Dalej będzie w punktach:

• w szranki stanęły trzy karty płatnicze: World Mastercard Intensive wydana przez mBank oraz dwie karty banku UniCredit: znana od lat karta debetowa oraz karta kredytowa UniCredit Mastercard;
• (czas na małą dygresję: osobiście uważam UniCredit za czarnego konia polskiego rynku bankowego: konto za darmo, karta za darmo (także kredytowa — bezwarunkowo) — aplikacja bez zbytecznych wodotrysków — czego jeszcze chcieć?);
• biorące udział w teście transakcje miały miejsce 21 sierpnia 2026 r., w miejscowości Skagen; tego dnia średni kurs NBP korony duńskiej wynosił 0,5768 PLN, natomiast organizacja płatnicza Mastercard 1 DKK przeliczała na 0,5804465 PLN;
• chyba ważne: UniCredit w swoich dokumentach podaje, iż stosuje kursy międzybankowe „oparte na notowaniach obowiązujących na rynku międzynarodowym” i nie nalicza marży dla par walutowych w przypadku transakcji w walutach Unii Europejskiej (nie tylko EUR/PLN, ale też DKK/PLN) — ale informuje o marży ECB (która jest zmienna w ciągu dnia);
• natomiast mBank w przypadku płatności kartą kredytową World Mastercard Intensive nie pobiera prowizji za przewalutowanie, zaś kursy… przyznam, że do dziś nie wiem jakie dokładnie kursy są stosowane w przypadku tego instrumentu (natomiast sprawdziłem: 21 sierpnia 2026 r. kurs kupna 1 DKK wynosił 0,5595 PLN, kurs sprzedaży 0,5941 PLN, średni kurs to 0,5768 PLN — spread 6%;
• i teraz tak: mBank sprzedał 1 DKK za 0,582 PLN, natomiast w przypadku UniCredit — niezależnie od użytej karty — kurs korony duńskiej wyniósł około 0,576 PLN (różnice sprowadzały się do czwartego miejsca po przecinku, co przy zwykłych transakcjach Polaka-szaraka nie ma najmniejszego znaczenia).

Wniosek: różnice może i groszowe, ale na korzyść UniCredit. Bo przecież żeby mieć kartę kredytową mBank World Mastercard Intensive należy mieć (potencjalnie odpłatny) rachunek w tym banku, zaś sama karta wymaga określonego poziomu używania, by uniknąć opłat za jej posiadanie — tymczasem UniCredit jeść nie woła, a i tak tańszy, czyli lepszy.
(A ja nadal nie rozumiem, dlaczego ludzie tak się krzywią na tę nazwę — a jakiś Ersatz bank nie przeraża.)

Q.E.D.

(disklajmer: to test niesponsorowany, podobnie jak transakcje będące podstawą badania były płatnościami zupełnie prywatnymi)

Tekst mBank vs. UniCredit — porównanie kursu korony duńskiej przy transakcjach kartą płatniczą pojawił się poraz pierwszy w Czasopismo Lege Artis.

opis stanu faktycznego:

• sprawa dotyczyła mężczyzny, wobec którego prawomocnie orzeczono środek karny w postaci zakazu posiadania zwierząt;

apelacja:

• w apelacji od kolejnego wyroku skazującego obrońca oskarżonego podkreślał, że przewożenie psa ze schroniska nie oznacza posiadania zwierząt;

• …przeto może i powinien być traktowany wyłącznie jako dzierżyciel, a więc orzeczonego zakazu nie naruszył;

prawomocny wyrok:

• sąd odwoławczy nie zgodził się z tą argumentacją: nawet jeśli karnoprawne pojęcie „posiadania” można wywodzić z prawa rzeczowego, to przecież nie można pomijać, że art. 336 kc przewiduje dwa rodzaje posiadania: posiadanie samoistne oraz posiadanie zależne;
• istotą środka karnego polegającego na zakazie posiadania zwierząt jest pozbawienie sprawcy przestępstwa możliwości jakiejkolwiek styczności ze stworzeniem — czyli każdej postaci posiadania, tj. nie tylko faktycznego władztwa (wynikającego np. z własności, opieki, posługiwania się w pracy), ale też posiadania fizycznego…
• …a przecież dzierżyciel jest także posiadaczem rzeczy — ergo nawet jeśli przewożenie psa ze schroniska traktować jako jego dzierżenie, to zakaz posiadania zwierząt został przez kierowcę złamany;
• nie ma przy tym znaczenia, iż czasem w samochodzie była jeszcze inna osoba — bo przecież to kierowca decyduje o sposobie i długości transportu, ewentualnych przerwach, etc., etc., czyli jest posiadaczem ładunku.

Biorąc pod uwagę taką wykładnię sąd uznał apelację za całkowicie bezzasadną.

Tekst Czy przewożenie psa ze schroniska do nowego właściciela narusza orzeczony zakaz posiadania zwierząt? pojawił się poraz pierwszy w Czasopismo Lege Artis.

Na początek najprostsze: duńskie numery rejestracyjne pojazdów składając się z kombinacji dwóch liter i pięciu cyfr, ściśle rzecz ujmując w układzie AB 12 345 (pamiętając, że spacja w numerze rejestracyjnym się nie liczy). System jest podobny jak w Niderlandach, czyli z literek nie sposób wywnioskować o miejscu zamieszkania właściciela, jednak przed 2012 r. odnosił się do kategorii pojazdu (np. motocykl, ciągnik, ciężarowy, autobus) lub sposób jego wykorzystania (np. taksówka).
Zwykłe tablice rejestracyjne są białe, z czerwoną obwódką, mają czarne napisy. Mogą mieć niebieski euroband z literkami „EU”, ale ten pasek nie jest obowiązkowy.

