Dr.Umut Arık

Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Daire Başkanlığı

2010-11-01T08:43:00.001-07:00

GÖREVLERİ :

a) Bakanlığın görev, yetki, sorumluluk ve faaliyet alanına giren konularda diğer ülkeler ve uluslararası kuruluşlarla münasebetleri, 1173 sayılı Milletlerarası Münasebetlerin Yürütülmesi ve Koordinasyonu Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde yürütmek,
b) Birleşmiş Milletler, Avrupa Konseyi, Avrupa Birliği ve diğer uluslararası kuruluşlarla münasebetlerde Bakanlık faaliyetlerinin süratli, verimli, düzenli ve etkili bir şekilde yürütülmesini sağlamak ve gerekli tedbirleri almak,
c) Bakanlığın görev ve faaliyet alanına giren konularda uluslararası andlaşma ve belgelerle ilgili olarak gerektiğinde Bakanlığın diğer birimleri ile koordinede bulunarak görüş bildirmek, yapılan çalışma ve görüşmelere katılmak,
ç) Uluslararası kuruluşlardan alınan bilgi ve belgeleri Bakanlığımızın ilgili birimlerine ulaştırmak,
d) Uluslararası kuruluşlarca yapılan toplantı ve konferanslar için bilgi temin etmek ve görüş oluşturmak, toplantı ve konferanslara iştirak etmek, sonuç raporlarını ilgili mercilere ulaştırmak ve takip etmek, toplantı ve konferans sonrası için gereken bilgilerin hazırlanması işlemlerini yürütmek,
e) Uluslararası kuruluşlar bünyesindeki Bakanlık faaliyetleri ile ilgili komitelerde görevlendirilen Bakanlık mensupları arasında koordinasyonu sağlamak,
f) Bakan veya Müsteşar’ın diğer ülke temsilcileri ve uluslararası kuruluşların yetkilileri ile yapacağı toplantılarda, aksi belirtilmediği takdirde, sekretarya hizmetlerini yürütmek,
g) Avrupa Birliği müktesebatına uyum ve tam üyelik müzakereleri kapsamında, Bakanlığın görev ve faaliyet alanına giren konularda Bakanlık birimleri arasında koordinasyonu sağlamak, Dışişleri Bakanlığı, Avrupa Birliği Genel Sekreterliği ve diğer ilgili kurum ve kuruluşların koordinasyon çalışmalarına yardımcı olmak, bu alanda Hükümetin genel politikasını uygulamaya yönelik tedbirleri almak, uyum ve uygulama çalışmaları ile ilgili faaliyetleri yürütmek,
h) Avrupa Birliği müktesebatına uyum ve üyelik müzakereleri ile ilgili konular hakkında Başbakanlık, Bakanlıklar ve diğer kurum ve kuruluşlarca istenen görüşleri, Bakanlık merkez, taşra birimleri ve bağlı kuruluşlarla gerekli koordinasyonu sağlayarak Bakanlık adına bildirmek,
ı) Bakanlığın görev ve faaliyet alanına giren konularda Avrupa Birliği müktesebatına uyum çerçevesinde, Avrupa Birliği ile işbirliğinin gerekli kıldığı yurt içi ve yurt dışı toplantılarda Bakanlık birimleri arasında koordinasyonu sağlamak, gerektiğinde toplantılara Bakanlık adına temsilci göndermek,
i) Bakanlığın Anayasada yazılı temel insan hak ve hürriyetleri alanında üstlendiği görevlerle uluslararası alanda taraf olduğumuz sözleşmeler çerçevesinde; insan haklarına ilişkin uygulama ve gelişmeleri izlemek, değerlendirmek ve sonuçları uygulayıcı birimlere intikal ettirmek,
j) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) Hükümetimiz aleyhinde yapılan başvurular hakkındaki iş ve işlemleri Bakanlığımız adına koordine etmek,
k) İnsan haklarına ilişkin olarak Bakanlığın ve bağlı kuruluşların görev alanına giren iddia ve şikâyetleri değerlendirmek, gereği için uygulayıcı birimlere göndermek ve sonuçları izlemek,
l) Bakanlığın politika ve stratejileri doğrultusunda AB ve Uluslar arası konularda çalışma ve proje grupları oluşturmak, proje yapmak, yaptırmak, yapılan projelere katılmak veya bu projeleri uygulamak,
m) Görev alanına giren konularla ilgili olarak yurtiçinde ve yurtdışında inceleme, araştırma, danışmanlık ve tercüme yapmak, yaptırmak ve yayın faaliyetlerinde bulunmak.
n) Uluslararası işbirliği ile yürütülen eğitim ve diğer faaliyetlerde Bakanlığın ilgili birimleri ile koordinasyonu sağlamak ve çalışmalara destek vermek,
o) Yerli ve yabancı üniversite, akademi, sivil toplum kuruluşu, resmi veya özel araştırma kurumu ile diğer ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapmak, üniversite öğrencilerine staj yapma imkânı sağlamak,
ö) Bakanlıkça hazırlanan veya diğer kurumlardan Bakanlığa gelen mevzuat, plan, ikili veya çok taraflı uluslararası anlaşmalar ve benzeri konularla ilgili görüş bildirmek,
p) İhtiyaç duyulan konularda görüş, değerlendirme, bilgi notu ve rapor hazırlamak,
r) Uluslararası kuruluşlarca sağlanan kurs, burs, seminer, proje ve programlara ilişkin hazırlık çalışmalarını yürütmek ve sonuçları ilgili birimlere ulaştırmak,
s) Bakanlıkça verilecek benzeri görevleri yapmak.

2011 Yılı Programı ile 2011 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Karar

2010-11-01T08:37:00.000-07:00

17 Ekim 2010 PAZAR

Resmî Gazete

Sayı : 27732

BAKANLAR KURULU KARARI

Karar Sayısı : 2010/966

Yüksek Planlama Kurulunun 11/10/2010 tarihli ve 2010/29 sayılı Raporu ile Bakanlar Kurulu’na sunulan ekli “2011 Yılı Programı” ile “2011 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Karar”ın kabulü; 540 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 28 inci maddesine göre, Bakanlar Kurulu’nca 12/10/2010 tarihinde kararlaştırılmıştır.

Abdullah GÜL

CUMHURBAŞKANI

Recep Tayyip ERDOĞAN

Başbakan

C. ÇİÇEK B. ARINÇ A. BABACAN M. AYDIN

Devlet Bak. ve Başb. Yrd. Devlet Bak. ve Başb. Yrd. Devlet Bak. ve Başb. Yrd. Devlet Bakanı

H. YAZICI F. N. ÖZAK M. Z. ÇAĞLAYAN F. ÇELİK

Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı

E. BAĞIŞ S. A. KAVAF C. YILMAZ S. ERGİN

Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı Adalet Bakanı

H. YAZICI B. ATALAY A. DAVUTOĞLU M. ŞİMŞEK

Milli Savunma Bakanı V. İçişleri Bakanı Dışişleri Bakanı Maliye Bakanı

N. ÇUBUKÇU M. DEMİR R. AKDAĞ B. YILDIRIM

Milli Eğitim Bakanı Bayındırlık ve İskân Bakanı Sağlık Bakanı Ulaştırma Bakanı

M. M. EKER Ö. DİNÇER N. ERGÜN T. YILDIZ

Tarım ve Köyişleri Bakanı Çalışma ve Sos. Güv. Bakanı Sanayi ve Ticaret Bakanı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı

E. GÜNAY V. EROĞLU

Kültür ve Turizm Bakanı Çevre ve Orman Bakanı

2011 YILI PROGRAMININ UYGULANMASI, KOORDİNASYONU

VE İZLENMESİNE DAİR KARAR

I. UYGULAMA

Tanımlar

MADDE 1 – (1) Bu Kararın uygulanmasında;

a) Bütçe kaynağı: Bütçe Kanunu ile tahsis edilmiş ödenekleri,

b) Ek ödenek: Proje ödeneğini artırırken kuruluş bazında yılı yatırım programıyla kamu idarelerine tefrik edilen yatırım tavanını da artıran ilave ödenek tahsisini,

c) Projeler arası ödenek aktarması: Proje bazında ödenek tavanını değiştirmesine rağmen kuruluş bazında yatırım tavanını değiştirmeyen ödenek revizyonunu,

d) İz ödenek: Ekonomik konjonktür itibarıyla yatırımının durdurulmasına karar verilen ancak yatırım programında muhafazasında yarar görülen projelere tahsis edilen 1.000 TL tutarındaki ödeneği,

e) Ulusal katkı payı: Avrupa Birliği fonlarından sağlanan yıllık finansmanın belli bir oranına karşılık gelen ödeneği,

f) Toplu proje: Proje ve karakteristiği; makine-teçhizat, bilgisayar yazılım ve donanımı, idame-yenileme, bakım-onarım, büyük onarım, tamamlama, taşıt alımı, etüt–proje ile yayın alım ve basımı olan veya bunların bileşiminden oluşması uygun görülen projeyi,

g) Toplulaştırılmış proje: Benzer nitelikteki alt projelerden oluşan ve amaç ve kapsamı itibarıyla toplu ödenek tahsis edilmesi uygun görülen projeyi,

h) Proje parametreleri: Projenin; ad, yer, karakteristik, kümülatif harcama, süre (başlama-bitiş yılı), maliyet ve ödeneğini,

ifade eder.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Karar, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde belirtilen kuruluşları, özelleştirme kapsamındaki kuruluşları (kamu payı yüzde elli (%50)’nin üzerinde olanlar), kamu iktisadi teşebbüsleri (KİT) ve bağlı ortaklıklarını, İller Bankasını, fon idarelerini, mahalli idareler ile diğer kamu kuruluşlarını kapsar.

Genel ilkeler

MADDE 3 – (1) 2011 Yılı Programında yer alan ekonomik ve sosyal hedeflere ulaşmak amacıyla; makroekonomik politikaların, sektör programları ile bölge planları ve bölgesel gelişme amaçlı programların ve bunlarla ilgili yatırımların koordineli bir şekilde yürütülmesi esastır.

(2) 2011 Yılı Programı ve eklerinde yer alan yatırımların, hukuki ve kurumsal düzenlemelerin, sektör programlarının, ekonomik, sosyal ve bölgesel gelişme politikalarının ve bunlarla ilgili tedbirlerin uygulanması, koordinasyonu ve izlenmesi, görevli bakanlık ve kuruluşların her kademesince Programda belirtilen ilkelere uygun olarak hazırlanacak çalışma programına göre yürütülür.

(3) Bu çalışmalarda, Avrupa Birliği (AB) fonlarından finanse edilmek üzere, Avrupa Birliği Müktesebatının Üstlenilmesine İlişkin Türkiye Ulusal Programı, Stratejik Çerçeve Belgesi ve AB’ye uyum amacıyla hazırlanan diğer plan, program ve strateji dokümanlarında yer alan öncelikler doğrultusunda hazırlanacak projelerin, 2011 Yılı Programı ile uyumlu hazırlanması ve Türkiye tarafından sağlanacak ulusal katkı payının Yatırım Programı bütünlüğüne uygunluğu temin edilir.

(4) Programa ithal edilen projelerin finansmanı öncelikle kuruluşun programında yer alan diğer projelerin ödeneklerinden bu Kararda belirtilen esaslara göre yapılacak aktarmalarla sağlanır. Kuruluşların, ek ödenek taleplerini bütçe imkanlarını dikkate alarak acil ve zorunlu ihtiyaçları ile sınırlandırmaları esastır.

MADDE 4 – (1) Programın uygulanmasında, yatırımların, bütçeler ile programlarda değişiklik ve aktarma yapılmayacak şekilde gerçekleştirilmesi ve sektörlerarası dengelerin bozulmaması temel ilkedir.

(2) 2011 Yılı Yatırım Programında yer almayan herhangi bir proje için harcama yapılamaz. Proje ödenekleri yatırım ile ilgili olmayan amaçlar için kullanılamaz. Proje ödenekleri arasında bu Kararda belirtilen esaslar dışında aktarma yapılamaz.

(3) 2011 Yılı Yatırım Programı uygulamalarında Dokuzuncu Kalkınma Planı, Orta Vadeli Program (2011-2013) ve 2011 Yılı Programı öncelikleri esas alınır.

(4) Yıllık Programda yer alan finansman ihtiyacının inşaat mevsimi de dikkate alınarak zamanında karşılanması ve gerekli kaynağın harcama programlarına uygun olarak kuruluşlara intikali için gerekli tedbirler Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı tarafından alınır.

Toplu projeler ve toplulaştırılmış projeler

MADDE 5 – (1) 2011 Yılı Yatırım Programında yer alan toplu ve toplulaştırılmış projelerde detay programların tespitinde aşağıdaki hükümlere uyulur:

a)Toplu projeler

1) Toplu projelerin detay programlarının belirlenmesi ve yıl içi revizyonları, kuruluşun bağlı veya ilgili olduğu bakanın, üniversitelerde rektörün ve diğer kurumlarda kurum üst yöneticisinin onayıyla yapılır. Detay programlara ait bilgiler, Yatırım Programının Resmi Gazete’de yayımlanmasını ve revizyonları müteakip 30 gün içinde Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına bildirilir.

b) Toplulaştırılmış projeler

1) Tadat edilmeyen toplulaştırılmış proje yürüten kuruluşlar, alt proje seçimi ve ödenek tahsisinde uyacakları usul ve esasları belirler ve internet sitelerinin ana sayfalarında ilan ederler. Bu usul ve esaslara göre belirlenen alt projeler ve ödenekleri Yatırım Programının Resmi Gazete’de yayımlanmasını müteakip kuruluşun bağlı veya ilgili olduğu bakan, üniversitelerde rektör ve diğer kurumlarda kurum üst yöneticisi tarafından onaylanır. Belirlenen alt projeler ve ödenekleri en geç Şubat ayı sonuna kadar gerekçeleri ile birlikte Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına bildirilir ve aynı anda internet sitesinde yayınlanır. Yatırım Programında müstakil proje olarak yer alması gereken projelerin toplulaştırılmış proje kapsamında bildirilmesi durumunda Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı söz konusu alt projenin ilgili detay programdan çıkarılması hususunu en geç 30 gün içinde kuruluşa bildirir.

2) Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) Başkanlığı bütçesinin sermaye transferi kapsamında yer alan toplulaştırılmış projelerin alt projeleri, TÜBİTAK Başkanlığınca belirlenir. Belirlenen alt projelere ilişkin bilgiler ve projelerin listesi destekleme gerekçeleriyle beraber, bilgi için Haziran ve Aralık aylarında Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına gönderilir.

Yıl içinde programa proje alınması ve programdan proje çıkartılması

MADDE 6 – (1) Yatırım Programına yıl içinde proje alınmasıyla ilgili taleplerden, maliyeti 50 milyon TL’ye kadar olanlar veya maliyetine bakılmaksızın 50 milyon TL’ye kadar harcama ile yılı içinde tamamlanacak olanlar Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın onayıyla; maliyeti 50-250 milyon TL arasında olanlar Yüksek Planlama Kurulunca; maliyeti 250 milyon TL’nin üzerindekiler ise Bakanlar Kurulunca karara bağlanır.

(2) Yatırım Programından proje çıkarılmasıyla ilgili taleplerden maliyeti 50 milyon TL’ye kadar olanlar Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan, 50 milyon TL’nin üzerinde olanlar Yüksek Planlama Kurulu tarafından sonuçlandırılır.

Proje parametrelerinde yıl içinde yapılacak değişiklikler

MADDE 7 – (1) 2011 Yılı Yatırım Programında yer alan toplu ve toplulaştırılmış projelerin detay programlarındaki değişiklikler ve bu itibarla ihtiyaç duyulacak ana proje grubu revizyonları ile toplu ve toplulaştırılmış proje tanımı dışında kalan diğer projelerin proje parametrelerinde yıl içinde yapılacak değişikliklerde aşağıdaki hükümlere uyulur:

a) Yer değişiklikleri;

1) Toplu projeler ile yatırım programında detayı tadat edilmemiş toplulaştırılmış projelerin alt projelerinde yer değişiklikleri Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına bilgi vermek kaydıyla kuruluşun bağlı veya ilgili olduğu bakanın, üniversitelerde rektörün, diğer kurumlarda kurum üst yöneticisinin onayıyla yapılır. Diğer projelerde yer değişikliği talepleri yeni proje olarak değerlendirilerek 6 ncı madde hükümlerine göre sonuçlandırılır.

b) Proje adı ve karakteristik değişiklikleri;

1) Toplu projeler ile yatırım programında detayı tadat edilmemiş toplulaştırılmış projelerin alt projelerinde proje adı ve karakteristik değişiklikleri Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına bilgi vermek kaydıyla kuruluşun bağlı veya ilgili olduğu bakanın, üniversitelerde rektörün, diğer kurumlarda kurum üst yöneticisinin onayıyla karara bağlanır. Diğer projelerde proje adı ve karakteristik değişiklikleri Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın onayıyla karara bağlanır.

c) Süre değişiklikleri;

1) 2011 yılında bitirilmesi programlanmış projeler hariç, süre değişiklikleri Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına bilgi vermek kaydıyla kuruluşun bağlı veya ilgili olduğu bakanın, üniversitelerde rektörün, diğer kurumlarda kurum üst yöneticisinin onayıyla yapılır. 2011 yılında bitirilmesi programlanmış projelerde süre değişiklikleri Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanın onayıyla yapılır.

d) Maliyet değişiklikleri;

1) İhale edilmiş projelerin sözleşme bedelinde (ihale bedeli) fiyat ve kur değişikliğinden kaynaklanan artış ile sözleşme bedelinin yüzde on (%10)’una kadar iş artışından kaynaklanan maliyet değişiklikleri Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına bilgi vermek kaydıyla, kuruluşun bağlı veya ilgili olduğu bakanın, üniversitelerde rektörün, diğer kurumlarda kurum üst yöneticisinin onayıyla yapılır. Yüzde on (%10)’un üzerindeki iş artışından kaynaklanan proje maliyet değişikliklerinden proje maliyeti 250 milyon TL’nin altında olanlar Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın onayıyla, 250 milyon TL’nin üzerinde olanlar Yüksek Planlama Kurulu tarafından karara bağlanır. 2886 sayılı Devlet İhale Kanununa göre ihale edilmiş projelerde sözleşme bedelindeki iş artışından kaynaklanan oran yüzde otuz (%30) olarak uygulanır.

2) İhale edilmemiş projelerin maliyet değişiklikleri, maliyeti 250 milyon TL’nin altında olanlarda Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın onayıyla, 250 milyon TL’nin üzerinde olanlarda ise Yüksek Planlama Kurulu tarafından karara bağlanır. Ancak proje maliyeti 100 milyon TL’ye kadar olanlarda maliyet değişiklikleri yüzde on (%10)’a kadar Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına bilgi vermek kaydıyla, kuruluşun bağlı veya ilgili olduğu bakanın, üniversitelerde rektörün, diğer kurumlarda kurum üst yöneticisinin onayıyla yapılır.

3) Detayı tadat edilmemiş toplulaştırılmış projelerin alt projelerinde her türlü maliyet artışı ana proje maliyeti yukarıdaki sınırlara tabi olmak üzere Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına bilgi vermek kaydıyla kuruluşun bağlı veya ilgili olduğu bakan, üniversitelerde rektör, diğer kurumlarda kurum üst yöneticisi tarafından karara bağlanır.

4) Yıllık projelerin ödenek değişikliğinden kaynaklanan maliyet değişikliği kendiliğinden revize edilmiş sayılır.

e) Ödenek değişiklikleri;

1) Sektörlerarası ödenek aktarmaları ile GAP, DAP ve KOP kodlu projelerden diğer projelere yapılacak aktarmalar Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın; GAP, DAP ve KOP kodlu projeler arasındaki aktarmalar da dahil olmak üzere diğer her türlü aktarma Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına bilgi vermek kaydıyla ilgili kuruluşun bağlı veya ilgili olduğu bakanın, üniversitelerde rektörün, diğer kurumlarda kurum üst yöneticisinin onayıyla karara bağlanır.

2) Her türlü kaynaktan proje ödeneğine (toplulaştırılmış projelerin alt projeleri dahil) yıl içinde yapılacak toplam 50 milyon TL’ye kadar ek ödenek tahsisleri Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakan onayı ile, proje bazında bu tutarı aşan ek ödenek tahsisleri Yüksek Planlama Kurulunca karara bağlanır. Ancak, döner sermaye gelirleri ve özel bütçeli kuruluşların Bütçe Kanununda belirtilen tahmini gelir tutarı üzerinde gerçekleşen finansman fazlaları ve bir önceki yıldan devreden öz gelirleri Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına bilgi vermek kaydıyla kuruluşun bağlı olduğu bakanın, üniversitelerde rektörün, diğer kurumlarda kurum üst yöneticisinin onayıyla Yatırım Programında yer alan projelerle ilişkilendirilir.

3) Yatırım Programında iz ödenekle yer alan projelere yıl içinde ödenek aktarması, iz ödeneğe çekme gerekçeleri dikkate alınarak ve projelerin durumu gözden geçirilerek ilgili bakanın onayıyla yapılabilir. Bu yetki üniversitelerde ve diğer kurumlarda Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan tarafından kullanılır.

f) Bakanlar 5 inci, 6 ncı ve 7 nci maddeler kapsamındaki yetkilerinin (iz ödenekli projeler hariç) tamamını ya da bir kısmını alt birimlere, bağlı veya ilgili kuruluşlara devredebilirler.

g) 2011 Mali Yılı Bütçesine ek veya olağanüstü ödenek temin edilmesiyle ilgili kanun tasarılarının Maliye Bakanlığınca hazırlanmasından önce Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının olumlu görüşü alınır. Yatırımlarla ilgili değişiklik talepleri, proje ödenekleri ile ilişkisi kurulmadan, Maliye Bakanlığınca sonuçlandırılmaz.

h) Kuruluşların dış finansman (kredi ve/veya hibe) ile yürütecekleri projelerde, 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılmış olan “4749 Sayılı Kanun Kapsamında Dış Finansman Sağlanmasına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Yönetmelik” hükümlerine uyulur. Dış finansman kullanımlarının, Yatırım Programı ile ilişkilendirilmesi esastır.

i) Önceki yıl içerisinde kullanılmayan ve 2011 yılına devreden dış proje kredisi ödeneklerinin Yatırım Programı ile ilişkilendirilmesinde ihtiyaç duyulacak revizyon, bu maddedeki limitlere bakılmaksızın Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığınca sonuçlandırılır.

j) Bu maddenin (d) bendinde yer alan limitleri aşan revizyon taleplerinde mukayeseli keşif veya mukayeseli maliyet hesabı ile iş artışına ilişkin şartların ilgili mevzuatına göre gerçekleştiğini açıklayan gerekçe raporuyla birlikte Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına başvurulur. Bu maddenin (b), (c) ve (d) bentlerinde proje yapılabilirliğini etkileyecek değişikliklerin neticelendirilmesinde Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı, değişikliğin boyutunu da dikkate alarak yeni keşfe dayalı revize fizibilite raporu talep edebilir.

k) Kamulaştırma ödenekleri, Yatırım Programında proje olarak yer almaz ve kamulaştırma tertiplerine yapılacak her türlü ödenek ilavesi (ilama bağlı borçlar ve teferruğ-tefevvüz işlemlerine ilişkin ödenekler hariç) Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından karara bağlanır.

l) Yatırım Programında yer alan işlerden sari ihaleli projelerin sözleşme bedeli sözleşmenin imzalanmasını müteakip proje sahibi kuruluşlar tarafından 30 gün içerisinde Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına bildirilir. İlgili proje maliyetleri, sözleşme bedelleri doğrultusunda takip eden yıl Yatırım Programında revize edilir.

Tamamı kullanılmayan dış krediler

MADDE 8 – (1) Genel ve özel bütçeli kuruluşlar, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları ile döner sermayeli kuruluşlar ve mahalli idarelere açılan dış kredilerin tamamının kullanılamaması durumunda bu kredilerin, ihtiyacı olan kuruluşlara tahsisi Hazine Müsteşarlığınca sonuçlandırılmadan önce Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının uygun görüşü alınır.

Mahalli idare yatırımları

MADDE 9 – (1) Mahalli idarelerin (il özel idareleri ve belediyeler ile bunların kurdukları birlik ve idareler) dış kredili projelerinin belirlenmesinde, dış borç limitleri içinde kalınması esastır. Mahalli idarelerin dış finansman (kredi ve/veya hibe) kullanımı söz konusu olan projeleri; makro politikalar, sektör programları, bölge planları ve yatırım öncelikleri ile stratejik plan ve performans programı dikkate alınarak bu Karardaki esaslara göre Yatırım Programına alınır. Söz konusu projelerin ihale aşamasında ya da uygulama esnasında oluşabilecek proje parametrelerindeki değişiklikler bu Kararın ilgili hükümlerine göre karara bağlanır. Dış finansman kullanımı olan projelerden İller Bankası Yatırım Programında yer almak üzere teklif edilenlere öncelik verilir. Dış kredi kullanımından doğacak yükümlülükler ilgili mahalli idarelerce yerine getirilir.

(2) Köylerin altyapı sorunlarını çözmeye yönelik Köylerin Altyapısının Desteklenmesi Projesi (KÖYDES) kapsamındaki yatırımlar için 2011 yılı bütçesinden ayrılan ve 2011 Yılı Yatırım Programında yer alan ödeneğin, 79 İl Özel İdaresi ile İstanbul ve Kocaeli Büyükşehir Belediyelerine il bazında dağılımı, 2011 Yılı Yatırım Programının Resmi Gazete’de yayımlanmasını müteakip Yüksek Planlama Kurulu tarafından karara bağlanır.

Yeni teşkilat kurulması

MADDE 10 – (1) Kamu kuruluşları yeni bir teşkilatlanmaya giderken 2011 Yılı Programında yer alan ilkeler, politikalar, hukuki ve kurumsal düzenlemelere uyarlar ve bu tür düzenlemelerde Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının uygun görüşünü alırlar.

(2) Kamu kuruluşları, işletmeye alacakları tesisler için ihtiyaç duydukları personeli, ilgili bakanlığın olumlu görüşü alınmak suretiyle yatırım süresi içinde istihdam edebilirler.

(3) 2006 yılı ve sonrasında kurulan ve kurulacak üniversitelerin kampüs yerinin seçimine Maliye Bakanlığı Müsteşarının koordinatörlüğünde, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarı, Milli Eğitim Bakanlığı Müsteşarı, Yükseköğretim Kurulu temsilcisi ve Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürü, ilgili üniversitenin kurulduğu ildeki vali ve belediye başkanı ile üniversitenin rektöründen müteşekkil bir Kurul karar verir. Kurul hazırlık çalışmalarını yapmak üzere bir teknik heyet görevlendirebilir.

Mevzuat taslaklarına ilişkin görüşlerin alınması

MADDE 11 – (1) Bakanlıklar ve bağlı ve ilgili kuruluşlar ekonomik, sosyal ve kültürel politikalar ve tedbirlerle ilgili mevzuat taslaklarını görüş alınmak üzere ilgili bakanlıklar ve Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına gönderirler.

(2) Özel kanunlarla kurulmuş, kamu tüzel kişiliğini, idari ve mali özerkliği haiz düzenleyici ve denetleyici kurumlar, Bakanlar Kurulu kararı gerektiren mevzuat düzenlemeleri için, Programla ilişkisinin kurulması açısından, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının görüşünü alırlar.

Finansal kiralama

MADDE 12 – (1) Tüm kamu kurum ve kuruluşlarınca finansal kiralama yoluyla gerçekleştirilecek yatırımlara 2011 Yılı Yatırım Programında yer verilir. Finansal kiralamaya konu olan yatırımın toplam proje tutarı, kiralamanın başlayacağı 2011 Yılı Yatırım Programında yıl ödeneği olarak yer alır. Müteakip yıl yatırım programlarında proje ile ilgili herhangi bir ödenek tahsisi yapılmaz. Projenin 2011 Yılı Yatırım Programı ile ilişkilendirilmesinde ihtiyaç duyulan revizyonlar, bu Kararın ilgili hükümleri istikametinde sonuçlandırılır.

Yıllık yatırım programı teklifleri

MADDE 13 – (1) Kamu kuruluşları, 2011-2013 Orta Vadeli Programda belirtilen hedefleri, politikaları, öncelikleri, çevresel etkileri ve varsa sektör ana planları, bölge planları ile kuruluş stratejik planları ve performans programlarını esas almalarının yanı sıra il ölçeğindeki yatırımlar için valilik görüşlerini de dikkate alarak proje düzeyinde üç yıllık yatırım programları hazırlar ve Temmuz 2011 sonuna kadar Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına gönderirler. Bu programların ilk yılı kuruluşların yıllık yatırım programı tekliflerini teşkil eder. Yatırım Programında müstakil proje olarak yer alması gereken projelerin toplulaştırılmış proje kapsamında bildirilmemesi esastır.

(2) Kuruluşlar, tüm sektörlerde maliyeti 5 milyon TL ve üzerinde olan, yıl içinde Yatırım Programına alınmasını talep edecekleri yeni projeler için, 2011-2013 Dönemi Yatırım Programı Hazırlama Rehberinin 25 inci ve 26 ncı maddeleri çerçevesinde hazırlayacakları fizibilite raporu ile birlikte Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına müracaat ederler. Fizibilite raporları, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına incelemenin yapılacağı makul bir süre gözetilerek gönderilir. Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına gönderilecek fizibilite etütlerinin gönderildiği yıl itibarıyla güncel bilgileri içermesi gerekmektedir. Güncelliğini yitirmiş fizibilite etütleri revize edilmek üzere kuruluşlara geri gönderilir.

(3) 2010 yılında AB ile yürütülen mali işbirliği kapsamında karara bağlanmış olan projeler, proje sahibi kuruluşlar tarafından 2011 Yılı Yatırım Programı ile ilişkilendirilmek üzere, yerli katkı karşılığı ödenek talepleri ile birlikte Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına gönderilir.

Uluslararası teknik işbirliği faaliyetlerinin yürütülmesi ve koordinasyonu

MADDE 14 – (1) Çok taraflı ve ikili teknik işbirliği programları/anlaşmaları ile sağlanacak teknik yardımlardan yararlanarak proje uygulamak isteyen kamu, özel sektör veya sivil toplum kuruluşları almak istedikleri yardımla ilgili proje tekliflerini ilgili ülke ya da uluslararası kuruluşlarla işbirliği yaparak hazırlar ve Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına gönderir. Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı gerektiğinde ilgili kurum ve kuruluşların görüşlerini alarak proje dokümanının nihai hale getirilmesini sağlar. Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından uygun görülen proje dokümanının Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla ilgili uluslararası kuruluşlara veya teknik yardım talep edilen ülkelerin büyükelçiliklerine gönderilmesini müteakip Dışişleri Bakanlığı, işbirliği yapılan ilgili ülke ya da uluslararası kuruluş ve projeyi yürütecek kuruluş arasında proje anlaşması imzalanarak proje uygulamaya konulur.

(2) Detaylı proje dokümanı hazırlanmayan ve Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından uygun görülmeyen hiçbir proje, çok taraflı ve ikili teknik işbirliği faaliyetleri çerçevesinde uygulamaya konulamaz.

II. KOORDİNASYON

İşbirliği ve koordinasyon

MADDE 15 – (1) Merkezi düzeydeki koordinasyon hizmetleri ile bölge ve il düzeyindeki koordinasyon hizmetlerinde 2011 Yılı Programında yer alan hedef, ilke ve politikalar esas alınır.

(2) Program uygulamalarının etkisinin artırılması amacıyla gerekli görülen hallerde koordinasyon Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığınca sağlanır.

Temel sektörlere ait ana planlar

MADDE 16 – (1) Ekonomik ve sosyal yapının tutarlı bir şekilde gelişmesini yönlendirmek için temel sektörlere dair ana planlar ile bunlara dayalı uygulama plan ve projelerinin ilgili kamu kuruluşlarınca yapımı, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının koordinasyonu ve işbirliği ile sağlanır.

Bölgelerarası işbirliği

MADDE 17 – (1) Ülkemizin komşu ülkeler ve bölgelerle yürüttüğü Bölgelerarası İşbirliği Programı çerçevesinde, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı bütçesinden ayrılan kaynaklar, programın kapsadığı bölgelerde il özel idareleri, belediyeler, üniversiteler, sivil toplum kuruluşları ve diğer gerçek ve tüzel kişilerin Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından uygun bulunan program ve projelerinin desteklenmesi için kullanılır.

(2) Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı bu program ve projelerin koordinasyonu, izlenmesi ve değerlendirilmesinde kalkınma ajanslarını görevlendirebilir.

Bölge planları

MADDE 18 – (1) Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı, Düzey 2 İstatistiki Bölge Birimleri için bölge planlarının, üst ölçekli plan ve programlarla uyumlu olacak ve bölgesel ve yerel düzeyde yatırım önceliklerini ortaya koyacak şekilde hazırlanmasında koordinasyonu ve yönlendirmeyi sağlar.

(2) Bölge planları başta olmak üzere bölgesel gelişme alanında yapılacak planlama ve koordinasyon çalışmalarında kalkınma ajanslarının ihtiyaç duyacağı her türlü bilgi ve destek ilgili kuruluşlarca sağlanır.

Bölgesel gelişme amaçlı program ve projelerin koordinasyonu

MADDE 19 – (1) Kalkınma planı, yıllık programlar ve bölge planları kapsamında bölgesel gelişme amaçlı programlar ve eylem planları hazırlanabilir. Bu tür program ve eylem planlarında sorumlu kuruluşlar belirlenerek işbirliği esasları ve uygulama takvimi gösterilir. Bunlara ilişkin koordinasyon merkezi düzeyde Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığınca yürütülür.

Yerel koordinasyon

MADDE 20 – (1) İl Koordinasyon ve İzleme Sisteminin (İKİS), merkezi kurumların kullanımına açılması ve yereldeki birimler tarafından girilen verilerin doğrulanmasına ve mevcut sistemler ile İKİS’in entegrasyonuna yönelik altyapı oluşturma çalışmaları Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından koordine edilir. Bu kapsamda işbirliği yapılacak kuruluşlar tarafından gereken destek ve katkılar zamanında sağlanır.

(2) İKİS veri girişleri, il planlama ve koordinasyon müdürlüklerinin koordinasyonunda il veya bölge müdürlükleri tarafından düzenli olarak gerçekleştirilir.

(3) Valilikler; illerdeki yatırım tekliflerinin hazırlanması, uygulanması, izlenmesi, ödeneklerin zamanında ve amacına uygun olarak kullanılması için kuruluşlar arasında işbirliği, yardımlaşma ve koordinasyonu sağlarlar ve bu amaçla İKİS’in kullanımını teşvik ederler.

(4) Yerel ve bölgesel nitelikli yatırım uygulamalarında koordinasyonu güçlendirmek, etkinliği artırmak ve yerel kurumsal kapasitenin gelişimini sağlamak amacıyla merkezi kamu idareleri, projelerin mahiyeti uygun düştüğü ölçüde, yatırım uygulamalarının 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 6 ncı maddesi hükümleri gereğince gerçekleştirilmesine öncelik verecektir.

İl Koordinasyon Kurulları

MADDE 21 – (1) İl yatırımlarının ve sosyo-ekonomik gelişmelerin yerel ve bölgesel kalkınma perspektifiyle değerlendirildiği, bunlara ilişkin sorunların çözülmesinde ve sahip olunan potansiyelin değerlendirilmesinde kuruluşlar arası işbirliği ve koordinasyonun sağlandığı İl Koordinasyon Kurulları; Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarında olmak üzere yılda en az dört kez toplanır. Bu toplantılara, ilgili konularda görüşlerine başvurmak üzere valinin belirleyeceği kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşları, sanayi ve ticaret odaları, dernekler, vakıflar ve diğer sivil toplum kuruluşları da davet edilebilir.

(2) Ocak, Nisan ve Ekim aylarındaki toplantıların gündemi, yatırımların ve sosyo-ekonomik gelişmelerin izlenmesi, koordinasyonu ve yerel ve bölgesel kalkınma bakımından değerlendirilmesini, Temmuz ayındaki toplantının gündemi ise gelecek yıl için öngörülen tedbirlerin ve yatırım tekliflerinin değerlendirilerek valilik görüşlerinin oluşturulmasını esas alacak şekilde belirlenir. Projelere ilişkin valilik görüşleri oluşturulurken, ilin sosyo-ekonomik göstergeleri, bölge plan ve programları ile ilişki, projeler arasındaki tamamlayıcılık ve bütünlük ile öncelik sıralaması dikkate alınır.

(3) Toplantı hazırlıkları için gerekli veriler, ilgili kuruluşlarca toplantılardan on gün öncesine kadar İKİS’e girilir ve il planlama ve koordinasyon müdürlükleri tarafından değerlendirilerek bir raporla Kurula sunulur. Toplantı tutanakları ise, il planlama ve koordinasyon müdürlüklerince sisteme aktarılır.

(4) Yatırım tekliflerine ilişkin valilik görüşleri, toplantı tutanağına ek olarak düzenlenir. Bu görüşler, ildeki kamu kuruluşları ve bölge müdürlükleri tarafından, yatırım tekliflerine ek olarak, merkez teşkilatlarına bildirilir. Valilik görüşlerinin sisteme aktarılması il planlama ve koordinasyon müdürlükleri tarafından yapılır.

(5) Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı ve Kalkınma Ajansları gerektiğinde İl Koordinasyon Kurulları toplantılarına katılabilir.

III. İZLEME

MADDE 22 – (1) Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarının, fon idarelerinin, sosyal güvenlik kurumlarının, büyükşehir belediyeleri ile diğer belediyelerin, belediyelerin iştiraki ve bağlı ortaklığı olan idare ve işletmelerin, il özel idareleri ve İller Bankasının, Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunun, Atatürk Orman Çiftliği Müdürlüğünün, Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğünün, Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı ve döner sermayeli kuruluşların Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığınca belirlenen kabullere ve formlara uygun olarak hazırlayacakları 2010 yılı gerçekleşmeleri ile 2011 yılı birinci gerçekleşme tahmini konsolide yatırım ve finansman tabloları 15 Mayıs 2011 tarihine kadar, 2011 yılı ikinci gerçekleşme tahmini konsolide yatırım ve finansman tabloları ise Temmuz 2011 sonuna kadar, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına gönderilir.

(2) Fon idarelerince doğrudan veya özelleştirme kapsamına alınan kamu kuruluşları aracılığı ile yapılacak yatırımlara dair teklifler, fonun yönetiminden sorumlu bakanlıklar veya fon idareleri tarafından en geç Temmuz 2011 sonuna kadar Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına gönderilir.

(3) Özelleştirme kapsamında olup kamu payı yüzde elli (%50)’nin üzerinde olan kuruluşlar, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığınca belirlenen kabullere ve formlara uygun olarak hazırlayacakları konsolide yatırım ve finansman tablolarını Özelleştirme İdaresi Başkanlığının uygun görüşünü de ekleyerek en geç 15 Eylül 2011 tarihine kadar Maliye Bakanlığı, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı ve Hazine Müsteşarlığına gönderirler.

Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları iştirakleri

MADDE 23 – (1) Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları; Yüksek Planlama Kurulunca alınan genel prensip kararı çerçevesinde, mevcut iştiraklerindeki sermaye değişiklikleri ve yeni iştirakleri hakkında Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı ile Hazine Müsteşarlığına bilgi verirler.

Düzenleyici ve denetleyici kurumlar

MADDE 24 – (1) 5018 sayılı Kanuna ekli (III) sayılı cetvelde yer alan düzenleyici ve denetleyici kurumların yatırım nitelikli projeleri bilgi için 2011 Yılı Yatırım Programında yer alır. Bu projelerle ilgili yıl içinde ihtiyaç duyulacak her türlü revizyon bu Karar hükümlerine tabi olmayıp, revizyonun yapılmasını müteakip bilgi için Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına bildirilir.

İzleme raporları

MADDE 25 – (1) Kuruluşların yatırım ve işletme faaliyetleri ile hukuki ve kurumsal düzenlemelere ait tedbirler ve bilgiler, belirli zamanlarda verilecek raporlarla takip edilir.

a) Yıllık Program İzleme Raporu: Kuruluşların 2011 Yılı Programında yer alan ve sorumlu oldukları tedbirlerin uygulama durumları ile ilgili bilgiler, geliştirilecek formlara uygun olarak, Mart, Haziran, Eylül ve Aralık sonu olmak üzere üç aylık dönemler itibarıyla, dönem sonunu izleyen 10 gün içinde Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına bildirilir.

b) Yatırım Uygulama Raporu: Yatırımcı kamu kuruluşlarının (projeleri Programda yer alan belediye ve il özel idareleri dahil) yatırım projeleri kuruluş, sektör ve proje bazında yatırım uygulama raporları ile izlenir. Yatırım Uygulama Raporlarında her yatırım projesinin, uygulama yılı başından dönem sonuna kadar ve dönem içinde harcama ve gerçekleşme durumları ve bunların finansman ayrıntısı (genel bütçe, fon, döner sermaye ve/veya dış krediden -nakit ve makine teçhizat olarak- hangilerinin kullanıldığı) belirtilir. Ödeneği toplu olarak verilmiş ve/veya ödenekleri toplulaştırılmış projelerin alt detayları ile ilgili bilgilere, geliştirilmiş formlara uygun olarak Yatırım Uygulama Raporunda yer verilir. Ödeneği toplu olarak verilmiş, ödenekleri toplulaştırılmış veya çeşitli illerdeki yatırımları kapsadığı için 2011 Yılı Yatırım Programında yeri "muhtelif" olarak belirtilen projelerin yatırım harcamaları il bazında izlemeye tabi tutulur. Bölgesel gelişme planlarının hazırlanması, uygulanması, koordinasyonu ve izlenmesinde etkinliğin artırılması açısından ve yatırımcı kamu kuruluşları bu bilgilere yatırım uygulama raporlarında yer verme konusunda gerekli hassasiyeti gösterirler.

Yatırım Uygulama Raporları;

-1 Ocak - 31 Mart,

-1 Nisan - 30 Haziran,

-1 Temmuz - 30 Eylül,

-1 Ekim - 31 Aralık

dönemlerini kapsayacak şekilde hazırlanarak dönem sonlarını takip eden en geç 15 gün içinde, 1 Ekim-31 Aralık dönem raporları ise en geç Mart ayı sonuna kadar Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına gönderilir.

c) Dış Kredi İzleme Raporu: Yatırım projelerinde dış kredi kaynakları kullanan kuruluşlar ve mahalli idareler, kredi kullanım durumlarını, belirlenen formlara uygun olarak hazırlayarak, (b) bendinde belirtilen dönemler itibarıyla dönem sonunu izleyen 30 gün içinde Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı ve Hazine Müsteşarlığına gönderirler. Genel ve özel bütçeli kuruluşlar ile mahalli idareler bu formları ayrıca Maliye Bakanlığına da gönderirler.

d) KİT Veri Toplama Raporu: Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları, Veri Toplama Projesi (VTP) çerçevesinde hazırlayacakları tabloları üç ayda bir ilgili bakanlığa, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına ve Hazine Müsteşarlığına dönem sonunu takip eden bir ay içinde gönderirler.

e) İşletme Gerçekleşme Raporu: Kamu ve özel kesim işletmelerinin mal ve hizmet üretim gerçekleşmeleri ile kapasite kullanımları aylık raporlarla izlenir. Kamu kuruluşlarının satış, dış ticaret, stok ve istihdam durumları da bu raporlarda belirtilir. Kuruluşlar, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığınca hazırlanacak örneklere uygun olarak düzenleyecekleri raporları en geç ilgili olduğu ay sonunu takip eden 15 gün içinde söz konusu Müsteşarlığa gönderirler.

f) Destekleme Alımları ile İlgili Raporlar: Kooperatif birlikleri ile kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları destekleme alımlarıyla ilgili bilgileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ve T.C. Ziraat Bankası da destekleme kredisi kullanımlarıyla ilgili bilgileri formlara uygun olarak her ay Sanayi ve Ticaret Bakanlığına, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına ve Hazine Müsteşarlığına gönderirler.

g) Fon ve Hesaplar ile İlgili Raporlar: Tüm kamu kuruluşları sorumlu oldukları fonlarla, kamu bankaları sorumlu oldukları hesaplarla ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası da bünyesinde açılmış veya açılacak fon hesaplarıyla ilgili bilgileri, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığınca hazırlanan formlara uygun olarak ve aylık bazda, her ayı takip eden 15 gün içerisinde Maliye Bakanlığına, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına ve Hazine Müsteşarlığına gönderirler.

h) Fiyat İzleme Raporu: Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları, ürettikleri mal ve hizmetlerin fiyatları ve ana girdi maliyetleri ile gelir ve giderlerinde meydana gelen değişiklikleri, 15 gün içinde Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı ile Hazine Müsteşarlığına bildirirler.

ı) Teknik İşbirliği Uygulama Raporu: Uygulanmakta olan teknik işbirliği projelerinin altı aylık ve yıllık uygulama raporları Ocak ve Temmuz aylarında Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına gönderilir.

i) Sektörel Bilgi Formları: Özel kanunlarla kurulmuş, kamu tüzel kişiliğini, idari ve mali özerkliği haiz düzenleyici ve denetleyici kurumlar, faaliyetlerine ve sektöre ilişkin bilgileri Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından hazırlanan formlara uygun olarak altışar aylık dönemler itibarıyla dönem sonunu izleyen 30 gün içinde ilişkili bulunduğu bakanlığa ve Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına bildirirler.

j) Proje Tamamlama Raporu: Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığınca belirlenecek format çerçevesinde, uygulaması tamamlanarak işletme safhasına geçmiş projeler için kuruluş tarafından hazırlanacak Proje Tamamlama Raporları, projenin tamamlanmasını takiben üç ay içerisinde Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına gönderilir.

k) Bilgi ve İletişim Teknolojisi Projeleri İzleme ve Değerlendirme Raporları: 2011 Yılı Yatırım Programında yer alan e-Dönüşüm Türkiye Projesi ile ilgili bilgi ve iletişim teknolojisi projeleri üçer aylık raporlarla izlenir. Kuruluşlar, proje planında öngörülen aşamaların zaman-bütçe kısıtlarına uygunluğunun izlenebilmesi amacıyla her bir bilgi ve iletişim teknolojisi projesi için Kamu Bilgi ve İletişim Teknolojisi Projeleri Hazırlama Kılavuzunda yer alan Tablo 7.1 ile tüm harcama kalemleri itibarıyla üçer aylık dönemler ve yıl içi kümülatif harcamayı gösterecek şekilde hazırlanacak Tablo 2’yi ve ayrıca Yatırım Programı Hazırlama Rehberindeki Tablo 7’yi, (b) bendinde belirtilen dönemleri takip eden 30 gün içinde Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına iletecektir.

l) Teknolojik Araştırma Programları ve Projeleri İzleme Raporları: Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığınca belirlenen ve Müsteşarlığın ilgili internet sayfasında yayınlanan format çerçevesinde kuruluş tarafından hazırlanan;

1) Gelişme (ara) raporları Haziran ve Aralık aylarında (üniversitelerde rektörlükler aracılığıyla),

2) Tamamlanan projelere ilişkin sonuç raporları proje bitimini müteakip 2 ay içinde (üniversitelerde rektörlükler aracılığıyla),

3) Önceki yıllarda tamamlanmış olan araştırma merkezi ve merkezi laboratuvar nitelikli projelerin etki izleme raporları proje bitimini takiben 10 sene boyunca senede bir kez Ocak ayı sonuna kadar (üniversitelerde rektörlükler aracılığıyla),

Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına gönderilir ve Müsteşarlığın ilgili internet sayfasına yüklenir.

m) Bilimsel Araştırma Projeleri: Üniversitelere ait olan, 10/4/2002 tarihli ve 24722 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma Projeleri Hakkında Yönetmeliğin 11 inci maddesi gereği özel ödenek kaydedilen ödeneklerden karşılanacak olan rektörlük bilimsel araştırma projeleri kapsamında yürütülecek olan projelerin listesi Ocak ve Temmuz aylarında olmak üzere yılda iki kez Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı ve Maliye Bakanlığına bildirilir.

n) İstanbul Depreme Hazırlık Çalışmaları İzleme Raporu: İstanbul İl Özel İdaresi tarafından İstanbul’un depreme karşı hazırlanması amacıyla yürütülen, Yatırım Programında yer almayan, İstanbul’da Sismik Riskin Etkilerinin Azaltılması ve Acil Durum Hazırlık Projesi (ISMEP) çalışmalarıyla ilgili gelişme raporu her dört ayda bir Başbakanlığa, Bayındırlık ve İskan Bakanlığına, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına ve Hazine Müsteşarlığına gönderilir.

MADDE 26 – (1) Hazine Müsteşarlığı yatırım teşviki ve yabancı sermaye, Dış Ticaret Müsteşarlığı ise ihracat teşviki ve serbest bölgeler ile ilgili bilgileri ve Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı desteklerini, hazırlanan formlara uygun olarak ve aylık bazda her ayı takip eden 15 gün içinde Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına iletirler.

MADDE 27 – (1) Mahalli idarelerin bütçe ve kesin hesap durumlarını belirleyen bilgiler İçişleri Bakanlığı ve Türkiye İstatistik Kurumu kanalıyla 15 Temmuz 2011 tarihine kadar Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına gönderilir.

MADDE 28 – (1) Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu, ilgili kuruluşların, Yıllık Program Kararnameleri çerçevesindeki program uygulamalarını da denetimi içine alır Başbakanlığa gönderilen denetleme raporlarının bir nüshası Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına da gönderilir.

Dış yardımlarla ilgili faaliyetlerin koordinasyonu ve izlenmesi

MADDE 29 – (1) Bütün kamu kurum ve kuruluşlarının diğer ülkelere sağladığı yardımlarla ilgili faaliyetlerin koordinasyonu ve izlenmesi Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı (TİKA) tarafından yürütülür. Bu amaçla bütün kamu kurum ve kuruluşları diğer ülkelere sağladığı yardımları, TİKA tarafından hazırlanan formata uygun olarak üçer aylık dönemler halinde TİKA’ya bildirir. TİKA, yapılan dış yardımları her altı ayda bir Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına rapor eder.

(2) Dış Ticaret Müsteşarlığı, yapılacak Karma Ekonomik Komisyon (KEK) Toplantılarının ve Serbest Ticaret Anlaşmaları (STA) ile ilgili görüşmelerin takvimlerini üçer aylık dönemler halinde; KEK Protokolleri ile STA’ların birer kopyalarını en geç imzalanmalarını takip eden bir ay içinde Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına iletir.

(3) Hazine Müsteşarlığı, yapılan sermaye ihracı ile ilgili bilgileri ülke ve sektörler itibarıyla aylık bazda ve her ayı takip eden 15 gün içinde Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına iletir.

(4) Kamu kurum ve kuruluşları, yabancı ülke ve kuruluşlarla yaptıkları dış ekonomik ilişkilerle ilgili anlaşmaların birer kopyasını anlaşmanın imzalanmasını takip eden bir ay içinde Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına iletir.

Kesin hesap farklarının kapatılmasından doğan ödenek ihtiyaçları

MADDE 30 – (1) Genel ve özel bütçeli kuruluşların geçmiş yıllarda tamamlanmış ve 2011 Yılı Yatırım Programında yer almayan projeleriyle ilgili kesin hesap farklarından kaynaklanan geçmiş yıl yatırım giderleri borçları kuruluşun Yatırım Programına bu amaçla tefrik edilmiş proje ödeneğinden karşılanır. Böyle bir projenin bulunmaması halinde ise adı geçen borçların ödenebilmesi için ilgili kuruluşun talebi üzerine 2011 Yılı Yatırım Programına kesin hesap farkı adıyla proje alınır. Finansman ihtiyacı öncelikle projeler arası ödenek aktarması yoluyla karşılanacak olan bu projelerin Programa alınması talepleri, 6 ncı maddedeki limitlere bağlı olmaksızın Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığınca sonuçlandırılır.

(2) KİT’ler ve bağlı ortaklıkları ile iştiraklerinde ise söz konusu borçlar, yatırım ödenekleriyle ilişkilendirilmeden işletme bütçelerinden ödenir ve bu harcamalar ilgili projenin maliyetine ilave edilir. Yapılan işlemlerin sonucundan Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına bilgi verilir.

Proje revizyon talepleri

MADDE 31 – (1) Kuruluşların proje revizyon talepleri, 15 Aralık 2011 tarihine kadar Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına gönderilir. Bu talepler yıl sonuna kadar sonuçlandırılır.

Avrupa Birliği Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı

MADDE 32 – (1) Avrupa Birliği Katılım Öncesi Mali Yardım Aracının (IPA) Bölgesel Kalkınma ve İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi bileşenleri kapsamında uygulanan projelerin/operasyonların izlenmesi ve değerlendirmesini sağlamak amacıyla, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı koordinasyonunda, Ulaştırma Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Çevre ve Orman Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığının katkılarıyla oluşturulan Ortak İzleme Bilgi Sistemi (IMIS) çerçevesinde yürütülecek izleme faaliyetleri, hazırlanacak Ortak İzleme Rehberi doğrultusunda yürütülür ve elde edilen veriler Ortak İzleme Bilgi Sistemine aktarılır."

Yürürlük

MADDE 33 – (1) Bu Karar 1/1/2011 tarihinde yürürlüğe girer.

KALKINMADA ÖNCELİKLİ YÖRELER LİSTESİ

(BİRİNCİ DERECEDE ÖNCELİKLİ YÖRELER)

1. Adıyaman

2. Ağrı

3. Aksaray

4. Amasya

5. Ardahan

6. Artvin

7. Bartın

8. Batman

9. Bayburt

10. Bingöl

11. Bitlis

12. Çanakkale

(Bozcaada ve Gökçeada İlçeleri)

13. Çankırı

14. Çorum

15. Diyarbakır

16. Elazığ

17. Erzincan

18. Erzurum

19. Giresun

20. Gümüşhane

21. Hakkari

22. Iğdır

23. Kahramanmaraş

24. Karabük

25. Karaman

26. Kars

27. Kastamonu

28. Kırıkkale

29. Kırşehir

30. Kilis

31. Malatya

32. Mardin

33. Muş

34. Nevşehir

35. Niğde

36. Ordu

37. Osmaniye

38. Rize

39. Samsun

40. Siirt

41. Sinop

42. Sivas

43. Şanlıurfa

44. Şırnak

45. Tokat

46. Trabzon

47. Tunceli

48. Van

49. Yozgat

50. Zonguldak

Ankara Vilayetler Evine İlişkin Duyuru

2010-11-01T08:36:00.001-07:00

Ankara Vilayetler Evi, otel ve restaurant olarak; İçişleri Bakanlığının merkez ve taşra teşkilatında çalışan tüm Mülki İdare Amirlerine ve diğer personeline, İl Genel Meclis Başkan ve Üyelerine, il özel idare ve belediye personeline, diğer kamu çalışanlarına ve tüm halkımıza 13.09.2010 tarihinden itibaren hizmet vermeye başlamıştır.

ANKARA MERKEZ VİLAYETLER EVİ
TESİS BİLGİLERİ:
Adres              : Gençlik Caddesi No:18 Anıttepe / ANKARA
Telefon            : 0.312.229 8484
Fax                  : 0.312.229 7799

28/10/2010 Tarih ve 27743 Sayılı Yönetmelik

2010-11-01T08:35:00.000-07:00

28/10/2010 tarih ve 27743 sayılı "Emniyet Hizmetleri Sınıfı Başpolis Memuru ve Kıdemli Başpolis Memuru Rütbelerine Yükselme Esaslarına Dair Yönetmelik" ektedir.

28 Ekim 2010 PERŞEMBE	Resmî Gazete	Sayı : 27743
YÖNETMELİK
İçişleri Bakanlığı(Emniyet Genel Müdürlüğü)’ndan: EMNİYET HİZMETLERİ SINIFI BAŞPOLİS MEMURU VE KIDEMLİ BAŞPOLİS MEMURU RÜTBELERİNE YÜKSELME ESASLARINA DAİR YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, başpolis memuru ve kıdemli başpolis memuru kadrolarına atanacakların seçiminde aranacak şartlar, başvuru, değerlendirme, yapılacak sınavlar, verilecek eğitimler ile atanmalarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir. Kapsam MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, emniyet hizmetleri sınıfında görev yapan polis memuru rütbesindekilerin başpolis memuru rütbesine, başpolis memuru rütbesindekilerin de kıdemli başpolis memuru rütbesine yükselmelerine ilişkin usul ve esasları kapsar. Dayanak MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik; 4/6/1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun Ek 28 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır. Tanımlar MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen; a) Bakan: İçişleri Bakanını, b) Bakanlık: İçişleri Bakanlığını, c) Başpolis Memuru: Hiyerarşik olarak polis memurunun üstü ve kıdemli başpolis memurunun astı olan rütbeyi, ç) Birim: Genel Müdürlüğe bağlı merkez ve taşra teşkilatında yer alan birimleri, d) Birim Amiri: Genel Müdürlüğe bağlı merkez ve taşra teşkilatında yer alan birim müdür veya başkanlarını, e) Birinci Amir: Personelin kadrosunun bulunduğu şube müdürünü, ilçe emniyet müdürünü/amirini, hukuk müşavirini, doğrudan makama bağlı büro amirliklerinde büro amirini veya personelin bu unvanlarda amiri bulunmadığı takdirde personel şube müdürünü, f) Branş: Emniyet Teşkilatındaki görevlerin yerine getirilebilmesi amacıyla oluşturulan özel yetenek, teknik bilgi ve beceri gerektiren özel hizmet alanlarını, g) Genel Müdür: Emniyet Genel Müdürünü, ğ) Genel Müdürlük: Emniyet Genel Müdürlüğünü, h) Kıdemli Başpolis Memuru: Hiyerarşik olarak başpolis memurunun üstü ve komiser yardımcısının astı olan rütbeyi, ı) Polis Memuru: Hiyerarşik olarak başpolis memurunun astı olan rütbeyi, i) Yazılı Sınav: Polis memuru rütbesindekilerin başpolis memuru rütbesine, başpolis memuru rütbesindekilerin de kıdemli başpolis memuru rütbesine yükselmelerinde yapılacak olan sınavı, ifade eder. İKİNCİ BÖLÜM Kontenjan Tespiti, Başvuru ve Aranacak Şartlar Başpolis memuru ve kıdemli başpolis memuru kontenjanının tespiti MADDE 5 – (1) Başpolis memuru ve kıdemli başpolis memuru rütbesine atanacakların birimlere ve branşlara göre sayısı Personel Dairesi Başkanlığınca belirlenir. Genel Müdürlüğe doğrudan bağlı merkez ve taşra teşkilatı ile Daire Başkanlıkları için belirlenecek başpolis memuru ve kıdemli başpolis memuru sayısı Genel Müdürlük kontenjanı olarak da belirlenebilir. (2) Emniyet teşkilatındaki başpolis memurları ve kıdemli başpolis memurlarının sayısının toplamı, polis memuru toplam sayısının % 25’ini geçemez. (3) Belirlenen başpolis memuru kontenjanının en fazla %20’si 24 yıl ve üzeri fiili hizmet süresi bulunan polis memurları için ayrılır. Kalan kısmı ise meslekte en az 10 yıl fiili hizmeti bulunan veya 35 yaşından gün almış olan polis memurları arasından karşılanır. Duyuru ve başvuru esasları MADDE 6 – (1) Başvuru ve sınava ilişkin hususlar Eğitim Dairesi Başkanlığınca sınavın yapılacağı tarihten en az 1 ay önce duyurulur. Elektronik ortamda yapılan duyurular adaylara tebliğ edilmiş sayılır. Duyurunun yapılmasını müteakip, müracaat için gerekli şartları haiz personel, başvurularını ilan edilen süreler içinde yaparlar. (2) Başvuru işlemleri, eğitim işlemlerini yürüten şube müdürlükleri veya büro amirlikleri tarafından yürütülür. En az 10 yıl fiilen görev yapmış veya 35 yaşından gün almış polis memurlarının başpolis memuru rütbesine yükselme başvurusunda aranacak şartlar MADDE 7 – (1) En az 10 yıl fiilen görev yapmış veya 35 yaşından gün almış polis memurlarının başpolis memuru rütbesine yükselme başvurusunda son başvuru tarihi itibariyle; a) Mesleğe girmeden önce yapmış olduğu askerlik hizmeti süresi de dahil olmak üzere, en az 10 yıl fiilen görev yapmış olmak veya 35 yaşından gün almış olmak (yaş düzeltmesi yaptıranlar için düzeltmeden sonraki yaşı dikkate alınır), b) Son üç sicil notu ortalaması Çok İyi derecede olmak, c) Son üç yıl içerisinde; kademe ilerlemesinin durdurulması veya birden fazla aylık kesimi cezası almamış olmak, ç) Son üç yıl içerisinde; taksirli suçlar hariç, adli para cezasına çevrilse veya ertelenmiş olsa dahi kesinleşmiş hapis cezası almamış olmak, d) Yöneticilik özelliğine ilişkin amirin değerlendirmesinin, 10 uncu madde hükümlerince olumlu olmak, şartları aranır. 24 yıl ve üzeri fiili hizmet süresi bulunan polis memurlarının başpolis memurluğu rütbesine yükselme başvurusunda aranacak şartlar MADDE 8 – (1) 24 yıl ve üzeri fiili hizmet süresi bulunan polis memurlarının başpolis memurluğu rütbesine yükselme başvurusunda son başvuru tarihi itibariyle; a) Başpolis memurluğu için; mesleğe girmeden önce yapmış olduğu askerlik hizmeti süresi de dahil olmak üzere, son başvuru tarihi itibariyle 24 yıl ve üzeri fiili hizmeti bulunmak, b) Son üç sicil notu ortalaması Çok İyi derecede olmak, c) Son üç yıl içerisinde; kademe ilerlemesinin durdurulması veya birden fazla aylık kesimi cezası almamış olmak, ç) Son üç yıl içerisinde; taksirli suçlar hariç, adli para cezasına çevrilse veya ertelenmiş olsa dahi kesinleşmiş hapis cezası almamış olmak, d) Yöneticilik özelliğine ilişkin amirin değerlendirmesinin, 10 uncu madde hükümlerince olumlu olmak, şartları aranır. Kıdemli başpolis memuru rütbesine yükselme başvurusunda aranacak şartlar MADDE 9 – (1) Kıdemli başpolis memuru rütbesine yükselme başvurusunda son başvuru tarihi itibariyle; a) Kıdemli başpolis memurluğu için; başpolis memuru rütbesinde 23 üncü maddenin ikinci fıkrasında belirtilen süreler düşürüldükten sonra en az 6 yıl fiilen çalışmış olmak, b) Son üç sicil notu ortalaması Çok İyi derecede olmak, c) Son üç yıl içerisinde; kademe ilerlemesinin durdurulması veya birden fazla aylık kesimi cezası almamış olmak, ç) Son üç yıl içerisinde; taksirli suçlar hariç, adli para cezasına çevrilse veya ertelenmiş olsa dahi kesinleşmiş hapis cezası almamış olmak, d) Yöneticilik özelliğine ilişkin amirin değerlendirmesinin, 10 uncu madde hükümlerince olumlu olmak, şartları aranır. Yöneticilik özelliğine ilişkin amirlerinin değerlendirmesi MADDE 10 – (1) Başvuru aşamasında birinci amir ve birim amirinin, adayın yöneticilik özelliğine ilişkin değerlendirmesi alınır. Yöneticilik özelliğine ilişkin amirlerinin değerlendirmesinin olumsuz kabul edilebilmesi için adayın birinci amiri ile birim amirinin her ikisinin de olumsuz görüş bildirmesi gerekir. Birinci amir veya birim amirinden birisinin olumlu değerlendirmesi halinde ise adayın yöneticilik özelliğine ilişkin değerlendirme olumlu kabul edilir. Bu süreç aşağıda belirtilen şekilde yapılır; a) Birinci amir, adayla ilgili inisiyatif alabilme, problem çözebilme, planlama ve organize edebilme, motive edebilme, çatışmaları çözebilme, sağlıklı iletişim kurabilme, gözlemleme ve ifade edebilme yetenekleri gibi yöneticilik özelliklerine ilişkin genel değerlendirmesini olumlu veya olumsuz şekilde belirtir. b) Bu değerlendirmenin olumsuz olması halinde bu durum birinci amir tarafından raporlaştırılarak başvuru formu ile birlikte eğitim işlemlerini yürüten şube müdürlüğüne/büro amirliğine gönderilir. c) Birinci amirin, adayın yöneticilik özelliğine ilişkin değerlendirmesinin olumsuz olması durumunda düzenlenen raporu birim amiri inceleyerek personelin yöneticilik özelliğine ilişkin değerlendirmeyi olumlu veya olumsuz olarak nihai karara bağlar. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Yazılı Sınav ve Atama Yazılı sınavlara katılacak aday listelerinin oluşturulması ve sınava çağrılma MADDE 11 – (1) En az 10 yıl ve üzeri fiilen görev yapmış veya 35 yaşından gün almış polis memurlarından başpolis memurluğu için başvuran adaylardan yazılı sınava çağrılacakların sayısı, polis memurlarının toplam sayısının % 15’ini geçemez. Ancak, Emniyet Genel Müdürlüğünce; güvenliğe etki eden faktörler göz önüne alınarak birimlerde güvenlik zafiyeti oluşmayacağının değerlendirilmesi durumunda, yazılı sınava çağrılacakların oranı artırılabilir. Başvuru yapan aday sayısı bu oranı geçtiği takdirde adaylar son başvuru tarihi itibariyle; a) Meslek kıdemi puanının % 30’u, b) Eğitim düzeyi puanının % 30’u, c) Son üç sicil notu ortalamasının % 40’ı, toplanarak oluşturulacak puandan son 5 yılda aldığı her bir disiplin cezası için tespit edilen puanın düşürülmesi esas alınarak sıralanırlar. Puanların eşit olması durumunda ise sırasına göre eğitim düzeyi puanı yüksek olan, son üç sicil notu ortalaması yüksek olan, sicil numarası küçük olan adaylara öncelik verilir. Aday listelerinin oluşturulmasına ilişkin işlemler Personel Dairesi Başkanlığınca yürütülür. Aday listeleri elektronik ortamda yayınlanır. Aday listelerine yayınlandıktan sonra üç iş günü içerisinde itiraz edilebilir. (2) Sıralama listesinde yer alan meslek kıdemi puanı, eğitim düzeyi puanı ile cezalar bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-1 sayılı Eğitim Düzeyi, Meslek Kıdemi ve İdari Ceza Puan Cetvellerinde belirtildiği şekilde hesaplanır . (3) Başpolis memurluğuna başvurusu kabul edilen 24 yıl ve üzeri fiili hizmet süresi bulunan polis memurlarının tümü yazılı sınava alınır. (4) Kıdemli başpolis memurluğuna başvurusu kabul edilen başpolis memurlarının tümü yazılı sınava alınır. (5) Birinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarda belirtilen adaylardan, hakkında 10 uncu madde çerçevesinde olumsuz karar verilmiş olanlar ile başvuru şartlarını taşımadığı sonradan tespit olunanlar yazılı sınava çağrılmazlar. Yazılı sınav esasları MADDE 12 – (1) Yazılı sınav, çoktan seçmeli ve yazılı test sınavı şeklindedir. (2) Yazılı sınav; Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezine, Milli Eğitim Bakanlığına veya Eğitim Dairesi Başkanının teklifi ve Genel Müdürün onayı ile oluşturulan komisyonlara yaptırılır. (3) Yazılı sınav Genel Müdürlükçe tespit edilecek yerlerde yapılır. (4) Yazılı sınava, sınavın yapılacağı il dışından katılacak personel, sınavdan bir önceki gün, sınav günü ve sınavdan bir sonraki gün; sınava aynı ilden katılacak personel ise sınav günü izinli sayılır. Yazılı sınavda sorulacak sorular MADDE 13 – (1) Yazılı sınavda sorulacak soruların konularına göre oranı aşağıda gösterilmiştir; a) Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi % 10, b) Genel Yetenek ve Genel Kültür % 20, c) Polisi İlgilendiren Mevzuat ve Uygulamaları % 70. Sınavı geçersiz sayılacaklar MADDE 14 – (1) Sınav giriş belgesini ibraz edemeyenler ile sınavın başlama saatinden sonra gelenler sınava kabul edilmezler. (2) Sınavlarda kopya çekenler, kopya verenler veya bu gibi hareketlere teşebbüs edenler ile başkasının yerine sınava girdiği anlaşılanlar sınav salonundan çıkarılır ve düzenlenecek bir tutanakla sınav kâğıdı geçersiz sayılır. Bu kişiler ile sınava kendisi yerine başkasını sokan kişiler hakkında disiplin işlemi uygulanır. (3) Bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen fiilleri işleyenler, beş yıl süreyle başpolis memuru veya kıdemli başpolis memuru rütbesine yükselme sınavına alınmazlar. Sınav sonuçlarının duyurulması ve itiraz MADDE 15 – (1) Sınav sonuçları, Eğitim Dairesi Başkanlığınca duyurulur. Adaylar sınav sonuçlarına maddi hata bulunduğu iddiası ile sonuçlar ilan edildiği tarihten sonraki üç iş günü içerisinde Eğitim Dairesi Başkanlığına yazılı olarak itiraz edebilirler. İtirazlar, sınavı yapan kurum tarafından sonuçlandırılır. İtiraz sonuçları Eğitim Dairesi Başkanlığınca duyurularak kesinleşir ve kesinleşmiş sonuçlara itiraz edilemez. Tercihlerin alınması MADDE 16 – (1) Adayların tercihleri 6/8/1992 tarihli ve 92/3393 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 7 nci, 34 üncü ve 35 inci maddelerine göre alınır. Son başvuru tarihi itibariyle çalıştığı birimde bir yıldan az çalışanlar bulundukları il dışında başka bir birimi tercih edemezler. İkinci bölge birimlerde görev yapanlardan bölgedeki hizmet süresini tamamlamamış olanlar birinci bölgedeki birimleri tercih edemezler. En az 10 yıl fiilen görev yapmış veya 35 yaşından gün almış polis memurlarının başpolis memuru rütbesine yükselmesinde oluşturulacak yerleştirme sırası MADDE 17 – (1) Sınava giren personelin, son başvuru tarihi itibariyle; son üç sicil notu ortalamasının %10’u, Ek-1’de gösterilen eğitim düzeyi puanının %10’u, mesleki kıdem puanının %10’u ile yazılı sınav notunun %70’inin toplamıyla elde edilen puandan son 5 yılda aldığı her bir idari ceza için tespit edilen puan düşürülerek yerleştirme puanı hesaplanır. Yerleştirme sırası, yerleştirme puanı en yüksek olandan başlamak üzere oluşturulur. Puanların eşit olması durumunda ise sırasına göre eğitim düzeyi puanı yüksek olan, son üç sicil notu ortalaması yüksek olan, sicil numarası küçük olan adaylara öncelik verilir. 24 yıl ve üzeri fiili hizmet süresi bulunan polis memurlarının başpolis memurluğu rütbesine yükselmesinde oluşturulacak yerleştirme sırası MADDE 18 – (1) Sınava giren personelin, son başvuru tarihi itibariyle; son üç sicil notu ortalamasının %50’si, Ek – 1’de gösterilen eğitim düzeyi puanının %10’u, mesleki kıdem puanının %20’si ile yazılı sınav notunun %20’sinin toplamıyla elde edilen puandan son 5 yılda aldığı her bir idari ceza için tespit edilen puan düşürülerek yerleştirme puanı hesaplanır. Yerleştirme sırası, yerleştirme puanı en yüksek olandan başlamak üzere oluşturulur. Puanların eşit olması durumunda ise sırasına göre eğitim düzeyi puanı yüksek olan, son üç sicil notu ortalaması yüksek olan, sicil numarası küçük olan adaylara öncelik verilir. Kıdemli başpolis memuru rütbesine yükselmede oluşturulacak yerleştirme sırası MADDE 19 – (1) Sınava giren personelin, son başvuru tarihi itibariyle; son üç sicil notu ortalamasının %10’u, Ek – 1’de gösterilen eğitim düzeyi puanının %10’u, mesleki kıdem puanının %10’u ile yazılı sınav notunun %70’inin toplamıyla elde edilen puandan son 5 yılda aldığı her bir idari ceza için tespit edilen puan düşürülerek yerleştirme puanı hesaplanır. Yerleştirme sırası, yerleştirme puanı en yüksek olandan başlamak üzere oluşturulur. Puanların eşit olması durumunda ise sırasına göre eğitim düzeyi puanı yüksek olan, son üç sicil notu ortalaması yüksek olan, sicil numarası küçük olan adaylara öncelik verilir. Atama MADDE 20 – (1) Atamalar birinci sıradaki adaydan başlamak üzere tercihleri dikkate alınarak yapılır. Atamalarda birimler için tespit olunan kontenjan aşılamaz. Yerleştirme sonrasında boş kadrolar idarece ilan edilerek sadece yerleştirilemeyen adaylardan ikinci bir tercih alma işlemi yapılabilir. Kontenjan yetersizliği nedeniyle tercih ettiği kadrolara yerleştirilemeyen aday rütbe alamaz. (2) Adli veya idari soruşturması son başvuru tarihi ile atama tarihi arasında sonuçlanan personelden; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanların yükselme ve atama işlemleri cezalarının kesinleştiği tarihten başlamak üzere alınan ceza süresi kadar ertelenir. Atama tarihine kadar soruşturması neticelenmemiş olanların yükselme ve atama işlemleri soruşturmaları neticeleninceye kadar durdurulur ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanların yükselme ve atama işlemleri cezanın kesinleştiği tarihten başlamak üzere ceza süresi kadar ertelenir. (3) Yerleştirilmesi yapıldıktan sonra aday, atandığı yerde üç ay içerisinde göreve başladığı takdirde onay tarihi itibariyle rütbe almaya hak kazanır. Bu süre içerisinde göreve başlamayanlar, göreve başladıkları tarihten itibaren rütbe almaya hak kazanırlar. (4) Başpolis memuru veya kıdemli başpolis memuru rütbesine atanan personelin birim içerisindeki görevlendirilmeleri 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun 13 üncü maddesi çerçevesinde yapılır. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Çeşitli ve Son Hükümler Atama ve yer değiştirme işlemleri MADDE 21 – (1) Başpolis memuru ve kıdemli başpolis memuru rütbelerine yükselenlerin atama ve yer değiştirme işlemleri Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği hükümlerine göre yapılır. Eğitim MADDE 22 – (1) Başpolis ve kıdemli başpolis memuru rütbesine yükselenler için Eğitim Dairesi Başkanlığınca ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde 25 saatten az olmamak üzere; personel yönetimi, iletişim, takım çalışması, problem çözme teknikleri, toplantı ve zaman yönetimi konularını da içeren yöneticilik eğitim programları düzenlenir ve yürütülür. Kıdem sırası MADDE 23 – (1) Kıdem sırasının tespitinde, bulunulan rütbeye yükselme tarihi esas alınarak bulunduğu rütbede geçirilen süre, sürelerin eşit olması durumunda sicil notu yüksek, sicil notlarının eşitliği halinde ödül ve takdirnamesi fazla, ödül ve takdirnamelerin sayıca eşitliği halinde ise sicil numarası daha küçük olanlar diğerlerine göre kıdemli sayılırlar. (2) Başpolis memuru ve kıdemli başpolis memuru rütbelerindeki kıdem süresi hesaplamalarında; a) Aylıksız izinde geçen süreler, b) Uzun ve kısa süreli durdurma cezalarının süresi, c) Taksirli suçlar hariç adli para cezasına çevrilse veya ertelenmiş olsa bile alınan kesinleşmiş hapis cezalarının süresi, ç) Meslekten veya memuriyetten men cezalarının süresi, d) Emeklilik, çekilme ve benzeri durumlarda geçen süreleri, e) Her olumsuz sicil için bir yıllık süre, f) Kazanılmış hak aylığında değerlendirilmesi yapılan her türlü uzmanlık, yüksek lisans, doktora ve avukatlık stajı, süreleri değerlendirilmez. Hüküm bulunmayan haller MADDE 24 – (1) Başpolis memuru ve kıdemli başpolis memurları hakkında, bu Yönetmelikte belirtilmeyen hususlarda 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu ve polis memurları hakkındaki hükümler uygulanır. (2) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında; 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125 inci maddesinin beşinci fıkrasının uygulandığı durumlarda ilgili kişi hakkında kademe ilerlemesinin durdurulması disiplin cezası esas alınarak işlem yapılır. (3) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında; tazyik hapsi veya disiplin hapsi, hapis cezası olarak değerlendirilmez. İlk sınavda başpolis memurluğu rütbesine yükselme GEÇİCİ MADDE 1 – (1) En az 10 yıl fiilen görev yapmış veya 35 yaşından gün almış polis memurlarının başpolis memurluğu rütbesine yükselmeleri için yapılacak ilk sınav ile 24 yıl ve üzeri fiili hizmet süresi bulunan polis memurlarının başpolis memurluğu rütbesine yükselmeleri için yapılacak ilk sınavda, başpolis memurluğu rütbesine yükselmeye hak kazananlar; birimler için tespit olunan kontenjan aşılmamak kaydıyla çalıştıkları birimlerde yükselirler. Yürürlük MADDE 25 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 26 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini İçişleri Bakanı yürütür.

