opis stanu faktycznego:

• orzeczenie dotyczyło żołnierza oskarżonego o dwukrotne samowolne opuszczenie jednostki wojskowej;

• SN, badając skargę kasacyjną na korzyść oskarżonego wniesioną przez Prokuratora Generalnego, zwrócił uwagę, że w momencie złożenia przez dowódcę wniosku o ściganie sprawcy przestępstwa żołnierz był już ukarany dyscyplinarnie za swój czyn, co wyłącza możliwość wszczęcia postępowania karnego;
• (reguła ne bis in idem może i nie miałaby zastosowania, gdyby prokurator wojskowy wszczął postępowanie z urzędu, art. 660 par. 1 kpk);
• i choć trudno powiedzieć, czy uprzednie ukaranie dyscyplinarne należy traktować jako brak skutecznego wniosku o ściganie (art. 17 par. 1 pkt 10 kpk), czy raczej jako okoliczność wyłączającą ściganie (art. 17 par. 1 pkt 11 kpk)…
• …to tak czy inaczej jest jasne, że żołnierz nie może być dwukrotnie represjonowany za ten sam czyn, który stanowi zarówno naruszenie dyscypliny (sankcja dyscyplinarna) i przestępstwo (sankcja karna);
• i nie ma też znaczenia, że ukaranie dyscyplinarne miało miejsce już po wysłaniu wniosku o ściganie żołnierza za przestępstwo — istotne jest to, że w momencie wszczęcia postępowania prokuratorskiego wojskowy był już ukarany…

• sęk w tym, że dowódca jednostki wojskowej sporządził pismo w formie elektronicznej i podpisał kwalifikowanym e-podpisem — a przecież przez „podpis” w postępowaniu karnym rozumie się wyłącznie podpis odręczny (uchwała SN z 20 grudnia 2006 r., I KZP 29/06; postanowienie SN z 4 września 2019 r., V KZ 40/19);
• summa summarum oznacza to, że wniosek o ściganie był obarczony brakiem formalnym — czyli jednak art. 17 par. 1 pkt 10 kpk.

Biorąc pod uwagę taką wykładnię SN wyrok uchylił, a postępowanie karne umorzył.

Tekst Czy żołnierz ukarany dyscyplinarnie może odpowiadać karnie za ten sam czyn? pojawił się poraz pierwszy w Czasopismo Lege Artis.

opis stanu faktycznego:

• sprawa zaczęła się od wysłanego listelem wniosku o udostępnienie informacji publicznej w postaci skanów dokumentów, na podstawie której doszło do nabycia materiałów bibliotecznych w postaci korespondencji zanonimizowanych postaci;

• w skardze na odmowę zainteresowany zwrócił uwagę, że powołanie się na prawo do prywatności nie może służyć do utajnienia umowy, na podstawie której wydatkowane są środki publiczne;

wyrok WSA:

• co do zasady postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej ma charakter odformalizowany, więc organ ma obowiązek odpowiadania na wnioski przesłane w dowolny sposób, w tym wnioski anonimowe (por. „Prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje „każdemu” — czy zatem dziecko może złożyć wniosek o jej udostępnienie?”);
• inaczej jest w przypadku odmowy, która wymaga wydania decyzji administracyjnej, co znów wymaga prawidłowego pod względem formalnym podania;
• w tamtym czasie prawo pozwalało na składanie podań w formie dokumentu elektronicznego, pod warunkiem jednak, iż był on opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub osobistym (por. „Przysłany listelem do urzędu skan pisma z prośbą o wydrukowanie nie jest podaniem”);
• jednakże sporna decyzja została wydana na podstawie wniosku wysłanego „zwykłą” pocztą elektroniczną, a zatem nie został w żaden sposób podpisany (ani odręcznie, ani elektronicznie);
• stąd też organ powinien był wezwać zainteresowanego do usunięcia braków formalnych wniosku, pod warunkiem pozostawienia go bez rozpoznania;
• zaś decyzja wydana na podstawie niepodpisanego wniosku jest z mocy prawa nieważna (wyrok WSA w Warszawie z 29 maja 2023 r., II SA/Wa 1773/22);

skarga kasacyjna:

• po pierwsze postępowanie dot. udostępniania informacji publicznej na tyle odformalizowane, że kodeks postępowania administracyjnego stosuje się wyłącznie w zakresie wydania decyzji odmownej, ale nie etapów wcześniejszych;
• skoro więc ustawa nie precyzuje jak ma wyglądać od strony formalnej wniosek — to nie można wchodzić w inny tryb ze względu na rysujący się na horyzoncie sposób zakończenia sprawy;
• oznacza to, że wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej na podstawie wniosku niepodpisanego było prawidłowe, zaś brak podpisu pod podaniem nie stanowi wady formalnej;

wyrok NSA:

