CYNICAL

Τι κινει την Παγκοσμιοποιηση?

noreply@blogger.com (cynical) — Sat, 03 Dec 2016 20:53:00 +0000

Όσοι ακομα πιστευουν οτι μπορουν τα κρατη να μπαινοβγαινουν στα χωράφια της παγκοσμιοποιησης κατά το δοκούν, μαλλον δεν εχουν κατανοησει τη γενεσιουργό της αιτια. Αυτα που βλεπουμε δεν ειναι η αιτία, αλλά το αποτέλεσμα. Η παγκοσμιοποιηση, δλδ το ανοιγμα των συνορων στη μετακίνηση ανθρώπων και υλικών και άυλων αγαθών δεν προαποφασιστηκε σε καποια σκοτεινα γραφεια ή επι το συγχρονον σε καποιο απομακρο resort του Colorado ή των Αλπεων αλλα συνεβη επειδη η τεχνολογία ηδη επέτρεπε ολα τα προηγούμενα να συμβαινουν σε μικρη αλλα διογκουμενη κλιμακα, χωρις φυσικα να εχει ζητηθει η αδεια κανενος.

Και επειδη το κοστος της αποτροπής μεσω ολοενα σκληροτερων μετρων καταστολης και επιτηρησης φανηκε να ειναι δυσβασταχτο απο καθε αποψη για να μην πουμε και γελοίο, η αλλαγη του παραδειγματος φανηκε συμφεροτερη και συνεπώς αναπόφευκτη. Ετσι "επεσε" η σοβιετικη ενωση, ετσι "πέφτει" η κουβα, ετσι αναδυθηκε η Κινα και ετσι θα πεσει και το τελευταίο καστρο, η Βορεια Κορεα.

Δεν γνωρίζω ακριβώς ποιο συγκεκριμενα ηταν το τεχνολογικο γκατζετ που διελυσε την κραταια Σοβιετια, για τη Β. Κορεα ομως νομιζω οτι εχω αποψη. Σιγουρα συνεβαλε το CD player και μετα το DVD player που προκαλεσαν μια πρωτη συγκρουση αναμεσα στον κοσμο που τους τάιζαν οι Κιμ και στον κοσμο που προβαλε στις οθόνες τους με το υλικο που μετεφεραν απο την μια οχθη του Yalu στην αλλη ατρομητοι λαθρεμποροι, αλλα δεν απετελεσαν και τη χαριστικη βολη.

Οι βορειοκορεατες που ειχαν αρχισει σιγα να ξεζαλιζονται απο το οπιο της ανελεητης προπαγανδας, ανακαλυψαν οτι μπορουσαν να παιζουν τους απαγορευμενους καρπους στα σπιτια τους, ειτε κουκουλωμενοι με κουβέρτες ειτε καλυπτοντας τα παραθυρα με βαριες κουρτινες, ειτε με αλλους τροπους.

Φυσικα η αστυνομια επιτηρησης της ιδεολογικής καθαροτητας δεν αργησε να αντιληφθεί τις εξυπναδες των ατακτων βορειοκορεατων και αρχισε να κανει ντου εκει που προεβλεπε (βλ. σκοτεινα παραθυρα) οτι θα χορευαν τα διαβολια της Δυσης. Οι ενοικοι ειχαν ετοιμη την τελετουργια. Με το που μπουκαραν οι λεβεντες εβγαζαν το κακο DVD απο το πορτακι, εβαζαν στη θεση του το καλο με τις μεγαλοφυεις μπουρδες καποιου Κιμ και προσποιουνταν τις παναγιες. Ελα ομως που οι αλλοι το ειχαν ξαναδει το εργο και διαπιστωναν για χιλιοστη φορα οτι το DVD που βρισκοταν στο συρταρακι ηταν πιο κρυο και απο το χιονι, γεγονος που προδιδε την ολη πλεκτανη.

Τα πραγματα ομως αλλαξαν αρδην οταν καποιοι κακοι τεχνοκαπιταλιστες βαζοντας στο ματι τον τελευταιο αμολυντο παραδεισο επί της γης, εβγαλαν στο εμποριο τα "στικακια" τα οποια λογω μεγεθους ειναι ευκολοτερο να περασουν τον Yalu και μαλιστα σε πολλαπλασιες ποσότητες και μετα να κρυφτουν, ακομα και μεσα στο μενταγιον με το προσωπο του ιδου του dear leader.
Το κυριοτερο ομως επιτρεπουν στους ξετσουπισμενους πλεον βορειοκορεατες να γευονται τους απαγορευμενους καρπους της νοτιοκορεατικης σαπουνοπερας χωρις να κινδυνευουν να αποκαλυφτουν.

Μπορει η σαπουνοπερα να μην προαγει και τοσο το πολιτιστικο επιπεδο του θεατη, αλλα εχει αρκετη δυναμη ωστε να βαλει καποια εκατομμυρια γλωσσες καποια στιγμη να χλευαζουν το βουβαλοπαιδο Κιμ Ουν.

Σκέψεις για τις ευρωπαικές και αμερικάνικες αγορές

noreply@blogger.com (cynical) — Fri, 26 Aug 2016 20:30:00 +0000

Πολυς λόγος έγινε τα τελευταία χρόνια της κρίσης για την εισοδηματική ανισότητα στις ΗΠΑ κυρίως και λιγότερο στις υπόλοιπες αναπτυγμένες καπιταλιστικές κοινωνίες της Δύσης. Το βιβλίο-βίβλος το “Κεφάλαιο στον 21ο αιώνα” του Πικετί δεν προφταίνει να μετράει επανεκδόσεις. Δεν το διάβασα, αν και το φυλλομέτρησα ηλεκτρονικά. Με κούρασε η υπερβολική συσσώρευση στοιχείων αριθμών και ντοκουμέντων, (καλό για τους ακαδημαικούς), για να φτάσει στο τέλος να πει ότι ανισότητα παράγεται όταν ο ρυθμός μεγέθυνσης της οικονομίας γίνεται μικρότερος από τον ρυθμό απόδοσης του κεφαλαίου. Με απλά ελληνικά δηλαδή, όταν ο χρηματιστηριακός καπιταλισμός παίρνει καβάλα την παραγωγική οικονομία. Εντάξει. Έχει απόλυτο δίκαιο φυσικά και συγχαρητήρια για το επίμονο σκάψιμο στις παγκόσμιες βιβλιοθήκες. Αλλά το συμπέρασμα ήταν λίγο πολύ αναμενόμενο. Αρκεί μια ματιά στον δείκτη S&P500 ο οποίος με τα πολλαπλά QEs είδε τις 'μετοχές' του ν' αυξάνουν από τις 680 μονάδες στις αρχές του 2009, στις πάνω από τις 2000 σήμερα, δλδ μια αύξηση περίπου 210%.

Τουτέστιν όλα τα τρις που τύπωσε η FED πήγαν στα χρηματιστήρια και προφανώς αυγάτισαν. Στην Ευρώπη τα πράγματα δεν ήταν διαφορετικά. Άλλωστε το κεφάλαιο δεν γνωρίζει σύνορα και εδώ που τα λέμε, καλά κάνει. Στο ίδιο διάστημα, παρ' όλο που ο Draghi άργησε, ένεκα Γερμανίας, να βάλει μπρος την ευρωπαική εκτυπωτική μηχανή, ο γερμανός DAX παρουσίασε κέρδη κατά τι λιγότερα, γύρω στο 160%. Όχι κι άσχημα, εδώ που τα λέμε. Η Γερμανία, ότι και να λέμε αποτελεί μαγνήτη κεφαλαίων στην Ευρώπη και κυρίαρχη δύναμη.

Απεναντίας, ο γάλλος CAC από τον Νοέμβρη του 2009 μετά βίας κουνήθηκε κατά 18%, κι αυτό αποτελεί άλλη μια ένδειξη ότι η Γαλλία είναι για τα μπάζα. Πιθανώς και να φταίει η μεγάλη φορολογία (30%) που αποθαρρύνει τις επενδύσεις σε γαλλικές επιχειρήσεις. Ο ΑΕΧ (του Αμστερνταμ) προχώρησε κατα 50% κι εδώ σταματώ, όσον αφορά στην Ευρωζώνη. Στο ΗΒ ο FTSE100 ανέβηκε κατά 95%, κάπως καλύτερα, αλλά υστερώντας της Γερμανίας.

Τα νούμερα αυτά, πέρα από κουραστικά, δείχνουν κυρίως πώς ιεραρχεί ο εξωτερικός κόσμος τη γηραιά Ευρώπη και ως προς αυτό νομίζω ότι είναι χρήσιμο να τα έχουμε στα υπ' όψιν.

Βασικά, η μικρή αυτή παρέκβαση έγινε για να δείξω πού πήγαν τα λεφτά της FED, και σαν συνέχεια, πώς αυτοί που τα καρπώθηκαν έγιναν πολύ πιο πλούσιοι, διογκώνοντας την ανισότητα.

Επί της αρχής, στις αγορές ομολόγων, μετοχών, παραγώγων, συναλλάγματος κλπ μπορεί να συμμετάσχει ο οποιοςδήποτε με όσα χρήματα διαθέτει στην τσέπη του.

Απλά, όσο πιο πολλά βάζει στο τραπέζι τόσα πιο πολλά θα πάρει πίσω ή θα χάσει. Δυστυχώς όμως, το παιχνίδι δεν είναι τόσο αναλογικό όσο το περιέγραψα. Στις αγορές ομολόγων για παράδειγμα, δεν μπορεί να συμμετάσχει κάποιος κάτω από ένα ορισμένο ποσό. In principle, το ελάχιστο αγοράς για ενα ομόλογο είναι το χιλιάρικο ή το διχίλιαρο όταν πρόκειται για αμερικάνικα εταιρικά ομόλογα (δλδ χρέος). Αλλά στην πράξη αυτό δεν ισχύει, ιδίως στα ευρωπαικά ομόλογα.

Ας πούμε οτι μετά από πολύ ψάξιμο βρίσκεις ένα λαχταριστό ομόλογο, σχετικά σίγουρο οτι θα σε αποπληρώσει με τη λήξη του και με καλό επιτόκιο (κουπόνι) για ν' ανακαλύψεις μετά, βρίζοντας, ότι το ελάχιστο ποσό που πρέπει να καταβάλεις είναι τα 100,000 ή τα 200,000. Τι λες καλέ! Κοίτα μούρη που ζητάει τόσα. Βλέπεις για παράδειγμα ελληνικές επιχειρήσεις όπως τα ΕΛΠΕ, ο ΟΤΕ, ή η ΙΝΤΡΑΛΟΤ κ.α. που χρωστάνε της Μιχαλoύς, με αξιολόγηση τη χαμηλότερη, στο C, να σου ζητάνε κατοστάρες για να σε τιμήσουν.

Κι' απ΄την άλλη έχεις τον γίγαντα Microsoft να εκδίδει ομόλογα (χρέος) με ελάχιστο ποσό τα 2000 δολάρια και την Verizon με ελάχιστο ποσό το χιλιάρικο να προσκαλει τον καθένα ακόμα και τους πένητες να επωφεληθούν.

Κι εδώ έγκειται η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στις ευρωπαικές και αμερικάνικες αγορές χρηματιστηριακών προιόντων. Οι πρώτες, παρά του αντιθέτου θρυλούμενα είναι αρκετά ελιτίστικες και με αποκλεισμούς, ενώ οι αμερικάνικες είναι πιο λαικές και ανοιχτές σε όλα τα πορτοφόλια. Δε χωρά αμφιβολία ότι ο ευρωπαικός καπιταλισμός θέλει ακόμα πολλά ψωμιά να φάει για να φτάσει τον αμερικάνικο.

Προφανώς δεν είναι δυνατόν όλα τα πορτοφόλια να επωφεληθούν με τον ίδιο τρόπο, και τούτο εξ αιτίας του παράγοντα ρίσκο. Τα μεγάλα πορτοφόλια μπορούν να παίρνουν μεγαλύτερο ρίσκο απ' ότι τα μικρά και κατα συνέπεια να θερίζουν μεγαλύτερα κέρδη.

Πάρτε για παράδειγμα στα καθ' ημάς τις τραπεζικές μετοχές. Αν κάποιος ρίξει σήμερα 50000 ευρώ θα αγοράσει μια γερή φέτα της eurobank σε μετοχές. Καποια στιγμή, οι τράπεζες δεν θα ειναι όπως τώρα και οι μετοχες θα ανατιμηθούν. Μπορεί σε 5, 10, 15 τέρμινα. Αν δεν σου λείπουν τα 50000 μπορείς να περιμένεις. Καποτε θα αυγατίσουν. Αν δεν επωφεληθείς εσύ ο ίδιος, σίγουρα οι απόγονοι. Για κάποιους άλλους όμως τα 50000 είτε λείπουν είτε είναι ζωτικής σημασίας για το σήμερα. Αυτοί δυστυχώς αποκλείονται από τα μεγάλα μελλοντικά κέρδη. Αυτή όμως είναι η φύση των αγορών και δεν έχει να κάνει με το αν πρόκειται για ευρωπαικές ή αμερικάνικες.

Από την Εξάρτηση στην Αυτονομία

noreply@blogger.com (cynical) — Sat, 20 Aug 2016 14:04:00 +0000

Τζα!

noreply@blogger.com (cynical) — Tue, 12 Jul 2016 20:57:00 +0000

Περασαν κιολας δυο χρονια απο τοτε που του περασα λουκετο. Ηταν η εποχη που ο Συριζα βαδιζε πλησιστιος προς την εξουσια με μια ασυγκρατητη ρητορικη που ολα τα εσφαζε, ολα τα μαχαιρωνε. Ηταν τοτε που βαραγαν τα νταουλια και που οι αγορες επισκεπτονταν τα ντοπια χοροδιδασκαλια για να μαθουν να λικνιζονται στους νεους συριζαιικους σκοπους.
Μεσα σ' αυτο το κλιμα θα ηταν αδικο και μιζερο να κανεις κριτικη. Οι ψυχραιμοι παρατηρητες θα μπορουσαν να περιμενουν για λιγους ακομη μηνες.
Πραγματι ο Συριζα στην εξουσια εμελλε να δωσει μοναδικες παραστασεις απο ολο το δραματικο και κωμικο ρεπερτοριο.
Με τον καιρο και υστερα απο αρκετες σκουντουφλες και αναποδες κολοτουμπες, το πραγμα αρχισε να ισορροπεί στη σανιδα οπου ειχαν ισορροπησει και ολοι οι προηγουμενοι. Ετσι μπηκαμε στην περιοχη του deja vu. Εδω πλεον τα ψεμματα ειχαν τελειωσει.
Να ασκησεις κριτικη? Χωρις νοημα κατα τη γνωμη μου. Ετσι, για να βρισκομαστε μονο σε δουλεια, απασχολωντας τη γλωσσα με οικεια αναμασηματα. Η προοπτικη εξοδου απο ΕΖ και ΕΕ, περα απο τις αρνητικες συγκυρίες, σαν εναλλακτικη, ηθελε πολυ γερα κοτσια να την υποστηριξεις, τετοια που ουτε κατα διανοια διεθεταν τα παλληκαρια του Λαφαζανη και οι φιλεναδες της Ζωης.
Η επικαιροτητα δεν ειχε πλεον κανενα ενδιαφερον, ισως να αξιζε μονο να παρακολουθει κανεις το βαθμιαιο γλιστρημα προς την παρακμη της πολιτικης και των πολιτικων. Αυτων κυριως.
Ομολογουμενως, οχι και πολυ εποικοδομητική ενασχοληση.

Το διαστημα που μου λειψατε και, θα ηθελα πολυ, να ειχα λειψει και σε σας, επεσα με τα μουτρα σε αυτο που ονομαζεται "χρηματαγορες".
Το νεο "cynical" θα ασχολειται κυριως με το πως μπορουμε να κατανοησουμε και να αρμεξουμε τις αγορες με πολυ διαβασμα, μεθοδο, υπομονή και ψυχραιμια.
Ειναι ενας χωρος πολυπλοκος, λιγο πολυ απιαστος αλλα και διαχειρισιμος, οπου χωρανε τοσο η διαισθηση οσο και η επιστημη, η θεωρια και η πρακτικη εξασκηση.
Θα ηθελα να μοιραστω μαζι σας την εμπειρια μου αυτη, αλλα και να μαθω απο σας.
Φανταζομαι οτι στο τελος θα κερδισουμε ολοι μας, και μεταφορικα και ουσιαστικα.

Θα χαρω να τα πουμε!

Χρήμα και Εξουσία

noreply@blogger.com (cynical) — Sat, 13 Sep 2014 07:10:00 +0000

Αυτό που ισχύει στις περισσότερες χώρες, και η Ελλάδα είναι μια από αυτές, είναι οι βουλευτές να μπαίνουν φτωχοί στην πολιτική και να βγαίνουν πλούσιοι ή ζάπλουτοι. Ενώ οι όντως πλουσιοπάροχες αμοιβές και προνόμια δεν δικαιολογούν τη συσσώρευση τέτοιου φανερού και κρυφού πλούτου, το πολιτικό σύστημα είθισται να κάνει τα στραβά μάτια, μιας και τα δώρα ή δωράκια σύμφωνα με το εθιμικό δικαιο τείνουν να καταστούν μέρος του θεσμού.

Στις ΗΠΑ, όπως μάς λέει o Economist, τα πράγματα είναι ανάποδα. Από την έρευνα του πλούτου των μελών του Κονγκρέσου προκύπτει ότι αυτοί που μπαίνουν στην πολιτική και εκλέγονται είναι ήδη πλούσιοι. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι όταν βγαίνουν δεν είναι πλουσιότεροι. Απλώς μεταπηδούν κλίμακα. Κανείς θα περίμενε οι πλουσιότεροι βουλευτές να προέρχονται από την επιχειρηματική τάξη.

Δεν συμβαίνει όμως έτσι. Ελάχιστοι είναι αυτοί. Όπως κι εδώ, περισσεύουν οι δικηγόροι. Αλλά η απόλυτη πλειοψηφία, (δέκα στους εικοσιπέντε πιο πλούσιους) ανήκει σ' αυτούς που είτε κληρονόμησαν τα πλούτη τους (κι εδώ επαληθεύεται ο Πικετί), είτε έκαναν ένα πλούσιο γάμο, όπως ο Βενιζέλος ας πούμε. Δεν έχετε παρά να ρίξετε μια ματιά στον παραπάνω πίνακα. Η πολλαπλή εμφάνιση της ένδειξης "rich spouse" (4/10) στη θέση της επαγγελματικής απασχόλησης βγάζει μάτι.

Το πιο ανησυχητικό όμως, κατά τον Economist, είναι ότι οι περισσότεροι στο Κονγκρέσο δεν γνώρισαν τίποτε άλλο στη ζωή τους, παρά την πολιτικολογία.

Αφού αυτά συμβαίνουν στις ΗΠΑ, στη χώρα που λατρεύουν την επιχειρηματικότητα, εμάς προφανώς δεν μάς πέφτει λόγος.

Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ: Tα μνημόνια καταπόντισαν την ανταγωνιστικότητα!

noreply@blogger.com (cynical) — Wed, 03 Sep 2014 09:16:00 +0000

Για να τελειώνουμε με το παραμύθι της χαμηλής ανταγωνιστικότητας της Ελλάδας και για το πώς τα προγράμματα λιτότητας από το 2010 και εντεύθεν συνέβαλαν στην ανάκτησή της, δεν έχουμε παρά να ρίξουμε μια ματιά στο παραπάνω διάγραμμα.

Σύμφωνα με στοιχεία των ετήσιων εκθέσεων του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ (WEF) τα οποία είναι διαθέσιμα στην ιστοσελίδα του από το 2006-2007 ώς το 2013-2014, βλέπουμε ότι ο συνολικός δείκτης ανταγωνιστικότητας της χώρας μας βαίνει συνεχώς μειούμενος. Ενώ η ανταγωνιστικότητα την δήθεν περίοδο της ασωτείας, 2006-2007 ήταν στο 4.12, με άριστα το 7 το οποίο παρεμπιπτόντως δεν πιάνει καμια χώρα, πέρσι ήταν στο 3.86, και σήμερα που πηδάμε απ' τη χαρά μας, έχει μόλις πάει στο 3.93.

Αν κοιτάξουμε δε τις κατατάξεις, και πάλι η πτώση τον καιρό των μνημονίων είναι θεαματική.