İÇİŞLERİ BAKANLIĞI GENEL SEKRETERLİK KURULUŞ, GÖREV VE ÇALIŞMA YÖNERGESİ ÇERÇEVESİNDE GENEL SEKRETERİN GÖREVLERİ

2010-11-01T08:32:00.001-07:00

a)Evrak iş ve işlemleri kapsamında;
1) Bakanın imzasına ve/veya onayına sunulacak tüm yazıları incelemek, varsa eksikliklerinin tamamlanmasını sağlamak ve makama sunmak.
2) Posta, faks, elektronik posta veya elden Bakanlığa intikal eden evrakı inceleyerek, Bakan ve Müsteşarı bilgilendirmek,
3) İçişleri Bakanlığına yapılacak siyasi parti kuruluşu evrakının alınması sonrasında başvuru sahiplerine verilmesi gereken “Alındı Belgesi” ni imzalamak.
4) Bakan tarafından verilecek inceleme, araştırma ve bu kapsamdaki diğer görevleri yerine getirmek.
b) Bakanın ve Müsteşarın dış ilişkilerinin koordinasyonu kapsamında;
1) Bakanın, Müsteşarın (görevlendirilmesi halinde Hükümeti ve Bakanı temsilen Müsteşar Yardımcılarının) yapacağı yurtdışı ziyaretler, davet üzerine yurtdışından ülkemize yapılacak ziyaretler, Bakanlığı ilgilendiren uluslar arası toplantılar, yabancı ülkelerin ve uluslar arası kuruluşların Türkiye’deki temsilcilerinin görüşme talepleri ile ilgili yazışmaları Özel Kalem Müdürlüğü ile koordinede bulunarak yapmak,
2) Dış ilişkiler kapsamında yapılacak gezi ve toplantılarla ilgili olarak Bakanın talimatları doğrultusunda heyet listesini ve gündemi hazırlamak,
3) Dışişleri Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı Dış İlişkiler Daire Başkanlığı ve ilgili diğer birimlerle koordinasyon sağlamak suretiyle, Bakanın dış ilişkiler kapsamındaki konuşma metinlerini hazırlamak,
4) Bakanlığın dış ilişkileri çerçevesinde, Bakan ve Müsteşar tarafından verilecek diğer görevleri yerine getirmek.
c) Bakanın TBMM ile ilişkileri kapsamında;
1) Bakanlık merkez, bağlı ve ilgili kuruluşlarını doğrudan ilgilendiren kanun tasarı ve teklifleri konusunda; Bakanlık adına TBMM’de komisyonlarda görevlendirilecek kişiler için yetki belgelerini düzenlemek, Bakanlık Strateji Geliştirme Başkanlığı ile koordinasyon halinde Bakanı bilgilendirmek, TBMM’deki süreci takip etmek, bu konularla ilgili olarak gereken durumlarda Bakan için konuşma ve bilgi notlarını hazırlamak,
2) Bakanlık bütçesinin ve kesin hesabının TBMM’de komisyonlarda ve genel kurulda görüşülmesi öncesinde Bakanı bilgilendirmek ve gerekli konuşma ve bilgi notlarını hazırlamak,
3) Bakana sorulan yazılı ve sözlü soru önergelerini takip ederek, ilgili birimlerden süresi içinde cevapların hazırlanmasını ve cevaplandırılmasını takip etmek,
4) Anayasa ve TBMM İçtüzük hükümleri gereğince, Bakanlığı ilgilendiren konularda açılacak; Genel Görüşme, Meclis Araştırması, Gensoru, Meclis Soruşturması konularında gerekli hazırlıkları yapmak ve Bakana sunmak,
5) TBMM Gündemini takip ederek, Bakanlığı ilgilendiren konularda yapılacak gündem dışı konuşmalara cevap teşkil edecek hazırlıkları yapmak ve Bakana sunmak,
6) TBMM ve Bakanlık ilişkileri çerçevesinde Bakan tarafından verilecek diğer görevleri yerine getirmek.

BU GÜNE KADAR GÖREV YAPMIŞ OLAN GENEL SEKRETERLER :
1. AYKUT OZAN
2. AHMET KARABİLGİN
3. EROL ÇAKIR
4. MUHARREM GÖKTAYOĞLU
5. ADİL YAZAR
6. AHMET ÖZYURT
7. MEMDUH UĞUZ
8. M.BAHRETTİN DEMİRER
9. T.ZİYAETTİN AKBULUT
10. MUSTAFA ÇETİN
11. KAMURAN ERBUĞA
12. M.RASİH ÖZBEK
13. ALİ BİLİR
14. MUZAFFER DİLEK
15. HÜSEYİN AKSOY
16. METE GÜRBÜZ
17. A.NEZİH DOĞAN
18. MUSTAFA TOPRAK
19. YILMAZ ARSLAN
20. Eyüp TEPE (Devam ediyor)

İçişleri Bakanı Sayın Beşir ATALAY' ın Özgeçmişi

2010-11-01T08:31:00.000-07:00

1947 yılında Keskin’de doğdu. 1959 yılında Keskin Atatürk ilkokulunu, 1962 yılında Kırıkkale ortaokulunu ve 1965 yılında Kırıkkale Lisesini bitirdi. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinden 1970 yılında mezun oldu. 1971 yılında Avukatlık Stajını tamamladı.

1972 yılında burslu olarak okuduğu İçişleri Bakanlığında bir süre görev yaptı.

1972 yılında Erzurum Atatürk Üniversitesi, İşletme Fakültesinde Sosyoloji Bilim Dalı Asistanı olarak göreve başladı. 1976 yılında doktorasını tamamladı.

1978-1979 yılları arasında ABD, Michigan Üniversitesinde ziyaretçi öğretim üyesi olarak görev yaptı.

1983 yılında Sosyoloji Doçenti ünvanını aldı.

1985-1992 yılları arasında, Başbakanlık, Devlet Planlama Teşkilatı, Sosyal Planlama Daire Başkanı olarak görev yaptı.

1992 yılında Marmara Üniversitesi Öğretim Üyeliği görevinde bulundu. 1992 Yılı sonunda, yeni kurulan Kırıkkale Üniversitesi’ne kurucu Rektör olarak atandı ve 5 yıl üniversitenin kuruluş çalışmalarını yürüttü. 1997 yılı sonunda emekli oldu.

1998 yılında, Ankara Sosyal Araştırmalar Merkezi (ANAR)’ı kurdu ve beş yıl süreyle koordinatörlüğünü yürüttü.

2002 yılında Adalet ve Kalkınma Partisinden Ankara Milletvekili seçildi. 58 ve 59. Türkiye Cumhuriyeti Hükümetlerinde Devlet Bakanı olarak görev yaptı.

Temmuz 2007 yılı genel seçimlerinde tekrar AK Partiden Ankara Milletvekili seçildi. 29.08.2007 tarihi itibariyle 60. Türkiye Cumhuriyeti Hükümetinde İçişleri Bakanı olarak görevini sürdürmektedir.

Evli ve üç çocuk babasıdır.

İç İşleri Bakanlığı Tarihçesi

2010-11-01T08:29:00.000-07:00

Bakanlığımızın Kısa Bir Tarihçesi

Türk Kamu Yönetimi içinde köklü bir yeri bulunan İçişleri Bakanlığı, Gerek Osmanlı Devleti ve gerekse Cumhuriyet döneminde değişen şartlara göre kendisini yenileyerek, Türk Devlet ve toplum hayatında önemli vazifeleri üstlenmiş ve bunları günümüze kadar yüz akıyla yerine getirmiş bakanlıklardan birisidir.

Yurdun iç güvenliğini ve asayişini sağlamak, kamu düzenini korumak, illerin genel idaresini düzenlemek, mahalli idareler üzerinde merkezi idare adına vesayet makamı olarak nezarette bulunmak ve bu idarelerin gelişmelerine yardımcı olmak, halkın nüfus ve vatandaşlık işlemlerini yerine getirmek, muhtemel savaş ve tabii afetler konularında sivil savunma hizmetlerini yürütmekle görevli Bakanlık, üstlenmiş olduğu bu çok önemli görevleri merkez ve taşra teşkilatları marifetiyle yerine getirmektedir.

İçişleri Bakanlığının temeli Sadrazam Kethüdalığının kuruluşu ile atılmıştır. Tanzimat öncesi Devlet Teşkilatında yer alan Sadrazam Kethüdalığı, zamanla önem kazanmış ve çeşitli değişikliklerden sonra bu günkü İçişleri Bakanlığının vücut bulmasına esas teşkil etmiştir. Bu değişiklikler kısaca şöyle özetlenebilir:

· 1835 yılında Sadrazam Kethüdalığının ismi Mülkiye Nezareti olarak değiştirilmiş, Kethüda unvanı da Mülkiye Nazırına çevrilmiştir.

· 1837 yılında Mülkiye Nezaretinin ismi Dahiliye Nezareti, Mülkiye Nazırının unvanı da Dahiliye Nazırı olarak değiştirilmiştir.

· 1859 yılında Dahiliye Nezareti yeni esaslara göre teşkilatlandırılmıştır.

· 23 Aralık 1913 tarihinde yürürlüğe konulan kanun niteliğindeki nizamname ile yeniden teşkilatlanan Dahiliye Nezareti bu haliyle Cumhuriyet dönemine intikal etmiştir.

Cumhuriyet döneminde ihtiyaç hasıl oldukça Bakanlık merkez ve taşra teşkilatı yapısında değişiklikler yapılarak günün ihtiyaç ve gereklerine uyum sağlanmış ve Bakanlık nihayet bugünkü düzeyine gelmiştir. Bakanlık bugünkü teşkilat yapısına 1983 yılı sonunda yapılan düzenleme ile kavuşmuş ve 14 Şubat 1985 tarihinde çıkarılan 3152 sayılı Kanun ile bu yeni yapıya süreklilik kazandırılmıştır.

Alıntı Adresi: içişleri bakanlığı

Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı (WFP)

2010-10-30T19:10:00.001-07:00

Dünya Gıda Programı (WFP), doğal afetler, iç savaşlar veya sınır çatışmaları gibi nedenlerle ani açlığa maruz kalan halk kitlelerine insani amaçlarla gıda yardımı sağlayan ve BM bünyesinde faaliyet gösteren, bu alanda dünyadaki en büyük yardım örgütüdür.
Esasen Türkiye, kuruluşundan itibaren WFP ile ilişki içinde olmuş ve geçmişte bu Programdan çeşitli projelerimiz için yardım sağlanmıştır. Bu çerçevede, 1968 yılında Ankara’da WFP’nin bir temsilciliği açılmıştır. Uzun yıllar Türkiye’deki çeşitli projelere katkıda bulunan WFP, anılan Temsilciliği 1998 yılında kendi kararıyla kapatmıştır.
Ülkemiz başlangıçta WFP'den yardım alan bir konumda iken, zamanla bu özelliğinden çıkmış, ancak, yardım sağlayan ülke konumuna da geçememiştir. Nitekim tarım alanında giderek belirli bir gelişme düzeyine ulaşmamızı ve gıda sektöründe kendimize yeterli duruma gelmemizi müteakip, WFP ile ilişkilerimizin yoğunluğu da azalmıştır.
2003 yılı ülkemizin WFP ile ilişkilerinde önemli bir dönüm noktası olmuştur. WFP, kuruluşun Ankara Temsilciliğinin Irak'a yönelik insani yardımın eşgüdümü için tekrar açılması talebinde bulunmuş ve WFP ile yapılan Temel Anlaşma çerçevesinde Ankara Temsilciliği Haziran 2003'te açılmıştır. WFP ile ilişkilerimiz 2005 yılında Dünyanın diğer bölgelerine yardım faaliyetlerini de kapsayacak şekilde genişletilmiştir. 2005 – Aralık 2007 arasında Ülkemizin WFP aracılığıyla yaptığı insani yardım miktarı 7.300.000 ABD dolarına ulaşmıştır.

Alıntı Adresi: Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı

Silahların Kontrolü ve Silahsızlanma

2010-10-30T19:07:00.001-07:00

Türkiye silahların kontrolü ve silahsızlanma konularına önem atfetmektedir. Bu alanlardaki uluslararası çabalara aktif biçimde katılım, ilgili uluslararası anlaşmalara taraf olma, bunların bütünüyle uygulanmasının takibi, bu bağlamnda ilgili kuruluşarımız arasında gerekli eşgüdümün sağlanması Türkiye’nin ulusal güvenlik politikasının önemli unsurlarını oluşturmaktadır. Türkiye, Avrupa Güvenlik mimarisinde son on yılda meydana gelen hızlı değişim sonucu, silahların kontrolü ve silahsızlanma çabalarına hız kazandıran, işbirliğine dayalı yeni bir güvenlik sistemi arzusunun ortaya çıkmasını memnuniyetle karşılamıştır.
Kitle İmha Silahlarının (KİS) ve bunların fırlatma vasıtalarının yayılması, 21’inci yüzyılda gözle görülür bir şekilde büyüyen bir tehdit olarak değerlendirilmektedir. Kaçakçılık ve bazı devletlerin, teröristler, aşırı uçta yer alan unsurlar veya örgütlü suç gruplarıyla işbirliği yapmaları sonucunda, söz konusu silahlara ulaşılmasının kolay hale gelmesi, bu silahların yasadışı gruplar tarafından elde edilmesi endişesini artırmaktadır. Terörizm ve KİS yayılmasının tehditkâr boyutunu gözönünde bulunduran Türkiye, yayılmanın önlenmesi ve daha güvenli ve istikrarlı bir dünya yaratılmasına yönelik hedefinin bütün ülkeler tarafından paylaşıldığını görmeyi samimiyetle arzu etmektedir. Bu çerçevede, ülkemiz, BM Güvenlik Konseyinin nükleer, kimyasal ve biyolojik silahlar ile bunların fırlatma vasıtalarının yayılmasının önlenmesine ilişkin 1540 sayılı Kararını memnuniyetle karşılamıştır. Bu çerçevede BM bünyesinde oluşturulan Grubun çalışmasına katkımızı düzenli olarak yapmaktayız.
Türkiye, KİS ve bunları ulaştırma araçlarını geliştirme, tedarik etme, üretme, sahip olma, transfer veya kullanma çabası içinde bulunan devlet-dışı aktörlere hiçbir şekilde destek veya yardım sağlamamakta ve Kitle İmha Silahlarının yayılmasının önlenmesine yönelik tüm uluslararası çabaları desteklemektedir.
Nükleer, biyolojik ve kimyasal silahlar ile bunların fırlatma vasıtalarının yayılması, Türkiye için ciddi bir endişe unsuru oluşturmaya devam etmektedir. Kitle İmha Silahlarının yayılma riskinin yüksek olduğu bölgelere yakın bir konumda bulunan Türkiye, bu alandaki gelişmeleri dikkatle izlemekte, bu endişe verici eğilimin kontrol altına alınması amacıyla yürütülen uluslararası çalışmalar içinde yer almakta ve bu bağlamda silahların kontrolü ve yayılmanın önlenmesine yönelik antlaşmalar ile ihracat kontrol rejimlerine büyük önem atfetmektedir.
Bu çerçevede, Yayılmanın önlenmesi alanındaki yükümlülüklerimizin uygulanmasına ilişkin gelişmeleri izlemek ve görüş değişiminde bulunmak amacıyla, ilgili tüm kuruluşlarımızdan temsilcilerin katılımıyla Bakanlığımızda düzenli olarak eşgüdüm toplantıları düzenlenmektedir.
Türkiye, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşmasına 1979 yılında, Nükleer Denemelerin Kapsamlı Yasaklanması Anlaşmasına 2000 yılında taraf olmuştur. Kimyasal Silahlar Sözleşmesine 1997 yılından, Biyolojik Silahlar Sözleşmesine ise 1974 yılından bu yana taraf olan Türkiye, 1996 yılında, konvansiyonel silahlar ve çift kullanımlı malzeme ve teknolojinin ihracat denetimlerine ilişkin Wassenaar Düzenlemesinin kurucu üyeleri arasında yer almış, 1997 yılında Füze Teknolojisi Kontrol Rejimine katılmış, 1999’da Zangger Komitesine ve 2000 yılında benzer etkinlikleri bulunan Nükleer Tedarikçiler Grubu ile kimyasal ve biyolojik maddelerin dışsatımının kontrolü alanında faaliyet gösteren Avustralya Grubuna üye olmuştur.
Kimyasal Silahlar Sözleşmesi (KSS)’nin VII. Maddesi çerçevesinde Bakanlığımızca hazırlanan ve 14 Aralık 2006 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda kabul edilerek kanunlaşan 5564 sayılı “Kimyasal Silahların Geliştirilmesi, Üretimi, Stoklanması ve Kullanımının Yasaklanması Hakkında Kanun” 21 Aralık 2006’da yürürlüğe girmiştir. Söz konusu Kanun, KSS’nin ulusal düzeyde tam olarak uygulanmasına olanak sağlayan cezai ve idari düzenlemeleri kapsamaktadır.
Türkiye, yayılmanın önlenmesine yönelik genel yaklaşımı çerçevesinde, 2003 yılında Polonya’nın Krakov şehrinde, Amerika Birleşik Devletleri Başkanı George Bush tarafından yapılan bir konuşmayla başlatılan Kitle İmha Silahlarının Yayılmasına Karşı Güvenlik İnisiyatifine (PSI) destek beyan etmiştir. Kapsamı ve amaçları, Paris Önleme İlkeleri (Paris, 4 Eylül 2003) beyanıyla ortaya konulan PSI, WMD yayılmasına karşı uluslararası toplum tarafından bugüne kadar geliştirilmiş bulunan anlaşmaları ve rejimleri de içeren, mevcut sistemin üzerinde inşa edilmiş bir girişimdir. PSI faaliyetlerini yakından takip eden Türkiye, 37 konuk ülkenin katılımıyla, 24-26 Mayıs 2006 tarihlerinde, deniz, hava ve kara unsurlarının dahil olduğu bir PSI tatbikatı icra etmiştir. Ülkemiz PSI faaliyetlerine etkin katkı sağlamaya devam etmektedir.
Terörizmle mücadelede aktif bir tutum izleyen Türkiye, Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Putin ile ABD Başkanı Bush tarafından 15 Temmuz 2006 tarihinde St. Petersburg’da yapılan bir ortak açıklama ile ilan edilen “Nükleer Terörizmle Mücadele İçin Küresel Girişim”e de başlangıç ortağı olarak katılmış ve Girişimin ikinci toplantısına 12-13 Şubat 2007 tarihlerinde Ankara’da evsahipliği yapmıştır.
Türkiye’nin taraf olduğu yayılmanın önlenmesine yönelik uluslararası antlaşmalar ve ihracat kontrol rejimleri hükümlerinin yerine getirilmesi için, ülkemizde, AB standartlarıyla uyumlu, gelişmiş bir ihracat kontrol sistemi uygulanmaktadır.
Uluslararası antlaşmalar ve ihracat kontrol rejimleri kapsamındaki hassas ve çift kullanımlı malzemenin ihracatı bahsekonu malzeme, askeri malzeme, silah ve mühimmat ise Milli Savunma Bakanlığının (MSB), Nükleer Tedarikçiler Grubu (NTG) listelerinde yeralan malzemelerde ise Türkiye Atom Enerjisi Kurumu’nun (TAEK) ön izni ve Dış Ticaret Müsteşarlığının (DTM) tescil işlemi olmak üzere ayrı süreçlerden oluşan iki aşamalı bir kontrol mekanizmasına tabidir.
Askeri malzeme, silah ve mühimmatın dışsatımı bakımından ilk aşama, 3763 sayılı ve 1940 tarihli Kanunun yerine yeni kabul edilen 5201 sayılı ve 3 Temmuz 2004 tarihli “Türkiye’de Harp Silah ve Mühimmatı Yapan Hususi Sanayi Müesseselerinin Kontrolü Hakkındaki Kanun” la düzenlenmiştir. Bu Kanun uyarınca, her türlü silah ve mühimmat ihracatı, MSB’nin iznini gerektirmektedir. Milli Savunma Bakanlığı her yıl, kontrole tabi tutulacak harp araç ve gereçleri ile silah, mühimmat ve bunlara ait yedek parçalar ve patlayıcı maddelere ilişkin bir liste yayınlar. NTG çift-kullanımlı malzeme listesinde yeralan malzemenin dışsatımı konusunda TAEK tarafından yapılan lisans işlemleri ise, 15 Şubat 2000 tarih ve 23965 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Nükleer Alanda Kullanılan Malzeme, Ekipman ve İlgili Teknolojinin İhracatına İzin Verilmesine İlişkin Yönetmelik”le düzenlenmiştir.
İkinci aşamada, ihracata ve Türkiye’nin genel ihracat politikasına ilişkin her türlü izleme, kontrol, düzenleme ve uyarlama tedbirlerinin alınması görevi DTM’nin yetki alanına bırakılmıştır. DTM, bu görevlerini yerine getirirken, Türkiye genelinde 13 ihracatçı birliğinden yardım almaktadır. İhracatçıların, mal ihracatı yapabilmeleri için bir ihracatçı birliğine üye olmaları gerekmektedir. İstanbul Maden ve Metaller İhracatçı Birliği (İMMİB) çift-kullanımlı ve hassas maddeler ile teknolojilerin ihracat başvurularında önde gelen ihracatçı birliğidir.
Çift kullanımlı ve hassas maddeler ile teknolojilerin, diğer ihracatçı birlikleri gibi genel ihracat politikasının uygulanmasından sorumlu İstanbul Maden ve Metaller İhracatçı Birliği (İMMİB) tarafından kaydı yapılır ve İMMİB’de kaydı bulunan herhangi bir malın ihracatı sözkonusu olduğunda, bu husus gümrük beyannamesinde belirtilir. Bu uygulama, çift kullanımlı ve hassas malzemenin ihracatına yönelik, ihracatçı firma, ürün, miktar ve değer temelinde merkezi bir izleme mekanizmasına imkân sağlar. İhracata konu malın, ihracat kontrollerine tabii olup olmadığı hususu İMMİB tarafından belirlenir, sözkonusu mal denetime tabii ise, ilgili kurumların izni aranır. İhracat başvuruları, Türkiye’nin bağlı olduğu BM ambargo listeleri ve AGİT ilke, karar ve yükümlülükleri ile AB ambargo kararlarına uyumlu bir şekilde değerlendirilir. Aynı zamanda, Türkiye’nin taraf olduğu KİS yayılmasının önlenmesine yönelik antlaşmalar ve ihracat kontrol rejimleri kapsamında oluşturulan listeler de gözönünde bulundurulur.
Diğer yandan, herhangi bir yayılmanın önlenmesi antlaşması ya da ihracat kontrol rejiminin kontrol listelerinde yer almayan çift kullanımlı malzeme ve teknolojiyle ilgili “catch-all” mekanizmasına ilişkin tebliğ de yayınlanmıştır. Bu konudaki düzenleme, Türkiye’nin ihracat kontrol rejimine dercedilmiştir. Yeni düzenlemeye göre, Wassenaar Düzenlemesi Çift Kullanımlı Malzeme ve Teknoloji Listesi ile Avustralya Grubu Kimyasal Prekürsörler Listesi kapsamında yer almamakla birlikte, kitle imha silahlarının geliştirilmesinde kullanılabileceğinden şüphe duyulabilecek çift kullanımlı malzemenin ihracatı, aşağıdaki durumlar mevcutsa Dış Ticaret Müsteşarlığı’nın iznine tabi tutulmaktadır:
a) Sözkonusu malzeme ve teknolojinin, kitle imha silahları geliştirdiğinden şüphe duyulan bir son kullanıcıya ihracının sözkonusu olması;
b) İhracatçı firma tarafından, ihracata konu olan malzemenin tamamının veya parçasının, kitle imha silahları geliştirilmesinde kullanılabileceğinden kuşku duyulduğu yönünde beyanda bulunulması;
c) Ulusal ve uluslararası güvenliğin tehlikeye düşebileceği ve insan haklarının ihlaline yol açabilecek durumlar.
Milli Savunma Bakanlığı da, kendi görev alanına giren hassas ihracat ile ilgili “catch all” düzenlemesini 5201 sayılı Kanun ile yapmıştır.
Kitle İmha Silahlarının Yayılmasının Önlemesine İlişkin 1540 sayılı BMGK kararı ile 1540 Komitesi kurulmuştur. Anılan Komite, ülkelerin sözkonusu BMGK kararı çerçevesinde yayılmanın önlenmesi alanında sağladıkları gelişmeleri takip etmektedir. Tüm ülkelerin Komite’ye ulusal raporlarını sunmaları gerekmektedir. Ülkemiz, anılan Komite’ye ilk ulusal raporunu 1 Kasım 2004 tarihinde sunmuştur. 1540 Komitesi, 2005 yılı içerisinde, istihdam ettiği uzmanlarla birlikte ülkelerin Komite'ye ulaştırdıkları raporları incelemeye almış ve ülkelerden ilave bilgi talep etmeye başlamıştır. Bu çerçevede, ülkemizce Ocak-2006’da güncellenen yeni ulusal raporumuz da anılan Komite’ye sunulmuştur. Son olarak, 1540 Komitesi’nın sözkonusu raporlardan yararlanarak ülkemiz için hazırladığı tablo Aralık 2007 tarihi itibariyle güncellenerek anılan Komite’ye iletilmiştir.
Türkiye, gerek bölgesel gerek küresel düzeyde WMD yayılmasının önlenmesi hedefininin tüm ülkeler tarafından benimsenmesini; bu alanda başarı elde edilmesi yolunda ortak çaba gösterilmesini arzu etmekte ve uluslararası bağlayıcılığı olan yayılmanın önlenmesi rejimlerinin temel parametrelerinin ve yasal çerçevesinin korunmasının önemine inanmaktadır. Yayılmanın önlenmesine yönelik uluslararası mekanizmalar ve rejimlerin etkin bir şekilde uygulanması, Türkiye için aynı şekilde önemlidir.
Türkiye, 25-26 Kasım 2002 tarihlerinde Hollanda’nın Lahey kentinde düzenlenen uluslararası konferans sonunda kabul edilen Lahey Balistik Füze Yayılmasına Karşı Davranış İlkeleri Rehberini (HCOC), bu alanda uluslararası çapta kabul görebilecek bir yasal çerçevenin ilk adımı olarak değerlendirmiş ve anılan konferans sırasında HCOC’a taraf olmuştur.
1990’lı yılların başından itibaren gittikçe artan oranda devam eden, konvansiyonel silahların yayılması sorunu da Türkiye için ciddi bir endişe unsurunu oluşturmaktadır. Küçük ve Hafif Silahların (SALW) aşırı oranda belli bölgelere yığılması ve bu silahların kontrolsüz bir şekilde yayılması, barış ve güvenliğin yanısıra, birçok ülkenin toplumsal ve ekonomik kalkınmasına yönelik olarak da önemli bir tehdit kaynağıdır. SALW’ların yasadışı ticareti ile terörizm arasında yakın bir ilişki mevcut olup, bu silahların kullanılmasından kaynaklanan ölüm oranları gün geçtikçe artmaktadır. Bu nedenlerle Türkiye, sözkonusu alandaki mücadeleyi ve SALW’ların yasadışı ticaretinin ortadan kaldırılmasına yönelik uluslararası çabaları, BM, AGİT ve diğer uluslararası forumlarda güçlü bir biçimde desteklemektedir. SALW’lara ilişkin AGİT Belgesi, bu konudaki çabalarımıza önemli bir temel oluşturmaktadır. SALW'nin yasadışı ticaretinin önlenmesi, bu sorunla mücadele edilmesi ve tamamen ortadan kaldırılması amacıyla 2001 yılında kabul edilen BM Eylem Programı ise, SALW'nin yayılması sorununun uluslararası gündeme yerleştirilmesi bakımından önemli bir belge niteliğindedir. Sözkonusu Eylem Programının mümkün olan en geniş ölçüde uygulanması ve değişen koşullara göre yeni önlemler ilave edilerek güçlendirilmesi SALW’ın yasadışı ticareti ve yayılımının oluşturduğu risk ve tehditlerle mücadelede önem arzetmektedir.
Son yıllarda, sivil havacılığa, barışı koruma ve kriz yönetimi çalışmaları ile terörle mücadele operasyonlarına yönelik bir tehdit haline dönüşen Omuzdan Atılan Hava Savunma Sistemlerinin (MANPADS) yayılması ve bunların yetkisiz kişilerce kullanılması tehlikesine karşı da, özel bir dikkat gösterilmesi gerekmektedir. Sözkonusu silahlar şu ana kadar bu konuda eğitim almış teröristlerin elinde önemli sayıda sivil kayıplara yol açmıştır. Bu nedenle, uluslararası toplum, MANPADS ithal eden ve üreten ülkelerde stok güvenliğinin geliştirilmesi ve ihracat kontrollerinin güçlendirilmesi için kararlı bir şekilde hareket etmelidir. MANPADS yayılmasıyla mücadelede daha sıkı ihracat kontrol sistemleri ve bilgi değişimi mekanizmaları kurulmasına yönelik olarak uluslararası toplum tarafından özellikle BM, AGİT ve Wassenaar Düzenlemesi çerçevesinde ortaya konan çabalar, Türkiye tarafından da desteklenmektedir.
SALW ve MANPADS yayılmasından kaynaklanan tehdidin yanında, Anti-Personel Kara Mayınlarının (APKM) sorumsuzca ve ayrım gözetmeden kullanımından kaynaklanan acıların ve kayıpların bilincinde olan Türkiye, APKM’larının kullanımının, üretiminin, stoklarda bulundurulmasının ve transferinin önlenmesi ile bunların son aşamada tamamen yok edilmesini amaçlayan uluslararası temel bir belge olan Ottava Sözleşmesi’ne Yunanistan’la birlikte taraf olmuş ve Sözleşme 1 Mart 2004 tarihinde ülkemiz bakımından yürürlüğe girmiştir. Türkiye’nin bu konudaki mevcut yasal düzenlemeleri, Sözleşme hükümlerinin yerine getirilmesi bakımından yeterli düzeydedir.
Ülkemiz, 1996 Ocak ayında APKM’lerin üretim, satış ve transferini yasaklayan üç yıllık ulusal moratoryum ilan etmiş, moratoryumun süresini 1999 yılında yenilemiş ve 2002 Mart ayında süresiz olarak uzatmıştır. 1998 Ocak ayından itibaren mayınlama faaliyetleri durdurulmuş ve temizleme çalışmalarına başlanmıştır. Mayın temizleme çalışmalarına halen devam edilmektedir. Sözleşme çerçevesinde depolarımızda bulunan mayınların 2008, arazide döşeli bulunanların ise 2014 yılına kadar imha edilmesi gerekmektedir. Depolardaki mayınların imhasına yönelik olarak kurulan “Türk Silahlı Kuvvetleri Mühimmat Ayırma ve Ayıklama Tesisi” Kasım 2007 itibarıyla faaliyete geçmiştir.
Türkiye ayrıca, silahlı çatışmalarda tarafların kullanabilecekleri savaş araçlarını ve yöntemlerini seçme haklarının sınırsız olmamasını öngören ve kısaca “Belirli Konvansiyonel Silahlar Sözleşmesi” olarak anılan “Aşırı Derecede Yaralayan ve Ayrım Gözetmeyen Etkileri Bulunan Belirli Konvansiyonel Silahların Kullanımının Yasaklanması veya Sınırlandırılması Sözleşmesi” ile Sözleşme’nin üç Ek Protokolüne 2 Mart 2005 tarihinde taraf olmuştur.
Başlangıcından bu yana, Türkiye’nin katılımcı devletler arasında yer aldığı Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (OSCE-AGİT), Avrupa-Atlantik ve Avrasya güvenlik mimarisinde özgün bir yere sahiptir. Bu Teşkilatın güvenlik kavramına kapsamlı yaklaşımı, katılımcı devletler arasında açıklık, şeffaflık ve işbirliğini teşvik ederek, güvenliğin arttırılmasını hedefleyen siyasi ve askeri konularla ilgili taahhüt ve mekanizmaları içermektedir.
Türkiye ikili ve bölgesel düzeydeki Güven ve Güvenlik Arttırıcı Önlemleri (GGAÖ), diğer silahsızlanma faaliyetlerinin tamamlayıcı bir unsuru olarak görmektedir. Bu bağlamda, Viyana Belgesi AGİT bölgesinde istikrara ve güvenliğe katkıda bulunan önemli bir GGAÖ aracını oluşturmaktadır. Viyana Belgesinin bugüne kadar başarıyla uygulanabilmesindeki en önemli etken, Belgenin uluslararası gelişmelere göre uyarlanabilmesi ve yeni ihtiyaçları karşılayabilmesi olmuştur. Bu anlayış çerçevesinde, daha önce 1992 ve 1994 yıllarında yapıldığı gibi, Belgeyi geliştirmek üzere başlatılan süreç başarıyla sonuçlanmış ve Uyarlanmış Viyana Belgesi 1999 AGİT İstanbul Zirvesinde kabul edilmiştir. Türkiye, güvenlik alanında bölgesel işbirliğine atfettiği önemin bir göstergesi olarak, Balkanlardaki komşularıyla ikili GGAÖ düzenlemeleri akdetmiştir. Bu çerçevede, Arnavutluk ve Makedonya ile CSBM düzenlemelerine sahip olan ülkemiz, bölgesindeki diğer ülkelere de benzer belgeler imzalama teklifinde bulunmuştur.
Türkiye, Karadeniz'de güven ve güvenlik arttırıcı önlemler geliştirilmesine büyük önem vermektedir. “Karadeniz’de Deniz Kuvvetleri Alanında Güven ve Güvenlik Arttırıcı Önlemler” belgesi bu yönde bir dönüm noktasını teşkil etmektedir. Belge, deniz kuvvetleri alanında bölgesel bir güven ve güvenlik artırıcı önlemler rejiminin kurulmasını hedefleyen yoğun bir çabanın ürünüdür. Türkiye, Belgenin uygulanmasının, Karadeniz’e kıyıdaş devletler arasındaki güven ortamını pekiştireceğine ve böylece, bölgede, barış, güvenlik ve istikrara yönelik güçlü bir katkı sağlanacağına inanmaktadır. Türkiye, Belge hükümlerinin hayata geçirilmesi yolunda elinden gelen her türlü çabayı göstermektedir.
Avrupa’da Konvansiyonel Silahlı Kuvvetler Antlaşması (CFE-AKKA), 1990 yılında imzalanmış ve 1992 yılı Temmuz ayında yürürlüğe girmiştir. Antlaşma; muhabere tankları, zırhlı muharebe araçları, topçu sistemleri, savaş uçakları ve saldırı helikopterleri olmak üzere beş kategorideki konvansiyonel teçhizatı kapsamakta, her bir kategori için taraf ülkelere ayrı bir sınırlama getirmektedir. Soğuk Savaşın sona ermesiyle ortaya çıkan yeni şartlara, AKKA’yı uyarlamak üzere 1996 yılında Viyana’da başlayıp, 1999 yılında İstanbul’da sona eren müzakerelere aktif ve yapıcı biçimde katılan Türkiye, Antlaşmayı Avrupa güvenlik mimarisinin köşetaşı olarak görmektedir.
AKKA’nın uyarlanmasına ilişkin Anlaşma, 19 Kasım 1999 tarihinde AGİT İstanbul Zirvesi sırasında imzalanmıştır. Türkiye için kanat rejiminin muhafazası ve yeni Anlaşma yapısına uyumlu hale getirilmesi, uyarlama sürecinin en önemli ve belirleyici yanını oluşturmuştur. Antlaşmanın bu önemli unsuru, Uyarlanmış AKKA’da da muhafaza edilmiştir.
Türkiye, Uyarlanmış Anlaşma’nın bir an önce yürürlüğe girmesine önem atfetmektedir. Uyarlanmış AKKA, taraf 30 devletin onay işlemlerini tamamlamalarının ardından yürürlüğe girecektir. Müteakiben, Avrupa çoğrafyasında AKKA rejimi dışında kalan ülkeler de, bu rejime katılabileceklerdir. Bununla birlikte, Türkiye, Rusya’nın Gürcistan ve Moldova üzerindeki İstanbul yükümlülüklerini bütünüyle yerine getirmeden, Uyarlanmış AKKA’ya ilişkin onay sürecinin başlatılmamasını öngören NATO ortak tutumunu desteklemektedir. Rusya Federasyonu (RF) 14 Temmuz 2007 tarihinde yaptığı beyanla, NATO’nun genişlemesi sonucunda AKKA’nın NATO üyesi taraf devletlerce uygulanması konusunda ortaya çıkan sorunlar ve 1999 yılında imzalanan AKKA Uyarlama Anlaşmasının NATO üyeleri tarafından onaylanmaması gerekçelerini ileri sürerek AKKA’ya ilişkin yükümlülüklerini anılan tarihten 150 gün sonra askıya alacağını bildirmiştir. RF askıya alma kararını 12 Aralık 2007 tarihi itibarıyla yürürlüğe koymuştur. Sorunun çözümüne yönelik çabalar sürdürülmektedir.
1992 yılında imzalanan ve taraf devletlerin birbirlerinin toprakları üzerinde herhangi bir kısıtlamaya tabi olmaksızın gözlem uçuşları yapmasına imkan sağlayan Açık Semalar Antlaşması (ASA) ile, silahların kontrolü alanındaki antlaşma ve düzenlemelerin uygulanmasına katkı sağlayacak önemli bir “doğrulama” mekanizması tesis edilmiştir. Türkiye, ASA'yı 1994 yılında onaylamıştır. 1 Ocak 2002’de yürürlüğe giren Antlaşma çerçevesinde gözlem uçuşları 1 Ağustos 2002 tarihi itibariyle başlamıştır. Türkiye’nin, ASA'ya taraf devletlerin topraklarında gözlem uçuşu yapmak üzere 6 Mayıs 2004 tarihinde sertifikasyonu tamamlanan CN-235 Casa tipi bir Açık Semalar Uçağı mevcuttur. Diğer yandan, Türkiye, Açık Semalar rejiminin çevresel ve ekolojik amaçlar için kullanılabilmesini desteklemektedir. 1991 yılından bu yana, Balkanlarda güven ve güvenlik artırıcı önlemlere yönelik iki taraflı rejimleri başlatan ülke konumunda olan Türkiye, Güney Doğu Avrupa’da da benzer düzenlemeler yapılmasına önem atfetmektedir. Güneydoğu Avrupa İstikrar Paktı çerçevesinde oluşturulan ve 2000 yılının Ekim ayında faal hale getirilen “Bölgesel Silahların Kontrolü Doğrulama ve Uygulama Yardım Merkezi (RACVIAC-Regional Arms Control Verification and Implementation Assistance Center) projesi, bu nedenle Türkiye tarafından desteklenmektedir. RACVIAC’ı, bölgesel işbirliği ve silahların kontrolü alanında, şeffaflığa dayalı yararlı bir mekanizma olarak değerlendiren Türkiye, anılan projeye başlangıcından beri personel katkısında bulunmaktadır. RACVIAC, Balkanlar’da barışı tehdit edecek bir silahlanma yarışının önlenmesi, silahsızlanma ve silahların kontrolü anlaşmaları ve güven ve güvenlik artırıcı önlemler konusunda bölge ülkeleri arasında diyalog kurulması ve görüş alışverişinde bulunulması, sözkonusu anlaşmaların ve CSBM’lerin hükümlerinin tam olarak yerine getirilebilmesi için uzman personel yetiştirilmesi gibi görevler üstlenmiş bulunmaktadır. RACVIAC’ın kuruluş anlaşması ise 8 Mart 2001 tarihinde, Almanya ile Hırvatistan arasında imzalanmıştır. Anlaşmanın saklayıcısı olan Hırvatistan, Şubat 2003'te ülkemizi anılan Anlaşmaya katılmaya davet etmiştir. Türkiye, Anlaşmaya katılımına ilişkin iç hukuki düzenlemeleri tamamlayarak Eylül 2004 tarihi itibariyle Anlaşmaya taraf olmuştur.
Türkiye 1996 yılından bu yana Silahsızlanma Konferansı (CD-Conference on Disarmament)’nın aktif bir üyesidir. Uluslararası silahsızlanma konularının görüşüldüğü çoktaraflı forum olan CD’de üye ülkelerin farklı görüşleri nedeniyle son yedi yıldır bir çalışma programı kabul edilememekte ve bir tıkanma yaşanmaktadır. Tartışılan başlıklar arasında 4 temel konu bulunmaktadır. Bunlar, nükleer silahsızlanma (nuclear disarmament), çekirdeği bölünebilir maddelerin yasaklanması antlaşması (FMCT-Fissile Material Cut-off Treaty), menfi güvenlik garantileri (Negative Security Assurances) ve uzayda silahlanma yarışının önlenmesi (Prevention of Arms Race in Outer Space –PAROS)’dir. Ülkemiz, CD toplantılarındaki tıkanmanın aşılması ve bir çalışma programı üzerinde mutabakat sağlanmasına yönelik önerileri desteklemektedir.
Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev, Birleşmiş Milletler 47. Genel Kurul toplantısı vesilesiyle, 5 Ekim 1992 tarihinde Asya’da bir güvenlik ve işbirliği süreci başlatılması önerisini ortaya atmıştır. Bilahare “Asya’da İşbirliği ve Güven Arttırıcı Önlemler Konferansı (CICA)” adı verilen bu süreç Kazakistan’ın koordinatörlüğünde 1993 yılında başlatılmıştır. CICA’ya halihazırda ülkemizin yanısıra, Afganistan, Azerbaycan, Çin Halk Cumhuriyeti, Mısır, Hindistan, İran, Tayland, İsrail, Kazakistan, Kırgızistan, Moğolistan, Pakistan, Filistin Yönetimi, Rusya Federasyonu, Tacikistan, Kore Cumhuriyeti (Güney Kore), ve Özbekistan üye olarak, Endonezya, Japonya, Ukrayna, ABD, Vietnam, Malezya gözlemci olarak katılmaktadır. Konferans çerçevesinde yapılan toplantılara Birleşmiş Milletler, AGİT ve Arap Ligi yetkilileri de iştirak edebilmektedir.Türkiye, uluslararası alanda silahsızlanmaya ve silahların kontrolüne verdiği önem, çatışmaların önlenmesi ve güven arttırıcı önlemler kavramlarının AGİT dışındaki bölgelerde de yaygınlaşması ve bölgesel işbirliği süreçlerinin özellikle Orta Asya ülkeleri ile ilişkilerimizi daha da ileriye götüreceği anlayışından hareketle CICA sürecine başından bu yana destek vermiştir.
Faydalı Bağlantılar
a. http://www.ctbto.org
b. http://www.opcw.org
c. http://www.wassenaar.org
d. http://www.nuclearsuppliersgroup.org
e. http://www.australiagroup.net
f. http://www.mtcr.info
g. http://disarmament.un.org/
h. http://www.iaea.org
i. http://www.osce.org
j. http://www.gumruk.gov.tr/
k. http://www.foreigntrade.gov.tr/
l. http://www.taek.gov.tr/
m. http://www.immib.org.tr/
n. http://www.msb.gov.tr/