• NSA od zawsze orzeka, że jeśli organ zamierza wydać decyzję administracyjną (lub umorzyć postępowanie w/s informacji publicznej), powinien uprzednio zażądać, z urzędu, od wnioskodawcy podpisania jego podania (art. 64 par. 2 kpa);
• owszem, polski system prawa nie ma charakteru precedensowego, zatem wcześniejsze wyroki mogą wyłącznie stanowić wskazówkę interpretacyjną — co przecież nie zmienia faktu, że taka ocena jest prawidłowa, a decyzja administracyjna wydana na podstawie wadliwego — na przykład niepodpisanego — wniosku jest nieważna;
• sęk w tym, że odformalizowanie postępowania w/s udip nie dotyczy każdego aspektu prawnego, zaś odesłanie do przepisów o decyzji ma charakter całościowy, czyli obejmuje także postępowanie „przeddecyzyjne”.

Biorąc pod uwagę taką wykładnię NSA oddalił skargę kasacyjną.

Tekst Czy można odmówić udostępnienia informacji publicznej — jeśli wniosek nie został prawidłowo podpisany? pojawił się poraz pierwszy w Czasopismo Lege Artis.

opis stanu faktycznego:

• sprawa zaczęła się od złożonego wniosku o udostępnienie protokołu pokontrolnego z posiedzenia komisji powołanej do zbadania wydatkowania środków z funduszy sołeckich i przeprowadzającej inwentaryzację mienia gminnego w sołectwach;

wyrok WSA:

• rozpatrując skargę na bezczynność sąd uznał, że koncepcja „dokumentu wewnętrznego” nie wytrzymuje krytyki ani w kontekście konstytucyjnego, ani ustawowego prawa do informacji publicznej: informacja publiczna to wszelkie informacje wytworzone przez władze publiczne i osoby pełniące funkcje publiczne, jak też odnoszące się do tych podmiotów, etc.,etc.;
• skoro więc komisja została powołania do kontroli wydatkowania pieniędzy ze środków publicznych, czyli majątku publicznego (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c udip), a ustawa wprost mówi, że udostępnieniu podlega „dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających” (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a udip) — to brak udostępnienia protokołu pokontrolnego, jako dokumentu wewnętrznego, oznacza bezczynność organu (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 18 czerwca 2025 r., II SAB/Go 46/25);

wyrok NSA:

• w orzecznictwie przyjmuje się, że co do zasady dokumentacja o charakterze wewnętrznym lub aktywność „techniczna” urzędu nie jest nośnikiem informacji publicznej;
• stąd też udostępnieniu nie podlegają m.in. wewnętrzna korespondencja służąca wymianie informacji i gromadzeniu materiałów niezbędnych do załatwienia jakiejś sprawy, czy też korespondencja osoby wykonującej zadanie publiczne z jej współpracownikami, nawet jeśli omawiany jest sposób załatwienia sprawy;
• kluczowy dla rozstrzygnięcia sporu jest jednak fakt, iż dokumentem wewnętrznym nie można nazywać protokołu z kontroli wydatkowania środków publicznych i funkcjonowania jednostek organizacyjnych gminy.

W ocenie NSA przeciwna wykładnia sprawiłaby, iż przepisy o udostępnianiu danych pokontrolnych oraz informacji o majątku publicznym byłyby martwe, zatem skarga kasacyjna została oddalona.

Tekst Czy protokół z kontroli wydatkowania publicznej kasy to dokument wewnętrzny — a więc nie podlega udostępnieniu? pojawił się poraz pierwszy w Czasopismo Lege Artis.

stan faktyczny:

• sprawa zaczęła się od wykonania przez call-center połączenia telefonicznego w celu przedstawienia jakiejś tam oferty handlowej;

• zdaniem spółki numer telefonu nie stanowi danych osobowych, zatem w sprawie nie mają zastosowania art. 15 i art. 12 ust. 3 RODO (ale też powołano się na komplikacje organizacyjne, bo koronawirus) — niemniej numer został z bazy usunięty;

decyzja PUODO:

• prawo dostępu do informacji obejmuje także upewnienie się, czy przetwarzanie w ogóle ma miejsce;
• skoro więc odpowiedź została wysłana, acz z uchybieniem miesięcznego terminu, to doszło do naruszenia RODO (więc upomnienie);

skarga na decyzję:

