opis stanu faktycznego:

• sprawa dotyczyła odpowiedzialności koproducentów wyemitowanego w 2013 r. w niemieckiej telewizji serialu „Unsere Mütter, unsere Väter” („Nasze matki, nasi ojcowie”), w którym przedstawiono Armię Krajową jako formację antysemicką i nacjonalistyczną, co niejako ubocznie dało asumpt do wybielania żołnierzy Trzeciej Rzeszy;

• jednak SO w Krakowie nie podzielił tej argumentacji i powództwo uwzględnił co do zasady (ale nie co do kwoty); jednakże sąd odwoławczy uznał, iż nie istnieją podstawy do zindywidualizowania jako poszkodowanego konkretnej osoby fizycznej, która nie została z imienia przywołana w materiale, zatem oddalił żądanie „jednostkowe”;
• natomiast Sąd Najwyższy, badając wniesione przez obie strony skargi kasacyjne, zwrócił uwagę na wątpliwości co do jurysdykcji polskich sądów w sprawach o naruszenie dóbr osobistych wynikające z emisji programów — także w internecie — przez zagranicznych nadawców telewizyjnych, zatem zdecydował się wystąpić do TSUE o wykładnię unijnych uregulowań określających właściwość sądów;

wyrok TSUE:

• generalną zasadą jest właściwość sądu miejsca zamieszkania (siedziby) strony pozwanej; wyjątkiem od reguły jest jurysdykcja szczególna innego sądu: i tak w sprawach dotyczących czynów niedozwolonych sądem właściwym jest sąd miejsca, w którym nastąpiło lub może nastąpić zdarzenie wywołujące szkodę, a wynika to z założenia, iż istnieje szczególnego rodzaju związek między miejscem zaistnienia sporu a tamtejszym sądem (por. „Internetowa platforma handlowa może być pozywana za działania antykonkurencyjne w każdym kraju, w którym sprzedaje”);
• w orzecznictwie przyjmuje się, że w przypadku publikacji prasowej powództwo przeciwko wydawcy można wytoczyć przed sądem każdego państwa, w którym artykuł został rozpowszechniony — ale tylko w odniesieniu do krzywdy wyrządzonej w państwie siedziby sądu;
• per analogiam przyjmuje się, że w sprawie o naruszenie dóbr osobistych w internecie, czyli przy założeniu „wszechobecności” treści zachodzi właściwość sądu, w którego okręgu znajduje się jego centrum interesów życiowych — bo osoba poszkodowana powinna mieć prawo wytoczenia powództwa tam, gdzie spotkała go krzywda;
• tu mamy jednak inny przypadek: chodzi wszakże o film telewizyjny, którego nadawanie jest ograniczone terytorialnie do strefy zasięgu sygnału nadawcy, a który dopiero następnie został upubliczniony w internecie — i nie ma znaczenia, że geoblokowanie lub geolokalizacja użytkowników może zmieniać zakres rozpowszechniania — ale ma znaczenie, że roszczenie bywa niepodzielne, więc nie powinno być rozszczepiane (TV osobno, internet osobno)…
• …toteż w ocenie TSUE prawidłowa interpretacja jest następująca: jurysdykcja sądu polskiego (właściwego ze względu na centrum interesów powoda) nie zachodzi w sprawie o rozpowszechnianie, w telewizji niemieckiej i w innych krajach, informacji naruszających dobre imię Polaka (osoby fizycznej); właściwym w takim przypadku jest sąd każdego z państw, w którym materiał był rozpowszechniany, jednak wyłącznie w takim zakresie, w jakim powództwo zmierza do naprawienia szkody wyrządzonej w tym kraju (ergo Polak może pozwać Niemca przed niemiecki sąd, ale tylko w kontekście tego co się stało w Niemczech);
• podstawą do przyjęcia jurysdykcji sądu polskiego nie jest także „ogólne” poczucie naruszenia dobrego imienia treścią wypowiedzi, w której nie doszło do indywidualnej identyfikacji osoby powoda, a który opiera swoje roszczenia na przynależności do określonej grupy (por. „Polak może pozywać przed polskim sądem niemieckich wydawców za „polskie obozy koncentracyjne” — tylko w przypadku sformułowań, które dotyczą go bezpośrednio”);
• (i tu ciekawy passus, że w sumie scenariusz filmu to o tyle fikcja, że żadna z osób nie jest wskazana z nazwiska — a ja czekam na uzasadnienie orzeczenia, w którym Trybunał odniesie się do twórczości Quentina Tarantino, bo przecież tak wcale nie było);
• odmiennie natomiast rzecz wygląda w przypadku organizacji społecznej statutowo zajmującej się ochroną godności określonej — wyraźnie zidentyfikowanej — grupy społecznej;
• przeto Światowy Związek Żołnierzy AK może pozywać niemieckiego producenta TV przed polski sąd o naruszenie w internecie dóbr osobistych formacji, zarówno w odniesieniu do szkody majątkowej jak i krzywdy niemajątkowej…
• …ale znów: nie w zakresie przeprosin bądź nakazania złożenia oświadczenia (by każda emisja filmu była poprzedzona odpowiednim wyjaśnieniem faktów historycznych).

Zamiast komentarza: spór toczył się pod rządami już nieobowiązującego rozporządzenia Bruksela I, więc nie wymagajmy nazbyt wiele — natomiast dziwię się, że w kolejnej iteracji pominięto szczegółową regulację jurysdykcji w odniesieniu do sporu o rozpowszechnianie informacji w internecie (bo przecież jest parę artykułów o ubezpieczeniach czy o umowach o pracę — a przecież media są jeszcze bardziej internacjonalne).

