Cuba - mi amor | Wszystko o Kubie

Transport na Kubie - pytania i odpowiedzi

2019-02-27T02:59:00.003+01:00

Dzisiaj przytaczam pytania pojawiające się w mailach do mnie odnośnie transportu. Jeśli macie więcej pytań, zadawajcie je pod tym postem w komentarzach.

Korzystając ze strony Viazul są połączenia między poszczególnymi miastami, także z lotniskiem

- czy należy spodziewać się opóźnień względem rozkładu? 20 minut nie robi różnicy, ale 1,5 godziny na trasie na lotnisko może boleć

Na długich trasach (Hawana - Santiago) mogą być opóźnienia, natomiast z Hawany do Varadero raczej nie. A przynajmniej nie aż takie, bo jedzie się jakieś 2,5h, więc musiałby się stać nie wiem jaki kataklizm żeby autostrada była nieprzejezdna.

- czy są jacyś alternatywni przewoźnicy? – połączenia są dosyć rzadkie

Jest druga firma autobusowa ASTRO, ale z zasady jest tylko dla Kubańczyków, często bilety są wykupione z dużym wyprzedzeniem, bo jest to tańsza opcja i niewiele osób stać na podróżowanie Viazulem. Ale, tak jak napisałam, linia jest przeznaczona dla lokalsów i mają prawo obcokrajowcowi nie sprzedać biletu lub sprzedać go po cenia Viazula w CUC. Poza tym, na lotnisko w Varadero nie dojeżdża, tam można się dostać tylko Viazulem lub taksówką.

- a może są bardziej funkcjonalne metody przemieszczania się, pomijam wynajem samochodu (koszt)?

wynajem auta to droga impreza - ceny zaczynają się od 60 CUC za dzień (za małe skromne autko) + paliwo + ubezpieczenie + kaucja. Pociągów też nie polecam - rzadko jeżdżą, są w kiepskim stanie, spóźńiają się - gra nie warta świeczki. Opcja hardcore to autostop, ale od razu mówię, że może być ciężko - na Kubie z powodu niedoboru środków transportu sami Kubańczycy podróżują w ten sposób. Jedyną kartą przetargową musi być więc kasa dla kierowcy. Wielu kierowców nie chce zabierać nawet za kasę, bo wożenie turystów i można dostać karę. Opcją pośrednią jest wynajęcie lokalnego samochodu z kierowcą i przemieszczanie się od miasta do miasta. Na pewno będzie drożej niż Viazul, ale taniej niż wynajęcie auta. Chociaż jeśli do Waszej dwójki znajdziecie inną parę, to takie wynajęcie lokalsa jest już opcją opłacalną.

Negocjacje zawsze trzeba przeprowadzać PRZED wsiadaniem do samochodu czy taksówki. I tutaj przydaje się choćby podstawowa znajomość hiszpańskiego.

Przejazd z lotniska Varadero wieczorem do miasta – czy istnieje transport publiczny, czy należy zdać się na taxi?

Z lotniska wydostać się nie jest trudno - jest Viazul i są taksówki, poza tym jeżdżą autobusy i busy (np. Transtur) wynajmowane przez touroperatorów, rozwożące turystów z lotniska do poszczególnych hoteli w Varadero i do Hawany. Jeśli dobrze zagadać z kierowcą lub pilotką, to można się zabrać "na lewo". Taka podróż do Hawany kosztuje 20-30 CUC. Do Varadero ok. 10 CUC. Raczej na 100% po każdym przylocie taki autobus się znajdzie i jeśli do przyjazdu Viazula jest dużo czasu, to warto próbować z tymi autobusami.

Na ile wcześniej warto być na lotnisku odlatując z Kuby, zważywszy na wszystkie procedury?

Kubańska strona zastrzega sobie, że trzeba być na lotnisku 3 h przed wylotem. Wcale nie jest to dużo czasu, bo do odprawy są kolejki, a potem kolejne do przejścia przez bramki. Poza tym słyszałam, że kiedyś komuś zmienili godzinę wylotu na godzinę wcześniej (chociaż przypuszczam, że to akurat wiązało się ze zmianą czasu, która w marcu przypada na inny dzień niż w Europie, no ale taka była relacja tej osoby...). Jeśli jedziecie na własną rękę, a nie z biurem, dobrze jest dzień wcześniej zadzwonić i potwierdzić godzinę wylotu bezpośrednio na lotnisku.

Czy Kubańczycy dużo jeżdzą? Jak docierają do miejsc, trudno dostępnych dla publicznego transportu? – dogadują się ze znajomymi, autostop..?

