Dramaturgie | Platform

Gratis publicaties van Guggenheim online

2020-05-02T21:14:00.001+02:00

Iedereen die botweg beweert dat COVID-19 ook voordelen heeft, zou ik vast en zeker scheef bekijken. Dat de historische situatie die het creëert, ook voordelen genereert voor kunstliefhebbers, dat kan ik misschien al wel begrijpen. Verschillende kunstinstituten en musea leveren immers noeste inspanningen om de creatie van virtuele toers en publicaties in een digitale stroomversnelling te brengen en in de kijker te zetten; zo ook het Solomon R. Guggenheim Museum in New York.

Het museum publiceert meer dan 200 publicaties van enkele iconische tentoonstellingen van afgelopen decennia. Archive.org stelt naslagwerken over Bacon, Giacometti, Calder, Tapies, Reinhardt, etc gratis online ter beschikking.

Geniet van de pareltjes die jullie digitale bibliotheek verrijken. Voel je vrij om in de reacties hieronder jullie onvergetelijke vondsten en verrukkingen te delen.

Veel plezier!

Workshop figurentheater in Firmament

2012-04-27T21:12:00.003+02:00

Het Firmament wist een grote mijnheer in het figurentheater te strikken voor een masterclass. Van maandag 10 tot vrijdag 14 september neemt Gavin Glover je mee op sleeptouw door de wonderlijke wereld van het figurentheater.

De ijzersterke beelden die Gavin Glover neerzet met poppen in combinatie met mixed media, beklijven als geen ander. Het zorgt voor een surreële ervaring.

Wil je als professionele kunstenaar of student aan de kunstacademie het figurentheater van Glovin vanuit de binnenste kern verkennen, schrijf je dan nu via de site van Firmament in voor deze masterclass. Tijdens deze workshop loodst Gavin Glover jullie door zijn duister diepzinnige, ja zelfs gemechaniseerde wereld waarin de poppen de enige performers zijn.

Zonder tekstmateriaal creëert Glover sprekende beelden tot een visueel uitmuntend theater van vreemde geanimeerde wezens en zwarte humor. Voorheen theatermaker bij Faulty Optic richtte Glover in 2011 PotatoRoom Productions op. Met dit bonte gezelschap verkent Glover de magie van gemanipuleerde figuren en geprojecteerde beelden, magie die jullie kan begeesteren en nu ook kunnen bemeesteren.

Vul nu het formulier in en neem deel aan deze masterclass!

Blijf je graag op de hoogte? Schrijf je dan snel in voor onze nieuwsbrief. Neem je graag de pen ter hand? Schrijf je dan in als gastauteur bij Dramaturgie | Platform.

Dramaturgie + internet = e-dramaturgie

2011-11-22T16:18:00.001+01:00

Internet en dramaturgie, welk verband zien jullie tussen deze twee begrippen? Internet is een complex kluwen van sites dat doet denken aan het rizoom van Deleuze of het hypertekstuele weefsel waar Derrida op zinspeelt. Zonder zoekmachines zouden we al langer verstrikt zitten in dit web. Ondanks de inspanningen van giganten als Google, stootten we toch vaak op vervuilde zoekresultaten. Misschien weet een dramaturg de kwaliteit wel op te krikken? Sociale media op internet zijn de stamverbanden van weleer waarin we ons wentelen en nestelen, zo onderstreept Sloterdijk. Misschien weet een dramaturg de online interactiviteit met het publiek wel te optimaliseren en het publieksbereik te verbreden?

Kan een dramaturgische kruisbestuiving een meerwaarde bieden aan de kwaliteit van de content en conversaties op internet? Welke technische expertise is hiervoor vereist? Bestaan er strategieën, technieken en methoden die hierbij ingezet kunnen worden? Kortom, wat kan dramaturgie voor internet betekenen?

Internetdramaturg en bezieler van dit platform Daan Goor zoekt het voor jullie uit in een indrukwekkende reeks artikels. Hij slaagt er in zijn uitgebreide kennis van het internet, performance marketing en dramaturgie te illustreren met eenvoudige voorbeelden. Momenteel is zijn betoog nog een work-in-progress waarbij hij losse fragmenten van het totale project op zijn persoonlijke site publiceert en waarmee hij zoveel mogelijk reacties en feedback hoopt te verzamelen. Met zijn teksten gaat hij op zoek naar de essentie achter internetdramaturgie, digitale dramaturgie of e-dramaturgie. Een officiële benaming voor dit kennisdomein bestaat nog niet. Dit maakt de ontdekkingstocht des te spannender.

Abonneer je op zijn rss-feed en blijf per e-mail op de hoogte van de laatste updates.

Concreet ziet de inhoudstafel er op dit ogenblik als volgt uit. Let op, het is een echte scoop. De voorpublicatie van de integrale inhoud is een voorrecht dat Dramaturgie | Platform te beurt viel. Zelfs op zijn eigen site bood Daan Goor dit overzicht nog niet aan. De hoofdcategorieën heten 'Internet', 'Performance' en 'Tools'. De titels die voorzien zijn van een link, kunnen momenteel al online geraadpleegd worden:

Internet

Voorrede tot een kleine dramaturgie van het internet

Sociale media: theater of internet?
Sociale artistieke netwerken online

Internet + Dramaturg = Internetdramaturg
Dramaturg als online kwaliteitswaker

Digitale kunst op internet
Algoritmische kunst en algoristen

Choreografie van content
Choreografie van conversies
Choreografie van e-commerce

Performance

Performance marketing: affiliatie
Performance marketing: portalen
Performance marketing: data
Performance marketing: display
Performance marketing: search
Performance marketing: social
Performance marketing: site
Performance marketing: analyse

Case: Sociale interactie stimuleren: hoe doe je dat efficiënt?
Case: Leer hoe ook jij kan scoren met een online shop.
Case: Google's doemscenaro van de diepe duik.

Tools

Gratis web analytics tools
Gratis tools om bezoekersdata te visualiseren
Gratis tools om sociale netwerksites te visualiseren
Gratis social analytics tools
Gratis a/b testing tools
Gratis usability tools

Manifest voor e-dramaturgie

Bedoeling van Daan Goor is om de klus tegen midden 2012 geklaard te hebben. Als orgelpunt wil hij een manifest voor e-dramaturgie schrijven. Er zal ook een gratis e-book en een Engelse vertaling volgen die gepubliceerd zal worden op Online Dramaturgy Resource Center.

Blijf je graag op de hoogte? Schrijf je dan snel in voor onze nieuwsbrief. Neem je graag de pen ter hand? Schrijf je dan in als gastauteur bij Dramaturgie | Platform.

Studiedag Play aan Universiteit Gent

2011-11-13T13:19:00.001+01:00

In samenwerking met de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en de Gentse Koninklijke Academie voor Schone Kunsten (KASK) organiseert S:PAM (Studies in Performing Arts & Media) van de Universiteit Gent een studiedag over de relationele aspecten van dramaturgie.

De studiedag Play gaat door op donderdag 15 maart en vrijdag 16 maart 2012 en is een concept van Prof. Dr. Katharina Pewny (UGent), Prof. Dr. Johan Callens (VUB) en Dr. Katrien Vuylsteke Vanfleteren.

Op de agenda staan lezingen van onder meer Patrice Pavis (Universiteit van Kent - Canterbury), Evelyn Deutsch-Schreiner (Universiteit van Muziek en Podiumkunsten - Graz), Synne K. Behrndt (Universiteit van Winchester), Johan Callens (VUB), etc. Ook Christel Stalpaert en Jan Steen van UGent maken tijdens deze speelse studiedag hun opwachting met een boeiende lezing.

De inhoud van de lezingen variëren sterk, maar focussen telkens op de verhouding van de dramaturg met het materiaal en de medewerkers tijdens een productie. In de zoektocht naar een mogelijke invulling van de term 'relationele dramaturgie' evalueert deze studiedag verschillende verbanden met andere kunstdisciplines zoals visuele kunsten en muziek en het proces waarbij deze disciplines met elkaar interageren. Onze bijzondere interesse gaat uit naar de lezing van Prof. Dr. Christel Stalpaert die met 'Becoming the Outside Body, Implicated in the Life of Others' een intrigerende titel weet op te werpen.

Iedereen, van docenten over studenten tot liefhebbers, wordt uitgenodigd voor Play. Registratie is weliswaar vereist. Raadpleeg het volledige programma en schrijf je in. Inschrijvingen kosten 5 € (studenten) tot 15 € en lopen tot 7 maart 2012.

Blijf je graag op de hoogte? Schrijf je dan snel in voor onze nieuwsbrief. Neem je graag de pen ter hand? Schrijf je dan in als gastauteur bij Dramaturgie | Platform.

Zomerfestivals voor theater

2011-04-10T19:34:00.009+02:00

Welke zomerfestivals bezoek jij in 2011? Waar kijk jij zoal naar uit? Zijn er eigenlijk al theatervoorstellingen bekend voor de zomerfestivals van 2011? Stem nu op jouw favoriete zomerfestival voor theater!