Tekst Polski sąd nie ma jurysdykcji w sprawie o naruszenie dóbr osobistych Polaka w niemieckiej telewizji (TSUE) pojawił się poraz pierwszy w Czasopismo Lege Artis.

opis stanu faktycznego:

• orzeczenie dotyczyło zażalenia na postanowienie sądu administracyjnego odrzucające skargę na decyzję PUODO, a to ze względu na brak prawidłowego podpisu;

• …tymczasem strona ograniczyła się do podpisania pisma przewodniego — ale dołączona doń skarga podpisana w żaden sposób nie została, co dało asumpt do jej odrzucenia;

zażalenie:

• w zażaleniu na to orzeczenie skarżąca podkreśliła, iż plik „Skarga_WSA_UODO-sig.docx.xml” został prawidłowo podpisany, i to w obu przypadkach: skarga została wysłana do PUODO via system e-Doręczeń, opatrzona podpisem zaufanym, po czym organ przekazał ją (wraz z całą dokumentacją, w tym potwierdzeniem doręczeń i plikiem podpisu) do WSA; z akt sprawy wynika, że podpis został rozpoznany jako „”ważny” i „prawidłowy””;
• wychodzi więc na to, że problem wziął się z błędnego utożsamiania braku podpisu w graficznej warstwie dokumentu, a przecież w przypadku dokumentów elektronicznych podpis nie musi mieć postać zgrabnej sygnaturki (por. „Skarga.pdf.xml”);
• zaś tak czy inaczej nader formalistyczna wykładnia przepisów nie może skutkować pozbawieniem prawa do sądu;

postanowienie NSA:

• po pierwsze każde pismo wnoszone do sądu musi być podpisane;
• jeśli pismo jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego — trzeba je podpisać elektronicznie;
• po trzecie analogicznie potraktować podpisem elektronicznym należy każdy z załączników;
• zaś w przypadku niezachowania tych wymogów formalnych sąd wzywa stronę do uzupełnienia braków formalnych, pod rygorem procesowym;
• tymczasem sprawy mają się tak, że skarga nie została podpisana — podpis został złożony tylko pod pismem przewodnim, zawierającym informację, że w załączeniu przesyła się do WSA skargę, natomiast sama skarga (skądinąd stanowiąca plik zatytułowany „Podpisywanie załącznika Skarga_WSA_UODO.docx”) została wysłana niepodpisana…
• (tak naprawdę to NSA się tutaj nieco zakałapućkał, ponieważ po chwili piszą, że pismo przewodnie nie zawierało żadnej treści poza tytułem);
• …a przecież już dawno temu w uchwale NSA przyjęto, że wnoszona via ePUAP skarga do WSA wymaga odrębnego podpisu pod każdym plikiem;
• nie jest też prawdą, że obadanie kwestii ograniczyło się do obejrzenia warstwy wizualnej pliku — w aktach sprawy jest dokument weryfikacji podpisu, z którego niezbicie wynika, że podpis został złożony wyłącznie pod pismem przewodnim, ale już skarga nie została nim opatrzona;
• (i tak dwukrotnie, bo po wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych też);
• biorąc pod uwagę taką sytuację NSA oddalił zażalenie.

Zamiast komentarza: w metadanych opublikowanego orzeczenia jako skarżony organ wskazany został „Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych”… więc muszę chyba zacząć wierzyć w chochliki grasujące w aktach spraw sądowych.
(Inna sprawa, że ten XML chyba rzeczywiście sprawia trochę niepotrzebnych kłopotów — PDF jest pod każdym względem prostszy do ogarnięcia.)

Tekst „Skarga_WSA_UODO-sig.docx.xml” pojawił się poraz pierwszy w Czasopismo Lege Artis.

Gwoli krótkiego wprowadzenia: zgodnie z ustawą o ochronie przyrody obszar zachowany w stanie naturalnym lub mało zmienionym, ekosystemy i siedliska przyrodnicze, etc., etc., mogą być objęte ochroną jako rezerwat przyrody. Formalnie uznanie jakiegoś obszaru za rezerwat przyrody następuje w formie aktu prawa miejscowego, tj. zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. (Całkowicie na marginesie dodam, że w Izbie Poselskiej leży poselski projekt nowelizacji ustawy o ochronie przyrody przewidujący wymóg uzgodnienia takiego działania z lokalną radą gminy).

I oto dokładnie dziś w Dzienniku Urzędowym Województwa Dolnośląskiego opublikowano zarządzenie wrocławskiego RDOŚ, w myśl którego część specjalnego obszaru ochrony siedlisk Las Pilczycki — dokładnie 13,21 ze 120,73 ha ogółem — została uznana za rezerwat przyrody „Las Pilczycki im. prof. Dariusza Tarnawskiego”.

§ 1. ust. 1 zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu z dnia 15 czerwca 2026 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody „Las Pilczycki im. prof. Dariusza Tarnawskiego” (Dz.Urz. Woj. Dolnośląskiego z 2026 r. poz. 2866)
Uznaje się za rezerwat przyrody pod nazwą „Las Pilczycki im. prof. Dariusza Tarnawskiego”, zwany dalej „rezerwatem”, obszar o powierzchni 13,21 ha, położony w województwie dolnośląskim, w mieście Wrocław.

Jakby ktoś pytał: celem powołania rezerwatu „Las Pilczycki” jest „jest zachowanie kompleksu leśnego położonego przy ujściu rzeki Ślęzy do Odry, stanowiącego nadrzeczne lasy łęgowe wraz z występującą tu fauną i florą”, zaś formalnie nowy rezerwat powstanie po upływie 14 dni licząc od dziś — dzięki czemu miałem jeszcze całkiem legalną szansę odwiedzić to miejsce…

…bo przecież już za dwa tygodnie obszar ten będzie objęty nie tylko zakazem wprowadzania psów, ale też ruchu pieszego, rowerowego, narciarskiego i jazdy konnej — bo na tę chwilę RDOŚ nie wyznaczył przez rezerwat przyrody „Las Pilczycki” szlaków turystycznych. Nadal jest tam kilka wijących się ścieżek, ale jak człowiek pozwoli, przyroda sobie z nimi łatwo poradzi. (Przypomnę też, że naruszenie zakazów obowiązujących w rezerwatach przyrody stanowi wykroczenie zagrożone karą aresztu lub grzywny do 5 tys. zł).

W kwestii formalnej: ochroną objęty jest skrajny, wciśnięty pomiędzy Ślęzę i Odrę, koniuszek Lasu Pilczyckiego, na zachód od Mostu Rędzińskiego (dla zainteresowanych odnośnik do Mapy.com). Trudno przeoczyć, ponieważ cały pas pod Autostradową Obwodnicą Wrocławia A8 jest zaorany nieomal jak granica wschodnich i zachodnich Niemiec przed 1989 r., zaś na ścieżkach prowadzących w las ustawiono gustowne tablice.

Zamiast komentarza: to będzie naprawdę dziwne uczucie — budzić się i zasypiać ze świadomością, że oto kilometr od mojego mieszkania (położonego w nieomal milionowym, nieoficjalnie) mieście, jest rezerwat przyrody.

(wszystkie zdjęcia z dziś, oprócz ostatniego, które prezentuje Ślęzę podczas powodzi w 2024 r; fot. Olgierd Rudak, CC BY-SA 4.0)

Tekst Rezerwat przyrody „Las Pilczycki im. Prof. Dariusza Tarnawskiego” pojawił się poraz pierwszy w Czasopismo Lege Artis.

