Bron: BERGLOPEN : cultuur en geschiedenis ondergronds!

Een artikel over verdwijnende delen van de Sint Pietersberg ten behoeve van de (cement) industrie. Link

Bron: Nieuwsblad.be

De simulatie bleek een succes.vrs © vrs

Bron: Limburgs Dagblad 28 januari 2012

Door: Vikkie Bartholomeus

Decennia lang wist niemand precies wat al die militairen deden in de Cannerberg. De van van de Berlijnse Muur en een asbestschandaal maakten in 1992 een einde aan de ondergrondse NAVO-Basis. Na veel gesoebat over de grootste en meest complexe asbestsanering ooit is de Cannerberg weer ‘schoon’ overgedragen aan Limburgs Landschap.

Gasmasker op, overall aan. Het roestige poortje langs een onopvallene bosweg is zo smal dat je er zijdelings doorheen moet. Directeur Ger Frenken van Limburgs Landschap herinnert zich nog goed hoe hij er voor het eerst nerveus ondergronds ging. “Het was pure Hitchcock, buitengewoon spannend. Die berg was ‘geplastificeerd’, geheim. Je had geen idee.” Wat hij achter het onooglijke poortje aantrof was verbluffend. Acht kilometer gangenstelsel met met maar liefs 399 volledig geoutilleerde kantoren. Een kleine stad met een eigen brandweerkazerne, restaurant, kapsalon, cafés, wijnkelder en een indoor golfbaan compleet met nepgras. Een telefooncentrale, buizenpostnetwerk en een eigen bewegwijzeringssysteem: van Main Street tot Foxtrot Street.

NAVO-basis Cannerberg: 8000 meter gangen – 200-250 personeelsleden overdag / 30-40 personeelsleden s’nachts / 67.500 vloeroppervlak / 51 toiletten; 38 urinoirs, 27 douches; 75 wasbakken – 4482 tl-lampen

Jarenlang hebben hier dagelijks 250 mensen ondergronds gewerkt, onder zware geheimhouding. Militairen van Northag (Northern Army Group) en 2 ATAF (Second Allied Tactical Air Force) hielden in dit oorlogshoofdkwartier het Europese luchtruim in de gaten en runden vanuit het hart van de berg het nucleair operatiecentrum van de NAVO. ‘The Cave’ was een cruciale post in de wapenwedloop met de Rssen; de nieuwste verbindingstechnieken werden hier gebruikt. Eigen meteorologen hielden voor de gevechtspiloten het weer in de gaten; in de warroom werden op een groot scherm alle vluchtbewegingen van Italië tot Noorwegen geprojecteerd.

De NAVO betrok de voormalige Boschbergroeve in 1954; Britse militairen zochten een geschikte plek en wisten dat de Duitsers de berg in de Tweede Wereldoorlog hadden gebruikt om V1 en V2-raketten te bouwen. 4/371 werd de codenaam voor de Cannerberg, die al snel veranderde in een imposant militair bolwerk. Met controleposten, betonnen chicanes, kogelvrij glas en bomvrije deuren. m geen argwaan te wekken, moesten medewerkers de eerste jaren in burgerkleding naar binnen. Wat er inging, kwam er niet meer uit. Al het afval, elke afgedankte bureaustoel of koffiemok werd gedumpt in een van de zestien ondergrondse stortplaatsen. Documenten gingen na gebruik naar kamer B14: de shredding room. Versnipperde papierstroken werden daarna voor de zekerheid nog eens tot pulp vermalen. Want de vrees voor spionage was groot. De Russen hadden schijnbaar goede contacten in Limburg; Sovjetblad Pravda zou oefeningen in de Cannerberg geregeld van tevoren aangekondigd hebben. Bij de ingang van de war room hing nog tot aan de sluiting van de basis een waarschuwingsposter met portretten van elf militairen van de Russische missie Soxmis, die met permissie op NAVO-gebied verbleven, maar toch als gevaar gezien werden.