Selecteer hieronder een van de drie opties om je stem uit te brengen. Of het nu gaat om internationale, Belgische of Nederlandse zomerfestivals voor theater, elke suggestie om een extra festival toe te voegen aan de polls is uiteraard meer dan welkom. Maar vergeet vooral niet jouw stem uit te brengen voor jouw favoriete zomerfestival in België, Nederland of internationaal. We zijn benieuwd welke stemmenkanonnen we in onze rangen hebben.

Dankzij jouw stem maakt jouw favoriete zomerfestival voor theater meer kans op een exclusieve reportage op Dramaturgie | Platform. De boodschap is dus: stemmen maar!

Stem op jouw favoriete Belgische zomerfestival!	Stem op jouw favoriete Nederlandse zomerfestival!	Stem op jouw favoriete internationale zomerfestival!

Bij elke extra stem passen de grafiek en de teller zich automatisch aan. Je kan dus live het stemmenaantal en de resultaten volgen. Naargelang de uitslag zal Dramaturgie | Platform een uitgebreide reportage publiceren over het winnende festival. Je hebt er dus alle belang bij te stemmen op jouw favoriete zomerfestival voor theater.

Zomerfestivals in beeld

Zijn er zomerfestivals die hier absoluut aan toegevoegd moeten worden? Deel je suggesties en ervaringen via onderstaand formuliertje. We evalueren elke opmerking en houden je op de hoogte zodra het er aan toegevoegd wordt. Elke reactie is welkom!

Blijf je graag op de hoogte? Schrijf je dan snel in voor onze nieuwsbrief. Neem je graag de pen ter hand? Schrijf je dan in als gastauteur bij Dramaturgie | Platform.

Nederlandse zomerfestivals voor theater

2011-04-03T19:26:00.026+02:00

Op algemeen verzoek organiseren we eveneens een uitgebreide poll over jullie favoriete Nederlandse zomerfestivals voor theater. Welke zomerfestivals staan bovenaan jullie lijstje?

Dramaturgie | Platform neemt alvast een aantal bijzondere theaterfestivals uit Nederland onder de loep. Nu is het aan jullie om een stem uit te brengen! Vergeet niet dat ook de winnaar van deze poll een exclusieve reportage op Dramaturgie | Platform verdient.

Naar welke Nederlandse zomerfestivals kijk jij het meest uit? Vink je keuze aan en breng je stem uit door op de rode knop onderaan te drukken. Je zal de grafiek bij jouw keuze een lichte sprong zien maken. Moge de beste winnen!

Festival aan de Werf (van 19 tot 28 mei) is eigenlijk een voorzomerfestival dat verschillende performances programmeert op diverse locaties in Utrecht. Recent werd het volledige programma van theater, performances, dans, muziek en installaties bekend gemaakt. Opmerkelijke namen zijn Ilay den Boer die het vierde deel van Het Beloofde Feest brengt, Gerard-Jan Rijnders die de toneeltekst voor de voorstelling Finland van Giselle Vegter schreef en Kris Verdonck met Actor #1.

Oerol festival op Terschelling biedt (van 17 tot 26 juni) locatietheater met oog voor vernieuwing. Verschillende voorstellingen, van performances tot installaties spelen zich in de ruime omgeving van het eiland af. De experimenten met cultuur en natuur maken Oerol tot een uniek zomerfestival. Over het IJ festival (van 7 tot 17 juli) speelt zich af in op de oude scheepswerven in de haven van Amsterdam. Net zoals Oerol is Over het IJ een locatietheaterfestival.

Iets minder vernieuwend, maar daarom niet minder inventief zijn de voorstellingen en performances tijdens Deventer op Stelten, een zomerfestival voor straattheater (van 1 tot 3 juli). In West-Friesland kan je een week later het beeldende muziektheater van Karavaan (van 9 tot 31 juli) bewonderen.

Tijdens de eerste helft van augustus presenteert Theaterfestival Boulevard in 's-Hertogenbosch (van 4 tot 14 augustus) een bijzondere combinatie van artistieke locatieprojecten en stedelijke gastvrijheid, van diepzinnige producties tot vermakelijke spektakels. Theaterfestival Boulevard biedt zowel makers uit Nederland als uit Vlaanderen de gelegenheid om inspirerende voorstellingen te maken en te tonen.

Hoewel het nog vroeg is om het er nu al over te hebben, voegden we ook enkele late zomerfestivals voor theater toe aan de lijst, met name Zeeland Nazomer Festival (van 23 aug tot 3 sep) en Festival Bies (van 2 tot 5 sept). Mocht je nog andere festivals absoluut in deze poll opgenomen willen zien, neem dan gerust contact op door onderstaand reactieformulier in te vullen. Uiteraard beantwoorden we elke oproep.

Keer terug naar het algemene overzicht van zomerfestivals.

Blijf je graag op de hoogte? Schrijf je dan snel in voor onze nieuwsbrief. Neem je graag de pen ter hand? Schrijf je dan in als gastauteur bij Dramaturgie | Platform.

Dansscholen in Antwerpen, Gent en Brussel

2011-04-02T15:39:00.005+02:00

Waar vind je de betere dansschool in Antwerpen, Brussel of Gent? Welke scholen bieden de meest inspirerende danslessen van professionele docenten aan?

Een handig overzicht per grootstad kan de zoektocht naar de ideale dansschool of danscursus op maat van jouw wensen en verwachtingen alleszins vergemakkelijken. Bekijk hieronder de verschillende mapjes en zoom in op jouw favoriete plek om danslessen te volgen. Heb je opmerkingen of loftuitingen over een dansschool dan raden we je aan hierover een recensie schrijven.

Dansscholen in Antwerpen

Van alle dansscholen in Antwerpen kan je op de map hieronder de betere dansschool zelf uitkiezen. Aarzel niet om zelf een korte recensie te schrijven over jouw ervaringen met de dansschool of studio in kwestie.

View Dansscholen Antwerpen in a larger map

Dansscholen in Brussel

Hoewel zich in hartje Brussel niet onmiddellijk een gerenommeerde dansschool bevindt, kan je in de rand zeker een dansschool naar keuze terugvinden. Heb je ervaring met een van deze dansscholen in Brussel? Met behulp van een korte recensie in de map hieronder kan je belangstellenden alvast een stapje vooruit helpen.

View Dansscholen Brussel in a larger map

Dansscholen in Gent

Welke dansscholen in Gent genieten jouw voorkeur? Naast verschillende studio's en atelierruimtes voor zelfstandige, professionele dansers, kennen we de laatste jaren een explosieve groei van dansscholen voor liefhebbers en amateurs. Uiteraard kunnen we deze dansscholen niet integraal opnemen in het mapje hieronder. We raden je opnieuw aan om in het mapje hieronder je ervaringen met andere geïnteresseerde te delen.

View Dansscholen Gent in a larger map

Mocht je nog een interessante dansschool, dansles of danscursus weten, laat het ons gerust weten via onderstaand formulier. Ook minder goede ervaringen kan je natuurlijk beter meedelen. We kijken uit naar elke reactie. Bedankt!

Blijf je graag op de hoogte? Schrijf je dan snel in voor onze nieuwsbrief. Neem je graag de pen ter hand? Schrijf je dan in als gastauteur bij Dramaturgie | Platform.

Het theateratelier van Tadeusz Kantor

2011-03-10T22:08:00.008+01:00

Tadeusz Kantor (1915 - 1990) was een kameleon aan het werk in zijn theateratelier. Dat is het minste dat je van hem kan zeggen. Kantor liet zoveel ideeën en kunstwerken na waarbij hij zich liet inspireren door verschillende aspecten van het expressionisme, constructivisme, dadaïsme, surrealisme, etc. maar toch bracht zijn theateratelier unieke werken, perspectieven op theater en acteermethoden voort die de Poolse podiumkunsten op de wereldkaart zetten.

Midden jaren 50 richtte Tadeusz Kantor samen met Maria Jarema en Kazimierz Mikulski een experimenteel theateratelier op: Cricot 2. Tijdens deze naoorlogse periode schreef Kantor zijn bekendste polemieken en manifesten waarin hij de ideeën uiteenzette die de verdere ontwikkeling van zijn theatertaal en visie op mens en maatschappij zouden beïnvloeden, zoals onder meer de acteur die traag en kunstmatig beweegt als een modelpop, het verpakken van acteurs (emballage) en de confrontatie van mens en machine. Dit verpakken had tot doel de performer onherkenbaar te maken, om te vormen tot een ondefinieerbare substantie.

Hoewel er zeker een rode draad te trekken valt doorheen de ontwikkeling van Kantors theatertaal, onderscheiden we vanuit een theaterwetenschappelijk perspectief verschillende perioden waarin hij brak met of verder bouwde op voorgaande ideeën en die elkaar niet altijd even naadloos opvolgen. Begin jaren 60 experimenteerde Kantor met wat hij zelf als 'informeel theater' omschreef. Door middel van toeval en beweging van materie trachtte Kantor een soort van geautomatiseerd spektakel tot stand te brengen. Acteurs beschouwde hij in dit type van theater als objecten, zoveel mogelijk ontdaan van (de aanspraak op een) identiteit.