Από την 61η θέση το 2006-2007, τα επόμενα χρόνια πέφτουμε σταθερά στην 65η, 67η, 71η, 83η, 90η, 96η θέση και φέτος στην 91η. Κι όλα αυτά με την πιο τρομερή εσωτερική υποτίμηση που έχει ποτέ λάβει χώρα.

Και τίθεται το ερώτημα; Θα είμαστε ευχαριστημένοι αν πιάσουμε την ανταγωνιστικότητα του τρισκατάρατου 2006? Προφανώς, γιατί δεν υπάρχουν άλλα περιθώρια. Και πάλι καλά να λες.

Ειναι δυνατόν να είμαστε τόσο τυφλοί; Υπάρχει σήμερα κάποιος, έστω ένας που δεν πανηγυρίζει;

Sex στο Ιράν

noreply@blogger.com (cynical) — Tue, 02 Sep 2014 20:35:00 +0000

Το να καθίσουμε να ασχοληθούμε με τα όσα ανομολόγητα συμβαίνουν στις κρεβατοκάμαρες της Τεχεράνης, τη στιγμή που ένα σωρό μέτωπα έχουν πάρει φωτιά σε Ιράκ, Συρία, Λιβύη, Ουκρανία και Ευρωζώνη, θα αποτελούσε ύβρι. Όχι όμως για γεγονότα που αφορούν στο Ιράν και τα οποία μάς αφήνουν καποιες χαραμάδες για το ποιόν των διεργασιών που συντελούνται στο κοινωνικο-πολιτικό επίπεδο της σπουδαίας, από γεωπολιτική άποψη, αυτής χώρας. Δεν χρειάζεται να επισημάνουμε ότι τόσο η εξωτερική πολιτική του Ισραήλ όσο και της Δύσης σχετικά με τη Συρία και Ιράκ υπαγορεύεται με γνώμωνα το Ιράν, εξ αιτίας της ισχύος, της επιρροής του στην περιοχή και του πυρηνικού του προγράμματος.

Τώρα, θα πείτε τι σχέση έχει το πήδημα με τα πυρηνικά; Έχει και παραέχει! Ο Ρουχανί αποδεικνύεται ένας πολιτικός, περισσότερο πραγματιστής από τον προκάτοχό του, κι αυτό αποτυπώνεται στους χειρισμούς του στον έλεγχο των πυρηνικών και στη διάθεση σύμπραξης που επιδεικνύει για τον τερματισμό της κρίσης σε Ιράκ και Συρία. Αφ' ενός συναινεί στην αλλαγή του Αλ-Μαλίκι, αποδέχεται τον προτεινόμενο νέο πρόεδρο του Ιράκ από τους αμερικανούς, και αφ' ετέρου μεταβαίνει στο Ριάντ για εξεύρεση με τους Σαουδάραβες κοινής λύσης σχετικά με την αντιμετώπιση του ISIS.

Το Ιράν είναι μια εν πολλοίς παραξηγημένη χώρα, όπου εύκολα εξαπατάσαι από την παρουσία των κληρικών, από τη στενή σχέση που έχουν με το κράτος και την κοινωνία και από τον ενδυματολογικό κώδικα των γυναικών, αλλά μια πιο προσεκτική ματιά, παραμερίζοντας τις κουρτίνες δείχνει ότι τα στερεότυπα το αδικούν. Το Ιράν δεν είναι Σαουδική Αραβία. Οι σιιίτες μουλάδες, όπως γράψαμε στο προηγούμενο ποστ δεν μισθοδοτούνται από το κράτος. Και ο Πρόεδρος, για να το βλέπουν οι δικοί μας, δεν δίνει όρκο σε κάποιον ανώτατο θρησκευτικό άρχοντα, αλλά στον Ανώτατο Δικαστή! Μια τέτοια αποκάλυψη θα σόκαρε τον φιλελεύθερο Μητσοτάκη και ειδικά την κομμουνίστρια Κανέλλη.

Αλλά περισσότερο απ' όλα θα σόκαρε η είδηση ότι το ίδιο το Ιρανικό Κοινοβούλιο, ειδικά το τμήμα ερευνών του εκπόνησε 82-σέλιδη μελέτη για τη σεξουαλική συμπεριφορά των Ιρανών και δη των νέων. Τα αποτελέσματα είναι λίγο πολύ αναμενόμενα και δεν έχουν και τόση σημασία. Εν ολίγοις, συμβαίνει ό,τι συμβαίνει και στις φιλελεύθερες κοινωνίες, μόνο εδώ αφού κλείσουν οι πόρτες των σπιτιών, αλλά κι αυτό φαίνεται ν' αλλάζει. Ένα 80% των ανύπαντρων γυναικών έχει προγαμιαίες σχέσεις, ενώ το ποσοστό των ομοφυλόφιλων ανέρχεται στο 17%.

Το ότι το ανώτατο θεσμικό όργανο αποφασίζει να μπει σε χωράφια ταμπού που μέχρι πρότινος θα έστελναν τους μουλάδες με εγκεφαλικό στο νοσοκομείο και να τα δημοσιοποιεί, δείχνει πόσο πολύ έχει προχωρήσει η ιρανική κοινωνία.

Όταν η Al-Qaeda βρίσκει το ISIS βίαιο

noreply@blogger.com (cynical) — Sun, 31 Aug 2014 18:11:00 +0000

Και ξεφνικά, εδώ και λίγο καιρό και από το πουθενά, το σουνιτικό ISIS μπήκε φαρδιά πλατιά στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων του κόσμου, εντυπωσιάζοντας με τη στρατιωτική του προέλαση, με της τελευταίας μόδας στρατιωτικό εξοπλισμό, βαρύ και ελαφρύ, με τους χιλιάδες αφοσιωμένους μαχητές που έσπευσαν από Δύση και Ανατολή να ενταχθούν στις γραμμές του, -3000 μόνο από Ευρώπη, και μερικές εκατοντάδες από Καναδά, ΗΠΑ και Αυστραλία-, με τη μεσαιωνική του θηριωδία ενάντια σε πολίτες αλλόθρησκους και ομόθρησκους, αλλά και με την επαγγελματική επικοινωνιακή του στρατηγική με την οποία απέσπασε σημαντική λαϊκή υποστήριξη στις σουνιτικές περιοχές του βόρειου Ιράκ και Συρίας, όχι για λόγους θρησκευτικούς, επειδή θαμπώθηκαν από την εξτρεμιστική ερμηνεία του κορανίου που πρεσβεύει, αλλά για λόγους πολιτικούς, ευελπιστώντας να ξεφύγουν από την περιθωριοποίηση και καταπίεση που υφίσταντο από τις σιιτικές κυβερνήσεις των Μαλίκι και Άσαντ αντιστοίχως. Κι επιπλέον, συνεπές στις επιδιώξεις του για τη σύσταση αυτόνομου ισλαμικού κράτους, το ISIS φροντίζει να παρέχει στους νεο-αποκτηθέντες υπηκόους τα ίδια κοινωνικά αγαθά με ένα κράτος, διοχετεύοντας αρκετούς από τους τεράστιους πόρους του σε σχολεία και κλινικές, ενώ εξασφαλίζει, με ή χωρίς βία, να μισθοδοτεί τους ήδη υπάρχοντες επαγγελματίες, από σερβιτόρους ως μηχανικούς στα πετρέλαια και τα υδροηλεκτρικά φράγματα.

Το ISIS ξεκίνησε με την αμερικανική εισβολή στο Ιράκ σαν παρακλάδι της Al-Qaeda κάνοντας αντίσταση. Χώρισαν όμως τα τσανάκια τους τον Φεβρουάριο του 2014, όταν το ISIS κατηγόρησε την Al-Qaeda για χαλαρότητα και ατολμία και η Al-Qaeda το ISIS για υπερβολική βιαιότητα, λες και η επίθεση στους δίδυμους πύργους ήταν μια πράξη αβρότητας. Η διαφορά τους θα έλεγε κανείς ότι έγκειται στο ότι, ενώ, η Al-Qaeda επέδειξε πνεύμα ευφάνταστο και καινοτόμο στην εκτέλεση των στόχων της, το ISIS, στερούμενο φαντασίας και κοσμοπολιτισμού, στράφηκε σε τεχνικές εξόντωσης ανέμπνευστες και εντελώς παρωχημένες, γεγονός που φαίνεται να ενόχλησε την Al-Qaedian αισθητική. Παρά ταύτα, το ISIS με τη στρατηγική του επιδεξιότητα και το επιτελικό του πνεύμα κατόρθωσε να υπερκεράσει τον παλαιό του σύμμαχο και να επιβάλει το δικό του brand στους διεθνείς κύκλους των τζιχαντιστών.

Νέοι και νέες από Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία, Βέλγιο και Ολλανδία μαγεμένοι από την πιο καθαρή μορφή βίας που έχει ποτέ εξασκηθεί, και εξωθούμενοι από την ευρωπαϊκή νεανική ανεργία του 25%, βρίσκουν στο ISIS, πέρα απ' την αδρεναλίνη ενός ζωντανού βίντεο-γκέιμ, έναν καλοπληρωτή εργοδότη με εξασφαλισμένη απασχόληση, είτε στο ίδιο είτε σε κάποια ανά την υφήλιο θυγατρική του, όπως για παράδειγμα στο Boko Haram στη Νιγηρία, καθώς και καλές προοπτικές για εξέλιξη σε περίπτωση που το χαλιφάτο ευοδωθεί. Δημοσιεύματα αφήνουν να εννοηθεί ότι το πακέτο περιλαμβάνει 600 δολάρια το μήνα στο χέρι αφορολόγητα, δωρεάν τροφή και ύπνο, και ως bonus, απεριόριστη συμμετοχή στο μακέλεμα και τη λεηλασία.

Πού βρίσκει όμως τα χρήματα;

Πολλές πηγές συγκλίνουν στο ότι το ISIS είναι κατά μεγάλο ποσοστό αυτοχρηματοδοτούμενο, χωρίς να λείπουν βέβαια και οι χορηγίες, κυρίως στο ξεκίνημά του, από πλούσιους Καταριανούς, Κουβειτιανούς και Σαουδάραβες, όχι ειδικά σ' αυτό συγκεκριμένα, αλλά και σ' όσες παραστρατιωτικές ομάδες στη Συρία ή Ιράκ κραδαίνουν κι από ένα όπλο ενάντια στον σιιτικό εχθρό, αλλά κι αναμεταξύ τους.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις (The Telegraph 23/8/2014) το τελευταίο εξάμηνο, αφ' ότου άρχισε τη θριαμβευτική του προέλαση, το ISIS κατάφερε να συγκεντρώσει περί τα 2 δις δολάρια, ποσό που για παράδειγμα ξεπερνάει τις ετήσιες εξοπλιστικές δαπάνες της Ιρλανδίας. Οι περιοχές στις οποίες εξαπλώνεται, δεν είναι τυχαίο ότι είναι πλούσιες σε κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου, ενώ η κατάκτηση πόλεων ανοίγει ταυτόχρονα το δρόμο και προς τα τραπεζικά θησαυροφυλάκια. Η λεηλασία των τραπεζών της Μοσούλης τον Ιούνιο, τους απέφερε με το “καλημέρα” το αξιοσέβαστο ποσό των 400 εκ. δολαρίων, αν και η κυβέρνηση του Ιράκ το διαψεύδει. Επιπλέον στις πόλεις υπάρχουν καταστήματα και επιχειρήσεις από τις οποίες με εκβιαστικές μεθόδους υπολογίζεται ότι αποσπούν περί τα 8 εκ. δολάρια το μήνα. Από το λαθρεμπόριο του πετρελαίου διαμέσου Τουρκίας και Ιράν πιθανολογείται ότι εξασφαλίζουν 3 εκ. δολάρια ημερησίως, ενώ αξιοσημείωτα είναι και τα ποσά που αποσπούν από τις απαγωγές ξένων υπηκόων, με κάθε μια από αυτές να τιμολογείται στα 5 εκ. δολάρια.

Όταν δε αφήνουν το καλάσνικοφ, τα μέλη του ISIS σύμφωνα με μαρτυρίες, τρέχουν στα χωράφια να θερίσουν στάρια, ύστερα στο μύλο να τ' αλέσουν και μετά στην αγορά να τα πουλήσουν. Λογικό, μια και στην περιοχή του δυτικού Ιράκ που κατέχουν καλλιεργείται το 40% των σιτηρών. Αν σ' αυτά τα επιπλέον έσοδα προσθέσουμε και τα χρήματα από τις πωλήσεις των ρούχων των εκτελεσθέντων, πιάνουμε άνετα την προίκα των 2 δις δολαρίων.

Παρ' όλα αυτά το ISIS αποτελεί ορισμένης εμβέλειας απειλή, περιορισμένη στις συγκεκριμένες σουνιτικές περιοχές μελλοντικής εγκαθίδρυσης του χαλιφάτου, το οποίο αποτελεί και τον στρατηγικό του στόχο. Παρά τους φόβους, δεν τόλμησε να επεκταθεί προς τη Βαγδάτη, ούτε σε περιοχές με πλειοψηφία σιιτικού πληθυσμού. Όσο διαρκεί ο πόλεμος στη Συρία και η πολιτική αναταραχή στο Ιράκ, το ISIS μπορεί να ελπίζει. Δυστυχώς όμως για το ίδιο, βρίσκεται περικυκλωμένο από ισχυρούς εχθρούς. Οι ΗΠΑ ψάχνουν για συμμάχους να μοιραστούν τις αεροπορικές επιδρομές ή ό,τι άλλο προκύψει, ενώ το παρόν στην μάχη εναντίον του έδωσαν τόσο η Δαμασκός, όσο και η Τεχεράνη. Να δεις που στο τέλος Ομπάμα, Άσαντ και Ρουχανί από ορκισμένοι εχθροί, θα πάνε και για τσίπουρα.

Γιατί πρέπει να πούμε ΟΧΙ στον ΕΝΦΙΑ

noreply@blogger.com (cynical) — Fri, 29 Aug 2014 12:35:00 +0000

Το αν ένα κράτος θα επιλέξει να φορολογήσει τους πολίτες τους, ποιους από αυτούς θα φορολογήσει, πόσο και με ποιο τρόπο, δεν είναι γραμμένο σε κάποιες πλάκες του Μωυσή. Είναι θέμα μιας κάποιας εθιμικής φορολογικής λογικής που έχει καταφέρει να επιβιώσει ανά τους αιώνες, όπως για παράδειγμα η ανταποδοτική φορολόγηση εσόδων και εισοδημάτων, αλλά από κει και μετά, ο κάθε κυβερνήτης μπορεί να φορολογήσει το ο,τιδήποτε, αρκεί να μπορέσει να το πουλήσει σαν αναπόφευκτο, δίκαιο και λογικό.

Φαντάζομαι ότι σε κάποιο βιβλίο που θα πραγματεύεται την ιστορία της φορολογίας, ο συγγραφέας θα έχει να παρουσιάσει κάποια αληθινά μαργαριτάρια, που θα κάνουν τους σύγχρονους να τραβάνε τα μαλλιά τους για τον παραλογισμό τους. Κι όμως εκείνη την εποχή και σ’ εκείνον τον τόπο οι πολίτες πείθονταν ή εξαναγκάζονταν να πληρώσουν.

Σήμερα τα πράγματα, ειδικά στην Ελλάδα, παραμένουν τα ίδια και χειρότερα. Ο ΕΝΦΙΑ είναι φόρος που φορολογεί τα ακίνητα τα οποία όμως έχουν ήδη φορολογηθεί. Αν έχουν αποκτηθεί με κληρονομιά, ο νέος κάτοχος έχει ήδη πληρώσει (βαρύ) φόρο κληρονομιάς, αν έχει αγοραστεί, ο νέος ιδιοκτήτης πληρώνει ΦΠΑ και αν ενοικιάζονται πληρώνει επιπλέον φόρο επί του ενοικίου. Κάπου πίσω στο μυαλό μου θυμάμαι ότι είχαν σύρει στα δικαστήρια κάποια εταιρία κινητής τηλεφωνίας γιατί έβαζε φόρο πάνω στο φόρο, περίπτωση που είχε καταδικαστεί, φαντάζομαι βάσει κάποιας νομοθεσίας. Απορώ γιατί κάποια παρόμοια διαδικασία δεν έχει ακόμα κινηθεί και για τον ΕΝΦΙΑ.

Από τη φασαρία που γίνεται στο δημόσιο διάλογο σχετικά με το νέο αυτό φόρο, λείπει μια ουσιαστική συζήτηση για το τι αντιπροσωπεύει, γεγονός που αφήνει ελεύθερο το πεδίο στην κυβέρνηση να διαπραγματεύεται μόνο την πιθανή του ελάφρυνση και όχι τη νομιμότητά του. Στις ερωτήσεις των πορνικών μυαλών των καναλιών, «και από πού θα βρεθούνε τα λεφτά από την κατάργησή του», ή «μα και σε άλλες χώρες υπάρχει φόρος κατοχής», οι ερωτώμενοι συνήθως παραμένουν βουβοί, ή ρίχνουν αλλού τη μπάλα, ή αναγκάζονται να ψιλοέρθουν στα λόγια των δημοσιογράφων.

Οι απαντήσεις είναι πολύ απλές: Γιατί να νομιμοποιείται ένας φόρος από το γεγονός και μόνο που υπάρχουν και άλλες χώρες που τον επιβάλλουν; Και γιατί τότε ,από την άλλη, να μην νομιμοποιείται η συνολική φοροαπαλλαγή, εφ’ όσον υπάρχουν χώρες που δεν επιβάλλουν καμία φορολογία στους πολίτες τους; Μια τέτοια περίπτωση, απ’ όσο θυμάμαι, ήταν ο Λίβανος στα καλά του.

Η απάντηση στην ερώτηση «κι από πού θα βρεθούνε τα λεφτά;» είναι απλούστερη, αρκεί το μυαλό να θυμάται ανά πάσα στιγμή ότι τα ελλείμματα σε ένα κράτος οφείλονται τόσο στα έξοδα όσο και στην υστέρηση εσόδων από φοροδιαφυγή, φοροαποφυγή και φοροαπαλλαγή.

Στην Ελλάδα η υστέρηση εσόδων είναι ενδημική για διάφορους λόγους, τόσο από τους μικρούς όσο και από τους μεγάλους. Το γιατί φοροδιαφεύγουν οι μικροί το έχουμε γράψει πολλές φορές. Μέχρι και ο Τόμσεν σε κάποια στιγμή ειλικρίνειας παραδέχτηκε ότι σε αυτή τη φάση της μεγάλης ύφεσης καλό είναι να τους φερόμαστε με το μαλακό, γιατί τα «μαύρα» είναι αυτά που θα κρατήσουν την οικονομία λίγο πάνω από τον πάτο. Για να αποκαταστήσει όμως μια κυβέρνηση το αίσθημα αδικίας που δέρνει τους πολίτες από τη χρόνια και ξεδιάντροπη διαπλοκή, θα πρέπει να αρχίσει από τους μεγάλους. Και αυτοί κατά σειρά είναι οι εφοπλιστές, η εκκλησία και οι πολυεθνικές εταιρίες.

Μου κάνει εντύπωση η τόσο επιλεκτική μεταχείριση των εφοπλιστών, γεγονός που δεν δικαιολογείται από τη συνεισφορά τους στην οικονομία σε σχέση με άλλους κλάδους. Από το Οικονομικό Δελτίο της ALPHA BANK (οκτ. 2009)

βλέπουμε ότι η ναυτιλία συνεισφέρει ανάμεσα στο 5% και στο 8% του ΑΕΠ στις καλύτερες χρονιές, ενώ οι κατασκευές το 2006 αντιπροσώπευαν το 8% του ΑΕΠ. Ο τουρισμός συμβάλει σχεδόν το διπλάσιο.

Αντ’ αυτού βλέπουμε την υπερφορολόγηση της οικοδομής μέχρι την τελική της εξάλειψη. Πόσο δίκαιο είναι αυτό; Γιατί κανείς δεν κάνει τη σύγκριση και να ζητήσει τα ρέστα; Μήπως γιατί οι εφοπλιστές κάνουν κι άλλα πράγματα που δεν τα κάνουν οι μικρο-εργολάβοι κατοικιών;

Ακόμα κι αν λάβουμε υπ’ όψιν την απασχόληση ο αριθμός των ναυτικών σε ελληνικά πλοία βαίνει σπαραχτικά μειούμενος, όπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα. Και προσοχή, δεν είναι οι αλλοδαποί ναυτικοί που τους αναπληρώνουν. Μειώνονται ταχύτατα και αυτοί.