A mianowicie, w pewnym skrócie:

• zgodnie z dyrektywą 2024/1799 w/s wspólnych zasad promujących naprawę towarów (dyrektywa R2R, czyli right to repair) każdemu ma przysługiwać prawo do naprawy towaru — zaś na producentach będzie spoczywał obowiązek naprawiania produkowanych i sprzedawanych produktów; wszystko dla ochrony konsumentów, ale też środowiska, ponieważ wyrób dłużej używany jest bardziej ekologiczny, a gospodarka obiegu zamkniętego to korzyść (prawie) dla wszystkich;
• więc proszę bardzo: jedną z cech pozwalających oceniać zgodność towaru z umową będzie — obok już znanych trwałości i bezpieczeństwa — „możliwość naprawy”;
• zaś każda naprawa towaru w ramach procedury doprowadzenia go do zgodności z umową wydłużać będzie okres odpowiedzialności o dodatkowy rok;

art. 43c ust. 4 ustawy o prawach konsumenta [projekt]
Jeżeli doprowadzenie towaru do zgodności z umową obejmowało jego naprawę, okres odpowiedzialności przedsiębiorcy ulega jednokrotnemu przedłużeniu o dwanaście miesięcy.

• stąd też na początku procedury przedsiębiorcy będą mieli obowiązek informować konsumentów o prawie wyboru pomiędzy wymianą towaru na nowy a jego naprawą, jak też o tym, że skorzystanie z prawa do naprawy wydłuża ochronę;
• jak wyjaśnia uzasadnienie: owe 12 miesięcy mają być „marchewką” zachęcającą konsumentów do naprawy, zamiast wymiany — bo i przecież, jeśli sprzęt wciąż będzie się psuł, nadal będzie można go wymienić (i to nawet po 2,5 roku);
• ale to nie wszystko, ponieważ ustawowe prawo do naprawy sięgać będzie także poza dwuletni okres ochrony z tytułu niezgodności towaru z umową — acz tylko w przypadku określonych kategorii sprzętu, np. domowych zmywarek do naczyń, urządzeń chłodniczych, odkurzaczy, serwerów, telefonów komórkowych, bezprzewodowych i telefonów „typu slate”, a także towarów zawierających baterie do lekkich środków transportu (nie tak długa lista zawarta jest w załączniku nr 2 do dyrektywy R2R);
• (czyli pojazd elektryczna tak, ale rower „zwykły” nie — a dron? czy każdy bezzałogowy statek powietrzny jest lekkim środkiem transportu?);
• czy taka późniejsza reperacja musi być darmowa? tu projekt nie pozostawia wątpliwości: naprawa towaru następuje „nieodpłatnie albo w rozsądnej cenie”, a także w rozsądnym czasie;
• dla rozwiania wątpliwości: tu nie chodzi o gwarancję trwałości, która ma charakter dobrowolnego zobowiązania — prawo do naprawy towaru, nawet po upływie okresu ochrony przed wadami, wynika wprost z ustawy, czyli jest obligatoryjne;
• czy to oznacza, że firmy będą musiały naprawiać wszystko, po kosztach? też nie: producent będzie miał prawo odmówić naprawy, która jest niemożliwa — acz „odmowa naprawy wymaga wykazania, że wykonanie naprawy nie jest możliwe”;
• jakby ktoś się martwił, że ma chiński sprzęt i do producenta daleko: zgodnie z projektem jeśli producent ma siedzibę poza UE obowiązki w zakresie prawa do naprawy towaru realizować będzie upoważniony przedstawiciel, importer lub dystrybutor; tak czy inaczej każdy z tych podmiotów będzie mógł powierzyć wykonanie naprawy osobie trzeciej, przy czym taka umowa nie zwalnia ich z odpowiedzialności za należytą naprawę;
• istotne: producenci nie będą mogli utrudniać skorzystania z prawa do naprawy zakupionego sprzętu, w tym poprzez różnorakie myki, jak też nie mogą blokować używania części zamiennych używanych i nieoryginalnych zamienników (por. „Regeneracja fabryczna — czyli części ze szrota jak z fabryki”); ;

art. 43w ust. 1 ustawy o prawach konsumenta [projekt]
Producent:
1) nie stosuje postanowień umownych, rozwiązań ani technik oprogramowania utrudniających naprawę towaru […] o ile nie są one poparte uzasadnionymi i obiektywnymi przyczynami, w tym niezbędnymi do ochrony praw własności intelektualnej;
2) nie utrudnia wykorzystywania oryginalnych lub używanych części zamiennych, kompatybilnych części zamiennych i części zamiennych pozyskanych metodą druku 3D, o ile są one ą zgodne z dotyczącymi ich wymogami, w szczególności w zakresie bezpieczeństwa lub prawa własności intelektualnej.

• te „prawa własności intelektualnej” wydają się być całkiem niezłą furtką — no ale można powiedzieć, że skoro niemożliwość naprawy wymaga dowodu, to i te przesłanki negatywne też;
• natomiast jakoś mi tu brakuje zakreślenia wyraźnego terminu, na przykład 5 czy tam 7 lat od zakończenia produkcji danego modelu — bo zaraz się okaże, że koniec produkcji oznacza brak technologii, więc obiektywnie rzecz ujmując nie mamy dla pana części zamiennych i co pan nam zrobisz?
• a jeśli komuś za mało w tym wszystkim formalizmów: przed zawarciem umowy o naprawę będzie można skorzystać z europejskiego formularza informacji o naprawie zawierającego m.in. dane o cenie i czasie naprawy; w sumie można powiedzieć, że ten formularz będzie stanowił ofertę naprawy — konsument przyjmuje te warunki, a przedsiębiorca dokonuje reperacji według tych ustaleń;
• kary, kary: za naruszenie prawa do naprawy Inspekcja Handlowa będzie mogła nałożyć na producenta / importera / dystrybutora administracyjną karę pieniężną w wysokości od 500 do 20 tys. zł; w przypadku recydywy widełki rosną do przedziału 1500-40000 zł;
• ale to nie wszystko, ponieważ wykroczeniem będzie zawarcie umowy o naprawdę o treści niezgodnej z ofertą przedstawioną na formularzu, przyjmowanie płatności za przekazanie owego formularza (czego to ludzie nie wymyślą) — ale też karalne ma być pobieranie zawyżonych cen za naprawę, rażące przedłużenie czasu naprawy i sprzedaż części zamiennych w absurdalnych cenach;

art. 139d § 3 kodeksu wykroczeń [projekt]
Kto, w zakresie działalności swojego przedsiębiorstwa:
1) naprawia towar pobierając za to rażąco wysoką cenę […] lub
2) naprawia towar w rażąco długim czasie […] lub
3) udostępnia części zamienne i narzędzia w rażąco wysokich cenach […]
– podlega karze grzywny.

