelegd en getest, waarna gedurende een representatieve periode wordt gemeten.

Een TNO-rapport uit 2023 over de ontwikkeling van de predictive twin beschrijft hoe zulke meetgegevens worden gecombineerd met bestaande informatie over de brug en constructiemodellen. Zo moet een beter beeld ontstaan van de werkelijke toestand van de constructie.

Conditie

Ook databases van de beheerder zijn belangrijk. Gegevens over de brug, eerdere aanpassingen en inspectieresultaten helpen bij een eerste inschatting van de conditie. ‘Helaas zijn niet alle data even gemakkelijk toegankelijk en herbruikbaar.’ Ze voldoen daarmee niet vanzelfsprekend aan de Fair-principes: findable, accessible, interoperable en reusable.

De technische uitdaging begint bij de sensormetingen. Daaruit afleiden welke verkeersbelasting een brug ondergaat, lukt inmiddels goed. Moeilijker is de omgekeerde weg: wat zeggen gemeten vervormingen over de actuele stijfheid en sterkte?

‘Daarvoor zijn nieuwe rekenmethoden nodig’, zegt Luiten. Om stijfheid en sterkte uit de vervormingen af te leiden, moeten veel varianten worden doorgerekend. Door die berekeningen in de cloud tegelijkertijd uit te voeren, blijft de rekentijd beheersbaar. Machine learning helpt bepalen welke eigenschappen van het constructiemodel het beste overeenkomen met het gemeten gedrag. Machine learning voorspelt dus niet rechtstreeks wanneer een brug het begeeft. Het constructiemodel en de kennis van ingenieurs blijven centraal staan.

Bewezen

In genoemd TNO-rapport waren verschillende stappen in deze digitale keten nog niet geautomatiseerd. Inmiddels is een deel verder ontwikkeld. ‘Het berekenen van actuele verkeersbelastingen uit sensordata en het vertalen daarvan naar rekenbelastingen is bewezen en wordt breed toegepast’, zegt Luiten. ‘Het bepalen van de stijfheid en sterkte van constructies aan de hand van gemeten vervormingen vraagt nog fundamenteel onderzoek.’ Onder meer de TU Eindhoven werkt aan dat laatste vraagstuk. Een predictive twin kan dus nog niet automatisch melden hoeveel jaar een brug veilig te gebruiken is.

De digitale transformatie van het brugbeheer bestaat daarmee niet alleen uit het digitaliseren van inspecties of het verzamelen van meer data. Uiteindelijk moeten gegevens uit verschillende bronnen leiden tot betere modellen.

Videometingen

Voor toepassing op grote schaal zijn nog tal van hindernissen te nemen. Sensoren moeten eenvoudiger en goedkoper kunnen worden aangebracht. Luiten noemt nauwkeurige videometingen als mogelijke manier om vervormingen te registreren zonder uitgebreide sensornetwerken. Daarnaast moet wetenschappelijk worden aangetoond dat uit zulke metingen betrouwbaar is terug te rekenen naar stijfheid en sterkte. Daarna moeten de nieuwe rekenmethoden worden gestandaardiseerd en genormeerd.

Ook het databeheer blijft een aandachtspunt. Zonder toegankelijke en uitwisselbare historische gegevens is het lastig een digitale keten over de levensduur van een brug op te bouwen. Metingen moeten bovendien nauwkeurig genoeg zijn om degradatie vroegtijdig te herkennen.

Het Predictive Twin Lab laat daarmee zien dat digitale transformatie van infrastructuur uit meer bestaat dan sensoren en rekenkracht toevoegen. De technologie om grote hoeveelheden gegevens te verwerken is er. De volgende stap is aantonen dat daaruit betrouwbaar de werkelijke conditie van een brug kan worden afgeleid.

Digitale tweeling van een complete haven

Dat een digital twin meer kan zijn dan een onderzoeksmodel, laat de haven van Antwerpen-Brugge zien. Daar is de Advanced Port Intelligence & Coordination Assistant (Apica) sinds 2022 operationeel. De digitale tweeling brengt in een 2d/3d-omgeving gegevens uit een groot aantal databronnen samen.

Sensoren, drones, slimme camera’s en digitale ‘neuzen’ leveren informatie over onder meer scheepsbewegingen, infrastructuur en omgevingscondities. Alleen al in Antwerpen zijn 460 camera’s en 22 radars gekoppeld aan de digitale infrastructuur. Zo ontstaat vrijwel continu een actueel beeld van wat zich in het havengebied afspeelt.