Widząc tłumy czekające na drogach wylotowych z Hawany i przy autostradach w miejscach zbiegu dróg, możnaby pomyśleć, że tak, Kubańczycy podróżują dużo. Ale przy tak kiepskim transporcie jest to niewiele w porównaniu do innych krajów. Jeżdżą wszystkim, czym się da - dogadują się ze znajomymi, stopem, ciężarówkami, wozami, rowerami... A do miejsc trudno dostępnych dostają się najczęściej... piechotą (lub stopem, przy odrobinie szczęścia).

To pytania z maili, myślę, że odpowiedzi przydadzą się również innym wyjeżdżającym :) Reszta informacji w poście o transporcie na Kubie.

11 ciekawostek z życia Fidela Castro

2018-08-13T08:00:00.001+02:00

Dziś, jako że to rocznica urodzin Fidela Castro, kilka ciekawostek z jego życia:

1. Był najdłużej panującą głową państwa na świecie jeśli chodzi o XXw. przywódców nie będących królami - funkcję przywódcy państwa pełnił przez 52 lata i 62 dni. Jeśli weźmiemy pod uwagę rodziny królewskie, to wyprzedza go tylko brytyjska królowa Elżbieta II, która objęła tron w 1952 roku.

https://www.flickr.com/photos/marcelo_montecino/9609361na licencji CC 2.0

2. Ma 11 dzieci z 7 partnerkami, z których tylko 2 to prawowite żony.

3. W czasie swego urzędowania przeżył 630 zamachów na swoje życie.

4. Magazyn "Time" umieścił go na liście 100 najbardziej wpływowych ludzi wszechczasów.

5. Przyznano mu rekord Guinessa za najdłuższe przemówienie wygłoszone w Organizacji Narodów Zjednoczonych - trwało 4 godziny i 29 minut. Jednak jego najdłuższe przemówienie, które wygłosił na Kubie trwało 7 godzin.

6. W młodości był zapalonym bejsbolistą i grał na pozycji miotacza.

7. Po ogłoszeniu, że jest ateistą uległy poważnemu ochłodzeniu stosunki między Kubą a Stolicą Apostolską, ale plotką jest, że Fidel został ekskomunikowany przez Papieża Jana XXIII.

8. Matka Fidela zanim została żoną jego ojca, była gosposią jego i jego pierwszej żony.

9. Uwielbiał cygara, ale ze względów zdrowotnych przestał je palić w 1985 roku.

10. Jego pierwsza żona, Mirta, wniosła o rozwód podczas gdy Fidel siedział w więzieniu. Powodem były zamienione listy, które Fidel wysyłał równolegle do żony i do kochanki.

11. Jego słynna broda była wynikiem zimnej kalkulacji - Fidel miał ponoć powiedzieć, że skoro ma spędzać 15 minut dziennie na goleniu się, daje to około 5500 minut rocznie, więc on woli ten czas spożytkować na ważniejsze rzeczy.

Transport na Kubie - Hawana autobusy miejskie

2018-04-27T18:30:00.000+02:00

Poruszanie się po Hawanie może przyprawić o ból głowy. Wszechobecny hałas, spaliny, zatłoczone autobusy bez rozkładów jazdy nie sprzyjają zwiedzaniu na własną rękę. Turyści zwykle ograniczają wizytę w Hawanie do zobaczenia Habana Vieja (Starej Hawany), Placu Rewolucji, Cmentarza Kolumba i ewentualnie dzielnicy Vedado. Tymczasem, jeśli tylko się trochę zagłębić w temat, może się okazać, że nie taki diabeł straszny. No dobra, może trochę straszny, ale kto nie ryzykuje, ten z Kubańczykami rumu nie pije ;-) A gdzie szybciej kogoś poznać niż w zatłoczonym miejskim autobusie?

Trochę oczywiście żartuję, bo wszędzie, a zwłaszcza w zatłoczonym autobusie trzeba się mieć na baczności, uważać kogo poznajemy i nie spuszczać z oka torebki/plecaka/kieszeni. Ale też na pewno będzie to ciekawsze, niż wzięcie taksówki. Dziś przychodzę Wam z odsieczą i rozjaśniam system komunikacji autobusowej w Hawanie, na której temat krążą legendy miejskie.

Pierwsza jest taka, że nie wiadomo jak one jeżdżą, bo nie ma tras. Otóż są. Jest ich 18.