Alıntı Adresi: Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı

UNESCO

2010-10-30T19:06:00.001-07:00

Genel
UNESCO, 1945 yılında San Francisco Konferansı'nda alınan “Birleşmiş Milletlere bağlı olarak eğitim ve kültür alanında uluslararası bir ihtisas örgütü kurulması" tavsiye kararı uyarınca 16 Kasım 1945’de kurulmuştur. UNESCO'ya 193 devlet üyedir. (Bu yıl içinde Karadağ ve Singapur da üye olmuştur). UNESCO, BM ihtisas Kuruluşları arasında en çok üyeye ve en yaygın faaliyete sahip kuruluş konumundadır. Örgütün ayrıca 6 ortak üyesi mevcuttur.
UNESCO’nun misyonunu Anayasası’nın giriş bölümünde kayıtlı “savaşların insanların zihinlerinde başladığı, bu nedenle barışın korunmasının da insanların zihinlerinde oluşturulması gerektiği” ifadesiyle tanımlamak mümkündür. UNESCO bu genel misyonun yerine getirilmesine yönelik olarak üye ülkeler arasında eğitim, kültür ve iletişim aracılığıyla işbirliğini geliştirmeye matuf çalışmalar yapmaktadır.
UNESCO’nun günümüzdeki faaliyetlerini ana hatlarıyla eğitim, bilim, kültür ve iletişim alanlarında uluslararası işbirliğini güçlendirmek, bilginin paylaşımında öncü olmak, sosyal değişimlerin nedenlerini ve sonuçlarını incelemek, standart belirleyici normatif belgeler oluşturmak, uzmanlık alanına giren konularda üye ülkelere yardımcı olmak, karar alma mekanizmalarını harekete geçirecek toplantılar ve kamuoylarını yönlendirecek kampanyalar düzenlemek, araştırmalar yapmak, yayınlar hazırlamak, bilgi toplamak ve dağıtmak şeklinde sıralamak mümkündür.
Örgütün durumu ve faaliyetleri:
Kurulduğu yıllarda eğitim, bilim, kültür ve iletişim konularında uluslararası alanda başat örgüt konumunda bulunan UNESCO’nun ilerleyen dönemlerde, özellikle 1970 ve 1980’li yıllarda küresel boyuttaki görünürlüğü azalmıştır.
1999 yılındaki UNESCO Genel Konferansı’nda Genel Direktörlük için yapılan seçimlerde Batılı ülkelerin Örgüt’ün disiplin altına alınması yönündeki görüşleri hakim olmuş ve bu çerçevede Japon Koichiro Matsuura anılan göreve seçilmiştir. Bu tarihten itibaren Örgüt içinde yapılan reform çabalarının sonuçları görülmeye başlanmış ve UNESCO, görev alanını oluşturan konularda uluslararası planda yeniden adını duyuran ve kaydadeğer adımlar atabilen bir kuruluş şekline dönüşmeye başlamıştır.
Bu bağlamda, kısıtlı mali koşullar altında öncelikli alanlar belirlenmiş ve çalışmalar bu konularda yoğunlaştırılmaya başlanmıştır. Bir dizi idari reform yürürlüğe konmuştur. UNESCO’nun önümüzdeki dönemlerde kurulduğu yıllardaki saygınlık ve etkinlik seviyesine ulaşması şimdilik mümkün görülmese de teşkilatta gerçekleştirilen reform çalışmaları neticelerinin ortaya çıkması ve Örgüt’ün faaliyet alanlarının giderek üye ülkelerin çıkarlarını da etkileyebilecek konuları kapsamaya başlaması keyfiyetinin Örgüt’ün uluslararası alandaki görünürlüğünü artıracak unsurlar olduğu düşünülmektedir.
UNESCO, genel kanının aksine, bir kalkınma ve mali yardım örgütü değildir. Örgüt esas itibariyle, uluslararası alanda öncülüğünü yaptığı standart belirleyici çalışmalar ve sözleşmelerle ön plana çıkmaktadır.
Yapısı ve İşleyişi
Genel Konferans
UNESCO’nun en üst karar organıdır. İki yılda bir toplanır. Genel Kurul'a tüm üye ülkeler katılır. Her üyenin bir oy hakkı bulunmaktadır. Örgüte katkı payını ödemeyen ülkelerin oy kullanma hakları kısıtlanabilmektedir. Örgüt çerçevesinde müzakere edilen ve hazırlanan Sözleşmeler de Genel Konferans’ta benimsenmektedir. Genel Konferans’ta keza, UNESCO’nun seçimle belirlenen en önemli organı olan Yürütme Kurulu üyelerinin yarısı da belirlenmektedir. Keza, UNESCO’nun diğer alt organlarının üyelerinin bir kısmı da Genel Konferans’ta seçimle belirlenmektedir.
UNESCO 34'üncü Genel Konferansı 16 Ekim-2 Kasım 2007 tarihleri arasında Paris'te, UNESCO Merkezi'nde gerçekleştirilmiştir. 34. Genel Konferans'ın, bu yılki en önemli gündemini, UNESCO'nun 6 yıllık (2008-2013) genel hedeflerini ve siyasetini saptayacak Orta Vadeli Strateji Belgesi'nin kabulü oluşturmuştur. Orta Vadeli Strateji'de, herkesin hayat boyu kaliteli eğitim amacına ulaşılması, bilimsel bilgi ve siyasanın sürdürülebilir kalkınma için seferber edilmesi, yeni etik sorunların ele alınması, kültürel çeşitlilik ve kültürlerarası diyaloğun güçlendirilmesi, ve enformasyon ve iletişim yoluyla kapsayıcı bilgi toplumları oluşturulması genel hedefler olarak saptanmıştır. Stratejinin uygulanma döneminde Afrika ve cinsiyet eşitliğine UNESCO’nun tüm faaliyetlerinde öncelik verilecektir. 6 yıllık dönemde gençler, enaz gelişmiş ülkeler ve kalkınmakta olan küçük ada devletlerine yönelik özgül faaliyetler öngörülmektedir. Strateji "rolling" nitelikli olacak, önümüzdeki genel konferanslarda gözden geçirilecektir.
Genel Konferans'ta keza, UNESCO'nun iki yıllık (2008-2009) bütçesi kabul edilmiştir. UNESCO bütçesi, bir önceki döneme göre %3.4 nominal artışla 631 milyon Dolar olarak kabul edilmiştir. Son dönemlerde "sıfır" artış yapılan bütçenin, bu Genel Konferans'ta artırılması, UNESCO'nun iç reform çabalarına ve çalışmalarına üye ülkelerin desteğini göstermesi bakımından sembolik bir anlam taşımıştır.
Bu Genel Konferans'ın gündeminde, yakın geçmişteki genel konferansların (2001, 2003, 2005) aksine, UNESCO çerçevesinde hazırlanmış bir Sözleşme bulunmamıştır.
UNESCO 34. Genel Konferansı'na, son dönemde, Karadağ'ın katılması (1 Mart 2007) ve Singapur'un üyeliğe dönmesiyle (8 Ekim 2007) 193'e ulaşan üye ülkelerin 185'i kayıt yaptırmıştır. Bu ülkelerden katılan toplam heyet üyesi sayısı 3.463 olmuştur. 279 bakan, 10 devlet başkanı Genel Konferans'a katılmıştır. 117 Hükümetlerarası Örgüt temsilcisi, 293 STK temsilcisi de gözlemci olarak Konferans'a iştirak etmiştir. Katılan devlet başkanları arasında Yunanistan, Bulgaristan ve Makedonya Cumhurbaşkanları ve İsveç Kralı da bulunmaktadır.
Genel Konferans Başkanlığı'nı Yunanistan Daimi Temsilcisi Büyükelçi George N. Anastassopoulos, Oman Daimi temsilcisi Musa Bin Jafaar Bin Hassan'dan devralmıştır. Oydaşma ile Genel Konferans Başkanlığına seçilen Yunanistan'ın başkanlığı 2009 yılında yapılacak 35. Genel Konferans'a kadar sürecektir.
Yürütme Kurulu:
Örgütün Yönetsel organıdır. İlkbahar ve Sonbahar dönemleri olmak üzere yılda iki defa toplanır. Üye sayısı 58'dir. Üyelik süresi 4 yıldır. UNESCO üyesi ülkeler mensup sayıldıkları coğrafi gruplara göre (I.Grup Batı Avrupa, II.Grup Doğu Avrupa, III.Grup Latin Amerika ve Karayipler, IV.Grup Asya ve Pasifik, V.Grup A. Afrika ülkeleri B. Arap ülkeleri) Yürütme Kurulu'na seçilebilmektedirler. 2007 yılı ilk yarısında 176. Yürütme Kurulu yapılmıştır. 177. Yürütme Kurulu ise 34. genel Konferans’tan önce 25 Eylül-11 Ekim 2007 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. UNESCO 34. Genel Konferansı sırasında, 58 üyeli İcra Kurulu'nun (seçimle gelinen en üst düzey yönetim organıdır) 31'i için 24 Ekim 2007’de seçimler yapılmıştır.
2005 yılından bu yana Yürütme Kurulu başkanlığı görevini yürüten ÇHC Eğitim Bakan Yardımcısı Zhang Xinsheng, 2007 yılı Kasım ayında bu görevini, Benin Daimi Temsilcisi Büyükelçi Olabiyi Babalola Joseph Yai’ye devretmiştir. Büyükelçi Yai, 35. Genel Konferans’ın bitimine kadar 2 yıl süreyle Yürütme Kurulu başkanlığını yerine getirecektir.
Genel Direktör ve Sekretarya:
İcra organı olan Sekretarya’nın başında Genel Direktör vardır. Genel Direktör Japonya uyruklu Koichiro Matsuura olup, ikinci ve görev süresi 2009’da dolacaktır. UNESCO Sekretaryası’nın 506’sı Paris’teki UNESCO Merkezi’nde, 224’ü ise Örgüt’ün bölge bürolarında görevli bulunan toplam 730 sürekli personeli bulunmaktadır. Bu sayı, yönetici pozisyonları (Genel Direktör ve Yardımcıları, Direktörler), uzman personel (Birim Şefleri, uzman ve uzman yardımcıları) ve genel hizmetler personelini kapsamakta olup, daha düşük nitelikli yardımcı hizmetlerden sorumlu personel, sözleşmeli olarak ayrıca istihdam edilmektedir.
Yeni Genel Direktör seçimleri:
1999 yılından bu yana görev yapan UNESCO Genel Direktörü Japon asıllı Koichiro Matsuura’nın görev süresi 2009 yılında dolmaktadır.
Yeni Genel Direktör’ün seçimi, 2009 yılı Ekim-Kasım aylarında, UNESCO 35. Genel Konferansı sırasında yapılacaktır.
2007 yılı Eylül ayı itibariyle, Mısır ve Fas Genel Direktörlük için aday göstermişlerdir.
Mısır’ın adayı, Kültür Bakanı Farouk Hosni, Fas’ın adayı ise, UNESCO Nezdindeki Daimi Temsilcileri Büyükelçi Aziza Benani’dir.
Türkiye’nin UNESCO faaliyetlerine katılım ve katkısı
Genel
Türkiye UNESCO’nun 20 kurucu üyesi arasında yer almaktadır. UNESCO Anayasası dönemin Milli Eğitim Bakanı Hasan Ali Yücel tarafından 16 Kasım 1945 tarihinde imzalanmıştır. Kurucu yasa, 20 Mayıs 1946 tarihli ve 4895 sayılı kanunla onaylanarak yürürlüğe girmiştir. Türkiye 1971 yılından bu yana UNESCO nezdinde Daimi Temsilci atamaktadır. Türkiye UNESCO’da I. Grup (Batı Avrupa) üyesidir. Türkiye'nin UNESCO ile ilişkisi 1946 yılından beri bir işbirliği süreci içinde süre gelmiştir. Türkiye UNESCO toplantılarına ve faaliyetlerine etkin biçimde katılmakta ve UNESCO tarafından ülkemizde yürütülen bazı projelere sınırlı mâli destek sağlanmaktadır. UNESCO Genel Sekreteri Matsuura’nın 2002 yılında ülkemizi ziyareti ve Türkiye’nin 2001-2005 yılları için Yürütme Kuruluna seçilmesi anılan kuruluş ile ilişkilerimizin ivme kazandırmış, Türkiye’nin örgüt içindeki yapıcı rolü, olumlu katkı ve etkisinin daha da görünür bir düzeye gelmiştir.
UNESCO’nun Felsefe çalışmalarına ülkemizin katkısı
Bu kapsamda, Türkiye tarafından önerilen UNESCO’da bir “Felsefe Stratejisi” oluşturulması yönündeki kararın 14-28 Nisan 2004 tarihlerinde yapılan 169. Yürütme Kurulu’nda oy birliği ile kabul edilmiş bulunması da ülkemizin örgüt içindeki etkinliğinin bir göstergesini oluşturmuştur. Bu girişimimizin bir uzantısı olarak, UNESCO Dünya Felsefe Günü bu yıl 22-23 Kasım 2007 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenmiştir. Dünya Felsefe Günü etkinliklerine çeşitli yabancı ülkelerden, 40'a yakın felsefeci, uzman ve gazeteci iştirak etmiştir. Ülkemizden kayıt yaptıran felsefeci, akademisyen, uzman ve öğrencilerin sayısı 300 civarında olmuştur.
Felsefe Günü kutlamalarının açılışı, 22 Kasım günü Atatürk Kültür Merkezi'nde yapılmıştır. The Marmara Otel'de yapılan yuvarlak masa toplantıları'nda modern dünyanın sorunlarına ilişkin çeşitli felsefi konular Türk ve yabancı felsefeciler tarafından ele alınmıştır. Dünya Felsefe Günü kutlama etkinlikleri çerçevesinde, UNESCO’nun çıkardığı Mevlana madalyaları, Darphane’nin çıkardığı Mevlana paraları, PTT tarafından basılan Mevlana ve Felsefe Günü pulları da sergilenmiş ve satışa sunulmuştur.
Somut Olmayan Kültürel Miras alanında ülkemizin çalışmaları
UNESCO kapsamında ön planda yeraldığımız bir diğer alan da Somut Olmayan Kültürel Miras Sözleşmesi’dir. UNESCO, somut olmayan mirasın ulusal ve uluslararası alanlarda korunması için belirli standartların oluşturulması için Somut Olmayan Mirasın Korunması Sözleşmesinin 2003 yılında düzenlenen 32. Genel Konferansta kabul etmiştir. Bu Sözleşmenin hazırlıklarında etkin olan ülkemiz, 27 Mart 2006 tarihinde Sözleşmeye taraf olmuş, bilahare Sözleşme çerçevesinde oluşturulan Hükümetlerarası Komite’ye seçilmiştir. Komite’nin 3. Olağan Toplantısının da 3-7 Kasım 2008 tarihlerinde ülkemizde (İstanbul’da) yapılması kararlaştırılmıştır
Somut olmayan mirasın korunmasına yönelik çalışmalara paralel olacak biçimde, UNESCO 28'nci Genel Konferansı'nda (1995) "İnsanlığın Sözlü ve Somut Olmayan Mirası Başyapıt ilanı" programının başlatılmasını kabul edilmiştir 2003 yılında “Meddah Hikayeleri” 2005 yılında "Mevlevi Sema Ayini" Başyapıt ilan edilmiştir.
Dünya Miras Sözleşmesi, Dünya Miras Listesi’nde kayıtlı alanlarımız
Türkiye, 16 Kasım 1972’de “Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına Dair Sözleşme”ye (Dünya Miras Sözleşmesi) 16 Mart 1983 tarihinde taraf olmuştur. Ülkemiz bugüne kadar Dünya Miras Listesine dokuz adet varlığımızın alınmasını sağlamıştır. 18 alanımız ise Geçici Liste’de bulunmaktadır.
Sporda Dopingin Önlenmesi
UNESCO 33. Genel Konferansı Genel Kurulu’nun 19 Ekim 2005 tarihli oturumunda oydaşma ile kabul edilen ve 1 Şubat 2007 tarihinde yürürlüğe giren “Sporda Dopingin Önlenmesi Uluslararası Sözleşmesi“nin ülkemizce onay süreci devam etmektedir. 2007 Aralık ayı itibariyle Sözleşme 71 üye devlet tarafından onaylanmıştır.
Kültürel çeşitlilik
Ülkemiz 2005 yılındaki Genel Konferans’ta benimsenen ve 2007 yılında yürürlüğe giren ve Avrupa Topluluğu dahil 75 ülke tarafından onaylanan “UNESCO Kültürel İçeriklerin ve Sanatsal Anlatımların Korunması Sözleşmesi’ne (UNESCO Kültürel Çeşitlilik Sözleşmesi) taraf olma konusundaki değerlendirmelerini sürdürmektedir.
UNESCO’nun katıldığı yıldönümü kutlamalarımız
2005 yılında yapılan UNESCO 33. Genel Konferansı’nda UNESCO'nun 2007 yılında kutlamalarına iştirak edeceği yıldönümleri listesine Türkiye, Mısır ve Afganistan'ın talebiyle Mevlana'nın 800. doğum yıldönümü kutlamaları da dahil edilmiştir. Bu çerçevede, ülkemizce BM New York merkezinde ve Cenevre Ofisi ile dünyanın çeşitli kentlerinde, sema gösterisi, Türk tasavvuf musikisi, sergi ve konferanstan oluşan etkinlikler planlanmış ve bu etkinlikler başarıyla tamamlanmıştır. Keza, Paris’te UNESCO Merkezinde de panel, Mevlana ile ilgili gösteri ve sergi düzenlenmiştir. UNESCO Yürütüme Kurulu’nun 2006 yılında yapılan 175’inci toplantısında, Türkiye’nin de önerisiyle Mevlana’nın doğum yıldönümü vesilesiyle 2007 yılında bir hatıra madalyası çıkartılması kararı alınmış ve sözkonusu madalya 2007 Eylül ayında satışa çıkarılmıştır.
34. Genel Konferans’ta ülkemizin önerisi üzerine, Kaşgarlı Mahmud'un 1000. doğum yıldönümü (1008-1101) ve Katip Çelebi'nin 400. doğum yıldönümü (1609-1657), UNESCO'nun 2008-2009 yıllarında kutlamalarına katılacağı yıldönümleri listesine alınmıştır. Bu hususta Genel Konferans'ta kabul edilen karar ülkemizin anılan önerileri dahil, 67 kutlamayı içermektedir.
UNESCO bağlamında diğer kaydadeğer konular
UNESCO İnsan ve Biyosfer Programı (MAB) Uluslararası Eşgüdüm Konseyi Bürosunun 27-29 Haziran 2005 tarihlerinde UNESCO Merkezinde düzenlenen toplantısında Türkiye tarafından MAB Programı Biyosfer Rezervi Ağı çerçevesinde sunulan ilk adaylık dosyasını oluşturan "Camili Koruma Alanı" biyosfer rezervi ilan edilmiştir.
UNESCO 2006 Uluslararası Okuryazarlık Ödülleri, 3 Kasım 2006 tarihinde UNESCO Merkezi’nde Eğitimden Sorumlu Genel Direktör Yardımcısı Peter Smith’in başkanlığında düzenlenen törenle sahiplerini bulmuştur. Ülkemizden Anne Çocuk Eğitim Vakfı (AÇEV) “Kral Sejong Ödülü”ne layık bulunmuştur.
Türkiye Cumhuriyeti, Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı (UNESCO) ve İslam Konferansı Teşkilatı-İslam Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi (IRCICA) arasında Süleymaniye Kitap Hastanesi Projesi Oluşturulması Hakkında Mutabakat Muhtırası 29 Kasım 2006 tarihinde Paris'te imzalanmıştır. Mutabakat Muhtırası’nın Bakanlar Kurulu’nca onaylanması için hazırlıklarımız devam etmektedir.
UNESCO organlarında ülkemizin temsili
UNESCO’nun seçimle gelinen en önemli yönetsel organı 58 üyeli Yürütme Kurulu olup, ülkemiz en son 2001-2005 yılları arasında bu organda görev yapmıştır.
Türkiye’yi bugüne kadar UNESCO Yürütme Kurulu’nda temsil eden şahsiyetlerin listesi aşağıdadır:
Reşat Nuri Güntekin 1946-1949
Ahmet Kutsi Tecer 1949-1952
Prof. Dr. Bedrettin Tuncel 1958-1966
Prof. Dr. Erdal İnönü 1978-1983
Prof. Dr. Talat Halman 1991-1995
Prof. Dr. Orhan Güvenen 2001-2005

UNESCO Sekretaryası’nda Görevli Türk Uyruklu Personel:
UNESCO Sekretaryası'nda halen sürekli kadrolu dört vatandaşımız çalışmaktadır.
1) Gülser ÇORAT
Kadın ve Cinsiyet Eşitliği Bölümü Direktörü (D1)
Stratejik Planlama Bölümü

2)Olcay ÜNVER
Dünya Su Değerlendirme Programı
Koordinatörü- WWAP (D-1)
Doğal Blimler Sektörü
3) Engin KONCAGÜL
Su Uzmanı (P-4)
Dünya Su Değerlendirme Programı - WWAP
Doğal Bilimler Sektörü
4) Zeynep VAROĞLU
Uzman (P-3)
Yüksek Öğrenim Bölümü
Reform, Yenilik ve Kalite Temini Şubesi
Eğitim Sektörü

5) Aylin TAFTALI
Uzman Yardımcısı (P-2)
Çok taraflı ve Özel Finansman Kaynakları Bölümü
Dış İlişkiler ve İşbirliği Sektörü

UNESCO Türkiye Milli Komisyonu:
UNESCO Türkiye Milli Komisyonu, UNESCO Merkezi ile işbirliğini sağlamak amacıyla 25 Ağustos 1949 tarihli ve 3-9862 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile kurulmuştur.
Başlıca görevleri, ülkemizin eğitim, bilim, kültür ve iletişim işleriyle ilgili kurumları ile UNESCO çalışmaları arasında bağlantı sağlamak, Hükümetle UNESCO Merkezi arasında gerekli ilişkiyi sağlamak, UNESCO ile ilgili iş ve konularda Hükümete danışmanlık yapmak, ülkemizde UNESCO programlarının uygulanmasına yardımcı olmaktır.
Genel Kurul, Yönetim Kurulu ve Genel Sekreterlikten oluşan Milli Komisyonumuzun Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Arsın Aydınuraz’dır. Milli Komisyonun bütçesi Milli Eğitim Bakanlığımız tarafından sağlanmaktadır.
UNESCO Türkiye Milli Komisyonu
Göreme Sokak 7/9
Kavaklıdere 06680 Ankara
Tel: +90 312 426 58 94 – 427 19 48
Faks: +90 312 427 20 64
E-mail: webmaster@unesco.org.tr
Web sites: http://www.unesco.org.tr

Türkiye’nin UNESCO’da halen görev aldığı birimler:
Hükümetlerarası Oşinografi Komisyonu (IOC) Yürütme Konseyi üyeliği Görev süresi: 2007-2009
Uluslararası Hidroloji Programı Hükümetlerarası Konseyi (IHP) üyeliği Görev süresi: 2007-2011
UNESCO bütçesi ve Türkiye’nin katkı payı:
2007 yılı bütçe döneminde ülkemizin UNESCO'ya katkı payı 512.466 beşyüzoikibindörtyüzaltmışaltı) ABD Doları ve 566.788 (beşyüzaltmışaltıbinyediyüzseksensekiz) Avro olup, bu meblağ, Milli Eğitim Bakanlığı’nca ödenmiş bulunmaktadır.

Alıntı Adresi: Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP)

2010-10-30T19:05:00.001-07:00

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) hükümetler, sivil toplum kuruluşları, uluslararası şirket ve örgütlerle işbirliği halinde, kalkınma alanında ekonomik ve sosyal çalışmalar yapmakta, ülkelerin kendi bünyelerine uygun kalkınma modelleri oluşturmalarına katkıda bulunmaktadır. UNDP ayrıca, BM Binyıl Zirvesinde kararlaştırılan Binyıl Kalkınma Hedefleri kapsamında, iyi yönetişim, yoksulluğun azaltılması, doğal afetler, sağlık, AIDS, sıtma ve tüberküloz gibi salgın hastalıklarla mücadele, eğitim, cinsiyet eşitliği ve çevrenin sürdürülebilir kalkınması konuları üzerinde çalışmalar yapmaktadır. UNDP hâlihazırda 166 ülkede faaliyet göstermektedir.
Türkiye UNDP ilişkileri 1950’li yıllara kadar uzanmaktadır. Bu tarihten itibaren Türkiye’de, UNDP’nin teknik yardımı çerçevesinde sosyal ve ekonomik alanda birçok proje hayata geçirilmiştir. UNDP’nin Ankara Ofisi, 1965 tarihinde kurulmuştur. UNDP ülkemizde özellikle iyi yönetişim, yoksulluğun azaltılması, enerji ve çevre, kriz yönetimi, doğal afetlerle mücadele, bilişim ve iletişim konularına ağırlık vermektedir. Bu kapsamda, UNDP ile yürütülen projelerde, yoksulluk, eşitsizlik (bölgesel kalkınma, gelir dağılımı, cinsiyet eşitliği v.b.), çevre kirlenmesi konularına karşı toplumsal duyarlılığın arttırılması, iyi yönetişim, katılımcılık ve şeffaflık gibi konular ön planda tutulmaktadır. UNDP son dönemde özel sektör ile de artan işbirliği içerisine girmiş ve bu sebeple İstanbul’da da bir ofis açmıştır.

Alıntı Adresi: Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı

Uluslararası Ceza Divanı ve Türkiye

2010-10-30T19:01:00.001-07:00

1. Türkiye’nin bu aşamada taraf olmadığı Uluslararası Ceza Divanı (UCD) Statüsü, 60 ülkenin onay işlemlerini tamamlamalarıyla, 1 Temmuz 2002 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Halihazırda imzacı ülke sayısı 139, taraf ülke sayısı 105’tir.
Taraf olan ülkeler arasında Avrupa Birliği’nin (AB) henüz onay işlemlerini tamamlamamış olan Çek Cumhuriyeti dışındaki tüm üyeleri bulunmaktadır. AB, Divan Statüsüne taraf olan ülkeleri daha da artırmak amacıyla yoğun bir kampanya yürütmektedir.
Avrupa Konseyi’ne üye 46 ülkeden Türkiye ve Azerbaycan dışındakilerin tümü Statü’yü imzalamışlar, bunlardan da Ermenistan, Moldova, Monako, Çek Cumhuriyeti, RF ve Ukrayna dışındakiler onaylayarak taraf olmuşlardır.
2. Diğer taraftan, 2000 yılı sonunda Başkan Clinton yönetimi döneminde UCD Statüsü’nü imzalayan ABD, Bush yönetiminin işbaşına gelmesinden sonra UCD’na cephe almış, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri’ne yaptığı bir bildirimle kendisini imzası ile bağlı saymadığını açıklamış, ayrıca UCD’na henüz taraf olmayan bütün ülkelere, Statü’yü onaylamamaları çağrısında bulunmuştur.
ABD, vatandaşlarının UCD’nda yargılanmasını önlemek amacıyla, 2002 Temmuz ayından başlayarak birkaç ülke hariç bütün ülkelere, birbirlerinin vatandaşlarını UCD’na teslim etmemeyi öngören ikili anlaşmalar imzalamayı önermiş, 100’e yakın ülke ile böyle bir anlaşma imzalamıştır. ABD’nin böyle bir anlaşma önerisi bu ülke ile AB arasında görüş ayrılığına neden olmuştur.
ABD, Temmuz 2002 tarihinde ülkemize de ikili bir anlaşma teklif etmiştir. Bu konuda gerek ABD gerek AB ile yapılan görüşmelerde, Türkiye’nin, UCD’na henüz taraf olmadığı cihetle, sözkonusu kuruluşla ilgili olarak bu aşamada herhangi bir yükümlülüğünün bulunmadığı ifade edilmiştir. Son dönemde ABD’nin ülkemizden UCD ile ilgili herhangi bir talebi olmamıştır. 3. UCD’nin yargı yetkisine giren suçların mevzuatımıza dahil edilmesi yönündeki çalışmalar ilgili makamlarımızla bilistişare sürdürülmektedir. Bu bağlamda soykırım ve insanlığa karşı suçlar da UCD Statüsü’ne uygun bir şekilde yeni Türk Ceza Kanunu’na sırasıyla 76. ve 77. maddeler olarak dahil edilmiş bulunmaktadır.
UCD Statüsü’ne uyum çalışmaları bağlamında, Anayasamızın “Suç ve Cezalara İlişkin Esaslar” başlıklı 38. maddesinin ilgili paragrafı; “Uluslararası Ceza Divanına taraf olmanın gerektirdiği yükümlülükler hariç olmak üzere vatandaş, suç sebebiyle yabancı bir ülkeye geri verilemez” şeklinde 7 Mayıs 2004 tarihinde değiştirilmiştir.
Sayın Başbakanımız, 6 Ekim 2004 günü Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi’nde yaptığı konuşmada, Türkiye’nin yakında UCD Statüsü’ne taraf olacağını açıklamıştır.
Bu bağlamda, Başbakanlığın 17 Aralık 2004 tarihli yazısı ile, ülkemizin UCD Roma Statüsü’ne taraf olması için gerekli işlemlerin Adalet Bakanlığı başkanlığında, Genelkurmay Başkanlığı ve Bakanlığımız ile diğer ilgili kurum temsilcilerinden müteşekkil bir Komisyon tarafından başlatılması uygun bulunmuştur. Bunu müteakiben, bu konuda izlenecek yöntem ve gerekli yasal düzenlemeleri ele almak üzere, Adalet Bakanlığı Müsteşarı başkanlığında 18 Ocak 2005 tarihinde yapılan toplantıda, ulusal mevzuatımızın anılan Statü’ye uygun hale getirilmesi için bir kanun tasarısı hazırlamak amacıyla 2992 sayılı kanunun 34. maddesi hükmü uyarınca Komisyon kurulması kararlaştırılmıştır. Komisyon’un son toplantısı 9 Haziran 2006 tarihinde Adalet Bakanlığı’nda yapılmıştır.
4. Birleşmiş Milletler’de UCD’na siyasi destek sağlamak ve Divanla ilgili konularda görüş ve bilgi alışverişinde bulunmak amacı ile oluşturulan “UCD Dostları” isimli gayrı-resmi gruba ülkemizin de katılması için yapılan davet, Türkiye’nin gerek UCD hazırlık çalışmalarında savunduğu ilkeler, gerek AB adaylığı doğrultusunda UCD’na taraf olma yönünde izlediğimiz politika gözönünde bulundurularak olumlu karşılanmış ve Türkiye UCD Dostları Grubu’na dahil olarak Ocak 2004’den itibaren Grubun Lahey ve New York’da gerçekleşmekte olan çalışmalarına katılmaya başlamıştır.
5. Öte yandan, UCD Başkanı Philippe Kirsch, AKP Genel Başkanı Yardımcısı Reha Denemeç’in davetlisi olarak 11-12 Aralık 2006 tarihlerinde ülkemize özel bir ziyaret gerçekleştirmiştir. Bu çerçevede adıgeçen, dönemin Adalet Bakanı Sayın Cemil Çiçek tarafından kabul edilmiş; ayrıca AKP Genel Başkan Yardımcıları, TBMM Adalet ve Anayasa Komisyonları Başkanları ile görüşmeler gerçekleştirmiştir. Sözkonusu ziyaretin, tarafların karşılıklı görüşlerini birinci ağızdan birbirlerine aktarma fırsatı bulmaları bakımından yararlı olduğu değerlendirilmektedir.

Alıntı Adresi: Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı

Türk Kültür ve Sanatları Ortak Yönetimi (TÜRKSOY)

2010-10-30T19:00:00.001-07:00

1) Türk Kültür ve Sanatları Ortak Yönetimi (TÜRKSOY) Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve ülkemiz Kültür Bakanları tarafından 12.7.1993’de Almatı'da imzalanan Anlaşma ile kurulmuştur. TÜRKSOY'un amacı Türk kökenli ve Türk Dili konuşan Türk devletleri ve halklarının birbirlerini daha iyi anlamalarını sağlamak ve Türk Dili konuşan devlet ve halklarının kültür ve sanatının korunması, yeniden canlandırılması ve gelişmesi yönünde faaliyette bulunmaktadır.
TÜRKSOY’a asil üye ülkelerin dışında, Rusya Federasyonu içerisinde yer alan altı özerk cumhuriyet (Tataristan, Başkortostan, Altay, Saha (Yakut), Tıva ve Hakasya), Gagavuz Yeri (Moldova) ve KKTC gözlemci ülke olarak TÜRKSOY’un faaliyetlerine katılmaktadırlar.
2) TÜRKSOY Teşkilatı 1993’den itibaren Ankara’da yerleşik diplomatik statüde bir uluslararası kuruluş olarak faaliyet göstermektedir. TÜRKSOY'un Ankara bulunan merkezinin yerleşimi ile milli temsilcilerin ve milletlerarası personelinin statülerini belirleyen Teşkilatın Yerleşimi ve Personelinin Statüsü Hakkında Protokol 1994’de Dışişleri Bakanımız ile TÜRKSOY Genel Müdürü arasında Ankara'da imzalanmıştır.
3) TÜRKSOY Teşkilatının yönetim birimleri Daimi Konsey, Dönem Koordinatörü, TÜRKSOY Genel Müdürlüğü ve üye ülkelerin temsilcilerinden oluşmaktadır.
a) Daimi Konsey: Türk Dili konuşan ülkelerin Kültür Bakanları, Kültür İşlerinden Sorumlu Bakanları ve yetkili temsilcilerinden oluşmaktadır. Teşkilatın üst organı olan Kültür Bakanları Daimi Konseyinin toplantısı yılda bir defa üye ülkelerden birinde düzenlenmektedir. Son olarak TÜRKSOY Kültür Bakanları Daimi Konseyi 23. Dönem Toplantısı, Kültür ve Turizm Bakanlığımızın ev sahipliğinde, 18-19 Aralık 2006 tarihlerinde Ankara'da yapılmıştır. Bu vesileyle TÜRKSOY yeni hizmet binasının resmi açılışı gerçekleştirilmiştir.
b) Dönem Koordinatörü: Daimi Konsey adına TÜRKSOY’u temsil etmektedir. TÜRKSOY Dönem Koordinatörlüğü görevini Kültür ve Turizm Bakanımız Sayın Ertuğrul Günay yürütmektedir.
c) TÜRKSOY Nezdinde Üye Ülke Temsilcisi: Ankara'da Azerbaycan'ın bu sıfatla bir temsilcisi bulunmaktadır. Bunun yanında, Ankara'da Başkortostan, Kazakistan ve Tataristan ülke uzmanları görev yapmaktadır.
4) Genel Müdür: TÜRKSOY yeni Genel Müdür seçiminin 24. Dönem Bakanlar Daimi Konseyi Toplantısında yapılması öngörülmektedir.
5) Genel Müdür Yardımcısı: Kültür ve Turizm Bakanlığımızın önerisi üzerine Daimi Konsey tarafından bir Genel Müdür Yardımcısı atanmaktadır. Genel Müdür Yardımcısı personelin çalışmalarını denetler ve eşgüdümü sağlar. Bu görevi Dr. Mustafa Balçık yürütmektedir. TÜRKSOY Bütçesinin büyük bir bölümü ülkemizce karşılanmaktadır.
6) 28-29 Kasım 2007 tarihlerinde Astana’da yapılması öngörülen TÜRKSOY Kültür Bakanları Daimi Konseyi 24. Dönem Toplantısı ileri bir tarihe ertelenmiştir.

