Cuadernillo d@ enferme(i)r@

Horus pide "I" a berros

2026-01-26T09:30:00.036+01:00

Fai 11 anos escribin sobre o cribado de cancro colorectal; non contaba con traballar directamente no principio da cadea...

Como xa relatei que o programa de cribado se extendeu a todo SACYL en 2013 e os resultados "crudos" están a disposición na páxina de transparencia do goberno autonómico , tamén hai informes do "consejo económico e social" porén o mais completo o tedes no portal de datos abertos tendo coidado con comprobar que o dato das gráficas se corresponde co das táboas por iso fixen esta gráfica resumo con % de test positivo, % de cáncro do total de test positivos e % de cancro do total de test realizados cada ano.

Na captura se pode apreciar a qué me refiro con "resultados crudos".

Porque o que me trae a escribir aquí xa non é o posible problema de dano asociado ó programa de cribado senon o que acontence dempois cos "casos intermedios"; eses 1935 casos con lesions de alto, medio e baixo risco de 2024.

Nos 3 anos que xa levo en AP temos recibido 3 documentos con diversos algoritmos tanto para a inclusión no cribado dos pacientes que reciben a carta como sobre a actitude a seguir cos pacientes que tiveron resultado positivo e non tiñan un cáncer invasivo.

Tanto no intre de realiza-lo TSOH do programa como na "interpretacion" do resultado da posible colonoscopia hai moitos parámetros a ter en conta e, por riba, o seu valor varía en relación entre eles e mais en virtude dos achádegos dos novos estudos. A isto se engade que, malía a existencia de documentos, consensos e protocolos na práctica a poboación percibe que a casos semellantes se lles dín cousas diferentes...

*Edade

*Antecedentes de pólipos e/ou CCR

*Grao de parentesco, edade do familiar con antecedentes; cantidade, dimensions, tipo anatomopatolóxico do polipos; tipo do cáncro colorectal.

*En caso de terse feito algunha colonoscopia previa: Tempo transcurrido, cantidade, dimensions e tipo anatomopatolóxico dos pólipos si os houbo.

Eu teño a impresión de que "Horus" (aplicativo de uso restrinxido no que se rexistran os datos de este programa de saúde pública) pide "I" a berros.

"I" de Intelixencia nun algoritmo de toma de decisions que "beba" os datos das diferentes fontes do sistema de información e, cando menos, a presente en conxunto nunha pantalla ós profesionais implicados.

Supoño que non o verei durante a miña vida profesional porque teño a sensación de que as IAs e similares só "aparecen" onde os seus resultados "serven"... para vender algo "mais" (mais cantidade, mais caro ou ámbolos dous).

Por de pronto habería que pedi-lo desexo de que os datos das persoas incluidas no programa aparezan estructurados cos parámetros que logo se piden ter en conta para a toma de decisions e non ter que estalos "rascando" de informes en tipo texto...

PD: Oportunidade de investigación. Resultame moi estrano non ver publicado "en paralelo" o total de casos de cáncer colorectal invasivo diagnosticado na CCAA (tanto o detectado polo programa de prevención como "fora" do mesmo) e aproveitar esas "cohortes" para compara-los desenlaces de interese clíncos, de costes e sociais.

De estratexia a estratexia e deixo o meu punto de vista.

2025-05-31T08:23:00.006+02:00

Vai uns días SACYL publicou a estratexia de atención ó doente crónico 2024-2030 (si, 2024)... voulle dar unha volta, ou dúas.

E fixen un fío en X e BlueSky para elo; mais agora mentras coido da "fermosa durminte" o fago entrada do blog.

A anterior estratexia era de 2013 e constaba destes 3 obxectivos estratéxicos e 7 liñas estratéxicas.

No novo, unha vez descritos os marcos normativos e o alineamento coas estratexias do entorno (OMS, Europa, ministerio) se pasa a describi-la situación comenzando pola situación demográfica na que se empregan os datos do INE que corroboran o envellecemento da poboación esta comunidade...

mais na pirámide da proxección de poboación hai un detalle que non sei si é esperanzador ou "rechinante".