Czas na małą dygresję: w Danii płaci się bardzo wysoki podatek od rejestracji samochodu z silnikiem spalinowym, liczony od jego wartości: 25% ceny w przypadku aut o wartości do 76 tys. DKK (ok. 44 tys. PLN), 85% wartości pojazdu dla przedziału 76-237 tys. DKK — zaś auta droższe niż 237 tys. DKK (ok. 135 tys. PLN) obciążone są daniną w wysokości 150% wartości². Prawo przewiduje odliczenia kwotowe, preferujące tańsze marki i modele — ale w sumie staje się jasne, dlaczego logo Audi, BMW czy Mercedes jest w Danii prawie niewidywane (chyba że na niemieckich blachach, a Niemców tu nie brakuje).
Aha, podatek obejmuje także pojazdy używane, co tłumaczy, dlaczego na duńskich drogach widać bardzo dużo starszych i starych, wyraźnie sfatygowanych — i zwykle tańszych — marek.

Podatkowe meandry w istotny sposób przekładają się na to, jak wyglądają duńskie tablice rejestracyjne. Po pierwsze auta w użytku mieszanym, firmowo-prywatnym, mają tablice białe z dodatkowym żółtym paskiem na literach. Tablica „papuzia” (papegøjeplader) ma na celu wyróżnienie pojazdu, od którego wprawdzie odprowadzono podatek VAT, ale na który stosowana jest obniżona stawka podatku rejestracyjnego.
Po drugie pojazdy wykorzystywane wyłącznie w działalności gospodarczej — 0% VAT, 0% podatek rejestracyjny (coś jak nasz VAT-26) — mają tablice żółte z czarnymi napisami. I mogą mieć tylko jeden rząd siedzeń, żeby nie kusiło się wozić „prywatnie”.

A poza tym:

• tablice białe z czerwonymi znakami to trzecia tablica rejestracyjna, stosowana np. na bagażniku rowerowym;
• żółte blachy zobaczyć można także na motorowerach i przyczepach używanych w transporcie;
• czarne tablice z białymi znakami znaleźć można na pojazdach sił zbrojnych; ich dodatkową cechą jest emblemat rodzaju sił zbrojnych (wojska lądowe, lotnictwo, marynarka wojenna, etc.);
• osobne rozwiązania występują w przypadku pojazdów pracujących na lotniskach, należących do Agencji Zarządzania Kryzysowego, limuzyn króla, aut importowanych i eksportowanych, etc.,etc.;

1. disklajmer: będzie tylko o tablicach rejestracyjnych widywanych w Danii „kontynentalnej” — nic o Grenlandii i Wyspach Owczych. ︎
2. dodatkowo płaci się narzut od emisji dwutlenku węgla: od 280 DKK dla silników o emisji do 109 g CO₂ / km do 1115 DKK dla silników emitujących powyżej 137 g CO₂ / km — za każdy gram! ︎

(fot. Olgierd Rudak, CC BY-SA 4.0)

Tekst Jak wyglądają duńskie tablice rejestracyjne? pojawił się poraz pierwszy w Czasopismo Lege Artis.

opis stanu faktycznego:

• sprawa dotyczyła niderlandzkiej spółki Betaal Garant świadczącej usługi swoistego poręczenia / depozytu zabezpieczającego działającego na rynku nieruchomości;

• sąd I instancji uznał, że depozyt zabezpieczający jest rodzajem usługi płatniczej, zatem brak zezwolenia oznaczał naruszenie prawa;
• natomiast sąd odwoławczy dostrzegł, że pieniądze przechodzą przez rachunek bankowy poręczyciela, więc należy go traktować jako odbiorcę transakcji (przychodzącej) i płatnika (transakcji wychodzącej) — ale z drugiej strony Komisja Europejska swego czasu przyjęła stanowisko, że pośredniczenie w płatnościach stanowi transfer środków pieniężnych na rachunek płatniczy, a więc powinno być postrzegane jako usługa płatnicza;

wyrok TSUE:

• dyrektywa PSD2 definiuje usługą płatniczą jako określony rodzaj działalności prowadzonej w ramach działalności gospodarczej;
• usługą płatniczą jest m.in. realizacja transakcji płatniczych, w tym transfery środków pieniężnych polegających na realizacji poleceń przelewu, gdzie transakcją płatniczą jest działanie polegające na złożeniu, transferze lub wypłacie pieniędzy, niezależnie od podstawy zobowiązania łączącego płatnika i odbiorcę;
• poleceniem przelewu jest natomiast usługa płatnicza polegająca na uznaniu rachunku odbiorcy transakcją płatniczą wykonaną z rachunku płatnika przez dostawcę usług płatniczych prowadzącego rachunek płatnika;
• oznacza to, że realizacja polecenia przelewu polega nie tylko na przekazaniu przez płatnika zlecenia płatniczego dostawcy usług, ale też wymaga, by dostawca posiadał rachunek tego płatnika;
• tymczasem w sprawie jest tak, że spółka realizująca usługę depozytu zabezpieczającego nie prowadzi żadnych rachunków — wszystkie transfery są realizowane poprzez rachunki prowadzone w bankach, które są dostawcami usług płatniczych;
• mało tego: przepis o złożeniu przez inwestora części zapłaty do depozytu notarialnego lub depozytu zabezpieczającego wynika z niderlandzkiego kodeksu cywilnego, a więc trudno uznać go jako instytucję rynku finansowego;
• niezależnie od tego dyrektywa PSD2 wyraźnie wskazuje zakres podmiotowy regulacji — dostawcami usług płatniczych są m.in. instytucje kredytowe, instytucje pieniądza elektronicznego i instytucje płatnicze — zaś jej przepisy nie mają zastosowania do innych podmiotów;
• tymczasem

Wymogi w zakresie udzielania zezwoleń instytucjom płatniczym, nadzoru ostrożnościowego i odpowiedzialności cywilnej ustanowione w dyrektywie 2015/2366 nie są uzasadnione, jeżeli transfery środków pieniężnych są realizowane wyłącznie w celu wykonania innej usługi oferowanej tytułem głównym, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, a mianowicie usługi polegającej na udzieleniu zabezpieczenia zastępczego, która to działalność sama w sobie nie jest objęta przepisami dyrektywy PSD2.