Alıntı Adresi: Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı

İktisadi İşbirliği ve Gelişme Teşkilatı (OECD)

2010-10-30T18:59:00.001-07:00

İktisadi İşbirliği ve Gelişme Teşkilatı (OECD)

Kuruluş ve Amaçları:

İktisadi İşbirliği ve Gelişme Teşkilatı, OECD, 1947- 1960 yılları arasında faaliyette bulunan Avrupa İktisadi İşbirliği Teşkilatı'nın (OEEC) yerine oluşturulmuş uluslararası bir kuruluştur. İkinci Dünya Savaşı sonrasında yıkıma uğrayan Batı Avrupa ekonomilerinin onarımı amacıyla Marshall Planı çerçevesinde ABD'nin yaptığı yardımların dağıtımına yardımcı olmak ve Avrupa ülkeleri arasındaki ticari ödemeleri serbestleştirerek geliştirmek için kurulan OEEC, zamanla fonksiyonlarını kaybetmiştir. Nitekim, 1960'lara doğru Batı Avrupa'nın yeniden imarı ve ekonomik yönden güçlenmesi büyük ölçüde tamamlanmıştır. Yeni gelişmeler çerçevesinde, 14 Aralık 1960'da imzalanan Paris Sözleşmesi ile yeni işbirliği alanlarına yönelmesi amaçlanan OECD kurularak, 30 Eylül 1961'de resmen faaliyete başlamıştır. OECD'nin 20 kurucu üyesi bulunmaktadır (Türkiye, ABD, Kanada, Fransa, Hollanda, Belçika, Lüksemburg, Federal Almanya, İtalya, Portekiz, İngiltere, Danimarka, İrlanda, Yunanistan, İsviçre, Avusturya, İsveç, İzlanda, Norveç ve Avrupa Topluluğu). Bilahare Japonya, Finlandiya, Avustralya ve Yeni Zelanda, kuruluşa katılmışlardır. 1994 yılından itibaren Teşkilata yeni üyeler iştirak etmişlerdir. 1994 yılında Meksika, 1995 yılında Çek Cumhuriyeti, 1996 yılında Macaristan, Polonya bilahare Güney Kore ve son olarak 2000 yılı içerisinde Slovakya'nın örgüte üyeliği ile teşkilata üye ülke sayısı 30'a yükselmiştir.

15 Aralık 2009 tarihinde Şili 31. üye olarak Örgüt’e davet edilmiş, üyelik anlaşması 11 Ocak 2010’da Santiyago'da imzalanmıştır. Sözkonusu anlaşmanın Şili Kongresince de onaylanması sonrasında, Şili OECD’nin 31. ve Güney Amerika bölgesinin ilk üyesi olacaktır.

Üyelik ve Organları:

OECD, Avrupa, Kuzey Amerika ve Pasifik bölgelerinin insan haklarına dayalı çoğulcu demokrasi ve serbest piyasa ekonomisi değer ve ilkelerini paylaşan en gelişmiş otuz ülkesine, ekonomik ve sosyal politikalarını mukayese etmek ve ahenkleştirerek geliştirmek imkanını sağlamaktadır. Dünya ekonomisinin yaklaşık dörtte üçüne hakim olan ülkeler arasında sürekli bir diyalogun yürütüldüğü yegane forum olan bu Teşkilatın faaliyetleri, dünya ekonomisine dolaylı olarak yön veren bir güce sahiptir. Deneyimli ve etkin Sekretaryası'nın analitik ve istatistik çalışmalarıyla desteklenen bu faaliyet zaman içinde hem değişen şartlara uymasını hem de şartların değişmesini etkilemeyi bilmiştir. Örneğin, günümüz dünyasındaki globalleşme eğilimine paralel olarak, ekonomik ve sosyal konuları kendi aralarındaki etkileşimi göz önünde tutacak şekilde ele alan hemen hemen yegane teşkilat OECD'dir.

OECD'nin günümüzde çalışma yaptığı önemli alanları aşağıdaki başlıklar altında sıralamak mümkündür:

OECD üyesi ülkelerin ekonomik durumlarını inceleme
Çevre
Yaşlanan nüfusun ülke ekonomilerine ve toplumsal yapıya etkisi
Rüşvet ve yolsuzluklarla mücadele
İyi yönetim
Elektronik ticaret
Yeni iş imkanları yaratılması
Düzenleyici reformlar
Sürdürülebilir kalkınma
Vergiler ile ilgili düzenlemeler
Ticaretin liberalleşmesi

OECD'nin en yüksek karar organı Konseydir. Başkanlığı Örgütün Genel Sekreterince yürütülmektedir. Konsey toplantılarına üye ülkelerin Teşkilat nezdindeki Daimi Temsilcilerinin yanı sıra Avrupa Birliği Komisyonu Temsilcisi de katılmaktadır.

Yılda bir kez, G-8 zirvesi öncesine denk düşecek bir tarihte, Bakanlar düzeyinde toplanan Konsey, üye ülkelerin Dışişleri, Ekonomi, Maliye ve Ticaret Bakanlarını ve diğer ilgili Bakan ve üst düzey bürokratlarını biraraya getirmektedir. Bu toplantılar üye ülkeleri ilgilendiren güncel konularda görüş alışverişinde bulunulmasına ve gerekli kararların alınmasına imkan sağlamaktadır. Konsey, hem Teşkilatın genel, hem de OECD bünyesinde faaliyet gösteren komitelerin bireysel yıllık çalışma programlarını onaylamaktadır.

Çeşitli komiteler ilgili Bakanlar düzeyinde zaman zaman toplantılar düzenlemektedir. Çevre, Enerji, Maliye, Ticaret, Sosyal Güvenlik, Ulaştırma, Tarım ile ilgili Bakanlar OECD Forumlarında biraraya gelmektedir.

OECD bünyesinde iki önemli kuruluş bulunmaktadır. Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) ve Nükleer Enerji Ajansı (NEA).

UEA 1974 yılında kurulmuştur. Ülkemiz kurucu üyesidir. Örgütün temel amacı petrol piyasasında yer alabilecek krizlere karşı hazırlıklı olmak ve üye ülkeler arasındaki dayanışmayı artırarak enerji güvenliliğini sağlamaktır. UEA, üye ülkelere petrol stoğu bulundurma zorunluluğu getiren bir kuruluştur.

NEA ise üye ülkelerin nükleer enerji üretimlerinin barışçı amaçlarla geliştirilmesi için faaliyet göstermekte, nükleer alanda üye ülkelerce verilen kararların uyumlaştırılmasına çalışmaktadır.

Teşkilatın 200'ü aşkın komite ve çalışma grubu bünyesinde düzenlenen ve yılda yaklaşık 40.000 civarında hükümet temsilcisinin katıldığı toplantılar, politikaların araştırılmasının da ötesinde bunların uygulanması için gerekli ortamın yaratılmasına yöneliktir. Bu çerçevede, üye ülkelerin gerek genel, gerek belirli ekonomik alanlardaki politikalarının ortaklaşa incelenmesinin yanı sıra, hukuki bağlayıcılığı olan anlaşmalar giderek OECD kapsamında önem kazanmaktadır.

OECD ve Türkiye:

OECD'nin yirmi kurucu üyesi arasında yer alan ülkemiz dünya ve özellikle Batı ekonomileriyle bütünleşme yolunda önemli mesafe kat etmiş durumdadır. Ülkemizin ana hedeflerinden biri, serbest piyasa ve rekabet ilkeleri doğrultusunda sözkonusu dışa açılım ve bütünleşme sürecini hızlandırmaktır. Bu yaklaşımın ışığında, OECD üyeliğimizin değeri daha da artmıştır. Üyeliğimiz, her şeyden önce, uluslararası ekonomik alanda giderek süratlenen gelişmeleri yakından izleme ve Batılı ülkelerle birlikte ortak politika tespitlerinin yapılmasına katkıda bulunma olanağı sağlamaktadır.

Nitekim, Türkiye diğer üyeler gibi OECD'nin program, politika ve önceliklerinin oluşturulmasına katkıda bulunmaktadır. Teşkilatın "consensus" sistemiyle çalışması, her üyenin ortak çıkarların arayışında kendi çıkarlarının da göz önünde tutulmasını sağlamasına imkan vermektedir. Bu çerçevede, ülkemiz dünyaya açıldığı ölçüde OECD'nin çalışmalarında ve yönlendirilmesinde giderek daha fazla söz sahibi olmaya başlamış, bu arada, ülkemizin yakın ilgi ve çıkarlarına ilişkin konularda ön planda rol oynayabilmiştir.

1993 yılında kurulan OECD Ankara Çok Taraflı Vergi Merkezi, piyasa ekonomisine geçiş sürecinde teknik bilgi yardımı sağlamak amacıyla üst düzey vergi memurlarına vergi eğitimi vermektedir. OECD Ankara Çok Taraflı Vergi Merkezinde bugüne kadar yaklaşık 30 değişik ülkeden 2.500 civarında üst düzey vergi memuru eğitim görmüştür.

OECD ile ilişkilerimiz çerçevesinde önemli yer tutan “Uluslararası Ticari İşlemlerde Yabancı Kamu Görevlilerine Rüşvet Verilmesinin Önlenmesi Sözleşmesi” tarafımızdan 17.12.1997’de imzalanarak, 24.09.2000 tarihinde yürürlüğe girmiştir. OECD Rüşvetle Mücadele Sözleşmesi’nin amacı, Sözleşmeye taraf ülkelerin tabiiyetini taşıyan gerçek veya tüzel kişilerin, yabancı kamu görevlilerine rüşvet vermelerinin engellenmesidir. Böylece, Sözleşmeye taraf ülkelerin uluslararası ticaret yaparken, yolsuzluk ve rüşvetten kaçınmaları amaçlanmaktadır. OECD Konseyi tarafından kabul edilen bağlayıcı bir belge olan Sözleşme doğrultusunda, OECD Rüşvetle Mücadele Çalışma Grubu tarafından yürütülen ülke incelemeleri kapsamında OECD Rüşvetle Mücadele Türkiye I. Aşama İncelemesi 2004 yılında, II. Aşama İncelemesi ise Mart 2010’da tamamlanmıştır.
"OECD Yolsuzlukla Mücadele Sayfası"

OECD Web Sitesi
OECD Türkiye Sayfası

Alıntı Adresi: Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı

III. Türkiye´nin NATO´ya Askeri Katkıları

2010-10-30T18:58:00.001-07:00

1. Jeostratejik bakımdan Türkiye’nin eşsiz bir konumu bulunmaktadır. Balkanlarda, Orta Doğu’da ve Kafkaslarda meydana gelen gelişmelerin Türkiye’ye doğrudan yansımaları olmakta ve ortaya çıkabilecek krizlerle derhal ilgilenmesi gerekmektedir.
Çatışmalara ve çeşitli istikrarsızlıklara sahne olan ve bu çerçevede zorlukların yanısıra önemli sorumlulukları da beraberinde getiren bölgelerle çevrili olan Türkiye, güvenliğe net olarak katkıda bulunmakta, bu anlamda güvenlik tüketen değil, üreten bir ülke özelliği taşımaktadır. Ülkemiz, ayrıca NATO’nun yanısıra Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği öncülüğünde icra edilen bir çok kriz yönetimi harekatında yer alıp, halihazırda yaklaşık 3500 askeri personelimiz NATO,BM ve AB önderliğindeki harekatlara iştirak etmektedir.
Öte yandan, Soğuk Savaşın sona ermesiyle bir çok Müttefikin yararlandığı “barış paydası”ndan Türkiye, coğrafi konumu ve bu çerçevede komşu bölgelerde istikrarsızlıkların ortaya çıkması nedeniyle yararlanamamıştır. Bu bağlamda Türkiye, çağımız için elzem olan “sürdürülebilir kalkınmanın” devamı için etrafında bir barış ve istikrar kuşağı oluşturmak için aktif ve samimi çaba göstermekte, buna koşut olarak savunma harcamalarında indirime gitmektedir. Türk Silahlı Kuvvetlerinin amacı daha modern ve küçük, profesyonel, konuşlanma ve vurucu gücü yüksek bir kuvvet oluşturmaktır.
2. Türkiye’nin NATO’daki konumuna dair karşılaştırmalı istatistiki bilgilere http://www.nato.int/issues/defence_expenditures/index.html adresindeki internet sayfasından ulaşmak mümkündür.

Alıntı Adresi: Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı

II. Türkiye´nin Güncel NATO Konularına İlişkin Görüşleri

2010-10-30T18:57:00.001-07:00

1. Genel

NATO’nun önemli bir müttefiki olan Türkiye, İttifakı kendisinin de ayrılmaz bir parçası olduğu Transatlantik ve Avrupa-Atlantik güvenliğinin dayanağı olarak değerlendirmektedir. Soğuk Savaş sonrası dönemde konvansiyonel tehdit büyük ölçüde azalmıştır. Diğer taraftan, terörizm, bölgesel istikrarsızlıklar, kitle imha silahları ve bunları fırlatma vasıtalarının yayılması, ayrılıkçı mikro ve etnik milliyetçilik, aşırı dinci akımlar, örgütlü suç, uyuşturucu ve insan ticareti, kitlesel göç gibi geleneksel olmayan, asimetrik güvenlik risk ve tehditleri ortaya çıkmıştır. Mevcut güvenlik ortamında, ABD’de 11 Eylül 2001 tarihinde meydana gelen terörist saldırılar ile daha sonra ve ülkemiz dahil olmak üzere, çeşitli yerlerde yapılan saldırılar, bu risk ve tehditlerin küresel niteliğini açıkça ortaya koymuştur. Bugün, terörizm uluslararası toplum ve İttifak’ın güvenliği için en ciddi tehditlerden birini teşkil etmektedir.

Bu çerçevede, 12 Eylül 2001 tarihinde NATO’nun kolektif savunmaya ilişkin 5. maddenin işletilmesi kararını ilk kez alması, İttifakın terörizm gibi yeni tehditler karşısında harekete geçme kararlılığının açık bir göstergesidir.

Soğuk Savaş sonrasında günün koşullarına uyum sağlama ihtiyacının bilincinde olan NATO, 1991 ve 1999 tarihli Stratejik Konseptlerde de yansıtıldığı üzere, kapsamlı bir dönüşüm sürecinden geçmektedir. Bu hem iç hem de dış adaptasyon sürecidir. Aslında NATO, gelişmiş siyasi ve askeri ortaklık yapıları kurmak, Rusya ve Ukrayna ile işbirliği ve Akdeniz Diyaloğu ile İstanbul İşbirliği Girişimini başlatmak gibi mekanizmalar oluşturmak suretiyle günümüz güvenlik ortamının gereklerini karşılama konusundaki kararlılık ve yeteneğini açıkça sergilemektedir. Diğer taraftan, NATO’nun yeni üyelikler konusunda izlediği açık kapı politikası ve BM, AGİT ve AB gibi diğer uluslararası örgütlerle olan işbirliği önem arzeden hususlar olarak ortaya çıkmaktadır.

İttifakın, daha etkin yapı ve işleyişlere yönelik iç reformu da ayrıca kayda değerdir. Yeni kuvvet ve komuta yapıları, askeri yeteneklerinin geliştirilmesine yönelik girişimleri, yeni NATO Mukabele Kuvveti bu iç dönüşüm sürecinin başlıca unsurlarıdır. Türkiye, bu çabaların güçlü bir savunucusu olmaya devam etmekte ve bu amaçla sözkonusu çabalara aktif katkıda bulunmaktadır. Türkiye, NATO Mukabele Kuvvetinin (NMK) ilk iki rotasyonunda kara unsur komutanlığı liderliğini üstlenmiş ve 20 Kasım 2003 tarihinde İzmir’de gerçekleştirilen ilk NMK tatbikatına evsahipliği yapmıştır. Türkiye, NMK’nın Ocak-Temmuz 2007 dönemindeki 8. rotasyonunda da kara unsur komutanlığını üstlenmiştir. Bunun yanında, Türkiye İstanbul’da Yüksek Hazırlık Düzeyindeki bir Kuvvet Karargahı (NRDC-T) teşkil etmiştir. Sözkonusu Karargah NATO içindeki aynı tür altı Karargahtan biridir. Ülkemiz ayrıca, NATO’nun yeni komuta yapısı çerçevesinde oluşturulan Hava Unsuru Komutanlığı Karargahına İzmir’de evsahipliği yapmaktadır.

Muhtemel krizlere etkin ve hızlı müdahale edebilmek için yeteneklerin geliştirilmesi, NATO içindeki dönüşüm çabalarının esasını oluşturmaktadır. İttifak, konuşlandırılabilir ve kullanılabilir kuvvetlere ihtiyaç duymaktadır. Savunma yeteneklerinin geliştirilmesi NATO-AB arasındaki stratejik işbirliğinin önemli bir unsurunu oluşturmaktadır.

Tehditlerin ve mevcut tehditlere karşı koymada kullanılması gereken metodların doğası değişirken, İttifakın asıl fonksiyonu olan kollektif savunma değişmeksizin devam etmektedir. Bu bağlamda, transatlantik bağın önemi ve transatlantik işbirliğinin başlıca forumu olarak NATO vazgeçilmez niteliğini sürdürmektedir. İttifak, Avrupa-Atlantik bölgesinin barış ve istikrarının korunması ve geliştirilmesindeki temel araçtır.

2. Irak Savaşı Sırasında NATO’nun Türkiye’ye Sağladığı Savunma Desteği

Türkiye’nin NATO’da Irak savaşı öncesinde izlediği tutum açıktır: Türkiye askeri seçenekten kaçınmak istemiş ve barışçıl bir çözüm yolundaki çabalara aktif olarak katılmıştır. Bununla birlikte, gelişmeler Türkiye’yi nüfusuna, topraklarına ve kuvvetlerine yönelebilecek olası bir tehdide karşı her türlü önleyici tedbiri almaya zorlamıştır.

Bu çerçevede, Türkiye 10 Şubat 2003 tarihinde, Kuzey Atlantik Antlaşması’nın Müttefikler arasında istişarelerde bulunulmasını öngören 4. maddesini işletmiştir. Bunun üzerine, NATO Savunma Planlama Komitesi’nin (DPC) 16 ve 19 Şubat 2003 tarihli kararları uyarınca Türkiye’nin savunmasını desteklemek amacıyla ihtimaliyat planlaması başlatılmıştır. Bu bağlamda, bir saldırı durumunda Türkiye’yi savunmak amacıyla 2003 Şubatından Nisan ayına kadar dört erken uyarı uçağı (AWACS) ve beş PATRIOT hava savunma bataryası Türkiye’de konuşlandırılmıştır. Sözkonusu NATO kuvvetleri 65 gün süren görev sürelerinin sonunda, 3 Mayıs 2003 tarihinde ülkemizden ayrılmışlardır. NATO Türkiye’nin savunması amacıyla 1990-1991 Körfez Savaşı sırasında da benzer yetenekleri sağlamıştır. (Daha detaylı bilgi için NATO web sitesindeki www.nato.int/issues/turkey adresine bakılabilir.)

Türkiye, Irak’tan gelebilecek bir saldırıya karşı NATO tarafından yapılan savunma katkılarını memnuniyetle karşılamıştır. NATO’nun bu desteği, gerek İttifak’ın kollektif savunma konusundaki azim ve uyumunu, gerek güvenliğin bölünmezliği ilkesini bir kez daha kanıtlamıştır.

3. NATO’nun Irak Eğitim Misyonu (NTM-I)

• Irak Geçici Hükümetinin talebi üzerine İstanbul Zirvesi’nde alınan karar uyarınca, NATO tarafından Irak Güvenlik Güçlerine eğitim desteği verilmesine yönelik olarak bir “Eğitim Misyonu” kurulması 30 Temmuz 2004 tarihinde kararlaştırmıştır.

• Sözkonusu Misyonun amaçları:
     - Irak Geçici Hükümeti ve Çok Uluslu Güç ile uygun irtibat düzenlemelerinin tesisi,
     - Saptanacak Iraklı karargah görevlilerinin Irak içindeki eğitimlerine derhal başlamak dahil                 olmak üzere, milli yapıların oluşturulmasında Irak makamları ile yakın çalışma içinde bulunulması,
     - Ülke dışında eğitim görecek Iraklı personelin tespiti ve
     - NATO tarafından verilecek eğitim, danışma ve işbirliği hizmetlerinin belirlenmesi.

• Türkiye, sözkonusu misyona 2 subayla katılmakta ve ayrıca Irak Güvenlik Güçlerine ülkemizde eğitim vermek suretiyle anılan ülkenin istikrara kavuşması çabalarına katkıda bulunmaktadır. Bugüne kadar Ankara’da bulunan Terörle Mücadele Mükemmeliyet Merkezi ve Barış için Ortaklık Merkezi bünyesinde 2010 yılı itibariyle toplam 274 Iraklı subaya eğitim verilmiştir.

4. ISAF ve NATO

Aralık 2001’de düzenlenen Bonn Konferansı çerçevesinde ve 1386 sayılı BM Güvenlik Konseyi kararı uyarınca başlatılan Afganistan’daki Uluslararası Güvenlik Yardım Kuvveti (ISAF) Harekatının liderliği, Birleşmiş Milletlerin görevlendirmesi üzerine, 11 Ağustos 2003 tarihinde, NATO tarafından üstlenilmiş, böylelikle NATO harekatın stratejik eşgüdümünü, komutasını ve kontrolünü almıştır.

ISAF harekatı ile NATO, tarihinde ilk kez Avrupa-Atlantik alanının dışında bir bölgede operasyon gerçekleştirmeye başlamıştır. ISAF harekatı, coğrafi mesafenin yanısıra, gerektirdiği insan kaynakları ve mali boyutları bakımından güç bir harekattır. Bununla birlikte, sözkonusu harekat yeni güvenlik ortamında NATO’nun etkinliğini ve güvenilirliğini göstermesi bakımından İttifakın önceliğini teşkil etmektedir.

Türkiye, ISAF’ın NATO tarafından üstlenilmesi öncesinde ISAF-II liderliğini Haziran 2002-Şubat 2003 döneminde yaklaşık 1400 mevcutlu bir birlikle yürütmüştür. Ülkemiz NATO komutası altındaki dönemde de Şubat-Ağustos 2005 tarihlerinde ISAF-VII liderliğini ve aynı anda Kabil Uluslararası Havaalanının sorumluluğunu da üstlenmiştir. ISAF-VII liderliği sırasında Afganistan’da 1430 askeri personel bulunduran Türkiye’ye ait üç helikopter de anılan görev süresince ülkede konuşlandırılmıştır.

Türkiye'nin güvenlik boyutundaki katkıları çerçevesinde ayrıca, Kâbil Merkez Bölge Komutanlığı, Fransa ve İtalya ile dönüşümlü olarak 2006 Ağustos ayından itibaren iki yıl süreyle müştereken üstlenilmiştir. Sözkonusu görev Nisan-Aralık 2007 döneminde Türkiye tarafından yürütülmüş olup, anılan dönemde harekata yaklaşık 1200 personelle katkı sağlanmıştır. Türkiye, ayrıca Mart 2008 itibariyle bir Harekat Gözetim ve İrtibat Timini Kabil'deki 201. Kolordu nezdinde konuşlandırmıştır.

TBMM eski Başkanı ve Dışişleri Bakanı Sayın Hikmet Çetin, NATO’nun Afganistan’daki Kıdemli Sivil Temsilcisi olarak 2004-2006 yılları arasında görev yapmıştır.Türkiye’nin de taraf olduğu Güneydoğu Avrupa Savunma Bakanları süreci çerçevesinde oluşturulan Güneydoğu Avrupa Tugayı (SEEBRIG) Karargahı Şubat-Ağustos 2006 tarihlerinde Kabil Çokuluslu Tugayı Karargahı görevlerini üstlenmek üzere Afganistan’da konuşlandırılmıştır.

3. Kolordu Komutanlığı, Ağustos 2008-Şubat 2009 tarihleri arasında yaklaşık 150 personelden müteşekkil bir kuvvetle ABD komutasında bulunan ISAF Karargâhını takviye etmiştir.

Ülkemiz 31 Ekim 2009 tarihinden itibaren Kabil Bölge Komutanlığını bir yıl süreyle üstlenmiştir. Bu çerçevede ISAF bünyesinde halen 1795 personelimiz görev yapmaktadır.

Ülkemiz, Afgan Emanet Fonu’na 1,5 milyon Avro, Helikopter Girişimine de 2 milyon ABD Doları katkıda bulunulmuştur.

ABD Başkanı Obama tarafından yapılan ilave kuvvet ve eğitim alanındaki katkı talebi üzerine ülkemizce eğitim alanında yapılan katkılar büyük ölçüde artırılmıştır. Nitekim NATO’nun Afganistan’daki eğitim misyonuna (NTM-A) katkımız 180 personele ulaşmıştır.

Afgan güvenlik kuvvetlerinin eğitimine katkılarımız:
- Dağ ve Komando okulunda icra edilen mevcut eğitime devam edilmesi (450 personel/6 piyade bölüğü);
- Buna ilave olarak, Kara Kuvvetleri Komutanlığınca Afganistan’dan taburlar halinde getirilecek Afgan birliklerinin 6-8 haftalık eğitim verilmesi (böylece bir yılda bir Tugay kadar birliğin eğitilmiş olması-3000-4000 personel);
- Sınıf Okullarında (Afgan Ordusu hangi sınıflarda ihtiyaç duyuyorsa) Afgan subay ve astsubayları için ilave kapasite tahsis edilerek eğitim verilmesi;
- İlave bir OMLT (16 kişilik) tahsis edilmesi (harekat alanına intikal etmiştir.);
- Avrupa Jandarma Kuvvetinin misyonu çerçevesinde Jandarma Genel Komutanlığınca ilave OMLT katkısında bulunulması;
- Afgan Ulusal Polisine verilen eğitim desteğinin artırılması, bu bağlamda Içişleri Bakanlığımızın 2010 yılı için Afgan polisinin öncelik ve ihtiyaçlarına yönelik ilave eğitim olanakları sunması;
- Vardak’taki başarılı uygulamamız ışığında Cevizcan’da kurulacak ikinci PRT’miz çerçevesinde polis eğitim timlerinin görevlendirilmesi;

Ayrıca Kabil Bölge Komutanlığında bulunan Invicta’da bir seferde tabur düzeyinde (600 personel) eğitim verecek bir merkez 2010 Şubat ayı başı itibariyle kurulmuştur. Merkezdeki eğitimden ülkemiz sorumludur. Bu amaçla 27 kişilik bir eğitmen ekibimiz görevlendirilmiştir. Bu ekibin 34 kişilik Afgan eğitmen kadrosunu da eş zamanlı olarak eğitime tabi kılması planlanmaktadır.

Öte yandan, Türkiye, Afganistan’ın güvenliği ve istikrarına destek olmak amacıyla Kabil yakınlarındaki Vardak ilinde bir Bölgesel İmar Ekibi (PRT) kurmayı kararlaştırmıştır. Sözkonusu PRT 9 Kasım 2006 tarihinde faaliyete geçmiştir. Bölgesel İmar Ekibimiz, kurulduğu tarihten bu yana, Afganistan’ın yeniden imarı ve kalkınmasına yönelik olarak bilhassa eğitim, sağlık, tarım ve Afgan polis güçlerinin eğitimi alanlarında önemli çalışmalar yapmaktadır.

Vardak PRT’imizin başarısı ışığında, ülkemiz Kuzey Afganistan’da, Cevizcan ve Sarıpul vilayetlerinden sorumlu şekilde görev yapacak olan ikinci bir PRT kurmayı kararlaştırmıştır. Cevizcan PRT’imizin 20 Temmuz 2010 tarihinde gerçekleştirilecek Kabil Konferansında resmen hizmete girmesi öngörülmektedir.

5. NATO Hava Polisliği

İttifaka katılan yeni Müttefiklerden hava sahalarının korunmasında desteğe ihtiyaç duyan Baltık ülkeleri ile Slovenya’ya Hava Polisliği (Air Policing) alanında geçici olarak yardım sağlanması kararı alınmıştır. Sözkonusu karar çerçevesinde, Türkiye de 1 Nisan – 31 Temmuz 2006 tarihlerindeki 9. dönemde Baltık ülkelerinin hava sahalarında 4 ay süreyle bu görevi üstlenmiştir. Bu kapsamda, Litvanya'daki Siauliai havaalanına dört adet hızlı reaksiyon uçağı (F-16) ve yeterli sayıda personel konuşlandırılmıştır.

Müttefiklerarası dayanışmanın bir tezahürü de olan Hava Polisliği desteğinin, esasen bugüne kadar gerçekleştirilen tüm NATO görevlerinde başarıyla yer alan Türk Silahlı Kuvvetlerinin üstlendiği ve Estonya, Letonya ve Litvanya ile ilişkilerimizin daha da gelişmesine katkıda bulunacak bir İttifak görevi niteliğini taşımaktadır.

6. Avrupa Güvenlik ve Savunma Politikası (AGSP)/Ortak Güvenlik ve Savunma Politikası (OGSP)

Soğuk Savaş sonrası dönemin yeni risk ve tehditlerinin şekillendirdiği kırılgan güvenlik ortamında Avrupa’da barış ve istikrarın korunması büyük önem arzetmektedir. Türkiye, Soğuk Savaş yıllarında Avrupa’daki barış ve istikrarın korunmasına katkıda bulunan Avrupalı bir müttefik olarak, İttifak içindeki Avrupa Güvenlik ve Savunma Kimliğini de (AGSK) güçlendireceği anlayışıyla AB içinde geliştirilen Avrupa Güvenlik ve Savunma Politikası’nın (AGSP) gelişimini desteklemiştir.

AB’ne üyelik süreci doğrultusunda Türkiye AGSP’nin gelişimini tutarlı ve bütüncül bir yaklaşımla desteklemeye devam etmektedir. Türkiye’nin AGSP’nin gelişmesine katkıları ülkemizin Batı Avrupa Birliği’ndeki kazanılmış hakları ve statüsü zemininde yapılmıştır. Bu çabalar Aralık 2001 tarihinde Ankara Belgesi’nin imzalanmasıyla meyvelerini vermiştir. Türkiye, İngiltere ve ABD tarafından müzakere edilen sözkonusu belge AB üyesi olmayan Avrupalı müttefiklerin AGSP’ne katılımını düzenlenmekteydi. Ankara Belgesi, 24-25 Ekim 2002 tarihlerinde yapılan Brüksel Zirvesi’nde AB Devlet ve Hükümet Başkanları tarafından onaylanmıştır. “AGSP: AB Üyesi Olmayan Avrupalı Müttefiklerin Müdahil Olmaları Hakkındaki Nice Hükümlerinin Uygulaması” başlıklı (ve kısaca Nice Uygulama Belgesi olarak adlandırılan) bu yeni Belge, Kuzey Atlantik Konseyi’nin (KAK) 13 Aralık 2002 tarihli Kararı ile 16 Aralık 2002 tarihli NATO-AB Ortak Bildirisiyle birlikte iki teşkilat arasındaki işbirliğinin çerçevesini oluşturmaktadır.

Türkiye, Avrupa güvenliği ve savunması hakkında her iki örgüt arasında bir stratejik ortaklık tesis edilmesini memnuniyetle karşılamıştır. Güvenliğin bölünmezliği ilkesine dayanan bu stratejik ortaklık, mevcut risk ve tehditlere karşı ortak mücadelenin daha etkin bir şekilde yürütülmesini sağlayacaktır. Türkiye, AB üyesi olmayan Avrupalı müttefiklerin AGSP’ne katılımını düzenleyen Nice Uygulama Belgesi’nin hükümlerinin hayata geçirilmesi için tüm Müttefikler ve Avrupalı ortaklara sorumluluk düştüğüne inanmaktadır. Türkiye’nin Avrupa güvenlik ve savunması hakkındaki NATO-AB işbirliğine yönelik yaklaşımı, NATO’ya üyeliğinin ve AB’ne giriş arzusunun doğal bir sonucudur. Bu çerçevede, Türkiye, bu işbirliğine rehber olacak ilkelerin, karşılıklı destek, tamamlayıcılık ve şeffaflık oluşturması gerektiği kanaatindedir.

İstanbul Zirvesi NATO-AB operasyonel işbirliğinin yeni bir adım daha atmasına tanık olmuştur. İstanbul Zirvesi’nde NATO, Bosna-Hersek’teki mevcudiyetini muhafaza etmek kaydıyla, burada yürüttüğü İstikrar Gücü Harekatı’nı (SFOR) bitirme yönündeki kararını açıklamıştır. NATO’nun bu kararından sonra, AB’nin Berlin (+) düzenlemeleri temelinde NATO imkan ve yeteneklerine başvurularak Bosna-Hersek’te AB öncülüğünde “Althea” harekatı başlatılmıştır. AB’nin öncülüğündeki bu harekat, AB’nin NATO imkan ve yeteneklerine başvurmasını sağlayan (ve Berlin (+) düzenlemeleri olarak bilinen) NATO-AB düzenlemeleri için başarılı bir sınav olmuştur.

Ancak, Nice Uygulama Belgesinde kayıtlı hükümler bugüne değin tam anlamıyla uygulamaya geçirilememiştir. Ayrıca GKRY, AB’ye üye olmasıyla birlikte, zaman zaman Yunanistan ve Fransa’nın da desteğiyle, AGSP’ye daha fazla müdahil olma yönündeki çabalarımızı önleyici bir rol oynamaya başlamıştır. Bu bağlamda Avrupa Savunma Ajansı ile işbirliğine girmemiz ve AB ile bilgi güvenliğine dair bir anlaşma imzalamamız GKRY tarafından engellemiştir. Ülkemiz, beklentilerini zaman zaman en üst düzeyde gerek müttefiklerine, gerek AB üyesi ülkelere iletmiştir.

Türkiye, bulunduğu zor coğrafyada, NATO, AGİT gibi temel uluslararası güvenlik kuruluşları aracılığıyla daha büyük bir İttifakın parçası olduğunu göstermeye büyük önem vermektedir. Ayrıca bölgemizde oynadığımız istikrar sağlayıcı ülke rolümüzün, AGSP (Lizbon Antlaşmasının kabulünden bu yana OGSP) vasıtasıyla da güçlendirileceği değerlendirilmektedir. AB’ye aday ülke olarak da AGSP’ye daha fazla katkıda bulunma isteğimiz doğaldır. Ayrıca AB üyesi olmamakla birlikte Avrupalı müttefik kimliğimiz, AB tarafından Avrupa’nın güvenliği bağlamında daha güçlü bir rol üstlenilecekse, bunda ülkemizin de yer almasını gerekli kılmaktadır. Bu çerçevede OGSP’nin geliştirilmesi yönündeki siyasamızın sürdürülmesi öngörülmektedir.

Türkiye AB Muharebe Grupları Konsepti’ni memnuniyetle karşılamaktadır. Bu Konsept, NATO ve AB’nin birbirini tamamlayıcı ve şeffaf gayretleri sayesinde, NATO Mukabele Kuvveti ile AB’nin Muharebe Grupları ve Süratli Müdahale Unsurları arasındaki duplikasyon riskinin bertaraf edileceği bir alan olarak ortaya çıkmaktadır.

NATO Mukabele Kuvveti’nin ilk iki rotasyonunda kara unsurunun liderliğini üstlenen Türkiye’nin tecrübesi, bu Konseptin uygulanması aşamasında önemli bir katkı sağlayabilecektir. Türkiye ve Romanya, İtalya’nın çerçeve ülke olduğu AB Muharebe Grubunun 2010 yılının ikinci yarısı için görev üstlenmesi beklenmektedir.

Avrupa Savunma Ajansı (EDA)

EDA’nın kökeni, NATO’dan Batı Avrupa Birliği’ne (BAB) transfer edilen ve esasen NATO Komiteleri olan EuroGroup ve IEPG’ye dayanmaktadır. Bu nedenle, BAB’a ortak üye olmasına rağmen ülkemiz, BAB içinde yeralan Batı Avrupa Silahlanma Örgütü (WEAO) ve Grubu’na (WEAG) tam üye statüsüyle katılmaktaydı.

2004 yılı sonunda Brüksel’de yapılan Batı Avrupa Silahlanma Grubu (WEAG) Savunma Bakanları toplantısında, WEAG’ın Haziran 2005 tarihinde kapatılması ve görevlerinin AB içinde yeni kurulan Avrupa Savunma Ajansı’na (EDA) devredilmesi yönünde karar alınmıştır.

AB’ye üye olmadan EDA’ya tam üye haklarıyla katılamayacağımız bilinmesine rağmen, ülkemiz ve EDA arasında işbirliği düzenlemeleri teşkil edileceğine dair AB taahhüdü çerçevesinde WEAG/WEAO’nun kapatılması kararı tarafımızdan da onaylanmış, sözkonusu AB taahhüdü genel hatlarıyla EDA’yı kuran Ortak Eylem Belgesi’nde de kayıt altına alınmıştır.

Öte yandan, Türkiye ile EDA arasındaki ilişkilerin zeminini oluşturacak İdari Düzenleme Belgesi mektup teatisiyle yürürlüğe girme aşamasına gelmiş (Norveç için hazırlanan belgeyle birlikte), ancak 14 Nisan 2005 günü Brüksel’de yapılan AB’nin teknik düzeydeki toplantısında GKRY, “siyasi mülahazalarla” olduğunu vurgulamak suretiyle Türkiye’ye ilişkin düzenlemenin kabulünü engellemiştir. Norveç’e ilişkin düzenlemeler ise onaylanmıştır.
Türkiye’nin Avrupa Savunma Ajansıyla ilişkilerini tesis edecek İdari Düzenlemeler Belgesinin onaylanması, Avrupa savunma yeteneklerinin geliştirilmesine katkı yapılabilmesine yardımcı olacaktır.

7. Genişleme Süreci

İttifak’a yeni üyelerin kabulü Vaşington Antlaşması’nın 10. maddesi çerçevesinde mümkün olmaktadır. Bu maddede, İttifak üyeliğinin getireceği sorumlulukları yerine getirmeye istekli ve bunun için gerekli yeteneğe sahip olan Avrupa devletlerinin oybirliğiyle alınacak karar temelinde NATO’ya üye olmaya davet edilebilecekleri öngörülmektedir. NATO’ya üye olmak isteyen ülkelerin aşağıdaki kriterlere sahip olmaları gerekmektedir.

- Demokratik siyasi siteme ve piyasa ekonomisine sahip olmak,
- Anlaşmazlıkların barışçı yollarla çözümünü istemek,
- NATO operasyonlarına katkıda bulunmak,
- Demokratik sivil-asker ilişkisine sahip olmak.

1949 yılında 12 ülke tarafından kurulan NATO geçirdiği 6 genişleme süreci sonucu bugün 28 üyeli bir örgüte dönüşmüştür. Bu durum, İttifak’ın genişlemesinin dinamik ve devam eden bir süreç olduğunu göstermektedir.

Türkiye, İttifakın genişlemesinin Avrupa-Atlantik alanının bütününde güvenlik ve istikrarın daha da pekişmesine katkıda bulunduğuna inanmaktadır. Yeni üyelerin İttifaka katılımları, aynı zamanda özgür ve birleşik bir Avrupa’nın oluşturulması amacına hizmet etmektedir. Bu anlayış temelinde Türkiye, NATO’nun “açık kapı” politikasını başından beri desteklemiştir. Bu bağlamda Türkiye, Bulgaristan, Romanya, Slovenya, Slovakya, Estonya, Litvanya ve Letonya’nın 29 Mart 2004 tarihi itibarıyla NATO’ya katılmalarını memnuniyetle karşılamıştır.