P1 — La Rosita - Playa
P2 — Alberro - Vedado
P3 — Alamar - Túnel de Línea
P4 — El Francés - Terminal Central de Ferrocarriles
P5 — San Agustín - Terminal Central de Ferrocarriles
P6 — Reparto Eléctrico - Vedado
P7 — Alberro - Parque de la Fraternidad
P8 — Reparto Eléctrico - Villa Panamericana
P9 — Santa Amalia - CUJAE
P10 — Víbora - Playa
P11 — Alamar - Vedado
P12 — Santiago de las Vegas - Parque de la Fraternidad
P13 — Santiago de las Vegas - Parque de la Fraternidad
P14 — San Agustín - Parque de la Fraternidad
P15 — Puente de Santa Fe - Vedado (G y 25)
P16 — Santiago de las Vegas - Hospital Hermanos Ameijeiras
PC — Playa - Hospital Naval
#400 — Playas del Este

Druga, że nie mają rozkładów jazdy. I to niestety nie mit, a prawda. Nigdy nie wiadomo kiedy autobus przyjedzie i czy przyjedzie w ogóle. Jak jesteśmy gdzieś blisko końcowych przystanków, to można jedynie pytać współ-przyszłych-pasażerów, czy ktoś widział, jak jechał w tamtą stronę. W przeciwnym razie - loteria. Ileż ja się na te autobusy wyczekałam! Jak mieliśmy wychodzić z domu to jeszcze z bogiem sprawa, bo mieszkaliśmy niedaleko krańcowego przystanku przy hawańskiej politechnice, często więc się wybiegało z domu widząc, że autobus przejeżdża. Gorzej było zawsze z powrotem do domu...

Jeszcze jedna istotna rzecz: do autobusu czeka się w kolejce i wsiada się pierwszymi drzwiami. Płaci się bezpośrednio kierowcy i nie dostaje się biletu. Opłata za przejazd to 0,40 CUP (peso cubano nacional), czyli jakieś 6 groszy - tak, dobrze czytacie, to właśnie taka absurdalna dla nas kwota, która jest niczym innym jak odzwierciedleniem siły nabywczej pieniądza na Kubie. Kubańczyk w państwowej firmie zarabia równowartość około $25, czyli mniej więcej 600 CUP. Dla porównania taxi colectivo kosztuje 25x lub 50x tyle (10 lub 20 CUP) w zależności od trasy.

Alternatywą dla turystów są dwupoziomowe autobusy turystyczne, które jeżdżą po wyznaczonych trasach i pokrywają wszystkie najważniejsze atrakcje miasta. Bilet kosztuje 5 CUC i jest ważny na wszystkie 3 trasy. Dzieci do lat 6 mogą jechać bezpłatnie.

Z Hawany na plażę

Jeszcze jedno o czym muszę wspomnieć przy temacie autobusów. Gdybyście chcieli wybrać się na podhawańskie plaże Playas del Este, można to zrobić na 3 sposoby. Taksówką, która nie powinna kosztować więcej niż 10-12 CUC. Autobusem międzymiastowym lub Viazulem z dworca, trzeba pytać o autobus do Guanabo i stamtąd za parę CUP ktoś Was na plażę podrzuci. Bilet na autobus powinien kosztować 3-5 CUC. Autobusem podmiejskim nr 400 - teoretycznie kursuje co 30 minut w godzinach 9-21, ale wiadomo jak to z autobusami w Hawanie, na 100% nie można być pewnym. Trzeba również wziąć pod uwagę, że jeśli jest bardzo zatłoczony i zatrzymuje się na każdym przystanku, to z 30 minut, które jechalibyśmy taksówką, taka podróż może trwać nawet 1,5 godziny. Może jeszcze być tak, że w weekend jest taka kolejka, że się na pierwszy autobus nie załapiemy. 400 odjeżdza z okolicy dworca kolejowego w Starej Hawanie, a dokładnie przystanku trzeba szukać przy Desamparados. Jak dojdziemy do dworca kolejowego, po lewo miniemy dom urodzin Jose Martiego, a po prawo fragment starych murów Hawany, zobaczymy niewielki skwer i po lewo od niego zacienione miejsce pomiędzy ulicami Compostela i Picota - tam zatrzymuje się nasz autobus. Teoretycznie zatrzymuje się również dalej, na Agramonte i w pobliżu Parku Centralnego. Teoretycznie, bo jak nie ma gdzie szpilki wepchnąć, to po prostu jedzie dalej.