De drukte in de Cannerbergzorgde jarenlang voor geruchten en speculaties. Zaten er kernwapens in de berg? Waarom landden er geregeld helikopters? Pas in 1963 gaf de NAVO publiekelijk toe dat er sprake was van een ‘verenigd verbindingscentrum’ in de berg. Maar het bleef een “verboden plaats in gevolge van de Wet bescherming Staatsgeheimen”. Dat er ‘buiten’ niet over gesproken mocht worden, zorgde volgens Paul Croymans uit Ulestraten voor een grote verbondenheid ondergronds. “Wat in de berg kon, kon in een kazerne niet. Het was heel amicaal, de kolonel noemde je bij de voornaam, salueren hoefde niet.” Croymans werkte er 22 jaar als kapper. “Over klandizie had ik niet te klagen. ‘s Ochtends stond bij de ingang een officier van dienst die langharige militairen aanwees: barber, barber, barber. Die moesten allemaal bij mij langs. Voor de Britten, de Duitsers en andere nationaliteiten was kort haar verplicht. Aleen de Nederlanders, die lieten zich niet gauw knippen.”

Cannerberg - ingang

Croymans had een geweldige tijd ondergronds. Naast het hanteren van de tondeuse was hij lid van de driekoppige ‘trolleydots’, burgerpersoneel dat met een klein electrisch wagentje zorgde voor de logistiek in de mergelgangen. Dat hij zijn mond dicht moest houden over zijn werk ondergronds, weerhield hem het er niet van om soms voor de gein het geruchtencircuit te voeden. “Het was horen, zien en zwijgen. Maar ik heb wel eens wandelaars wijsgemaakt dat er bij de uitgang langs het kanaal duikboten lagen, met een getrainde dolfijn voor de bewaking. Dan hield ik een claxon in het water, toeterde en als er dan een rimpeling in het water kwam zei ik: zie je wel!”.

Paul Croymans vertelt met veel enthousiasme over de Cannerberg, maar zijn herinneringen zijn besmeurd door het asbestschandaal dat uiteindelijk het einde betekende voor de NAVO-basis. Tal van voormalige ‘berg-militairen’ en burgermedewerkers zijn ziek geworden doordat er te veel asbestvezels in de lucht hingen. Het ministerie van Defensie en de NAVO blunderden in de aanpak van deze gevaarlijke vervuiling, ondanks dringende verzoeken van buitenlandse militaire autoriteiten.

De ergste asbestvervuiling is ontstaan na een brand in de keuken in 1968; de juten doeken en een isolerende kurklaag om de luchttoevoerleidingen vatten vlam en er ontstaat een enorme rookontwikkeling in de nauwe mergelgangen. Om een herhaling te voorkomen, wordt asbest om de leidingen gespoten, waarvan minuscule deeltjes vervolgens door het hele complex gaan dwarrelen

De gevaren hiervan worden jarenlang onderschat of terzijde geschoven. Het duurt decennia voordat het asbestproblem onderkend wordt. De Royal Air Force adviseert bijvoorbeeld in 1976 al om het personeel uit te rusten met beschermende maskers en nog maar een minimum aan militairen tot de berg toe te laten. Maar pas nadat TNO in 1991 nogmaals een veel te hoge concentratie aan asbestdeeltjes meet, gaat de basis versneld dicht. Inmiddels is de Berlijnse Muur gevallen en is de geheime basis sowieso min of meer overbodig geworden.

Personeel is dan al jaren ongerust over de dreiging van asbestkanker mesothelioom. In een mergelwand in Alpha Street is een grafsteen ingekrast met opschrift: In peace my health killed by cave. Er naast de mergelgraffiti: 7 feet exit, met een pijl de bodem in. Paul Croymans krijgt tranen in zijn ogen. “Ze stikken allemaal”, zegt hij zachtjes. “Hoe veel mensen er ziek zijn geworden? Dat weet ik precies, maar dat zeg ik liever niet.” Wel wil hij kwijt dat hij alleen al in Limburg afscheid heeft moeten nemen van tien oud-medewerkers, overleden aan mesotheloom. “Er was zelfs een jongen bij van 24, die maar drie weken vakantiewerk in de berg heeft gedaan. Vreselijk”.  Zelf wil hij zich niet laten testen op een eventuele aantasting van zijn longen of buikvlies.  ”Als het zo ver is, weet ik genoeg. Dan heb ik nog een half jaar. En dan is het voorbij. Een afschuwelijk einde.”

Croymans was lang betrokken bij het Comité Asbestslachtoffers en helpt nog steeds weduwen om een schadevergoeding te krijgen. Het is voor hem een wrange vorm van genoegdoening. “Het ergste vind ik dat ze al heel lang wisten dat het niet pluis was, maar ze hebben ons daar gewoon in die rotzooi laten werken. Ik voel me belazerd.”