Balkanlarda barış ve istikrarın pekiştirilmesi için bölge ülkelerinin Avrupa-Atlantik yapılarıyla bütünleşmesi önem taşımaktadır. Bu çerçevede Türkiye, gerekli kriterleri yerine getirmeleri kaydıyla bütün Balkan ülkelerinin İttifak’a üye olmalarını desteklemektedir. 2-4 Nisan 2008 tarihlerinde Bükreş’te gerçekleştirilen NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi’nde, Hırvatistan ve Arnavutluk İttifak’a katılmaya davet edilmiş, Yunanistan’ın isim anlaşmazlığı gerekçesiyle veto kullanması nedeniyle, Makedonya’nın davet edilmesi ise mümkün olamamıştır. Türkiye bu ikili sorunun bir an önce diplomatik kanallardan çözülmesini ve Makedonya’nın İttifak’a üye olmasını istemektedir.

3-4 Aralık 2009 tarihlerinde Brüksel’de düzenlenen NATO Dışişleri Bakanları Toplantısında Karadağ Üyelik Eylem Planı’na (MAP) katılmaya davet edilmiştir. Bu ülkenin MAP sürecinin önümüzdeki Sonbaharda başlaması beklenmektedir.
22-23 Nisan 2010 tarihlerinde Tallin'de yapılan Dışişleri Bakanları Gayrıresmi Toplantısında ise Bona-Hersek MAP’a katılmaya davet edilmiştir. Ancak, B-H’nin MAP sürecinin fiilen başlatılması bütün savunma taşınmazı mülkiyetinin B-H Savunma Bakanlığının kullanımı için Devlet adına tescili koşuluna bağlanmıştır.

8. Ortaklık İlişkileri

Kafkaslar, Orta Asya ve Doğu Avrupa’dan Ortak ülkelerin askeri ve savunma bağlantılı konularda NATO’yla bireysel temelde pratik işbirliği yapmalarına olanak sağlayan Barış için Ortaklık Programı (BİO) 1994 yılında başlatılmıştır . NATO ile Ortaklar arasında çok taraflı bir danışma forumu olan Avrupa Atlantik Ortaklık Konseyi (AAOK) ise 1997 yılında kurulmuş olup, 28 NATO üyesi ile 22 Ortak ülkeyi bir araya getirmektedir. Ülkemiz, BİO Programının temelini teşkil eden “güvenliğin bölünmezliği”, “yeni bölünme çizgilerinin, gri alanların veya etki alanlarının oluşturulmasından kaçınılması”, “kapsayıcılık”, “self-differentiation” ve “şeffaflık” ilkelerinin korunması gerektiğine inanmaktadır.

AAOK ve BİO çerçevesinde yapılan işbirliğine somut bir nitelik kazandırılarak, işbirliğinin kalitesinin arttırılması, Ortaklık ilişkilerinin günün koşullarına uyarlanarak özellikle terörizmle mücadele ve NATO harekatları bağlamında oluşan yeni ihtiyaçlara daha iyi yanıt verir hale getirilmesi amacıyla İttifak bünyesinde yürütülen çalışmalar sonucunda bazı yeni mekanizmalar oluşturulmuştur. Bu çerçevede örneğin, AAOK ülkelerinin terörizme karşı ortak mücadele yönünde taahhütte bulundukları “Terörizme Karşı Ortaklık Eylem Planı (Partnership Action Plan Against Terrorism / PAP-T)” belgesi, Prag Zirvesinde NATO Devlet ve Hükümet Başkanları tarafından uygun bulunmuştur.

Prag Zirvesi’nde oluşturulan bir diğer mekanizma da Bireysel Ortaklık Eylem Planı’dır (IPAP). Bireysel Ortaklık Eylem Planı, Ortakların, 28+1 düzeninde NATO’yla işbirliği yapmalarına ve çeşitli alanlarda NATO’nun uzmanlığından yararlanmalarına imkan verecek bir mekanizma olarak ortaya çıkmıştır. IPAP çerçevesinde, NATO ile Ortak ülkeler arasında, savunma reformu ve sınır güvenliği gibi konularda hem nitelik hem de nicelik bakımından daha yoğun ve takvime dayalı işbirliği yapılması öngörülmüştür. Sözkonusu mekanizmaya katılacak Ortak ülkelerin, işbirliği yapılacak öncelikli alanları kendilerinin belirlemesi ve bir IPAP Sunuş Belgesi hazırlamaları beklenmektedir. Katılımın gönüllülüğe dayandığı IPAP sürecine halihazırda Azerbaycan, Gürcistan, Ermenistan, Moldova ve Kazakistan katılmaktadır.

İttifak’ın, Ortaklık ilişkilerinin Orta Asya ve Kafkasya ülkelerine ağırlık verecek şekilde geliştirilmesi yönündeki çalışmaları ülkemizce de desteklenmiştir. NATO İstanbul Zirvesi bu bakımından bir dönüm noktası oluşturmuştur. İstanbul Zirve Bildirisinde, stratejik öneme sahip Orta Asya ve Kafkasya bölgelerindeki Ortaklarla ilişkilere özel önem atfedilmesi kararlaştırılmıştır. Bu doğrultuda, sözkonusu bölgelerden sorumlu bir Genel Sekreter Özel Temsilcisi atanmış, Ortak ülkelerin savunma kuruluşlarının NATO standartlarına uygun hale getirilmesini hedefleyen PAP-DIB (Partnership Action Plan on Defence Institution Building) inisiyatifi hayata geçirilmiş ve Orta Asya ve Kafkasya bölgelerinde rotasyon temelinde çalışacak iki NATO irtibat görevlisi atanmıştır.

Öte yandan, Ortak ülkelerin NATO ile birlikte çalışabilir nitelikteki kuvvetlerinin tespiti ve geliştirilmesine yönelik bir mekanizma olan Planlama ve Gözden Geçirme Süreci (PARP), başta barışı destekleme operasyonları olmak üzere, İttifak’ın üstlendiği yeni görevlere ortakların etkin katılımına katkıda bulunmaktadır.

Ortak ülkelerin sivil ve askeri personelinin, BİO genel prensipleri doğrultusunda eğitimi ve Ortakların NATO ile müşterek çalışabilirlik hedeflerine ulaşmalarına yardımcı olmak amacıyla, 29 Haziran 1998 tarihinde Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde “Barış İçin Ortaklık Eğitim Merkezi (BİOEM)” kurulmuştur. BİOEM, Müttefik ve Ortak ülkeler ile Akdeniz Diyalogu ülkeleri personeline stratejik ve taktik düzeyde kapsamlı eğitim vermektedir. Sözkonusu merkezin faaliyetleri hakkında ayrıntılı bilgi ve katılım istatistiklerine www.bioem.tsk.mil.tr adresinden erişilebilmektedir.

Ülkemiz, İttifak’ın NATO, BİO ve Akdeniz Diyalogu üyesi olmayan Avustralya, Japonya, Yeni Zelanda, Güney Kore ve Arjantin gibi ülkelerle (Temas Ülkeleri) “case-by-case” temelinde temaslarda bulunmasını ve pratik işbirliği faaliyetleri gerçekleştirilmesini de, kurumsal yapılar oluşturulmaması ve mevcut Ortakların statüsüne halel getirilmemesi kaydıyla, desteklemektedir.

9. Akdeniz Diyalogu ve İstanbul İşbirliği Girişimi

1994 yılında oluşturulan NATO’nun Akdeniz Diyalogu (AD), Akdeniz Bölgesi’nin bütününde barış ve istikrara katkıda bulunulmasını, bölge ülkeleri ile NATO arasında ortak anlayışın geliştirilerek İttifak hakkında oluşabilecek yanlış anlama ve algılamaların giderilmesini amaçlamaktadır. Halihazırda Cezayir, Mısır, İsrail, Ürdün, Fas, Moritanya ve Tunus Diyaloga katılmaktadır.

Bir Akdeniz ülkesi olarak Türkiye, kuruluşundan bu yana Akdeniz Diyalogunu desteklemektedir. Avrupa güvenliğinin Akdeniz’in güvenliği ve istikrarı ile yakından bağlantılı olduğu inancıyla Türkiye, İttifak’ın, Akdeniz Diyalogunun NATO’nun katma değer sağlayabileceği alanlarda güçlendirilmesi hedefini paylaşmaktadır. Türkiye, bu çerçevede, NATO İstanbul Zirvesi’nde alınan, İttifak’ın Akdeniz Diyalogu ülkeleriyle daha kapsamlı ilişkiler geliştirilmesi kararını desteklemiştir.

Yıllık formatta hazırlanan Akdeniz Diyalogu Çalışma Programı kapsamında, askeri işbirliği, olağanüstü hal planlaması, kriz yönetimi, lojistik ve dil eğitimi gibi alanlarda çok sayıda faaliyet icra edilmektedir. Terörizme karşı mücadele bağlamında AD ülkelerinin Akdeniz’de sürdürülmekte olan Etkin Çaba Harekatı’na (OAE) katkıları üzerinde yapılan çalışmalara da devam edilmektedir. Bu ülkelerden bazıları NATO operasyonlarına katkıda bulunmaktadırlar.

Öte yandan ülkemiz, yine İstanbul Zirvesi’nde, Orta Doğu bölgesinde ve özellikle Körfez İşbirliği Konseyinde yer alan ülkelerle ikili temelde pratik işbirliği yapılabilmesi amacıyla oluşturulan “İstanbul İşbirliği Girişimi”ni de desteklemektedir. İstanbul İşbirliği Girişimi (İİG) çerçevesinde İttifak, Orta Doğu bölgesindeki ülkelerle güvenlik ve istikrarın arttırılmasına yönelik ilişkiler geliştirmeyi hedeflemektedir. Girişime bu aşamada Kuveyt, Bahreyn, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri iştirak etmektedir.

Türkiye, tüm Akdeniz Diyalogu ülkelerinin yanısıra İİG üyesi ülkelerle de iyi ilişkiler yürütmekte olup, sözkonusu ülkelerle askeri alanda pek çok ikili teknik anlaşma imzalamış bulunmaktadır. Akdeniz Diyalogunun ve İİG’nin geliştirilmesine aktif katkısının bir göstergesi olarak Türkiye, Ankara’da yerleşik Barış İçin Ortaklık Eğitim Merkezini (BİOEM) AD ülkelerinin katılımına açmıştır. Ülkemiz ayrıca, Riga Zirvesinde alınan, AAOK Ortaklık araçlarının Akdeniz Diyalogu, İstanbul İşbirliği Girişimi ve Temas ülkelerine “case by case” ilkesi temelinde açılması kararını da desteklemektedir.

10. NATO-Rusya İlişkileri

Soğuk Savaş’ın sona ermesinin ardından İttifak, Avrupa-Atlantik bölgesinde güvenlik ve istikrarın sürdürülebilmesi amacıyla Rusya Federasyonu ile bir diyalog başlatmıştır. NATO-RF ilişkilerinde, 1997’de NATO-Rusya Daimi Ortak Konseyi (DOK) kurucu senedinin imzalanmasıyla istikrar ve işbirliği tesis olunmuştur. NATO’nun Kosova’ya müdahalesi, 1999’da RF’nin DOK işbirliğini askıya almasına neden olmuştur. 11 Eylül saldırıları sonrasında gelişen yeni işbirliği anlayışı çerçevesinde, 2002’de NATO-RF Zirvesinde kabul edilen “Roma Bildirisi”yle NATO-Rusya Konseyi (NRC) kurulmuştur. NRC’nin amacı siyasi diyalog ve pratik işbirliği sağlanmasıdır.

NATO-RF ilişkilerinde 2008 yılındaki Gürcistan krizinin ardından yaşanan olumsuz dönem, 4 Aralık 2009 günü gerçekleştirilen NATO-RF Konseyinde alınan ve Bakanlar düzeyindeki diyalog ve işbirliğini resmen yeniden başlatan kararlarla sona ermiştir.

Ülkemiz, NATO-Rusya ilişkilerinin geliştirilmesini desteklemekte ve NATO ile Rusya arasında yapıcı, karşılıklı anlayış, şeffaflık ve işbirliğine dayalı kurumsal ilişkiler kurulmasının, Avrupa-Atlantik bölgesinin barış ve istikrarı için gerekli olduğunu düşünmektedir. Bu doğrultuda, Türkiye, NRC’nin faaliyetlerine tam destek vermektedir. NRC bünyesinde gerçekleştirilen faaliyetlerde gelinen aşama cesaret verici olmakla birlikte, Türkiye, NRC bünyesinde daha fazla işbirliği imkanının bulunduğunu düşünmektedir. Ülkemiz, terörizmle mücadelenin NRC çerçevesinde öncelikli bir işbirliği alanı oluşturduğunu düşünmektedir.

Hem istişare, hem de pratik işbirliği boyutu olan NRC çerçevesindeki başlıca işbirliği alanları arasında, terörizmle mücadele, savunma reformu, kriz yönetimi, yayılmanın önlenmesi, hava sahası işbirliği, sivil olağanüstü hal planlaması, silahların kontrolü ve güven ve güvenlik artırıcı önlemler yer almaktadır.

NRC’nin gündemindeki diğer bir önemli işbirliği alanını ise, Afganistan ve Orta Asya ülkeleri personeline uyuşturucu ile mücadele eğitimi verilmesine dair NRC Projesi oluşturmaktadır. Sözkonusu projeye katkı olarak Emniyet Genel Müdürlüğüne bağlı Uluslararası Uyuşturucu ve Organize Suçlarla Mücadele Akademisinde (TADOC) Afgan personel için kurslar düzenlemektedir. TADOC’un ayrıca, mobil timlere uzman katkısında bulunarak sözkonusu projeye desteğini sürdürmesi öngörülmektedir.

11. NATO-Ukrayna İlişkileri

Ukrayna, Avrupa Atlantik Ortaklık Konseyine ve Barış için Ortaklık (BİO) Programına katılmaktadır. Ayrıca, 1997 yılında kurulan NATO-Ukrayna Komisyonu (NUC) vasıtasıyla NATO ile Ukrayna arasında özel bir ilişki mekanizması da oluşturulmuştur. Nisan 2005’te Vilnius’ta düzenlenen Dışişleri Bakanları Gayrıresmi Toplantısında, Ukrayna’nın reform süreci ve İttifaka katılma hedefleri konusunda bu ülkeyle Yoğunlaştırılmış Diyalog (YD) başlatılmasına karar verilmiştir.

NATO Dışişleri Bakanlarının Aralık 2008’de Brüksel’de yapılan toplantısında, Ukrayna’ya MAP verilmesi konusunda Müttefikler arasında oydaşma bulunmadığından, (Gürcistan ve) bu ülkeyle Yıllık Ulusal Program (ANP) uygulaması başlatılmasına karar verilmiştir.

Bu ülke, NATO’nun yürüttüğü harekatlara önemli miktarda katkı sağlamaktadır. NATO’yla ilişkiler ve olası NATO üyeliği, Ukrayna’nın gündeminin ön sıralarında yer almaktadır. Ancak, gerek siyasi çevreler, gerek kamuoyu bakımından konu hassasiyet arzetmektedir. Anketler, NATO üyeliğine ülke genelinde verilen desteğin %30’u geçmediği sonucunu vermektedir.

Öte yandan, 7 Şubat 2010 tarihinde yapılan seçimlerde Viktor Yanukoviç’in Devlet Başkanlığına seçilmesi bu ülkenin NATO’yla ilişkilerinde önemli değişikliğe yol açmıştır. Bu ülke yetkilileri yaptıkları açıklamalarda, Ukrayna’nın artık NATO’ya üye olmayı hedeflemediğini, ancak ANP çerçevesinde NATO'yla işbirliğinin devamının hedeflendiğini, Ukrayna’nın ulusal çıkarlarıyla örtüştüğü ve Avrupa güvenliğine katkı yaptığı ölçüde, NATO'yla ilişkilerin geliştirilmeye devam edileceğini ifade etmektedirler.

Ülkemiz, önemli bir bölgesel ortak olarak gördüğü Ukrayna’nın Avrupa-Atlantik kurumlarıyla bütünleşmesi sürecine verdiği desteği sürdürmektedir. Bu bağlamda, Ukrayna’nın savunma reformu alanındaki çabaları özel bir önem taşımaktadır. Savunma reformu alanındaki ilerlemeler, NATO ile işbirliğini kolaylaştırmasının yanısıra, Ukrayna’nın Avrupa-Atlantik toplumu ile de daha yakın ilişkiler kurmasını sağlayacaktır.

12. 2004 NATO İstanbul Zirvesi

Türkiye 28-29 Haziran 2004 tarihlerinde İstanbul’da gerçekleştirilen NATO Zirvesi’ne evsahipliği yapmıştır. İstanbul Zirvesi, İttifak’ın 29 Mart 2004 tarihinde gerçekleşen genişlemesinden sonra Devlet ve Hükümet Başkanları düzeyinde gerçekleşen ilk önemli etkinlik olmuştur.

2004 Zirvesine, Avrupa Atlantik Ortaklık Konseyi üyesi 46 ülkenin yanısıra Afganistan, Bosna-Hersek ve Sırbistan-Karadağ da misafir statüsüyle iştirak etmişlerdir. Buna ilaveten, Zirve marjında NATO-Rusya Konseyi (NRC) ve NATO-Ukrayna Komisyonu (NUC) toplantıları yapılmıştır. Zirveye, yarısı resmi heyet mensupları ve diğer yarısı basın mensupları olmak üzere, yaklaşık 6000 kişi katılmıştır. Zirve çerçevesinde bir dizi “kamu diplomasisi” faaliyeti gerçekleştirilmiştir.

NATO İstanbul Zirvesi’nde Müttefikler;
-Afganistan’da ISAF harekatının İl İmar Takımları (PRT) vasıtasıyla ve ülkedeki genel seçimlere olan desteği arttırmak suretiyle genişletmeyi kararlaştırmış;
-İttifak’ın Bosna-Hersek’teki SFOR harekatına son vermesini ve Avrupa Birliği’nin bu ülkede, BM Şartı’nın VII. Bölümü uyarınca, NATO ve AB arasında mutabık kalınan Berlin (+) düzenlemelerine dayanan yeni bir görev kuvveti konuşlandırmasını memnuniyetle karşılamış;
-Kosova’daki güvenlik durumunu daha da güçlendirmek ve buradaki siyasi süreci teşvik etmek için kuvvetli bir KFOR mevcudiyetinin önemini teyit etmiş; -NATO’nun Akdeniz’de icra edilen harekatı “Operation Active Endeavour”ın (OAE) terörizmle mücadeleye katkısını arttırmaya karar vermiş;
- Iraklı güvenlik güçlerinin eğitilmesine yardım sağlanmasını kararlaştırmış;
- Terörizme karşı yürütülen küresel mücadeleye Müttefiklerce yapılmakta olan katkıların güçlendirilmesi için genişletilmiş bir tedbirler paketi üzerinde görüş birliğine varmış;
-Tüm İttifak görevlerini icra edebilecek daha modern, kullanabilir ve konuşlandırılabilir bir kuvvete sahip olmak amacıyla NATO’nun askeri yeteneklerinin dönüşümü daha ileriye götürmeyi kararlaştırmış;
-Stratejik açıdan önem taşıyan özellikle Kafkasya ve Orta Asya bölgelerindeki Ortaklarla birlikte çalışmanın önemine değinmiş;
-NATO’nun Akdeniz Diyalogu’nu geliştirmeyi ve “İstanbul İşbirliği Girişimi” adı altında geniş Orta Doğu bölgesine yeni bir işbirliği mekanizması önermeyi kararlaştırmışlardır.

13. 2006 NATO Riga Zirvesi

28-29 Kasım 2006 tarihlerinde Riga’da düzenlenen NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesinde alınan başlıca kararlar arasında,
- Bosna-Hersek, Karadağ ve Sırbistan’a BİO’ya katılım için davette bulunulması,
- BİO çerçevesindeki Ortaklık araçlarının “case-by-case” temelinde AD, İİG ve Temas Ülkelerinin kullanımına açılması,
- NATO Mukabele Kuvvetinin tam operasyonel yeteneğe eriştiğinin ilanı,
- ve Kapsamlı Siyasi Yönergenin kabulü yer almıştır.

14. 2008 NATO Bükreş Zirvesi

NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, 2-4 Nisan 2008 tarihlerinde Bükreş’te düzenlenmiştir. Genişleme konusunun öncelikli gündem maddesini oluşturduğu Zirvede, NATO’nun Balkanlara yönelik politikası, Afganistan ve Kosova’daki NATO operasyonları ile terörizm, füze savunması ve enerji güvenliği gibi konular da ağırlıklı olarak ele alınmıştır.

Bükreş Zirvesinde, NATO’nun Üyelik Eylem Planı’na (MAP) dahil üç ülkeden Arnavutluk ve Hırvatistan İttifakla katılım görüşmelerine başlamak üzere davet edilmiş, isim sorunu nedeniyle Yunanistan’ın vetosuna maruz kalan Makedonya ise bu aşamada üyelik daveti alamamıştır. Öte yandan, Ukrayna ve Gürcistan’ın bu aşamada MAP’a davet edilmeleri mümkün olmamakla birlikte, anılan ülkelerin ileride NATO üyesi olacakları belirtilmek suretiyle, İttifakın “açık kapı” politikası teyit edilmiştir. Bosna-Hersek ve Karadağ’ın, İttifak’la ilişkilerinin Yoğunlaştırılmış Diyalog düzeyine çıkarılması ve Malta’nın Barış İçin Ortaklık programına geri dönmesi de, Zirvede alınan diğer önemli kararları oluşturmuştur.
Bükreş Zirvesi çerçevesinde, Rusya Devlet Başkanının da katılımıyla düzenlenen NATO-Rusya Konseyi (NRC) Zirvesinde, NRC gündemindeki pratik işbirliğinin bulunduğu aşama ele alınmış, AKKA, NATO genişlemesi, Kosova gibi konularda görüş alışverişinde bulunulmuştur.

ISAF’a katkıda bulunan ülke ve uluslararası kuruluşların katılımıyla düzenlenen ayrı bir oturumda, Fransa’nın 700 mevcutlu ilave birlik katkısında bulunacağını açıklaması, toplantıda yapılan en önemli katkı taahhüdünü teşkil etmiştir.
Zirvede ayrıca, 21. yüzyılın tehditleri bağlamında, füze savunması, siber savunma, enerji güvenliği gibi konular da ele alınmıştır.

15. 60. Yıl Zirvesi

İttifak’ın kuruluşunun 60. yılı münasebetiyle 3-4 Nisan 2009 tarihinde Almanya ve Fransa’nın ortak evsahipliğinde Kehl ve Strazburg kentlerinde düzenlenen NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, yalnızca tarihi ve sembolik önemi haiz bir buluşma olmakla kalmamış, aynı zamanda önemli kararların alınmasına da vesile oluşturmuştur. Yeni NATO Genel Sekreterinin seçilmesi, Fransa’nın entegre askeri yapıya dönüşü, Stratejik Konsept ve Afganistan Zirvenin ağırlıklı gündem maddelerini oluşturmuştur. Kosova’daki KFOR harekatı, NATO’nun Balkanlara yönelik politikası, NATO’nun dönüşümü ve karargah reformu Zirve marjında ele alınan diğer konuları oluşturmuştur.

Zirvenin Başlıca Sonuçları:
- NATO’nun 31 Temmuz 2009 tarihinde boşalacak NATO Genel Sekreterlik makamına Danimarka Başbakanı Anders Fogh Rasmussen seçilmiştir.
- Fransa’nın İttifak’ın entegre askeri yapıya dönüş kararından duyulan memnuniyet ve anılan kararın İttifak’ın güçlendirilmesine yapacağı katkı Zirve Bildirisinde açıklanmıştır.
- İttifak’a Katılım protokollerine ilişkin onay süreçleri Zirveden önce tamamlanan Arnavutluk ve Hırvatistan Zirve sırasında resmen NATO’ya katılmışlardır.
- Zirve vesilesiyle NATO’nun 60 yıldır dayandığı temel ilkelerin sürekliliğini teyit eden ve 21. yüzyıla ilişkin vizyonunun ortaya koyan İttifak Güvenliği Deklarasyonu kabul edilmiştir. Sözkonusu Deklarasyon’da NATO’nun en son 1999 yılında güncellenmiş olan Stratejik Konsepti’nin yenilenmesi konusunda bir görevlendirmeye yer verilmiştir.
- Müteakip Zirve’nin Portekiz’de yapılması karara bağlanmıştır.

Alıntı Adresi: Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı

I. Türkiye´nin Güvenlik Perspektifleri ve Politikaları

2010-10-30T18:56:00.001-07:00

I. Türkiye´nin Güvenlik Perspektifleri ve Politikaları

1. Güvenlik, “kendini koruma” olgusuyla yakından ilgili bir kavram olup, tanımı itibarıyla üçe ayrılmaktadır: bir toplumun yaşamını devam ettirmesi; bir ulusun toprak bütünlüğünün korunması ve yine bir ulusun, siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel nitelikleriyle şekillenen temel kimliğinin muhafaza edilmesi. Küreselleşmeyle tanımlanan yeni güvenlik ortamı bu bağı pekiştirmiş ve güvenliğin bölünmez olduğunu kanıtlamıştır.

Günümüzün güvenlik anlayışında gözönüne alınması gereken bazı unsurlar şunlardır: toprak bütünlüğünün korunması, barış ve istikrarın tesisi, kollektif savunma ve kriz yönetim operasyonlarına katkıda bulunulması (barışı koruma, insani yardım ve polis görevleri vb.), etnik ve dini çatışmaların önlenmesi ve kontrol altına alınması, Kitle İmha Silahlarının (KİS) ve bunların fırlatma vasıtalarının yayılmasının önlenmesi, silahsızlanmanın teşvik edilmesi, terörizm, organize suç, temel kaynakların azalması, silahlı çatışmalar sonucu insanların kontrol dışı kitlesel hareketleri, siber savaş olasılıkları, bulaşıcı hastalıkların yayılması, fakirlik ve sosyo-ekonomik dengesizlikler gibi asimetrik risk ve tehditlerle mücadele.

Sözkonusu risk ve tehditlerin, bir bölümünün esas itibarıyla askeri nitelikte olmaması nedeniyle, güvenlik artık yalnızca askeri imkan ve politikalarla sağlanamamaktadır. Güvenliğin tanımının genişlemiş olması risk ve tehditlerle mücadele yöntemlerinin de çeşitlendirilmesini gerektirmektedir. Bu çerçevede, günümüzde karşılaşılan güvenlik risk ve tehditleriyle mücadele edilirken, askeri, ekonomik, sosyal ve siyasi araçların birarada ve eşgüdüm halinde kullanılması önem arzetmektedir. Sürdürülebilir barış ve istikrarın küresel düzeyde sağlanmasının tek yolu budur.

2. Kurtuluş Savaşının ardından Türkiye Cumhuriyeti’nin güvenliği, biri coğrafya, diğeri komşu ülkelerle uzun yıllar boyunca devam eden ilişkiler olmak üzere, iki temel olgu tarafından şekillendirilmiştir. Bu iki belirleyici faktör, Türkiye’yi aynı anda Avrupa, Balkanlar, Kafkasya, Orta Doğu, Akdeniz ve Karadeniz bölgelerinde önemli bir aktör olarak ortaya çıkarmıştır.

2.1. Bu politikanın temel taşlarını “işbirliği” ve “ortaklık” oluşturmaktadır. Bu çerçevede, diğer ülkelerle dostane ilişkiler tesis edilmesi ve devam ettirilmesi, ikili ve çok taraflı yöntemlerle bölgesel ve uluslararası işbirliğinin geliştirilmesi, çatışmaların barışçı yöntemlerle çözülmesi ile bölgesel ve uluslararası barış, istikrar ve gönencin artırılması Türk dış politikasının ana amaçlarını oluşturmuştur. İyi komşuluk ilişkileri kurulması, egemenlik, bağımsızlık ve toprak bütünlüğü ve iç işlerine müdahalede bulunulmaması gibi belli başlı bazı ilkeler bu politikanın temel unsurlarını oluşturmaktadır.

2.2. 1923 ile 1939 yılları arasındaki iki savaş arası dönemde Türkiye, komşularıyla ve diğer ülkelerle işbirliği projelerini desteklemiş, Yunanistan, Romanya ve Yugoslavya ile Balkan Antantı’nı, İran, Irak ve Afganistan ile Sadabat Paktı’nı imzalamak suretiyle, çok taraflı düzeyde bölgesel güvenliğe yönelik işbirliği çabalarına katkıda bulunmuştur.

3. Türkiye, II. Dünya Savaşının ardından tarihi bir seçim yaparak özgür dünya ile birlikte, Batı Bloku’nda yer almayı tercih etmiştir. Genç Türkiye Cumhuriyeti’nin temel felsefesi ile uyumlu olan bu politika, Türkiye’nin 1952 yılında NATO’ya üye olmasıyla taçlandırılmıştır. O günden bu yana NATO, Türkiye’nin savunma ve güvenlik politikasının mihenk taşını oluşturmuştur.

Türkiye, Soğuk Savaş’ın en yoğun yaşandığı dönemde dahi, Doğu Bloğuna komşu olduğu bir bölgede NATO’nun etkin bir müttefiki olmaya devam etmiş; İttifak’ın güney kanadını koruyarak, özel olarak Avrupa’nın, genel olarak NATO’nun güvenlik ve savunmasına kapsamlı katkıda bulunmuştur. Türkiye, Sovyetler Birliği ile en uzun sınıra sahip ülke olarak, İttifak’ın kara sınırlarının üçte birini Varşova Paktı ülkelerine karşı korumakla sorumlu olmuştur. Böyle ağır bir sorumluluk, sınırlı imkanlara sahip bir ülke için çok büyük fedakarlık gerektirmiştir. Türkiye, bu dönemde izlediği politikalarla aynı zamanda, Doğu ile Batı blokları arasındaki gerilimin azalmasına da yardımcı olmuştur.

4. Türkiye, bir yandan İttifak’ın güvenliğine katkıda bulunurken, diğer yandan kendisine yakın bölgelerde işbirliğinin pekiştirilmesi yönündeki geleneksel güvenlik politikasını sürdürmüştür. Bu çerçevede Türkiye, hem Balkanlar hem de Orta Doğu’da güvenlik alanında işbirliğini teşvik etmiştir. Yunanistan ve Yugoslavya ile 1954 yılında imzalanan Balkan Paktı ve 1955 yılında İngiltere, İran, Irak ve Pakistan ile imzalanan Bağdat Paktı, Türkiye’nin bu bölgelerde güvenliğin pekiştirilmesi amacına yönelik çabalarının somut göstergelerini oluşturmaktadır.

5. Bu girişimlerle ve NATO bağlamında kollektif savunmaya vermiş olduğu koşulsuz destekle, Türkiye Doğu-Batı çatışmasının barışçı bir şekilde sona ermesine katkıda bulunmuştur. Soğuk Savaşın ardından Türkiye, uluslararası toplumun diğer üyelerinin de yaptığı gibi, yeni güvenlik ortamına ayak uydurmaya başlamıştır. Uluslararası güvenliğin birçok unsurunun akıcı ve sürekli değişim içerisinde bulunduğu bu dönemde, NATO’nun önemi, Türkiye’nin dış ve güvenlik politikasının değişmez bir olgusu olarak kalmaya devam etmiştir.

5.1. Yeni uluslararası ortamda, küreselleşme ve teknolojik gelişmeler yalnızca olumlu düşüncelere değil, hasmane fikirlere de hizmet etmeye başlamış; küresel düzeydeki risk ve tehditlere karşı duyarlılığın artmaya başladığı böyle bir ortamda, işbirliği ve ortak çabalar en etkili mekanizmalar olarak ortaya çıkmaya başlamıştır.

6. Türkiye, BM’nin kurucu üyelerinden biri, NATO ile tüm önde gelen Avrupa kuruluşlarının üyesi ve AB’ye, tam üyelik müzakerelerine başlamış aday bir ülke olarak, bölgesinde ve uzak coğrafyalarda dostluk ve işbirliğinin geliştirilmesi amacıyla aktif bir politika izleyegelmiştir.

6.1. Ülkemiz halihazırda, askeri eğitim, teknik ve bilimsel konularda ve savunma endüstrisi işbirliği alanlarında pek çok ikili anlaşmalar imzalamıştır. Bu tarz işbirliği mekanizmaları, NATO üyeleriyle ve Balkanlar, Orta Doğu, Güney Akdeniz, Kuzey Afrika, Orta ve Uzak Doğu Asya ve Güney Amerika’da yer alan önemli sayıdaki ülkelerle geliştirilmiştir. Askeri Eğitim Anlaşmaları üçüncü taraflara karşı olmayıp, karşılıklı çalışabilirliğin geliştirilmesini teminen güvenlik alanında işbirliği yapılmasını amaçlamaktadır.

6.2. Türkiye, güvenlik alanında bir bölgesel işbirliği ağı oluşturmak amacıyla çok taraflı düzeyde de birçok önemli girişime ön ayak olmuştur.

1996 yılında başlatılan Güneydoğu Avrupa Savunma Bakanları (SEDM) süreci önemli bir bölgesel işbirliği mekanizmasıdır. SEDM üyeleri arasında Türkiye, ABD, İtalya, Yunanistan, Bulgaristan, Romanya, Slovenya, Arnavutluk, Makedonya, Hırvatistan, Ukrayna ve Bosna-Hersek yer almaktadır. Ayrıca Ekim 2009 ayında yapılan Savunma Bakanları Toplantısında Sırbistan ve Karadağ’ın üyelikleri onaylanmıştır. Sözkonusu ülkelerin üyelikleri ile ilgili hukuksal işlemlerin yakında tamamlanması beklenmektedir. Moldova ve Gürcistan ise gözlemci olarak sürece iştirak etmektedirler. SEDM Koordinasyon Komitesi’nin (SEDM-CC) başkanlığı 2003-2005 yılları arasında Türkiye tarafından üstlenilmiştir. Türkiye’nin dönem başkanlığı sırasında terörizmle mücadelede işbirliği, karşılıklı kullanılabilirlik ve konuşlandırılabilirliğin arttırılması, sürece katılmak isteyecek bölge ülkeleriyle işbirliğinin pekiştirilmesi gibi konulara atfedilmiş, 9 adet tatbikat düzenlenmiştir. SEDM kapsamında sürdürülen diğer faaliyetler arasında, Güneydoğu Avrupa Simülasyonu Ağı, askeri hastanelerin uydu ile birbirine bağlanması, doğal afetlerle mücadele, sınır güvenliği ve terörizmi caydırma ile savunma sanayi ve araştırma alanında işbirliği bulunmaktadır.

SEDM-CC Başkanlığı görevi 1 Temmuz 2005 tarihinden itibaren iki yıl süreyle Arnavutluk ve bunu müteakiben Makedonya tarafından devralınmıştır. Sözkonusu görev 15 Temmuz 2009 tarihi itibariyle Bulgaristan tarafından üstlenilmiştir.

6.2.1. SEDM kapsamında başlatılan en önemli girişimlerden biri, 1998 yılında imzalanan Güneydoğu Avrupa Çokuluslu Barış Gücü (GAÇBG)’dür. GAÇBG’nin esas amacı Avrupa-Atlantik alanının güvenliğine katkıda bulunmak ve Güneydoğu Avrupa ülkeleri arasında iyi komşuluk ilişkilerini, işbirliğini ve karşılıklı kullanılabilirliği sağlamaktır. Eylül 1999’da Filibe’deki (Bulgaristan) Karargahının açılmasıyla birlikte hayata geçirilen GAÇBG, Avrupa-Atlantik bölgesinde barış ve güvenliğe, aynı zamanda bir güven artırıcı önlem işlevi görerek, katkıda bulunmaktadır. GAÇBG Türkiye, Arnavutluk, Bulgaristan, Yunanistan, İtalya, Makedonya, Romanya ve 2007 Ekim ayından itibaren Ukrayna’nın katılımından oluşmaktadır (Ukrayna’nın tam üyelik konusunda iç prosedürü devam etmektedir). ABD, Slovenya Hırvatistan ve Bosna-Hersek GAÇBG’ye gözlemci statüsünde katılmaktadır.

GAÇBG Karargahı üye ülkeler arasında rotasyona tabidir ve bu çerçevede Karargah, 2007 Temmuz ayında yapılan törenle 2007-2011 yıllarını kapsayan bir dönem için İstanbul’da konuşlanmış bulunmaktadır ve sözkonusu Karargah 2011-2015 yılları arasında Larissa/Yunanistan’da konuşlandırılacaktır. Türkiye GAÇBG’nin komutanlığını ilk olarak 31 Ağustos 1999 - 31 Ağustos 2001 tarihleri arasında yürütmüştür.

GAÇBG’nin ortak icra makamını oluşturan ve izleyeceği siyaseti saptayan Siyasi-Askeri Yönlendirme Komitesi’nin (PMSC) Başkanlığı da, SEDM Koordinasyon Komitesi’nin (SEDM-CC) başkanlığına paralel olarak 2003-2005 yılları arasında Türkiye tarafından yürütülmüştür. GAÇBG PMSC Dönem Başkanlığı, daha sonra SEDM-CC Başkanlığını da üstlenen Arnavutluk ve bu ülkenin ardından Makedonya ve müteakiben Bulgaristan tarafından devralınmıştır.

GAÇBG bünyesinde gerçekleştirilen önemli bir girişim, Güneydoğu Avrupa Tugayı (SEEBRIG)’dir. Üye ülkelerin tahsis ettiği kuvvetlerden oluşan ve her an göreve çağrılabilecek SEEBRIG, BM ve/veya AGİT yönergesi altında, NATO veya AB liderliğindeki kriz önleme veya barışı koruma harekatlarında görevlendirilebilecektir. Nitekim, Türkiye’nin de katkıda bulunduğu SEEBRIG Karargahı Şubat-Ağustos 2006 döneminde Afganistan’da NATO öncülüğündeki ISAF harekatı çerçevesinde Kabil’de konuşlanmıştır. SEEBRIG ayrıca “gönüllüler koalisyonu” tarzı uluslararası girişimler kapsamında da kullanılabilecektir.

6.2.2. Türkiye’nin diğer bir girişimini, Karadeniz’e sahildar tüm ülkelerin (Bulgaristan, Gürcistan, Romanya, Rusya Federasyonu, Ukrayna ve Türkiye) katılımıyla kurulan “Karadeniz Deniz İşbirliği Görev Grubu” (BLACKSEAFOR) oluşturmaktadır. Sözkonusu girişim Karadeniz'de barış ve istikrarın idamesi maksadıyla; bölgesel işbirliği faaliyetlerinin artırılması ve iyi komşuluk ilişkilerinin geliştirilmesine amacıyla 2001 yılında kurulmuştur.

BLACKSEAFOR’un görevleri Karadeniz’de arama ve kurtarma harekatı, insani yardım harekatı, mayın karşı tedbirleri harekatı, çevre koruma harekatı, iyi niyet ziyaretleri, taraflarca kararlaştırılan diğer görevler olarak belirlenmiştir. 2004 yılı başından beri devam eden BLACKSEAFOR Yüksek Düzeyli Uzmanlar Grubu toplantıları ve BLACKSEAFOR Deniz Kuvvetleri Komutanları (BLACKSEAFOR Naval Commanders-BSNC) Toplantıları ile elde edilen iş birliği, kıyıdaş ülkeler arasında BLACKSEAFOR'un bölgede yasa dışı deniz trafiği ve asimetrik risklerle mücadelede kullanılabilecek uygun bir vasıta olduğu anlayışını daha da güçlendirmiştir.