Tu screenshot, a poniżej mapa, gdzie można sobie ten przystanek przybliżyć:

Transport na Kubie - colectivos, czyli przejazdy łączone

2018-04-23T09:00:00.000+02:00

Colectivos to taka zapchajdziura kiepsko działającego systemu komunikacyjnego i transportowego na Kubie. Jak pisałam w poprzednim poście pociągi jeżdżą czasem co trzeci dzień, autobusy międzymiastowe raz lub dwa razy dziennie, transport miejski nie ma rozkładów, Kubańczycy musieli więc wziąć sprawy w swoje ręce i resolver el problema.

Pod pojęciem colectivo (carro colectivo, taxi colectivo, camion colectivo, microbus colectivo) rozumie się samochód, który służy do przewożenia osób na długich lub krótkich trasach. Oczywiście kierowca ~~musi~~ powinien mieć licencję na takie przewozy.

I tak camion colectivo to nic innego jak ciężarówki z wstawionymi na kipę drewnianymi ławkami i wyciętymi w naczepie otworami służącymi za okna. Trochę to przypomina bydlęce wagony. Ludzi upycha się w nich tyle, ile się zmieści. Część siedzi na tych ławeczkach wzdłuż naczepy, reszta stoi i trzyma się prowizorycznych uchwytów. Zastępują komunikację miejską w niektórych mniejszych miastach, są bardzo powszechne w Santiago de Cuba i dowożą ludzi z miast i miasteczek na okoliczne prowincje. Nie mają rozkładów jazdy, jadą jak są dostatecznie mocno wypełnione. Turysta może nimi jeździć, pod warunkiem, że umie się dogadać odnośnie celu podróży oraz przystanku, na którym musi wysiąść. No i że się zmieści, rzecz jasna ;-)

Taxi colectivo i carro colectivo stosowane są zamiennie, ale są ich trzy rodzaje.

Colectivo dalekobieżne. Jeśli nie załapiemy się na autobus dalekobieżny lub na pociąg, wtedy wychodzimy przed dworzec i pytamy o colectivo. Jeśli akurat żaden pod dworcem nie stoi, to zwykle znajduje się go w mniej, niż 10 minut. Po prostu trzeba pytać. Kogokolwiek. Z kierowcą dogadujemy kierunek i cenę. Trzeba upewnić się czy kwota, o której rozmawiamy, jest za osobę czy za przejazd. Na dłuższych trasach często tę kwotę ustala się całościowo, za przejazd. Kierowcy często mają wymogi odnośnie ilości osób i jeśli jesteście z bagażami, nie chcą zabierać więcej niż 3 osób. Jeśli akurat jesteście we 4 można się upierać, jeśli jest to w miarę duża osobówka. Jeśli to np. Lada, a macie jechać 4 godziny, wytrzęsiecie się jak sardynki w puszce. Oczywiście na klimę nie liczcie i weźcie zapas wody. Jeśli to akurat większe auto, a wy jesteście we 2, kierowca może chcieć dokoptować jeszcze 2 osoby - wtedy ustalajcie cenę od osoby, nie od całego auta.

Panie, ile ta przyjemność i czemu tak drogo?

Poniżej podaję orientacyjne ceny colectivo na bardziej powszechnych trasach. To ceny, które są mniej więcej ustalone wśród samych taksówkarzy. Jeśli komuś udało się jechać za mniej, to gratulacje, ale to nie znaczy, że to normalne. Może ktoś Was akurat złapał po drodze, gdzie i tak by miał pusty przebieg. Jeśli natomiast mówią Wam dużo więcej niż to, co tu widzicie, to trzeba się targować. Zresztą, na Kubie zawsze trzeba się targować.

Auto osobowe	Z	Do	Cena (cuc) przejazd w 1 stronę	Cena (cuc) przejazd w 2 strony
3 osoby + bagaże	Hawana	Matanzas	75	90
	Hawana	Varadero	95	110
	Hawana	Pinar del Río	95	110
	Hawana	Viñales	95	110
	Hawana	Cienfuegos	125	150
	Hawana	Trinidad	150	175
	Hawana	Santa Clara	140	165
	Hawana	Playa Girón	90	115
	Hawana	Guamá	90	115

Bus/mini-van	Z	Do	Cena (cuc) przejazd w 1 stronę	Cena (cuc) przejazd w 2 strony
6-8 osób + bagaże	Hawana	Matanzas	120	170
	Hawana	Varadero	150	200
	Hawana	Pinar del Río	150	200
	Hawana	Viñales	150	200
	Hawana	Cienfuegos	200	250
	Hawana	Trinidad	250	300
	Hawana	Santa Clara	240	290
	Hawana	Playa Girón	160	210
	Hawana	Guamá	160	210

Colectivos w Hawanie, czyli Almendrones w pracy

Almendrones to ogólna nazwa starych amerykańskich samochodów. Colectivos w centrum Hawany poznać można po tym, że wszystkie stoją równo ustawione w rządku i mają tabliczkę 'TAXI'. Czasem jest to normalny "kogut", jak w regularnej taksówce, czasem plastikowe lub nawet odręcznie pisane tabliczki z napisem 'TAXI'. Colectivos to nie są jednak te odrestaurowane auta - te wynajmuje się na godziny.