Ontstemd over de uitkomst van dit 'informele theater' bedacht Kantor een nieuw concept: Zero theater. De 'zero zones' testte hij in dit Zero theater uit als een manier om zijn performers de theatrale illusie te laten doorbreken. Kantor stelde zijn performers graag op de proef, niet alleen in zijn theateratelier. Bijvoorbeeld in De gek en de non (opgevoerd in 1963, naar een tekst van Stanislaw Ignacy Witkiewicz) verstoorde een machine (door Kantor tot 'de machine van de dood' gedoopt) de dramatische actie op scene. Zodra de machine begon te werken, konden de acteurs niet anders dan van de scene springen en hun gespeelde actie of emotie radicaal opgeven. Met zijn Zero theater stelde Kantor niet alleen zijn performers op de proef, ook het publiek probeerde hij elke vorm van betekenis verlenen te ontzeggen. Het gebrek aan synchronisatie tussen tekst en beweging op scene greep Kantor gretig aan als een manier om het publiek opzettelijk te plagen en de productie van betekenis te saboteren.

Met zijn Informele theater, Zero Theater, happenings, etc. stelde Tadeusz Kantor de klassieke idee van representatie en interpretatie stellig in vraag. Een van de meest interessante boeken die je er in dit verband op kan nalezen is A journey through other spaces. In dit boek vind je vele van zijn vurige manifestos en essays met een sterke klemtoon op het belang van de ruimtes, op de autonomie ervan in de verhouding tot het verlenen van betekenis. Kantor beriep zich meestal op ruimtes van 'lagere' rang, een gebombardeerde kamer, een rokerig café, en in zijn meest bekende theaterwerk Dodenklas een klas van stoffige poppen. In deze ruimtes bracht Kantor met zijn werken zijn visie op theater letterlijk tot stand, als een onuitwisbare ervaring.

Hieronder kan je nog enkele andere bijzonder interessante boeken bestellen van/over Tadeusz Kantor. Een absolute aanrader is A journey through other spaces voor een uitgebreide kennismaking met Tadeusz Kantor en een diepgaande analyse van zijn belangrijkste theaterwerken. Ken je nog andere relevante titels van Kantor. Reageer gerust via onderstaand formulier.

Blijf je graag op de hoogte? Schrijf je dan snel in voor onze nieuwsbrief. Neem je graag de pen ter hand? Schrijf je dan in als gastauteur bij Dramaturgie | Platform.

Theater op social media: Facebook

2011-02-27T17:16:00.020+01:00

De opmars van sociale media is onstuitbaar. Ook vele theatermakers en toneelgroepen zijn bijzonder actief op sociale media zoals Facebook, Twitter, etc. Zou het niet handig zijn, mochten we hier een uitgebreid overzicht van maken? Dit overzicht kunnen we mettertijd verder aanvullen en kan voor jou de ideale startpagina zijn om alles over theater op sociale media te ontdekken.

Eerst verkennen we de verschillende theatermakers, toneelgroepen, theaterfestivals en toneelopleidingen op Facebook. In een volgende fase vullen we deze overzichten aan met de activiteiten op Twitter.

Welke theatermakers vonden we tot nu toe? Abke Haring, Alexander Devriendt, Angelo Tijssens, Ben Benaouisse, Benny Claessens, Cedric Charron, Eleanor Bauer, Einat Tuchman, Jan Joris Lamers, Jan Ritsema, Leentje Vandenbussche, Lilia Mestre, Lisbeth Gruwez, Luk Perceval, Meggy Rustamova, Mette Edvardsen, Miet Warlop, Pascale Platel, Pierre Rubio, Sidi Larbi Cherkaoui, Stefan Perceval, Wim Vandekeybus, Meg Stuart, Jan Fabre, etc.

Op welke toneelgroepen of collectieven stootten we zoal? Abattoir Fermé, Andwhatbeside(s)death, Bij de Vieze Gasten, Braakland ZheBilding, De Queeste, Kopergietery, Lampekap collectief, Lod Muziektheater, Needcompany, Olympique Dramatique, Ontroerend Goed, Theatergroep Siberia, Theatergroep Rast, Theater Malpertius, Toneelgroep De Appel, Toneelgroep Nunc, Toneelgroep Oostpool, Kwaad bloed, Voetvolk, Walpurgis Muziektheater, Wunderbaum, 't Barre Land, Campo, Maatschappij Discordia, Mars, TG Stan, Compagnie De Koe, De Roovers, NTGent, Dood Paard, Toneelgroep Ceremonia, Toneelgroep Amsterdam, Noord-Nederlands Toneel, Ro Theater Rotterdam, Olivier Provily toneelgroep, HETPALEIS, Les ballet c de la b, 4Hoog, Froefroe, Ultima Thule, Troubleyn / Jan Fabre, Theater Zeelandia etc.

Er zijn ook een aantal theaterfestivals te bespeuren op sociale media. Het Theaterfestival, Kunstenfestivaldesarts, Theater aan Zee, Amsterdam Fringe Festival, Reykjavik Dance Festival, Festival Belluard Bollwerk International, etc. Heb je nog niet gestemd op een van jouw favoriete zomerfestivals voor theater? Maak er dan snel werk van!

Ook een aantal dans- en theateropleidingen profileren zich online via sociale media: Studies in Performing Arts en Media (UGent), P.A.R.T.S, Trinity Laban, etc.

Last but not least is ook Dramaturgie | Platform bijzonder actief op Facebook:

Uiteraard zijn bovenstaande lijsten nog niet volledig. Hebben we er een aantal over het hoofd gezien? Heb je suggesties om de lijstjes verder aan te vullen, stuur dan snel je reactie op via onderstaand formulier.

Blijf je graag op de hoogte? Schrijf je dan snel in voor onze nieuwsbrief. Neem je graag de pen ter hand? Schrijf je dan in als gastauteur bij Dramaturgie | Platform.

Sarma workshop 'fysieke dramaturgie'

2011-02-27T16:47:00.010+01:00

Van 13 tot 17 juni organiseert Sarma in samenwerking met Workspace Brussels een workshop 'fysieke dramaturgie'. Tijdens deze workshop krijg je de kans om samen met choreograaf Martin Nachbar en dramaturg Jeroen Peeters de notie van 'dramaturgie en choreografie' te verkennen.

Een van de uitgangspunten van deze workshop is dat dramaturgie en de verhouding met choreografie telkens opnieuw uitgevonden worden. Elk creatief proces op de vloer vergt een even creatieve invulling van het begrip dramaturgie.

Dat Martin Nachbar en Jeroen Peeters hun strepen verdienden in hun respectievelijke vakgebieden, lijdt geen twijfel. Martin Nachbar zagen we in 2006 samen met Jochen Roller nog aan in het werk tijdens Klapstuk. Ook met Meg Stuart werkte hij samen voor Auf den Tisch dat ook in 2006 in Vooruit speelde. Jeroen Peeters is naast dramaturg ook auteur, performer en curator. Hij publiceert over dans in onder meer Etcetera en Mouvement. Als dramaturg werkte hij onder meer samen met Vera Mantero.

Wil je deelnemen aan deze fascinerende workshop 'fysieke dramaturgie' waarin dans en dramaturgie geëxploreerd worden, stuur dan even een mailtje met je bio en een motivatiebrief. Deelnameprijs is 125 €. De deadline is 15 mei 2011. Veel succes met je applicatie!

Deze workshop 'fysieke dramaturgie' wordt georganiseerd door:

Blijf je graag op de hoogte? Schrijf je dan snel in voor onze nieuwsbrief. Neem je graag de pen ter hand? Schrijf je dan in als gastauteur bij Dramaturgie | Platform.

The Gaze is Us!

2011-02-27T14:25:00.014+01:00

The Gaze is us! is een studiedag tijdens The Game is up! in Vooruit, Gent op 23 maart 2011. De vakgroep Theater, Performance & Mediastudies van de Gentse Universiteit buigt zich tijdens The Gaze is us! met een lezingenreeks over de huidige rol van de toeschouwer in theater.

Kunnen we tegenwoordig immers spreken van een veranderende rol voor de toeschouwer? In welke zin wordt een toeschouwer bijvoorbeeld uitgedaagd deel te nemen aan een voorstelling? Blijft er nog iets over van de kritische afstand en de vervreemdingstechnieken die sinds Brecht opgang kenden? Of zijn constructieve activatie en participatie van de toeschouwers momenteel aan de orde? Deze en andere vraagstukken komen tijdens The Gaze is us! uitgebreid aan bod.

Bekijk het volledige programma van The Gaze is us! online. Wil je deelnemen aan The Gaze is us! dan kan dit gratis, maar het is wel aan te raden je in te schrijven via een registratieformulier vòòr 21 maart.

Naar aanleiding van een vorige studiedag publiceerde Universiteit Gent onlangs nog een prachtig nieuw boek: Het spel voorbij de waanzin: een theatrale praktijk. Dit boek verkent de schemerzone tussen het theatrale genie en de theatrale gek, een vage grens waarmee theatermakers als Antonin Artaud niet zelden experimenteerden.

