Spaç 21-23 Maj 1973.40 vjetori i ngritjes së flamurit pa yll.

Për herë të parë në historinë e komunizmit barbar në Spaç të Rrëshenit u ngrit një flamur pa yllin e komunizmit.Mbas pushtimit të Shqipërisë nga terroristët komuniste të stërvitur nga Popoviçët e Mugoshët në 1944,këta barbar ja filluan krimeve mbarë duke ngritur burgje gjithkund në Shqipëri.Mbasi e rrethuan me tela dhe me gjëmba 28000 km2 e mbetura të Shqipërisë së copëtuar në vitin 1913,gjithëkund hapën burgje dhe kampe përqëndrimi .Një nga këto kampe shfarosës ishte dhe burgu i Spaçit.Arrestoheshin në masë familjet nacionaliste, u grabiteshe pasuria mbasi i varnin, pushkatonin dhe i burgosnin ata që mbeteshin gjallë,pjesa tjetër e çdo familje syrgjynosej në kampet e internimit .Më 21 Maj 1973 në Spaç të Mirditës, dhuna kishte kaluar çdo kufij ndaj të burgosurve politik dhe ndodhej ajo që pritej .

Të gjithë të burgosurit e turnit të parë vendosën të mos dalin në punë dhe dolën në mbrojtje të Pal Zefit ,i cili mbasi e kishte mbushur muajin në izolim (birucë)dhe policia nuk po e nxirrte nga izolimi.Të gjithë të burgosurit ishin në një mëndje, ishin bërë tepër të revoltuar për ta mposhtur diktaturën komuniste.Biseduan, vendosën dhe ngritën flamurin me zhgabën dy krenare pa yllin komunistë “qëndisur nga dora e një të burgosuri Mersin Vlashi”.Kampi famkeq mbasi ishte rrethuar nga ushtria e civilë të armatosur, u prenë ujin e pijshëm dhe bukën duke mos pranuar thirrjen e zv.ministrit të brëndshëm Feçorr Shehut.Të burgosurit rezistuan duke i bërë nderim për tre ditë rrjesht flamurit shqiptar.Më në fund bijt e Stalinit u vërsulën si Hienat me hunjë e tuba gome dhe me çtë mundnin duke i dërrmuar e thyer këmb e duar,i prangosnin dhe i nxirrnin sipër për ti gjykuar. Ishte 12 dhjetshja e parë,ku nga këta 4 ishin të burgosur politik: Skënder Daja , Dervish Bejko , Pal Zefi dhe Hajri Pashaj. Duhej tu merrej jeta dhe ashtu bënë.Edhe sot e kësaj dite askush nuk e di ku jane groposur,pra ata heronje trima që dhanë jetën para 40 vjetëve.Nga shteti shqiptar askush nuk do të dijë apo të interesohet ti gjejn dhe tu bëjn një varr.

Në spaç vazhduan grupe-grupe të dënoheshin me rastin e revoltës.Janë 5-6 grupe të cilët e kalojnë numrin 80 që janë ridënuar.Njëmbëdhjetë vjet me vonë po në muajin Maj ,gati në një datë dhe fiks më 22 Maj 1984 në një tjetër skëterrë të komunizmit në Qaf-Bari të Pukës dhuna solli dhunë.Komunistat të cilët jetonin vetëm me gjak njeriu dhe këtu në këtë kamp caktuan tre kurbanë. Vetëm se me një ndryshim se komunizmi dhe sigurimi i kishin perfeksionuar,kishin çuar përpara dy të dënuar me vdekje dhe të tretin e sakatuan me dru duke e thyer në mes. Sokol Sokoli dhe Tom Ndoja do dënoheshin me pushkatim në birucat e degës së brendshme të Pukës për ti pushkatuar më pas në qytetin e Shkodrës ,në vendin e quajtur “antena e radios” në Kuç.