Colectivo podmiejskie - jeździ tam, gdzie psy dupami szczekają, czyli jest po to, aby skomunikować przylegające do stolicy rejony. Auta wyruszają z Parque de la Fraternidad lub Parque Central koło Kapitolu, chociaż jest jedna linia jeżdżąca do Santiago Las Vegas, która odjeżdża spod dworca, a druga z Vedado. Działa to tak, że jeśli w aucie jest 6 miejsc, to dosiadamy się i czekamy aż auto się zapełni, wtedy kierowca rusza. Jeżeli nie wsiadamy przy parku tylko na trasie, to łapiemy jak na stopa. Ceny colectivo podmiejskich poza Hawanę, to przeważnie 20 CUP (peso cubano nacional), czyli równowartości 3 pln. Te długie trasy podzielone są jednak na mniejsze odcinki, które można przejechać za 5 CUP, jeśli jedziemy tylko kawałek.

Colectivo miejskie w Hawanie - jeżdżą również na stałych trasach i ceny również są stałe. W zależności od dystansu, jaki pokonujemy jest to 10 lub 20 CUP. 10 zapłacimy, jeśli poruszamy się w ścisłym centrum, czyli nie dalej niż do mostu, jeżeli jedziemy dalej, to 20. No to teraz zapytacie, ale jak to na stałych trasach, skoro to nie ma oficjalnych rozkładów? Otóż te samochody częściowo pokrywają, a częściowo uzupełniają rzadką siatkę autobusową i również jeżdżą po dawnych trasach tramwajowych. Tak, tak, w Hawanie do 1962 roku jeździły tramwaje. Docierają do dość odległych zakątków Hawany, tam, gdzie nie dojeżdżają autobusy. Nie jadą jednak na lotnisko. Wyglądają tak samo jak colectivo podmiejskie i nie ma opcji żeby odróżnić czy to miejski czy podmiejski, to tylko różnica w obsługiwanej trasie. Te miejskie startują z drugiej strony Capitolio, z okolicy Parque Central. Nie jednak z samego parku - w zależności od tego, gdzie jedziemy, trzeba stanąć na odpowiedniej ulicy odchodzącej od parku, np. na Neptuno, jeśli jedziemy do Vedado i wtedy trzeba zamachać na przejeżdżającego - inaczej się nie zatrzyma. Żeby takim hawańskim colectivo pojechać, dobrze by było ogarniać co nieco hiszpański, bo nawet jak już taką taksę złapiemy, to mogą chcieć nam powiedzieć, że te taksówki to: (a) tylko dla Kubańczyków (co prawdą nie jest), (b) trzeba płacić w CUC (co również prawdą nie jest), (c) a w ogóle to nie wsiadaj, bo jak pojedziesz nie tam gdzie chciałeś, to ja nie chcę z tobą mieć kłopotu *tu następuje machanie rękami i NO NO NO*. Zatem trzeba się umieć dogadać i dodatkowo trochę orientować w topografii, żeby również wiedzieć, gdzie wysiąść, bo jak już wspomniałam, zatrzymuje się na życzenie. Boteros, bo tak nazywają się ci taksówkarze ze stałych tras, jakoś szczególnie zainteresowani turystami nie są, bo jak takiemu uda się pojechać za CUP, to ktoś tam na żółtej taksówce nie zarobi CUC. Tu działa lojalność wobec współtowarzyszy niedoli, więc nie dziwcie się, jak nie będą chcieli Was zabrać i jak nie będą jakoś szczególnie mili.

Od niedawna po Hawanie, zwłaszcza na trasach podmiejskich, kursują tzw. microbusy, czyli kilku/kilkunastoosobwe żółte busy, nowocześniejsze i klimatyzowane, które powoli zaczną zastępować wysłużone Almendrones.