BLACKSEAFOR, Birleşmiş Milletler (BM) veya Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) kapsamındaki harekatlarda da görevlendirilebilmektedir. Bununla birlikte kuvvet, görev ve amaçlarına uygun olarak, diğer uluslararası faaliyetlere de iştirak edebilir. BLACKSEAFOR kapsamında taraflar bu tür faaliyetlere iştirakte bulunmak için kendi ulusal mevzuatlarına uygun olarak onay alacaklardır.

Ayrıntılı bilgiye www.mfa.gov.tr/MFA_tr/DisPolitika/UluslararasiKuruluslarlaIlıskiler/ BLACKSEAFOR/ adresinden ya da BLACKSEAFOR’un resmi internet sitesinden (www.blackseafor.org ) ulaşılabilir.

6.2.3. Öte yandan, Deniz Kuvvetleri Komutanlığımız 1 Mart 2004 tarihinde “Karadeniz Uyumu Harekatı”nı (KUH) başlatmıştır. Amacı Karadeniz’de terörizm, kitle imha silahlarının yayılması ve diğer olası yasadışı faaliyetlere karşı caydırıcılık sağlamak ve bu risklerle mücadele etmek olan KUH başlangıcından 2006 yılı sonuna kadar millî nitelik taşımış olan bir deniz harekâtıdır. 2006 yılından itibaren tüm sahildar devletler KUH’a davet edilmiştir. . Rusya Federasyonu 27 Aralık 2006 itibariyle KUH’a dahil olmuştur. Ukrayna’nın da KUH’a iştirakine ilişkin Protokol ise 17 Ocak 2007 tarihinde imzalanmış ve 25 Nisan 2007 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Romanya’nın KUH’a iştirakı ile ilgili olarak mutabakat zaptı 2009 yılında Romanya ve Türkiye Hükümetleri arasında imzalanmıştır.

KUH’un görevi; Karadeniz'de belirsiz aralıklarla karakol faaliyetleri icra ederek yasa dışı faaliyetlere karıştıklarından şüphe duyulan ticaret gemilerini tespit etmek ve izlemektir. Şüpheli bir gemi tespit edildiğinde, müşterek gayretlerle ve muhtelif vasıtalarla varış limanına kadar takip edilmekte, neticede arama yapmak ve gerekmesi durumunda, alıkonularak yasal işlem başlatmak üzere görev ilgili makamlara devredilmektedir.

KUH, NATO'nun Akdeniz'de devam eden “ETKİN ÇABA HAREKÂTI (OPERATION ACTIVE ENDEAVOUR-OAE)'nın maksat ve hedefleri ile tamamen uyumludur ve anılan NATO Harekâtı ile bilgi paylaşımına dayanan iş birliği içindedir.

Bu hususta Bakanlığımızca yapılan açıklamalara ulaşmak için:
www.disisleri.gov.tr
/MFA_tr/BasinEnformasyon/Aciklamalar/
2007/Ocak/NO9_17Ocak2007.htm
ve
www.disisleri.gov.tr/MFA_tr/
BasinEnformasyon/Aciklamalar/
2006/Aralik/NO195_27Aralik2006

6.3. İkili ve çok taraflı bu girişimler Türkiye ile çevresindeki diğer ülkeler arasında birlikte çalışabilirliğin geliştirilmesine yardımcı olmaktadır.

7. Barış ve istikrarın korunması çerçevesindeki bölgesel işbirliği gayretlerinin yanısıra Türkiye Uluslararası Barışı Koruma faaliyetlerinde de aktif olarak yer almaktadır. II. Dünya Savaşının sonundan bu yana Türk Birlikleri bir çok Birleşmiş Milletler ve NATO görevine katılmışlardır. 4500 kişiden oluşan Türk Tugayı 1950-1953 yıllarındaki Kore savaşında üstün cesaret örneği sergilemiştir. Bugüne kadar çeşitli bölgelerde gerçekleştirilen barışı destekleme operasyonlarına toplam 10 binden fazla personel, gözlemci ve danışmanın yanı sıra hava ve deniz destek unsurlarıyla katkıda bulunmuştur.

Türkiye barışı koruma operasyonlarının önemli bir unsuru olan sivil polis faaliyetlerine de önemli katkılarda bulunmaktadır. Bugüne kadar, uluslararası barışı koruma misyonlarında toplam bini aşkın sivil polis ve jandarma görevlendirilmiştir.

Son yıllarda dünya çapında yaşanmakta olan ani ve süratli değişikliklere paralel olarak çok uluslu barışı destekleme ve koruma operasyonlarının sayısının artmasıyla, Türkiye’nin de bu tür faaliyetlere katılımı artmıştır.

7.1. Türkiye, Birleşmiş Milletlerin İran-Irak Askeri Gözlemci Grubunda (UNIIMOG) yer almış, bunun yanısıra Kuzey Iraklı mültecilere Birleşmiş Milletler İnsani Yardımının ulaştırılması bağlamında önemli rol oynamıştır. Türkiye’nin Birleşmiş Milletler Irak-Kuveyt Gözlem Misyonuna (UNIKOM) desteği sürmektedir.

7.2. Birleşmiş Milletlerin UNISOM görevi çerçevesinde, 300 personelden oluşan Türk Birliği bir yıl süreyle Somali’de görev yapmıştır.

7.3. Türkiye, 1995 yılından bu yana Balkanlarda icra edilen IFOR, SFOR, KFOR, “Essential Harvest”, “Kehribar Tilki” ve “Müttefik Uyumu” isimli NATO harekatlarına aktif şekilde katılmıştır. Makedonya’daki “Müttefik Uyumu” Harekatının sona ermesinin ardından Türkiye, AB tarafından başlatılan “Concordia” Harekatı kapsamında da barış ve istikrarın teminine uluslararası alanda yaptığı katkıları sürdürmüştür. Sözkonusu harekata 11 personel sağlayan Türkiye, “Concordia” Harekatının akabinde başlatılan ve 2005 yılı Aralık ayında sona eren “Proxima” isimli AB Polis Misyonu’na 8 personelle katılmıştır. Sözkonusu harekatların güvenlik ve istikrarın yeniden tesisi ile bölgede barışın yeniden sağlanması bakımlarından önem taşıdığı kuşkusuzdur. Öte yandan, Türkiye EUFOR ALTHEA Harekatı, Bosna-Hersek Polis Misyonu EUPM, Kosova Hukukun Üstünlüğü Misyonu EULEX gibi muhtelif barışı koruma operasyonları ile NATO önderliğinde; Afganistan’da ISAF ve NATO Eğitim Misyonu NTM-A, Irak’ta NATO Eğitim Misyonu NTM-I, korsanlıkla mücadele amaçlı Okyanus Kalkanı Harekatı, Akdeniz’de Etkin Çaba Harekatı (OAE) gibi harekatlara kapsamlı katkı sağlamaktadır.

NATO’nun 2004 İstanbul Zirvesi’nde alınan karar uyarınca, NATO’nun Bosna-Hersek’teki, SFOR harekatının 2004 yılı sonunda tamamlanmasını müteakiben AB tarafından NATO imkan ve yeteneklerinden yararlanılmak suretiyle, EUFOR-ALTHEA isimli yeni ve ayrı bir harekat başlatılmıştır. Bu itibarla, harekatın geleceğine ilişkin kararların da NATO ve AB arasında gerçekleştirilecek danışmalar vasıtasıyla alınması ülkemizin önem atfettiği bir husustur. Ülkemiz, Nisan 2010 itibariyle, yaklaşık 1950 mevcutlu Althea Operasyonuna en fazla katkı sağlayan AB üyesi olmayan ülkeler arasında ilk sıraya yükselmiştir. Harekata 20 AB üyesi ülkenin yanısıra 5 AB üyesi olmayan ülke katkı sağlamaktadır. Halihazırda 276 personelimiz anılan harekatta görev yapmaktadır.

NATO’nun Kosova’daki çatışmalara müdahalede bulunduğu 1999 yılından bu yana bölgede konuşlanan ve halihazırda bünyesinde yaklaşık 10000 personel görev yapan KFOR’un bölgedeki mevcudiyetini sürdürmesi sadece anılan ülkedeki değil, bölgesel istikrar ve güvenlik bakımından önem taşımaktadır. Halen 504 askeri personelimiz KFOR bünyesinde görev yapmaktadır. Ayrıca, Kosova Güvenlik Kuvveti’nin (KSF) kurulması sürecinde danışmanlık yapan 12 askeri personelimiz 6 İzleme ve İrtibat Timimiz (İVİT) bulunmaktadır. Ülkemiz KFOR’a, Çokuluslu Güney Görev Kuvvetinin (MNTF(S)) de bir süre liderliğini yürütmüştür. KFOR bünyesinde görev yapan TSK mensupları başta soydaşlarımızın ağırlıklı olduğu güney Bölge olmak üzere tüm Kosova’da gerek yerel düzeyde, gerek KFOR ve diğer uluslararası kuruluşlar nezdinde ayrıcalıklı bir konuma sahiptir.

Türkiye, AB’nin ilk sivil kriz yönetimi harekatı olan Bosna-Hersek’teki AB Polis Misyonu’na (EUPM) 14 personelle katılmıştır. Bunun devamı niteliğindeki EUPM-II harekatına da 4 personelle katkıda bulunmaktadır.

AB, 9 Aralık 2008 tarihinde BM Misyonu UNMIK’in görevlerini tedricen devralarak Kosova’da bir hukukun üstünlüğü misyonu başlatmıştır. 1968 personelle faaliyete başlayan EULEX misyonu, 6 Nisan 2009 tarihinde tam harekat yeteneğine ulaşmıştır. Ülkemiz, halihazırda 64 personelle (63 polis ve 1 hakim) sözkonusu misyona katkı sağlamakta olup, bu çerçevede misyona katkıda bulunan AB üyesi olmayan ülkeler arasında ABD’den sonra ikinci konumdadır.

NATO Deniz Kuvvetlerinin Akdeniz’de terrorist faaliyetleri tespit ve engellemek amacıyla yürüttüğü bir deniz harekatı olan Etkin Çaba Harekatı (OAE), 2001 yılı Ekim ayında başlatılmış olup, 2004 yılında tüm Akdeniz Harekatın kapsamı içine alınmıştır. Harekata ağırlıklı olarak Akdeniz’e kıyıdaş Müttefikler gemi tahsis etmekte olup, ülkemiz 2010 yılında 12 günden oluşan 2 dönem için gemi katkısında bulunacaktır. Gemi katkısına ilaveten, Harekata katılan diğer ülke gemileri Mersin ve Aksaz limanlarından lojistik amaçlı yararlanabilmektedirler.

Ülkemiz, NATO’nun Afrika Boynuzu açıklarında korsanlıkla mücadeleye yönelik uluslararası çabalara katkı amacıyla 17 Ağustos 2009 tarihinde başlattığı Okyanus Kalkanı Harekatına da katılmaktadır.
Ülkemiz NATO Daimi Deniz Grubu I ve II (SNMG I ve SNMG II) düzenlemeleri çerçevesinde NATO’nun korsanlıkla mücadelere çabalarına öteden beri aktif katkı sağlayagelmiştir. SNMG- II kapsamında gemilerimiz bölgede görev yapmıştır.

Ülkemiz korsanlıkla mücadele amacıyla oluşturulmuş Temas Grubu’nun kurucu üyelerindendir. Türkiye, NATO’nun Okyanus Kalkanı Harekatı (OKH) ile çokuluslu Birleşik Görev Gücü-151’e (CTF-151) gemiyle katkı sağlamaktadır.

7.4. Türk Silahlı Kuvvetleri, Türkiye Büyük Millet Meclisi’in 10 Ekim 2001 tarihinde aldığı 722 sayılı kararla hükümete verdiği yetki ve bu kapsamdaki Bakanlar Kurulu Kararı temelinde Afganistan’da görev almaktadır. ISAF Harekatının 11 Ağustos 2003 tarihinde NATO tarafından üstlenilmesinden önce ISAF-II Komutanlığını Haziran 2002-Şubat 2003 ve bilahare ISAF VII Komutanlığını Şubat-Ağustos 2005 dönemlerinde yürütmüştür. 6 Ağustos 2006 tarihinde göreve başlayan ve Türkiye, Fransa ile İtalya’nın liderliğindeki Merkez (Kabil) bölge komutanlığının komutası 6 Nisan-6 Aralık 2007 tarihleri arasında 8 ay süreyle tarafımızdan üstlenilmiştir. 3 Kolordu Komutanlığı, Ağustos 2008-Şubat 2009 tarihleri arasında yaklaşık 150 personelden müteşekkil bir kuvvetle ABD Komutasında bulunan ISAF Karargahını takviye etmiştir. 2009 Kasım ayından itibaren ise Kabil Bölge Komutanlığı ülkemizce üstlenilmiştir. ISAF çerçevesinde halen 1795 personelimiz görev yapmaktadır (Vardak İl İmar Ekibimizin güvenliğinden sorumlu 74 kuvvet bu rakama dahil değildir.).

7.5. NATO Afganistan Eğitim Misyonu (NTM-A), Afganistan’da ordu ve polis eğitim faaliyetlerini, mevcut yapı ve sinerjilerden yararlanarak bütüncül bir yaklaşımla sürdürmektedir. Misyon ilk harekat yeteneğine 20 Ekim 2009 tarihinde ulaşmıştır. NTM-A Komutanlığını halihazırda Korgeneral Caldwell sürdürmektedir. Ayrıca, Avrupa Jandarma Kuvveti 24 Aralık 2010 tarihinden bu yana NTM-A altında görev yapmaktadır. NTM-A çerçevesinde 170 kadar personel katkımız bulunmaktadır.

Irak makamlarının talebi çerçevesinde 2004 İstanbul Zirvesinde alınan karar uyarınca, NATO tarafından Irak Güvenlik Güçlerine eğitim desteği verilmesine yönelik olarak bir "Eğitim Misyonu" (NTM-I) kurulmuştur. Ülkemiz, yaklaşık 200 personelin görev yaptığı NTM-I Karargâhına toplam iki subayla katkı yapmaktadır. Öte yandan, 2010 yılına kadar toplam 274 Iraklı personele (general/subay) ülkemizde Terörle Mücadele Mükemmeliyet Merkezi (TMMM) ve Barış İçin Ortaklık Eğitim Merkezi’nde (BİOEM) eğitim sağlanmıştır.

Ülkemize, altı Avrupa ülkesinin (Fransa, İtalya, Portekiz, İspanya, Romanya, Hollanda) jandarma kuvvetlerinden müteşekkil Avrupa Jandarma Kuvvetine (AJK) 13 Mayıs 2009 tarihinde Paris’te düzenlenen Üst Düzeyli Bakanlıklararası Komite (CIMIN) toplantısında gözlemci üye statüsünde katılmamız için davette bulunulmuştur. Jandarma Genel Komutanlığımızın AJK’ya gözlemci statüde üyeliğinin gerçekleştirilmesi kapsamında Bakanlar Kurulu Kararı 27 Mayıs 2010 tarihinde alınmış, bu çerçevede, Jandarma Genel Komutanımızın İtalyan CIMIN Dönem Başkanlığı’na gözlemci statüsüyle AJK’ya katılımımızı resmileştiren beyan mektubunu iletmiştir.

Alıntı Adresi: Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı

Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü (KEİ)

2010-10-30T18:55:00.001-07:00

Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü (KEİ), ülkemizin girişimiyle, 25 Haziran 1992 tarihinde İstanbul Zirvesi Bildirisi’yle kurulmuştur. Arnavutluk, Azerbaycan, Bulgaristan, Ermenistan, Gürcistan, Moldava, Romanya, Rusya Federasyonu, Sırbistan, Türkiye, Ukrayna ve Yunanistan olmak üzere 12 üyesi bulunmaktadır. 18 Nisan 2003 tarihinde Erivan’da gerçekleştirilen KEİ Dışişleri Bakanları Konseyi 8 inci Toplantısı’nda alınan kararla, Makedonya ile Sırbıstan-Karadağ da örgüte davet edilmiştir. Bu çerçevede, Sırbistan-Karadağ KEİ’ye katılım konusundaki iç onay sürecini tamamlayarak KEİ’nin tam üyesi haline gelmiştir. Sırbistan-Karadağ’ın ayrılmasından sonra Sırbistan KEİ üyeliğini korurken, Karadağ gözlemcilik başvurusunda bulunmuştur.

1992 yılında ayrıca, İstanbul Deklarasyonuna taraf ülkeler, Helsinki Nihai Senedi ve Avrupa’da Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı’nın (AGİT) kural ve prensiplerine uyacaklarını taahhüt ettikleri “Boğaziçi Bildirisini” de yayımlamışlardır.

Yalta’da 5 Haziran 1998 tarihinde Devlet veya Hükümet Başkanları tarafından imzalanan KEİ Şartı'nın 1 Mayıs 1999 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmesiyle KEİ bölgesel bir ekonomik işbirliği örgütüne dönüşmüştür. KEİ’nin Uluslararası Daimi Yazmanlığı İstanbul’da bulunmaktadır.

KEİ'nin halihazırda faal olan başta ticaret ve ekonomik kalkınma, bankacılık ve finans, ulaştırma, enerji, haberleşme, bilim ve teknoloji, çevre koruma, turizm ve doğal afetler olmak üzere toplam 19 çalışma grubunda çeşitli projeler görüşülmektedir. Çalışma grubu faaliyetlerine etkinlik ve ivme kazandırılmasını teminen belirli alanlarda her üye ülke en çok iki yıllık dönemler halinde koordinatör ülke görevini üstlenmektedir.

KEİ bünyesinde bugüne kadar gerçekleştirilen somut işbirliği atılımları kapsamında örgütün yapılanmasında ileri bir aşamaya gelinmiş, ayrıca çeşitli konularda işbirliğini olanaklı kılan anlaşmalar imzalanmıştır. İçişleri Bakanları düzeyinde imzalanan “Karadeniz Ekonomik İşbirliği Katılımcı Devletleri Arasında Suçla, Özellikle Örgütlü Suç Türleriyle Mücadelede İşbirliği Anlaşması”, bu Anlaşmaya Ek Protokol ile aynı Anlaşmaya Ek Terörizmle Mücadele Protokolü ve Kültür Bakanları düzeyinde imzalanan "Kültür Alanında İşbirliği Anlaşması" sayılabilir. 15 Nisan 1998 tarihinde Gürcistan'da imzalanan "Karadeniz Ekonomik İşbirliği Ülkeleri Arasında Acil Yardım ve Doğal ve İnsanlardan Kaynaklanan Afetlerde İşbirliği Anlaşması" da afet durumlarında KEİ ülkelerinin yardımlaşmasını öngörmektedir. KEİ Bölgesindeki Eşyanın Karayoluyla Naklinin Kolaylaştırılması Konusunda Mutabakat Muhtırası” ise 6 Mart 2002 tarihinde Kiev’de yapılan KEİ Ulaştırma Bakanları Toplantısında imzalanmış ve 2005 yılı Nisan ayında yürürlüğe girmiştir.

KEİ'nin temel özelliklerinden birisi, işbirliğine ve dış dünyaya açık yapısıdır. Avusturya, Hırvatistan, Çek Cumhuriyeti, Mısır, Fransa, Almanya, Belarus, İsrail, İtalya, Polonya, Slovakya, Tunus, ABD, AB Komisyonu, Karadeniz Komisyonu, Uluslararası Karadeniz Kulübü ve Enerji Şartı Sekretaryası, KEİ toplantılarına gözlemci olarak katılmaktadırlar. Macaristan, İngiltere, İran, Karadağ, Ürdün, Slovenya ve Japonya ise Sektörel Diyalog Ortağı Statüsünde toplantılara iştirak etmektedirler.

KEİ'nin ana hedefi bölgesel stratejiler geliştirmektir. Bu stratejiler içinde bölgenin mukayeseli üstünlüklerini belirlemek, yatırım için öncelikli sektörleri ve bölgesel işbirliğinin maliyet ve yararlarını saptamak ve küresel düzeyde bölgenin oynaması gereken ekonomik rolü belirlemek gibi unsurlar yer almaktadır. Nitekim KEİ, stratejiler ve hedefler belirlenmesi alanında önemli bir yol kat etmiş ve 21 inci yüzyılda başarılı olabilmesi için ekonominin hemen hemen tüm sektörlerinde gerçekleştirmesi gereken hususları ana hatlarıyla tespit eden "Gelecek için Ekonomik Gündem" adlı bir belge kabul ederek kendine bir vizyon belirlemiştir. Bu belgenin en önemli adımlarından biri olarak bir Proje Geliştirme Fonu oluşturulmuş, Fonun yasal temelleri hazırlanmış, böylece KEİ’yi proje üreten bir örgüte dönüştürecek süreç halihazırda başlamıştır.

KEİ’nin Karadeniz Ekonomik İşbirliği Parlamenterler Asamblesi (KEİPA), İş Konseyi, İstatistiksel Veri Ekonomik Bilgi Değişimi Koordinasyon Merkezi, Ticaret ve Kalkınma Bankası olmak üzere dört bağlı kuruluşu bulunmaktadır.

KEİ’nin 1998 yılının Mart ayında açılan ve merkezi Selanik'te olan Karadeniz Ticaret ve Kalkınma Bankası 1 Haziran 1999 tarihinde işlevsel hale gelmiş olup ihracat finansmanı programları ve verdiği kredilerle bölge içi ekonomik işbirliğine destek olmaktadır.

Sekretaryası İstanbul’da kain Karadeniz Ekonomik İşbirliği Parlamenter Asamblesi (KEİPA), KEİ’nin parlamenterler boyutunu oluşturan bağlı kuruluşudur.

Türkiye’nin öncülüğünde kurulan ve Sekretaryası İstanbul’da bulunan İş Konseyi ise, bölgeye doğrudan yabancı yatırımı çekme konusunda projeler üretmekte, bölgenin tanıtımını yaparak iş olanaklarını artırmakta, ticaret ve yatırımın önündeki engellerin kaldırılması konusunda çalışmalar yapmaktadır.

İstatistiksel Veri Ekonomik Bilgi Değişimi Koordinasyon Merkezi de, Ankara’da Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü bünyesinde kurulmuş olan ve KEİ ülkelerinin istatistiki bilgilerini derleyen ve bu konuda yayınlar yapan bir bağlı kuruluştur.

KEİ Çerçevesinde Başlıca İşbirliği Alanlarında Son Dönemdeki Gelişmeler

a) Karadeniz Çevre Otoyolu (Black Sea Ring Highway)

Ulaştırma KEİ’nin önemli bir işbirliği başlığını oluşturmaktadır. Bu bağlamda geliştirilen ve KEİ ülkeleri arasında etkin bir ulaşım ağı oluşturmak suretiyle ekonomik işbirliğinin gelişimine katkıda bulunmayı amaçlayan “Karadeniz Çevre Ulaştırma Koridoru/ Black Sea Ring Corridor” projesi önem taşımaktadır. Proje, üye ülkeleri birbirine bağlayan ulaştırma altyapısının geliştirilmesi, bu konudaki ulusal düzenlemelerin uyumlaştırılması, çevrenin korunması, uluslararası projelerin izlenmesi için bir veri tabanı oluşturularak bir harita hazırlanmasını amaçlamaktadır. Bu bağlamda, Çevre Ulaştırma Koridoru haritası oluşturulmasına yönelik çalışmalar ülkemizin eşgüdümüyle son aşamaya gelmiş, üye ülkelerin önerileri doğrultusunda Karadeniz’i çevreleyen bölgelerde ulaştırma altyapısını gösteren bir ağ haritası ülkemiz tarafından sonuçlandırılarak Sekretarya’ya teslim edilmiştir.

Ancak bu çalışma, KEİ ülkelerini birbirine bağlayan ana bir yol güzergahı belirleme ihtiyacını da beraberinde getirmiştir. 19 Nisan 2007 tarihinde Belgrad’da yapılan KEİ Dışişleri Bakanları Konseyi 16. Toplantısı’nda “Karadeniz Çevre Otoyolu Geliştirilmesine İlişkin Anlayış Muhtırası” imzalanmıştır. Sözkonusu muhtıra 1 Kasım 2008’de yürürlüğe girmiş ve varılan mutabakat uyarınca, “KEİ Çevre Otoyolu Ortak Daimi Teknik Sekretaryası” Selanik’te faaliyete geçmiştir.

Toplantı’nın bitiminde, Karadeniz Çevre Otoyolu Projesi'nin tanıtımına yönelik olarak KEİ ile Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Birliği'nin (IRU) işbirliği halinde düzenledikleri bir törenle, üye ülkelerden birer kamyonun iştirakiyle oluşturulan "Karadeniz Konvoyu” (Black Sea Caravan), Karadeniz Çevre Otoyolu güzergahında seyahat başarıyla gerçekleşmiştir.

b) Deniz Otoyolları (Motorways of the Sea)

AB’nin deniz ulaşımından gereğince istifadeyle karayolu ve demiryolu üzerindeki yükün hafifletilmesi ve daha etkin ve hesaplı bir ulaştırma modeline yönelinmesi anlayışına dayalı olarak geliştirdiği Deniz Otoyolları (Motorways of the Sea) kavramının Karadeniz’e teşmili amacıyla Yunanistan tarafından önerilen “KEİ Bölgesinde Deniz Otoyollarının Geliştirilmesi (Development of the Motorways of the Sea in the BSEC Region) Anlayış Muhtırası” da 19 Nisan 2007 tarihinde Belgrad’da yapılan KEİ Dışişleri Bakanları Konseyi 16. Toplantısı’nda imzalanmıştır.

Anılan Muhtıra, 1 Aralık 2008’de yürürlüğe girmiştir. Ülkemiz, Deniz Otoyolları Geçici Çalışma Grubunun 29-30 Ocak 2008’de Pire’de yapılan toplantısında “KEİ Deniz Otoyolları Ortak Daimi Teknik Sekretaryası”na evsahipliği yapma önerisinde bulunmuştur. Romanya, Rusya ve Ukrayna da sözkonusu Sekretarya için adaylıklarını açıklamışlardır. Teknik Sekretarya’nın yeri, düzenlenmekte olan çalışma grubu toplantılarında varılacak uzlaşıyla belirlenecektir.

KEİ Deniz Otoyolları Geçici Çalışma Grubunun 4. Resmi Toplantısı, 28-30 Eylül 2010 tarihlerinde İstanbul’da gerçekleştirilecektir.

3) KEİ Vize Anlaşmaları

Bölge ülkeleri arasındaki ulaştırma işbirliğini ve dolayısıyla ticareti arttıracak bir alan da KEİ üyesi ülkelerin profesyonel sürücülerinin ve işadamlarının vize işlemlerinin kolaylaştırılması anlaşmalarıdır. “KEİ Üyesi Ülkelerin İşadamları İçin Vize İşlemlerinin Kolaylaştırılması Anlaşması” ile “KEİ Üyesi Ülkelerin Profesyonel Sürücüleri İçin Vize İşlemlerinin Kolaylaştırılması Anlaşması”, 23 Ekim 2008 tarihinde Tirana’da yapılan 19. Bakanlar Konseyi Toplantısı sırasında ülkemiz, Arnavutluk, Ermenistan ve Moldova tarafından imzalanmıştır.

Bölgesel ve Uluslararası Kuruluşlarla İşbirliği

a) UNDP ile ortaklaşa gerçekleştirilmesi öngörülen Karadeniz Ticaret ve Yatırımı Teşvik Programı

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) 2006-2010 yıllarında Karadeniz’i öncelikli bölgeler arasına almıştır.

BM Kalkınma Programı (UNDP) ile Karadeniz Ekonomik İşbirliği (KEİ) Örgütü'nün ortak projesi olarak Karadeniz Ticaret ve Yatırım Teşvik Programı (BSTIP) Aralık 2007 tarihinde hayata geçirilmiştir.

Programın amacı, önce Karadeniz ülkeleri arasındaki ticaret potansiyelini ortaya koymak, daha sonra kapsamlı bir pazar araştırması gerçekleştirmek ve nihayet alıcı ve satıcıları bir araya getirerek, aşamalı bir strateji ile Karadeniz bölgesinde bölge içi ticaretin ve yatırımın artmasına katkı sağlamaktır. Böylece, bölgenin ekonomik büyüme ve kalkınması da desteklenmiş olacaktır. Programın, öncelikle Türkiye, Yunanistan, UNDP ve KEİ Sekretaryası’nın işbirliği ve ortaklığıyla başlatılması, daha sonra Rusya, Ukrayna, Bulgaristan, Romanya, Ermenistan, Azerbaycan, Gürcistan, Moldova, Sırbistan ve Arnavutluk’u içermesi öngörülmektedir. Diğer bir deyişle, Program giderek KEİ bölgesine genişletilecektir.

Üç yılda toplam 1.200.000 Euro’ya malolması planlanan Program için UNDP 200.000 Euro, Türkiye ve Yunanistan’ın ise 500.000’er Euro katkı yapacaktır. 29 Kasım 2007 tarihi itibariyle ülkemiz, 375.000 Euro’yu UNDP hesabına havale etmiştir.

BSTIP, üç aşamalı olarak hayata geçirilmiştir. İlk aşamada bölgede ticaret akışı ve yatırım ortamının araştırılması yoluyla henüz kullanılmamış Karadeniz içi ticaret ve yatırım potansiyeli belirlenmiştir. İkinci aşamada, Karadeniz bölgesinde içinde en fazla ticaret ve yatırım potansiyeli olan ürün ve hizmetler tespit olunmuştur.

Üçüncü aşamada ise, 3 Aralık 2007 tarihinde Atina’da düzenlenen bir toplantı ile Program resmen başlamış ve BSTIP’in hangi sektörler üzerine odaklanması gerektiği hususunda karar verilmiştir. Buna göre, tarımsal gıda hizmetleri (agro food services), bilişim hizmetleri (I.T. services), turizm, inşaat malzemeleri, makineler (machineries), iş hizmetleri (business services) ve taşımacılık ve lojistik sektörleri belirlenmiştir.

BSTIP kapsamında önümüzdeki dönemde yukarıda arz olunan sektörlerde faaliyet gösteren şirket, işadamı ve kuruluşları bir araya getirmek maksadıyla Ortaklık Forumları düzenlenmesi öngörülmektedir.

b) KEİ-AB Etkileşimi/İşbirliği

Ülkemiz, KEİ ile AB arasında gelişmekte olan ilişkileri ve her iki örgüt arasında kurumsal işbirliği tesis edilmesini desteklemektedir. KEİ ülkelerinin değişik boyutlarda ilişkiler kurduğu ve ortak beklentilerinin olduğu AB’nin, bölgeye ve KEİ’ye yeni bir dinamizm getireceği, AB ile KEİ arasında ortak ilgi alanlarında uzun vadeli bazı projelerin geliştirilebileceği düşünülmektedir. Keza, bölgede işbirliğine ilgi duyan önemli uluslararası aktörlerle de, KEİ çerçevesinde işbirliği yapılabileceği, bu bağlamda ilk etapta KEİ gözlemcisi ülkelerin ilgi duydukları alanlarda işbirliği ve katkılarının sağlanabileceği/artırılabileceği değerlendirilmektedir.

c) Diğer

BM’de gözlemci statüsünü haiz KEİ’nin, BM Avrupa Ekonomik Komisyonu (BM/AEK), BM Çevre Programı (UNEP), BM Sınai Kalkınma Örgütü (UNIDO), BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), Enerji Şartı Sekretaryası, Avrasya Ekonomik Topluluğu ve Dünya Bankası ile de değişik düzeylerde işbirliği mevcuttur.

KEİ 15. Yıl Zirvesi (İstanbul, 25 Haziran 2007)

Karadeniz Ekonomik İşbirliği (KEİ) 15. Yıl Zirvesi, 25 Haziran 2007 tarihinde ülkemizin ev sahipliğinde İstanbul'da Çırağan Sarayı'nda, "Yeni Ufuklara Yelken Açmak" teması altında yapılmıştır. Sayın Cumhurbaşkanımızın başkanlığında gerçekleştirilen Zirve'de, 12 üye ülkeden 9'u Devlet Başkanı düzeyinde; Yunanistan ve Arnavutluk Başbakan; Ermenistan ise, Dışişleri Bakanı düzeyinde temsil edilmişlerdir. Zirve'ye, gözlemci ülkelerden ve KEİ ile ilişki içinde olan uluslararası kuruluş ve STK'lardan da yüksek düzeyde katılım olmuştur. Temsil düzeyi itibariyle sözkonusu Zirve, KEİ'nin kuruluşunun gerçekleştirildiği 1992 tarihli Zirve'den sonra en üst düzeyde katılım sağlanması yönüyle dikkat çekmiştir. Bu durum bölgesel işbirliği girişimlerinde oynadığımız olumlu rolün sürdüğünün genel bir göstergesi olmasının yanında, üye devletlerin KEİ'ye yeni bir atılım ve canlılık kazandırma yönündeki kararlılıklarının da işaretini oluşturmuştur.

Zirve'nin hemen öncesinde, Zirve'ye hazırlık amacıyla yapılan KEİ Yüksek Düzeyli Memurlar Komitesi Toplantısı (YDMK) ve KEİ Dışişleri Bakanları Konseyi Özel Toplantısında, Zirve Bildirisi taslağına nihai şekli kazandırılmıştır. Dışişleri Bakanları Konseyi Özel Toplantısında ayrıca, uzun süredir yürütülen ve ülkemizin de dahil olduğu temasların sonucu olarak, AB Komisyonu'nun KEİ'de gözlemcilik başvurusu olumlu yönde karara bağlanmıştır. Böylelikle önümüzdeki dönemde KEİ'nin somut projeler temelinde, AB ile gerçek anlamda bir işbirliğine girmesinin yolu açılmış bulunmaktadır.

Zirveden bir gün sonra, KEİ Dönem Başkanlığı faaliyetleri arasında yer alan "Doğu Batı ile Buluşuyor: Enerji Konferansı"na Sayın Cumhurbaşkanımızın yanı sıra, Azerbaycan, Gürcistan ve Ukrayna Devlet Başkanları da iştirak etmişlerdir.

Zirve'nin gerek katılım ve ilgi düzeyi, gerek sonuçları bakımından Karadeniz bölgesi ve KEİ'nin geleceği açısından bir kilometre taşı teşkil ettiği düşünülmektedir. KEİ üyesi ülkeler, KEİ'ye desteklerini en üst düzeyde ifade etmişler ve KEİ'nin odaklanacağı alanlar dahil, yakın ve orta vadedeki yönelimleri konusunda en üst düzeyde siyasi yönergelerini vermişlerdir.

KEİ-Türkiye İlişkileri

Ülkemiz kuruluşuna öncülük ettiği KEİ içinde önemli bir ağırlığa sahiptir. Örgüt Sekretaryası İstanbul’da bulunmakta, teşkilatın önemli toplantıları çoğunlukla ülkemizde yapılmaktadır.

Türkiye, KEİ çerçevesinde, eski Doğu Bloku üyesi ülkelerin ekonomik potansiyelinden hareketle, bu ülkelerdeki ekonomik faaliyetlerimizin önünü açabilecek ulaştırma, malların sınır geçişleri, vize kolaylığı gibi bazı girişimleri desteklemiştir. KEİ’de ticaretin geliştirilmesine yönelik faaliyetlere de özel önem verilmektedir. Ankara’da yerleşik “KEİ İstatistiki Veri ve Ekonomik Bilgi Değişimi Koordinasyon Merkezi” verilerine göre 2005 yılında ülkemizin KEİ ülkelerine ihracatı 8.6 milyar dolar, ithalatı 20.4 milyar Dolar olarak gerçekleşmiştir.1999 yılında toplam 6.5 milyar Dolar olan ticaret hacminin 2005 yılında belirtilen noktayı yakalanmasında KEİ’nin örgüt olarak ne kadar katkısı olduğu hesaplanamasa da, KEİ ülkelerinin ülkemizin dış ticaretinde önemli bir yer tuttuğu açıktır.

KEİ’de enerji ve çevre alanlarında da önemli işbirliği potansiyeli olduğu düşünülmektedir. Keza 11 Eylül sonrasında gelişen siyasi ortam muvacehesinde örgütlü suçlar ve terörizmle mücadele ile acil durum işbirliği gibi bazı yumuşak güvenlik önlemleri alınmıştır.

KEİ Genel Sekreter Birinci Yardımcısı pozisyonu sürekli olarak ülkemizin uhdesinde bulunmaktadır. Emekli Büyükelçi Sumru Noyan, 1 Mayıs 2009 tarihinden itibaren 3 yıl için KEİ Genel Sekreter Birinci Yardımcısı olarak atanmıştır.

KEİ Web Sitesi ( www.bsec-organization.org )

İslam Konferansı Örgütü;(İKÖ)

2010-10-30T18:54:00.001-07:00

KURULUŞU

Müslüman ülkeler arasında dayanışma ve işbirliğini geliştirmek amacıyla İslam Konferansları düzenlenmesi düşüncesi Suudi Arabistan Kralı’nın 1966 yılında "İslam Birliği" sloganı, daha sonra Fas Kralı’nın 1969 yılında "İslam Dayanışması" fikrini atmasıyla somutlaşmış, bazı Arap devletleri ise Arap Zirve Konferansları düzenlenmesini tercih ettiklerini açıklamışlardır.

İslam dünyasını ilgilendiren gelişmelerin yoğunlaşması, bu bağlamda Kudüs’te El Aksa Mescidi’nin yakılması üzerine, Suudi Arabistan ve Fas Kralı'nın girişimleri sonucunda 22-25 Eylül 1969 tarihlerinde Rabat'ta Birinci İslam Zirve Konferansı toplanmıştır. Türkiye, Zirve’ye Dışişleri Bakanı başkanlığında bir heyetle katılmıştır.

1970 yılında Karaçi'de gerçekleştirilen İkinci İslam Dışişleri Bakanları Konferansında Örgüt’e bir Genel Sekreter atanmış, 1972 yılında Cidde'de yapılan Üçüncü İslam Dışişleri Bakanları Konferansında ise, ‘‘İslam Konferansı Şartı’’ kabul edilmiştir.

İKÖ'nün merkezi Cidde'dedir. Halen 57 ülkesi bulunmaktadır. KKTC dahil, 5 ülke de ‘‘gözlemci’’ statüsündedir. Her İslam ülkesi Örgüte üye olabilmektedir. Yeni üye kabulü üye ülkelerin 2/3 çoğunluğunun onayıyla gerçekleşebilmektedir.

İKÖ'NÜN AMACI

İslam Konferanslarının amaçları, İKÖ Şartı’nda şu şekilde belirlenmiştir:

a) Üye devletlerarasında İslam dayanışmasını geliştirmek,

b) İktisadi, sosyal, kültürel, bilimsel ve diğer önemli faaliyet sahalarında üye devletlerarasında işbirliğini güçlendirmek ve uluslararası örgütlerde üye devletlerarasında dayanışmayı yürütmek,

c) Irk ayrımını, fark gözetmeyi bertaraf etmeye ve sömürgeciliğin her şeklini ortadan kaldırmaya gayret etmek,

d) Adalet üzerine kurulu uluslararası barış ve güvenliği desteklemek için gerekli tedbirleri almak,

e) Kutsal yerlerin korunması için sarfedilen gayretleri ve Filistin halkının mücadelesi için sağlanan desteği koordine etmek, haklarını tekrar kazanması ve topraklarını kurtarması için Filistin halkına yardım etmek,

f) Bütün Müslüman milletlerin onur, bağımsızlık ve ulusal haklarını korumak amacıyla verdikleri mücadeleyi desteklemek;

g) Üye devletler ile diğer ülkeler arasında işbirliği ve anlayışı geliştirmeye elverişli ortam yaratmak.