Blijf je graag op de hoogte? Schrijf je dan snel in voor onze nieuwsbrief. Neem je graag de pen ter hand? Schrijf je dan in als gastauteur bij Dramaturgie | Platform.

Theatraliteit bij Ariane Mnouchkine

2011-02-27T11:48:00.014+01:00

Als studente richt Ariane Mnouchkine eind jaren 50 haar eerste theatergezelschap op: L'Association Théatrale des Etudiants de Paris. Na een reis naar het Oosten waar ze verschillende soorten dans leerde kennen, richt ze midden jaren 60 samen met 10 andere leden Théâtre du Soleil op. Mnouchkine functioneert als regisseur van dit theatergezelschap. Begin jaren 70 neemt Le Théâtre du Soleil van Mnouchkine intrek in de Cartoucherie, een oud wapendepot in een bosrijke omgeving net buiten Paris. Deze natuurlijke omgeving en de stedelijke nabijheid spelen een belangrijke rol in veel van hun theatervoorstellingen.

Ondanks haar dominante persoonlijkheid wil Ariane Mnouchkine theater maken als collectief zonder enige vorm van hiërarchie tussen de leden onderling. Ook van de acteur worden creatieve bijdragen gevraagd tijdens het proces van theater maken. Hij of zij is tegelijkertijd acteur, danser, auteur,... Het theater maken als collectief bleef voornamelijk een nobel streven. Het leverde veel spanningen op waarvoor Mnouchkine niet zelden het gelag moest betalen.

Mnouchkine kiest duidelijk voor een visie op theater maken en acteren die de voorkeur geeft aan theatraliteit eerder dan aan realisme. Voor Mnouchkine is het realistisch, psychologisch acteren (zoals Stanislavski voorstond) minder 'echt' dan een acteermethode die vertrekt van theatraliteit en formalisme. De mosterd voor deze visie haalde Mnouchkine bij het Aziatisch theater waar beelden van de werkelijkheid geabstraheerd en geformaliseerd. Het worden gecodeerde symbolen die de werkelijkheid niet imiteren, maar er als een representatie onlosmakelijk mee verbonden zijn.

Op deze manier probeert Mnouchkine haar boodschap, die in relatie staat tot de echte wereld, zo verstaanbaar mogelijk over te brengen. Uit de boodschap spreekt vaak een sterk maatschappelijk engagement. Onder politiek theater verstaat Mnouchkine als een levensopvatting waarbij het individu zich in en samen met een gemeenschap zo menselijk als het kan en in de hoogst mogelijke vorm van vrijheid kan ontplooien.

Menselijkheid en emoties worden met behulp van maskers en andere Oosterse technieken omgezet naar algemene vormen, symbolen en tekens. Mnouchkine beoogt een groots theater, fundamenteel symbolisch en zonder daarbij beroep te doen op de Westerse mimesis opvatting. In navolging van Jacques Lecoq, waar ze les volgde, beschouwde Mnouchkine acteren als een fysieke activiteit en de acteur als een allround performer. Als regisseur stimuleert Mnouchkine de performers met prenten, foto's, teksten en ander visueel materiaal dat de verbeelding kan prikkelen. Veelal repeteren ze vanuit een idee, zonder dat er een tekst of verhaal aan te pas komt. Dramaturgie gebeurt ter plekke, on the spot.

Belangrijk is te onderstrepen dat Ariane Mnouchkine geen imitatie nastreefde van Oosters theater. Net zoals Brecht, Artaud of Brook vertaalden Mnouchkine de Aziatische invloeden niet naar een imitatie van authentiek Oosters theater. Mnouckine zocht eerder naar een alternatief om het naturalisme in het theater te doorbreken.

Blijf je graag op de hoogte? Schrijf je dan snel in voor onze nieuwsbrief. Neem je graag de pen ter hand? Schrijf je dan in als gastauteur bij Dramaturgie | Platform.

Politiek theater: vroeger en nu

2011-02-26T18:26:00.011+01:00

Wat is politiek theater? Waar liggen de wortels van politiek theater? Welke relatie bestaat er tegenwoordig tussen theater en politiek? Welke lading dekt de vlag van politiek theater? Het zijn pertinente vragen waar iedere dramaturgie op stuit.

Geen enkele hedendaagse toneelvoorstelling ontsnapt immers aan een of andere vorm van politisering, niet in het minst door de vrijheid van betekenisgeving die een toeschouwer zich kan toe-eigenen. Dat het politiek theater, of toch theater met een politieke boodschap, onder uiteenlopende benamingen en gedaanten bekend staat, hoeft dan ook geen betoog. Er bestaat echter heel wat discussie over de voorwaarden waar een gezelschap of groepering aan moet voldoen om dit label opgeplakt te krijgen.

De meest vanzelfsprekende termen die opduiken bij een reflectie op het begrip 'politiek theater' zijn protest en propaganda. Agitprop, episch theater en uiteraard vormingstheater kunnen we als theatervormen beschouwen die hierop van toepassing zijn.

Agitprop, Episch Theater en Vormingstheater: een terugblik

'Agitprop' staat voor agitatie en propaganda. Communistische groeperingen verspreiden deze vorm van politiek theater in de jaren 20 en 30 van vorige eeuw. Als theatervorm werd 'agitprop' gekenmerkt door straatopvoeringen met liederen en reacties die de marxistisch-leninistische leer bewierookten. Aan de opvoeringen werden weinig of geen artistieke voorschriften gekoppeld.

Een van de belangrijkste voorvechters van het 'episch theater' was uiteraard Bertolt Brecht. Brecht ontleende de term 'episch theater' van Erwin Piscator. Beide regisseurs benadrukten het belang van een reflectie op de scenische handeling. Hoewel Brecht diegene was die het belang van afstandelijkheid in het 'episch theater' naar voren schoof, begreep Piscator met zijn visie een grondige vervoering van het publiek door middel van een totaalspektakel.

Het theater van Brecht was politiek in die mate dat hij zijn publiek uit hun comfortabele positie wilde lichten. Geen vereenzelviging met de held meer, maar verstoring van de illusie. Vervreemding van het vanzelfsprekende zag Brecht als het ideale effect dat aanzette tot reflectie op de maatschappelijke realiteit in tegenstelling tot klassieke emotionele identificatie met de held op scène.

In tegenstelling tot de in 2002 overleden theaterwetenschapper Carlos Tindemans beschouwt een dramaturg als Marianne Van Kerckhoven de term 'vormingstheater' niet zo strikt. Volgens Tindemans hoorden enkel deze gezelschappen tot dit type theater die 'vorming' en 'maatschappelijk engagement' als expliciete doelstelling nastreefden, zoals bijvoorbeeld Internationale Nieuwe Scène. Zolang er een vorm van maatschappijkritiek aanwezig is in de toneelstukken, rekent Van Kerckhoven het gezelschap bij het 'vormingstheater'. Deze vorm van theater grijpt niet zozeer het persoonlijk dan wel de context aan als dramaturgisch vertrekpunt. Maar waar eindigt 'politiek theater' en begint 'vormingstheater'? Misschien kan de omschrijving van Tindemans eerder van toepassing zijn op 'vormingstheater', terwijl Van Kerckhoven met haar benadering tegemoet komt aan wat we onder de noemer 'politiek theater' kunnen plaatsen.

Maar eerder dan te twisten over wat 'politiek theater' nu al dan niet is, kunnen we ons, in het zog van theaterwetenschapper Hans Thies Lehmann, de vraag stellen 'wat theater politiek maakt'. Lehmann gaat hier voorbij aan de intentie van de makers en houdt met deze vraag de focus op de resultaten van de voorstelling. Kan een voorstelling een politieke impact hebben zonder dat daar ook die intentie achter schuilgaat?

Politiek geëngageerd theater in Vlaanderen

In Vlaanderen verschijnen de eerste toneelstukken met een expliciete politieke boodschap van eigen bodem pas in de jaren 60. Onder meer Tone Brulin protesteert in 1960 met De Honden tegen de apartheid in Zuid-Afrika. Het verhaal situeert zich in de context van een slavenhoeve. Aan de hand van een familiedrama stelt Tone Brulin de apartheidspolitiek aan de kaak. Bij de première van dit toneelstuk kwam er heel wat kritiek als zou het sensationeel en zelfs leugenachtig zijn.

Toch bestaat er heel wat discussie over de artistieke waarde van De Honden. Onder meer Carlos Tindemans formuleert scherpe kritiek op het stuk en betwijfelt niet alleen de artistieke, maar ook de politieke waarde: "De artistiek-dramatische waarde werd verstikt door de stem van het hart en hoe sympathiek ik zijn boodschap ook mag vinden, het theater heeft een andere opdracht dan spreekbuis te zijn voor overigens heel eerbare, maar ondramatische emoties."

Lees de volledige, origineel getypte bespreking van Carlos Tindemans online.