Të gjithë e dimë tani se Sokol Sokoli dhe Tom Ndoja me këmbënguljen time ,jo më pak dhe të familjarëve u gjetën dhe u vendosën atje ku u takonte, madje kane secili varrin e vet e jo më gropën e përbashkët si më parë në livadhin e antenës në kuç të Shkodrës. Edhe me këtë rast qeveritarët e sotëm nuk u ndjenë fare për varrimin e këtyre trimave të persekutuar përballë dikaturës.Ndërsa Sandër Sokoli i cili dha shpirt në sheshin para mencës midis dhimbjeve dhe gjakut që i rridhte në çimenton e zezë të oborrit ,është groposur tek varrezat 500-600m larg kampit në buzë të një përroi bashkë me 8 të vrarët në galeritë e territ të Qaf-Barit.Për të mësuar më shumë për revoltën e Qaf-Barit dhe për ata që dhanë jetën, si ndodhi dhe si përfundoi duhet të prisni se së shpejti del libri që unë kam pergatitur të ilustruar me fakte dhe faksimile. Ndryshe është problemi i Spaçit ,sado që familjarët të interesohen për të gjetur njerëzit e tyre te vrarë barbarisht e te groposur mizorisht,nuk mund të bëjnë asgjë pa ndihmën e shtetit. Shteti i cili është formuar nga bijtë e komunisteve dhe nga oficerë që në vitin 1991 morën mbi shpinë bustin e diktatorit për ta vendosur përsëri.Kërcënonin se do bënin kërdinë duke vrarë ata që do mundoheshin ti pengonin. Shteti i sotëm është i fryrë me komuniste e neokomunistë të cilët grabisin pasuri kombëtare e vazhdojnë të pasurohen me shpejtësi marramëndëse.Shteti i sotëm ka përkrahur dhe vazhdon të përkrahë sigurimin kryetar të shoqatave të Enverit, llumra te mbledhur per skrap,famkeq,hetues,operativ dhe kryetarë degësh të punëve të brëndshme,spiuna e bashkëpunëtorë informator të fëlliqur.Pushteti i sotëm krejt i përbërë me komunista e sigurimsa madje dhe me vrasësa siç është rasti i Librazhdit,spiun po,hajdut po,vrasës po, caktohet kryetar partie zv.prefekt.

Ja kjo është partia demokratike që të pranon nëse ke këto kritere.Prokuroria e Librazhdit me pak ryshfet mbyll çdo lloj krimi po e pate kryer e nëse bënë pjesë në partinë demokratike.Të gjithë prokurorët e përgjithshëm e dinë këtë problem të Librazhdit por askush nuk ka kurajon të hapi ngjarje të vjetra.Kur vine ne atë karrike premtojne se do luftojne krimin,se toleranca do jete zero dhe të japin pershtypjen se do zbatojne ligjin e tajlonit (zjarrit ti pergjigjem me zjarre) ndërsa ne realitet bejne te kunderten.Vine shohin,pasurohen dhe ikin pa u ndjerë.

Pushofshi në paqe ju të rënët e burgut në Spaç dhe Qaf-Bari.Dhe mos t’ju ngelet merak,se sjeni gjallë se po të ishit gjallë e të shihnit sot ku jemi ne ju do kishit vrarë vehten.Pushofshi ne paqe ju të tjrë që ratë për nje shqipëri etnike dhe pa komunista,ne do ju kujtojme gjithmon.Mos kini merak o heronjtë e Spacit se unë nuk do te rresht së kërkuari dhe do tu gjej se ku u ka groposur komunizmi.

Nga Bedri Blloshmi

Këngët popullore historike të Devollit

(nga përmbledhja e Jorgo Panajotit “Këngë popullore të Rrethit të Korçës”, Tiranë 1982)

Kënga është një mjet artistik për të plotësuar nevojat shpirtërore, një mjet komunikimi midis brezave të një kombi. Ajo praktikohet në mjedise familjare tradicionale ku s’ka ndarje midis krijuesit, ekzekutuesit dhe dëgjuesit; ajo ngjitet në skena festivalesh ose transmetohet në mediat audio-vizive. Kur flasim për këngët popullore historike, vlerat njohëse marrin përmasa më të mëdha, pesha e kohës ndjehet më fort. Por ato nuk shtyhen thellë në shekuj; disa prej tyre i ka fshirë koha. Ato që kanë mbetur janë falë mbledhjes së hershme të tyre ose ripërtëritjes në festivalet rajonalë e kombëtarë. Një grup më vete dhe mjaft të pasur përbëjnë këngët për komitët dhe kaçakët. Krijuesit anonimë kanë skalitur figura monumentale dhe kanë përjetësuar bëmat e tyre. Kaçakëria është një fenomen ballkanik. Ata quheshin hajdukë tek serbët, usko te kroatët, hajdutë te bullgarët, kleftë dhe armatolë tek grekët, komitë dhe kaçakë tek shqiptarët. Tipari që i bashkonte në gjithë Ballkanin ishin sulmet kundër karvaneve turke, të cilat duke qenë sinonim i pushtuesit, konceptoheshin si akte qëndrese, trimërie dhe kishin mbështetje popullore. Një këngë e tillë është ajo e Bilishtit

“Kur doli Lacja nga stani” që tregon rezistencë me armë ndaj armikut:
“Lacja mori përgjatë malë,
fishekët palë e mbi palë.”