Paul Croymans was degene die in 1992 als laatste het hek van de Cannerberg sloot en de sleutel afgaf aan de kapitein. De NAVO dacht aanvankelijk de huur met de eigenaar Limburgs Landschap simpelweg op te kunnen zeggen, de toegang tot de berg dicht te kunnen metselen om vervolgens te vertrekken. Limburgs Landschap en de Gemeente Maastricht reageerden woedend. De berg moets shoon achter gelaten worden en de vervuiler betaalt! Jarenlange stekelige onderhandelingen volgden; uiteindelijk gaven het ministerie van Defensie en de NAVO toe, met tegenzin. Jos Notermans van de Stichting Menno van Coehoorn, die zich inzet voor militair erfgoed, kan zich de stekeligheden nog goed herinneren. “Julie willen de berg schoon? Dan gaat ook alles eruit!” Met enige dipomatie wist hij nog iets te redden van de bewegwijzering, apparatuur en opschriften op de muren die nu al ‘monumentale ‘ waarde hebben. Van het archief heeft hij maar een fractie kunnen redden. Van de 300 dozen met documenten en talloze tekeningen die zijn afgevoerd loopt het spoor bij het Nationaal Archief in Den Haag dood op een “Protocol van vernietiging’.

Wat rest is een surrealistische ruïne van de Koude Oorlog. De duistere kilometerslange gangen zijn volledig gestript. Er is nog maar een schim van de geheime ondergrondse stad overgebleven;hier en daar herinneren seventies-tegeltjes nog aan een kantine of siermetselwerk aan officiersbar The Flintstones. Alles is er uit gesloopt; licht, verwarming, alleen de enorme dieselmotoren zijn blijven staan. De oorlogsdreiging is nog steeds voelbaar, brush clothes – clean boots here staat op de murenvan een voormalige ontsmettingskamer en NBC-checkpoint; restanten van de tijd dat er nog serieus rekening gehouden werd met een nucleaire, biologische of chemische (NBC) aanval.

Het opruimen van de Cannerberg is een ongekend grote operatie geweest. Nog nooit eerder had zo’n ondergrondse sanering plaatsgevonden. De wet en regelgeving was onduidelijk en welke technieken moesten gebruikt worden? Niet alleen moest de asbest worden verwijderd, er was ook olie uit de tanks gelekt en het grondwater was vervuild. Tien jaar van onderzoeken waren er nodig, waarbij de meest uiteenlopende scenario’s zijn gepasseerd. Bacteriën in de mergel spuiten, mergel verhitten en de dampen afvoeren, iceblasting door de mergel te bespuiten met ijskoud kooldioxide.

Sanering: 9,3 miljoen kilo asbesthoudend afval – 2,9 miljoen kilo mergel verontreinigd met olie – 5,1 miljoen kilo schone mergel – 158.000 kilo puin – 12.500 kubieke meter afval uit ondergrondse vuilstorten

Uiteindelijk zijn de mergelwanden ‘gestofzuigd’ en deels handmatig afgekrabt. Ed van der Togt van het ministerie van Defensie: “Je kunt je voorstellen wat voor een monnikenwerk dit geweest is.” Elke twee uur moetsen de werklui zichzelf ontsmetten, ondanks maskers en beschermende kleding. Op plaatsen met olievervuiling is de bodem soms tot tien meter diep uitgegraven door een specialistisch bedrijf, dat wanden en plafonds heeft gestut om de stabiliteit te garanderen. Veertien stortplaatsen zijn opgeruimd; de bergen troep steeds met kleine karretjes naar buiten gereden. Twee stortplaatsen zijn achter gebleven omdat de wanden niet stevig genoeg waren om ze leeg te ruimen. Tijdens de sanering die van 2003 tot 2010 heeft geduurd , is één dode gevallen bij een instorting.