Toneel Vandaag en Het Fakkeltheater zijn 2 geëngageerde toneelgezelschappen die vanaf de jaren 60 en 70 theater met een duidelijke politieke boodschap maakten. Ze schuwden het experiment allerminst. Met 'De Schaduw van Gisteren' waarschuwde Het Fakkeltheater in 1959 voor de opkomst van het neonazisme. Het Fakkeltheater volgde langs de ene kant de principes van het 'episch theater' van Brecht en langs de andere kant het existentialisme van Jean-Paul Sartre.

Vanaf de jaren 70 volgen meer theatergezelschappen met politieke aspiraties. Het Trojaanse Paard, Vuile Mong en de Vieze Gasten, Internationale Nieuwe Scene zijn maar enkele geslaagde initiatieven die we hier opsommen. Deze gezelschappen trekken de straat op zoek naar de gewone mens. Ze willen hun wil om de wereld te veranderen tonen. Dat de voorstellingen van deze toneelgezelschappen niet zomaar voor een handvol mensen op een schimmige locatie gespeeld werden, bewijst Mistero Buffo van Internationale Nieuwe Scene. In totaal zagen zo'n 300.000 personen deze voorstelling, 75.000 in Vlaanderen, de rest in het buitenland.

Heb je een opmerking naar aanleiding van dit artikel? Wil je een constructieve toevoeging formuleren? Dan nodigen we je van harte uit om onderstaand reactieformulier te gebruiken. Blijf je graag op de hoogte? Schrijf je dan snel in voor onze nieuwsbrief. Neem je graag de pen ter hand? Schrijf je dan in als gastauteur bij Dramaturgie | Platform.

Internationale zomerfestivals voor theater

2011-02-09T09:27:00.005+01:00

Zie jij het ook zitten om rond te reizen langs enkele internationale zomerfestivals voor theater? De meeste van deze festivals spelen zich in Europa af. Toch konden we het niet laten om ook een Amerikaanse zomerfestival voor theater toe te voegen aan de lijst.

Breng nu je stem uit zodat jouw favoriete internationale zomerfestival voor theater meer kansen krijgt op een exclusieve reportage op Dramaturgie | Platform.

Heb je het gevoel dat er bepaalde zomerfestivals ontbreken in deze lijst? Geef dan snel een seintje via onderstaand formulier. Wij zorgen ervoor dat jouw favoriete zomerfestival voor theater in de lijst wordt opgenomen.

In 2011 neemt de Fransman Boris Charmatz de rol op van artiste associé voor het theaterfestival in Avignon (6 tot 27 juli 2011). Voordat deze charmante danser/choreograaf met een ietwat rebels karakter vorm mocht geven aan het prestigieuze zomerfestival in Avignon, werkte hij nog met Meg Stuart samen. In 2006 konden we Boris Charmatz met een soort geïmproviseerde speech aan het werk zien met J'ai failli tijdens Say it now! in Vooruit. Avignon is een festival waar je best de tijd voor neemt. Er zijn verschillende campings op wandelafstand van het stadscentrum. Wees wel zo verstandig om je tickets voor een van de drukst bezochte zomerfestivals voor theater in Europa tijdig te reserveren.

Andere festivals die zeker niet aan deze lijst mochten ontbreken, zijn Festival Belluard Bollwerk International in Fribourg, Zwitserland (van 24 juni tot 2 juli), Act Festival in Bilbao, Spanje (van 1 juni tot 4 juni), Sommerszene in Salzburg, Oostenrijk (van 23 juni - 24 juli), Donaufestival in Krems, Oostenrijk (van 28 april tot 5 mei), Festival Inteatro in Polverigi, Italië (van 28 juni tot 2 juli), La Bâtie in Génève, Zwitserland (van 28 augustus tot 12 september) en Live Arts Fringe Festival in Philadelphia, USA (van 2 september tot 17 september).

Keer terug naar het algemene overzicht van zomerfestivals.

Blijf je graag op de hoogte? Schrijf je dan snel in voor onze nieuwsbrief. Neem je graag de pen ter hand? Schrijf je dan in als gastauteur bij Dramaturgie | Platform.

Bertolt Brecht en het Episch Theater

2011-01-30T21:43:00.013+01:00

Bertolt Brecht ontkent de individuele held als drager van de dramatische handeling. De mens is volgens Brecht een bundel van collectieve impulsen en gedragswijzen. Het thema van het uiteenvallen van de menselijke persoonlijkheid in de moderne maatschappij, het determinisme van sociale rollen en de noodzakelijke 'redding' van het individu door het collectief bepalen sinds begin jaren 20 de werken van Bertolt Brecht. Brechts poetica en de poetica van zijn Episch Theater kunnen we opvatten als een poetica van de hoop, die begint bij het vormgeven van de wanhoop.

In zijn eerste belangrijke werk Baal (1918/1923) koos Bertolt Brecht ervoor zijn held, de dichter Baal, te portretteren als een inferieure eenzaat. Brecht haalde zijn inspiratie bij Hanns Johst, een expressionist die Der Einsame geschreven had, over een man die boven de massa uitsteeg door zijn ambitie en genialiteit. Bertolt Brecht hield ervan het werk van andere vanuit een tegenstrijdig perspectief te herschrijven. Hiervan is Baal het vroegste voorbeeld. Tegelijk kan het ook al beschouwd worden als een vroege afrekening met de individualistische burgerlijke moraal en haar asociale culturele uitingsvormen. Via het Marxistisch dialectisme hecht Bertolt Brecht sterk belang aan deze tegenstellingen die kritische, maar radicale transformatie mogelijk maken.

Voor Bertolt Brecht gold dus het belang van het collectief, van samenwerking. Gesterkt door de ideeën van het Marxisme beschouwde Brecht een collectief als een groep mensen die samen aan een ideaal werken, desnoods een ideaal van 1 persoon. Voor De Driestuiversopera (1928) werkte Brecht bijvoorbeeld samen met de componist Kurt Weill.

Brechts kunst moest boven alles een eingreifendes Denken zijn, een ingrijpend, veranderend denken. Brecht eiste aandacht voor de plek van het individu in het concrete sociale relaas. De theaterwerken van Bertolt Brecht doelden op een radicale pedagogie die politieke educatie wilde verschaffen, die politieke instincten wilde cultiveren met het oog op een revolutionaire politieke praktijk.

Door middel van het Episch Theater hoopte Bertolt Brecht een context te creëren voor een toneelstuk gebaseerd op historische omgevingsinvloeden. Volgens Brecht was de vlotste manier om een kritische houding aan te meten tegenover zijn eigen maatschappij verkrijgbaar door de huidige sociale verhoudingen en instellingen in veranderlijk historisch perspectief te plaatsen. Een goed voorbeeld hiervan is De Kaukasische Krijtkring, gebaseerd op het Chinese toneelstuk Hui-Lan-Ji van Li Xing-dao uit de 13de eeuw.

Hoewel Brecht op scène een scheiding van elementen voorstond - dus de autonomie van artistieke elementen, eerder dan een klassieke Aristotelische eenheid - stonden al deze elementen in het teken van het analytische vertelperspectief dat hij nastreefde. Met de contradictie tussen de elementen op scène beoogde Bertolt Brecht allereerst identificatie te vermijden en tegelijk aan te zetten tot kritische reflectie. Het politieke doel schuilde dus in de vervreemding van het publiek van de conventionele vormen van identificatie.

Vervreemding, het centrale concept van het Episch Theater, bereikt Brecht door de expositie van de verhaalstructuur en de communicatie ervan naar het publiek. De inhoud van het Epische Theater werd volgens Bertolt Brecht overgedragen op een dialectische, non-illusionistische en niet-lineaire manier. Door empathische illusie of een mimesis van de realiteit te vermijden, diende het Episch Theater de werking van sociale processen en het menselijke gedrag aan te tonen. De taak van het vervreemdingseffect bestond er dus in het publiek een beter historisch inzicht bij te brengen, een onderdrukt alternatief te zien en aan te sturen op verandering. Om dit effect van vervreemding te verkrijgen moesten acteurs hun complete inleving in een personage opgeven. Ze toonden hun personages eerder dan het te zijn. Ze citeerden zinnen eerder dan te spreken in naam van het personage zelf. Een levensecht incident herhaalt zich, etc.

Het meest uitgebreide naslagwerk over Bertolt Brecht is A Bertolt Brecht Reference Companion, een indrukwekkende bundel met al zijn teksten. Wens je meer informatie over de centrale begrippen in de dramatische theorie van Bertolt Brecht? In dat geval raden we Bertolt Brecht's Dramatic Theory of The Theatre Of Bertolt Brecht aan. Zoek je meer praktische handleidingen bij de toneelstukken van Bertolt Brecht, dan is Guide To The Plays Of Bertolt Brecht de beste keuze. Mocht je meer te weten willen komen over de band van Bertolt Brecht met zijn tijdgenoten dan is Walter Benjamin And Bertolt Brecht: The Story Of A Friendship zeker en vast een aanrader.

Hieronder vind je tenslotte een overzicht van enkele theatrale mijlpalen van Bertolt Brecht:

Blijf je graag op de hoogte? Schrijf je dan snel in voor onze nieuwsbrief. Neem je graag de pen ter hand? Schrijf je dan in als gastauteur bij Dramaturgie | Platform.