Dat situationele beeld voor nautische operaties, veiligheid en beveiliging is het primaire doel van Apica, benadrukt Erwin Verstraelen, vice president Innovation bij Port of Antwerp-Bruges. Maar dezelfde omgeving kan ook het gedrag van infrastructuur volgen. Sensoren kunnen bijvoorbeeld afwijkingen signaleren, zoals een scheur die sneller doorscheurt of pieken in de belasting van een motor. Door verschillende datalagen te combineren kan vervolgens naar de oorzaak worden gezocht. ‘We zien dat onze assetcollega’s steeds meer interesse hebben in sensoren in wegen, bruggen en sluizen’, zegt Verstraelen. ‘Met goede analyse en opvolging kun je een beginnend probleem opsporen en ingrijpen voordat het tot een veel kostbaardere storing leidt.’ De meerwaarde van de digital twin ligt daarmee niet alleen in de digitale kopie, maar vooral in het combineren van gegevens die voorheen over verschillende systemen en processen verspreid waren.

Dit artikel staat ook in Computable Magazine 2026 #8.

De zaak draait om locaties in Muhos en Otanmäki in Noord-Finland, waar Google nieuwe datacenters wil ontwikkelen als onderdeel van zijn wereldwijde uitbreiding van cloud- en ai-capaciteit. Voor de voorbereidingen werden grote stukken bos gerooid. Volgens Finse media gaat het om honderden hectares natuurgebied en honderdduizenden bomen, schrijft The Guardian in een reportage/filmverslag.

De Finse toezichthouder oordeelde dat de werkzaamheden te ver waren gevorderd terwijl de milieueffectrapportage nog niet volledig was afgerond. Daarop volgde een bevel om onderdelen van het project voorlopig stop te zetten. Natuurorganisaties en omwonenden uiten zorgen over de gevolgen voor biodiversiteit, waterhuishouding en het lokale landschap.

Met 145 nieuwe datacenters in verschillende stadia van planning bevindt Finland zich in de voorhoede van de nieuwste expansiegolf van technologiebedrijven. Naast de relatief gunstige geopolitieke en geologische stabiliteit en de ruime beschikbaarheid van grond, maakt ook het koele klimaat het land bijzonder aantrekkelijk, omdat dat helpt de energiekosten laag te houden, schrijft de Britse krant. Maar net als in andere landen stuiten hyperscalers zoals Google steeds vaker op weerstand van overheden, milieuorganisaties en lokale gemeenschappen. De landelijk manager van Google Finland heeft inmiddels zijn verontschuldigingen aangeboden voor de kap van zo’n 250.000 bomen. Het bedrijf zegt ter compensatie 130 hectare nieuw bos te willen aanleggen.

De kwartaalomzet kwam uit op 26,9 miljoen euro. Volgens Ctac stellen klanten grote it-projecten uit vanwege het onzekere geopolitieke klimaat. Daarnaast staan de detacheringsactiviteiten onder druk door de discussie rond de Wet DBA. Daartegenover staat een toenemende vraag naar diensten op het gebied van ai en security.

Op genormaliseerde basis, dus exclusief incidentele posten, realiseerde Ctac een brutowinst van 0,4 miljoen euro. Dat is volgens de Bossche onderneming een lichte verbetering ten opzichte van het tweede kwartaal van 2026.

Reorganisatie en tegenvaller

Om in te spelen op de veranderende marktomstandigheden voerde Ctac, zoals eerder gemeld, in het derde kwartaal een transformatieprogramma door. Daarbij is de personele bezetting binnen zowel de directe als de indirecte organisatie aangepast. De hiermee gemoeide incidentele kosten bedroegen circa 0,6 miljoen euro. Over het gehele boekjaar verwacht Ctac dat deze kosten onder de 1 miljoen euro blijven.

Het resultaat werd vooral geraakt door het faillissement van een belangrijke klant van Ctac België. De schadepost bedraagt ongeveer 3,1 miljoen euro. Als gevolg daarvan kwam de winst vóór rente en belastingen uit op 3,3 miljoen euro negatief. Er lopen juridische stappen om te proberen een deel van dit bedrag terug te krijgen, laat het bedrijf weten.

Herstel in 2027?

Ondanks de tegenvallers ziet Ctac kansen in de groeiende vraag naar ai-gerelateerde dienstverlening. Het bedrijf ondersteunt klanten bij de toepassing van ai in bedrijfsprocessen en gebruikt de technologie ook binnen de eigen organisatie om processen te versnellen.

Ctac verwacht dat de lagere kostenbasis na de reorganisatie, gecombineerd met de groeiende vraag naar ai- en securitydiensten, moet bijdragen aan herstel van de winstgevendheid in 2027.