Hoeveel de sanering precies heeft gekost, blijft geheim, maar Defensie zegt binnen het budget van 38.5 miljoen euro te zijn gebleven. De NAVO heeft volgens Ed van der Togt “een substantiële bijdrage” geleverd. Limburgs Landschap realiseert zich dat de enorme saneringsoperatie niet voor niets mag zijn geweest. “We voelen ons zeer verplicht om er iets moois van te maken”, zegt Ger Frenken. Het is de bedoeling om de Canerberg open te stellen voor publiek als een relict van de Koude Oorlog, liefs met oud-medewerkers als gidsen. Edmond Staal van Limburgs Landschap: “We gaan die Koude Oorlog weer beleefbaar maken, ook al is die sfeer van dat geheime hoofdkwartier nu helemaal weg. James Bond krijgen we niet meer onder de grond.

Lees ook:

• http://www.mergelgrotten.com/cannerberg-asbest-weg-in-2009/
• http://www.sp.nl/nieuws/tribune/9703/cannerbg.stm
• http://weblogs.vpro.nl/radioarchief/2010/12/09/koude-oorlog-onder-de-grond/

Een overzicht van de leukste rondleidingen in de Limburgse Mergelgrotten

De Limburgse mergelgrotten, wie is er niet geweest. Ooit was het een van de favoriete uitstapjes van de basisschool. Ik kan mij nog goed herinneren hoe ik met de 5e klas naar de Maastricht ging, eerst met de boot vanuit Maastricht naar de aanlegsteiger bij de Zonneberg en dan de grotten in. Dat was nog eens spannend!

De mergelgrotten genieten ook nu nog steeds van een grote populariteit onder de toeristen die jaarlijks Limburg bezoeken. Ook heden ten dage is er nog steeds ruimte voor gewoon gezellig ouderwets grottenbezoek. Lekker genieten van de stilte, luisteren naar de verhalen van de gids en zo een uurtje weg uit de dagelijkse sleur.

Hier volgt een overzicht van de mooiste en interessantste rondleidingen in de Limburgse mergelgrotten:

• Gemeentegrot Valkenburg
• Fluwelengrot Valkenburg
• Zonneberg Maastricht
• Grotten Noord Maastricht
• Jezuïetenberg Maastricht
• Geulhemmergroeve Valkenburg

1. De Zonneberg – Maastricht

Gelegen in de Sint Pietersberg ten zuiden van Maastricht ligt deze fantastische en imponerende grot met zijn metershoge gangen en zijn kilometerslang labirint, gegraven in ruim 800 jaar tijd door vele generaties blokbrekers. Bij ieder bezoek sta ik weer versteld door de omvang van de gangen die op diverse plaatsen wel 15 meter hoog zijn. Verder vind je in de Zonneberg duizenden namen terug van beroemde personen uit de wereldgeschiedenis. Sommige gangen zien er nog net zo uit alsof de blokbreker de gang zojuist heeft verlaten.

• Duur rondleiding: 1 uur
• Toegangsprijs: Volwassenen: € 4,90
• Kinderen tot 12 jaar: € 3,90
• E-mail: reserveringen@vvvmaastricht.nl of tel. 043-3506262

Meer informatie over prijzen en rondleidingen in de Zonneberg vind je hier: Maastricht Underground.nl

2. De Gemeentegrot – Valkenburg

Deze zeer grote mergelgrot vind je in het centrum van Valkenburg, onderaan de beroemde Cauberg. De Gemeentegrot werd reeds 100 jaar geleden commercieel geëxploiteerd en heeft er mede voor gezorgd dat Valkenburg als toeristenplaats op de kaart is gezet. In de loop der jaren hebben locale kunstenaars de gangen versierd met tientallen houtskool tekeningen en mergelbeelden. Hier heb je als enige toeristische grot in Limburg de mogelijkheid deze per trein te bezoeken – een aparte ervaring. Natuurlijk wordt er ook een interessante rondleiding te voet gegeven. Voordeel van deze rondleiding dat je dan meer kunt genieten van de stilte. Elk jaar in december kun je er terecht voor de ondergrondse Kerstmarkt.