De toneelstukken van Caryl Churchill

2011-01-30T14:55:00.008+01:00

Caryl Churchill (1938) is een Engelse toneelschrijfster die het in haar stukken sterk opneemt voor de rechten van vrouwen. Vooral machtsmisbruik door mannen en de politiek van het feminisme treden bij Churchill duidelijk op de voorgrond. Caryl Churchill beschouwde improvisatiesessies als de basis voor veel van haar toneelstukken.

Haar eerste toneelwerken vertrokken van het Epische theater van Bertolt Brecht. Aan de van de theatrale technieken van Brecht onderzocht Caryl Churchill thema's rond gender en seksualiteit.

In een latere fase, vanaf midden jaren 80, ontwikkelde ze experimenten met danstheater, geïnspireerd door de geschriften van Antonin Artaud in Theater van de Wreedheid. Deze ommekeer beïnvloedde uiteraard de dramaturgie van haar toneelstukken, waarbij haar theatertaal meer in post-dramatische zin gedefinieerd werd door gefragmenteerde narratieve structuren en surrealistische personages. Haar taal op scène evolueerde van realisme en feminisme naar associatieve droomlogica.

Van haar toneelstukken zijn weinig of geen Nederlandstalige versies te vinden. Voor een volledig overzicht van haar werken raden we The Cambridge Companion To Caryl Churchill aan. Deze companion is zowel in hardcover of paperback beschikbaar. Ben je op zoek naar enkele specifieke toneelstukken van Caryl Churchill dan bestaat er een handige 4-delige boekenset:

In het eerste deel van Caryl Churchill Plays vind je volgende toneelstukken terug:

Het tweede deel van Caryl Churchill Plays bevat volgende toneelstukken:

Uit het derde deel van Caryl Churchill Plays raden we vooral onderstaande stukken aan:

Het laatste deel van Caryl Churchill Plays is misschien nog het meest interessante:

Blijf je graag op de hoogte? Schrijf je dan snel in voor onze nieuwsbrief. Neem je graag de pen ter hand? Schrijf je dan in als gastauteur bij Dramaturgie | Platform.

De danstaal van Vera Mantero

2011-01-13T23:40:00.007+01:00

Vera Mantero is geboren in Lissabon. Van haar klassieke achtergrond als balletdanseres neemt ze al snel afstand. Door zich aan een aantal experimenten te wagen, verkiest ze haar danstaal grondig te verkennen en uit te diepen. Vanaf 1987 start ze met een reeks choreografische werken die de wereld rond reizen. Het koloniale verleden van Portugal en het totalitaire regime van Franco beïnvloeden de ontwikkeling van haar danstaal bijzonder sterk. Vera Mantero groeide immers op tijdens het hoogtepunt van de dictatuur, in een land waar kunstuitingen beknot werden en een nieuwe danstaal totaal ontbrak.

Haar dansstukken en performance kunst vat Vera Mantero op als een middel om de wereld te begrijpen. Beweging is voor haar de enige manier om inzicht te krijgen in haar omgeving. Lichamen die driften beleven en een danstaal doordrongen van gedachten en taal, van filosofie en poëzie zijn voor Mantero de bouwstenen voor een rijker denken. Met haar werken verzet Vera Manetero zich met hand en tand tegen elke mogelijke vorm van maatschappelijke vervlakking en geestelijke verarming.

De dramaturg die de danstaal van Vera Mantero mee ontwikkelde, heet André Lepecki, een antropoloog die zijn doctoraat aan haar werk wijdde. Algemeen gesproken omschrijft Lepecki de danstaal van Vera Mantero als 'culturele interventies in de representatie van de Portugese identiteit'. Door het koloniale verleden, een halve eeuw fascisme en de druk van de modernisering kwam deze identiteit onder enorme druk te staan. De doctoraatstudie van Lepecki steunt in essentie op de idee dat dergelijke ingrijpende maatschappelijke alteraties schreeuwen om een herdefiniëring van de machtsverhoudingen in en rond het lichaam. Voordien probeerde de staat immers de processen die betrekking hebben op belichaming, gewaarwording, identiteit en subjectiviteit zoveel mogelijk te controleren.

Met haar danstaal presenteert Vera Mantero ons de opdringerigheid van machtssystemen. Ze nodigt de toeschouwer uit tot een andere kijk op het lichaam, een andere visie op de eigen identiteit. Haar performance kunst opent een sociaal laboratorium, een testsetting waarbij het publiek de kans krijgt zichzelf te hervinden en maatschappelijk te heroriënteren. Wie graag deelneemt aan dit discours, raden we de lectuur van onderstaande boeken van Lepecki aan: Exhausting dance performance and the politics of movement en Of the presence of the body: essays on dance and performance theory.

Blijf je graag op de hoogte? Schrijf je dan snel in voor onze nieuwsbrief. Neem je graag de pen ter hand? Schrijf je dan in als gastauteur bij Dramaturgie | Platform.

Vlaams theater sinds WOII: overzicht

2011-01-12T21:14:00.020+01:00

In dit artikel bieden we een grondig overzicht van de belangrijkste mijlpalen in het Vlaams theater sinds 1945. We stellen vast dat het Vlaams theater sindsdien een explosieve groei kende waarbij heterogeniteit duidelijk als een meerwaarde voor het Vlaams theater erkend wordt.

Vlaams theater in het centrum

KNS - Nationaal Toneel (Antwerpen en Gent)
KVS (Brussel)
Reizend volkstheater
Jeugdtheater
Studio van het Nationaal Toneel

Vlaams theater in de marge

In de marge ontwikkelde zich een theaterbeweging die invloeden opzocht van Beckett, Sartre, Camus, Ionesco, etc. Deze golf van vernieuwers zochten het repertoiretoneel op te frissen met spraakmakende stukken. Het ging dus niet zomaar om de reproductie van bepaalde spelcodes en tekstmateriaal, maar om het formuleren van een nieuwe taal voor het Vlaams theater.

Vlaams theater op kamers en in kelders

1950: Toneelstudio '50 > Arca-net
1953: Theater op zolder > Nederlands kamertoneel > Groot Limburgs Toneel
1953: Kamertoneel Brussel
1955: De Nevelvlek
1956: Fakkeltheater > Fakkel-Meirtheater
1956: Mechels Miniatuur Theater
1956: Antigone Kortrijk
1959: Het Hedendaags Toneel > Toneel Vandaag > BTK
1959: Korrekelder Brugge
1967: Malpertius Tielt

Geleidelijk drongen ook de ideeën van Grotowski door in het Vlaams theater. Het fysieke aspect en de lichaamstaal won daarbij sterk aan belang.

Politiek in het Vlaams theater

1970: Het Trojaanse Paard
1971: Vuile Mong en zijn Vieze Gasten
1972: Internationale Nieuwe Scène
1974: Stekelbees
1974: Kultureel Front
1975: Mannen van de Dam

Uitbreiding van het Vlaams theater

Het Vlaams theater groeit

1981: Antwerps Kollektief voor Teaterprojecten
1981: Jan Decorte (Maria Magdalena)
1981: Gezelschap van de witte kraai
1982: Jan Fabre (Het is theater...)
1979 - 1985: Jan Lauwers (Epigonentheater + Needcompany)
1984: Dito Dito
1986: Leporello
1987: Eric De Volder (TG Ceremonia)
1988: Vereniging van Enthousiasten voor het Reële & het Universele
1989: Compagnie De Koe
1989: TG Stan
1989: De Parade

Kunstencentra voor het Vlaams theater

Eind jaren zeventig werden de eerste kunstencentra in de grotere steden opgericht. Deze centra vormden een uitgelezen platform voor de presentatie van het actuele Vlaams theater.

1974: Beursschouwburg (Brussel)
1977: Kaaitheater (Brussel)
1977: Stuc (Leuven)
1980: deSingel (Antwerpen)
1980: Limelight (Kortrijk)
1982: Vooruit (Gent)
1983: Monty (Antwerpen)
1984: Nieuwpoorttheater (Gent)
1986: België (Brussel)
1989: Plateau (Gent)
1993: Zuiderpershuis (Antwerpen)
1995: Netwerk Aalst (1995)
1998: Nona (Mechelen)

Een alternatief repertoire voor het Vlaams theater

1984: Blauwe Maandag Compagnie
1987: De Tijd
1990: Theater Zuidpool

Nieuw Vlaams theater voor de jeugd

1979 - 1997: Speelteater - Kopergieterij
1983: Het Gevolg
1987 - 1992: Oud Huis Stekelbees - Victoria
1992: Bronks
1992 - 2001: Blauw Vier - Laika

Hedendaags Vlaams theater

Een overzicht van het hedendaags Vlaams theater blijft natuurlijk steeds een onvolledig overzicht. Elk jaar mogen we wel een of twee revelaties in het landschap verwelkomen. Toch proberen we een zo actueel mogelijk overzicht samen te stellen tot het midden van het eerste eenentwintigste eeuwse decennium.