• numer telefonu plus dane geolokalizacyjne (na poziomie województwa lub powiatu) nie mogą być zaliczane do danych osobowych, ponieważ identyfikacja osoby na podstawie samego numeru telefonu jest niemożliwa;
• a ponieważ RODO ma zastosowanie tylko w przypadku przetwarzania danych osobowych — podmiot przetwarzający dane nie-osobowe nie musi stosować się do tych przepisów, w tym nie musi informować użytkowników o przetwarzaniu danych, które nie są danymi osobowymi;

wyrok WSA:

• każdy ma prawo domagać się potwierdzenia przez administratora, czy jego dane osobowe są przetwarzane, w tym o źródle, z którego dane zostały pozyskane;
• skoro telemarketer zatelefonował, to użytkownik miał prawo skorzystania z prawa do informacji — więc spółka miała obowiązek udzielenia odpowiedzi w odpowiednim terminie;
• nie ma przy tym znaczenia, czy numer telefoniczny można traktować jako dane osobowe, czy też nie — i tu dłuższy wywód, że owa niepowtarzalna kombinacja cyfr to nic innego jak „punkt kontaktowy”, przeto nawet jeśli nie pozwala na określenie imienia i nazwiska, to przecież daje możliwość wywierania na rozmówcę „określonego wpływu”, dzięki czemu można go zidentyfikować (i jeszcze kilka zdań o tajemnicy telekomunikacyjnej, spisie abonentów i prezentacji numeru, a także o tym, że adres IP też może być daną osobową);
• a jeśli ktoś ma wątpliwości, to przecież numer telefonu nierzadko służy jako identyfikator użytkownika, zaś wprowadzenie go np. w Signalu czy Łocapie może ujawnić określone informacje o użytkowniku (np. zdjęcie profilowe, a czasem imię i nazwisko) — zaś firma profesjonalnie prowadząca call-center może mieć (i pewnie ma) swoje sposoby dla pogłębienia owej wiedzy;
• co w sumie oznacza, że decyzja PUODO była prawidłowa — zatem skarga została oddalona (wyrok WSA w Warszawie z 22 grudnia 2022 r., II SA/Wa 981/22);

skarga kasacyjna:

• numer telefoniczny to nie dane osobowe, ponieważ nijak nie pozwala na zidentyfikowanie konkretnej osoby;
• więc RODO nie ma zastosowania, niezależnie od tego, czy informacja jest wykorzystywana w celach marketingu bezpośredniego — jest to wszakże klasyczne przetwarzanie niewymagające identyfikacji;

wyrok NSA:

• dane osobowe to wszystkie informacje o osobie zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania, tj. takiej, której tożsamość można odcyfrować (etc.,etc.);
• w sprawie jest jasne, że call-center zna wyłącznie numer telefonu i ogólne dane lokalizacyjne — nie zna imienia i nazwiska oraz innych danych…
• …co oznacza, że nie posiada żadnych danych osobowych — ponieważ „goły” numer telefonu nie zalicza się do danych osobowych — a zgromadzona wiedza, jak też „wszelkie obiektywne czynniki, takie jak koszt i czas” oraz dostępna technologia sprawiają, że identyfikacja osoby fizycznej na podstawie jej numeru telefonu jest niemożliwa;
• RODO nie ma zastosowania do informacji anonimowych, czyli niezwiązanych ze zidentyfikowanym lub możliwym do identyfikacji człowiekiem, jak też do danych (następnie) zanonimizowanych;
• wszystko pamiętając, że taka sama informacja raz może być traktowana jako dane osobowe, a innym razem wcale nie — więc numer telefonu stanowiłby dane osobowe, aczkolwiek dopiero od momentu, kiedy administrator pozyskałby inne dane identyfikujące — zaś „sama możliwość wykonania połączenia telefonicznego nie stanowi o możliwości identyfikacji właściciela numeru telefonu„, bo przecież nikt nie ma pewności, że rozmówca się przedstawi;
• nie ma też znaczenia, że dzwonienie w celach marketingowych na numery wybrane na chybił-trafił, bez zgody użytkownika, jest nielegalne — bo przecież nie tego dotyczył spór, a poza tym w tamtej sprawie nie zajmował się tym, czy numer telefoniczny stanowi dane osobowe.

Stwierdzając, że identyfikacja osoby fizycznej przez call-center tylko na podstawie znajomości numeru telefonu abonenta jest niemożliwa, NSA uchylił wyrok i decyzję — co oznacza, że sprawa wraca do ponownego rozpoznania w PUODO.
(A jeśli kogoś boli, że NSA nie pochylił się nad kwestią terminu udzielenia odpowiedzi negatywnej — jak się PUODO znów wypowie, to się WSA/NSA może pochyli.)