Επομένως όλα τα επιχειρήματα που συντηρούν την ιδιαίτερη μεταχείριση των εφοπλιστών είναι αρκετά έωλα.

Αν πάμε στο θέμα Εκκλησία, και αν θέλουμε να γίνουμε «Ευρώπη», όπως διατείνονται οι κυβερνώντες, πολύ απλά θα πρέπει να καταργήσουμε τη μισθοδοσία των κληρικών από τον προϋπολογισμό. Στη Γερμανία, οι κληρικοί κάποιου δόγματος πληρώνονται από τις εισφορές των αντίστοιχων πιστών. Πολλοί όταν θέλουν να θίξουν την πανταχού παρουσία και ανάμιξη των ρασοφόρων στα πολιτικά πράγματα, σπεύδουν να παρομοιάσουν την Ελλάδα με Ιράν. Η σύγκριση αυτή είναι όμως εντελώς λανθασμένη γιατί οι σιίτες κληρικοί ΔΕΝ μισθοδοτούνται από το κράτος, αλλά από τις εισφορές των πιστών, οι οποίες και επιστρέφουν στις κοινότητες. Μισθό από το κράτος παίρνουν μόνο οι σουνίτες ιερείς.

Γιατί δεν ανοίγει μια τέτοια συζήτηση; Γιατί οι ιερείς στην Ελλάδα να είναι κρατικοδίαιτοι; Γιατί ο Σύριζα που διατεινόταν για χωρισμό κράτους εκκλησίας δεν λέει κουβέντα επ’ αυτού; Γιατί ο κόσμος να απαιτεί από το κράτος ορθολογική διαχείριση των πόρων (που είναι και της μόδας) και δεν αντιλαμβάνεται ότι το ίδιο πρέπει να απαιτήσει και από την εκκλησία η οποία διαχειρίζεται τεράστια ποσά και μεγάλη ακίνητη περιουσία; Δεν θα μπορούσαν να το δουν αυτό οι πιστοί, οι οποίοι σίγουρα θα αντιδρούσαν, σαν μια προσφορά της εκκλησίας στην ελάφρυνση των φόρων τους;

Και ερχόμαστε στις πολυεθνικές οι οποίες είναι συνυφασμένες με τις τριγωνικές συναλλαγές και τις εξοχώριες εταιρίες. Ποιος έχει ασχοληθεί με το ξεψάχνισμα των ισολογισμών τους. Ποιος έχει ελέγξει αν τα τυχόν πρόστιμα που έχουν επιβληθεί, έχουν κιόλας εισπραχθεί; Δεν μπορούμε να πάρουμε παράδειγμα από τους Βρετανούς που έχουν κάνει σημαία τους τη φοροδιαφυγή μεγάλων εταιριών όπως Vodaphone, Top Shop, Starbucks κλπ, σηκώνοντας ψηλά ένα θέμα μέχρι πρότινος ανέγγιχτο; Γιατί τα κοινοτικά όργανα μιλούν για 1 περίπου τρις φοροδιαφυγή στην ΕΕ και κανένας δεν ασχολείται; Και γιατί τα θύματα συνεχίζουν να πιστεύουν ότι αν δεν μπει ο τάδε έξτρα φόρος «από πού θα βρεθούν τα χρήματα για να πληρώσουμε μισθούς και συντάξεις;».

Δεν είναι καιρός πια να πούμε ΟΧΙ, έχοντας κι όλο το δίκαιο επάνω μας;

Η ψυχωτική στρατικοποίηση της αστυνομίας

noreply@blogger.com (cynical) — Wed, 13 Aug 2014 16:54:00 +0000

Το παραπάνω σκίτσο που αναφέρεται στην αστυνομία των ΗΠΑ όταν το πρωτοδα μου είχε κάνει μεγάλη εντύπωση. Η μεταμόρφωση από το 1968 ως το 2011 είναι τερατώδης. Η αστυνομία τείνει να μοιάσει στον στρατό. Αυτό δεν είναι μόνο μια τυπική αλλαγή στην εμφάνιση. Είναι και αλλαγή ρόλων. Η αστυνομία παραδοσιακά ήταν κοντύτερα στον πολίτη, ενώ ο στρατός ήταν για τις βαριές δουλειές ενάντια στους εξωτερικούς εχθρούς. Και γιαυτό ανελέητος.

Σήμερα για την αστυνομία ο εχθρός βρίσκεται στο εσωτερικό. Μπορεί να είναι ο οποιοσδήποτε πολίτης. Γιαυτό και υποκαθιστά τον στρατό. Μετατρέπεται σε στρατό εσωτερικού.

Δεν θα επεκταθώ, απλά θα σάς παραπέμψω σε άφθονα δημοσιεύματα του ιστού κάτω από το keyword, "militarization of the police", ή κάτι παρόμοιο.

Με το παρόν ποστ θέλησα περισσότερο να διασώσω το σκίτσο.

Η βιομηχανία συμβούλων και η αχρηστία τους

noreply@blogger.com (cynical) — Wed, 06 Aug 2014 22:41:00 +0000

Η μετ' επαίνων και ευχαριστειών (τυπικών θα μου πείτε) αποχώρηση του κ. Χαρδούβελη από την Eurobank, στην οποία διετέλεσε οικονομικός σύμβουλος και επικεφαλής του τμήματος Οικονομικών Μελετών για δεκατέσσερα συναπτά έτη από το 2000, για να αναβαθμιστεί σε Υπουργό Οικονομικών, σχολιάστηκε ποικιλοτρόπως και με εύστοχο τρόπο στο διαδίκτυο, χωρίς να βρεθεί μια λογική εξήγηση, (πέραν της διαπλοκής), για το πώς το ελληνικό κράτος έρχεται να εμπιστευτεί την αποτροπή της χρεοκοπίας της χώρας σε ένα στέλεχος το οποίο συνεισέφερε τα μάλα στη χρεοκοπία μιας μεγάλης και πάλαι ποτέ ελπιδοφόρας τράπεζας. Κι αν και οι άλλες τρεις αδελφές της χρεοκόπησαν ταυτόχρονα, η χρεοκοπία της Eurobank ήταν η πιο μεγαλειώδης.

Αρκετές φορές έτυχε ν' αναρωτηθώ από δημοσιεύματα, πώς συμβαίνει διάφορα μεγαλοστελέχη να απολύονται από μια επιχείρηση εξ αιτίας χαμηλών επιδόσεων, και την άλλη στιγμή να προσλαμβάνονται από μια άλλη για να την ανατάξουν με τις ίδιες ή καλύτερες αμοιβές. Από πού να πηγάζει άραγε αυτή η αισιοδοξία; Από ποια λογική διαδικασία;

Αν είμαστε σίγουροι ότι τον πλοίαρχο του Costa Concordia κανείς δεν πρόκειται να τού ξαναεμπιστευτεί τιμόνι, γιαυτό και τόριξε στις διαλέξεις, πώς είμαστε σίγουροι ότι παρά τις διαλέξεις, δεν θα βρεθεί κάποιος διεθνής οργανισμός να εμπιστευτεί στον ΓΑΠ τη διοίκησή του; Τι είναι αυτό που καθορίζει ότι ο Francesco Schettino δεν θα ξαναβρεί δουλειά, ενώ ο Χαρδούβελης βρίσκει, και ο ΓΑΠ αν το θελήσει θα βρει;

Η τυχαιότητα αγαπητοί μου, η τυχαιότητα.

Οποιοσδήποτε γνωρίζει ότι το να φτάσει ένα καράβι στον προορισμό του με ασφάλεια, δεν αποτελεί θέμα τύχης, αλλά δεξιοτήτων, εμπειρίας, συγκρότησης, πρόβλεψης κινδύνων και ικανότητας αντιμετώπισης, και γιαυτό δεν συγχωρεί τα ναυάγια και τους καπετάνιους που τα φουντάρουν. Ενδόμυχα όμως φαίνεται ότι έχει συμφωνηθεί η διοίκηση, το management μιας τράπεζας, μιας επιχείρησης, ενός οργανισμού, μιας χώρας, παρά τα παραφερνάλια και τη θεοποίηση που συνοδεύουν τους manager και τους συμβούλους να μην αποτελεί θέμα σπουδών και ικανότητας που να συνδέονται αναλογικά με συγκεκριμένα αποτελέσματα, αλλά τύχης. Αν ένας σύμβουλος, ή ένας manager δεν κατορθώνει να φέρει κέρδη τη μια φορά, μπορεί κάλλιστα να φέρει μια επομένη. Η εναλλαγή στα boards των εταιριών μοιάζει τότε σαν εξορκισμός στη θεά τύχη με την προσδοκία ότι δεν μπορεί, κάποιος καινούργιος θα υπάρξει που θα φέρει το σημάδι της.

Και επειδή δεν υπάρχει κάτι άλλο που να μετράει, παρά η τύχη, γιαυτό το λόγο παρατηρείται και υπερπληθωρισμός στο επάγγελμα του manager ή του συμβούλου, μιας κι ο πάσα εις θρασύς μπορεί να καυχηθεί ότι αυτός είναι ο τυχερός, αρκεί να του δοθεί η ευκαιρία να δοκιμάσει.

Πέρα από τις εξυπνάδες, θέλετε φαντάζομαι και πειστήρια. Θα τα έχετε.

Δε χωρά αμφιβολία ότι οι συμβουλευτικές εταιρίες παίζουν έναν ιδιαίτερο ρόλο στην παγκόσμια οικονομική τάξη. Και στην Ελληνική, φυσικά. Ρίξτε μόνο μια ματιά στο χορό των συμβούλων που στροβιλίζονται γύρω από το ΤΑΙΠΕΔ. Όπως ανέφερε ο κ. Σταικούρας μόνο την περίοδο Ιούλιος 2011-Μάρτιος 2012, το σύνολο των αμοιβών και εξόδων που καταβλήθηκαν σε συμβούλους για την “αξιοποίηση” των περιουσιακών του στοιχείων, ανέρχεται σε 6,9 εκατομμύρια ευρώ. Και τα αποτελέσματα, είναι επιεικώς πενιχρά. Ευτυχώς, δηλαδή. Επίσης, με το ποσό των 5,7 εκατ. ευρώ θα πληρωθούν από το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων οι νομικοί, οικονομικοί και τεχνικοί σύμβουλοι του ελληνικού δημοσίου για τις υπηρεσίες που προσέφεραν στην αναδιάρθρωση των συμβάσεων παραχώρησης για την κατασκευή των νέων οδικών αξόνων. Αυτά είναι δυο μόνο τυχαία παραδείγματα για το πόσο έχουν εισχωρήσει οι σύμβουλοι στους προυπολογισμούς της χώρας μας.

Οι Financial Times αναφερόμενοι απαξιωτικά σε σειρά άρθρων τους στη βιομηχανία συμβούλων, σημειώνουν ότι απασχολεί παγκοσμίως περί τα 3 εκ. και ότι γεννά περί τα 300 δις δολάρια έσοδα. Για το 2011 ενδεικτικά, οι εταιρίες συμβούλων στις ΗΠΑ παρείχαν επενδυτικές συμβουλές για κεφάλαια ύψους 13 τρις δολαρίων, ενώ παγκοσμίως το ποσό αυτό εκτιμάται στα 25 τρις δολάρια.

Παρά τα δισεκατομμύρια όμως που ρίχνουν οι εταιρίες και τα ασφαλιστικά ταμεία στις συμβουλευτικές εταιρίες, οι συμβουλές κάθε άλλο παρά χρήσιμες αποβαίνουν. Σύμφωνα με έρευνα του Oxford University’s Saïd Business School οι επενδύσεις που πραγματοποιήθηκαν την περίοδο 1999-2011 κατόπιν υπόδειξης των συμβούλων απέφεραν λιγότερα κέρδη, συγκεκριμένα κατά -1.1% ετησίως, απ' ότι αν οι συμβουλές τους είχαν αγνοηθεί. Τα αποτελέσματα αυτά βασίστηκαν στην ανάλυση των 29 μεγαλύτερων συμβουλευτικών εταιριών, οι οποίες αντιστοιχούν στο 90% της αγοράς. Δηλαδή, όχι μόνο δεν κατάφεραν να πάρουν τις αποδόσεις της αγοράς, οι οποίες κατά το κυρίαρχο νεοκλασσικό υπόδειγμα ακολουθούν την κατανομή του τυχαίου περιπάτου με μέση τιμή το μηδέν, αλλά επιπλέον κατόρθωσαν το ακατόρθωτο, να πάρουν δηλαδή ακόμα μικρότερες. Κι αυτό, ακριβοπληρώνοντάς τες.

Πώς έγινε λοιπόν και οι σύμβουλοι, παρά την αποδεδειγμένη ανεπάρκειά τους μάς κάθισαν στο σβέρκο σαν πολύτιμοι και αναντικατάστατοι; Η επίσημη εξήγηση είναι ότι οι σύμβουλοι δρουν κάπως ως οι αποδιοπομπαίοι τράγοι, για να μπορεί η διοίκηση μιας εταιρίας να απεκδύεται των ευθυνών της και να μεταβιβάζει τη δική της ανεπάρκεια-ατυχία σε κάποιους άλλους άτυχους-ανεπαρκείς. Η ανεπίσημη εξήγηση, αυτή που ποτέ δεν λέγεται φωναχτά είναι ότι οι σύμβουλοι σε κάποιες (πολλές-λίγες) περιπτώσεις είναι για να δρουν ως οι μεσάζοντες στις μίζες.

Λιτότητα και Χάος

noreply@blogger.com (cynical) — Sat, 02 Aug 2014 06:23:00 +0000

Μέχρι πρόσφατα δεν υπήρξε έκθεση διεθνούς οργανισμού, του ΔΝΤ, της Κομισιόν, ή του ΟΟΣΑ, που να μην κάνει μνεία στους ιδιαίτερα αυξημένους κινδύνους για ξέσπασμα σοβαρών ταραχών και κοινωνικών εξεγέρσεων στις χώρες κάτω από προγράμματα λιτότητας. Είναι αλήθεια ότι οι προειδοποιήσεις αυτές, που ήταν ιδιαίτερα έντονες τη διετία 2011-2012, τα επόμενα χρόνια άρχισαν να αμβλύνονται, όχι γιατί έλλειψαν οι λαϊκές κινητοποιήσεις, αλλά γιατί άρχισαν να διαβλέπουν σ' αυτές χαρακτηριστικά μάλλον ακίνδυνα, δηλαδή διαχειρίσιμα από τις υπάρχουσες δυνάμεις προπαγάνδας και καταστολής. Θες η έλλειψη ώριμων πολιτικών εναλλακτικών δυνάμεων και σχεδίων σε μια πρωτοφανούς βάθους και έντασης κρίση, θες η απειρία και η συστολή της κυρίως πληττόμενης μεσαίας τάξης να καταφύγει σε βίαιες αντιδράσεις, τύπου παρισινών και λατινοαμερικάνικων υποβαθμισμένων προαστίων, θες οι εκβιασμοί και ο φόβος μπροστά σε μια εναλλακτική διαχείριση έξω από τα νεοφιλελεύθερα πλαίσια, οι λαϊκές αντιδράσεις δεν κατάφεραν να κλονίσουν το σύστημα.

Δεν χρειάζεται να είναι κανείς απόφοιτος του Χάρβαρντ για να προβλέψει ότι οι επιβαλλόμενες περικοπές σε μια χώρα θα οδηγήσουν μοιραία σε κάποιου είδους εκρηκτικό κοινωνικό περιβάλλον. Αυτή όμως η γενική εικόνα δεν είναι αρκετή για τους σχεδιαστές των πολιτικών λιτότητας, οι οποίοι επιθυμούν να πατούν σε πιο συγκεκριμένα χωράφια, θελοντας να γνωρίζουν εκ των προτέρων μαζί με τις οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις και το είδος και το βαθμό ανάπτυξης των αναπόφευκτων αντίρροπων δυνάμεων. Για παράδειγμα, τι είδους αντιδράσεις θα είναι αυτές και ποια η πιθανότητα εκδήλωσης; Τι θα είναι πιο πιθανό; Γενικές απεργίες, διαδηλώσεις, ανεξέλεγκτες εξεγέρσεις, ή πολιτικές δολοφονίες; Ποιος μπορεί να είναι ο συσχετισμός ανάμεσα στη συχνότητα των περιστατικών και στο ύψος των περικοπών; Ποιο είδος περικοπών προκαλεί τις μεγαλύτερες αντιδράσεις; Είναι οι φόροι, είναι οι μισθοί, είναι οι δημόσιες επενδύσεις, είναι η ύφεση;

Γιαυτά λοιπόν, και για κείνα απαντήσεις δίνει η πρόσφατη έρευνα των Jacopo Ponticelli και Hans-Joachim Voth, η οποία δημοσιεύτηκε στο Centre for Economic Policy Research, UK, (www.cepr.org), τον Αύγουστο του 2011. Στην έκθεση αυτή αναλύονται εξεγερσιακά περιστατικά που έλαβαν χώρα σε 28 Ευρωπαϊκές χώρες στη διάρκεια ενός περίπου αιώνα, από το 1919 ως το 2009. Αν και παραλείπει την καυτή περίοδο της πρόσφατης κρίσης, εν τούτοις τα αποτελέσματά της είναι ενδεικτικά και αρκετά εμπεριστατωμένα ώστε να αποτελέσουν οδηγό για τις πολιτικές του ΔΝΤ, των ΗΠΑ και της ΕΕ.

Στο παρακάτω γράφημα, στον κάθετο άξονα βλέπουμε τον μέσο αριθμό περιστατικών, όπως διαδηλώσεις, εξεγέρσεις, πολιτικές δολοφονίες και γενικές απεργίες, σαν συνάρτηση των δημοσίων δαπανών. Οι λευκές μπάρες αντιστοιχούν σε περιστατικά όταν υπάρχει αύξηση των δαπανών (υπάρχουν και τέτοιες περιπτώσεις!), ενώ οι σκούρες μαύρες, όταν οι περικοπές ξεπερνούν το 5% του ΑΕΠ. Οι ενδιάμεσες γκρίζες μπάρες αντιστοιχούν σε περικοπές μεγαλύτερες του 2% και 3%. Ο δείκτης που προκύπτει από το άθροισμα των κατά μέσο όρο διαδηλώσεων, εξεγέρσεων, πολιτικών δολοφονιών και γενικών απεργιών, βαφτίζεται ΧΑΟΣ και απεικονίζεται από την πρώτη συστάδα, αριστερά στο γράφημα.

Ο συσχετισμός μεταξύ λιτότητας και κοινωνικής αναταραχής είναι παραπάνω από εμφανής. Σε περιπτώσεις περικοπών μεγαλύτερες του 5% ο δείκτης ΧΑΟΣ βλέπουμε να διπλασιάζεται. Από τις πιθανές αντιδράσεις, μεγαλύτερη συχνότητα παρουσιάζουν οι διαδηλώσεις και οι εξεγέρσεις, ενώ οι πολιτικές δολοφονίες έχουν σχεδόν την ίδια πιθανότητα να συμβούν με τις γενικές απεργίες.

Τα ίδια αποτελέσματα προκύπτουν και από την συσχέτιση ανάπτυξης και κοινωνικών αναταραχών. Τα εμπειρικά δεδομένα δείχνουν ότι για κάθε 1% άνοδο του ΑΕΠ, οι διαδηλώσεις ελαττώνονται κατά 0.4. Η συσχέτιση όμως αυτή δεν είναι συμμετρική. Για κάθε 1% πτώση του ΑΕΠ, η αύξηση του αριθμού των διαδηλώσεων είναι σαφώς μεγαλύτερη.

Από τα πιο ενδιαφέροντα όμως ευρήματα είναι η επίπτωση της αύξησης των φόρων. Σε αντίθεση με τις περικοπές, έχει βρεθεί ότι μεγαλύτερη φορολογία δεν επιφέρει αντίστοιχες αντιδράσεις, όπερ και η αταλάντευτη στάση της συγκυβέρνησης στο ζήτημα των φόρων, παρά τη γενική (λεκτική) κατακραυγή. Πράγματι, ενώ στα χρόνια της κρίσης είδαμε κάθε λογής διαδηλώσεις και απεργίες, για το ζήτημα της υψηλής φορολογίας δεν είδαμε ούτε μια.