• Duur rondleiding: 1 uur
• Toegangsprijs Individueel: Volwassenen: € 5,00Kinderen van 4 tot 12 jaar: € 3.50
• 65+ € 4,50
• Groepen groter dan 25 personen
• Volwassenen € 4,50
• Kinderen van 4 tot 12 jaar € 3,25
• 65+ € 4,00

Voor meer informatie over de rondleidingen in de Gemeentegrot: Gemeentegrot.nl

• Duur rondleiding: 1 uur.
• Toegangsprijzen: Volwassenen: € 4,90
• Kinderen tot 12 jaar: € 3,90
• Combinatie Grotten Noord / Fort St. Pieter
• Volwassenen: € 8.50
• Kinderen tot 12 jaar: € 5,50
• Vertrek vanaf Chalet Bergrust, Luikerweg 71 (wijk 12)
• E-mail: reserveringen@vvvmaastricht.nl of tel. 043-3506262

Meer informatie over prijzen en rondleidingen in de Grotten Noord vind je hier: Maastricht Underground.nl

4. De Fluwelengrot – Valkenburg

Deze mergelgrot vind je in het centrum van Valkenburg en is gedeeltelijk gelegen onder de prominent aanwezige kasteelruïne.

Natuurlijk vind je in deze eeuwenoude groeve diverse mooie opschriften. Hoogtepunt van de rondleiding is toch wel de zeer mooie schuilkapel uit 1800.

Jaarlijks is deze groeve eind november en december toneel van de ondergrondse Kerstmarkt.

• Duur rondleiding: 1 uur.
• Toegangsprijzen: Volwassenen: € 5.20 (in combinatie met de kasteelruine € 6.80)
• Kinderen 4 t/m 12 j. € 4.00 (combi-ticket: € 5.00)
• Je vind de Fluwelengrot aan de Daalhemerweg 27
• Tel. 043-6090110

Meer informatie over prijzen en rondleidingen in de Fluwelengrot vind je hier: Fluwelengrot.nl

• De Jezuïetenberg vind je aan de Cannerweg 800.
• Duur rondleiding: 1.5 uur.
• De Jezuïetenberg is het gehele jaar geopend behalve op zondag.
• Rondleiding alleen op afspraak. Men kan bellen naar: 043-3213488

Meer informatie over prijzen en rondleidingen in de Jezuïetenberg vind je hier: Jezuïetenberg.nl

• Duur van de rondleiding: 45 minuten
• Toegangsprijzen: Groepen t/m 15 personen € 30.00
• Deze groeve is alleen op afspraak te bezoeken: Tel. 043-6040834
• Je vind de Geulhemmergroeve aan de Geulhemmerweg 30a te Berg en Terblijt.

Meer informatie over prijzen en rondleidingen in de Geulhemmergroeve vind je hier: rotswoning.nl
Wil je nog meer weten over de Mergelgrotten, kijk dan eens: hier of op mijn archiefpagina
Of neem contact met mij op!

Bron: www.rijksoverheid.nl

De kalksteengroeves van de Cannerberg in Maastricht zijn vandaag door Defensie overgedragen aan Stichting Limburgs Landschap. Vanuit de berg bewaakte de NAVO tijdens de Koude Oorlog het luchtruim boven Europa. Na een jarenlange saneringsoperatie vanwege milieuverontreiniging hoopt de stichting met de groeve een deel Koude Oorlogsgeschiedenis te ontsluiten voor het publiek.

De mergelgroeve bij Maastricht  werd in 1954 door het toenmalige Ministerie van Oorlog gehuurd van de stichting. Voor een periode van 50 jaar huisvestte het een verbindingscentrum en hoofdkwartier van de NAVO.

Schoonmaakoperatie

Met het einde van de Koude Oorlog kwam deze functie ten einde. Het bondgenootschap verliet de Cannerberg in 1993, waarna een omvangrijke vervuiling aan het licht kwam. Vooral de aanwezigheid van asbest leidde tot beroering. De schoonmaakoperatie vanuit Defensie duurde 7 jaar.

Markant gangenstelsel

Nu de Stichting Limburgs Landschap weer beschikt over de Cannerberg, wil zij het graag openstellen. Dan kan ook het publiek kennismaken met de markante en kenmerkende zaken in het gangenstelsel van de vroeger zo ‘geheime’ bunker.