Kilka zasad o których warto pamiętać zasadzając się na colectivo:

dobrze jest przejść ze dwie przecznice od bardzo turystycznego punktu czy hotelu - im bardziej na uboczu jesteśmy i im mniej wyglądamy jak turyści, tym większa szansa, że kierowca się zatrzyma; minus tego jest taki, że znów kto pierwszy ten lepszy, czyli jak dużo ludzi wsiądzie na samym początku, to może nam się nie zatrzymać bo nie będzie miał już miejsca;
machamy na nich tak jak na stopa, czyli z kciukiem, albo najlepiej machamy poziomo wyciągniętą ręką, a nie po amerykańsku podnosząc rękę do góry i krzycząc 'taksi!';
jeśli jesteśmy w grupie, to najlepiej podzielić się na pary - wtedy większa szansa, że się zatrzyma i że nie powie nam ceny prawdziwej taksówki;
pytamy czy jedzie w danym kierunku, np. Vedado i podajemy skrzyżowanie ulic, aby upewnić się, że wsiadamy w dobrą "linię". Nie podajemy absolutnie nazwy hotelu, bo wtedy nas skasuje jak turystę;
potwierdzamy cenę przy wsiadaniu, najlepiej jeszcze machając odpowiednim banknotem, żeby potem nie było nieporozumień co do kwoty i waluty rozliczeniowej - dobrze jest mieć odliczone, żeby kierowca nie musiał wydawać (przypominam, płacimy w CUP);
jeśli jesteśmy z bagażami, od razu możemy sobie oszczędzić czasu i zachodu i wziąć regularną taksę ;-)

Przed nami jeszcze jeden odcinek dotyczący kubańskiego transportu traktujący o komunikacji miejskiej i pozostałych formach transportu w Hawanie.

Transport na Kubie - samochód, samolot, autobus, pociąg

2018-04-20T17:00:00.000+02:00

Temat transportu na Kubie spędza sen z powiek tym, którzy się na wyspę wybierają po raz pierwszy, ale gdy się wszystko zaplanuje, okazuje się, że nie taki diabeł straszny. Nie polecam jednak całej wyprawy puszczać na żywioł, bo środki transportu są ograniczone i może to skutkować tym, że utkniemy gdzieś na dłużej niż planowaliśmy. Wszystko warto zaplanować i zorganizować wcześniej, rezerwując samochód lub kupując i drukując(!) bilety jeszcze w Polsce przed wyjazdem.

Kilka informacji ogólnych

Generalnie brak jest ograniczeń w podróżowaniu po kraju, z wyjątkiem oznakowanych stref specjalnych i wojskowych (w tym amerykańskiej bazy wojskowej w Guantanamo). Obowiązuje ruch prawostronny. Sygnalizacja świetlna umieszczana jest – podobnie jak w USA – za skrzyżowaniem. Na rondzie pierwszeństwo mają pojazdy nadjeżdżające z prawej strony. Polskie prawo jazdy jest honorowane przez władze kubańskie przez okres 6 miesięcy od daty przekroczenia granicy. Zaleca się jednak posiadanie międzynarodowego prawa jazdy. Nie ma obowiązku wykupienia ubezpieczenia OC, AC czy NW. Spółka ASISTUR S.A. oferuje usługi w zakresie ubezpieczeń komunikacyjnych. Ubezpieczenie wymagane jest jednak w przypadku wynajmu pojazdu kołowego lub jednostki pływającej. Jest ono z reguły wliczane w cenę wynajmu. Należy tego dopilnować we własnym dobrze pojętym interesie. Polskie polisy komunikacyjne nie są uznawane. Niektóre odcinki autostrad są płatne od 2 do 4 CUC. Litr paliwa kosztuje od 0,95 do 1,10 CUC. Paliwo należy tankować wyłącznie na stacjach benzynowych ORO NEGRO lub CUPET.

Wypożyczenie samochodu

Na wyspie funkcjonują już aż ;-) 4 sieci wypożyczalni samochodów, ale ze względu na ograniczoną ilość aut warto potwierdzić wynajem przed przyjazdem na Kubę. Są to: Rex, Via, Cubacar i Havanaautos i jak na państwo socjalistyczne przystało, we wszystkich znajdziecie prawie to samo i po jednakowych cenach. Ceny wynajmu zmieniają się jedynie w zależności od sezonu i od długości wynajmu – ceny nieco spadają przy wypożyczaniu ich na więcej niż 14 dni. Istnieje opcja oddania samochodu w innej lokalizacji, niż się go wypożyczyło, ale to wchodzi w grę przy tuch długich wypożyczeniach powyżej 10 dni.

Koniecznie przed odbiorem samochodu należy dokonać oględzin i udokumentować każdą nawet najmniejszą ryskę protokołem lub/i zdjęciami. W przeciwnym razie jeśli po powrocie będą jakieś szkody, pożegnacie się z depozytem.