Επιπλέον, το έτερο παράδοξο και πιστοποιημένο αποτέλεσμα είναι ότι κυβερνήσεις λιτότητας δεν φαίνεται να χάνουν στις εκλογές, (το έχουμε άλλωστε δει ιδίοις όμμασι στην Ευρώπη και μετά το 2009), αλλά ούτε φαίνεται και να αποκομίζουν κέρδη εκείνες οι οποίες καταρτίζουν πλεονασματικούς προϋπολογισμούς. Γιατί τότε οι κυβερνήσεις διστάζουν να εφαρμόσουν τα μέτρα λιτότητας; Η απάντηση έχει ήδη δοθεί και είναι ο αυξημένος κίνδυνος κοινωνικών ταραχών.

Χρεοκόπησε η Αργεντινή; Όχι δα!

noreply@blogger.com (cynical) — Fri, 01 Aug 2014 10:48:00 +0000

Πολλοί είτε από άγνοια, είτε σκόπιμα θέλουν να συγχέουν τη χρεοκοπία του 2001 της Αργεντινής με τη σημερινή, που ουσιαστικά δεν είναι καν χρεοκοπία. Το 2001 η Αργεντινή χρεοκόπησε, δηλαδή σταμάτησε να πληρώνει τους τόκους των πιστωτών της επειδή δεν είχε χρήματα, μιας και το ΔΝΤ σταμάτησε να τη δανείζει, για το καλό της τελικά. Το ότι η Αργεντινή τότε πήγαινε απ' το κακό στο χειρότερο ήταν απόρροια των απανωτών μνημονίων που της είχαν επιβληθεί. Οι σκηνές με τις λεηλασίες των supermarkets και τις ταραχές και τους νεκρούς είναι από αυτή την τελευταία, προ της χρεοκοπίας, περίοδο. Τρεις μήνες μετά τη χρεοκοπία του Δεκεμβρίου του 2001, η Αργεντινή είχε μπει για καλά σε τροχιά ανάπτυξης, την οποία συνέχισε να διατηρεί μέχρι αυτή τη στιγμ¨η, όπως φαίνεται στην παρακάτω εικόνα.

Σήμερα η Αργεντινή αθετεί τις υποχρεώσεις της, όχι γιατί δεν έχει χρήματα αλλά για λόγους ηθικής τάξης και γιατί δεν την αφήνουν. Για να γίνουμε συγκεκριμένοι, η 31η Ιουλίου ήταν η τελευταία διορία που της είχε δοθεί, αφ' ενός να εξοφλήσει με ένα και κάτι δις δολάρια το επιθετικό fund Elliott Management, που είχε αρνηθεί να συμμετάσχει στο κούρεμα του 2005, και το οποίο δικαιώθηκε πρόσφατα σε δικαστήριο της Ν. Υόρκης, και αφ' ετέρου να πληρώσει τους τόκους στα αναδιαρθωμένα ομόλογα, ύψους γύρω στο μισό δις.

Η χθεσινή απόφαση της κυβέρνησης της Αργεντινής να αρνηθεί να πληρώσει το συγκεκριμένο fund έχει ουσιαστικά ηθικά ερίσματα και βρίσκει σύμφωνη την παγκόσμια κοινή γνώμη, αρχής γενομένης από το ΔΝΤ, το διεθνή τύπο, ακόμα και τους Financial Times. Να θυμηθούμε ότι όταν το ΔΝΤ το καλοκαίρι του 2012 ήταν αντίθετο με την εξώφληση ομολόγου γύρω στα 430 εκ ευρώ σε fund από τα Κέυμαν που δεν είχε συμμετάσχει στο ελληνικό PSI, ο Βενιζέλος εν μέσω βαθειας κρίσης έσπευσε να το πράξει. Πέρα από την ηθική όμως σκοπιά, αν η Αργεντινή δεχόταν να πληρώσει, αυτόματα θα έπρεπε να κάνει το ίδιο και στους κουρεμένους ομολογιούχους, πράξη που θα της στοίχιζε ανάμεσα στα 20 και 120 δις δολάρια, και θα εξανέμιζε τα ευεργετικά αποτελέσματα του αργεντίνικου PSI του 2005.

Από την άλλη, βάσει της εξωφρενικής απόφασης του γεροσάψαλου δικαστή Griesa, απαγορεύεται στην Αργεντινή να καταβάλει τα κουπόνια των αναδιαρθωμένων ομολόγων αν δεν εξωφλήσει πρώτα το Elliott. Τα χρήματα αυτά είναι κατατεθειμένα από την κυβέρνηση σε κάποια ασφαλή τράπεζα, μόνο που δεν μπορούν προς το παρόν να αποδεσμευτούν.

Λόγω λοιπόν της συγκυρίας των δυο αυτών γεγονότων, η Αργεντινή κηρύσσεται τεχνικά χρεοκοπημένη, και όχι γιατί η ίδια έχει περιέλθει σε αδυναμία πληρωμών λόγω κακής κατάστασης της οικονομίας της.

Η λέξη χρεοκοπία δημιουργεί δυσάρεστες συνδηλώσεις και συνειρμούς με ακραίες κοινωνικές ταραχές, γεγονός το οποίο σπεύδει να εκμεταλλευτεί για ευνόητους λόγους η συγκυβέρνηση. Αν θέλουμε να κάνουμε μια πειστική σύγκριση μεταξύ της σημερινής Ελλάδας και Αργεντινής δεν έχουμε παρά να συγκρίνουμε τις αντίστοιχες εικόνες των δυο χρηματιστηρίων. Η μια δείχνει την πορεία του χρηματιστηρίου της όντως χρεοκοπημένης Ελλάδας και η άλλη της δήθεν χρεοκοπημένης Αργεντινής. Το ένα έχει κάνει βουτιά προς τα κάτω και το άλλο προς τα πάνω. Προφανώς η οικονομία μιας χώρας δεν μπορεί να εξαρτηθεί από τη βούληση ενός 85 χρονου δικαστή και μιας χούφτας δικηγόρων.

Υπάρχει και κάτι άλλο. Πολλοί δικοί μας θεωρούν ορθό να μεμφθούν την Αργεντινή για τη "μπαταχτσίδικη" συμπεριφορά της, με το επιχείρημα "κυρά μου τα δανείστηκες, τώρα πρέπει να τα επιστρέψεις". Και στη συνέχεια, "τι θα γίνουν οι καημένοι οι ασφαλισμένοι που τα ταμεία τους σάς έκαναν την τιμή να επενδύσουν στο χρέος σας;".

Εδώ θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε, ότι το Elliott Management είναι ένα άκρως επιθετικό fund, το οποίο σημαίνει ότι κάνει ριψοκίνδυνες επενδύσεις για το λόγο ότι αυτές αποφέρουν και μεγάλες αποδόσεις. Το μεγάλο επιτόκιο αυτό ακριβώς σημαίνει. Ότι μπορεί στο τέλος οι προσδοκίες σου να μην επαληθευτούν. Άρα παίρνεις το ρίσκο σου, όπως τώρα έχει θεσμοθετηθεί στην Ευρωζώνη και με τους απλούς καταθέτες. Άμα θέλεις σιγουριά, τότε πήγαινε στα γερμανικά ομόλογα με αρνητικά επιτόκια. Επιπλέον, τα ασφαλιστικά και συνταξιοδοτικά ταμεία απαγορεύεται να επενδύουν σε ομόλογα χαμηλής αξιολόγησης. Αυτά θα πρέπει να είναι κατηγορίας τουλάχιστον Α, πράγμα που δεν συνέβαινε με τα αργεντίνικα. Αν για κάποιο λόγο κάποιο ταμείο έκανε τέτοιες ριψοκίνδυνες επενδύσεις, ο ψόγος πέφτει τότε στους διαχειριστές τους. Αυτά για τα ηθικίστικα κροκοδείλια δάκρυα των ανοήτων.

Οι πόρτες των φτωχών

noreply@blogger.com (cynical) — Sun, 27 Jul 2014 16:40:00 +0000

Ας υποθέσουμε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ γίνεται επιτέλους κυβέρνηση, ότι ανακάμπτει η οικοδομική δραστηριότητα, αφού προηγουμένως κάποιες εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά έχουν χάσει το σπίτι τους, και ότι αποφασίζει κατά προτεραιότητα να κατεβάσει νόμο στη βουλή, σύμφωνα με τον οποίο οποιαδήποτε νέα πολυκατοικία ή συγκρότημα κατοικιών που θα κατασκευάζονται θα πρέπει οπωσδήποτε να περιλαμβάνουν ένα συγκεκριμένο ποσοστό διαμερισμάτων με χαμηλό ενοίκιο, έτσι ώστε οι νεόπτωχοι να μπορούν να βάλουν ένα κεραμίδι στο κεφάλι τους σε οποια συνοικία της πόλης θελήσουν και να μην δημιουργούνται καστροπολιτείες τύπου Εκάλης, Παλαιού Ψυχικού ή Λατινικής Αμερικής με ηλεκτροφόρα σύρματα, τάφρους και περίτεχνα οχυροματικά έργα.

Μια τέτοια απόφαση θα ξεσήκωνε αναμφίβολα θύελλα αντιδράσεων όχι μόνο στα κανάλια, αλλά και στην ίδια την ελληνική κοινωνία, η οποία θα διέβλεπε στην πρόταση αυτή την αναβίωση του λενινο-σταλινο-μπολσεβίκικου φαντάσματος, έτοιμο με το κονσερβοκούτι στο χέρι ν' απειλήσει τις ελευθερίες και τις περιουσίες των κατά τ' άλλα ανελεύθερων και λεηλατημένων νοικοκυραίων. Διότι τι αξία θα έχει πλέον το ιδιόκτητο διαμέρισμα του κυρίου τάδε, που το χρυσοπλήρωσε, αν αναγκάζεται, λόγω της κομμουνιστογεννούς νοοτροπίας της νέας κυβέρνησης, να συγκατοικεί στο ίδιο οίκημα με κάποιον κύριο δείνα, πρώην τρόφιμο Μπουρναζίου, ή ακόμα χειρότερα Περάματος; Θα μπορεί ν' αντέξει το συγχρωτισμό, το μοίρασμα του ασανσέρ, τις έντονες μυρωδιές της κατσαρόλας, τις φωνασκίες και τα καψουροτράγουδα αυτών των κοινωνικώς δευτεροκλασάτων; Εδώ ολόκληρη Μύκονος σφραγίστηκε, ώστε κανείς επισκέπτης να μην μπορεί να διαβεί τη μπούκα του καραβιού χωρίς ενδελεχή έλεγχο του εκκαθαριστικού της εφορίας. Δεν τα σηκώνει αυτά η ελληνική κοινωνία. Θέλει μεταρρυθμίσεις, θέλει εκσυγχρονισμό, θέλει να γίνει Ευρώπη, θέλει θεσμούς και νόμους που να σέβονται και να διαφυλάσσουν την περιουσία και των μόχθο των πολιτών.

Κι όχι σαν κάτι χώρες, όπως η κομμουνιστική Μεγάλη Βρετανία για παράδειγμα, που για να πάρει μια κατασκευαστική εταιρία άδεια ανοικοδόμησης θα πρέπει πρώτα να δεσμευτεί ότι ένα ποσοστό των κατοικιών ή των διαμερισμάτων θα διατίθενται με προσιτά νοίκια σε κατηγορίες αναξιοπαθούντων. Για το λόγο αυτό και για ν΄αντιμετωπιστεί η οικιστική κρίση, υπάρχουν οι Housing Associations, (Οικιστικές Ενώσεις), ως προμηθευτές κοινωνικής κατοικίας, κατά κανόνα μη κερδοσκοπικές και επιδοτούμενες από το κράτος, οι οποίες διαχειρίζονται μεγάλο αριθμό διαμερισμάτων νοικιάζοντάς τα με χαμηλό νοίκι κατά προτεραιότητα σε δικαιούχους, όπως αυτοί έχουν καταγραφεί στα κατά τόπους δημοτικά συμβούλια.

Το συγκεκριμένο μοντέλο, το οποίο είχε προωθήσει ο Ken Livingstone, δήμαρχος του Λονδίνου μέχρι το 2008, και το οποίο υιοθετήθηκε τόσο στη Σκοτία, όσο και στην Ουαλλία, είχε σαν σκοπό την ανάμιξη των διάφορων κοινωνικών τάξεων για την αποφυγή δημιουργίας γκέτο εργατικών κατοικιών και υποβαθμισμένων προαστίων.

Το μέτρο συνεχίζει να εφαρμόζεται, αλλά από την “πίσω πόρτα”, κιαυτό κυριολεκτικά, αλλάζοντας δηλαδή είσοδο. Με μεγάλη έκπληξη δημοσιογράφοι του βρετανικού Guardian ανακάλυψαν ότι οι ποσοστώσεις διατηρούνται, αν και με διάφορα τερτίπια (λέγε μίζες), αρκετά κουτσουρεμένες, εν τούτοις οι δευτεροκλασάτοι ένοικοι, εν είδη απαρτχάιντ, αποκτούν πρόσβαση στα διαμερίσματά τους όχι από την κύρια χλιδάτη είσοδο με το φροντισμένο lobby, τον θυρωρό και τα τοιαύτα που προορίζονται για τους ιδιοκτήτες, αλλά από την πόρτα υπηρεσίας, αναγκασμένοι να χρησιμοποιούν διαφορετικό ασανσέρ, αλλά και διαφορετικούς κάδους σκουπιδιών, γραμματοθυρίδες και αποθηκευτικούς χώρους. Τουτέστιν, οι πολυκατοικίες σχεδιάζονται έτσι ώστε οι μεν να μην έρχονται ούτε σε οπτική επαφή με τους δε, πόσο μάλλον σε φυσική.

Η επινοητικότητα των κατασκευαστών μάς δείχνει πώς ένα κατά τα άλλα σοσιαλιστικό μέτρο μπορεί να μεταρρυθμιστεί και να επιβιώσει στο σύγχρονο νεο-φιλελύθερο περιβάλλον,-μπορεί δε κάλλιστα να επεκταθεί και στα μέσα μαζικής μεταφοράς σε πείσμα της Ρόζας Παρκς-, αλλά και να καθησυχάσει τους εγχώριους ανησυχούντες για τα μελλοντικά σοσιαλιστικά πειράματα του ΣΥΡΙΖΑ.

Της αξιολόγησης το κάγκελο!

noreply@blogger.com (cynical) — Thu, 24 Jul 2014 21:03:00 +0000

Την άποψή μας για τη νεοφιλελεύθερη εμμονή της μέτρησης, αξιολόγησης και κατάταξης των πάντων, όσων μπορούν και όσων αντικειμενικά δεν μπορούν να καταταχθούν σε αμερόληπτες ιεραρχικές δομές, την έχουμε εκφράσει πολλάκις και δεν θα την επαναλάβουμε.

Επί του παρόντος όμως, μιας και η επικείμενη εξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων βρίσκεται ήδη στο προσκήνιο ας δούμε από πιο κοντά περί τίνος πρόκειται. Τι γνωρίζουμε όμως; Ελάχιστα, όχι γιατί μάς το κρύβουν, αλλά γιατί δεν υπάρχει και τίποτε συγκεκριμένο να γνωρίσουμε. Πέρα από πυρέσουσσες παραθυράτες αντιπαραθέσεις για το αν η αξιολόγηση οδηγεί ή όχι σε απολύσεις, αντιπαράθεση για το φύλο των αγγέλων τελικά, γιατί η συγκυβέρνηση δεν έχει κανένα λόγο σ' αυτή τη φάση να το παραδεχτεί, και γιατί η αντιπολίτευση δεν έχει κανένα σημάδι που να το αποδεικνύει, τίποτε επί της ουσίας δεν έχει λεχθεί, για το ποιος δηλαδή θα αξιολογεί και για το ποια θα είναι τα κριτήρια της αξιολόγησης, τα οποία και αποτελούν την πεμπτουσία της αξιολογητικής διαδικασίας.

Το μόνο που γνωρίζουμε είναι μια τεχνική προσέγγιση, αυτή της ποσόστωσης, η οποία όμως αν το καλοσκεφτούμε δεν δείχνει τίποτε άλλο παρά την δυσπιστία των εισηγητών στην εγγυρότητα της αξιολόγησης γενικά, ανεξάρτητα από κριτήρια, μιας και αυτά δεν έχουν ακόμα θεσπιστεί και τα οποία μπορεί να είναι τα οποιαδήποτε.

Ας το δούμε πιο συγκεκριμένα. Ποια είναι η ορθολογική διαδικασία για μια αξιολόγηση;

Καταστρώνουμε πρώτα ένα σχεδιάγραμμα του οργανισμού, καθορίζουμε τις δραστηριότητας και τον αριθμό των ατόμων που νομίζουμε ότι επαρκούν για τη διεκπεραίωση των συγκεκριμένων δραστηριοτήτων και κατόπιν πηγαίνουμε στο διαθέσιμο υπαλληλικό προσωπικό το οποίο και κατανέμουμε στις υπάρχουσες θέσεις, αφού ταιριάξουμε τα απαιτούμενα προσόντα με τα διαθέσιμα. Αν ο οργανισμός χρειάζεται για παράδειγμα 10 γραμματείς με ύψος άνω του 1.70 μ, παίρνουμε απλά τους 10 πιο ψηλούς γραμματείς και βλέπουμε τι κάνουμε με τους υπόλοιπους κοντούς, που μπορεί να είναι πέντε, δέκα ή κανένας. Με τον ίδιο τρόπο συμπληρώνουμε και τις υπόλοιπες θέσεις του οργανισμού. Αν το προσωπικό υπολείπεται των θέσεων ή περισσεύει αυτό είναι έτερον εκάτερον και η λύση που θα δοθεί θα είναι κατόπιν πολιτικής αποφάσεως, πέρα δηλαδή από την αξιολόγηση, η οποία όπως θέλει να λέγεται είναι μια αντικειμενική διαδικασία.

Τι κάνει τώρα ο Μητσοτάκης; Ακριβώς ό,τι κάνει και ο λαικάριος!

Ο οποίος αποφασίζει εκ των προτέρων και εντελώς αυθαίρετα ότι ο πάγκος θα έχει τριών λογιών πορτοκάλια και αυγά με βάση το κριτήριο του μεγέθους. Πάει το πρωί στο κτήμα ή το κοτέτσι, μαζεύει τα πορτοκάλια ή τα αυγά, τα βάζει κάτω και λέει ότι από τα 90 που έκοψα από τα δέντρα ή από τα 90 αυγά που γέννησαν το βράδυ οι κότες, τα μεγαλύτερα 30 θα τα ονομάσω ΑΑΑ, τα επόμενα 30, ΑΑ και τα τελευταία 30, Α.

Φυσικά θα μπορούσε πάλι αυθαίρετα να ορίσει ότι στον πάγκο θα υπήρχαν δυο ή τεσσάρων ή εκατό ειδών πορτοκάλια και αυγά, χωρίς κανέναν περιορισμό, διότι οι θέσεις στον πάγκο είναι όλες ισοδύναμες και δεν απαιτεί κάθε μια από αυτές ιδιαίτερα προσόντα για να καλυφθεί. Αν αποφάσιζε να χωρίσει τον πάγκο σε δυο λογιών αυγά, από 45 σε κάθε κατηγορία, τότε 15 αυγά που πριν ανήκαν στην μεσαία κατηγορία ΑΑ, τώρα θα βρίσκονταν στην πρώτη. Προφανώς, αυτό δεν θα έλεγε τίποτα για την ποιότητα των αυγών, μιας και ανάλογα με τις διαθέσεις του αυγουλέμπορα ένα αυγό θα μπορούσε να θεωρηθεί είτε άριστο είτε δευτεράντζα.

Αν ο Μητσοτάκης πίστευε πραγματικά πως μπορούσε να υπάρξει αντικειμενική αξιολόγηση θα έπραττε όπως ακριβώς περιγράψαμε τρεις παραγράφους παραπάνω. Με το να θεσπίζει αυθαίρετες ποσοστώσεις, κάνει όπως και ο μικροπωλητής των λαικών αγορών, δηλαδή παρακάμπτει a priori την αντικειμενικότητα της διαδικασίας.

Γιατί το κάνει όμως αυτό; Διότι το λέει η Τρόικα. Πιστεύει πραγματικά η Τρόικα ότι μια τέτοια αξιολόγηση μπορεί να είναι αντικειμενική και να βοηθήσει όντως "στην αναβάθμιση του δημόσιου τομέα και στην καλύτερη εξυπηρέτηση του πολίτη;". Ούτε καν! Γιατί το κάνει όμως;

Πολύ απλά για να αναγκάσει τις πολιτικές συμμορίες που κυβέρνησαν τόσα χρόνια την Ελλάδα να ταπεινωθούν τόσο ώστε να σκύψουν και να φάνε τελικά τον ίδιο τους τον εμετό. Όπως ακριβώς έκανε και η γιαγιά μου στα απείθαρχα εγγόνια της.