• (najpierw w ustawie piszą, że cena musi być „rozsądna”, ale już przepis karny mówi o zawyżaniu cen — ja tu widzę pole do popisu dla pięciu uchwał i trzech wystąpień do TSUE).

Od kiedy to wszystko?

• ano nowelizacja ustawy o prawach konsumenta i całej reszty miałaby wejść w życie po 14-dniowym vacatio legis (przydałoby się gdyby to był 31 lipca 2026 r., bo taka jest cezura transpozycji dyrektywy R2R);
• jakby ktoś pytał: prawo do naprawy nie będzie dotyczyło towaru kupionego wcześnej, tj. przed wejściem w życie ustawy — ale innych okresów przejściowych nie ma, czyli np. firmy nie będą miały dodatkowego okresu na przygotowanie tego czy tamtego do realizacji tych obowiązków.

Tekst Prawo do naprawy towaru (projekt) pojawił się poraz pierwszy w Czasopismo Lege Artis.

opis stanu faktycznego:

• sprawa zaczęła się od wydania przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu decyzji w/s odsetek za zwłokę od zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych…

• w ocenie fiskusa zarzuty były o tyle bezzasadne, że pełnomocnik dobrowolnie złożył dyspozycję doręczania pism na konto w e-US, więc doszło do skutecznej zmiany sposobu doręczeń;

orzeczenie WSA:

• warunkiem dopuszczalności skargi na decyzję jest jej skuteczne doręczenie — decyzja niedoręczona w sposób prawidłowy nie wchodzi do obrotu prawnego, a więc strona nie jest nią związana…
• …a przecież wnieść skargę do sądu administracyjnego można tylko na decyzję ostateczną — czyli taką, która wiąże stronę, określając jej prawa i obowiązki;
• portal e-Urząd Skarbowy to system teleinformatyczny KAS służący m.in. do załatwiania spraw, a także składania i doręczania pism; natomiast w myśl ordynacji podatkowej doręczanie pism w postępowaniu podatkowym następuje na adres do doręczeń elektronicznych, chyba że doręczenie następuje na konto w systemie e-US; w przypadku udzielenia pełnomocnictwa doręczenia powinny następować do pełnomocnika, nie do strony;
• i chociaż w ocenie WSA nie wyklucza to sytuacji, kiedy doręczenie decyzji podatkowej pełnomocnikowi w postępowaniu podatkowym następuje poprzez portal e-Urząd Skarbowy…
• …to jednak dla rozstrzygnięcia sporu kluczowa jest chronologia dokonywania poszczególnych czynności: pełnomocnik wyraził „ogólną” zgodę na doręczanie mu korespondencji via e-US w dniu 11 stycznia 2023 r., natomiast pełnomocnictwo w sprawie, w którym jako adres do doręczeń podano jego adres skrytki ePUAP, nosi datę 10 października 2023 r.;
• ocena byłaby odmienna gdyby najsamprzód złożone byłoby pełnomocnictwo wskazujące adres ePUAP, a dopiero później pełnomocnik wskazałby swoje konto e-US: „pełnomocnik szczególny, wyrażając zgodę na doręczanie pism na konto osoby fizycznej w e-Urząd Skarbowy, wyraża taką zgodę we własnym imieniu jako osoba fizyczna, a zakres tej zgody obejmuje nie tylko prywatną, ale i zawodową (jako pełnomocnika) sferę kontaktów z organami KAS” (postanowienie NSA z 30 maja 2025 r., I FZ 41/25) — albowiem wówczas należałoby przyjąć, że pełnomocnik skorzystał z prawa do zmiany adresu do doręczeń.

Biorąc zatem pod uwagę, iż brak skuteczności doręczenia decyzji jest przesłanką odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej — bo przedswczesnej (por. „Urząd się pomylił w doręczeniu decyzji — czy to oznacza, że strona nie może się od niej odwołać?”) — NSA skargę odrzucił.

Tekst Czy skarbówka powinna wysyłać decyzje podatkowe w sposób wskazany w pełnomocnictwie — jeśli wcześniej pełnomocnik wskazał inny sposób doręczania korespondencji? pojawił się poraz pierwszy w Czasopismo Lege Artis.

A mianowicie,

• projekt przewiduje likwidację zwolnienia z 5% progu uprawniającego do przyznania mandatów w Izbie Poselskiej dla komitetów wyborczych mniejszości narodowych (tj. uchylenie art. 197 kodeksu wyborczego);

• …przez co waga głosu oddanego na taką listę rośnie w sposób radykalny (por. „Gerrymandering statystyczno-demograficzny”);
• tego rodzaju narodowościowe systemy kurialne są rzadkością w systemach prawnych innych państw — występują w Rumunii, Chorwacji i Słowenii (a to za sprawą bałkańskiego tygla etnicznego — i Trianon, można dodać) — ale w krajach ościennych, gdzie mieszka mniejszość polska, na podobne preferencje liczyć nie można;
• jeśli ktoś się jeszcze waha: w aktualnej kadencji Sejmu nie ma żadnego posła korzystającego z tego kruczka, przeto likwidacja nieuzasadnionych przywilejów wyborczych mniejszości narodowych byłaby przeprowadzona w „idealnym ustrojowo” czasie;
• a jakby komuś w tym wszystkim brakowało słowa „Ukraina” — niekonstytucyjne przepisy mogą być wykorzystane „w perspektywie 10-15 lat przez mniejszość ukraińską do wprowadzenia z wykorzystaniem tego przywileju swojej kilkuosobowej reprezentacji”, więc tym bardziej czas na zniesienie tego kuriozalnego systemu kurialnego.

Zamiast komentarza: ani Konwencja ramowa o ochronie mniejszości narodowych, ani Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych nie nakazują stosowania preferencji wyborczych dla mniejszości narodowych (ten drugi mówi o prawie do własnego życia kulturalnego, własnej religii i posługiwania się własnym językiem wraz z innymi członkami grupy) — więc nie istnieje „zewnętrzne” uzasadnienie prawne dla braku 5% progu w wyborach poselskich.
Czy oznacza to, że nie ma innych aksjologicznych przesłanek? Moim zdaniem nie: choć członkowie tych mniejszości od pokoleń są u siebie, są też obywatelami polskimi — zaś od wprowadzenia tej zasady przeminęło kolejne pokolenie.
A jeszcze lepiej, jeśli płynnie przejdziemy do dyskusji o ordynacji większościowej, w której problem w ogóle odpadnie — i nie będzie przeszkód, by mieszkańcy jakiegoś okręgu wybrali „swojego” kandydata, wyłącznie na podstawie własnych preferencji i oceny jego osoby.