Het Vlaams theater herdefinieert het repertoire

1998: Het Toneelhuis
2001: KVS - Bottelarij
2005: Het Publiekstheater - NTGent

Het Vlaams theater groeit verder

1993: Woestijn 93
1993: Tristero
1993: Le mal du siècle
1995: Marthatentatief
1995: De Roovers
1997: De Onderneming
1997: Crew
1997: De Queeste
1999: Round Face
1999: Olympique dramatique
1999: Abattoir Fermé
2000: Braakland - TheBuilding
2000: SkaGeN
2001: DAS theater
2001: Lampe
2001: Ontroerend goed
2002: Buelens Paulina
2002: Union Suspecte
2004: TG Nunc

Jongeren en het Vlaams theater

1995: Fabuleus
1998: Het Paleis
2000: Luxemburg
2004: Studio Orka

Blijf je graag op de hoogte? Schrijf je dan snel in voor onze nieuwsbrief. Neem je graag de pen ter hand? Schrijf je dan in als gastauteur bij Dramaturgie | Platform.

Belgische zomerfestivals voor theater

2011-01-08T14:22:00.007+01:00

Ben je op zoek naar de beste zomerfestivals voor theater in België? Neem dan zeker de tijd om je stem uit te brengen. Het zomerfestival dat als winnaar uit de bus komt van de stemming, krijgt een exclusieve reportage op Dramaturgie | Platform.

Vink hieronder eenvoudigweg je favoriete zomerfestival aan en druk op de rode knop met de tekst 'stem op jouw favoriet'. De grafieken zullen de resultaten live weergeven.

Breng nu je stem uit en zorg ervoor dat jouw favoriete festival in de schijnwerpers komt staan op Dramaturgie | Platform.

Het eerste (voor)zomerfestival voor theater dat in de lijst werd opgenomen, is Kunstenfestival des Arts in Brussel. Het programma speelt zich op verschillende plekken in de stad af en varieert van muziektheater over teksttheater tot dans, aangevuld met films en tentoonstellingen. Kunstenfestival des Arts moedigt confrontaties, interactie en discussies aan over hedendaagse kunsten.

De Zomer van Antwerpen is een feestelijk zomerfestival met niet alleen theater, maar ook muziek, circus en film. Voor de meeste producties zoekt de organisatie van dit zomerfestival ongewone locaties in en rond het stadscentrum van Antwerpen. Het programma voor de Zomer van Antwerpen wordt echter pas begin juni bekend gemaakt.

Elk jaar selecteert Theater aan Zee in principe 2 gastcuratoren die hetzij de theater-, hetzij de muziekprogrammatie voor hun rekening nemen. In 2011 worden beide rollen echter opgenomen door Josse De Pauw. De rode draad doorheen zijn selectie zal 'you've got this strange effect on me' zijn. We kijken er al naar uit!

Het orgelpunt van de zomerfestivals is het Theaterfestival 2011. De jury die momenteel uiteraard nog volop theatervoorstellingen screent, bestaat dit jaar uit 5 leden: Eva Brems (Groen), Valentijn Dhaenens (SKaGeN), Pietjan Dusee (CEMENT), Eddie Guldolf (C Mine) en Sarah Vankersschaever (De Standaard). Het festival gaat door van 25 augustus tot 3 september 2011 in Kaaitheater, Brussel.

Keer terug naar het algemene overzicht van zomerfestivals.

Blijf je graag op de hoogte? Schrijf je dan snel in voor onze nieuwsbrief. Neem je graag de pen ter hand? Schrijf je dan in als gastauteur bij Dramaturgie | Platform.

Handboeken voor theaterdramaturgen

2010-12-12T00:18:00.013+01:00

Onlangs richtte een lezeres de vraag tot de redactie van Dramaturgie | Platform of er praktische handleidingen bestaan voor dramaturgen. Hoewel elk creatieproces een uniek karakter kent, stellen we toch vast dat een aantal praktische handvaten welkom zijn om proces na proces een theatervoorstelling inhoud en vorm te geven.

Het opzoeken van bronnenmateriaal, de verstandhouding van de dramaturg met de regisseur en de performers, de invulling van repetities of improvisatiesessies, de uitwerking van de structuur van het stuk, etc. kunnen telkens vanuit een specifiek oogpunt of een concrete opinie opgevat worden.

De ideale praktische handleiding om een theatervoorstelling te maken, bestaat dan ook niet of werd tenminste nog niet geschreven. Toch kan je vele praktisch gerichte, voornamelijk Engelstalige boeken van ervaren dramaturgen of theatermakers terugvinden die je toelaten een eigen mening of houding te vormen om het theatrale creatieproces te ondersteunen:

De boeken van Anne Bogart (And Then, You Act: Making Art In An Unpredictable World), Scott Graham (Frantic Assembly Book Of Devising Theatre), Noël Greig (Young People New Theatre: A Practical Guide to an Intercultural Process), Matthew Goulish (39 Microlectures: In Proximity Of Performance) zijn bijzonder bruikbare handboeken die je alvast een eerste aanzet geven om tot actie over te gaan en hedendaags theater te maken. Deze lijst vullen we aan met een uitgebreide selectie boeken die het creatieve en samenwerkingsproces in de wereld van de podiumkunsten vanuit een praktisch oogpunt benaderen.

Toch moeten we benadrukken dat dramaturgie een brede maatschappelijke kijk vereist in combinatie met een creatieve gedrevenheid en emotioneel inlevingsvermogen. Dat ene oogpunt of die ene opinie is hoe dan ook uitgesloten. Net zoals de kunstenaar of theatermaker dit doet, moet de dramaturg zijn of haar methodieken en opinies tijdig in vraag stellen en bijsturen.

Suggesties voor andere boektitels zijn uiteraard meer dan welkom. Onderaan kan je dit artikel aanvullen met jouw eigen reacties. Blijf je graag op de hoogte? Schrijf je dan snel in voor onze nieuwsbrief. Neem je graag de pen ter hand? Schrijf je dan in als gastauteur bij Dramaturgie | Platform.

Lang leve de herinnering aan Erik De Volder

2010-11-30T22:24:00.013+01:00

Sinds kort kunnen we Erik De Volder jammer genoeg niet meer onder de levenden rekenen. Zijn creatief nalatenschap stelt ons echter in staat om de herinnering aan deze bijzondere man levendig te houden.

Gebiologeerd door tekenen en toneel maken was De Volder als kind al voorbestemd voor het theatervak. Bijna 20 jaar bouwde Erik De Volder samen met Toneelgroep Ceremonia een unieke ambachtelijke theatertaal op, ontstaan vanuit een ludieke vorm van anarchistisch interventietheater.

	In In Stukken ontdek je 22 toneelteksten van Erik De Volder, geschreven tussen 1988 en 2010. Het werd een lijvig boek dat het repertoire van Erik De Volder knap bundelt. Het boek In Stukken dompelt ons onder in de wereld van een ambachtelijk theatermaker die persoonlijke histories met een enorme zin voor detail uitdiepte. In stukken van Erik De Volder is kortweg een adembenemend naslagwerk onontbeerlijk voor elke liefhebber van zijn theatertaal.
In het boek Dansen met de schaduw van het onbewuste onderzoekt dramaturge Ellen Stynen, in samenwerking met Prof. Dr. Freddy Decreus, de essentie van de theatrale verbeelding van Erik De Volder. Begrippen als hybriditeit en authenticiteit onderbouwen dit boek dat ontstond als eindwerk voor de opleiding Theaterwetenschappen aan de Universiteit van Antwerpen.
	Poète et prisonnier is een bijzondere theatertekst van Erik De Volder, grafisch geïllustreerd door Stan van Steendam. Deze theatertekst bracht Erik De Volder in 1994 op de planken in samenwerking met componist Johan Derijcke.

Voorstellingen van zijn hand kwamen zeer organisch tot stand, vanuit improvisatiesessies met een selecte kring van acteurs. De Volder reikte veelal het inspiratiemateriaal aan. Tijdens de sessies deed hij dan weer zo veel mogelijk beroep op de eigenheid van elke acteur.

Met een achtergrond als beeldend kunstenaar valt vooral de visuele kracht in het toneelwerk van Erik De Volder op. Ook verwerkte hij vaak een revue van groteske, carnavaleske figuren in zijn voorstellingen, niet zelden als een satire op vastgeroeste katholieke rituelen. Het gelaat van de acteurs boetseerde Erik De Volder met behulp van schmink op tot een veelzijdig expressiemiddel. Op scène maakte hij dan ook gretig gebruik van lichteffecten om onheilspellende grimassen op het gezicht van de acteurs te schilderen en zo de expressie extra in de verf te zetten.

In veel van zijn meer recente voorstellingen sloop de dood al binnen als thematische grondtoon. In Au nom du père en de Damen uit 2006 was de dood onbewust sluimerend aanwezig. Tijdens Het Laatste Avondmaal, zelf in 2010 bijgewoond in de dorpskerk van Ramskappelle, werden twee poppen ritueel ten grave gedragen.

Erik De Volder werkte samen met tal van andere theatermakers, componisten, auteurs etc. Voor tal van producties ging hij samenwerkingen aan met theaterhuizen zoals de KVS, LOD, Campo, etc. Na de première van de voorstelling Woyzeck, op vraag van Johan Simons gemaakt voor NTGent, verliet Erik De Volder ons jammer genoeg veel te vroeg; heengegaan in zijn slaap.