ΓΕΡΜΑΝΙΑ: Μαζική επιστροφή της ενέργειας στο δημόσιο και τους δήμους

noreply@blogger.com (cynical) — Wed, 09 Jul 2014 14:33:00 +0000

Ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 2000 παρατηρείται μαζική στροφή για την επιστροφή της ενέργειας, δικτύων και ηλεκτρισμού, στα χέρια των τοπικών κυβερνήσεων και τους δήμους.

Ανάμεσα στο 2007 και 2012 έχουν συσταθεί πάνω από 60 καινούργιες τοπικές μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και πάνω από 190 δίκτυα έχουν επιστρέψει σε δημόσια χέρια.

Επιπλέον, όλες οι υπάρχουσες παραχωρήσεις στους ιδιώτες πρόκειται να αναθεωρηθούν μέχρι το 2016, οπότε και λήγουν οι περισσότερες άδειες, με τα 2/3 των τοπικών κοινοτήτων να έχουν εκφραστεί υπέρ της επαναγοράς των μονάδων και των δικτύων, καθώς και των μετοχών των ιδιωτών σε περισσότερες από 850 απ' αυτές.

Εκστρατείες διεξάγονται στις περισσότερες μεγάλες πόλεις της Γερμανίας. Το Αμβούργο, κατόπιν δημοψηφίσματος επαναγόρασε πρόσφατα τη μονάδα παραγωγής. Στο Βερολίνοτο αντίστοιχο δημοψήφισμα απέτυχε παρά τρίχα να τελεσφορήσει μιας και παρουσιάστηκε το 24%, αντί του προβλεπόμενου από το νόμο 25% του εκλογικού σώματος. Πάντως από αυτό το 24%, πάνω από 80% εκφράστηκε υπέρ της επαναγοράς.

Ο επόμενος πίνακας δείχνει ανά κρατίδιο και για την 5-ετία 2007-2012, τον αριθμό των νέων δημόσιων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής (1η στήλη), τον αριθμό των δικτύων που αγοράστηκαν από το δημόσιο και τους δήμους (2η στήλη), και τον αριθμό των υπόλοιπων επαναδημοτικοποιήσεων στον τομέα της ενέργειας (3η στήλη).

Εδώ βλέπουμε τις χρονιές και τις χώρες, (πλην Γερμανίας) που επαναγόρασαν ιδιωτικές μονάδες παραγωγής.

Η κίνηση του ΣΥΡΙΖΑ να ζητήσει δημοψήφισμα ήταν κατά την άποψή μου καλή, άσχετο αν θα μαζέψει τις 120 ψήφους ή όχι. Αυτό όμως που μου κάνει εντύπωση, είναι ότι της έκκλησης για δημοψήφισμα ΔΕΝ προηγήθηκε ούτε μια δημοσκόπηση, όπως θα ήταν το λογικό, που να δείχνει τον μπούσουλα στα κόμματα για το πού πάει η κοινή γνώμη. Αστοχία, παράλειψη, κομματική τακτική; Περίεργο, πάντως...

INFO

"Energy Liberalisation, privatisation and public ownership", September 2013

by David Hall, Sandra van Niekerk, Jenny Nguyen, Steve Thomas

PSIRU, University of Greenwich, UK

Η αφόρητη γραφειοκρατία του ιδιωτικού τομέα

noreply@blogger.com (cynical) — Mon, 07 Jul 2014 20:20:00 +0000

Όταν μιλάμε για γραφειοκρατία ο νους του καθενός πηγαίνει φυσικά στην κρατική γραφειοκρατία, η οποία έχει συνδεθεί με ποικίλα στερεότυπα, όπως σπατάλη, αναποτελεσματικότητα και διαφθορά. Η πάταξη επομένως όλων των ανωτέρω δυσλειτουργιών θα επέλθει μόνο με τη συρρίκνωση του κράτους και την αξιολόγηση, εξου και η πρεμούρα με τις ιδιωτικοποιήσεις και την απόσπαση ζωτικών για την κοινωνία λειτουργιών από το κράτος και την απόδοσή τους σε ιδιωτικούς οργανισμούς. Μπορεί οι περισσότεροι να ενοχλούνται με τη χρήση της λέξης “στερεότυπα”, μιας και είναι εντελώς πεπεισμένοι ότι έτσι έχουν τα πράγματα, δύσκολα όμως θα προσκομίσουν αποδεικτικά στοιχεία που να τεκμηριώνουν τις πεποιθήσεις τους. Επειδή στην Ελλάδα δεν θεωρείται αναγκαίο να υποστηρίζει κάποιος τις απόψεις του με απτά στοιχεία, τα οποία είναι αρκετό να υποκαθίστανται με αβανταδόρικες ατάκες, ανεκδοτολογικά περιστατικά, λογοδιάρροια και ακατάσχετη παραθυράτη μπουρδολογία, θα προστρέξουμε πάλι στις ΗΠΑ και στα δικά τους στατιστικά στοιχεία.

70% των αμερικανών συμφωνούν ότι η κυβέρνηση είναι σπάταλη και αναποτελεσματική, κι ότι το μισό από το ένα δολάριο που πάει στα ασφαλιστικά ταμεία χάνεται στο βόθρο της σπατάλης. Το Λογιστήριο του Κράτους όμως έχει άλλη γνώμη. Το ίδιο και η Έκθεση του Al Gore για την Κυβερνητική Αποδοτικότητα που εξέτασε ενδελεχώς όλα τα κλιμάκια της κρατικής γραφειοκρατίας. Το εύρημα ότι η σπατάλη συνοψίζεται σε λιγότερα από δυο σεντ στο δολάριο δεν φαίνεται ότι αρκεί να αναστρέψει πάγιες αντιλήψεις, βαθιά ριζωμένες από τον βομβαρδισμό δεκαετιών της ιδιωτικής προπαγάνδας των ΜΜΕ.

Κι έτσι, εξ αιτίας του βομβαρδισμού αυτού είναι αδιανόητο να βρεθεί έστω και μια σταλιά χώρος να χωρέσει την γραφειοκρατία του ιδιωτικού τομέα, γραφειοκρατία η οποία μεταφράζεται ομοίως σε σπατάλη, αναποτελεσματικότητα και διαφθορά (έχει κανείς αντίρρηση ως προς αυτό;). Μοιάζει σα σχήμα οξύμωρο, αλλά γιαυτό ευθύνεται η προπαγάνδα και όχι η πραγματικότητα. Η πληθώρα των ερευνών σχετικά με την σύγκριση της αποδοτικότητας των κυβερνήσεων και των ιδιωτικών οργανισμών στην παροχή δημόσιων αγαθών, όπως ενέργεια και νερό δεν παρήγαγε κάποιο συγκεκριμένο αποτέλεσμα υπέρ της μιας ή της άλλης πλευράς, ούτε ως κόστος, ούτε ως ποιότητα. Εκεί όμως που τα αποτελέσματα είναι σαφή και με μεγάλη διαφορά υπέρ των κρατικών παρόχων είναι στην υγεία και την εκπαίδευση.

Το ότι το αμερικανικό σύστημα υγείας είναι εξωφρενικά ακριβό και επιλεκτικό σε σύγκριση ας πούμε με το βρετανικό είναι πασίγνωστο και τεκμηριωμένο. Αντιστοιχεί στο 13.6% του ΑΕΠ, ενώ ο μέσος όρος των 13 βιομηχανοποιημένων χωρών του ΟΟΣΑ είναι στο 8.2%. Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και με την ανώτατη εκπαίδευση, όπου τα κόστη των ιδιωτικών πανεπιστημίων είναι πάνω από τριπλάσια σε σχέση με αυτά των δημοσίων και πολιτειακών.

Τι είναι αυτό όμως που ανεβάζει το κόστος της ιδιωτικής περίθαλψης; Η γραφεικρατία!

Τα διοικητικά κόστη στις ΗΠΑ απομυζούν 31 σεντ για κάθε δολάριο που δαπανάται στην Υγεία, σε σύγκριση με 17 σεντ στον Καναδά. Και πού οφείλεται αυτή η διαφορά; Στη χαρτούρα και στο υπερβολικό προσωπικό. Ο μεγαλύτερος πάροχος υγείας στη Μασαχουσέτη απασχολεί 6682 άτομα για 2.7 εκ. συνδρομητές, πολύ περισσότερα απ' ότι το κρατικό σύστημα υγείας του Καναδά για 25 εκ. . Και γιατί χρειάζονται τόσοι πολλοί; Όπως λέει ο Κρούγκμαν, όχι φυσικά για να παρέχουν καλύτερες υπηρεσίες, αλλά για να κινούν διαδικασίες ώστε να μεταφέρουν τα κόστη σε οποιονδήποτε άλλο εκτός της δικής τους εταιρίας.

Άλλοι λόγοι είναι η επικάλυψη πολλών εταιριών για τον ίδιο λόγο. Κάθε ιδιωτική ασφαλιστική εταιρία πρέπει να διατηρεί τα δικά της αρχεία και να αναπτύσσει το δικό της σύστημα κάλυψης, τιμολόγησης και πληρωμών. Κι αν στα έξοδα υπολογίσουμε και το κέρδος, όλα αυτά προσθέτουν ένα 15%-25% στο ιδιωτικό ασφαλιστικό πρόγραμμα. Αντιθέτως τα διοικητικά κόστη του κυβερνητικού Medicair ανέρχονται μόλις στο 3%.

Ας πάμε τώρα στην Εκπαίδευση.

Βάσει του γνωστού νεοφιλελεύθερου μάντρα ότι ο ανταγωνισμός παρέχει καλύτερες υπηρεσίες και σε χαμηλότερο κόστος, θα έπρεπε τα ιδιωτικά πανεπιστήμια στις ΗΠΑ να κατέβαζαν το κόστος όχι μόνο το δικό τους, αλλά και των δημοσίων. Αυτό που συνέβη όμως είναι ότι αντί να κατεβάσουν το κόστος το ανέβασαν και μάλιστα το πολλαπλασίασαν. Για παράδειγμα, στο πολιτειακό πανεπιστήμιο της Μινεσσότα, τα δίδακτρα ανέβηκαν πάνω από δυο φορές στη δεκαετία, στα 13.500 δολάρια. Στα ιδιωτικά η αύξηση ήταν μικρότερη, αλλά με δίδακτρα στα 30.000 δολάρια κατά μέσο όρο τα περιθώρια είναι αντικειμενικά στενά.

Και ο λόγος της αποτυχίας; Πάλι η γραφεικρατία και τα κόστη της!

Όπως φαίνεται στο παραπάνω γράφημα, οι κάθετες μπάρες στ' αριστερά δείχνουν, ενδεικτικά για το πανεπιστήμιο της Μινεσσότα, το ποσοστό αύξησης του κόστους την περίοδο 2001-2012 των διοικητικών δαπανών, κατά 45% και των δαπανών που σχετίζονται αποκλειστικά με τη διδασκαλία, όπως μισθοί καθηγητών, εργαστήρια κλπ., κατά 15.6%. Η διαφορά είναι παραπάνω από εμφανής. Την ίδια περίοδο η αύξηση των φοιτητών είναι 22.4%,.

Οι καμπύλες στα δεξιά αναφέρονται σ' όλα τα πανεπιστήμια συνολικά, τόσο στα δημόσια, όσο και στα ιδιωτικά και δείχνουν την αύξηση των διδάκτρων, κατά 92%, πολύ παερισσότερο από την αύξηση του κόστους της ιατρικής περίθαλψης (47%) και του δείκτη τιμών καταναλωτή (27%). Από τη σύγκριση των δυο αυτών γραφημάτων είναι εμφανές πού πηγαίνουν τα δίδακτρα. Στη διοίκηση και όχι στη διδασκαλία.

Θα μου αντιτείνετε όμως ότι αυτό δεν αφορά τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, αλλά μόνο τα δημόσια. Είναι όμως λάθος. Διότι η αναλογία διοικητικού προσωπικού προς φοιτητές είναι μεγαλύτερη στα ιδιωτικά, απ' ότι στα δημόσια: 9 διοικητικοί για 100 φοιτητές στα ιδιωτικά, 8, στα δημόσια. Ειδικά για το Vanderbilt η αναλογία φτάνει στους 64 διοικητικούς ανά 100 φοιτητές, στο Rochester τους 40 και στο John Hopkins, τους 31. Την περίοδο 1975-2005 ο αριθμός των διοικητικών στα δημόσια πανεπιστήμια αυξήθηκε κατά 66%, ενώ στα ιδιωτικά κατά ...135%.

Και φυσικά οι πανεπιστημιακές διοικήσεις έχουν και τα δικά τους golden boys, με μισθούς που αγγίζουν το εκατομμύριο. Και όπως μετά την κρίση τα τραπεζικά golden boys συνέχισαν να διεκδικούν και να λαμβάνουν τα χρυσά τους bonus, με τα χρήματα των φορολογουμένων αυτή τη φορά, κάτι παρόμοιο συνέβη και στην πλειονότητα των πανεπιστημίων. Οι διοικήσεις προτίμησαν να παγώσουν τις προσλήψεις και τους μισθούς του διδακτικού προσωπικού, να κλείσουν τμήματα και να απολύσουν διδάσκοντες, παρά να πειράξουν έστω και ένα σεντ από τις παχυλές αμοιβές τους.

Τα ιδιωτικά πανεπιστήμια εν τέλει αποτέλεσαν κακή παρέα για τα δημόσια, για το λόγο ότι τα ανάγκασαν να δρουν με ιδιωτικο-οικονομικά κριτήρια. Δηλαδή να πασχίζουν με όρους marketing να προσελκύουν εξωτερικές χορηγίες και φοιτητές, που σημαίνει να αναγκάζονται να ξοδεύουν το 1/4 τουλάχιστον του προυπολογισμού τους σε συμβούλους, σε άσχετα meetings, σε κατάρτιση στρατηγικών πλάνων, το περιεχόμενο των οποίων ουδείς μπορούσε να θυμηθεί τον επόμενο μήνα, σε επιτροπές επί επιτροπών για θέματα που έπρεπε να εφευρεθούν ώστε οι διοικήσεις να διατηρούν τα πόστα τους και την ισχύ, σε διοικητικές ιεραρχίες απίθανης κλιμάκωσης και μηδενικής επαφής, σε κατασκευή πολυτελών campus με πισίνες, τζακούζι, τοίχους αναρρίχησης κλπ για να γητεύουν φοιτητές και να κερδίζουν θέσεις στις αξιολογήσεις των League Tables, σε psychobubble σεμινάρια για “την ενδυνάμωση του εσωτερικού κόσμου” και “για το πώς να γίνεις επιτυχημένος”, και σε ο,τιδήποτε μαρκετίστικο και εξω-εκπαιδευτικό.

Πάντως, όσοι σκέφτηκαν να εξομοιώσουν την Εκπαίδευση και την Υγεία με συνήθη προιόντα, θα πρέπει να απογοητεύτηκαν γιατί τα συγκεκριμένα αποδείχτηκαν εντελώς απείθαρχα και προδοτικά των προσδοκιών.

INFO

Η Ιδιωτική Εκπαίδευση καταστρέφει τη Δημόσια

Deans List: Hiring Spree Fattens College Bureaucracy—And Tuition

Administrators Ate My Tuition

The New Bureaucracy: Waste and Folly in the Private Sector

The Case FOR Bureaucracy

Από τις ασιατικές τίγρεις, στα αφρικανικά λιοντάρια;

noreply@blogger.com (cynical) — Tue, 17 Jun 2014 20:20:00 +0000

Όταν στις αρχές Απριλίου η Ελλάδα έκανε το ντεμπούτο της στις αγορές αντλώντας €3 δις με κουπόνι 4.75%, και με τη συγκυβέρνηση να χτυπάει παλαμάκια για τα success stories της, κάποια μοχθηρά trolls των social media έβγαλαν στη φόρα τις αποδόσεις των ομολόγων χωρών της υποσαχάριας Αφρικής, που προς έκπληξή μας είδαμε ότι δεν απείχαν και πολύ από τις ελληνικές. Μοιραία λοιπόν γεννήθηκε αυθόρμητα το ερώτημα: «τι γίνεται εκεί κάτω ρε παιδιά;».

Οι περισσότεροι από μας είχαμε μείνει ακόμα στις εικόνες της εποχής Μπιάφρα με τα σκελετωμένα παιδάκια, και συνεχίζαμε να αναφερόμαστε στη Γκάνα, ως αντιπροσωπευτικό παράδειγμα αποτυχημένης και υπανάπτυκτης χώρας. Ατυχώς βέβαια, ειδικά για τη Γκάνα, η οποία αποτέλεσε το role model, τη star των αναδυόμενων αγορών γενικώς και όχι μόνο της Αφρικής. Τα τελευταία ένα-δυο χρόνια πολλά διεθνή έντυπα, όπως το SPIEGEL και ο ECONOMIST, παρουσίασαν εκτεταμένα αφιερώματα στην κοσμογονία της περιοχής, σαστισμένοι κι αυτοί από το απροσδόκητο boom.

Την ίδια έκπληξη είχα δοκιμάσει κι εγώ με άλλο τρόπο. Πριν από μερικές βδομάδες είχε πέσει στα χέρια μου η ταξιδιωτική περιγραφή (“Riding the Desert Trail”), της Bettina Selby, μιας θαρραλέας και έμπειρης Αγγλίδας συγγραφέα, η οποία αποφάσισε πριν από είκοσι χρόνια, στα 47 της, να διανύσει τα 4500 μίλια από την Αλεξάνδρεια στην Ουγκάντα κατά μήκος του Νείλου με μοναδική παρέα το ποδήλατό της, την Agala, όπως το ονόμασαν οι ντόπιοι, ενθουσιασμένοι απ’ την ομορφιά και την τεχνική του αρτιότητα. Παρέα με το google και το youtube ακολουθούσα κι εγώ το ταξίδι της, μόνο που οι λεπτομερείς περιγραφές της δεν αντιστοιχούσαν σ’ αυτά που έβλεπα εγώ. Για παράδειγμα, αν ήταν σήμερα, η Bettina δεν θα τραβούσε των παθών της τον τάραχο να διανύσει την τεράστια απόσταση από το Wadi Halfa στα σύνορα Αιγύπτου-Σουδάν ως το Χαρτούμ, πάνω σε αμμώδες terrain χωρίς δρόμο, χωρίς σήμανση, παρά ακολουθώντας τα σβησμένα από τις ανεμοθύελλες ίχνη των φορτηγών, την πυξίδα, το ένστικτο και την καλή της τύχη, αλλά θα ποδηλατούσε ξεκούραστα πάνω σε έναν άψογα ασφαλτοστρωμένο δρόμο.

Η ίδια αναντιστοιχία υπήρχε και στις περιγραφές της Selby για τη Juba, σήμερα πρωτεύουσα του ανεξάρτητου Ν. Σουδάν, καθώς και για χωριά της Ουγκάντα στην περιοχή της λίμνης Albert και του εθνικού πάρκου Rwenzori. Αντί για ξεχαρβαλωμένες καλύβες με υποσιτισμένους ενοίκους (αν και με μεταπτυχιακούς τίτλους από Γιαπωνέζικα Πανεπιστήμια) και ξεσχισμένα στρώματα, το youtube έδειχνε περιποιημένα, έως πολυτελή τουριστικά καταλύμματα και μια ανθούσα τοπική οικονομία. Τέτοια παραδείγματα υπάρχουν πολλά, αλλά δεν χρειάζεται να παίρνουμε και φόρα.