Në këngën e Ponçarës kushtuar Hasanait, kemi diçka të përafërt me kundërshtimin e pushtuesit jo vetëm duke mospranuar të paguajë taksat, por edhe duke iu kundërvënë me armë. E kësaj natyre është edhe kënga e Vranishtit për Malon, një kapedan nga fshatrat shqiptare në Greqi. Kurse vetëdija ngrihet më lart te kënga e Stropanit “Në mes të Janinës vrave mylazimnë”, edhe pse heroi në këtë rast nuk është kaçak. Ndizet një shkëndijë e vërtetë që ngroh ndjenjat patriotike: Zyfer Qosja nuk duroi ofendimin e oficerit turk. Diçka e ngjashme me këtë është kënga e Bitinckës kushtuar Halim Jaupit:

“Ish një djalë bitinar,
konsulli i bie gërbaç
Halimi s’duroi gërbaç,
vrau konsullin n’arabat.”

Një studiues shqiptar nga Tetova që kishte dëgjuar për këtë këngë kur ndodhej në Stamboll para tre-katër vitesh, erdhi posaçërisht në Bitinckë për të verifikuar vërtetësinë e saj. Bëhet fjalë për vitin 1902 kur Halimi pati vrarë konsullin rus në Manastir.

Duke zbritur më këmbë në tokë në realitetin shqiptar, në fillimet e veta kaçakëria ishte bashkudhëtare me hajdutërinë. Burimet e saj nuk ishin gjithmonë tek sulmet kundër karvaneve turke, por tek hasmëria, kryesisht për dashuritë e mohuara midis të rinjve, apo refuzimit të krushqisë për shkak të disniveleve ekonomike apo traditës. Një burim po aq intesiv ishin grindjet për pronat, për rrugët, për vijat e ujit. Duke kulmuar me përdorimin e armëve dhe viktima, hasmëria e lindur prishte rrjedhën normale të jetës dhe detyronte burra e djem të fillonin jetën ilegale. Shembullin tipik të hasmërisë e jep kënga e Zëmblakut për Kalemin e Rakickës:

“Nip Selmani tha një fjalë
Rakickës do t’i vë zjarrë
në krye n’atë mëhallë
Limanë s’e le pa vrarë!”

Po e kësaj natyre është kënga e mirënjohur “Te plepi i Bilishtit”. Kurse kënga e Gracës “Mes dy maleve me borë” flet për një trim të vrarë. Nuk jepet shkaku i vrasjes, as koha e saj, vetëm vendi i ngjarjes. Fakti që trimi ua lë amanetet sorrave, do të thotë që s’ka asnjeri pranë, nuk është pjesë e ndonjë formacioni ushtarak ose paramilitar. Ndoshta një viktimë e hasmërisë.

Burimet ekonomike në një vend të prapambetur feudal si yni ishin të pamjaftueshme për ta përballuar këtë kthesë të fuqishme që largonte nga prodhimi krahët kryesorë të punës. Prandaj, për nevoja të mbijetesës, kaçakëria e pranonte si bashkudhëtare hajdutërinë. Veçse këtu duhen dalluar dy rrjedha të ndryshme: njëra është ajo e grabitësve të rëndomtë që përlanin të parën gjë që u delte përpara dhe rrëshqiste drejt orgjillëkut. Kjo rrjedhë ishte e destinuar të zbrazë llumin e vet në një shtrat të thatë dhe të fshihet me përbuzje nga e ardhmja. Ilustrimin e kësaj mund ta gjejmë tek kënga e Trenit për Tanën. Këtu ka një deklarim të qartë: Çobani është viktimë e hajdutëve të rëndomtë “hajdutët lidhur më kanë…/ ogiçin në hell ma kanë!” Rrjedha tjetër është ajo e grabitjeve ose gjobvënieve me përzgjedhje, që do të thoshte se barra e përballimit të ushqimit të kaçakëve do të ishin familjet e pasura. Kjo rrymë, duke patur një kod logjik në veprime, në varësi të rrethanave historike dhe gjeografike prirej drejt një pozite të moderuar që e pranonte patriotizmin. Ca për shkak të burimit të konfliktit që është shoqëror, ca për shkak të mjedisit të rënduar nga analfabetizmi, kaçakët nuk e nisin rrugën si patriotë, por ata që u organizuan më mirë, arritën të krijojnë një pushtet gjysmëlegal në fshatar ose zona të caktuara të qarkut të Korçës. Interesante është një këngë e Vranishtit që portretizon kaçakët:

“Kur më ngjitesh malit
me festen mënjanë,
mustaqet te veshi,
manxerin në krahë,
silahun me kamë,
ne gjoksi gjerdanë,
me kallcat e bardha,
me fruda fustanë
o ky kapedani,
shastisi dynjanë.”