Tekst Ostateczne zniesienie kurialnego systemu wyborczego w Polsce (projekt) pojawił się poraz pierwszy w Czasopismo Lege Artis.

Od rzemyczka do pieseczka:

• zaczynając od początku: aktualnie puszczanie psa luzem w lesie (lub puszczy) jest zakazane i karalne — i tu mógłbym popełnić trzy akapity dywagacji, że „luzem” to przecież niekoniecznie „bez smyczy”, bo pies na smyczy też może być luzem, a brak linki nie oznacza swobody hasania…
• …więc być może owe dywagacje już wkrótce odejdą do lamusa, bo oto jest projekt, by zakaz puszczania psów luzem w lesie dotyczył tylko ras uznawanych za agresywne…
• …a poza tym jak kto lubi, ponieważ ogólnie puszczanie psów luzem w lesie ma być dozwolone — byle następowało pod kontrolą przewodnika zwierzęcia;

art. 30 ust. 2b ustawy o lasach [projekt]
Puszczanie luzem psów w lesie odbywa się pod kontrolą właścicieli lub opiekunów.

• zaś ograniczenie czworonożnej swobody byłoby dopuszczalne, lecz wyłącznie okresowo i wyłącznie ze względu na prowadzoną gospodarkę leśną lub „z innej ważnej przyczyny”;
• (oczywiście wszyscy pamiętają, że Lasy Państwowe sformułowanie „okresowo” rozumieją jako „do odwołania” — więc nawet nie próbuję sobie wyobrażać jak nadleśniczy mogą interpretować inną ważną przyczynę…);
• jeśli ktoś ma wątpliwości, autorzy projektu wyjaśniają, że zmiana nie uchyla przepisów w zakresie ochrony przyrody, w tym ochrony zwierząt przed płoszeniem i ściganiem — przewodnik nadal będzie miał obowiązek zadbać, by jego pies nie dręczył innych zwierząt;
• w sumie to jakieś, że do dzikich zwierząt będzie można prażyć gumowymi kulkami — a nie będzie można poszczuć psem, oczywiście dla ich odpędzenia;
• analogicznie zmienić miałby się kodeks wykroczeń: zamiast kary „jak leci”, penalizowane miałoby być puszczanie psa jednej z jedenastu ras z rozporządzenia MSWiA, zaś w przypadku „zwykłego” psa tylko wówczas, kiedy przewodnik nie sprawuje nad nim kontroli;

art. 166 par. 1-2 kodeksu wykroczeń [projekt]
§ 1. Kto w lesie puszcza luzem psa rasy uznanej za agresywną,
podlega karze grzywny albo karze nagany.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto w lesie puszcza luzem psa:
1) bez sprawowania nad nim kontroli, lub
2) na obszarze i w okresie objętym ograniczeniem wprowadzonym [przez nadleśniczego].

• dla jasności”: projekt nie zmienia sytuacji psów używanych podczas polowania, a także psów ratowniczych, także podczas ich szkolenia oraz psów wykorzystywanych do celów specjalnych;
• a skoro jest o psach, to musi być też o koniach — i oto jest propozycja zniesienia zakazu ruchu pojazdów zaprzęgowych po drogach leśnych (por. „Zakaz ruchu pojazdów w lesie”) oraz legalizacji jazdy konnej w całym lesie (i znów: z możliwością ograniczenia przez nadleśniczego);
• w uzasadnieniu mówi się, że turystyka konna się rozwija, zaś odwrócenie aktualnej reguły, iż jazda konna w lesie jest dopuszczalna, acz wyłącznie po wyznaczonych drogach leśnych to dobry sposób na popularyzację przejażdżek rekreacyjnych i wielodniowych rajdów konnych.

Zamiast komentarza: im dalej w las, tym gęstsza deregulacja — i ja taką dobrą zmianę oczywiście popieram.

Tekst Puszczanie psów luzem w lesie — pod warunkiem sprawowania kontroli — będzie legalne (projekt) pojawił się poraz pierwszy w Czasopismo Lege Artis.

Dalej będzie w tradycyjnych kropkach:

• jakby ktoś nie pamiętał: miał być PIESEŁ, ale jednak będzie KROPiK, czyli Krajowy Rejestr Oznakowanych Psów i Kotów — internetowy system służący do rejestrowania psów i kotów;
• po drugie będzie obowiązek oznakowania każdego psa i kota — wszczepionym przez autoryzowanego weterynarza transponderem (czipem) oraz rejestracji tych zwierząt w KROPiK;

art. 3 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Oznakowanych Psów i Kotów
Obowiązkowemu oznakowaniu i rejestracji podlegają:
1) psy – w terminie do dnia pierwszego szczepienia przeciwko wściekliźnie albo do dnia poprzedzającego dzień przeniesienia własności psa, jeżeli to zdarzenie nastąpi wcześniej, albo do dnia następującego po dniu przyjęcia psa do schroniska albo umieszczenia w domu tymczasowym;
2) koty – w terminie do dnia ukończenia przez kota 3. miesiąca życia albo do dnia poprzedzającego dzień przeniesienia własności kota, jeżeli to zdarzenie nastąpi wcześniej, albo do dnia następującego po dniu przyjęcia kota do schroniska albo umieszczenia w domu tymczasowym.

• przy czym w KROPiK co do zasady nie będzie psów służbowych pracujących w wojsku, policji, PSP, SG, SW, SOP, KAS i Straży Marszałkowskiej;
• KROPiK i RODO: w rejestrze będą gromadzone takie dane jak m.in. numer wszczepionego transpondera, imię, rasa, umaszczenie zwierzęcia, imię i nazwisko, adres zamieszkania i dane kontaktowe, a także numer PESEL (lub KRS i NIP) właściciela lub schroniska dla zwierząt; ponadto będą tam trafiały informacje o zaszczepieniu na wściekliznę, numerze wszczepionego transpondera oraz o paszporcie zwierzęcia, jak też o „trwałym pozbawieniu psa albo kota zdolności rozrodczych, zwanym dalej „ubezpłodnieniem””;
• zgodnie z ustawą celem przetwarzania tych danych jest ograniczenie zjawiska bezdomności psów i kotów, w tym poprzez ustalenie właściciela odpowiedzialnego za zwierzę i umożliwienia kontaktu, ale też kontroli realizacji obowiązku szczepień przeciwko wściekliźnie oraz… poboru podatku od posiadania psa;
• przetwarzania danych osobowych właściciela i kolejnych właścicieli, ponieważ KROPiK będzie zawierał także dane historyczne, a wszystko to aż do ich usunięcia, co ma nastąpić po upływie 5 lat od zarejestrowanej śmierci zwierzęcia, lub 30 lat od daty urodzenia (jeśli nie zgłoszono śmierci), lub 30 lat od daty zarejestrowania (jeśli nie wpisano daty urodzenia i śmierci);
• (30 lat? nawet biorąc pod uwagę terminy przedawnienia długów podatkowych nic nie wydaje się usprawiedliwiać takich okresów retencji danych);
• ciekawe: dane z KROPiK, wraz z informacją o zbliżającym się terminie szczepienia na wściekliznę, mają być udostępniane w aplikacji mObywatel;