Η υποσαχάριος Αφρική μπορεί να παρουσιάζει την τελευταία δεκαετία σταθερά ανοδική πορεία στην οικονομία και τους κοινωνικούς δείκτες, πολιτική σταθερότητα, δημοκρατικά καθεστώτα που από τύποις, τείνουν να γίνουν και ουσιαστικά, εξάλειψη των εμφύλιων πολέμων, εκτός ίσως σποραδικά στο Σουδάν και το Κογκό, και γενικευμένα στη Σομαλία, αλλά δεν έγινε και παράδεισος για την πλειονότητα των κατοίκων της. Τής αναγνωρίζεται ένας πρωτόγνωρος δυναμισμός, ο οποίος τροφοδοτήθηκε αφ’ ενός από τη μαζική διαγραφή χρεών στη δεκαετία που μας πέρασε, (γι αυτά σε επόμενο σημείωμα), και την ανακάλυψη νέων κοιτασμάτων πετρελαίου σε Αγκόλα, Γκάνα, Ισημερινή Γουινέα, Ν. Αφρική, Ν. Σουδάν, κλπ, και αφ’ ετέρου από το μπόλικο χρήμα που προέκυψε στις ΗΠΑ λόγω των αλλεπάλληλων τυπωμάτων από τη FED, χρήμα, το οποίο με τα σχεδόν μηδενικά επιτόκια των κεντρικών τραπεζών της Δύσης, έτρεχε αλλού για αποδόσεις. Έτσι βρέθηκε η Ζάμπια να πουλάει χρέος στο 5.62%, και η Ρουάντα να μην προλαβαίνει να εκδίδει ομόλογα, ακόμα και στο 6.87%. Για το 2013, η μέση απόδοση του αφρικανικού χρέους ανερχόταν στο εκπληκτικό 4.35%.

Τι παρατηρούμε όμως εδώ; Ότι παρά την πρόσφατη μαζική διαγραφή χρεών ύψους $160 δις περίπου οφειλόμενα σε κράτη, τράπεζες και διεθνείς οργανισμούς (ΔΝΤ και Παγκόσμια Τράπεζα), οι ίδιοι φορείς σπεύδουν να ξαναδανείσουν και οι ίδιες χώρες να ξαναχρεωθούν, τόσο που έκαναν την Λαγκάρντ ν΄ανατριχιάσει.

Στα επόμενα δυο διαγράμματα βλέπουμε την ανοδική τάση του χρέους 1) επιλεγμένων χωρών (Figure 1.18) και 2) διαχρονικά για το σύνολό της υποσαχάριας Αφρικής (Figure 1.14). Για παράδειγμα, το Κογκό μέσα στη διετία 2012-2013 αύξησε το λόγο χρέους/ΑΕΠ κατά 20%, με το Μαλάουι, τη Γκάνα και το Ν. Σουδάν ν’ ακολουθούν. Επίσης, ο αριθμός των χωρών που αύξησαν το χρέος τους την περίοδο 2009-2013 αυξήθηκε από 25 σε 31. Όχι και τόσο καλό σημάδι.

Πριν όμως προεξοφλήσουμε ένα νέο φαύλο κύκλο υπερχρέωσης της περιοχής, όπως συνέβη τις δεκαετίες '70-'80, ας εξετάσουμε από πιο κοντά κάποιους μακρο-οικονομικούς δείκτες, οι οποίοι αποτυπώνουν τις αλλαγές που συντελέστηκαν και, κατά συνέπεια την επενδυτική και χρηματιστηριακή ευφορία.

Στο επόμενο διάγραμμα βλέπουμε τη χρονική εξέλιξη του ρυθμού μεγέθυνσης της οικονομίας σε σύγκριση με άλλες περιοχές του πλανήτη. Τα προγνωστικά είναι ότι μέχρι το 2018 η υποσαχάριος Αφρική θα έχει πλησιάσει την Ασία, ενώ κινείται σταθερά πάνω από τον πλανητικό μέσο όρο. Μετά από μια πρόσκαιρη επιβράδυνση το 2009, όπως άλλωστε συνέβει παντού, το ΑΕΠ γρήγορα έπιασε τα προ κρίσης επίπεδα.

Οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες αναμένεται να πιάσουν ρυθμούς για το 2014 κοντά στο 6.6%, οι μεσαίου εισοδήματος στο 3%, οι πιο φτωχές στο 6.9%, και οι εύθραυστες στο 7.1%, με μέσο όρο στο 5.4%.

Στο διαταύτα όμως, το ετήσιο κατα κεφαλή ΑΕΠ παραμένει πολύ χαμηλό, με μέσο όρο τα $2500. Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, η Ισημερινή Γουινέα είναι η χώρα με το υψηλότερο κατά κεφαλή ΑΕΠ για το 2012, στα $25000, προερχόμενο εξ ολοκλήρου από το πετρέλαιο, χωρίς όμως τα νούμερα αυτά να αφορούν στο γενικό πληθυσμό, παρά μόνο σε μια μικροσκοπική ελίτ, η οποία και το καρπούται. Οι επόμενες χώρες της υποσαχάριας Αφρικής με το υψηλότερο κατά κεφαλή ΑΕΠ για το 2012 είναι οι Σεϋχέλλες ($12000), ο Μαυρίκιος ($8200), αμφότερες εξ αιτίας της ανεπτυγμένης τουριστικής βιομηχανίας, η Μποτσουάνα με $7200, εξ αιτίας της μακράς παράδοσης σταθερών και ανοιχτών πολιτικών και οικονομικών θεσμών, ήδη από την προ αποικιοκρατική εποχή, όπως αναλύεται διεξοδικά στο βιβλίο “Why Nations Fail”, των Acemoglou και Robinson, η Ν. Αφρική με $7300, η Αγκόλα με $5500 ελέω πετρελαίου, η Γκαμπόν με $11250, η Ναμίμπια με $5800 κλπ.

Ο πληθωρισμός, από την άλλη βρίσκεται σε σχετικά υγιή επίπεδα. Για το 2014 αναμένεται να κινηθεί ανάμεσα στο 3.2% και 6.6%.

Τα δημοσιονομικά φαίνονται στο σύνολό τους συμμαζεμένα. Τα ελλείμματα από -4.2% το 2014 προβλέπεται να ελαττωθούν στο -3.3% . Παρόμοια είναι η εικόνα και στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, με εξαίρεση τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες, όπου φαίνεται να υπάρχει πρόβλημα με έλλειμα γύρω στο 8%.

Αν λοιπόν, η υποσαχάρια Αφρική φαίνεται να έχει φτιάξει τα δημοσιονομικά της και να πορεύεται (προς το παρόν) στα χνάρια της Ασίας, το επόμενο ερώτημα που εγείρεται είναι στο κατά πόσον τα νούμερα αυτά αντανακλώνται στους κοινωνικούς δείκτες και στην καλυτέρευση της ποιότητας ζωής των κατοίκων της. Αν και υπάρχει καλυτέρευση, για την οποία θα μιλήσουμε διεξοδικά σε επόμενο σημείωμα, εν τούτοις υπολείπεται σημαντικά της ποιότητας ζωής της Ασίας. Και η εικόνα αυτή διαψεύδει τις προσδοκίες του εδώ ΥΠΟΙΚ και των ξένων αφεντάδων ότι τα πρωτογενή πλεονάσματα αποτελούν την ύψιστη προϋπόθεση για την άνοδο του βιοτικού επιπέδου της χώρας μας.

Έχει μέλλον η υποσαχάρια Αφρική;

Τα προγνωστικά λένε πως ναι. Η περιοχή είναι πλούσια σε πρώτες ύλες τις οποίες εποφθαλμιούν τόσο οι Κινέζοι όσο και οι Αμερικάνοι για να διασφαλίσουν τη μελλοντική τους ανάπτυξη. Επιπλέον, από δημογραφική άποψη η κατάσταση είναι εκρηκτική. Μέχρι το 2050 αναμένεται ο πληθυσμός να διπλασιαστεί και να φτάσει τα 2 δις. Νεανικός κατά πλειονότητα στη σύνθεσή του, θα αποτελέσει ευλογία εφ' όσον η οικονομία συνεχίσει να αναπτύσσεται, και αντιστρόφως, κατάρα αν παραμείνει ανενεργός. Ένα δις νέοι χωρίς απασχόληση είναι εύκολο ν'αφήσουν την καρέκλα και να πιάσουν το καλάσνικωφ. Λόγω του εξαγωγικού προσανατολισμού της οικονομίας, όπως προδιαγράφτηκε επί δεκαετιών από τα προγράμματα του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, παραμένει εξαρτώμενη από τις τιμές των μετάλλων και των βασικών προιόντων, οι οποίες όμως καθορίζονται στα ξένα χρηματιστήρια και είναι επιρρεπείς στη σπέκουλα. Μια απότομη πτώση των τιμών σε συνδιασμό με το αυξανόμενο χρέος και τις δυσκολίες εξυπηρέτησής του, θα έχει αρνητικές επιπτώσεις.

Πάντως δοσμένης της κατάστασης αυτή τη στιγμή στην Ευρώπη, και ειδικά στο Νότο, αρκετοί είναι αυτοί που επιχειρούν το πήδημα στην Αφρική ευελπιστώντας ένα νέο ξεκίνημα. Όπως είχε προσπαθήσει και ο πατέρας μου πριν από άπειρα χρόνια, και δυστυχώς δεν του βγήκε.

Στα επόμενα, θα προσπαθήθουμε να σκιαγραφήσουμε τις αιτίες για τις οποίες η Αφρική παρέμεινε μέχρι πρόσφατα από τις φτωχότερες γωνιές του πλανήτη. Και σ' αυτό συνετέλεσαν δυο παράγοντες, αφ' ενός η ανυπαρξία θεσμών, και αφ' ετέρου τα υπέρογκα χρέη. Για τα δεύτερα έχουμε να πούμε, και τα πιο πολλά.

Κλήρωση των θερινών τμημάτων!

noreply@blogger.com (cynical) — Fri, 06 Jun 2014 07:40:00 +0000

Με το αιφνίδιο κλείσιμο της βουλής, πολύ σωστά φουντώνουν οι υποψίες οτι η κυβέρνηση κάθε άλλο παρά καλούς σκοπούς έχει στο μυαλό της. Από πουθενά δεν προκύπτει κανένας ιδιαίτερος λόγος, άλλωστε οι ζέστες δεν έχουν σφίξει ακόμα, το αντίθετο μάλλον, οπότε το μυαλό πάει στην μόνη αιτία, που έχει να κάνει με το μαγείρεμα της σύνθεσης των θερινών τμημάτων, ώστε να υπάρχει αγαστή αρμονία ανάμεσα στο κάθε νομοσχέδιο που θα έρχεται προς ψήφιση και στη σύνθεση του αρμόδιου τμήματος. Έτσι αποκλείεται η κ. Πιπιλή να μετέχει στο τμήμα εκείνο που θα εξετάζει το νομοσχέδιο για τις παραλίες, μιας και επανειλλημμένα είχε δηλώσει ότι τη βρίσκει σφόδρα αντίθετη. Το ίδιο ισχύει και με άλλους βουλευτές για άλλα νομοσχέδια.

Η αντιπολίτευση καλά κάνει και καταγγέλλει, αλλά αντί να κλαψουρίζει στα κανάλια, δεν τη βλέπω να προτείνει αυτό που θα ήταν και η λύση. Δηλαδή να προτείνει και να διεκδικήσει η σύνθεση όλων των θερινών τμημάτων να βγει από κλήρωση, δημόσια, εντός βουλής. Να στηθούν τόσες κάλπες, όσα είναι και τα κόμματα και από κάθε κάλπη, που θα περιέχει το σύνολο των βουλευτών του αντίστοιχου κόμματος να τραβιούνται και οι αντίστοιχοι λαχνοί. Τόσο απλά!

Αν η κυβέρνηση το αρνηθεί με διάφορα νομικίστικα τερτίπια, θα δείξει ότι όντως έχει χεσμένη τη φωλιά της. Αν η αντιπολίτευση δεν το κάνει, θα πει ότι εκτιμάει ότι η κλάψα είναι περισσότερο επωφελής από τις λύσεις. Και ας τύχει μερικοί βουλευτές της να μην κληρωθούν εκεί που θα ήθελαν. Δεν πειράζει. Για ένα καλοκαίρι ας κάνουν υπομονή. Το κέρδος θα επιστραφεί στο πολλαπλάσιο.

Sex, Drugs και Λογιστική

noreply@blogger.com (cynical) — Mon, 02 Jun 2014 15:59:00 +0000

Στα προηγούμενα χρόνια προσπάθησα αρκετές φορές να φανταστώ ποιες θα ήταν αυτές οι νέες ανεξερεύνητες περιοχές στις οποίες θα πατούσε η παγκόσμια ανάπτυξη για τις επόμενες δεκαετίες. Κάθε εποχή, κάποια στιγμή έβρισκε τις δικές της και πορευόταν μέχρι να τις εξαντλήσει και να πάει για άλλα. Η λεγόμενη βιομηχανική εποχή πάτησε στον ατμό και τον ηλεκτρισμό, η μεταπολεμική πάτησε στα χαλάσματα τα οποία έπρεπε να ξαναχτίσει, κι όταν κι αυτά είχαν τελειώσει στράφηκε στο φτηνό χρήμα και το δανεισμό, που κιαυτά μάς τελείωσαν με πάταγο λίγο πριν.

Και μετά τι; Οι πράσινες τεχνολογίες αποδείχτηκαν αρκετά ακριβές για να δώσουν το boom που ευαγγελίζονταν, ενώ βαίνει συρρικνούμενη και η συνεισφορά των υπολογιστών στην ανάπτυξη.

Κάποιες τρελλές ιδέες άρχισαν να περνούν απ' το μυαλό μου, όπως ανάπτυξη στο εργαστήριο και εμπορία ανθρώπινων οργάνων, μιας και ζήτηση υπάρχει και μάλιστα σε παγκόσμιο επίπεδο, κι απ' ότι φαίνεται και οι δυνατότητες των εργαστηρίων να ανταποκριθούν, υπάρχουν. Τις απόψεις μου αυτές τις είχα εκθέσει πριν τέσσερα χρονάκια, στη "Νέα Αγορά των Ανθρώπων".

Έπεσα έξω εν μέρει, αλλά όχι εντελώς. Η εμπορία ανθρώπινων οργάνων είναι μια παράνομη ακόμα δραστηριότητα, αλλά αν γινόταν νόμιμη ποιος δεν θα συμφωνούσε με την ευεργετική της συμβολή στην ανάπτυξη και το ΑΕΠ; Και για να το πάμε ακόμα μακρύτερα, δεν θα είχε να ωφεληθεί η ανθρωπότητα αν όλες οι παράνομες δραστηριότητες γίνονταν ως δια μαγείας νόμιμες;

Μεταξύ μας, άλλο πράγμα η ανάπυξη γενικά μιας οικονομίας και άλλο πράγμα η μεγέθυνση του ΑΕΠ. Την πρώτη την βλέπουμε με τα μάτια μας και την αισθανόμαστε στην τσέπη μας, ενώ τη δεύτερη την βλέπουμε στους προυπολογισμούς και όχι πάντα στην τσέπη μας. Όμως αυτή η δεύτερη θαρρείς και μετράει πιο πολύ, γιατί ο ανταγωνισμός των οικονομιών μεταξύ τους γίνεται βάσει προσυμφωνημένων δεικτών, όπως επίσης και οι αξιολογήσεις από τους γνωστούς οίκους, όπως επίσης και οι κατατάξεις των χωρών σε διάφορους πίνακες του ΟΟΣΑ, του ΔΝΤ, της Eurostat κλπ, όπως επίσης και οι βιωσιμότητες των χρεών, μιας και έτσι μειώνονται οι λόγοι χρέους/ΑΕΠ για τους οποίους ξεραίνουμε το σκατό μας και το κάνουμε παξιμάδι.

Αυτη η απλή, όσο και μεγαλοφυής αναγνώριση, μάς δείχνει και το δρόμο. Αντί να σκοτωνόμαστε να βρούμε τρόπους να γεννήσουμε εισόδημα, μπορούμε κάλλιστα να το δημιουργήσουμε άνετα, άκοπα, ανέξοδα, και προπαντός δημιουργικά, στο Εxcel. Αντί να τρομάζουμε τις αγορές με το χρέος μας, απλά το συρρικνώνουμε αυξάνοντας το ΑΕΠ.

Αυτή την τόσο τολμηρή ιδέα λοιπόν, την κάνει σήμερα πράξη η Ευρώπη. Επειδή, όσο και να χτυπιέται, όσες θεωρίες και να σκαρφιστεί, η λιτότητα δεν φέρνει ανάπτυξη, κι ό έρμος ο δείκτης του ΑΕΠ δε λέει να ξεκολλήσει απ' το μηδέν με φυσικά μέσα, βάζει μπροστά τα τεχνητά. Δηλαδή, χεράκι στα spreadsheets εισάγοντας στη λούφα και τα έσοδα, κατ' εκτίμηση ή φανταστικά, από ροζ, γκρίζες και μαύρες δραστηριότητες. Ακολουθεί δηλαδή, με κάποια καθυστέρηση αυτό που είχε κάνει ήδη πράξη ο Αλογοσκούφης, επιβεβαιώνοντας το ρητό ότι “όταν εμείς αυξάναμε το ΑΕΠ, οι άλλοι τη βγάζανε στα δέντρα με τα βελανίδια”.

Για όσους δεν το αντελήφθησαν, στους επόμενους μήνες όλες οι χώρες της ΕΕ που δεν έχουν ακόμα συμπεριλάβει στους υπολογισμούς του ΑΕΠ τους τα έσοδα από την πορνεία, τα ναρκωτικά, τη λαθρεμπορία, (τσιγάρα, μπάφους, κόκες, αλκοόλ, αντιλαμβάνεστε τα λοιπά), και άλλες παράνομες δραστηριότητες, θα πρέπει να το πράξουν άμεσα, μέχρι το Σεπτέμβρη το πολύ, όπως προστάζει η έκδοση 2010 του ESA.

Η Ιταλία, το έχει κάνει ήδη πράξη και είδε το 2012, το ΑΕΠ της να αυξάνεται ως δια μαγείας κατά 11%, με τη βούλα κιόλας της Eurostat, η οποία από το θρόνο της τσατσά επιβλέπει αν όλα πάνε ρολόι στο μπουρδέλο της Ευρώπης. Χάρις λοιπόν στις πουτάνες της via Veneto ο αγαπητός Matteo Renzi θα μπορεί να παινεύεται στη ματρόνα Μέρκελ ότι κατάφερε να κατεβάσει τα ελλείμματα κάτω του 3% και το χρέος κατά ένα ανάλογο ποσοστό. Όταν η Ιταλία είχε προτρέξει να κάνει το ίδιο το 1987, είχε δει το ΑΕΠ της να φουσκώνει κατά 18%. Έτσι, λοιπόν, αν δείτε ξαφνικά το χρέος της Ιταλίας από το 132% να κατρακυλάει πολύ κάτω του 100%, θα ξέρετε τις αιτίες. Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ιταλίας η γκρίζα οικονομία της Ιταλίας είναι ανάμεσα στο 16.3%-17.5%. Η μαύρη, ...ανυπολόγιστη. Το Η.Β. θα προσθέσει περί τα $16.7 δισ.

Η Eurostat, που ξέρει απ' αυτά, υπολογίζει ότι αν συνυπολογιστούν στο ΑΕΠ όοολες οι παράνομες δραστηριότητες, οι ευρωπαικές οικονομίες θα εμφανίσουν ρυθμούς ανάπτυξης κοντά στο 2.4%, και έτσι θα ξεπεράσουν την Αμερική, που εδω και 2 χρόνια τρώνε τη σκόνη της. Για το Η.Β το νούμερο θα είναι μεγαλύτερο κατά 3%-4%, ενώ ακόμα μεγαλύτερο όφελος αναμένεται να έχουν η Σουηδία και η Φιλανδία, διότι ως γνωστόν, οι χώρες αυτές αποτελούν υπόδειγμα. Ακόμα και στα “μαύρα”.

Η ντιρεκτίβα της Eurostat ήρθε λουκούμι στην κυβέρνηση Σαμαρά, η οποία ετοιμάζει πυρετωδώς νομοσχέδια για την ενθάρρυνση της πορνείας, του trafficking, του κοντραμπάντο, της δουλεμπορίας, η οποία σημειωτέον κάνει τρελλούς τζίρους, που είναι κρίμα να πηγαίνουν χαμένοι και να μην βοηθούν την παρτίδα, τώρα που ο κακός Σόιμπλε την απειλεί με ένα τρίτο μνημόνιο. Επίσης, θα υπάρξει πρόβλεψη να ανοίξουν και οι φυλακές, γιατί είναι τρεις φορές κρίμα ένας τέτοιος θησαυρός να αφήνεται ανεκμετάλλευτος, τώρα στα δύσκολα.

Κι έτσι εξηγείται και η βεβαιότητα του ΔΝΤ ότι το χρέος από 187% που είναι σήμερα θα κατέβει κάτω του 120% το 2020. Με την παραοικονομία στην Ελλάδα να τρέχει στο 25% του ΑΕΠ, ο στόχος αυτός είναι κάτι παραπάνω από εφικτός.