Kjo këngë përfton një oaz lirik në shkretëtirën e gjatë të hasmërisë.

Kaçakët fillojnë e ngjyen në patriotizëm kur konflikti shtrihet mes tyre dhe bandave nga vendet fqinje. Historikisht çetat e kaçakëve shqiptarë kanë bashkëpunuar me çetat bullgare dhe janë përpalsur me çetat greke. Këtë e dëshmon kënga e Arrëzës për Zenel Bekon nga Zelengradi. Vrasja e djalit 22-vjeçar nga andartët grekë ishte motiv për orientim patriotik të lëvizjes së kaçakëve. Ishte Lidhja Shqiptare e Prizrenit dhe puna e rilindasve që do të pasoheshin me përpjekjet për pavarësi dhe do të bënin përzgjedhjen përfundimtare të karakterit të çetave. Kënga devollite shënon një kulm kur i drejton sytë dhe menden tek patriotët Bajo e Çerçiz Topulli, të cilët në përbërje të çetës së njohur, përshkuan më 1907 edhe disa fshatra të Devollit duke vendosur lidhje me patriotët vendas në Qytezë, Sinicë, Bozhgrad, Menkulas e deri në Çipan e Vërlen. Kjo duket edhe te dy këngë të Mirasit për Nure dhe Emin Bozhgradin :

“Me guna ç’u veshë, kobure, dyfekë,
Na vanë në Gorë, formuan një çetë,
Ky Kajo Babjeni na u bë me fletë,
Ce i vajti Nurja vet’ i dymbëdhjetë.”

Tjetra:

“Bozhgradarët përparojnë
sepse burrërisht luftojnë
më trim kanë Eminë
që theu andarësinë.”

Nga të gjithë shembujt që solla, duket se këngët nuk tregojnë shkakun, por vetëm produktin fundor të kaçakërisë, grindjet, përplasjet me armë, vrasjet. Artistikisht do të thoja se kaçakëria ishte një dukuri fshatare që thyente njëtrajtshëmrinë e një jete të vakët ku kryefjala e ditës ishte mbijetesa.

Do ta përfundoj duke bërë një citim të gjatë nga një këngë e Vinçanit (pra jo nga Devolli), që shërben si kurorë nderi për ata kaçakë që u ngritën në nivelin e kryengritësve. Ajo i kushtohet ngjarjes së vitit 1914, kur mijëra burra të armatosur u futën në Korçë për të demonstruar se nuk i pranon pretendimet greke:

Po na vjen kjo Korça me trima të rrallë
Turkun nuk e duam, jemi shqipëtarë
Në na pyeçin bota kë kini të parë?
“Vetë i kemi zgjedhur Themon e Mihalë!”. (Themistokli Gërmenji e Mihal Grameno)
Po na vjen Kolonja me fustan të bardhë
Vetë e kemi zgjedhur Sali Kapedanë. (Sali Butka)
Po na vjen kjo Rrëza me flamur në ballë
Vetë e kemi zgjedhur Kahreman Vinçanë. (Kahreman Dervishi)
Po na vjen kjo Gora me pushkë në krahë
Vetë e kemi zgjedhur Kajo Kapedanë. (Kajo Babjeni)
Po na vjen Opari zhveshur jataganë
Vetë i kemi zgjedhur Xumen e Hasanë. (Xume Protopapa dhe Hasan Moglica)
Po na vjen Pojani me kuaj me shalë
Vetë e kemi zgjedhur Hysen pelivanë. (Hysen Pojani)
Po na vjen Devolli me qylaf të bardhë
Vetë e kemi zgjedhur Hasan kapedanë. (Hasan Bitincka)
Po na vjen kjo Mokra si gjoli me valë
Vetë e kemi zgjedhur Isuf Kapedanë. (Isuf Çollaku)

Kosta A. NAKE

Promovohet libri studimor i dr.Sinan Agollit “Shëndetësia në Devoll”.

Te bar “King”, në një mjedis shumë karakteristik për qytetin e Bilishtit, me një pjesëmarrje të jashtëzakonshme, u organizua promovimi i librit “Shëndetësia në Devoll” i dr.Sinan Agollit. Ishte një akumulim shumëvjeçar i një mjeku që mbeti i përkushtuar para zgjedhjes së jetës, ishte shprehje e një guximi qytetar për të dhënë një pasqyrë shekullore të zhvillimeve në trevën e Devollit duke bërë një shqyrtim analitik, por edhe duke zgjedhur një shtrat të natyrshëm për të vendosur materialin e vjelë.