Blijf je graag op de hoogte? Schrijf je dan snel in voor onze nieuwsbrief. Neem je graag de pen ter hand? Schrijf je dan in als gastauteur bij Dramaturgie | Platform.

Waanzin als zingeving bij Antonin Artaud

2010-11-20T17:08:00.006+01:00

Volgens Antonin Artaud haalt de acteur zijn kracht uit het lichaam, uit zijn organen. In zijn geschriften, met als belangrijkste werk 'Le Théâtre et son Double' (Het theater en zijn dubbel) trekt Artaud fel van leer tegen het op narratieve en representatieve leest geschoeide theater waarin le Dieu-Auteur absoluut meesterschap uitoefent.

Tussen 1932 en 1933 schreef Artaud 2 manifesten over het 'theater van de wreedheid'. In 1933 werd er ook effectief een Théâtre de la Cruauté uit de grond gestampt, maar het realiseerde slechts weinig. Dit theater had een afrekening moeten zijn met het narratieve en representatieve aspect van de eigentijdse spektakels. Artaud ging zelfs zo ver het theater sinds Aeschylus als 'verval' te typeren.

De term 'cruauté' verwijst niet louter naar fysieke wreedheid. In het Nederlands ging een specifieke betekenisbodem van het begrip verloren, met name 'onbemiddeld', 'zonder tussenkomst van', 'tegenwoordig'. Het theater kon volgens Artaud niet zomaar een theatrale representatie zijn, integendeel, het moest corresponderen aan het leven zelf. Met mimesis, met nabootsing nam hij geen genoegen. Artaud zocht een soort 'voor'-talig oergevoel. Het lichaam wilde hij terugvoeren tot de originele condities, een toestand die nog voor de schepping van God dateert. Balinese dans inspireerde hem in zijn zoektocht naar een nieuwe beeldtaal. De wreedheid die Artaud in gedachten had, was iets natuurlijk, iets dat eigen is aan het leven zelf.

Artaud zocht koortsachtig naar rauwe klanken, gebaren en andere primaire middelen om de taal van het lichaam tot expressie te brengen. Artaud streefde tevens naar een dehiërarchisering van de theatrale elementen. Le Dieu-Auteur werd aan de kant geschoven en de mise-en-scène won aan belang. Gevolg was wel dat de ene autoriteit door de andere vervangen werd: le Dieu-Metteur-en-Scène.

Volgens Artaud is de kunstenaar niet zomaar een krankzinnige, maar wel iemand die danst op het slappe koord tussen doorzicht en waanzin, iemand die een alchemistisch proces ondergaat, iemand die zich laat omsmelten en transmuteert om zichzelf en zijn kunst te herscheppen.

Blijf je graag op de hoogte? Schrijf je dan snel in voor onze nieuwsbrief. Neem je graag de pen ter hand? Schrijf je dan in als gastauteur bij Dramaturgie | Platform.

Het omgevingstheater van Richard Schechner

2010-11-20T16:52:00.012+01:00

Richard Schechner is een gepassioneerd onderzoeker van de rituele aspecten van theater en performance kunst. Schechner hecht sterk belang aan de menselijke ervaring tijdens rituelen en een beschrijving en registratie ervan als een unieke gebeurtenis in een authentieke context. In zijn antropologische teksten onderzoekt hij de moeilijke, paradoxale balans tussen een objectieve captatie van het theatrale ritueel en de grenzen van een subjectieve betrokkenheid bij deze captatie.

In onderstaande boeken zet Richard Schechner zijn theatrale visie op rituelen en theoretische benaderingen van performance kunst uiteen. Je kan deze boeken zonder veel moeite online bestellen:

Environmental Theater

Performance Studies

Performance Theory

Between Theatre and Anthropology

The Future of Ritual

Met de 'Performance Group', opgericht in 1967, trachtte Schechner los te komen van een traditionele theateropstelling. Schechners visie op theater staat een radicale democratisering van het medium voor. Als reactie op het bourgeoisietheater trok Schechner met zijn 'Performance Group' naar de mensen toe, op zoek naar een participerend publiek.

Zijn boek 'Environmental Theater' geeft ons een goed beeld op de drijfveren achter de performance 'Dionysos 69' die Schechner op straat uitvoerde met naakte acteurs. Schechner vatte 'Dionysos 69' op als een rituele initiatie, als een collectief creatieproces met hemzelf als begeleider (niet als leider!). Met deze anti-autoritaire opstelling streefde Schechner naar de sfeer van het communale leven, in de geest van het vrijheidsstreven uit de jaren '60 - '70.

Blijf je graag op de hoogte? Schrijf je dan snel in voor onze nieuwsbrief. Neem je graag de pen ter hand? Schrijf je dan in als gastauteur bij Dramaturgie | Platform.

De lege ruimte van theaterlegende Peter Brook

2010-11-14T15:58:00.008+01:00

Begin jaren 70 richtte Peter Brook het Centre International de Recherche Théâtrale (CIRT) op. Brook beschouwde dit onderzoekscentrum als een organisme waarin het gezamelijke zoeken van een harde kern van performers, onder wie de Brit Bruce Meyers en de Japanner Yoshi Oida, centraal stond.

Brook hoopte met dit onderzoek in elke cultuur iets universeel menselijk terug te vinden dat op scène uitgepuurd kon worden. Peter Brook formuleert het zelf als volgt: "... onder alle contrasten en verschillen ligt datgene verborgen wat de acteurs onderling verbindt...". Met zijn theatervoorstellingen poogde Brook illusie te vervangen door suggestie en essentie die hij terug vond in rituelen.

Peter Brook stelde zich de vraag hoe zijn stukken voor een zo breed mogelijk publiek toegankelijk te maken. Publieksparticipatie was dan ook een van de hoekstenen van de werking van CIRT. Peter Brook speelde zijn stukken niet zelden in ziekhuizen, scholen, gevangenissen, gemeenschapscentra, etc.

Peter Brook behoort tot de eerste generatie theatermakers die pleitte voor een open, lege theaterruimte. Het speelvlak werd naar het midden van de zaal verschoven, als een soort amfitheater. De scheiding tussen publiek en scène werd opgeheven. Volgens Brook moest elk comfort uit het theater verbannen worden. Voor elke voorstelling zette Peter Brook dan ook in op het ongemak van de toeschouwer ter bevordering van de concentratie.

Peter Brooks fascinatie voor het rituele en mythen komt sterk tot uiting in zijn enscenering en verfilming van de Mahabharata (1985). Dit Indiase epos bood volgens Brook de ideale gelegenheid voor een universele enscenering van menselijke conflicten. Uiteraard kwam hier veel kritiek op, voornamelijk van de Indiase theatermaker Rustom Barucha die Brook eurocentrisme verweet.

Blijf je graag op de hoogte? Schrijf je dan snel in voor onze nieuwsbrief. Neem je graag de pen ter hand? Schrijf je dan in als gastauteur bij Dramaturgie | Platform.

Terugblik op Internationale Nieuwe Scène

2010-11-13T11:13:00.015+01:00

Vanaf de vroege jaren zeventig tot eind jaren negentig bracht de performance kunst groep Internationale Nieuwe Scène meesterwerken van Dario Fo, Bertolt Brecht, etc dichter bij de mensen. Bekende stukken die ze opvoerden, zijn Mistero Buffo en Moeder Courage. Toch bleef het eerste grote succes van Mistero Buffo als een schaduw over hun volgende voorstellingen hangen.

Het collectief werd in 1973 opgericht door Charles Cornette en Hilde Uitterlinden en bestond uit een grote groep getrouwen – onder wie de jonge Jan Decleir. Met hun stukken wilden ze zoveel mogelijk toeschouwers bereiken, enerzijds om hen te inspireren, anderzijds om hen te activeren. Internationale Nieuwe Scène ontwikkelde een eigen theatrale taal die sterk politiek getint en actiegericht was. Met hun voorstellingen hoopten ze het theaterpubliek wakker te schudden voor actuele wantoestanden.

De idealisten van Internationale Nieuwe Scène geloofden sterk in de maakbaarheid van een maatschappij. Door middel van theater streefden zij oprecht naar een betere wereld. In 1997 viel het doek over de Internationale Nieuwe Scène.

Blijf je graag op de hoogte? Schrijf je dan snel in voor onze nieuwsbrief. Neem je graag de pen ter hand? Schrijf je dan in als gastauteur bij Dramaturgie | Platform.

Theaterfestival Boulevard
Zeeland Nazomer festival
Oerol festival
Festival Over het IJ
Bies festival
Festival aan de Werf
Karavaan festival
De Parade
Noorderzon
Spoffin

Festival van Avignon (FR)
Act festival (ES)
Donau festival (AT)
Festival Belluard (CH)
Festival at Inteatro (IT)
La Bâtie (CH)
Live Arts Festival (USA)
Sommerszene (AT)

Theater aan Zee
Het Theaterfestival
Zomer van Antwerpen
Kunstenfestival des Arts