Το “Φροντιστήριο” ως παγκόσμιο φαινόμενο

noreply@blogger.com (cynical) — Sat, 31 May 2014 08:34:00 +0000

Αν δεν ήταν οι τριπλές εκλογές, αυτή την περίοδο όλος ο κόσμος κι ο ντουνιάς θα ασχολιόταν με τις εισαγωγικές εξετάσεις στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και ο αέρας θα πλημμύριζε για πολλοστή φορά με τη συνήθη γκρίνια για τα χάλια της δευτεροβάθμιας. Μαζί τα σκάγια θα έπιαναν, ως είθισται και τα πανεπιστήμια, που δεν ανταποκρίνονται, ούτε και ανταμοίβουν τον τεράστιο κόπο που καταβάλουν οι μαθητές για να περάσουν τις πύλες τους: στο τέλος της πορείας, για όσους την αντέξουν, δεν περιμένει παρά η ανεργία. Αν λοιπόν, τα δημόσια γίνονταν ιδιωτικά, ίσως τότε τα πράγματα να ήταν διαφορετικά.

Ο κυριότερος δείκτης που πιστοποιεί στην κοινή συνείδηση την ανεπάρκεια των δημόσιων Γυμνασίων και Λυκείων είναι η πανταχού παρουσία των φροντιστηρίων, η φοίτηση στα οποία αποτελεί και την αναγκαία συνθήκη για τη συμμετοχή στις πανελλήνιες εξετάσεις. Δεν νοείται μαθητής να συμμετάσχει στις εξετάσεις χωρίς να έχει περάσει τα περισσότερα απογεύματα ενός ή και τριών χρόνων στα θρανία τους.

Αυτό είναι εν ολίγοις το κοινό αίσθημα ενός λαού που έχει μάθει να συμπεριφέρεται όχι καλύτερα απ' ό,τι το σκυλί του Παβλώφ. Γιατί αν έκανε τον κόπο να δει και παραπέρα θα διαπίστωνε ότι η εξωσχολική ιδιωτική, συμπληρωματική του δημόσιου σχολείου εκπαίδευση, κοινώς τα “Ιδιαίτερα” και το “Φροντιστήριο” απαντώνται σε όλα τα μέρη του κόσμου, με επιταχυνόμενο μάλιστα ρυθμό, ακόμα και σε εκείνα για τα οποία δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι διαθέτουν ένα άρτιο εκπαιδευτικό σύστημα. Λίγοι για παράδειγμα γνωρίζουν ότι οι πολυπαινεμένοι μαθητές της Ν. Κορέας, οι οποίοι πρωτεύουν σε όλες τις εξετάσεις τύπου PISA κλπ, ξοδεύουν πολύ περισσότερο χρόνο σε ιδιωτικά φροντιστήρια, τα hagwons, απ' οτι στα σχολεία τους, κι απ' οτι όλα τ' άλλα παιδιά του κόσμου, ότι τα φροντιστήρια αποτελούν mega-επιχειρήσεις στις οποίες επενδύουν από την Goldman Sachs ως την Carlyle, και ότι ο πιο διάσημος φροντιστής της χώρας, που κερδίζει περί τα 4 εκατ. δολάρια το χρόνο φτάνει στο σημείο να τεμαχίσει το σώμα σε μετοχές και να το εισάγει στο χρηματιστήριο της Σεούλ για τα περαιτέρω.

Στα διάφορα ταξίδια μου δεν ήταν λίγες οι φορές που ο φακός έτυχε να πιάσει διαφημιστικές αφίσες φροντιστηρίων για τις εισαγωγικές εξετάσεις στα πανεπιστήμια από την Ιταλία ως τη μακρινή Βολιβία. Το ότι η ζήτηση για πανεπιστημιακή εκπαίδευση αυξάνει με τα χρόνια δεν οφείλεται σε κάποια έκρηξη φιλομάθειας, αλλά στην αυξανόμενη σπάνη των λεγόμενων “καλών” θέσεων εργασίας. Η στόχευση σε ένα περιορισμένο αριθμό εξ αυτών έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση του ανταγωνισμού για εκείνες τις πανεπιστημιακές σχολές οι οποίες έχουν και τις μεγαλύτερες πιθανότητες να τις εξασφαλίσουν.

Οι εισαγωγικές εξετάσεις δεν αντανακλούν την ποιότητα κανενός εκπαιδευτικού συστήματος ή σχολείου, καθ΄οτι τα παλούκια μπροστά στο τέρμα μπορούν να μετακινούνται άλλοτε πιο μπροστά κι άλλοτε πιο πίσω ώστε κάθε φορά να σκοράρει ένας συγκεκριμένος αριθμός μαθητών, κάθε φορά και μικρότερος όσον αφορά τις “καλές σχολές”.

Κι όσο οι θέσεις εργασίας που πληρώνουν σπανίζουν, τόσο αυξάνεται ο ανταγωνισμός, και τόσο αυγατίζουν τα φροντιστηρια. Η ανεργία που περιμένει στη γωνιά μια μεγάλη μερίδα αποφοίτων δεν οφείλεται τόσο στις όποιες ανεπάρκειες του εκπαιδευτικού συστήματος, όσο στις στρεβλώσεις της ίδιας της αγοράς εργασίας. Και η εκπαίδευση, όσο άριστη και να είναι, από μόνη της δεν φτιάχνει δουλειές.

Δεν είναι λοιπόν περίεργο που η βιομηχανία “Φροντιστήριο” γνωρίζει αλματώδη ανάπτυξη σε πολλές χώρες ανά την υφήλιο ανεξαρτήτως μεγέθους και οικονομικής κατάστασης. Σύμφωνα με το Forbes, ο τζίρος στην παραπαιδεία μέχρι το 2018 θα ξεπεράσει τα 102 δις δολάρια παγκοσμίως, με οδηγούς στην κούρσα τις ΗΠΑ, την Ευρώπη και τις χώρες της Άπω Ανατολής, αλλά πάνω απ' ολες την τρελαμένη Ν. Κορέα, η οποία και καλύπτει το 15% του παγκόσμιου τζίρου. Το ποσό που ξοδεύουν οι Νοτιοκορεάτες γονείς στα ιδιωτικά μαθήματα ξεπερνάει το κόστος της δημόσιας εκπαίδευσης. Το ίδιο συμβαίνει και στην Τουρκία. Η μετάβαση στην οικονομία της αγοράς έχει παρασύρει και Κίνα, Βιετνάμ, ορισμένες Αφρικανικές χώρες, καθώς και τις χώρες του πρώην Σοβιετικού μπλοκ. Στο δε Αζερμπαϊτζάν, τη Γεωργία, την Καμπότζη, την Αίγυπτο και τη Λιβύη το μεγαλύτερο μέρος της σχολικής ύλης έχει ανεπισήμως “πουληθεί” στα φροντιστήρια.

Στη Γαλλία, όπου ο ανταγωνισμός για την εισαγωγή σε κάποια από τις École είναι ανελέητος, η ίδια η κυβέρνηση ενθαρρύνει τα φροντιστήρια με φοροαπαλλαγές επί των διδάκτρων. Ο τζίρος ξεπερνάει το $1δις ετησίως. Το ίδιο και στη Γερμανία. Η Μαλαισία και Σιγκαπούρη επιτρέπουν στους δασκάλους ορισμένες ώρες ιδιωτικής διδασκαλίας. Ενώ, προς το παρόν οι Σκανδιναβικές χώρες είναι εκτός χορού.

Στη Μ. Βρετανία, όπου κι εκεί η ανεργία θερίζει, το 25% των μαθητών κάνει “ιδιαίτερα”. Στο Λονδίνο το 40%. Κάθε οικογένεια ξοδεύει κατά μέσο όρο 2,750 λίρες για κάθε παιδί το χρόνο, ενώ ο συνολικός τζίρος αγγίζει τα 6 δις. Το ωριαίο κόστος βρίσκεται ανάμεσα στις 25 και 40 λίρες.

Στο Ισραήλ, τα πράγματα είναι ακόμα χειρότερα. Σχεδόν, το 50% των μαθητών στο Γυμνάσιο και Λύκειο καταφεύγουν σε “ιδιαίτερα”, με το μέσο κόστος να ανέρχεται στα 5,120 δολάρια. Η αντίστοιχη αγορά εκτιμάται στα 300 εκατ. Και το ωριαίο κόστος κυμαίνεται ανάμεσα στα 25 με 50 δολάρια.

Συγκριτικά, στην Ελλάδα η εν λόγω αγορά αποτιμάται στο 1 δις ευρώ κατ' έτος.

Τι είναι τα Οικονομικά;

noreply@blogger.com (cynical) — Sat, 24 May 2014 09:23:00 +0000

Σύμφωνα με τον Ha-Joon Chang, συγγραφέα του "23 Αλήθειες που δεν μάς λένε για τον Καπιταλισμό", τα οικονομικά είναι 95% κοινή λογική και το υπόλοιπο 5%, μαθηματικά και τεχνική γλώσσα.

Στο καινούργιο του βιβλίο "Economics: The User's Guide: A Pelican Introduction", ο Ha-Joon εξηγεί με απλό και κατανοητό τρόπο πώς δουλεύει η παγκόσμια οικονομία και γιατί ο καθένας μπορεί να την κατανοήσει. Σε αντίθεση με την τρέχουσα αντίληψη για τη λειτουργία της οικονομίας, ο συγγραφέας παραθέτει όλο το εύρος των οικονομικών θεωριών, με τα δυνατά και αδύναμά τους στοιχεία, κάνοντας τον αναγνώστη να συνειδητοποιήσει γιατί τελικά δεν υπάρχουν μονόδρομοι.

Ιδιωτικά Κολλέγια-ΑΤΜs

noreply@blogger.com (cynical) — Thu, 22 May 2014 17:33:00 +0000

Ένα χρόνο πριν, ο υπουργός Πανεπιστημίων της Βρετανίας, David Willetts, υπέγραφε ένα υψιπετές άρθρο στην Telegraph στο οποίο εξυμνούσε τις δικής του έμπνευσης ριζοσπαστικές μεταρρυθμίσεις που θα έφερναν τα πάνω-κάτω στην ανώτατη εκπαίδευση. Τα κύρια σημεία ήταν η ενσωμάτωση στο σύστημα κρατικής δανειοδότησης και φοιτητών σε ιδιωτικά κολλέγια και πανεπιστήμια, (κερδοσκοπικά ή μη-κερδοσκοπικά, αδιάφορο), καθώς και η άρση προϋπαρχόντων περιορισμών βάσει των οποίων ένα ίδρυμα δεν μπορούσε να χαρακτηριστεί ως πανεπιστήμιο, και συνεπώς να δανειοδοτηθεί ως τέτοιο, αν ο αριθμός των φοιτητών του ήταν κατώτερος των 4000. Το σκεπτικό της μεταρρύθμισης ήταν ότι η αύξηση του ανταγωνισμού εξ αιτίας της διεύρυνσης των παρόχων ανώτατης εκπαίδευσης, θα αποτυπωνόταν και στην ποιότητα του εκπαιδευτικού προϊόντος.

Ως ανεμένετο, τα “πάνω-κάτω” ήρθαν, και μάλιστα γρηγορότερα απ' ότι υπολόγιζε ο κύριος υπουργός, ο οποίος δεν παρέλειπε συνάμα, να λοιδωρεί ως “εύκολη κριτική” τις ανησυχίες πολλών για την ενδεχόμενη πτώση της ποιότητας.

Πράγματι, πριν αλέκτωρ λαλήσαι, η ιδιωτική πρωτοβουλία, μη χάνοντας καιρό, ανταποκρίθηκε τάχιστα στην πρόσκληση ιδιοποίησης κρατικών πόρων, ιδρύοντας, μέσα σε μια νύχτα που λένε, 674 ιδιωτικά κολλέγια, προσελκύοντας ταυτόχρονα 160,000 φοιτητές. Μέσα δε, στον ίδιο χρόνο τα κρατικά ταμεία είδαν να φεύγουν προς αυτά πόροι £900 εκατ. για το 2013, από μόλις £40 εκατ. που ήταν το 2010.

Οι λόγοι της ραγδαίας αυτής άνθισης ήταν αφ' ενός τα χαμηλότερα δίδακτρα, 5000 λίρες κατά μέσο όρο, σε σύγκριση με τις 8000 λίρες των δημοσίων και αφ' ετέρου αυτό πού έφερε σήμερα στο φως ο Guardian μετά από ενδελεχείς έρευνες αρκετών μηνών.

...Κάποια από τα νεοπαγή ιδιωτικά κολλέγια λειτουργούσαν απλά ως ATMs!

To London School of Science and Technology (LSST) είναι ένα συμπαγές συγκρότημα γραφείων κάπου στο Wembley, το οποίο μέσα σε δυο χρόνια τριπλασίασε τον αριθμό των φοιτητών του, σε 1500 και θα μπορούσε κάλλιστα να αποτελέσει το πρότυπο που ο κ. Willetts ονειρευόταν. Το ίδιο και το London School of Business and Finance, το οποίο δεν πίστευε στα μάτια του, όταν από 50 μόλις φοιτητές, σε χρόνο ρεκόρ βρέθηκε να κουμαντάρει 6000. Κι όλοι αυτοί με τα δανειάκια τους στην τσέπη, ένεκα της ριζοσπαστικής μεταρρύθμισης, ντε, του κ. Υπουργού.

Κάθε νορμάλ φοιτητής στη Βρετανία δικαιούται μέχρι 11,000 λίρες δάνειο το χρόνο για δίδακτρα και έξοδα διαβίωσης. Το δάνειο αυτό υποχρεούται να το αποπληρώσει σε 30 χρόνια και εφ' όσον ο ετήσιος μισθός του ξεπερνάει τις 21,000 λίρες. Σήμερα, με τη στενότητα στην αγορά εργασίας και τη χαμηλή ποιότητα των προσφερόμενων θέσεων, πολλοί απόφοιτοι αδυνατούν είτε να βρουν δουλειά, είτε όσοι βρίσκουν είναι με μισθό λίγο πάνω από το όριο των 21,000, γεγονός που τους δυσκολεύει στην εξόφληση των δόσεων. Υπολογίζεται ότι το 45% των αποφοίτων δεν θα καταφέρουν να αποπληρώσουν το δάνειό τους, αλλά αυτό είναι μια μακριά κουβέντα, απλά την αναφερουμε μιας και ο δικός μας Σαμαράς, όπως παλιότερα κι ο ΓΑΠ, τα ανέσυρε στη διακαναλική ως τη λύση στο πρόβλημα της χρηματοδότησης των ΑΕΙ. Αλλά, να ήταν μόνο αυτή μια από τις ανοησίες που για ώρες ξεστόμιζε...

Τι συνέβη λοιπόν και τα ιδιωτικά κολλέγια άρχισαν να φυτρώνουν σαν μανιτάρια; Εντάξει, ήταν τα δάνεια των φοιτητών που έμπαιναν στον κορβανά των κολλεγίων, αλλά ήταν και κάτι άλλο που αύξανε τις ροές. Και προφανώς, δεν ήταν ο ανταγωνισμός και το καλύτερο εκπαιδευτικό προϊόν που προσέφεραν.

Αυτό που στηνόταν από κάτω, ήταν μια ανομολόγητη συμφωνία σύμφωνα με την οποία, τα μεν κολλέγια έκαναν σκόντο στην ποιότητα των φοιτητών που εγγράφονταν, και τα στραβά μάτια ως προς την παρακολούθηση και την παρουσία τους στο ίδρυμα, οι δε φοιτητές εισέπρατταν το δάνειο και εξαφανίζονταν πίσω στις πατρίδες τους όπου τα χρήματα αυτά είχαν πολύ μεγαλύτερη αξία απ' ότι στη Βρετανία.

Και όλα φαίνονταν να κυλάνε ρολόι, ώσπου, προσέξτε, μια εφημερίδα άρχισε να μυρίζεται ότι κάτι πήγαινε στραβά.

Ο κ. Υπουργός περί άλλων ετύρβαζε απόλυτα σίγουρος ότι το αλάθητο δόγμα της αγοράς και πάλι θα θριάμβευε.

YΓ: Πριν από 2 ακριβώς χρόνια γράφαμε για τη Βόμβα των Φοιτητικών Δανείων στις ΗΠΑ.

Και γιατί η ανισότητα ν' αποτελεί κοινωνικό πρόβλημα;

noreply@blogger.com (cynical) — Wed, 14 May 2014 20:02:00 +0000

Το θεμα της ανισότητας στον καπιταλισμό ουδέποτε απασχόλησε στα σοβαρά τους policy makers, κι αν τους απασχολούσε βρισκόταν πάντα σε μια υποδεέστερη τέταρτη ή πέμπτη θέση, για λόγους face lifting πιο πολύ, παρά ουσίας. Άλλωστε η ανισότητα αποτελεί την πεμπτουσία της νεοφιλελεύθερης ιδεολογικής σχολής είτε ως στόχος είτε ως αποτέλεσμα. Ως στόχος, διότι σύμφωνα με αυτήν, αποτελεί την κινητήριο δύναμη της ανθρώπινης προσπάθειας και ευφερετικότητας στον αγώνα της κοινωνικής κινητικότητας και του πλουτισμού, και ως αποτέλεσμα, λόγω της φύσης του κεφαλαίου να συγκεντρώνεται σε όλο και λιγότερα χέρια.

Επιπλέον, ο καπιταλισμός ειδικά στις τελευταίες δεκαετίες του ξεσαλώματος φρόντιζε συνάμα να χτίζει και τ' άλλοθί του, αφ' ενος φυσικοποιώντας την, με το να αποδίδει την άνιση κατανομή του πλούτου στην άνιση κατανομή των χαρισμάτων από το χέρι ενός άδικου θεού, και αφ' ετέρου λανσάροντας ευφάνταστες θεωρίες του τύπου “trickling down”, σύμφωνα με την οποία μπορεί το χρήμα να πηγαίνει προς τους πάνω, αλλά κάτι περισσεύει και για τους κάτω ώστε να μένουν ευχαριστημένοι δοξάζοντες.

Το πρώτο βιβλίο στην αρχική περίοδο της κρίσης-συγκεκριμένα εκδόθηκε το 2009-, που ασχολήθηκε σοβαρά με την ανισότητα και τις κοινωνικές της επιπτώσεις ήταν το “Spirit Level: Why More Equal Societies Almost Always Do Better” των επιδημιολόγων Richard G. Wilkinson και Kate Pickett.

Το ρεζουμέ του βιβλίου, όπως δίνεται μέσα από πληθώρα στατιστικών στοιχείων είναι ότι στις αναπτυγμένες κοινωνίες υπάρχει ένα εντυπωσιακό κοντράστ ανάμεσα στην υλική ευημερία και την κοινωνική αποτυχία, η οποία αποτυπώνεται στην αυξημένη εγκληματικότητα, στα ναρκωτικά, στα ψυχικά νοσήματα, στη χειροτέρευση των επιπέδων περίθαλψης και παιδείας, και διαφόρων άλλων κοινωνικών δεικτών.

Οι ερευνητές συνέλεξαν στοιχεία κοινωνικής ευημερίας από τις 23 πλέον πλούσιες χώρες του κόσμου με πληθυσμό μεγαλύτερο των 3 εκατομμυρίων και τα συνέκριναν με το βαθμό ανισοκατανομής του εισοδήματος. Το αποτέλεσμα φαίνεται με εύγλωττο τρόπο στο παρακάτω διάγραμμα, όπου η χειροτέρευση των κοινωνικών δεικτών αυξάνεται γραμμικά με την ανισοκατανομή του εισοδήματος. Παρατηρούμε ότι η Ελλάδα εντοπίζεται στην περιοχή της μεγάλης ανισοκατανομής, ήδη πριν από την έναρξη της κρίσης, μαζί με την Ιταλία και Ιρλανδία. Η Πορτογαλία βρίσκεται σε ακόμα χειρότερη θέση. Το ότι οι χώρες αυτές βίωσαν την κρίση με τον πλέον οδυνηρό τρόπο ίσως να εξηγείται και έτσι. Για το Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ δεν χρειάζεται να σχολιάσουμε ιδιαίτερα.

Το βιβλίο συνδέει με αδιαμφισβήτητο τρόπο την κοινωνική ευημερία σε μια χώρα με το βαθμό ισοκατανομής του εισοδήματος, αλλά δεν διερευνά τις αιτιακής σχέσεις και τη φύση αυτών. Πάντως, την περίοδο που εκδόθηκε ήταν σαν να χτυπούσε το πρώτο καμπανάκι.