Devolli është i njohur për njerëzit e vet punëtorë, për krijuesit e shumtë, për profesionistë që kanë marrë në dorë fatet e atdheut dhe ky mjedis ka krijuar edhe historinë e vet të shërbimit shëndetësor.
Diskutantë e shumtë e përgëzuan autorin për këtë botim me vlerë.

Me këtë libër, autori u ka dhënë studiuesve kolanën e parë të gatshme për një botim enciklopedik që kjo trevë e meriton ta ketë, sepse ka specialistët e duhur për ta bërë këtë gjë.

 Devolli.net

Ura Dobranj Bracanj 2013 (Foto)

Lumi Devoll mbetet sërish një burim tragjedie për banorët e komunës Miras dhe Dobranj, ku pak ditë më parë humbën jetën dy gra, si pasojë e mungesës së një ure.
Komuna ka ndërtuar një urë provizore prej dërrase, ndërsa banorët ankohen se sërish nuk ndihen të sigurt.
Lumi Devoll mbetet sërish burim tragjedie për banorët e zonës. Thirrjes së tyre për të ndërtuar një urë prej betoni dhe të sigurtë, qeveria shqiptare dhe komuna Miras i janë përgjigjur me një urë provizore dhe gati qesharake.
Siç duket edhe nga pamjet, ura është ndërtuar me dërrasa dhe ka një gjerësi rreth 1 metër, ndërsa i mungojnë mbajtëset e saj anësore, duke përbërë një rrezik për banorët dhe nxënësit, që kalojnë cdo ditë mbi të.
Sipas kryeplakut të fshatit, Dobranj, në zonën e Devollit këtë vit janë ndërtuar tre ura, por asnjëra prej tyre nuk i ka dhënë zgjidhje përfundimtare problemit të banorëve.

Nga ana tjetër, pamundësinë e ndërtimit të një ure prej betoni kryetari i komunës, Mirash Kryeart Sejto e ka argumentuar me mungesën e fondeve për një investim të tilë.
Tragjedia në fshatin Dobranj u regjistrua në 6 prill, ku rreth 20 banorë të fshatit ishin nisur për një ceremoni mortore në fshatin Bracanj.
Rryma e lumit përmbysi zetorin, duke zënë poshtë tij, Mirela dhe Elena Zyfin, të cilat humbën jetën.

Devolli.net

OH…KJO FUSH’E KORÇËS..!!

Korça

Majë Qarrit po shikove, Mal’n Thatë për matanë,
Fshatrat në dy anë të fushës, rrëzë malit dy gjerdhanë!
Po kjo fushë sa vjen nata, zbukurohet si magji,
Xixëllojn në errësirë, fshatrat vështrohen karshi.

Oh…ato netët Korçare, hëna ndrit dritën e zbetë,
Ne mes Korça yll i zjarrtë, z’dallon dot ditët me netë.
Mbretëron një qetësi, shënjtorët e kan’bekuar,
Sikur nanuris fëmijët, nonjë nënë e dhëmshuruar.

Malet rrotull rrijnë rojë, sikur mbrojnë një thesar,
Fshatrat si gjerdan argjëndi, Korça si margaritar.
Malet jan plot me thesarë, plot burime pa-shteruar,
Lumenj bëhen gjer në fushë, nga no’njerë të tërbuar.

Nga Floqi në Pogradec, kjo xhadeja ka lezet,
Radhë plepat e qiparisat, si një gardh me minaret.
Ne bregoret përmbi fshatra, korijet e gjelbëruar,
Këndon kuku dhe bilbilat, si orkestër e bekuar.

Dhe më poshtë rrëzë malit, rreth fushës nisen kopetë,
Në mëngjes sa lënë fshatin, marrin pllajave përpjetë,
Bien zile dhe këmborë, blegërijnë dhën e dhi,
Lehin qentë, kecër, shqerra, nëpër tufa me laithi.

Si qilim fusha qëndisur, të dëfresh mëndjen e shkretë,
Zjejn traktorët dhe kombinat, gra e burra porsi bletë,
Vreshtat, bahçet dhe selishtat, ato jonxhe dhe luadhe,
Kur lëviz dhe pakëz erë, gruri ngre dallgën e madhe.

Si në Korçë, në ç’do fshat, ka statuja dhe nishanë,
Për trimat dhe bijt’e vëndit, për këtë thesar u vranë.
Sa hordhi na kan sulmuar, Sllavë, Grekë, e Otomanë,
Në fushat dhe malet tona, me mijra koskat i lanë.

Ku një çezmë prej mermeri, (si në Floq çezm’e Sotirit),
Ku një pllakë jasht’avllisë, amanet lënë të birit.
Në vorrezet të skalitur, emrat me gërma të artë,
Engjëjt këndojnë heronjve, me mandolina dhe harpë.