art. 11 ustawy o Krajowym Rejestrze Oznakowanych Psów i Kotów
Minister właściwy do spraw informatyzacji udostępnia w ramach aplikacji mObywatel […] usługę umożliwiającą użytkownikowi aplikacji mObywatel […] będącemu właścicielem psa lub kota:
1) dostęp do danych w KROPiK dotyczących tego właściciela psa lub kota oraz danych tego psa lub kota, z możliwością zmiany lub uzupełnienia danych […];
2) uzyskanie przypomnienia o zbliżającym się terminie szczepienia przeciwko wściekliźnie.

• nic za darmo: za oznakowanie psa lub kota, wraz z wszczepieniem transportera, jak też za samą rejestrację lub zmianę i uzupełnienie danych w KROPiK będą pobierane opłaty, których wysokość nie może przekroczyć 0,56% przeciętnego wynagrodzenia za poprzedni rok w/g GUS (na dziś to by chyba było 49,85 PLN), przy czym gminy będą miały prawo refundować część lub całość tych kosztów;
• a skoro chodzi m.in. o ograniczenie zjawiska bezdomności, każdy właściciel będzie mógł zgłosić w KROPiK m.in. ucieczkę lub zabłąkanie się psa lub kota — ta informacja będzie uwidaczniana w systemie, więc w po znalezieniu zwierzaka będzie łatwiej skontaktować się z zatroskanym opiekunem;
• ale to nie wszystko, ponieważ pojawia się także przepis, zgodnie z którym jeśli właściciel nie zgłosi się po odnalezione zwierzę do schroniska lub domu tymczasowego — prowadzący taką placówkę będzie miał obowiązek poinformować zainteresowanego, że zguba jest zabezpieczona — organy ścigania będą zawiadamiane o popełnieniu przestępstwa porzucenia zwierzęcia (por. „Oddanie psa do schroniska JEST przestępstwem porzucenia zwierzęcia”);

art. 9a ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt
Jeżeli pies lub kot [porzucona znajda], pies lub kot odłowiony na podstawie [programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt], lub pies dostarczony do schroniska dla zwierząt […] został zarejestrowany [w KROPiK], podmiot prowadzący schronisko dla zwierząt albo organizacja [społeczna], zapewniająca opiekę bezdomnym zwierzętom w domu tymczasowym wzywa właściciela tego psa lub kota do jego odebrania w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Wezwanie doręcza się na piśmie utrwalonym w postaci papierowej albo elektronicznej. W przypadku odmowy odebrania psa lub kota lub bezskutecznego upływu terminu, o którym mowa w zadaniu pierwszym, podmiot prowadzący schronisko dla zwierząt albo organizacja […] zawiadamia Policję o możliwości popełnienia przestępstwa [znęcania się nad zwierzętami].

• więc tak, „dom tymczasowy” też pojawia się w ustawie o ochronie zwierząt;
• dla formalistów: KROPiK będzie prowadzony przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, więc i ta instytucja będzie administratorem danych osobowych;
• z mocy ustawy dostęp do danych zebranych w KROPiK będą miały policja, Straż Graniczna, straże gminne, prokuratura i sądy, a także Inspekcja Weterynaryjna i weterynarze (w celu wpisywania, zmiany i sprawdzania informacji) oraz schroniska i prowadzący domy tymczasowe dla zwierząt; wszystko oczywiście po odpowiednim uwierzytelnieniu się w systemie;
• więc już tylko jako ciekawostkę dodam, że koty „wolno żyjące” będą oznakowane i rejestrowane tylko o tyle, o ile przewiduje to konkretny gminny program zapobiegania bezdomności, a wówczas jako jego imię będzie wpisywana fraza „wolno żyjący”;
• ważne: Inspekcja Weterynaryjna, policja i straże gminne (wójt, etc., etc., w gminach, gdzie straż nie straszy) będą uprawnione do kontroli oznakowania i rejestracji psa lub kota, w ramach prowadzonej kontroli będzie dopuszczalne nawet legitymowanie osób w celu ustalenia ich tożsamości, a także skanowanie czipów i porównywanie odczytanych danych z bazą KROPiK;
• permanentna inwigilacja: wójt (etc.,etc.) będzie miał prawo wzywać mieszkańców gminy o obowiązku czipowania i rejestracji zwierząt, a także wzywać ich do złożenia deklaracji o liczbie posiadanych psów i kotów (pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń!) — w przypadku niezgodności z rejestrem, sprawa będzie przekazywana policji lub straży miejskiej;
• ale to nie wszystko, bo oto będzie zakaz przenoszenia własności, sprzedaży, kupowania lub wydawania w gratisie nieoznakowanego psa lub kota;

art. 18 ustawy o Krajowym Rejestrze Oznakowanych Psów i Kotów
Zabrania się:
1) przenoszenia własności,
2) nabywania, z wyłączeniem nabywania od podmiotu prowadzącego schronisko albo organizacji zapewniającej opiekę w domu tymczasowym,
3) wydawania ze schroniska albo z domu tymczasowego
– psa lub kota nieoznakowanego lub niezarejestrowanego

• dla dobitności zakaz sprzedaży nieoznakowanych psów i kotów pojawia się w ustawie jeszcze raz — w przepisach przejściowych odnoszących się do zwierząt żyjących w dniu wejścia w życie ustawy o KROPiK;
• kary, kary: niewywiązanie się z obowiązku oznakowania i rejestracji psa lub kota, przeniesienie własności, sprzedaż, kupno lub wydanie nieoznakowanego lub niezarejestrowanego czworonoga, brak aktualizacji danych w rejestrze, uniemożliwianie lub utrudnianie przeprowadzenie kontroli oznakowania, jak też za brak złożenia deklaracji o liczbie posiadanych psów i kotów będzie traktowane jako wykroczenie podlegające karze grzywny do 5 tys. zł;
• w przypadku naruszenia w/w powinności przez osobę prawną lub jednostką organizacyjną grozić mają administracyjne kary w wysokości od 0,56% do 200% przeciętnego wynagrodzenia (troszkę kuriozalnie brzmi przepis: „kto będąc osobą prawną lub jednostką organizacyjną niebędącą osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną…” — „kto”?!?);
• (więc już tylko dodam, że przepisy o sankcjach za naruszenie obowiązków czipowania i rejestracji zwierząt też się w ustawie dublują).