Tekst Azaliż nieprawdą jest, że numer telefonu to nie dane osobowe? pojawił się poraz pierwszy w Czasopismo Lege Artis.

opis stanu faktycznego:

• sprawa zaczęła się od wysłania przez Ministerstwo Infrastruktury, do Starosty Opolskiego, wniosku o przeprowadzenie kontrolnego badania lekarskiego kierowcy; do wniosku dołączona była dokumentacja medyczna;

• po drugie skoro pismo nadzoru wpłynęło do starosty, to miał on obowiązek zajęcia się sprawą — a ponieważ okazał się niewłaściwy dla jej rozstrzygnięcia, miał obowiązek przekazać sprawę w/g właściwości, zaś taka czynność nie narusza RODO;
• natomiast przepisy o obowiązku informacyjnym nie mają zastosowania w przypadku przetwarzania danych na podstawie przepisu prawa, w tym na potrzeby postępowania administracyjnego;

wyrok NSA:

• badając skargę na tę decyzję sąd przypomniał, iż chociaż co do zasady zakazane jest przetwarzanie szczególnych kategorii danych osobowych, w tym dotyczących zdrowia, jednak od tego zakazu jest szereg wyjątków, do których zalicza się m.in. niezbędność ze względu na ważny interes publiczny określony w przepisie prawa;
• ważnym interesem publicznym uzasadniającym przetwarzanie danych o zdrowiu kierowcy jest bezpieczeństwo ruchu drogowego: w ramach nadzoru nad kierującymi starosta może wysłać kierowcę, jeśli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia, na dodatkowe badania lekarskie;
• okoliczność, że wniosek początkowo wpłynął do niewłaściwego organu oraz przekazanie sprawy według właściwości nie może być postrzegana jako naruszenie ochrony danych osobowych przez Starostę Opolskiego: działanie urzędników wynikało z przepisu prawa (art. 65 kpa), było uzasadnione i ograniczone do celu, zaś kobiecie tak czy inaczej przysługuje możliwość zaskarżenia tej decyzji…
• …a jeśli skarżąca zamierza argumentować, iż incydentem było wysłanie wniosku do błędnego organu — bo doszło w ten sposób do ujawnienia jej danych — to powinna zacząć procedurę od prawidłowego sformułowania skargi do PUODO;
• nie doszło także do naruszenia obowiązku informacyjnego, albowiem zawiadomienie strony o przekazaniu sprawy według właściwości zastępuje obowiązek informacyjny wynikający z art. 14 ust. 1 RODO (o czym wprost przesądza art. 14 ust. 5 lit c rozporządzenia) — zarazem kodeks postępowania administracyjnego ogranicza się do wykonania obowiązku z art. 13 ust. 1 RODO (art. 2a kpa, art. 65 par. 2 kpa).

Biorąc pod uwagę taką wykładnię skarga na rzekome naruszenie RODO została oddalona w całości.

Tekst Czy skierowanie kierowcy na kontrolne badanie lekarskie — jeśli do wniosku dołączono dokumentację medyczną — narusza RODO? pojawił się poraz pierwszy w Czasopismo Lege Artis.

opis stanu faktycznego:

• sprawa zaczęła się 17 marca 2024 r., od opublikowanego w węgierskim portalu 24.hu przeglądu prasy austriackiej, w którym poszła informacja, że grupa Spar zamierza wycofać się z rynku, ponieważ — tu cytowano prezesa i dyrektora generalnego sieci Spar — premier Victor Orbán poprosił o umożliwienie osobie z jego bliskiej rodziny zainwestowanie w jednej ze spółek zależnych firmy;

• w odpowiedzi redakcja podkreśliła, że spór dotyczy opinii i oceny wartościującej, które sprostowaniu nie podlegają (por. „Nie można żądać sprostowania wypowiedzi ocennej”), zaś tak czy inaczej tekst po aktualizacji przedstawia stanowisko skarżącego;

pytanie prejudycjalne:

• sąd zwrócił uwagę, że z jednej strony ciężar dowodu w sporze o sprostowanie obciąża prasę, która musi wykazać prawdziwość opublikowanej informacji, nawet jeśli w materiale wiernie zacytowano słowa innej osoby lub przytoczono artykuł opublikowany w innych mediach;
• jednakowoż tak interpretowane sprostowanie prasowe może naruszać wolność i pluralizm mediów — w gwarantowane na mocy prawa unijnego prawo do wolnych i pluralistycznych mediów — aczkolwiek można mieć wątpliwości, czy reguły te dotyczą także przeglądów prasy i cytowania zamieszczonych tam wypowiedzi, ale też czy przepis można stosować wstecznie (dla jasności: art. 3 rozporządzenia 2024/1083 stosuje się od listopada 2024 r.);

wyrok TSUE:

• generalną zasadą jest, iż przepis prawa materialnego stosuje się „w przód”, tj. nie powinno się go odnosić do sytuacji prawnych powstałych i zakończonych pod rządami poprzedniej ustawy (lex retro non agit), acz nowe unormowanie można stosować wobec przyszłych skutków tych zdarzeń (chyba że jakiś przepis intertemporalny określa inne warunki stosowania przepisu w czasie);
• reguła ta dotyczy także gwarancji poszanowania prawa odbiorców do dostępu do różnorodnych i niezależnych mediów: skoro art. 3 aktu o wolności mediów ma zastosowanie od 8 listopada 2024 r.;
• inkryminowany tekst został opublikowany 17 marca 2024 r. i tego dnia zdarzenie, którego dotyczy spór się zakończyło (zdarzeniem tym nie jest ani żądanie sprostowania, ani wytoczenie powództwa o sprostowanie) — więc wydawca lub sąd nie może powołać się na akt o wolności mediów;
• w sprawie nie może mieć także zastosowania art. 11 Karty Praw Podstawowych, który także gwarantuje wolność i pluralizm mediów: Karta ma zastosowanie tylko w takim zakresie, w jakim organy stosują prawo Unii, skoro więc akt o wolności mediów zastosowania nie ma — a sprostowanie prasowe nie jest uregulowane w prawie unijnym — więc Roma locuta, causa finita;
• (i tu wątek, niestety, się urywa — biorąc pod uwagę, że akt o wolności mediów zastosowania nie ma, TSUE odmówił odpowiedzi na pozostałe pytania).

Tytułem komentarza: jeśli ktoś szuka wsparcia dla poglądu, iż subiektywna teoria sprostowania prasowego jest contra legem — to jest chyba trop? Mało tego” w uzasadnieniu mówi się o sprostowaniu jako o mechanizmie ochrony dóbr osobistych, czyżby więc na horyzoncie czaiła się zmiana w kontekście rozkładu ciężaru dowodu z art. 24 par. 1 kc?

Tekst Czy konstrukcja sprostowania prasowego jest sprzeczna z unijnymi gwarancjami pluralizmu i niezależności mediów? (TSUE) pojawił się poraz pierwszy w Czasopismo Lege Artis.

Najem okazjonalny i instytucjonalny mieszkań cechuje obniżony poziom ochrony praw lokatora, który z jednej strony ma rygory (np. musi przedstawić oświadczenie o dobrowolnemu poddaniu się eksmisji), a z drugiej, jak przekonują projektodawcy w uzasadnieniu: jeśli się okaże, że mieszkanie jest w kiepskim stanie — to ma problem…

• …wyrównaniu tej asymetrii pozycji wynajmującego i najemcy służyć ma ustawowe prawo odstąpienia od umowy najmu okazjonalnego i najmu instytucjonalnego lokalu mieszkalnego;

art. 19^e1 ustawy o ochronie praw lokatorów [projekt]
Najemcy przysługuje prawo odstąpienia od umowy najmu okazjonalnego lokalu bez podania przyczyny w terminie 30 dni od dnia zawarcia umowy.

• propozycja jest prosta: każdemu najemcy powinien przysługiwać dodatkowy, 30-dniowy — licząc od dnia zawarcia umowy —„okres namysłu”, w którym miałby prawo odstąpić od najmu;
• (w sumie to bardzo ciekawe, że mówiąc o asymetrii nie wspomina się o tym, że najemca też może być dla właściciela rozczarowujący);
• …ze skutkiem równym odstąpieniu od umowy wzajemnej w/g kodeksu cywilnego, z tą różnicą, że (i) zwrot świadczeń miałby nastąpić w terminie 14 dni od doręczenia oświadczenia najemcy, (ii) najemca miałby obowiązek rozliczyć się z „wykorzystanej” części czynszu i opłat, zaś (iii) zwracając kaucję i zapłacony czynsz właściciel mógłby potrącić należności wynikające z ponadstandardowego zniszczenia lub zużycia kwatery;
• oświadczenie najemcy o skorzystaniu z prawa odstąpienia od umowy najmu okazjonalnego lub instytucjonalnego lokalu mieszkalnego powinno być złożone w formie pisemnej pod rygorem nieważności (i słusznie, bo taka umowa wymaga zachowania formy pisemnej ad solemnitatem)…
• …ale tu też czai się mały ambaras, ponieważ projekt przewiduje, iż oświadczenie można złożyć również za pośrednictwem środka komunikacji elektronicznej (o ile strony przewidziały taką formę doręczeń) — i mi się to nieco gryzie z wymogami pozwalającymi uznać, iż oświadczenie złożone w formie elektronicznej ma skutek równoważy odręcznie podpisanemu;
• wcale nie na marginesie: cóż komu po prawie do odstąpienia, skoro trzydziestodniowy termin będzie leciał od dnia zawarcia umowy, skoro umowę można zawrzeć dziś, ale start najmu wyznaczyć za dwa miesiące?
• (ale przecież to nie jest zmartwienie posłów, którzy chcąc polepszać świat nie muszą myśleć, prawda?).