Rrugëtarin n’ato vise, si në fushë e lart në stan,
Bujqit dhe barinjt’stë lënë, pa një drekë e një duhan.
Dhe po rrastise më dasmë, dit Bajrami ose Pashkë,
Tër fshatarët dyer-hapur, të ftojnë të festosh bashkë.

Kush e veshi fustanellën?.. Nga Toskët qenë të parët!
Edhe veshjen alla-frënga, e bënë modë Korçarët.
Në Ballkan nuk kanë shokë, për këngë dhe muabete,
Ja shtrojnë me raki rrushi; jan qefllinj pa saltanete.

Nga Leo Gjata/April, 23-2013

Fotografi te ndryshme nga fshati Grapsh

Kaçka e tim Eti

Baballaret tane te pavdekshem,
devollinj trima ,te mencur e bujq mjeshtra….

Një ditë në perëndim portokalli vjeshte,
kur isha i ri,provoja te shkruaja poezi
mes degëve te arrës që rrinte për karshi,
nëpër rrezet e diellit si flaka e farkëtarit,
një zë foshnje me ngacmonte në dritare.

E lashë ditarin e nxënësve të mi,
muza me mua kish rene ne dashuri,…
I frymëzuar shkrova mbi një fletë,
figurat me radhë, si gurët e shahut
siç vihen njerëzit pas nuses në valle.

Me një dore shtrëngoja metaforën,
fabulën ma fali muza si Abetare,
me tjetren trokisja ritmin me rimë,
nuk e di shkruaja a kendoja melodi.

Lëvroja fjalët si avlëmend me nxitim,
perzieja si piktori njgjyrat me fjalë,
te mulliri i vjetër priste ” poezia ” tjetër,
traktoristja e parë,vasha vishocare.

I hidhja, i prisja figurat si xhongleret,
i ngjitja i zbrisja, si fëmija shkallët,
i numëroja kur i ngjitja, kur zbrisja,
rrëshqisja si femijet mbi sanë.

“-Ç’mendohesh,ç’je skuqur, s’më sheh,
si disk fluturues që vjen nga lart?
Jam pema,arra e babait tënd,
degjon ,jam kaçka e tit Eti !…

Degët e mia kanë hipur mbi çati
sëpatat katile duan të më presin!,
E do, apo s’e do babanë ti?!
S’të dhimbset, do mbetet pa krahë! “

Ishte mit pagan i vjetër,
i frikshem e pak supersticioz,
po te thahej kaçka, mbaronte
ky ishte fundi , vdekja e të Zotit.

Terë jetën babai im,kur ishim çiliminj,
e perkedhelte, kujdesej ai për të,
e ujiste e krasitte gjethet ia fshinte,
sikur e kishte femijë,fshehurazi i fliste.

U rit u bë e madhe,zaptoi oborrë,
na pelqente te rinim ne hijen e saj,
te hanim lakrore, pershesh me dhallë,
vraponim si kuajtë ne lëmë me litarë.

Kur e mësuam ishte vonë,
babai kish fluturuar lart në qiej,
kaçka si nuse stolisur kish zgjatur degët ,
si parashute , me ombrellë nën retë.

Na thoshte komshiu përherë:
“-Yt ate s’ka vdekur,arra s’eshte tharë,
ajo ka marre retë,sa rron kaçka juaj,
Yt ate,shpirti i tij është gjallë! “

Eshtë historia e permallur e tim Eti ,
dashuria e poezisë sime të parë.
Babai s’ron më,tretur ne varet,
Kaçka, fjalet e poezia e tij mbeti.
LUAN KALANA
Dhjetor ,2003 SHBA
Redaktoi:Vullnet Mato

Ç farë është Kaçka?.

Në djalektin e devollit (Arra pemë frut) quehet Kaçkë

Devolli.net 14-02-2012

Dashuri e reme

Vegim dashurie

Kush je ti me ata sy verbues si të diellit,
të ishte natë do thërisja:- “hëna ! “ me zë të lartë,
më ke ngulur shikimin si kafshë e do me zbutë,
më ç’mënde, folë do të thërras,do të bërtas..

Kush je ti se plasa, statuje.. folë po je njeri,
nga mua ç’kërkon ,qesh a qan s’te marr vesh,
UFO,shtojzavalle,serene,a shpirt që sillet verdallë,
po ke tru e zemër, afrohu mos ri mënjanë.