Od kiedy będzie cały ten KROPiK? Ano zasadniczo ustawa o Krajowym Rejestrze Oznakowanych Psów i Kotów wchodzi w życie po 24-miesięcznym vacatio legis (za pół roku wchodzi w życie szereg zmian w ustawie o ochronie zwierząt), z tym, że:

• przez pierwsze 3 lata od wejścia w życie przepisów rejestracja już zaczipowanych psów i kotów będzie bezpłatna, acz tylko na podstawie internetowego wniosku złożonego wprost do ARiMR (i po okazaniu zaświadczenia o zaszczepieniu na wściekliznę — jaki jest sens pisania możliwości złożenia wniosku przez internet, skoro najwyraźniej numer transpondera i tak będzie odczytywany, a zaświadczenie lub paszport będzie trzeba okazać?);
• psy i koty już żyjące należy zaczipować i zarejestrować w terminie 3 lat (od kiedy? redakcja art. 26 ust. 1 ustawy — „od tego dnia albo do dnia poprzedzającego dzień przeniesienia własności psa lub kota, jeżeli to zdarzenie nastąpi wcześniej” — pozostawia sporo do życzenia).

Zamiast komentarza: KROPiK oczywiście popieram, aczkolwiek jestem pewien, że te przepisy można było napisać prościej i wyraźniej — i takiego wodolejstwa prawnego oczywiście nie popieram.

Tekst Obowiązek czipowania i rejestracji psów i kotów w KROPiK pojawił się poraz pierwszy w Czasopismo Lege Artis.

A mianowicie, w niezbędnym skrócie:

• finalny projekt kończy z ezopową gadką: w tytule ustawy nie ma już „treści szkodliwych”, są po prostu „treści pornograficzne” w internecie — niestety, nadal niezdefiniowane, choćby poprzez jakiś załącznik do ustawy;
• (aczkolwiek rząd premiera Morawieckiego tak bał się samego słowa „pornografia”, że w jego projekcie były „treści nieodpowiednie”);
• tak czy inaczej zgodnie z projektem usługodawca umożliwiający swym użytkownikom dostęp do treści pornograficznych będzie miał obowiązek weryfikacji wieku oraz obowiązek uniemożliwiania dostępu osobom małoletnim, czyli takim, które nie ukończyły 18 lat;

art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie małoletnich przed dostępem do treści pornograficznych w internecie [projekt]
Usługodawca umożliwiający dostęp do treści pornograficznych jest zobowiązany stosować mechanizm weryfikacji wieku i uniemożliwiać dostęp małoletnim do tych treści.

• przy czym owa weryfikacja wieku nie może sprowadzać się do samodzielnej deklaracji oglądającego w stylu „mam 18 lat, wchodzę”
• czyli jak? ustawa podpowiada, iż weryfikacja wieku użytkowników serwisów pornograficznych może polegać „w szczególności” na wykorzystaniu elektronicznego poświadczenia atrybutu potwierdzającego wiek udostępnionego w ramach europejskiego portfela tożsamości cyfrowej — zatem jeśli usługodawca potrafi inaczej, to proszę uprzejmie;
• sankcją za brak komplajansa będzie wpis do prowadzonego przez UKE rejestru nazw domen umożliwiających dostęp do treści pornograficznych w internecie bez uprzedniego stosowania mechanizmu weryfikacji wieku i bez uniemożliwienia małoletnim dostępu do tych treści, a konsekwencją wpisu — blokowanie stron przez dostawców internetu i przekierowanie użytkowników do komunikatu UKE o tym, że domena została wpisana do rejestru;

art. 15 ustawy o ochronie małoletnich przed dostępem do treści pornograficznych w internecie [projekt]
Dostawca usługi dostępu do internetu jest zobowiązany do:
1) nieodpłatnego uniemożliwienia dostępu do stron internetowych wykorzystujących nazwy domen wpisane do rejestru przez ich usunięcie z systemów teleinformatycznych przedsiębiorców telekomunikacyjnych służących do zamiany nazw domen na adresy IP, niepóźniej niż w terminie 48 godzin od dokonania wpisu do rejestru;
2) nieodpłatnego przekierowania połączeń odwołujących się do nazw domen wpisanych do rejestru, do strony internetowej prowadzonej przez Prezesa UKE, zawierającej komunikat informujący o wpisaniu szukanej nazwy domeny do rejestru;
3) nieodpłatnego umożliwienia dostępu do stron internetowych wykorzystujących nazwy domen wykreślone z rejestru, niepóźniej niż w terminie 48 godzin od wykreślenia nazwy domeny z rejestru.

• dane z rejestru domen pozwalających na dostęp do treści pornograficznych bez weryfikacji wieku użytkownika w internecie nie będą podlegały udostępnieniu w trybie informacji publicznej lub przepisów o otwartych danych, zaś domena może być doń wpisana z urzędu lub po zgłoszeniu niezadowolonego (acz być może zanonimizowanego — zgłoszenie może zawierać „dobrowolnie podane dane identyfikacyjne”) obywatela;
• przy czym sam wpis domeny do rejestru to krótka piłka: UKE weryfikuje, czy w serwisie jest wymagana pozytywna weryfikacja wieku i czy blokuje się małoletnich, w przypadku audiowizualnych usług medialnych i platform udostępniania wideo konsultuje się z KRRiTV i NASK, następnie powiadamia abonenta domeny o zamiarze wpisania jej do rejestru, wyznaczając termin „niedłuższy niż 2 dni robocze” na ustosunkowanie się do zamiaru — a następnie robi swoje;

• termin „niedłuższy” niż dwa dni, to także 20 minut, prawda?
• (abonenta, nie usługodawcę — przynajmniej już wiemy, do czego może się przydać obowiązek weryfikacji danych abonentów domen w/g NIS2)
• przy czym abonent (znów: abonent, nie usługodawca) może wnieść do UKE sprzeciw od tej czynności UKE — a negatywne rozstrzygnięcie skarżyć do WSA;
• ale to nie wszystko, bo oto na usługodawcę dostarczającego treści pornograficzne, który nie weryfikuje wieku użytkowników i nie blokuje dostępu małoletnim może być nałożona kara pieniężna w kwocie od 10 tys. do 1 mln złotych…
• …więc jakby jednak brakowało jakieś definicji, nieprawdaż? bo jak ktoś się doczepi, to nawet artystyczne akty podczepi…
• natomiast karze do 250 tys. zł podlega dostawca usługi dostępu do internetu, który nie blokuje serwisów z pornografią i nie przekierowuje użytkowników do strony UKE (sankcja grozi także za nieodblokowanie domeny, która z rejestru wypadła);
• a wszystko to już po 12-miesięcznym vacatio legis, licząc od nie wiadomo kiedy.