• skoro więc spółka Betaal Garant takim podmiotem nie jest, to jej działalność nie może być traktowane jako usługa płatnicza;
• (przyznam, że taka argumentacja troszkę mnie zadziwiła: wszakże to zamiar świadczenia usługi płatniczej oznacza konieczność dopełnienia jakichś tam obowiązków — i uzyskanie statusu dostawcy usługi płatniczej — nie na odwrót);

W ocenie TSUE wykładnia prowadzi do konkluzji, iż oparty na prawie cywilnym depozyt zabezpieczający nie może być traktowany jako usługa płatnicza, zatem usługodawcy nie da się zarzucić naruszenia przepisów o działalności regulowanej.

Tekst Depozyt zabezpieczający płatność nie jest usługą płatniczą (TSUE) pojawił się poraz pierwszy w Czasopismo Lege Artis.

opis stanu faktycznego:

• sprawa zaczęła się od wysłania do Głównego Inspektora Transportu Drogowego serii pytań o funkcjonowanie fotoradarów (m.in. „Jaka jest zaprogramowana dopuszczalna prędkość w ww. fotoradarze? Jak parametr ten zmieniał się w ciągu ostatnich dwóch lat? W jakiej odległości od fotoradaru jest wykonywany pomiar prędkości? Jak parametr ten zmieniał się w ciągu ostatnich dwóch lat? Czy fotoradar jest przystosowany do ujawniania innych wykroczeń (np. niezapięte pasy bezpieczeństwa)?”, etc.,etc.); wnioskodawca poprosił o przesłanie odpowiedzi w postaci pliku PDF wysłanego na jego adres listelowy;

• zdaniem zainteresowanego wniosek ma charakter na tyle odformalizowany, że jakiekolwiek dane personalne nie są niezbędne — zaś bezpieczeństwo państwa nie zostało wskazane jako przesłanka ujawnienia tożsamości wnioskodawcy — zatem wszczęcie postępowania w zakresie udostępnienia informacji publicznej powinno nastąpić także na podstawie wniosku anonimowego;
• zatem do sądu trafiła (już nie anonimowa) skarga na bezczynność;

wyrok WSA:

• biorąc pod uwagę rozwój technologii cyfrowych, pojawienie się tzw. „sztucznej inteligencji” i możliwość zautomatyzowanego generowania zapytań — „nie znajduje racjonalnego uzasadnienia utrzymanie praktyki udzielania odpowiedzi na wszelkie, anonimowe” wnioski o informację publiczną (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2024 r., III OSK 1602/24);
• sęk w tym, że cyberprzestępcy się nie patyczkują i atakują wszystko: od danych osobowych, poprzez systemy istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa i pełnienia określonych funkcji wobec obywateli, prowadzą wojny hybrydowe, oszukują, szantażują, etc.;
• potencjalnie nie ma lepszego źródła wiedzy dla złoczyńcy, niż organ, który wszystko poda na tacy — skoro więc adres poczty elektronicznej nijak nie identyfikuje nadawcy, to powstrzymanie się od udzielenia odpowiedzi ze względu na brak wiedzy co do tożsamości zainteresowanego jest działaniem prawidłowym;
• a jeśli ktoś ma wątpliwości: sformułowanie, iż prawo do informacji publicznej przysługuje „każdemu” nie oznacza, że także anonimom;
• anonim może anonimowo przeglądać BIP — ale jeśli chce się dowiedzieć czegoś szczegółowego, musi złożyć prawidłowy — już nie anonimowy — wniosek;
• (ba, zdaniem WSA wniosek de lege ferenda brzmi: jedyny sensowny sposób weryfikacji tożsamości indagującego to odesłanie do reguł kodeksu postępowania administracyjnego);
• skoro więc adres poczty elektronicznej nadawcy nie pozwalał na ustalenie jego tożsamości, GITD nie miał obowiązku rozpatrzenia wniosku, a więc nie da się mu zarzucać bezczynności (wyrok WSA w Warszawie z 13 sierpnia 2025 r., II SAB/Wa 333/25);

skarga kasacyjna:

• skoro ustawa nie precyzuje jak powinien wyglądać wniosek (i nie odsyła do kpa), to nie wolno wykoncypować sobie wymogu określenia tożsamości;
• także z powołaniem się na teoretyczne rozważania dotyczące zagrożeń dla bezpieczeństwa, etc.;

wyrok NSA:

• zgodnie z Konstytucją prawo do informacji publicznej przysługuje „każdemu”, zaś ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na ochronę wolności i praw innych osób, porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa; ograniczenie to musi wynikać z ustawy i nie może opierać się na domniemaniu;

• jednakowoż to „stanowisko wymaga jednak pewnej korekty uzasadnionej koniecznością dostosowania funkcjonowania organów państwa, a także podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, do współczesnych realiów”: wojną Rosji z Ukrainą, antyzachodnią wojną hybrydową kierowaną z Moskwy, której elementem są ataki hakerskie zmierzające do sparaliżowania państwa, jak też ogólne zagrożenia płynące z rozwoju technik cyfrowych;
• takie ryzyka usprawiedliwiają podejmowanie przez organy prewencyjnych działań ochronnych, które — nawet jeśli nie mieszczą się w konstytucyjnym zakresie ograniczenia prawa do informacji — są związane z szeroko pojętą ochroną administracji publicznej; stąd też

Działanie organu ukierunkowane na ustalenie danych wnioskodawcy znajduje uzasadnienie w kolizji dóbr: bezpieczeństwa państwa i obywateli oraz prawa „każdego” do uzyskania informacji publicznej.