Tani të pashë në terrët, je vajzë a grua,
në jetë s’kam gabuar,njëhere kam dashuruar,
asaj ia dhashë zemren jetën , fala virgjerinë,
s’më bën dot per vete naive , budallaçkë …

Nuk të shaj ,je e bukur,shtojzavalle, ëngjell,
e dalë nga pellgu i lumit sykaltër,meremet,
e di që zemra ime digjet e përvelohet,
besën për jetë ia kam dhnë një grua.

Jo se s’të arij dot,zemra dashuron,
e di që me do,..por nuk je bëre për mua,
por ardhka një moshë me cipë e pjekur ,
që truri zemrën e pangopur komandon.

Ajo fytyra jote është për pesë palë qejfe,
pasqyrë që po ra ne ujë si sheqeri tretet,
s’më gënjen,nuk shes nderin me lekë,
bridh e ngacmo Don Zhuane , ka boll syleshe.

E di ke mashtruar burra me okë e mbretër,
për ty janë ngatëruar Otello e Hamlete,
tragjedi,luftra botën ke bëre përshesh,
mos harro se në jetë ka Romeo e Zhuljet…

S’je e bukura e dheut, largohu mos m’u afro,
o lule “parfum” , drogë qe s’kundërmon,
mos gënje burra familjarë ,mos i tradhëto,
pysqilet ,mekapi,lakuriqet , s’të shkojnë me mua ..!

Mos m’u përdridh, rimë larg , o shpirt i dermuar,
mos më ngacmo telat,o zemër,por jo e drithërruar,
mos më gudulis ndjenjat, femër e tradhtëuar ,
mos më ndis kandelet ,o dashuri e mallkuar.

Zemra ime ti e di,digjet përvëlohet,
një jetë dashuruar, dekada i martuar,
çdo Shën Valentinin fal puthjet me lulet,
për dashurin e parë ,zoçkën sy shkruar.

Luan Kalana

Devolli.net 12-02-2012

Fluturimi i mbesës ….

Çast-fotografi

Gjyshi me mbeskën luanin gjithnje bashkë
aq duhen , shkulen së qeshuri,janë tërë gaz,
një ditë vraponin në rërë kanë qejf në plazh,
rendin por gjyshi binte në gjunje,s’kish takat.

Një zog pulebardh ghyshit i erdhi në ndihmë,
u sul mbi kokat tona si shigjete me krahët e bardhë,
mbeses t’ia kalonte gjyshin mos turpëronte,
mbesa fitoi finishin, shpendi rendte a fluturonte.

Plazhi u ngrit në këmbë,dikush shkrepi aparatin,
të shihnin mbesën me pulebardhën në garë,
me kot poeti ngateronte ,qendiste fjalet,
s’ishte fantazi,fotoja ishte më pikante,
shihni këtë çast,.mrekulli ..
..mbeska me shpendin fluturonte.

Naples,Florida,Luan Kalana

TË NDROFSHA EMRIN O HASAN MËNGA !