Koszt wynajmu samochodu będzie się kształtował następująco: 200 CUC kaucji + (najtańszy) 57 CUC/doba + 10 za ubezpieczenie + opłata za każdy kilometr przejechany ponad wyznaczony limit. Do tego oczywiście jeszcze benzyna (ok.1 CUC za 1 litr).

Wypożyczenie ma swoje plusy i minusy, trzeba jednak pamiętać o tym, żeby plusy nie przesłoniły nam minusów ;-) Do plusów należy niewątpliwie niezależność, mobliność i możliwość dotarcia w miejsca, gdzie przy korzystaniu z transport publicznego trzeba się nieźle nagimnastykować najpierw z biletami na normalny autobus, potem z szukaniem kogoś, kto dowiezie nas dokładnie tam, gdzie byśmy chcieli, z tym małym ryzykiem, że każdy rupieć, którym będziemy mieli podwózkę ma szansę się gdzieś w pełnym słońcu rozkraczyć. Minusy to generalnie wysokie koszty, jeśli zsumuje się cenę wypożyczenia, ubezpieczenia i benzyny. Plus ryzyko, że coś się stanie i depozyt zabiorą, nawet za głupią rysę. Jakość dróg I infrastruktura pozostawiają wiele do życzenia. Poza miastami drogi są w zasadzie nieoświetlone, trzeba więc wziąć poprawkę na to, że się nie pojedzie tak szybko, jak na normalnej autostradzie. Upał, zmęczenie, nieznajomość terenu, brak oświetlenia i chodzące samopas krowy tudzież toczące się różne pojazdy nie sprzyjają komfortowej jeździe i zwiększają ryzyko wypadku.

No dobra, skoro samochód nie, to co?

VIAZUL

Jeśli nie wynajmujemy samochodu, to najpewniejszym środkiem transportu będzie linia autobusowa VIAZUL (http://www.viazul.com/). Wszystkie trasy, ceny i rozkłady podane są na stronie przewoźnika. Viazule kursują dość terminowo, choć na najdłuższej trasie Hawana – Santiago de Cuba bywają czasem opóźnienia. Bilety, zwłaszcza w czasie wysokiego sezonu, warto rezerwować z wyprzedzeniem, w normalnym okresie najlepiej je kupić dzień wcześniej w kasie lub przez internet. Jeśli bilety kupimy przez internet, to na dworcu trzeba być godzinę wcześniej i te bilety potwierdzić w kasie – inaczej nie pojedziemy.

Jeżeli zdarzy się tak, że jednak z jakiegoś powodu tego biletu wcześniej nie kupiliście i w kasie też już ich nie ma, mogą Wam zaproponować zapisanie się na listę i wtedy, jeśli zbierze się odpowiednio duża grupa, zorganizują inny autobus na tę trasę. Ale tego, czy taka podróż odbędzie się na pewno, tego Wam przy zapisach nie powiedzą. Odpowiedź będzie: depende, czyli "to zależy" ;) Należy się więc kubańskim zwyczajem zrelaksować i uzbroić w cierpliwość.

Można jeszcze spróbować zdobyć bilet na inną trasę i dalej stamtąd do miejsca, gdzie się kierujemy. Np. chcemy jechać do Trinidadu, ale nie ma już miejsc – sprawdzamy czy są miejsca na autobus do Varadero, a stamtąd do Trinidadu. Albo może są jeszcze bilety na autobus do Santiago de Cuba, który zatrzymuje się w Sancti Spiritus – wtedy kupujemy do Sancti Spiritus i stamtąd już rzut beretem do Trinidadu, ktoś nas podwiezie. Lepsze to, niż siedzenie w miejscu. Oczywiście takiej opcji z przesiadkami nie zaproponuje Wam pani w okienku, ona tam nie jest od tego – jej przecież płacą tylko za to, żeby wydać bilet...

Podczas podróżowania Viazulem należy pamiętać o tym, że klimatyzacja na Kubie jest towarem równie deficytowym jak wołowina, więc ci, którzy mają okazję z niej korzystać, będą się chcieli wychłodzić tak, jak gdyby mieli to zrobić na zapas. Temperatura w autobusach jest niewspółmiernie niska do upału na zewnątrz i jeśli nie zabierzecie ze sobą długich spodni, skarpet i bluzy - przeziębienie jak w banku. Najgorzej jest na długich trasach, kiedy pomiędzy przystankami są kilkugodzinne odstępy – nie idzie wyrobić. Przyda Wam się wszystko, co mieliście na sobie w samolocie i jeszcze trochę.