• jeśli więc organ, w konkretnej sprawie uzna, iż udostępnienie informacji publicznej anonimowemu wnioskodawcy może stworzyć zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa i obywateli, jest uprawniony do podjęcia działań w celu ustalenia danych wnioskodawcy — zaś podstawą po temu jest zasada niepodległości i bezpieczeństwa państwa, którą wszakże należy stosować wprost — a chociaż art. 5 Konstytucji RP nie może stanowić samodzielnej podstawy ograniczania praw konstytucyjnych, to może być wskazówką interpretacyjną w toku wykładni celowościowej;
• biorąc zatem pod uwagę, iż pytanie o zasady funkcjonowania fotoradaru jest tak szczegółowe, dotykają zarówno kwestii technicznych, jak i praktycznych, zaś materia dotyczy bezpieczeństwa obywateli na gruncie ruchu drogowego — „uzyskanie tego typu informacji przez podmiot anonimowy wrogo nastawiony do Państwa Polskiego i jego obywateli może potencjalnie sprowadzić zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa i obywateli”, toteż wymóg prewencyjnego podania pełnych danych personalnych jest uzasadniony (por. „Wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie wymaga „oficjalnego pisma””);
• owszem, na tym etapie zagrożenie jest zaledwie potencjalne — ale przecież na tym polega „prewencyjność” działań państwa, że nie dopuszcza do przeistoczenia się ryzyk potencjalnych w zagrożenia realne;
• jeśli kogoś martwi, że oto znika pojęcie anonimowego wniosku: NSA podkreślił, iż rozważania te nie mogą dawać asumptu do kreowania pozaustawowej przesłanki wykazania przez wnioskodawcę tożsamości — bo domniemanie ogólnego obowiązku podawania danych osobowych też byłoby sprzeczne z Konstytucją.

Zamiast komentarza: przedstawiona koncepcja jest dość prosta: skoro ustawa może ograniczać prawo do informacji publicznej, to ową ustawą może być też ustawa zasadnicza. Zatem bezpieczeństwo państwa może i powinno uzasadniać pytanie o tożsamość wnioskodawcy… Pomijając poczucie, że jednak taka wykładnia jest mocno contra legem, a NSA wydaje się popadać w niemałą przesadę — wszakże mówimy o fotoradarach drogowych, nie o systemach obronnych — szkoda, że nie dostrzeżono, że ustawa pamięta o ochronie informacji niejawnych…
…więc dane spec znaczenia, etc., na pewno ujawniane nie będą — zaś dopóki prawodawca nie zaliczy technicznych rozwiązań fotoradarów do takowych, dopóty elukubracje są po prostu naciąganiem rzeczywistości do wyobrażeń.

Tekst Czy bezpieczeństwo państwa może uzasadniać żądanie ujawnienia tożsamości autora anonimowego wniosku o udostępnienie informacji publicznej? pojawił się poraz pierwszy w Czasopismo Lege Artis.

opis stanu faktycznego:

• sprawa zaczęła się od nałożenia na spółkę Google Ireland, przez włoski urząd Autorità per le garanzie nelle comunicazioni, kary w wysokości 750 tys. € za prowadzenie na platformie YouTube reklamy gier hazardowych;
• zakwestionowane działania polegały na zamieszczaniu przez twórców filmików prezentujących hazard, zachęcaniu innych użytkowników do przesyłania własnych filmików o tej tematyce; w decyzji nakazano też usługodawcy usunięcie 630 filmów;

• zaś sąd odwoławczy zwrócił uwagę, że dyrektywa nie ma zastosowania do gier hazardowych, ale nie wiadomo, czy dotyczy to także platform hostingowych, na których publikowane są określone treści;
• co więcej trudno uznać usługę za neutralny hosting, skoro użytkownik był członkiem programu partnerskiego YouTube, w ramach akceptacji kanału Google weryfikuje publikowane treści i narzuca określone kapijaje, a na końcu dzieli się przychodami od reklamodawców;

wyrok TSUE:

• przepisy dyrektywy 2000/31 o handlu elektronicznym nie mają zastosowania do „działalności” w zakresie m.in. gier hazardowych (gier losowych, zakładów wzajemnych, loterii, etc.); takie sformułowanie oznacza, że wyłączenie nie dotyczy samego organizowania gier hazardowych, ale też działalności powiązanej — w tym reklamy hazardu;
• sęk w tym, że hazard, podobnie jak kwestie moralne, religijne i kulturowe, zharmonizowany nie jest, a to dlatego, że jest poszczególne państwa — ich społeczeństwa — traktują je w sposób różnoraki;
• w ocenie TSUE inaczej jednak należy postrzegać działalność w zakresie hostingu reklam gier losowych: wszakże przechowywanie danych nie ma bezpośredniego i nierozerwalnego związku z hazardem, a więc nie różni się od hostingu innych danych, w tym innych kampanii;
• a skoro celem działania hostingodawcy nie jest promowanie hazardu, to z dobrodziejstw dyrektywy — w tym reguły notice & takedown — skorzystać może także podmiot świadczący usługi przechowywania danych, nawet jeśli zawierają one reklamy gier hazardowych;
• (a mnie się wydaje, że choć jest to pogląd logiczny, to jednak contra legem: hosting jest usługą świadczenia społeczeństwa informacyjnego (art. 14 dyrektywy), zaś wyłączenie stosowania dyrektywy obejmuje określone rodzaje działalności w zakresie usług społeczeństwa informacyjnego (art. 1 ust. 5 lit. d dyrektywy));
• jednakowoż nie można pomijać, że definicyjnie hosting jest usługą czysto techniczną, automatyczną i bierną — usługodawca jako pośrednik w dostępie do danych przechowuje informacje, nie wpływając na ich treść w jakikolwiek sposób;
• a przecież działalność usługodawcy, który nie tylko decyduje o wyświetlaniu treści określonym użytkownikom, ale też „podstawia” reklamy, po czym dzieli się zyskami ze swoim klientem, czyli w istocie sprawuje nad nimi kontrolę, nie może być uznana jako neutralna (por. „YouTube nie ponosi odpowiedzialności za udostępnianie przez użytkowników pirackich treści — chyba że nie reaguje na zgłoszenia”);
• a chociaż przepisy nie nakładają na usługodawców ogólnego obowiązku nadzorowania przechowywanych danych, to usługodawca, który przechowywane informacje sprawdza, to nie może skutecznie powołać się na rzekomą niewiedzę o bezprawnej działalności;
• tymczasem przystąpienie kanału do YouTube Partner Program wymaga jego weryfikacji ze strony usługodawcy, którego działalność zmierza do uzyskania wyczerpującej wiedzy o przechowywanych danych — toteż Google jako operator platformy hostingowej nie może się zasłaniać brakiem wiedzy o treści publikowanych filmów.

Rzecz jasna ocena, czy działalność YouTube może być w takim przypadku postrzegana jako neutralny hosting leży w gestii sądu — jedna wydaje się, że wykładnia TSUE rozwiała większość wątpliwości.

Tekst Czy YouTube jest neutralnym hostingodawcą filmów — przy których wyświetla reklamy? pojawił się poraz pierwszy w Czasopismo Lege Artis.

opis stanu faktycznego:

• orzeczenie dotyczyło odpowiedzialności za szkody górnicze wyrządzone w budynku;
• mniejsza jednak z istotą sporu i jego rozstrzygnięciem, to co ciekawe: na etapie przedprocesowym, 23 marca 2017 r., strona powodowa wysłała do pozwanego wezwanie do zapłaty, aby żądanie odsetek za opóźnienie odnieść do daty jego doręczenia, tj. 1 kwietnia 2017 r.;

• … a więc jego treść nie pozwala traktować go jako wezwania do zapłaty w rozumieniu art. 445 kc, przez co świadczenie nie było jeszcze wymagalne — toteż odsetki można liczyć dopiero od momentu skutecznego wyartykułowania żądania, czyli od doręczenia pozwu (tj. od 20 lipca 2017 r.);

wyrok Sądu Najwyższego:

• warunkiem wymagalności świadczenia jest upływ oznaczonego terminu (np. daty wskazanej na fakturze); jeśli termin ten nie jest w żaden sposób oznaczony — jak np. w przypadku odpowiedzialności deliktowej — dłużnik powinien je spełnić niezwłocznie po otrzymaniu wezwania;

• mało tego: treść wezwania do zapłaty nie została także także określona w art. 455 kc, zaś w orzecznictwie przyjmuje się, że wezwanie do zapłaty to oświadczenie woli wierzyciela, który domaga się od dłużnika spełnienia określonego świadczenia, przy czym taka wola może być wyrażona w dowolny — byle dostatecznie zrozumiały — sposób;
• w ocenie SN wystarczające jest jeśli wezwanie do zapłaty precyzuje przedmiot rozmiar świadczenia (np. kwotę do zapłaty) i jego podstawę faktyczną (żeby dłużnik wiedział za co ma zapłacić);
• skoro więc pismo strony powodowej określało kwotę żądanego odszkodowania i wyjaśniało, że chodzi o szkody górnicze — to było to wezwanie do zapłaty, przy czym jego skuteczność zależy od skuteczności (daty) oznajmienia adresatowi.

Biorąc pod uwagę taką wykładnię SN uchylił zaskarżony wyrok, a zwracając sprawę do apelacji podkreślił, że odsetki powinny być naliczone w terminie zależnym od daty doręczenia wezwania ugodowego.

Tekst Czy wezwanie do zapłaty powinno zawierać jakąś magiczną formułkę? pojawił się poraz pierwszy w Czasopismo Lege Artis.

opis stanu faktycznego:

• orzeczenie dotyczyło skargi na uchwałę rady gminy ustanawiającą regulamin utrzymania czystości na terenie gminy Suchożebry;

wyrok WSA:

• sąd I instancji nie zgodził się z tymi zarzutami: po pierwsze primo chociaż „zasady techniki prawodawczej” traktują jako niedopuszczalne powtórzenie w akcie prawa miejscowego przepisów ustawy upoważniającej lub innych aktów normatywnych, a orzecznictwo TK i WSA/NSA traktuje takie dublowanie jako rażące naruszenie prawa — to przecież w drodze wyjątku, w celu „zapewnienia komunikatywności”, takie powtórzenie jest uznawane za dopuszczalne;
• po drugie primo celem określenia obowiązków obowiązków właścicieli zwierząt jest ochrona ludności przed niepożądanymi zachowaniami tych zwierząt, więc postanowienie regulaminu o charakterze kierunkowym (pilnuj swego kotka w domu swoim) nie jest sprzeczne z prawem;
• zarazem nie można pomijać, że ustawa mówi o „terenach przeznaczonych do wspólnego użytku”, a te przecież nie muszą być tożsame z „miejscami publicznymi„;
• po czwarte primo prowadzenie wszystkich psów na uwięzi, a czworonogów potencjalnie agresywnych także w kagańcu to przecież nic innego jak zwiększenie kontroli nad ich niepożądanymi zachowaniami — a przecież celem regulacji jest także ochrona postronnych osób przed strachem na widok groźnego psa, zatem nie można zakładać, iż komfort zwierzęcia jest ważniejszy od komfortu psychicznego i poczucia bezpieczeństwa ludzi przebywających na terenach użytku publicznego;
• natomiast pojęcie zwierzęcia domowego w kontekście ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminie nie musi być definiowane przez pryzmat ustawy o ochronie zwierząt — ergo mogą nim być „kanarek, papuga, żółw, patyczak, czy jaszczurka”, o ile są trzymane przez człowieka w jego domu, dla jego przyjemności;
• zatem skarga została oddalona (wyrok WSA w Warszawie z 10 maja 2023 r., IV SA/Wa 133/23);

wyrok NSA:

• stanowisko NSA było wprost przeciwne: podstawę i granice regulacji aktu prawa miejscowego wyznacza delegacja ustawowa, zatem rada gminy nie może przepisywać z ustawy to uchwały, a zwłaszcza modyfikować ich postanowień; wyjście poza granice delegacji oznaczają sprzeczność z prawem, a więc sama w sobie jest podstawą do stwierdzenia nieważności uchwały (art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym);
• zarazem gmina nie może także wprowadzić generalnego obowiązku prowadzenia wszystkich psów na smyczy w miejscach publicznych: skoro ustawa mówi o ochronie ludzi przed „zagrożeniem lub uciążliwością” — a ustawa o ochronie zwierząt co do zasady zezwala na puszczanie psów, pod warunkiem możliwości sprawowania bezpośredniej kontroli nad zwierzęciem (art. 10a ust. 3 uoz) — to bezwzględny, nieuwzględniający „uwarunkowań behawioralnych, wieku, stanu zdrowia i cech anatomicznych” nakaz wyprowadzania wszystkich psów na smyczy jest sprzeczny z prawem;
• (analogicznie NSA postrzega obligatoryjny kaganiec na pysku psów ras uznawanych za agresywne);
• odnosząc się do zarzutu niedopuszczalnej ingerencji w sposób chowania zwierząt NSA przypomniał, że granicę regulacji wyznacza płot posesji — władze samorządowe nie mogą regulować postępowania ze zwierzęciem na terenie prywatnym właściciela;
• ale to nie wszystko, bo przecież owady, gady i płazy, jak też większość gatunków ptaków nie są zaliczane do zwierząt domowych (nie licząc takich jak „np. papuga, kanarek, ale także gęś, kura czy kaczka” lub „pszczoła miodna czy jedwabnik morowy„) — generalnie ptaki i owady to zwierzęta dzikie, więc uchwała nie różnicująca zwierząt domowych i dziko żyjących jest wadliwa;

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu pierwszej instancji, jakoby w polskiej tradycji owady, płazy a przede wszystkim gady przebywały wraz z człowiekiem w jego domu lub innym odpowiednim pomieszczeniu i były utrzymywane przez człowieka w charakterze jego towarzysza. Być może można wskazać tylko na kilka przykładów zwierząt z takich gromad, ale można uznać za fakt powszechnie znany, że większość rzędów zwierząt w gromadach ptaków, płazów i gadów nie można uznać za zwierzęta domowe.

• (hmm, a propos tego „gęś, kura czy kaczka„: czy ten sam gatunek zwierzęcia może być normatywnie traktowany jako zwierzę gospodarskie (drób), ale — jeśli człowiek utrzymuje je w charakterze towarzysza — będzie już zwierzęciem domowym?);
• (zaś w kwestii formalnej: sporny par. 22 regulaminu mówi o osobach utrzymujących owe owady, gady i płazy — jak ktoś takie stworzenie utrzymuje, to chyba nie można powiedzieć, że jest ono dzikie?!?).

Biorąc pod uwagę charakter naruszeń NSA uchylił wyrok pierwszej instancji, a także stwierdził (częściowo) nieważność zaskarżonej uchwały.

Tekst Czy gmina może regulować sposób postępowania ze zwierzętami na prywatnym podwórku właściciela? pojawił się poraz pierwszy w Czasopismo Lege Artis.

A mianowicie, w pewnym skrócie:

• funkcjonujący od kilku miesięcy system kaucyjny jest niepraktyczny i niezrozumiały, bo obywatele czują się upokarzani koniecznością noszenia worków pełnych niezgniecionych butelek, a „butelki objęte kaucją i tak są następnie gniecione w sortowniach”;
• przyjęte rozwiązania są nieadekwatne do zamierzonego celu: Konfederacja mówi, że lepiej byłoby stworzyć ogólnopolskie i masowe punkty skupu butelek;
• trudno się więc dziwić, że czuć opór obywatelski: 38% indagowanych Polaków nie ma ochoty ani potrzeby oddawania opakowań, zaś 48,1% nigdy nie skorzystało z systemu kaucyjnego;
• (jakby ktoś pytał: zgodnie z własnym pojęciem żelaznej logiki Konfederacja powołuje na medialne publikacje z marca 2026 r.);
• no i system jest nieintuicyjny, ponieważ automaty nie przyjmują butelek, których etykietki nie mają odpowiedniego oznaczenia;
• w sumie oznacza to, że kaucja jest dodatkową opłatą — bo jak konsument butelki nie odniesie, to jej nie odzyska, a poza tym i tak przeciętna rodzina zamraża 240-300 zł rocznie (to jest koszt kumulacji 120-150 niezwróconych butelek na łebka, razy 4-osobowa rodzina);
• przeto trudno się dziwić, że przeszło połowa Polaków źle to wszystko ocenia (i znowuż odwołanie do badań sprzed 5 miesięcy, przeprowadzonych po 5 miesiącach funkcjonowania systemu kaucyjnego);
• dochodzi do tego problemat wykluczenia społecznego: system kaucyjny dyskryminuje osoby starsze, niepełnosprawnych i mieszkańców wsi i mniejszych miejscowości, bo automaty są sytuowane w dużych aglomeracjach;
• na całym tym biznesie tracą gminy, dla których butelki PET i puszki aluminiowe stanowiły najbardziej dochodową frakcję odpadów…