Zamiast komentarza: poprzedni projekt, ten o treściach szkodliwych, nieco krytykowałem — jak czytam, com wtedy nawypisywał, to wychodzi na to, że ktoś w rządzie to poczytał i chyba teraz mam znacznie mniej do narzekania. Chyba że nadal będę się upierał, że projektowi wciąż brak kompatybilności z kodeksem karnym, który penalizuje prezentowanie treści pornograficznych małoletniemu poniżej lat 15 — więc w sumie ja tu widzę niezły b…l.

Tekst Obligatoryjna weryfikacja wieku użytkowników serwisów pornograficznych pojawił się poraz pierwszy w Czasopismo Lege Artis.

opis stanu faktycznego:

• sprawa dotyczyła oskarżonego o dwa, dokonane w krótkich odstępach czasu, przy wykorzystaniu tej samej sposobności i w ramach recydywy, wykroczenia kradzieży;

• zatem zwrócił się do Sądu Najwyższego z następującym zagadnieniem prawnym:

Czy prawomocne ukaranie mandatem karnym za wykroczenie stoi na przeszkodzie objęciu czynu ukaranego w tym trybie odmianą czynu ciągłego z art. 12 § 2 kk?

uchwała Sądu Najwyższego:

• w orzecznictwie istnieje dwugłos w kontekście tego, czy ukaranie mandatem za wykroczenie będące elementem czynu ciągłego tworzy stan powagi rzeczy osądzonej: niektórzy są zdania, że policjant nie „orzeka” co do winy i kary, a mandat nie jest orzeczeniem, zatem nie ma przeszkód dla wszczęcia postępowania karnego, zaś kodeks wykroczeń wyraźnie przewiduje podwójne karanie jednego czynu stanowiącego wykroczenie i przestępstwo (wyrok SN z 13 czerwca 2024 r., IV KK 181/24);
• zgodnie z przeciwnym poglądem prawomocny mandat to res iudicata, a więc stosuje się doń zasadę ne bis in idem (postanowienie SN z 10 września 2024 r., IV KK 145/24);
• (żądnych pogłębienia wątku: istnieje też spór, czy jest to ciąg wykroczeń, za które sprawca odpowiada jak za przestępstwo, czy jednak jedno przestępstwo składające się z kilku wykroczeń; przy okazji SN analizuje także przesłanki zastosowania normy, tj. wymóg jednorodności czynu zabronionego, działania w krótkich odstępach czasu (kilka dni? tygodni? miesięcy?) jak też „tej samej albo takiej samej” sposobności, etc.etc., finalnie przychylając się do traktowania zachowań sprawcy jako integralnej całości, ergo jest to jeden czyn zabroniony — przestępstwo);
• (no i na logikę: o przestępstwach jest w kodeksie karnym, o wykroczeniach w kodeksie wykroczeń, a ratio legis przepisu jest takie, żeby sprawca kilku czynów przepołowionych nie mógł korzystać z dobrodziejstw łagodniejszego karania);
• …a skoro tak, to jest oczywiste, że oskarżonemu muszą przysługiwać wszelkie gwarancje procesowe wynikające z konwencji i prawa międzynarodowego, a także zasad postępowania karnego i sprawiedliwego procesu, w tym także zakaz podwójnego karania za jeden czyn;

Do naruszenia zasady ne bis in idem dochodzi wówczas, gdy jest wszczynane, prowadzone postępowanie, bądź ma być rozstrzygana odpowiedzialność za przestępstwo albo inny delikt penalny, jeżeli została już prawomocnie rozstrzygnięta odpowiedzialność za przestępstwo albo inny delikt penalny, pod warunkiem, że był on oparty na tych samych lub w znacznej części tych samych faktach.

• a ponieważ postępowanie karne to także postępowanie wykroczeniowe — wszakże to formalna analiza czynu prowadzi do zastosowania odpowiedniej normy — to nie ma wątpliwości, że nie tylko podwójne karanie, ale już samo prowadzenie dwóch odrębnych postępowań co do tego samego zdarzenia narusza zasadę ne bis in idem (por. „Czy żołnierz już ukarany dyscyplinarnie może jeszcze raz odpowiadać karnie za ten sam czyn?”);
• a jeśli ktoś ma wątpliwości, czy w kontekście mandatu można mówić o „prawomocności”: prawomocność oznacza brak możliwości odwołania się od kary w zwykłym trybie, choćby strona nawet nie próbowała się odwoływać lub przegapiła termin;
• skoro więc mandat jest rozstrzygnięciem sprawy wykroczeniowej (art. 32 par. 1 kpsw), mandat staje się prawomocny z chwilą jego przyjęcia (zapłaty — w przypadku mandatu zaocznego i kredytowanego), to nałożenie mandatu kończy postępowanie w stosunku do określonego czynu, przez co wyczerpuje przesłankę res iudicata;
• zaś uchylenie prawomocnego mandatu jest możliwe wyłącznie w drodze nadzwyczajnego środka zaskarżenia;

Poniesienie przez sprawcę wykroczenia odpowiedzialności z tytułu jego popełnienia w drodze mandatu spełnia warunki do zastosowania zasady ne bis in idem.

• odmienna interpretacja nie może opierać się na tym, że regulując zasady odpowiedzialności za czyny przepołowione polski prawodawca pominął konstytucyjne i międzynarodowe standardy: ani art. 12 par. 2 kk, ani art. 10a par. 1 kw nie może być interpretowany jako norma dopuszczająca naruszenie zakazu podwójnego karania.

Biorąc pod uwagę taką wykładnię w wydanej uchwale SN przyjął, iż sprawca wykroczenia, na którego prawomocnie nałożono mandat, powinien skorzystać z dobrodziejstwa zasady ne bis in idem — a więc nie może raz jeszcze odpowiadać za „sumaryczne” przestępstwo.

Tekst Prawomocny mandat za wykroczenie wyklucza ściganie za przestępstwo „składające” się z owego wykroczenia pojawił się poraz pierwszy w Czasopismo Lege Artis.