Od kiedy to wszystko? zgodnie z projektem już po 30-dniowym vacatio legis (licząc od nie wiadomo kiedy), przy czym:

• nowe regulacje w całości dotyczyłyby wszystkich umów zawartych pod dniu wejścia w życie nowelizacji prawa;
• natomiast najemcy mogliby skorzystać z prawa odstąpienia od umowy najmu zawartej przed tą datą, pod warunkiem, że nie minął jeszcze ów 30-dniowy termin od zawarcia umowy („termin ten biegnie dalej od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy” — jak rozumiem bieg terminu prekluzyjnego nie ulega przerwaniu).

Tekst Prawo odstąpienia od umowy najmu okazjonalnego mieszkania (projekt) pojawił się poraz pierwszy w Czasopismo Lege Artis.

opis stanu faktycznego:

• sprawa dotyczyła decyzji nakazującej właścicielom nieruchomości gruntowej usunięcie nielegalnego wysypiska odpadów zgromadzonych na działce („kilkanaście paletopojemników [typu Mauzer] oraz kilkadziesiąt beczek z niezidentyfikowaną substancją [pojemność też zanonimizowano]”, do tego hałda mieszaniny odpadów komunalnych — „opakowań z tworzyw sztucznych, foli, tektury, gąbki z tapicerki, butów, odzieży, aluminiowych puszek”, etc.,etc.);

wyrok WSA/NSA, podejście pierwsze:

• w pierwszym podejściu WSA przypomniał, iż obowiązkiem właściciela nieruchomości jest m.in. dbałość o jego stan — a ponieważ odpady można magazynować tylko w miejscach przystosowanych, właściciel posesji musi wywieźć sterty śmieci; nie ma przy tym znaczenia, że właściciel twierdzi, że to nie jego robota, ponieważ prawo wprowadza domniemanie, iż właściciel gruntu jest posiadaczem odpadów znajdujących się na jego nieruchomości (wyrok WSA w Krakowie z 29 stycznia 2019 r., II SA/Kr 1392/18);
• natomiast NSA stwierdził, że domniemanie nie może zastąpić postępowania dowodowego — skoro więc skarżący wnosił o przeprowadzenie dowodów w celu ustalenia faktycznego posiadacza odpadów, a urzędnicy te argumenty zignorowali, to sprawa wraca do wójta (wyrok NSA z 1 czerwca 2021 r., III OSK 1548/21);

wyrok WSA, podejście drugie:

• wójt podtrzymał wcześniejszy pogląd i znów nakazał usunięcie odpadów z nieruchomości;
• więc właściciel ponownie argumentował, że skoro śmieci zostawili dzierżawcy, to ich należy obarczyć obowiązkiem likwidacji nielegalnego wysypiska;
• a sąd na to, że obalenie domniemania prawnego wymaga wykazania okoliczności przeciwstawnej, przy czym ciężar dowodu spoczywa na tym, kto próbuje je obalić — jeśli zatem właściciel nieruchomości chce uwolnić się od obowiązku usunięcia nielegalnych odpadów, to powinien wykazać, iż zwiózł je dzierżawca — ale musi też udowodnić, że uczynił to nielegalnie (wyrok WSA w Krakowie z 14 marca 2023 r., II SA/Kr 1467/22);

wyrok NSA:

• co do zasady posiadaczem odpadów jest ich wytwórca lub inny podmiot, który odpady posiada — jednakże przepis wprowadza domniemanie prawne, iż posiadaczem odpadów jest osoba władająca terenem, na którym jest wysypisko;
• domniemanie to można obalić poprzez przeprowadzenie dowodu, że odpady należą do innej osoby, niż właściciel nieruchomości;
• w toku postępowania administracyjnego organ próbował ustalić kto mógł pozostawić śmieci na działce, jednak żadna z indagowanych osób nie dostarczyła żadnych informacji pozwalających ustalić skąd wzięły się odpady — ale skoro nie udało się to prokuraturze, to trudno się dziwić, że urzędnicy, którzy nie dysponują takimi narzędziami śledczymi, nie byli w tym skuteczniejsi…
• …a skoro tak, to należy przyjąć, że za usunięcie nielegalnego wysypiska odpowiada właściciel terenu, na którym sterty odpadów są zgromadzone — bo to on jest posiadaczem odpadów.