Muszę też wspomnieć, że przy podróżowaniu Viazulem oddaje się bagaże "do nadania", tak jak w samolocie i zostaje się tylko z bagażem podręcznym, wyciągnijcie więc zawczasu wszystko,czego możecie potrzebować. Walizki idą do specjalnego pomieszczenia i ładowaniem ich zajmują się bagażowi. Przy wysiadaniu na przystanku docelowym trzeba mieć swój bilet i okazać go, żeby odebrać torby.

Jest jeszcze jedna linia autobusowa, ASTRO - linia przeznaczona dla Kubańczyków, ale wbrew miejskim legendom nie ma zakazu sprzedaży biletów obcokrajowcom. Problem w tym, że dla turystów przeznaczonych jest zaledwie kilka miejsc, więc kto pierwszy ten lepszy. Lokalsi też kupują bilety z nawet kilkutygodniowym wyprzedzeniem. Tak więc można pojechać nieco tańszym od Viazula autobusem Astro, ale komfort też będzie nieco mniejszy. I nie zdziwcie się, że Kubańczycy będą płacić w CUP, a Wam każą w CUC - tak ma być.

Na pewno zobaczycie również autobusy z napisami: Havanatour, Transtur czy Cubanacan. To przewoźnicy obsługujący grupy zorganizowane i turystów hotelowych. Nie można kupić biletu na przejazd, jeśli nie jest się częścią wycieczki. Można natomiast spróbować zagdać z kierowcą i zapytać grzecznie, czy ma jakieś wolne miejsca. Im lepsza Wasza znajomość hiszpańskiego, tudzież im bardziej niebieskie oczy, tym większa szansa, że ma. Ten patent często działa na lotniskach, zwłaszcza w Varadero, gdzie ostatni Viazul odjeżdża o 18, a przyloty są jeszcze dużo później. Oczywiście trzeba pamiętać o targowaniu ceny, bo to, co zapłacicie, to zostanie w jego kieszeni, nie tylko za uprzejmość, ale i za "ryzyko".

Jeśli już wspominam o tych autobusach, to zorganizowane wycieczki po kraju można załatwić w agencjach turystycznych: Havanatur S.A., Cubatur, Cubanacan, Gaviota Tours, Paradiso, Rumbos Cuba.

Pociąg

Można się przemieszczać po kraju również koleją, czego nie polecam z dwóch powodów: pociągi są stare i niewygodne oraz nigdy nie wiadomo czy przyjadą/odjadą. Istnieją dwa rodzaje pociągów: normal i especial. Bilet na pociąg especial na przejazd trasą Hawana Santiago de Cuba kosztuje 72 CUC (w cenę biletu wliczony jest koszt "poczęstunku"). Bilet na tę samą trasę pociągiem normal kosztuje 30 CUC. Podróż trwa 14 lub 16 godzin, w zależności od rodzaju pociągu. Godziny odjazdu i przyjazdu pociągów są umowne i normę stanowią 4-5 godzinne opóźnienia. W okresie letnim bilet należy kupować z 7-dniowym wyprzedzeniem.

Samolot

Jeśli chcecie się dostać na Cayos, zamiast jechania przez pół Kuby można rozważyć samolot. Podobnie, jeśli jedziecie do Santiago de Cuba. Można zastanowić się czy nie warto przejechać Kuby w jedną stronę, a wrócić do Hawany samolotem, zwłaszcza, jeśli goni Was czas. Biletów szukamy na stronach lokalnej linii CUBANA i AEROGAVIOTA. Poniżej na mapce zaznaczyłam lokalne lotniska, ale muszę dodać, że nie na wszystkich trasach są stałe połączenia, trzeba więc sprawdzać na bieżąco, bo niektóre, mniejsze lotniska są obsługiwane tylko okresowo. Również samoloty nie latają pomiędzy mniejszymi portami, loty głównie obsługiwane są na trasach z/do Hawany.

Trasy linii Cubana:

Hawana – Baracoa
Hawana – Camaguay
Hawana – Cayo Coco
Hawana – Holguin
Hawana – Nueva Gerona
Hawana – Santiago de Cuba

Trasy linii Aerogaviota:

Hawana – Baracoa
Hawana – Cayo las Brujas
Hawana – Holguin
Hawana – Santiago de Cuba

I na koniec jeszcze jeden sposób przemieszczania się: autostop. Ale od razu mówię, że to hard core ;-) Nie to, że się nie da tego zrobić, bo wiadomo, że wszystko się da, ale to zdecydowanie opowieść na osobną notkę.

Ze wszystkich dostępnych metod podróżowania po kraju najbardziej popularne jest łączenie Viazula i Colectivos, o których napiszę w kolejnym poście.