Si en 2023 o dato de 0 a 4 anos é "x" en 2033 o dato de 10 a 14 anos debera ser igual... mais resulta que é maior. O mesmo acontece noutras idades... Cóntase coa inmigración? non sei; ahí o deixo.

Logo de menciona-la esperanza de vida pasase á distribución da poboación algo que afecta e moito ó reparto dos recursos mais no que apenas se afonda... e que ten "colaterais" no que respecta ó despoboamento.

Cecais consonte a isto se fan alguns esforzos para mellora-la accesibilidade mais tendendo á tecnoloxía e a facilita-lo desprazamento dos usuarios (transporte a demanda) e non achegando ós profesionais ós núcleos de poboación.

E de ahí se pasa a describi-las prevalencias dos determinantes de saúde... enfocados así e non como os "resultados clave" do traballo estratéxico da consellería.

De feito case tódolos datos saen da enquisa europea de saúde que fai o INE comparando 2014 e 2020 no conxunto do estado e Castilla y León.

Mais respecto ó miolo do tema en cuestión que son procesos especialmente relevantes en cronicidade si se empregan datos do que debera se un sistema de información de saúde do século XXI. Os de esta gráfica xa abondarían para poñer en alerta a calquera...

O incremento en fraxilidade se pode deber a posta en marcha dun programa específico con formación para os profesionais e a súa inclusión nos obxectivos dos PAG mais ainda así representa un reto para o sistema sociosanitario da comunidade.

Ó tempo enfatízase a importancia da estratificación da poboación como medio para brindar unha mellor atención e ofrecense datos como este onde se ve a grave disxuntiva dos sistemas de saúde: previr antes do 64 ou coidar dempois (así en "bruto").

Pódese apreciar que unha alta porcentaxe da poboación xa ten ó menos unha condición de cronicidade antes dos 64 anos... iso condiciona que no tramo de maiores de 64 case un 30% da poboación xa teña unha complexidade moderada cunha patoloxía crónica en estado avanzado (G2) e que xa precisan mais atención ou pluripatoloxícos serveros (G3) no que se engaden necesidades sociais... cousa que o sistema aborda agora de xeito agresivo e tecnolóxico e non como necesidades de coidados sociosanitarios.

Logo hai unhas cantas páxinas sobre as estratexias xa despregadas e/ou en desenrolo que uns dirán que son "automasaxe" e outros poden calificar como un bó inicio e que eu percibo no escalón das boas intencions sen medidas que forcen ós niveis locais de xestión a FACELO.

Pásase de seguido a describi-la metodoloxía de elaboración da estratexia que escomenza por un DAFO (mellor dito 3). A gráfica de resumen é elocuente. A Junta de Castilla y León ten asumidas as competencias da prestación sanitaria dende 2002 e algunha eiva a arrastra dende entón... ou antes e teño falado abondo delo neste blog.

De seguido entrase nas 9 lineas e 27 obxectivos da estratexia. Só deixo unha pincelada da linea 1...

Ao que se ve as persoas que fan a estratexia (e quen a revisa) é consciente do problema da dispersión poboacional na comunidade.

Logo ven o plano de despregue e implementación cun cronograma no que xa se detallan as 126 accions en prazos, digamos, orientativos.

E para rematar se explica a monitorización con esta explicación Os indicadores clave "iniciais" semellan feitos para outra cousa e, para min, demostran o feble do sistema de información de SACYL (a falta de integración recoñecese como "Debilidade 1". O grande reto é melloralo... porque sen datos a IA non vai dar resultados e CyL como outras CCAA está a poñer gran parte do seu esforzo nesa teima.

E de coidados qué? Pois eiquí vos deixo algunhas das accions propostas nas lineas 4 e 5 Con enfoques ben diferentes as primeiras semellan que abordan a "Debilidade 4" e as outras a "Debilidade 5"... é doado criticar si esas medidas son efectivas ou non para abordar eses problemas mais se non se é quen de propor alternativas concretas a crítica queda en ruido.