• (zaś tak czy inaczej narzucanie konkretnego rozwiązania nie tylko wpisuje się w ogólną tendencję regulacyjną UE, ale też narusza unijną zasadę pomocniczości);
• stąd też jest jasne, że czas na ostateczne zniesienie systemu kaucyjnego…
• …i wprowadzenie, w drodze ustawy, ogólnokrajowej sieci skupu plastików, finansowanej w ramach mechanizmu rozszerzonej odpowiedzialności producenta;

Model ten nawiązuje do utrwalonej w polskiej praktyce instytucji skupu złomu i makulatury, rozszerzając ją o tworzywa sztuczne i aluminium.

• przewagą takiego rozwiązania jest odwrócenie logiki: obywatel nie musi finansować systemu z własnej kieszeni, aby następnie odzyskiwać własne pieniądze w uciążliwym procesie — lecz otrzymuje wynagrodzenie za dostarczenie posortowanych odpadów;
• (to jest ta odwrócona logika Konfederacji: obywatel wrzucający butelki do automatu czuje się upokorzony, ale już otrzymujący wynagrodzenie za to, że odwozi odpady do punktu skupu, będzie czuł, że zarabia);

art. 44 ust. 3 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi
Przedsiębiorca prowadzący jednostkę handlu detalicznego o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 m² jest obowiązany prowadzić na własny koszt selektywne zbieranie odpadów opakowaniowych po produktach w opakowaniach, które znajdują się w ofercie handlowej tej jednostki, według rodzajów opakowań, z których powstały odpady.

• a jak nie, to kara do pół miliona złotych…
• …ale co tam, bo przecież sklepy powyżej 2 tys. m² to domena wielkomiejska, więc tam będzie ich stać — a mieszkaniec mniejszego miasteczka lub wsi będzie mógł sobie zaplanować wycieczkę.

Ostateczne zniesienie systemu kaucyjnego miałoby nastąpić po 3-miesięcznym vacatio legis, przy czym:

• organizatorzy systemu mieliby dodatkowe 6 miesięcy na rozliczenie pobranej kaucji ze sklepami i hurtowniami oraz odebranie opakowań;
• konsumenci mieliby te same 6 miesięcy na oddanie butelek według dawnych reguł i domagać się zwrotu kaucji (czyli system kaucyjny, choć zlikwidowany, trzymałby się dzielnie).

Zamiast komentarza: pod projektem nie podpisał się Sławomir Mentzen — jednooki wśród ślepców królem — i to chyba najlepiej może posłużyć jako komentarz do tego durnego i nieżyciowego pomysłu.

Tekst Ostateczne zniesienie systemu kaucyjnego (małpka z brzytwą) pojawił się poraz pierwszy w Czasopismo Lege Artis.

A mianowicie, w pewnym skrócie:

• każda osoba, w tym także każdy pracownik, powinien być traktowany na równi z innymi osobami, to oczywista oczywistość; niedopuszczalne naruszenie nakazu równego traktowania pracowników to dyskryminacja;
• stąd też każdy pracodawca będzie miał obowiązek aktywnego (systematycznego) przeciwdziałania naruszaniu zasady równego traktowania w zatrudnieniu: prowadzenia działań prewencyjnych, wykrywaniu przypadków dyskryminacji, a także prawidłowego reagowania na zaistniałe przypadki;

art. 18(3g) kodeksu pracy
Pracodawca jest obowiązany systematycznie przeciwdziałać naruszaniu zasady równego traktowania w zatrudnieniu w szczególności przez działania prewencyjne, wykrywanie naruszenia tej zasady oraz właściwe reagowanie na jej naruszenie, a także przez działania naprawcze i wsparcie osób dotkniętych nierównym traktowaniem.

• ponieważ od zawsze w tym miejscu pojawiało się podchwytliwe pytanie, prawodawca postanowił dojaśnić, iż „niejednakowe traktowanie jest dopuszczalne i nie stanowi dyskryminacji, gdy jest obiektywnie uzasadnione” — więc pracodawcy nadal będą mogli nagradzać lojalność dodatkiem stażowym, etc.,etc.;
• po nowelizacji w kodeksie pracy pojawia się kilka nowych pojęć: dyskryminacja przez założenie to sytuacja, kiedy chlebodawca się pomylił co do cechy pracownika i tylko przez ów błąd podjął działania dyskryminacyjne (np. „on się mocno opala, więc wygląda jak imigrant”);
• natomiast dyskryminacja przez skojarzenie to odmienne traktowanie pracownika wskutek powiązania z inną osobą, której dyskryminacyjna cech dotyczy (art. 18(3a par. 4(1) kp);
• zmienia się także zakres odpowiedzialności pracodawcy za dyskryminację: naruszenie zasady równego traktowania będzie uprawniało pracownika do żądania zadośćuczynienia za krzywdę w wysokości nieniższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę, lub prawo do odszkodowania — aktualnie art. 18(3d) kp mówi wyłącznie o odszkodowaniu, a więc wymaga nie tylko wykazania wyrządzenia szkody i jej wysokości…