-tregim-

……..Xhaketën, asnjëherë se vishte në të dy krahët si e veshin zakonisht të tjerët..Njëra mëngë i rrinte varrur, sikur rrobaqepësi ta kishte bërë enkas për të ose të mendoje se mos i mungonte krahu i vërtetë…Sa vite kishte me atë setre as vetë se dinte ! Ishte bëre si gomari i Nastradinit, sa më shumë mplakej, aq më e rrëndë bëhej setreja e xha Hasanit….Si në dimër edhe në behar xhaketa ishte pjesë e veshjes së tij…Se mos kishte dhe tjetër ! Ata që se njihnin ,kish patur raste që e kishin pyetur dhe përgjigjen e kishin marrë në çast…
-Unë e mbaj, të tjerëve u rrëndon- thoshte me të qeshur plaku i zgjuar i fshatit..Por xha Hasanit i kishte peshë fjala ,kështu që setreja e tij bëhej pupul në figurën e tij… ..
…Kur e kishin thirrur në këshill dhe i kishin thënë se përse mbante një kaposh më shumë nga statuti,xha Hasani kishte parë nga Fatua, që ishte sekretare këshilli,dhe pa patur turp kishte thënë :
-Që të pjellin gratë duhet të flenë me burra, që të pjellin dhentë, duan dash përçor në kope,që të pjellin pulat duan këndez..Një që kisha, u mplak or të këshillit dhe s’u hipte më pulave…. kishin filuar ta hipnin ato…dhe unë e thera..Pastaj ,…edhe ju s’erdhët…. Ndoshta i bënit derman gjelit fukara dhe i shpëtonte edhe thikës , edhe pulave që po e hipnin….
-Leri rumuzet xha Hasan,përveç gjobës duhet të sjellësh edhe kokën e kaposhit ,që të të besojmë, ndryshe përsëri gjobë do kesh…
-S’më besoni që gjeli s’ishte gjel ? Ejani pyesni pulat atëhere !
E kishin nxjerrë përjashta dhe sekretaria e këshillit kishte grisur proçes-verbalin..
…Ishte kohë lëmi dhe xha Hasani ishte i pa përtuar në fushatë.Veç setren ama jo vetëm që se hiqte , por as edhe mëngën se vishte..I kishte dalë përpara kryetari i kooperativës dhe i kishte thërritur :
-Hiqe atë të nëmur o Hasan! Më shumë të rrëndon ajo ,se sa kashta që ngarkon!
-Sepse është kashtë, pa se heq or i pari i koop.Po të të ngarkoja ty, do të kisha hequr edhe ndonjë gjë tjetër, që më rrëndon…
Kryetari, që ishte burri më i shëndoshë në fshat si kishte kthyer përgjigje, veç të nesërmen brigadieri ia morri qerren si dënim për ato që kishte thënë një ditë më parë…
….Kur festohej përvietori i batalionit partizan Hasan Mëngën e venin në tryezën e parë,sepse kish një djalë dëshmor,veçse e porosisnin njëqind herë mos këpuste ndonjë nga ata koçanët e tij dhe u prishte festën. Një herë kur Myrtoja ,llogaritari i fshatit, që i vente ndoresh edhe si kasap, po ndante racionet e mishit i bëri zë xha Hasanit duke i thënë
-Sekretarit të partisë ti vëmë kokën dhe bishtin ,se kështu e do nderi…
-Për kokën dakort jam, se ndoshta do ti shtohen trutë nga atoqë do të hajë…për bishtin..vetëm ai i mungonte , që të ishte tamam….
Të nesërmen i gjithë fshati tirte fjalët e Hasan Mëngës, sikur të tregonin barcaleta…
….Esati , mësuesi i fiskulturës e kishte takuar një ditë xha Hasanin dhe filloi ti fliste për të nipin që ishte nxënës i dalluar në lëndën e tij…
-Merr vetëm dhjeta me mua…Di të vrapojë, të luajë, të bëjë gjimnastikë, të….
–More këto që thua ti, i bëj unë më mirë që s’vajta në shkollë as një ditë! Në lëndët e tjera që merr një dhjetë në dy dit , ç’i ke mësuar zotrote tim nipi? Siç më duken qiqrat e priftit , do të ndryshojmë vëndet një ditë…!
…Xha Sheroja ishte mik dhe shok i ngushtë me xha Hasanin.Nuk prishnin gojë me njeri- tjetrin, dhe e ndanin së bashku gotën e rakisë dhe cigaren e duhanit, si i thonë fjalës.Mbrëmjeve, i bënte një zë,për të pirë një gotë raki me një çikë gjizë apo me një kokër qepë ,këputur nga baçeja..
Një mbrëmje ,kur xha Hasani pinte gotën e rakisë me gjizën e freskët të sapo nxjerë nga mapa, i thërriti xha Sheros ,si shok e si fqinj që ishin, të vinte . Priti minuta të tëra dhe ai hiç.I bëri zë përsëri. Prap po vonohej.S’durroi më dhe i thërriti :
-Do vish apo jo. Pas pak as shishen s’do ta gjesh…..
-Lere ,lere ,po kërkoj njërën opingë e s’po e gjej dot.. Mos ma ke parë gjëkundi bre Cane ?
- E kush e do opingën tënde !Nunur 44 vetëm vetem majmunët veshin…
Mbas pak Sheroja u fut në shtëpi , por ama me një opingë.. se gjeti që se gjeti…
Xha Hasani ja dha të qeshurit duke i thënë :
-Edhe pa raki , edhe pa opinga mbete o gjederrit, e ke humbur si Xhaferi simiten…
-I kisha dhe të reja bre Cane….
-Do ti gjejmë, do ti gjejmë,opinga janë….Dhe pa pritur e pa kujtuar i foli qenit ,që diçka lëpinte tek cepi i gardhit…
–Donte ti vishte Baloja ,por si bënin, dhe vendosi ti përkëdhelë ,duke i lëpirë..
-Atëhere hidhmë pak raki, ta festojmë…- i tha me të lutur Sheroja.
-Opingën e Sheros kemi tani-,dhe duke i hedhur pikat e fundit të rakisë qeshën me qenin e shtëpisë ,që donte të vishte opingën e shokut.
……Qysh prej asaj dite , shprehja “ opingën e Sheros”ka mbetur si mbishkrim që s’humbet mes kujtimeve dhe fjalës së rrëndë të Hasan mëngës….

Athinë 2006

Luan Xhuli