Το δεύτερο ακούστηκε το 2012, την περίοδο των αραβικών εξεγέρσεων και του κινήματος Occupy με την έκδοση του βιβλίου του Joseph Stiglitz, “The Price of Inequality”. O Stiglitz, αντιθέτως, πιάνει το θέμα από πολιτική σκοπιά, περιγράφει και διερευνά τους μηχανισμούς, που επέτρεψαν τη γιγάντωση ενός παρασιτικού 1%, το οποίο όμως λόγω της οικονομικής του ισχύος, αποκτά και πολιτική, μέσω των άπειρων χρηματοδοτικών του ικανοτήτων ώστε να μανιπουλάρει τα εκλογικά αποτελέσματα, τις αποφάσεις του Κονγκρέσου και της Γερουσίας, καθώς και τις δικαστικές. Το βιβλίο αποκτά μεγάλη απήχηση, και πολλές από τις αναφορές του συμπυκνώνονται στα αιτήματα των πανταχού εξεγερμένων.

Ο Stiglitz μαζί με τον Krugman, - ο δεύτερος με την αδιάλειπτη καθημερινή αρθρογραφία του κυρίως στους Νew York Times-, έφεραν σιγά σιγά την εισοδηματική ανισότητα στο προσκήνιο, τόσο ώστε να αποτελέσει και το κεντρικό θέμα στην τελευταία μάζωξη του World Economic Forum Davos.

Το τρίτο καμπανάκι, και το πιο ηχηρό, χτύπησε μόλις πριν λίγο με την έκδοση ενός ογκωδέστατου βιβλίου, 700 σχεδόν σελίδων, του γάλλου ερευνητή Thomas Piketty με τίτλο “Capital in theTwenty-First Century”. Είναι αυτό που λέμε ότι “χτύπησε φλέβα”. Η έκδοση προκάλεσε μεγάλο σάλο και στις δυο όχθες του Ατλαντικού, ενώ κι εγώ δεν ξέρω για πόσες βδομάδες βρίσκεται σταθερά στις πρώτες θέσεις των best sellers, αποδεικνύοντας ότι το θέμα της υπερβολικής ανισότητας και αυτών των περίφημων κομματιών του 1%, του 0.1% και του 0.01% έχει ξεφύγει από τους κλειστούς πολιτικούς κύκλους και έχει διαχυθεί στο γενικό κοινό. Η μεγάλη ανακάλυψη του Piketty είναι ότι δεν πάμε απλώς στα επίπεδα της ανισότητας του 19ου αιώνα, αλλά ότι βρισκόμαστε ακόμα πιο πίσω, στην τροχιά του “πατριαρχικού καπιταλισμού” όπου οι κυρίαρχες ελίτ και οικονομικοί παράγοντες δεν βρίσκονται εκεί ελέω προσόντων και της περίφημης “αξιοκρατίας”, αλλά αποτελούν συνέχειες οικογενειακών δυναστειών. Κοντολογίς, αυτό που μάς λέει είναι ότι ο “Μητσοτακισμός” και ο “Καραμανλισμός” δεν αποτελούν τοπικό φαινόμενο μιας καθυστερημένης περιφεριακής χώρας, αλλά έκφανση του ύστερου καπιταλισμού.

Επίσης ότι η μεγάλη ανισότητα δεν προκύπτει τόσο από την ανισότητα στην κατανομή των μισθών και των κερδών, αλλά από την άνιση κατοχή κεφαλαίου και κληρονομημένων περιουσιακών στοιχείων τα οποία και περνούν από γενιά σε γενιά. Τα ντοκουμέντα που παρέχει ο Piketty είναι ανεκτίμητα από άποψη έκτασης και ιστορικού βάθους και δεν αφήνουν καμιά αμφιβολία για τα συμπεράσματα που εξάγονται.

Παρ' όλα αυτά όμως, το ερώτημα που τίθεται από τη μεριά των αμετανόητων κυνικών είναι και γιατί η ανισότητα να αποτελεί κοινωνικό πρόβλημα στο βαθμό που τα κατώτερα στρώματα μπορεί να εξασφαλιστεί να απολαμβάνουν στην πλειονότητά τους ένα αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο;

Αν αφήσουμε στην άκρη την ηθική πλευρά του ζητήματος, και την υπόθαλψη του εξεγερσιακού δυναμικού, μιας και από ένστικτο ακόμα και ο πιο ανυποψίαστος μπορεί να αντιληφθεί ότι ο μεγάλος πλούτος δεν απορρέει από ικανότητα και εργατικότητα μόνο ή από απλή τύχη, τα επιχειρήματα που μπορούμε να παραθέσουμε είναι τα εξής:

1. Ανατρέχοντας στην database που ο Piketty έχει δώσει στη δημοσιότητα μπορούμε να δούμε κατά πόσον το 'trickling down effect” έχει όντως λειτουργήσει στην πράξη.

Στα παρακάτω διαγράμματα βλέπουμε τη χρονική εξέλιξη του εισοδήματος του πιο πλούσιου 10% και του υπόλοιπου 90% ενδεικτικά για τη Γερμανία ΗΒ, ΗΠΑ και Γαλλία. Αυτό που παρατηρούμε είναι ότι το εισόδημα του 90% από τη δεκαετία του '70 και μετά έχει ελάχιστα μεταβληθεί.

2. Έννοιες όπως αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης, φτώχεια κλπ δεν είναι απόλυτες, αλλά σχετικές. Αυτό που απολαμβάνει ο πλούσιος σε μια περίοδο, απολαμβάνει ο φτωχός σε μια μεταγενέστερη. Άρα, το πώς προσλαμβάνει τον εαυτό του κάποιος, εξαρτάται από την κλίμακα πλούτου που υφίσταται στην κοινωνία όπου ζει.

3. Όπως επισημαίνει ο Stiglitz στο βιβλίο του, οι οικονομικά ισχυροί μετατρέπονται πολύ εύκολα και σε πολιτικά ισχυρούς, οι αποφάσεις των οποίων, προφανώς και έχουν επίδραση στο σύνολο της κοινωνίας. Σε μια εισοδηματικά άνιση κοινωνία, υπάρχει επίσης άνιση μοιρασιά και της πολιτικής ισχύος.

4. Η εισοδηματική ανισότητα αντανακλάται άμεσα στους κοινωνικούς δείκτες, όπως οι
Richard G. Wilkinson και Kate Pickett έδειξαν στο βιβλίο τους Spirit Level.

5. Η ανισότητα παρεμποδίζει τη ανάπτυξη με το να περιορίζει τη ζήτηση. Δείτε για παράδειγμα το "Inequality and its Perils". Συνοπτικά, οι φτωχοί καταναλώνουν όλο τους το εισόδημα, ενώ οι πλούσιοι αποταμιεύουν και επενδύουν κυρίως σε άυλα προιόντα.

Edu-topia: Η εκπαιδευτική δυστοπία της Ν. Κορέας

noreply@blogger.com (cynical) — Fri, 09 May 2014 22:14:00 +0000

H τελευταία αξιολόγηση του εκδοτικού οίκου Pearson, με πρωτοβουλία του Economist για τα εκπαιδευτικά συστήματα διαφόρων χωρών πάνω σε βασικές δεξιότητες ανάγνωσης, γραφής, κατανόησης, μαθηματικών, συνεργασιμότητας κλπ, έφερε την Κορέα στην πρώτη θέση, (τη Νότια για να εξηγούμαστε), γεγονός που προκάλεσε μια ακόμα ταραχή στην κυβέρνηση και τα ΜΜΕ, μιας και η Ελλάδα κατέλαβε την τελευταία, ή σχεδόν την τελευταία.

Για την κυβέρνηση, η οποία τα τελευταία μνημονιακά χρόνια τελεί υπό αξιολογική φρενίδιτα, ανάγοντας τις διαδικασίες αξιολόγησης σε μοχλό αναδιοργάνωσης του κράτους και ανόρθωσης της οικονομίας, το συγκεκριμένο αποτέλεσμα ήταν αρκετά οδυνηρό. Αν η αξιολόγηση αφορούσε τα πανεπιστήμια, το χτύπημα θα ήταν ελαφρύτερο, καθότι η όποια κακή κατάσταση των πανεπιστημίων θα μπορούσε εύκολα ν' αποδοθεί στον ΣΥΡΙΖΑ. Για την πρωτοβάθμια όμως εκπαίδευση δύσκολα θα μπορούσε να πείσει την κοινή γνώμη ότι ο ΣΥΡΙΖΑ για χρόνια εκπαίδευε μυστικά, ταξιαρχίες δεκάχρονων σαμποτέρ ενάντια στις κυβερνητικές εκπαιδευτικές πολιτικές.

Για την αξιολόγηση, ως κατ' εξοχήν νεοφιλελεύθερο ιδεολόγημα και για την εφαρμογή της στην κατάταξη των πανεπιστημίων έχουμε ασχοληθεί στο παρελθόν, ουκ ολίγες φορές. Δείτε για παράδειγμα "Το Ιδεολόγηματης Αξιοκρατίας", "Το Ιδεολόγημα της Αξιοκρατίας και η Αναπαραγωγή των Ελίτ", "Το Λυκόφως των Ελίτ", "Αξιολόγηση των Μηχανισμών Αξιολόγησης των Πανεπιστημίων" κ.ά. Επίσης, σε παλιότερα σημειώματα, αναλύοντας τις αιτιακές σχέσεις ανάμεσα στην οικονομική ανάπτυξη και την ποιότητα της εκπαίδευσης, είχαμε επισημάνει ότι η οικονομική ανάπτυξη αποτελεί προϋπόθεση για τη βελτίωση του εκπαιδευτικού αποτελέσματος και όχι το ανάποδο. Επομένως, όσοι ελπίζουν ότι στην Ελλάδα θα χτυπήσουμε πρωτιές εν μέσω παρατεταμένης και βαθιάς ύφεσης, εν μέσω σήψης και παρακμής, απελπισίας και εθνικής κατάθλιψης, μάλλον δεν ξέρουν τι τους γίνεται.

Για να έρθουμε στην Κορέα, φαντάζομαι ότι πολλοί είναι αυτοί που λιγουρεύονται τις πρωτιές των μαθητών της. Κι άλλοι τόσοι ετοιμάζουν τις βαλίτσες τους για να δουν από κοντά το θαύμα στη γέννησή του. Θα τους απαλλάξουμε και από τον κόπο και τα έξοδα. Το εκπαιδευτικό σύστημα της Κορέας είναι ένα από τα πιο αμείλικτα, ανταγωνιστικά και εξοντωτικά συστήματα στον κόσμο. Και δεν είναι δικό μου το συμπέρασμα, αλλά μεταξύ άλλων και του Economist, των Financial Times, της Wall Street Journal, κ.ά εφημερίδων, που το έχουν στηλιτεύσει αρκετές φορές μέσα από τις σελίδες τους και με τρόπο ιδιαίτερα αιχμηρό.

Πατάει δε σε δυο πυλώνες, αφ' ενός στην γονεϊκή ιδεοληψία με την ανώτατη εκπαίδευση σε ποσοστό 93%, και αφ΄ετέρου στη μονοπώληση των καλών θέσεων εργασίας από τα chaebol, τις τεράστιες δηλαδή οικογενειακές επιχειρήσεις του τύπου Hyundai, Samsung κ.ά. Τα chaebol προσφέρουν μόνιμες και καλοπληρωμένες θέσεις εργασίας, προστατευτικό περιβάλλον, πολλές επιπλέον παροχές, όπως χρηματοδότηση των πανεπιστημιακών σπουδών των παιδιών των υπαλλήλων, μα πάνω απ' όλα prestige. Για τους παραπάνω λόγους ο ανταγωνισμός για μια τέτοια θέση είναι μεγάλος. Ένα υποψήφιος όμως, θα πρέπει προηγουμένως να έχει επιβιώσει ενός έτερου ανταγωνισμού για την εισαγωγή σε ένα καλό πανεπιστήμιο, η αποφοίτηση από το οποίο αποτελεί προϋπόθεση για να συμπεριληφθεί στις λίστες επιλογής του υπεύθυνου ανθρώπινου κεφαλαίου κάποιου chaebol.

Έτσι τα παιδιά από μικρές ηλικίες σπρώχνονται από τους φιλόδοξους γονείς τους, κυρίως τις μάνες, σε ένα δωδεκαετές σκληρό ράλι με μόνο στόχο να πετύχουν στις μια-και-έξω πανκορεατικές εξετάσεις εισαγωγής στα πανεπιστήμια. Οι μέρες των εξετάσεων απαιτούν συστράτευση όλων των κορεατών. Για παράδειγμα, ματαιώνονται όλες οι πτήσεις, ώστε να μην αποσπάται η προσοχή όσων μαθητών δίνουν προφορικές εξετάσεις. Επίσης τα οχήματα της τροχαίας και τα ασθενοφόρα βρίσκονται σε επιφυλακή για να μεταφέρουν στα εξεταστικά κέντρα τους αργοπορημένους μαθητές.

Ένας τυπικός μαθητής μένει στο σχολείο από τις 8 το πρωί μέχρι τις 4 το απόγευμα. Οι βιβλιοθήκες μένουν ανοιχτές ως τις 11 το βράδυ και τα δημόσια σχολεία παρέχουν απογευματινή ενισχυτική διδασκαλία. Η μεγάλη πλειοψηφία όμως, μετά το πέρας των κανονικών μαθημάτων καταφεύγει αντί υψηλών διδάκτρων, σε ιδιωτικά σχολεία-φροντιστήρια, τα hagwons τα οποία παίζουν και τον κυριότερο ρόλο. Στην προσπάθειά τους οι κυβερνήσεις να κατεβάσουν τον πυρετό, είχαν απαγορεύσει το 2008 την ιδιωτική εξωσχολική εκπαίδευση, αλλά αυτό που κατάφεραν ήταν να την κάνουν ・μαύρη・ Ένα άλλο μέτρο στο οποίο είχαν καταφύγει ήταν να επιβάλλουν απαγόρευση της κυκλοφορίας των μαθητών μετά τις 10 το βράδυ, άλλα κι αυτό δεν κατέβασε τη θερμοκρασία. Το 2000 με δικαστική απόφαση, η απαγόρευση κηρύχτηκε αντισυνταγματική και τα hagwons ξαναβγήκαν στο φως της μέρας δικαιωμένα. Και ξαναγέμισαν με πιο πολλούς μαθητές αυτή τη φορά. Αν βγάλουμε τις υποχρεωτικές ώρες στο σχολείο και τις απαραίτητες ώρες στο φροντιστήριο μένουν άλλες 10 περίπου ώρες τις οποίες ο μαθητής αφιερώνει στο διάβασμα. Είναι τόσο δε ανταγωνιστική η κοινωνία, που αν ένας μαθητής πιαστεί να διαβάζει 10 ώρες ημερησίως, αυτομάτως το ίδιο θα κάνουν και οι υπόλοιποι για να μη μείνουν πίσω. Επιπλέον, το υπουργείο παιδείας καταστρώνει συμπληρωματικά προγράμματα και παραδόσεις οι οποίες μεταδίδονται από την τηλεόραση, για ακόμα ένα χεράκι ενίσχυσης, αν όλα τα προηγούμενα φανούν ανεπαρκή.

Φυσικό είναι ότι κάτω από τέτοια πίεση οι μαθητές στην Κορέα να παρουσιάζουν τα μεγαλύτερα ποσοστά αυτοκτονιών στον κόσμο. Σύμφωνα με μια δημοσκόπησα ένας στους τέσσερεις μαθητές σκέφτηκε κάποια στιγμή ν' αυτοκτονήσει. Κατ' άλλη, η αναλογία πέφτει στους ένας στους οκτώ. Αλλά κι αυτό το νούμερο μόνο παρηγοριά δεν φέρνει.

Πώς όμως θ' αξιολογούσε κάποιος σώφρων το εκπαιδευτικό σύστημα της Κορέας πέρα από το μετρίδι των εξετάσεων και των multiple choice tests; Κοινή πεποίθηση είναι ότι οι μαθητές γίνονται ξεφτέρια μεν, αλλά στην παπαγαλία και στη συλλογή βαθμών και πιστοποιητικών. Ό,τι μαθαίνουν, το μαθαίνουν επιδερμικά, δεν εμβαθύνουν, γιατί δεν είναι αυτός ο στόχος, δεν ασχολούνται με οποιαδήποτε άλλη γνώση που δεν μετράει στις εισαγωγικές εξετάσεις, και τελικά δεν αποκτούν δεξιότητες για να ανταγωνιστούν σε μια παγκόσμια αγορά.

Το πρόβλημα, όπως αναφέραμε και στην αρχή είναι η δυστοπική αγορά εργασίας, στην οποία και οφείλεται αυτός ο θανατηφόρος ανταγωνισμός. Πέρα από τα chaebol δεν υπάρχει μια ανταγωνιστική και διευρυμένη αγορά εργασίας για να απορροφήσει τους τεράστιους αριθμούς αυτών που αποφοιτούν από τα πανεπιστήμια. Παρεμπιπτόντως, το 80% περίπου των αποφοίτων της μέσης εκπαίδευσης εισάγεται σε κάποια πανεπιστημιακή σχολή. Επιπλέον, η κοινωνία εμφανίζεται ιδιαίτερα σκληρή σε όσους επιλέγουν να σπουδάσουν με το δικό τους ρυθμό. Το συγχωροχάρτι έχει ημερομηνία λήξης τα 25. Όσοι βρουν δουλειά μέχρι αυτή την ηλικία, έχει καλώς, διαφορετικά τους τρώει η μαρμάγκα. Κανένα chaebol δεν θα γυρίσει να σε κοιτάξει.

Μια άλλη σοβαρή επίπτωση της φρενίτιδας των κορεατών γονέων με την εκπαίδευση είναι η μείωση των γεννήσεων, για το λόγο ότι η εκπαιδευση κοστίζει ακριβά και το οικογενειακό εισόδημα σπανίως φτάνει για περισσότερατου ενός παιδιά. Έχει βρεθεί ότι η υπογεννητικότητα είναι μεγαλύτερη σε περιοχές όπου οι γονείς ξοδεύουν και τα περισσότερα.

Αν βάλει κάποιος στην άκρη τον εξοντωτικό ανταγωνισμό στο εκπαιδευτικό σύστημα της Κορέας,το οποίο εν πολλοίς οφείλεται στη διάρθρωση της αγοράς εργασίας και στη ζήτηση από την κοινωνία ορισμένου τύπου απασχόλησης, αντιλαμβάνεται ότι έχει πολλά κοινά με το δικό μας. Κοινή συνισταμένη είναι οι γονικές φιλοδοξίες για κοινωνική ανέλιξη, τουλάχιστον μέχρι πρόσφατα, η παραπαιδεία, τα φροντιστήρια, η παπαγαλία, η βαθμοθηρία, οι πανελλαδικές κ.λ.π. Το ερώτημα όμως που γεννάται είναι γιατί τότε τα νοτιοκορεατόπουλα έρχονται πρώτα και τα ελληνόπουλα τελευταία. Μια απάντηση είναι ότι τα νοτιοκορεατόπουλα είναι περισσότερο αφοσιωμένα, στοχοπροσηλωμένα, πειθαρχημένα και απερίσπαστα. Εδώ μεγάλο ρόλο παίζει και η περιρρέουσα ασιατική κουλτούρα που έρχεται σε αντίθεση με την πιο χαλαρή μεσογειακή. Μια άλλη είναι ότι υπάρχει μεγάλος ανταγωνισμός ανάμεσα στα ιδιωτικά φροντιστήρια όσον αφορά το κηνύγι δασκάλων με ιδιαίτερες διδακτικές ικανότητες, τους οποίους και ακριβοπληρώνουν. Για να πάρουμε μια γεύση του τζίρου και της έκτασης της ιδιωτικής παραπαιδείας, αρκεί να αναφέρουμε ότι επενδύσεις στον τομέα αυτό έχουν κάνει η Goldman Sachs, η A.I.G. και η Carlyle.

Επιπλέον, ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον συμπέρασμα που βγαίνει από τα παραπάνω είναι ότι η αξιολόγηση μέσω των εν λόγω διεθνών tests δεν μπορεί να πιάσει τις ποιότητες της εκπαιδευτικής διαδικασίας, οι οποίες είναι και οι μόνες που έχουν και κοινωνικό όφελος. Όλα τ' άλλα είναι πουκάμισα αδειανά...