Oznacza to, że decyzja była prawidłowa, wyrok akuratny — a skarga kasacyjna bezzasadna.

Tekst Czy właściciel nieruchomości może być zobowiązany do usunięcia nielegalnego wysypiska z jego terenu? pojawił się poraz pierwszy w Czasopismo Lege Artis.

Mówiąc wprost:

• ścieki komunalne się marnują, a przecież mamy suszę, więc każda kropla wody jest na wagę złota — czas zatem odzyskiwać używaną wodę, choćby i ze ścieków komunalnych, w celach przemysłowych, przekonują autorzy projektu w jego uzasadnieniu;
• pierwszy pomysł na wykorzystywanie ścieków w energetyce — też woda odzyskana ze ścieków komunalnych powinna być wprowadzana do obiegów chłodzących w elektrowniach i elektrociepłowniach;

art. 84a ust. 1 ustawy — Prawo wodne [projekt]
Ścieki komunalne oczyszczone w stopniu wymaganym przepisami poddane dalszemu oczyszczaniu mogą być wykorzystywane przez przedsiębiorstwo energetyczne […].

• a jeśli będzie potrzeba, przedsiębiorstwo energetyczne będzie mogło odzyskaną w ten sposób ciecz mieszać z wodą pobieraną — wszystko po uzyskaniu pozwolenia wodnoprawnego;
• nic za darmo: wykorzystywanie ścieków jako chłodziwa w energetyce będzie płatne, w tym sensie, że płacić będzie elektrownia, a wysokość opłaty stałej powinna wynosić 50 zł na dobę za 1 m³/s (etc.,etc.);
• a nowatorskie przepływy miałyby się zacząć już 1 stycznia 2027 r.

Zamiast komentarza: guano od dawien dawna towarzyszyło człowiekowi — jako nawóz, jako budulec, jako paliwo — panta rhei, więc może to i niezły moment, żeby sprawy zaczęły dalej płynąć swoim naturalnym tokiem?

Tekst Czy ścieki komunalne będą wykorzystywane do produkcji prądu? pojawił się poraz pierwszy w Czasopismo Lege Artis.

opis stanu faktycznego:

• sprawa dotyczyła powództwa o ustalenie współautorstwa piosenki — przysługiwania części autorskich praw majątkowych i osobistych do nagranego i wydanego utworu słowno-muzycznego;

• zdaniem pozwanej żądania były o tyle bezzasadne, że owe ścieżki zostały skomponowane według jej precyzyjnych wytycznych, więc powód był raczej „mechanikiem” wykonującym prace techniczne, co wyklucza uznanie go za współtwórcę utworu;

sąd ustalił:

• że powód jest uznanym w branży muzycznej kompozytorem, producentem i didżejem, tworzył do filmów i dla teatru, wykonywał muzykę elektroniczną w (zanonimizowanym) zespole;
• pozwana jest uznaną piosenkarką, tekściarką, kompozytorką, wykonuje muzykę folk i pop, a debiut płytowy ukazał się w roku 2019;
• (dla mnie to żadne okruszki…);
• współpraca przy drugim albumie zaczęła się od tego, że kobieta zaproponowała powodowi współpracę w charakterze producenta, włącznie z nagraniem partii kilku instrumentów oraz postprodukcję materiału; ten się nie zgodził, więc zaproponował ubogacenie piosenek w elektronikę i aranżację; stanęło na tym, że producent otrzymał część ścieżek i notację akordów, do czego na komputerze dograł syntetyczne brzmienia imitujące „organy, instrumenty dęte, w tym brzmienia burdonowe, waltornie o niestabilnym stroju, saksofon basowy, ale również brzmienia instrumentów smyczkowych pizzicato; perkusję w postaci brzmienia bębnów, grzechotek oraz talerzy; brzmienie instrumentów strunowych, dętych o niestabilnym stroju oraz innych syntetycznych brzmień oraz subbas”;
• czasem coś dorzucił, czasem coś poprawił, niemniej każda jego modyfikacja była akceptowana lub odrzucana przez piosenkarkę i zespół (zażyczyli sobie m.in. stopę — szkoda, że nie double bass drum ;-)
• jeszcze przed premierą nagrań powód próbował negocjować udział we wspólnie stworzonych utworach, jednak bazując na trzech opiniach (wynik 2:1 dla kobiety, bo „przebiegi akordowe i melodyczne powielone”, więc brak ingerencji powoda w „melodię tematu, harmonię, rytmikę czy formę kompozycji” — autorka opinii korzystnej dla producenta później weszła w rolę jego pełnomocniczki w procesie) piosenkarka zaproponowała mu 5% współudziału w zakresie kompozycji (odrzucił)…

wyrok:

• …co oznacza, że powód jest tylko i aż artystą wykonawcą — a przecież aranżacja piosenki, jej artystyczne wykonanie, to wykonawstwo, które — choć podlegające ochronie prawnej — nie oznacza współtwórstwa utworu;
• twórcą utworu jest jego autor, czyli osoba, która przy procesie twórczym wykazała się odpowiednią dozą „iskry bożej” (tej, o której mowa w art. 1 ust. 1 pr.aut.); i chociaż niekiedy dzieło może być uznane za dzieło sztuki, chociaż utworem nijak nie jest — to dokładanie pewnych partii instrumentalnych do istniejącej kompozycji nie oznacza współautorstwa, lecz właśnie wykonawstwo, czyli prawo pokrewne;
• (i tu garść rozważań historycznych, jak to tworzące się prawo autorskie próbowało kwalifikować aranżerów i wykonawców fonogramów jako twórców utworów zależnych (w/g niemieckiego prawa z 1910 r. opracowaniem utworu było jego przeniesienie na instrumenty mechaniczne, czytaj: patefon; to prawo zmieniono już w 1932 r.); w Polsce sanacyjnej także uważano, że prawo autorskie powinno przysługiwać „osobie śpiewającej „do gramofonu””; i tak aż do konsensusu, którym jest Konwencja Rzymska o ochronie wykonawców, producentów fonogramów oraz organizacji nadawczych z 1961 r.;
• w prawie polskim rzecz jest opisana dość jednoznacznie: działania instrumentalistów, ale też dyrygentów i wokalistów, a także „innych osób w sposób twórczy przyczyniających się do powstania wykonania” — w tym aranżerów, producentów — stanowią artystyczne wykonanie utworu (art. 85 ust. 2 pr.aut.);

Wykonawcy – instrumentaliści – nawet jeśli wpływają na koloryt utworu muzycznego a nawet jeśli wpływają znacząco – to są kwalifikowani właśnie jako artyści wykonawcy a nie jako współtwórcy.

• analogicznie wykonawcy cudzych piosenek, nawet jeśli w coverze można wychwycić ich charakterystyczny rys brzmienia, i nawet jeśli odbiorcy są w stanie wychwycić kto zrobił to lepiej, a kto gorzej, są traktowani jako artyści wykonawcy, wykonujący czyjeś kompozycje; (dopiero radykalne, istotne zmiany tempa, melodii, jakieś uzupełnienia, pozwala mówić o opracowaniu utworu muzycznego, por. „’Papa Was a Rolling Stone’„);
• biorąc więc pod uwagę, iż porównanie publicznie dostępnych nagrań koncertowych (bez partii zagranych przez powoda) z wersją powstałą przy jego współudziale podpowiada, że się „nic nie zmienia w jego ontologicznym bycie” — jest to ten sam utwór — więc aranżacja piosenki (nagrania utworu) nie dołożyła niczego, co można by potraktować jako 5% współtwórczości;
• i nie ma znaczenia, że wkład instrumentalisty można rozpisać na nuty — bo przecież wszystko można opisać znakami, a gdyby od tego zależała kwalifikacja pracy jako utworu, pojęcie artystycznego wykonania nie miałoby szans w ogóle zaistnieć;
• sęk w tym, że artystą wykonawcą jest jedynie ten, kto wykonuje „bez żadnych możliwości twórczych wyborów – algorytm zadany przez autora muzyki” — „zadaniem wykonawcy jest uzupełnianie miejsc niedookreślonych przez twórcę” — lecz wcale nie czyni go to współautorem utworu wykonywanego;
• (a ponieważ w muzyce popularnej aranżacja piosenki jest niezwykle istotna, doszłoby do swoistego paradoksu: każde wykonanie koncercie stanowiłoby odrębne opracowanie utworu, do którego 5% praw przysługuje instrumentaliście — co wprost prowadziłoby do kaskadowej multiplikacji jednego utworu w niezliczoną ilość utworów zależnych);
• a jeśli kogoś boli taka koncepcja, bo przecież nagrany utwór nie zaistniałby w określonym kształcie bez wkładu instrumentalisty, proszę zwrócić uwagę, że aktor to też artysta wykonawca, i to mimo tego, że nie wykonuje on uprzednio istniejącego filmu lub spektaklu — i mimo tego, że niekiedy wkład aktora jest tak potężny, że to jego postać „robi” dzieło.

Więc — oddalono.

Tekst Aranżacja piosenki i dogranie partii kilku instrumentów to wykonawstwo — czy współautorstwo utworu w 5%? pojawił się poraz pierwszy w Czasopismo Lege Artis.