Haberá que ver qué indicadores de estructura, proceso e resultado se propoñen porque xa se sabe que sen indicadores non hai xestión.

E claro, a grande eiva de todo esto é a transparencia deses resultados de cara ós profesionais e de cara a poboación e neste caso tanto a nivel de toda a comunidade como por áreas (xerencias) de saúde.

Todo é mellorable e para abordar un dos grandes problemas da nosa sociedade fai falla un enfoque multidimensional e multiprofesional e unha variación no esforzo da CCAA que segue a investir moitos recursos en tecnoloxias caras e pouco en persoas que coidan.

En fin, que quería deixar esto no blogue porque teño a sensación de que se vai conservar mais tempo e vai ser mais visible.

Alimentar ó monstruo da IA das plantillas.

2024-09-15T09:00:00.034+02:00

Teño referido que boto en falla proxectos que traten de emprega-la IA para a adecuación das plantillas do sistema de saúde (e as súas intervencions) ás necesidades da sociedade á que atendemos.

É certo que sen unha ENORME masa de datos un sistema de aprendizaxe profundo non vai ser quen de chegar a ren. Así as IAs que poden analiza-las mamografías e atopar lesións precanceríxenas o acadan grazas a ter sido nutridas con MILLEIROS de mamografías informadas e cos datos da evolución de cada unha das mulleres ás que se lle fixeron e que os seus "adestradores" revisaron (e publicaron) os resultados que estes modelos informaban en novas mamografías para "afinar" o producto.

Ese esforzo de xunta-los datos, refinalos, formatealos e pasalos polo modelo e logo darlle novas mamografías e revisa-los informes que a IA fai delas semella só ó alcance dun potente musculo financieiro e industrial. Un músculo que só se movería polo interés dos beneficios crematísticos a futuro... nada que ver cos beneficios para as persoas e a sociedade cos que envolven as súas presentacions ós directivos de saúde.

Hai estudos sobre os efectos dos distintos niveis de plantillas de enfermeiras e os resultados en saúde? Si, sen ir mais lonxe en Europa o estudo RN4CAST, un estudo financiado pola UE con case 3 millons de euros cuxos datos ben poderían formatearse para servir de primeira papilla dunha IA que axude a adptar plantillas a necesidades... outra cousa é que todos os actores estemos interesados nelo. Tanto os xestores á hora de ter que reforzar plantillas como os grupos profesionais á hora de verse movilizados de áreas/servizos con menor presión asistencial cara a outras sobresaturadas...

E cómo adestrar a unha IA para axeita-las plantillas nas tarefas de prevención? Hai estudos sobre elo? Hai evidencias que indican qué tarefas de prevención se deben levar a cabo en grupos de poboación concretos, e tamén hai "estimacions" de tempos de realización desas tarefas. Na entrada referida ó principio quixen transmitir o meu desexo de que unha IA fixera o cálculo da correlación entre o que se pide e a plantilla...

Por exemplo; este ano pídese no programa de obxectivos "realización de ECG" a tódolos maiores de 65 anos. No meu cupo son 341 e vexo posible facer os electros a todos sobor de todo se non hai que adicar tempo a chamalos (un día temos de falar da cantidade de "subproducción" que representan as chamadas perdidas).

O que non sei si se estimou é o tempo de interpreta-los e de poñelos en relación con anteriores ECG (e o tempo que leva buscalos nos arquivos de papel) e logo está a resolución dos riscos detectados e arquiva-lo ECG (dixitalizado e en papel). En fin, que algo que semella sinxelo e sen impliacions acaba sendo utópico cando se xeneraliza porque sen un mapa dos procesos e os tempos de cada etapa se perde a perspectiva.

Pode unha IA "mapear" un proceso? Comprende-las súas implicacions para non cometer erros no cálculo ou se convertirá unha volta mais nunha "arma de destrucción matemática"?