Bron: Nieuwsblad

Mark Vos vindt de veiligheid in de mergelgrotten prioritair

Foto © Rudi Smeets

Oude filmbeelden van o.a.:

• De winning van mergel uit de Sint Pietersberg te Maastricht voor de productie van cement door de ENCI.
• dmv explosies worden delen opgeblazen, waarna ze in vrachtwagens worden geladen.
• Hoeve Lichtenberg op de rand van de afgraving.
• Greetje Blanckers woont als één van de laatste grotbewoners in een grot.
• In de mergelgangen van de Sint Pietersberg/Slavante, bevinden zich oude wandtekeningen van 1487
• De Negendrup
• Champignonkwekerijen en vleermuizen in hun winterslaap – En dus niet zo storen zoals op de beelden nog wordt vertoond!

bron: Kerststad Valkenburg

De oudste en grootste ondergrondse kerstmarkt van Europa 18 november t/m 23 december 2011

De 26e kerstmarkt in de Gemeentegrot van Valkenburg aan de Geul is de grootste en oudste ondergrondste kerstmarkt van Europa. U zult verrast zijn door de mooie settings en decors, die harmonisch overgaan in stands met mooie kerst- en cadeauartikelen. De ruime en lange gangen, die deze Gemeentegrot typeren nodigen de bezoekers uit voor een urenlang verblijf in een muzikale en met uitstekende voorzieningen uitgeruste kerstgrot.

Openingstijden 2011

• Ma. t/m vrij. van 12.00 – 21.00 uur

• Za. en zo. van 10.00 tot 21.00 uur

• Vr. 23 december 10.00 tot 18.00 uur

Entreeprijzen 2011

• Volwassenen € 4,50 p.p.

• Kinderen tot 12 jaar € 2,00 p.p.

• Kinderen tot en met 4 jaar krijgen gratis toegang.

- Inwoners van Valkenburg a/d Geul betalen € 2.00 p.p. op vertoon van een geldig legitimatiebewijs.
- Voor gezelschappen van dan 30 personen en meer kennen wij een kortingsregeling. Op verzoek wordt u daarvan in kennis gesteld.
- Aan de kassa’s kennen wij nagenoeg geen wachttijden. Doordat de markt voor de bezoekers ruim van opzet is, kunnen wij op elk moment (ook in de drukke weekends) voldoen aan de soms grote bezoekersstroom.
- Honden niet toegestaan

Bezoekadres
Gemeentegrot
Cauberg 4
6301 BT Valkenburg aan de Geul

Parkeren bij de kerstmarkt

Tijdens de kerstmarkt kan het wat drukker dan gebruikelijk zijn in Valkenburg. Parkeren kan je het best doen op de speciaal aangegeven parkeerplaatsen die maximaal 10 minuten van de grot vandaan liggen.

Voor informatie
Tel./Fax: +31 (0)43 6013060
Fax: +31 (0)43 6010016
Website: www.kerstmarktgemeentegrot.nl

Ondergrondse kerstmarkt Valkenburg 2011

Bron: http://www.hbvl.be

De Dag van de Natuur is een jaarlijks evenement van Natuurpunt. Dit jaar vindt de Dag van de Natuur plaats op zaterdag 19 november 2011 in het natuurgebied Plateau van Caestert in Kanne. Het is een evenement waarop vele vrijwilligers de handen uit de mouwen steken en concreet meehelpen aan natuurbeheer. Natuurpunt, Natuurmonumenten, Natagora en de JNM slaan op deze dag de handen in elkaar en zetten het vrijwilligerswerk extra in de kijker.

Geïnteresseerden die meer willen weten over de natuur op de Sint-Pietersberg of over het beheer van deze waardevolle natuur zijn van harte welkom op onze NatuurDoeDag.
We garanderen je een zinvolle dag met veel zweet maar ook zeer veel plezier.
Iedereen is welkom! Hapje-tapje zijn voorzien. Breng aangepaste kledij, stevig schoeisel, werkhandschoenen, een goed humeur en veel eetlust mee.
Vanaf 9 uur kan je deelnemen aan onze NatuurDoeDag. Samen onder begeleiding van ervaren natuurbeheerders leer je meer over natuurbeheer en over de fauna en flora die je op de Sint-Pietersberg zal tegenkomen.

Tussen 12 uur en 13 uur voorziet Natuurpunt Riemst een middagmaal en kunnen de deelnemers hun buikje rond eten. Voor de vegetariërs onder ons voorzien we ook wat lekkers. Voor het middagmaal moet je je wel voor 13 november inschrijven door het aantal personen door te geven.
Vanaf 13 uur kunnen de doorzetters onder ons zeker nog verder de handen uit de mouwen steken in het natuurgebied.
We spreken af om 9 uur op het Statieplein in Kanne.
Voor info en inschrijvingen kan je terecht bij natuurpunt.zo.limburg@telenet.be.