• …ale też przejścia intelektualnego Rubikonu i znalezienia odpowiedzi na pytanie: czy taki limit powinien być rozumiany jako franszyza redukcyjna? bo jeśli wysokość szkody wyrządzonej pracownikowi nie przekroczy kwoty 4,8 tys. zł, to nic mu się nie należy?
• idąc dalej: w przypadku dyskryminacji wielokrotnej będzie przysługiwało zadośćuczynienie w kwocie co najmniej 3-krotności minimalnego wynagrodzenia, przy czym warto mieć na uwadze, że pojęcie wielokrotnego naruszenia obejmuje działania powtarzalne z tej samej przyczyny lub z wielu przyczyn, jak też naruszenie jednokrotne spowodowane wielu przyczynami jednocześnie (art. 18(3d) par. 3 kp);
• to już było: skorzystanie z uprawnień dotyczących dyskryminacji nie może pociągać za sobą żadnych negatywnych konsekwencji dla pracownika, zaś naruszenie zakazu retorsji to ryzyko kolejnego zadośćuczynienia (obecnie: odszkodowania) w wysokości nieniższej niż minimalna płaca;
• nowością jest wyłączenie ochrony w przypadku naciągaczy — pracowników, którzy wiedzieli, że zarzucane naruszenie prawa pracy nie miało miejsca (art. 18(3e) par. 4 kp);
• istotne: w sporach sądowych lub rozstrzyganych w/g wewnętrznych procedur pracodawcy obowiązuje odwrócony ciężar dowodu: na pracowniku spoczywa wyłącznie obowiązek uprawdopodobnienia faktu naruszenia zasady równego traktowania — zaś pracodawca będzie miał obowiązek wykazać, iż nie dopuścił się dyskryminacji (dodany art. 18(3f) kp);
• przy okazji do podstawowych obowiązków pracodawcy dodano przeciwdziałanie naruszaniu godności i innych dóbr osobistych pracownika, m.in. w zakresie reputacji, właściwej komunikacji w miejscu pracy i pozycji w zespole (art. 94 pkt 2c kp);
• ale to nie wszystko, bo tą samą nowelizacją pracodawca mocno zredefiniował pojęcie mobbingu pracowniczego;

art. 93(4) § 2 kodeksu pracy
Mobbing oznacza zachowania polegające na uporczywym nękaniu pracownika.

• pozornie lakoniczna redakcja przepisu, ale przecież różnica jest taka, że na dziś mobbing musi powodować skutek w postaci zaniżonej oceny przydatności zawodowej, co najmniej zmierzać do poniżenia lub ośmieszenia podwładnego, izolowania go lub wyeliminowania z zespołu współpracowników — po zmianach nie liczy się ani zamierzony cel działań, ani ich skutek;
• jako działania mobbingujące wskazano m.in. upokarzanie, uwłaczanie, zastraszanie, zaniżanie przydatności zawodowej pracownika, nieuzasadnioną krytykę, poniżanie lub ośmieszanie
• i znów: jest kij, znajdzie się i marchewka: prawodawca zdecydował się wpisać jako normę prawną pogląd, iż mobbingiem nie są „zachowania incydentalne, choćby stanowiły naruszenie dóbr osobistych pracownika” (co zmniejsza ryzyko odpowiedzialności prawnej firmy — ale przecież nie za samo naruszenie dóbr osobistych);
• zarazem mobbingiem nie będzie uzasadniona i wyrażana we właściwej formie krytyka pracownika lub rozliczanie jego pracy (upraszczając: ocena jakości pracy to nie mobbing);
• rośnie także sankcja za mobbing: pracownikowi będzie przysługiwało zadośćuczynienie w wysokości nieniższej niż 6-krotność minimalnego wynagrodzenia za pracę lub odszkodowanie (aktualnie można domagać się wyłącznie odszkodowania, którego dolny limit to jednokrotność minimalnej pensji)…
• …nowością jest też prawo do regresu: pracodawca, który wypłacił zadośćuczynienie lub odszkodowanie za mobbing będzie uprawniony do dochodzenia od bezpośredniego sprawcy wyrównania poniesionej szkody;
• kąplająs w (prawie) każdej polskiej firmie? każdy pracodawca zatrudniający nie mniej niż dziesięciu pracowników będzie miał obowiązek określić „reguły, procedury” i inne parametry działań podejmowanych dla zapobieżenia dyskryminacji i mobbingowi w regulaminie (lub regulaminie pracy, lub układzie zbiorowym pracy);

art. 94[3a] § 1 kodeksu pracy
Pracodawca zatrudniający co najmniej 10 pracowników ustala reguły, procedury oraz częstotliwość działań w obszarach przeciwdziałania naruszaniu godności oraz innych dóbr osobistych pracownika, przeciwdziałania naruszaniu zasady równego traktowania w zatrudnieniu, przeciwdziałania dyskryminacji oraz przeciwdziałania mobbingowi w regulaminie, jeżeli te reguły, procedury oraz częstotliwość działań nie są określone w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy.

• oczywiście w porozumieniu ze związkami zawodowymi lub przedstawicielami pracowników.

Od kiedy obowiązuje ta cała dyskryminacja przez założenie i dyskryminacja przez skojarzenie? Znowelizowany kodeks pracy wchodzi w życie po 3-miesięcznym vacatio legis, a więc nowe przepisy mają zastosowanie od 6 listopada 2026 r., z tym, że:

• rozpoczęte przed tą datą i nadal trwające zachowania polegające zachowania polegające na wielokrotnym naruszaniu zasady równego traktowania w zatrudnieniu lub uporczywym nękaniu pracownika będą oceniane według nowych przepisów;
• pracodawcy będą mieli 6 miesięcy na wprowadzenie regulaminu antydyskryminacyjnego lub odpowiednią modyfikację regulaminów pracy.

Tekst Dyskryminacja przez założenie, dyskryminacja przez skojarzenie, nowa definicja mobbingu pojawił się poraz pierwszy w Czasopismo Lege Artis.