GÖRÜŞÜLEN KONULAR VE ALINAN KARARLAR

İslam Konferansı Örgütü ilgilendiği konular itibariyle siyasi gündemi ağırlıklı bir forum niteliğindedir.

Bugüne kadar yapılan İslam Konferansları toplantılarında genel olarak, Orta Doğu sorunu, Filistin meselesi, Kudüs şehrinin statüsü, Keşmir, Afganistan, Irak ve bu bağlamda Kıbrıs ve Batı Trakya Türk azınlığının sorunları ile dünyanın muhtelif yerlerindeki diğer Müslüman topluluk ve cemaatlerin durumları ele alınmakta, ayrıca uluslararası toplumun gündemini belirleyen silahsızlanma, ekonomik kalkınma, çevre, sosyal, kültürel işbirliği ve enformasyon konuları üzerinde de durulmaktadır.

İKÖ'NÜN ORGANLARI

İslam Zirvesi

Kuruluş Şartı uyarınca İslam Konferansı Örgütü'nün en yetkili organı Devlet ve Hükümet başkanlarının katıldığı İslam Zirvesi'dir. Zirve 3 yılda bir toplanmaktadır. Son olarak 11. İslam Zirvesi 13-14 Mart 2008 tarihlerinde Dakar’da (Senegal) düzenlenmiştir.

12. İslam Zirvesi’nin ise, 2011 yılında Mısır’da düzenlenmesi öngörülmektedir.

İslam Ülkeleri Dışişleri Bakanları Konferansı (İDBK)

İslam Ülkeleri Dışişleri Bakanları Konferansı en az yılda bir kez toplanmaktadır. Bakanlar ayrıca, her yıl BM olağan Genel Kurulu toplantıları marjında Genel Kurul gündeminde yer alan konularda eşgüdüm sağlanması amacıyla da bir araya gelmektedirler.

14–16 Haziran 2004 tarihleri arasında gerçekleştirilen 31. İDBK’ya ülkemiz evsahipliği yapmıştır. 31. İDBK’da, örgütün reform çabalarına ilişkin kabul edilen diğer kararların yanında, KKTC’de halkın çoğunluğunun Annan Planı’na referandumda olumlu oy vermiş olduğu da göz önünde bulundurularak, KKTC’nin gelecekte İKÖ toplantılarına planda BM Genel Sekreteri tarafından kullanılan tanıma uygun olarak ‘‘Kıbrıs Türk Devleti’’ sıfatıyla katılması kararlaştırılmıştır.

35. İDBK 2008 yılı Haziran ayında Kampala’da, 36. İDBK 2009 yılı Mayıs ayında Şam’da düzenlenmiştir. 37. İDBK ise 18-20 Mayıs 2010 tarihlerinde Duşanbe’de düzenlenmiştir. 38. İDBK’nın 28-30 Haziran 2011 tarihlerinde Astana’da gerçekleştirilmesi kararlaştırılmıştır.

Genel Sekreterlik

İKÖ Yazmanlık hizmetleri Merkezi Suudi Arabistan'ın Cidde şehrinde olan Genel Sekreterlik tarafından yerine getirilmektedir. Genel Sekreter, İslam Ülkeleri Dışişleri Bakanları Konferansı tarafından, 4 yıl için, bölge esasına göre (Asya, Afrika ve Arap ülkeleri) üye ülkeler tarafından gösterilen adaylar arasından seçilmektedir.

Kuala Lumpur'da toplanan 27. İDBK'da (2000) Genel Sekreterliğe getirilen Faslı Abdülvahid Belkeziz’in görev süresini tamamlamasının ardından, 14–16 Haziran 2004 tarihleri arasında İstanbul’da gerçekleştirilen 31. İDBK toplantısında Türkiye’nin adayı Prof.Dr. Ekmeleddin İhsanoğlu İKÖ Genel Sekreterliği’ne seçilmiştir. Genel Sekreter İhsanoğlu 1 Ocak 2005 tarihinden bu yana görevini sürdürmektedir.

İKÖ'NÜN BÜTÇESİ

İKÖ bütçesi üye ülkelerin ödedikleri katkı paylarından karşılanmaktadır. Katkı payları ülkelerin milli gelirine göre saptanmıştır. Türkiye'nin ödemekte olduğu katkı payı oranı İKÖ Genel Sekreterliği ve yan kuruluşlarının toplam bütçelerinin % 5’idir.

İKÖ’NÜN YAN KURULUŞLARI

İslam Konferansı Örgütü zaman içinde gelişmiş, üye ülkeler arasında ekonomik, sosyal ve kültürel konularda işbirliğinin geliştirilmesine katkıda bulunulması amacıyla muhtelif merkez ve kurumlar ihdas olunmuştur. Bunları üç başlık altında sıralamak mümkündür:

a) Yan Kuruluşlar

İslam Ülkeleri İstatistik, Ekonomik ve Sosyal Araştırma ve Eğitim Merkezi-Statistical, Economic, Social Research and Training Centre for Islamic Countries (SESRIC-Ankara) (www.sesrtcic.org)
İslam Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi-Research Center for Islamic History, Art and Culture (IRCICA-İstanbul) (www.ircica.org)
İslam Ticareti Geliştirme Merkezi-Islamic Centre for the Development of Trade (ICDT-Kazablanka) (www.icdt-oic.org)
İslam Teknoloji Üniversitesi-Islamic University of Technology (IUT-Dakka) (www.iutoic-dhaka.edu)
İslam Fıkıh Akademisi-Islamic Fiqh Academy (IIFA-Cidde) (www.fiqhacademy.org)
İslam Dayanışma Fonu-Islamic Solidarity Fund (ISF-Cidde) (www.isf-fsi.org)
Nijer İslam Üniversitesi (Islamic University in Niger) (www.universite-say.ne)
Uganda İslam Üniversitesi (Islamic University in Uganda) (www.iuiu.ac.ug)

b) Uzmanlık Kuruluşları

İslam Kalkınma Bankası-Islamic Development Bank (IDB-Cidde) (www.isdb.org)
İslam Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü-Islamic Educational, Scientific and Cultural Organisation) (ISESCO-Rabat) (www.isesco.org.ma)
Uluslararası İslam Haber Ajansı-International Islamic News Agency (IINA-Cidde) (www.islamicnews.org.sa)
İslam Ülkeleri Yayın Örgütü-Islamic States Broadcasting Organization (ISBO-Cidde) (www.isboo.org)

c) Bağlı Kuruluşlar

İslam Başkentleri ve Şehirleri Örgütü-Organization of Islamic Capitals and Cities (OICC-Cidde) (www.oicc.org)
Uluslararası İslam Hilal Komitesi-Islamic Committee of the International Crescent (ICIC-Bingazi)
İslam Konferansı Diyalog ve İşbirliği Gençlik Forumu-Islamic Conference Youth Forum for Dialogue and Cooperation (ICYFDC-İstanbul) (www.icyf.com)
İslam Gemi Sahipleri Birliği-Organization of Islamic Shipowners Association (OISA-Cidde) (www.oisaonline.com)
İslam Ticaret ve Sanayi Odası-Islamic Chamber of Commerce and Industry (ICCI-Karaçi) (www.icci-oic.org)
İslami Bankalar ve Finans Kurumları Genel Birliği-General Council for Islamic Banks and Financial Institutions (GCIBFI) (www.cibafi.org)
İslam Ülkeleri Müteahhitler Birliği-Federation of Contractors from Islamic Countries (FOCIC)
İslami Dayanışma Spor Federasyonu-Islamic Solidarity Sports Federation (ISSF-Riyad)
Uluslararası Arap-İslam Okulları Federasyonu-World Federation of Arabo-Islamic International Schools (WFAIIS-Cidde) (www.wfais.org)
İslam Dünyası Bilim Akademileri-Islamic World Academy of Sciences (IAS-Ürdün) (www.ias-worldwide.org)
Uluslararası Müslüman İzciler Birliği-International Union of Muslim Scouts (IUMS-Cidde)
İslam Ülkeleri Müşavirler Federasyonu-Federation of Consultants from Islamic Countries (FCIC-İstanbul) (www.fcic-org.com)
İKÖ Bilgisayar Acil Müdahale Ekibi-OIC Computer Emergency Response Team (OIC-CERT- Malezya)

İstanbul İslam Konferansı Örgütü tarafından Nijer, Uganda, Malezya ve Bangladeş'te kurulan veya örgüt tarafından finanse edilen 4 adet İslam Üniversitesi bulunmaktadır.
İslam Konferansı Örgütü çerçevesinde Bakanlar düzeyinde belirli konularda çalışmalar yapmak üzere (Ad-Hoc) statüde, Kudüs Komitesi, Filistin Komitesi, Afganistan Komitesi gibi Komiteler mevcuttur.
İKÖ yan kuruluşlarından, İslam Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi ve İslam Ülkeleri İstatistik, Ekonomik ve Sosyal Araştırma ve Eğitim Merkezi’nin Sekretaryaları Türkiye’de bulunmaktadır. İKÖ’ye bağlı kuruluşlardan İslam Konferansı Diyalog ve İşbirliği Gençlik Forumu Sekretaryası Eylül 2006’da İstanbul’da açılmıştır.
Öte yandan, son yıllarda İKÖ’nün yeniden yapılandırılması konusunda çalışmalar yapılmaktadır. Aralık 2005’te Mekke’de toplanan Olağanüstü İslam Zirvesi’nde kabul edilen İslam Dünyasını Bekleyen Sorunlara Karşı 10 Yıllık Eylem Programı ve İKÖ’de reforma yönelik Akil Adamlar Komisyonu tarafından hazırlanan rapor yeniden yapılanma sürecinde önemli gelişmeler olarak değerlendirilmektedir.
Bu raporlarda özellikle İKÖ kararlarının uygulanabilirliğini artırmak ve krizlere anında müdahil olabilmek amacıyla tesis edilmesi öngörülen İcra Komitesi’nin de son dönemde işlevsellik kazandığı gözlenmektedir. İKÖ Zirve ve Dışişleri Bakanları Troykalarının bir araya gelmesi ile oluşan İcra Komitesi önemli gelişmeler karşısında ilgili tüm üye ülkelerin de katılımıyla toplantılar yapmaktadır. Örneğin, Ağustos 2006’da Malezya’da, Lübnan krizi nedeniyle Hükümet başkanları seviyesinde bir genişletilmiş İcra Komitesi Toplantısı yapılmıştır.
Bunların dışında yılda bir kez toplanan Ekonomik, Kültürel ve Sosyal İşler İslam Komisyonu bulunmaktadır. Üye ülkelerin katıldığı bu Komisyon, bir yandan Örgütün yan kuruluşlarının Genel Kurulu olarak vazife görmekte, bir yandan da ekonomik, kültürel ve sosyal konularda İslam dünyasını ilgilendiren konuları ele alarak, İslam Ülkeleri Dışişleri Bakanları Konferansına tavsiyelerde bulunmaktadır.
Daimi Komiteler
Üçüncü İslam Zirvesinde üye ülkeler arasındaki çeşitli alanlardaki işbirliğini güçlendirmek ve eşgüdüm sağlamak amacıyla her birine bir Devlet Başkanının başkanlık ettiği üç Daimi Komite kurulmuştur. Daimi Komiteler şunlardır:
• Enformasyon ve Kültürel İşler Daimi Komitesi (COMIAC – Senegal )
• Ekonomik ve Ticari İşbirliği Daimi Komitesi (COMCEC – Türkiye )
• Bilimsel ve Teknolojik İşbirliği Daimi Komitesi (COMSTECH – Pakistan )
Bu komiteler, uygulamada İKÖ Zirvesine muhatap olmakta ve faaliyetleri hakkındaki raporlarını Zirveye sunmaktadırlar.
İSEDAK
İKÖ bünyesinde ekonomik işbirliği konularının giderek önem kazanmasıyla birlikte, 1981 yılında Mekke’de yapılan Üçüncü İslam Zirvesi’nde, Ekonomik İşbirliğinin Güçlendirilmesine Yönelik Eylem Planı kabul edilmiş ve Ekonomik ve Ticari İşbirliği Daimi Komitesi’nin (İSEDAK) kurulması kararlaştırılmıştır.
İSEDAK, 1984 Ocak ayında Kazablanka’da yapılan Dördüncü İslam Zirvesi’nde Türkiye Cumhurbaşkanı’nın Komitenin Daimi Başkanlığına seçilmesiyle faaliyetlerine başlamıştır. İSEDAK’ın ülkemizdeki koordinatörlüğü Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından yürütülmektedir.
İSEDAK 1985 yılından bu yana Sayın Cumhurbaşkanlarımızın başkanlıklarında, Bakanlar düzeyinde 25 toplantı gerçekleştirmiştir. 25. İSEDAK Toplantısı 5-9 Kasım 2009 tarihlerinde İstanbul’da yapılmıştır. 26. İSEDAK Toplantısı ise 5-8 Ekim 2010 tarihlerinde İstanbul’da gerçekleştirilecektir. (www.comcec.org)
İSEDAK’ın belli başlı görevleri:
- İslam Konferansı Örgütü tarafından ekonomik ve ticari işbirliği alanında alınmış ve alınacak kararların uygulanmasını izlemek;
- Üye ülkeler arasında ekonomik ve ticari işbirliğini güçlendirmek için mümkün olan yolları incelemek,
- Üye ülkelerin ekonomik ve ticari alanlarındaki kapasitelerini artırmaya yönelik programlar hazırlamak ve öneriler sunmaktır.
İslam Konferansı Örgütü Sekretaryası
Organization of the Islamic Conference
PO Box: 178, Jeddah-21411,
Kingdom of Saudi Arabia
Tel: + 966 2 65 15 222
Fax: + 966 2 651 22 88
Web: www.oic-oci.org

Alıntı Adresi: Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO)

2010-10-30T18:53:00.001-07:00

Birleşmiş Milletler’in ilk uzman kuruluşu olan FAO 16 Ekim 1945’te Quebec-Kanada’da kurulmuş ve merkezi 1951 yılında Roma’ya nakledilmiştir.
FAO’nun başlıca amacı, günümüzdeki ve gelecekteki nesillerin ihtiyaçlarını karşılamak için; çevreyi kirletmeyen, teknik açıdan uygun, ekonomik açıdan uygulanabilir ve sosyal açıdan kabul edilebilir sürdürülebilir bir kalkınmayı desteklemek olarak tanımlanmaktadır. FAO’nun günümüzdeki temel işlevi gelişmekte olan veya azgelişmiş ülkelerde tarımsal üretimin ve beslenmenin sağlıklı bir şekilde yapılması olmakla beraber, aynı zamanda gelişmiş ülkelerde de sağlıklı gıdaya erişimin yollarını belirlemek gibi önemli unsurları da kapsamaktadır.
Bu çerçevede, FAO’nun en önemli hedefleri, insanların hayat standartlarını ve beslenme düzeyini yükseltmek, açlığı önlemek, gıda ve tarım ürünlerinin üretim ve dağılımını geliştirmek ve kırsal nüfusun yaşama koşullarını iyileştirmek olarak sıralanabilir.
Bu amaçlar ışığında, FAO’nun başlıca işlevleri 4 ana başlık altında toplanabilir. Bunlardan birincisi, hükümetler ve uluslararası kalkınma kuruluşları adına teknik danışma ve yardım programları yürütmektedir. FAO, geliştirilen kalkınma projelerinin çevresel, sosyal ve ekonomik unsurlarını göz önüne alarak, bunların bütüncül bir yaklaşım içinde oluşturulmasına özel bir önem atfetmektedir. Bu bağlamda FAO, su ürünleri yetiştiriciliği, sürdürülebilir su yönetimi, tarımda kadının rolü gibi konularda da çalışmalar yürütmektedir.
Örgütün ikinci faaliyet alanı ise, gıda, tarım, ormancılık ve balıkçılık konusunda bilgi ve veri toplayarak bunları tahlil etmek ve dağıtmaktır. Böylece FAO, çiftçiler, bilim adamları, tüccarlar ve planlamacılar için yatırım, pazarlama, planlama, araştırma ve eğitim gibi konularda akılcı kararlar alınmasını sağlayan bir enformasyon merkezi olarak çalışmaktadır. Örgüt, sözkonusu faaliyet alanlarında düzenli aralıklarla, genel kabul gören çeşitli raporlar da yayımlamaktadır.
Üçüncü olarak FAO, geniş bilgi ağı ve deneyimli teknik personeli ile hükümetlere tarım politikası ve planlaması konularında danışmanlık yapmakta; kalkınma için gerekli olan idari ve hukuki yapılar konusunda yardımcı olmaktadır. Örneğin, 1986-1994 yıllarını kapsayan ve GATT’ın Dünya Ticaret Örgütüne (WTO) dönüşmesine yol açan Uruguay Toplantılarında, sözkonusu değişimin tarımsal üretim, fiyatlandırma ve ticaret üzerindeki etkilerini araştırmış ve bunların fakir ülkeler üzerindeki olumsuz etkilerinin nasıl azaltılabileceği konusunda tavsiyelerde bulunmuştur. FAO ayrıca Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ile ortaklaşa kurduğu FAO/WHO Kodeks Komitesi ile gıda güvencesinin iyileştirilmesi, gıda ticaretinin adil bir şekilde yapılması ve uluslararası eşgüdümün sağlanması için çalışmaktadır.
FAO’nun faaliyet gösterdiği son alan, tüm üye ülkelerin gıda ve tarım sorunları üzerinde biraraya gelerek tartışmalarına ve politika oluşturmalarına tarafsız bir forum imkanı sağlamaktır.
Ayrıca, FAO, uluslararası standartları onaylamakta, uluslararası anlaşma ve sözleşmelerin şekillenmesine yardımcı olmakta ve konuyla ilgili büyük konferanslara, teknik toplantılara ve uzman danışma toplantılarına evsahipliği yapmaktadır. FAO kurulduğundan bu yana, tarımsal kalkınmayı gerçekleştirmek suretiyle açlık ve yoksulluğu ortadan kaldırmak ve böylece insanların etkin ve sağlıklı bir hayat için ihtiyaç duydukları gıdayı bulabilmelerini mümkün kılmak ve doğru beslenmeyi sağlamak için çalışmaktadır.
FAO’nun en yüksek karar organı tüm üye ülkelerin katılımıyla iki yılda bir toplanan konferans’tır. Ülkelerin üst düzeyde katıldıkları Konferans’larda dünyadaki gıda ve tarım alanlarındaki gelişmeler tüm yönleriyle gözden geçirilmekte ve örgütün müteakip iki yıllık faaliyet programı ve bütçesi onaylanmaktadır.
FAO Organları
Genel Direktör
FAO Genel Direktörü, Konferans tarafından altı yıllık bir süre için seçilmektedir. Bu görevi halen, ilk kez 1994 yılında seçilen Senegal uyruklu Dr. Jacques Diouf yürütmektedir.
Konsey
Üye ülkeler arasından üçer yıllık dönemler için seçilen Konsey ise örgütün Yönetim Kurulu görevini yapmaktadır. Konsey iki yılda bir toplanan Konferanslar arasındaki dönemde üç kez toplanmaktadır.
Konsey üyeliği seçimleri amacıyla FAO üyeleri yedi bölgesel gruba bölünmüştür. Ülkemiz Avrupa grubunun üyesi olup, Yakın Doğu grubunda da gözlemci üyedir. Diğer gruplar ise, Afrika grubu, Asya grubu, Latin Amerika ve Karayipler grubu, Kuzey Amerika grubu ve Güney Batı Pasifik grubudur.
Komiteler
Konseyin yönetim ve çalışmalarla ilgili olarak iki tip komitesi mevcuttur.
Bunlar:
Program (PC),
Maliye (FC) ve
Anayasal ve Hukuki Konular (CCLM) komitelerinin oluşturduğu yönetimle ilgili komiteler;
Ana Madde Sorunları (CCP),
Balıkçılık (COFI),
Ormancılık(COFO),
Tarım (COAG) ve
Dünya Gıda Güvencesi (CFS) komitelerinin oluşturduğu çalışmalarla ilgili komitelerdir.
Ana Madde Sorunlar Komitesi altında çeşitli hükümetlerarası gruplar kurulmuştur. Bunların başlıcaları ise, Pirinç, Kakao, Tohumlar, Narenciye, Elyaf, Kenaf ve Elyaflar, Muz, Yağlı Tohumlar, Bitkisel ve Hayvani Yağlar, Sert Elyaflar, Çay, Şarap ve Et Hükümetlerarası Gruplarıdır.
FAO, aynı zamanda, tarım, balıkçılık ve gıda alanlarında küresel ve bölgesel nitelikler taşıyan geniş bir hükümetlerarası ve uzman grup yapısına sahiptir. Gübre Komisyonu gibi bunlardan bazıları özel sektörü de içermektedir. Bu yapılanmanın başlıcası ise FAO/WHO Ortak Gıda Kodeksi (Codex Alimentarius) Komisyonu’dur. 1962 yılında FAO/WHO Gıda Standardı Programını uygulamak için kurulan komisyona FAO yüzde 80, WHO ise yüzde 20 oranında katkıda bulunmaktadır. Programın amacı tüketicilerin sağlığını korumak ve uluslararası gıda standartları çerçevesinde gıda ticaretinde dengeli bir uygulamayı sağlamaktır. Bu komisyonun, bazıları bölgesel olmak üzere otuz kadar hükümetlerarası organı vardır.
Ayrıca, iki yılda bir yapılan FAO Bölgesel Konferansları ile Balıkçılık Konferansı, Tarımsal Reform ve Kırsal Kalkınma Konferansı gibi özel konularda FAO tarafından düzenlenen Dünya Konferansları da, tarım ve gıda stratejisi ve uygulamalarına yön vermektedir.
FAO Orta Asya Alt Bölge Ofisi
Birleşmiş Milletlerin (BM) tüm organları ve bağlı uzmanlık kuruluşlarının reforma tabi tutulmaları süreci kapsamında FAO’da da etkinlik ve verimin arttırılması bakımından örgütün bölgesel birimlerine daha çok yetki verilmesi ve bu bağlamda alt bölge ofislerinin açılması konusu uzun bir süredir gündemde bulunmaktadır. Bu çerçevede, Ankara’daki FAO Temsilciliği (ülke ofisi) Orta Asya'ya yönelik alt bölge ofisine dönüştürülmek suretiyle, anılan ofise ülkemiz ev

Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT)

2010-10-30T18:52:00.001-07:00

GİRİŞ

Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT), küresel ekonomik sahnede görülen değişiklikler ışığında üyesi bulunan devletlerin müşterek gereksinimleri temelinde bu ülkeler arasında ekonomik işbirliği tesisini amaçlayan bölgesel bir devletler-arası teşkilattır.

EİT üyesi ülkeler; Türkiye, İran, Pakistan, Afganistan, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Özbekistan’dır.

EİT, 1964–1979 yılları arasında varlığını sürdürmüş olan Bölgesel İşbirliği Teşkilatı’nın devamı niteliğinde Türkiye, İran ve Pakistan arasında 1985 yılında resmen kurulmuştur. 28 Kasım 1992 tarihinde diğer üye ülkelerin de katılımlarıyla EİT, 7 milyon kilometrekarelik bir alanı kapsayan ve günümüzde üzerinde 400 milyon insanın yaşadığı on üyeli bir teşkilat haline gelmiştir. Anılan tarih, “EİT Günü” olarak kabul edilmektedir.

Üç kurucu üye devlet arasında ilk olarak 12 Mart 1977 yılında imzalanıp; 1990, 1992 ve 1996 yıllarında tadil edilen İzmir Antlaşması, EİT’in temel antlaşmasıdır. İzmir Antlaşması’nda yer aldığı üzere, sürdürülebilir ekonomik kalkınmanın teşviki için bölgedeki ekonomik ve sosyal potansiyellerin harekete geçirilmesi, üye ülkelerdeki yaşam standartlarının ve hayat kalitesinin yükseltilmesi, bölge içi ve dış ticaretinin attırılması ve ekonomik, sosyal, kültürel, teknik ve bilimsel alanlarda etkin işbirliği ve karşılıklı yardımlaşmanın özendirilmesi EİT’in amaçları arasındadır.

ANA ORGANLARI

Zirve, Devlet/Hükümet Başkanları düzeyinde olup, istişare mahiyetinde iki yılda bir toplanmaktadır. 10. EİT Zirvesi, 7-11 Mart 2009 tarihlerinde Tahran’da (İran) yapılmıştır. 11. EİT Zirvesi'nin ise 2010 Aralık ayında ülkemizde düzenlenmesi öngörülmektedir.

Bakanlar Konseyi (BK), EİT’in en yüksek karar ve icra organıdır. Üye ülkelerin Dışişleri Bakanları ve/veya Bakan düzeyinde temsilcilerinden oluşmaktadır. Üye ülkeler arasında münavebeli olarak her yıl en az bir kez toplanmaktadır. BK toplantısına evsahipliği yapan üye ülke, BK’nın başkanlığını da üstlenmiş olmaktadır. 18. BK Toplantısı 9 Mart 2009 tarihinde Tahran’da yapılmış olup, İran BK başkanlığını devralmıştır.

Bölgesel Planlama Konseyi (BPK), Üye ülkelerin Planlama Teşkilatları Başkanları ile ilgili diğer kurum temsilcilerinden oluşmaktadır. Yılda bir kez yapılan BPK toplantılarında EİT faaliyetleri değerlendirilmekte, BK’na sunulmak üzere rapor edilmekte, Teşkilat’ın plan ve programları belirlenmektedir. 20. BPK Toplantısı 16-18 Şubat 2010 tarihlerinde Antalya’da yapılmıştır.

Daimi Temsilciler Konseyi (DTK), Teşkilat nezdinde akredite olan Tahran'da yerleşik Büyükelçiler ve/veya Daimi Temsilciler ile İran Dışişleri Bakanlığının ilgili Genel Müdüründen oluşmaktadır. Ayda bir defadan az olmamak üzere toplanmaktadır. Bakanlar adına Teşkilatın iş ve idaresine ilişkin kararlar almakta ve uygulamaktadır.

Yazmanlık, Tahran’da (İran) bulunmaktadır. EİT faaliyetlerinin uygulamaya konulması, koordinasyonunun sağlanması ve izlenmesinden ve Teşkilat toplantılarının servis edilmesinden sorumludur.

Genel Sekreter, üç yıllık bir dönem için bir defalığına BK tarafından seçilmekte ve atanmaktadır. EİT Genel Sekreterliğini Eylül 2009’dan bu yana Afganistan uyruklu Muhammed Yahya Maroofi yürütmektedir.

EİT faaliyetleri Yazmanlık bünyesindeki şu Direktörlükler aracılığıyla icra edilmektedir: “Ticaret ve Yatırım”, Ulaştırma ve Telekomünikasyon”, “Enerji, Madenler ve Çevre”, “Tarım, Sanayi ve Turizm” “İnsan Kaynakları ve Sürdürülebilir Kalkınma”, “Proje, Ekonomik Araştırma ve İstatistik”.

BÖLGESEL VE İHTİSAS KURULUŞLARI

“EİT Taşımacılık Şirketi”, “EİT Ticaret ve Sanayi Odası (EİT-CCI)”, “EİT Sigortacılık Koleji”, “EİT Ticaret ve Kalkınma Bankası (ECOBANK)”, “EİT Danışmanlık ve Mühendislik Şirketi”, Yazmanlık gözetiminde faaliyette bulunan EİT’in başlıca bölgesel kuruluşlarıdır.

EİT Taşımacılık Şirketi, Afganistan, İran, Kazakistan, Kırgızistan, Pakistan ve Türkmenistan olmak üzere altı üye ülke arasında 1995’te imzalanan bir anlaşma ile kurulmuştur.

EİT-CCI, 1993’te kurulmuştur. Ekim 2007’de Daimi Sekretarya’ya haiz kılınmış ve Sekretarya’nın başkanlığı üç yıllığına Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) tarafından üstlenilmiştir.

EİT Sigortacılık Koleji, 1992 yılından bu yana Tahran’da faaliyet göstermektedir. Kolej, kamuya ait ve kar amacı gütmeyen bir yüksek eğitim kurumudur.

ECOBANK, 15 Mart 1995 Türkiye, İran ve Pakistan tarafından imzalanan ve 2005 Ağustos ayı itibariyle yürürlüğe giren bir anlaşma ile tesis edilmiştir. Merkezi İstanbul’da olan Banka, 2007 yılının sonundan itibaren tam olarak faaliyete geçmiştir.

EİT Danışmanlık ve Mühendislik Şirketi, EİT üyesi ülkeler veya ECOBANK tarafından desteklenecek kalkınma projelerine yardımcı olması amacıyla; Türkiye, İran ve Pakistan arasında eşit hisseyle kurulmuştur. Şirket bünyesinde ülkemiz iki firma ile temsil edilirken, İran ve Pakistan’dan birer şirket bulunmaktadır.

EİT Reasürans Şirketi’nin kurulması hususunda İran, Pakistan ve Türkiye arasında 1995 yılında mutabakat sağlanmasına rağmen Şirket henüz kurulamamış olup, bu yöndeki çalışmalar devam etmektedir.

EİT Bölgesel Standardizasyon, Uygunluk Değerlendirmesi, Akreditasyon ve Metroloji Enstitüsü’nün (RISCAM), bir EİT Bölgesel Kuruluşu olarak kurulmasına ilişkin çalışmalar 2004 yılında başlatılmıştır. TSE bu Enstitünün kurulmasında İran’la birlikte koordinatör kuruluş olarak görev yapmaktadır. Enstitünün Tüzüğüne göre, RISCAM’ın merkezi ile Uygunluk Değerlendirmesi Teknik Yönetim Kurulu İran’da; Standardizasyon ve Akreditasyon Teknik Yönetim Kurulları Türkiye’de; Metroloji Teknik Yönetim Kurulu ise Kazakistan’da olacaktır.

“EİT Kültür Enstitüsü”, “EİT Bilim Vakfı” ve “EİT Eğitim Enstitüsü” Yazmanlığın gözetiminde faaliyet gösteren EİT ihtisas kuruluşlarıdır. Bu kuruluşlar hakkındaki bilgilere “İkili ve Çok Taraflı Kültürel İlişkiler” bölümünden ulaşılabilir.

EİT Doğal Afetler Risk Yönetimi Bölgesel Merkezi, ileride EİT’in bir ihtisas kuruluşuna dönüştürülmek üzere EİT’e bağlı muvakkat bir kuruluş olarak 2007 yılında Meşed’de (İran) kurulmuştur.

Ekonomik İşbirliği Teşkilatı Web Sitesi (http://www.ecosecretariat.org)

Alıntı Adresi: Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı

Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ)

2010-10-30T18:51:00.001-07:00

Kuruluş ve Amaçları:

Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), Uruguay Round müzakereleri sonunda, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması'nın (GATT) yerini alan 29 ayrı çok taraflı hukuki belgeyi/anlaşmayı ve 25 Bakanlar Bildirisini kapsayan, 15 Nisan 1994 tarihinde Marakeş'te (Fas) imzalanan Dünya Ticaret Örgütü Anlaşması (Final Act) ile kurulmuştur.
Çok taraflı ticaret sisteminin yasal ve kurumsal temeli olan DTÖ, 1 Ocak 1995 tarihinde resmen faaliyete geçmiştir. DTÖ, uluslararası ticaret sisteminin temel organı olduğunu ispatlamış ve özellikle üye ülkeler arasındaki anlaşmazlıkların çözümü konusundaki kararlılığı ile üye ülkelere güven vermiştir.
DTÖ, Uruguay Round anlaşmalarının takipçisi, uluslararası ticaretin yönünün belirlendiği bir forum, üye ülkelerin ticari sorunlarını tek taraflı önlemlere başvurmadan çözümlediği bir organ ve gelişme yolundaki ülkelerin (GYÜ) çok taraflı ticaret sistemi ile bütünleşmesine aracılık ve yardım eden işlevsel bir örgüt kimliği kazanmıştır. Bununla birlikte, uluslararası ticaret sisteminin gelişmesi sürecinde, GYÜ ve en az gelişmiş ülkelerin (EAGÜ) ticari ve ekonomik bakımlardan karşılaştıkları sorunların çözülmesinde DTÖ sisteminin yetersiz kaldığı da sıklıkla dile getirilmektedir.
Örgüt'ün temel işlevleri:
a) DTÖ'yü meydana getiren çok taraflı ve çoklu ticaret anlaşmalarının uygulanmasını ve denetlenmesini sağlamak,
b) Çok taraflı ticaret müzakerelerinin yürütüldüğü bir forum oluşturmak,
c) Ticari uyuşmazlıkların çözümünü sağlamak,
d) Üye ülkelerin ulusal ticaret politikalarını izlemek,
e) Küresel ekonomik politikayla ilgili diğer uluslararası kuruluşlarla işbirliğini sağlamak,
f) Gelişme yolundaki ve geçiş sürecindeki ekonomilerin çok taraflı ticaret sistemi ile bütünleşmelerine yardımcı olmak.
DTÖ Anlaşmaları:
DTÖ Anlaşmaları, mal, hizmetler ve fikri mülkiyet alanlarını kapsamaktadır. Söz konusu Anlaşmalar, her alan için serbestleşmenin prensiplerini ortaya koymakta ve bazı koşullar altında izin verilen istisnaları açıklamaktadır. Anlaşmalar ayrıca, üye ülkelerin gümrük tarifelerinin aşağıya çekilmesi ve diğer ticari engellerin kaldırılması, hizmetler pazarının açılması ve açık tutulması yönündeki bireysel taahhütlerini de içermektedir.
Anlaşmazlıların Halli Organı (AHO) ve GYÜ’lere özel ve farklı muamele uygulanmasına yönelik hükümlere de DTÖ Anlaşmalarında yer verilmektedir.
Öte yandan, Anlaşmaların ilgili hükümleri ile üye ülkelerin yürürlüğe koydukları ticari mevzuat veya önlemler ile ilgili olarak DTÖ Sekretaryasına zorunlu bildirimlerde bulunmalarını sağlamak ve Sekretarya tarafından ülkelerin ticaret politikaları konusunda düzenli olarak hazırlanan raporlar (TPRM raporları) yoluyla şeffaflığın sağlanması amaçlanmaktadır.
DTÖ Anlaşmaları, DTÖ'nün kuruluşu, yapısı ve işleyişine esas teşkil eden Kuruluş Anlaşmasının ekleri olarak kabul edilmiştir. DTÖ Kuruluş Anlaşması ülkemizde, 25 Şubat 1995 tarih ve 22213 sayılı mükerrer Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. DTÖ Anlaşmaları, temel anlaşma metinleri ile bunlara ek kararlar, anlayış metinleri ve taahhüt listelerinin de olduğu 60’a yakın metni ihtiva eden karmaşık bir "külliyat" oluşturmakladır.
Üyelik ve Organları:
DTÖ, üyesi olan ülkeler veya devletler tarafından yönetilmekte olan bir uluslararası kuruluştur. DTÖ'deki kararların önemli bir çoğunluğu; üye ülkelerin tümünün katılımıyla, en az iki yılda bir toplanan Bakanlar Konferansı’nda veya üyelerin Cenevre'de bulunan misyonlarında görevli olan ve düzenli olarak Genel Konsey adı altında bir araya gelen Daimi Temsilcileri/Büyükelçileri tarafından "konsensüs" esasına göre alınmaktadır. Bugüne kadar altı Bakanlar Konferansı yapılmıştır. Sonuncu Konferans, 13-18 Aralık 2005 tarihlerinde Hong Kong’ta gerçekleştirilmiştir.
Bu açıdan bakıldığında, DTÖ, Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu (IMF) gibi diğer uluslararası kuruluşlar ile benzerlik göstermemektedir. DTÖ'de yönetsel kararları alma yetkisi herhangi bir yönetim kuruluna devredilmediği gibi, kuruluşun idari ya da bürokratik organları da üye ülkelerin bireysel politikaları üzerinde etki sahibi değildir.
Üye ülkelerin uymayı taahhüt ettikleri DTÖ kural ve disiplinleri yine üye ülkeler arasında yapılan müzakerelerin bir sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. Zaman zaman üye ülkeler tarafından DTÖ kurallarına uyum sağlanması yaptırımlar yoluyla desteklenmekte, fakat söz konusu yaptırımların uygulanmasında örgüt olarak DTÖ değil, doğrudan doğruya üye ülkeler rol oynamaktadır.
Örgüt'ün şu andaki üye sayısı 153 olup, yaklaşık 30 ülkenin üyelik görüşmeleri devam etmektedir. DTÖ'nün Genel Direktörü Fransız Pascal Lamy’dir Örgütün Cenevre'deki olağan çalışmalarını yürüten Genel Konsey'in yanı sıra DTÖ Anlaşmalarına ilişkin teknik ve diğer hususların ele alındığı çok sayıda teknik komite bulunmaktadır
DTÖ'ye uluslararası sistemde sahip olduğu ağırlığı sağlayan en önemli birimlerinden birisi Anlaşmazlıkların Halli Organı'dır (AHO). DTÖ üyelerinin ticari anlaşmazlıklarını ikili görüşmelerle çözememeleri halinde, AHO'na götürmeleri mümkündür. AHO'nun herhangi bir ticari anlaşmazlığa ilişkin kararı bağlayıcı niteliktedir.
Güncel Durum:
Bugün DTÖ’nün gündeminde bulunan en önemli mesele 2001 yılı Kasım ayında Doha’da düzenlenen Dördüncü Bakanlar Konferansı ile “DTÖ Doha Kalkınma Turu” adı altında başlatılan çok taraflı ticaret müzakereleridir. “Doha Müzakereleri”, BM Binyıl Hedefleri ile uyumlu olarak özellikle En Az Gelişmiş Ülkelerin (EAGÜ) ve Gelişme Yolundaki Ülkelerin kalkınma çabalarına destek olabilecek bir süreç olarak başlamıştır.
Üç yıl içinde tamamlanması öngörülen müzakereler, üyeler arasındaki görüş ayrılıkları nedeniyle, 2007 Ağustos ayı itibariyle halen sonuçlandırılamamıştır. Müzakerelerin kilitlenmesinin en önemli nedenlerinden biri, tarım alanında daha serbest ve adil bir ticaret düzeni oluşturulması konusunda uzlaşmaya varılmamasıdır. Bununla birlikte, Doha Turu müzakerelerinin, GATT/DTÖ tarihinde daha önceki hiçbir turda görülmemiş ölçüde çok alanda yapılmakta olduğu bunun da müzakereleri zorlaştırdığı unutulamamalıdır. Ayrıca, sayısal çokluğun yanında, her bir müzakere alanında masaya yatırılan konuların içeriği de zenginleşmiştir. Üstelik bu alanlar birbiriyle bağlantılı olarak değerlendirilmekte ve bütün müzakere alanlarının “tek bir paket/taahhüt” içinde tamamlanması öngörülmektedir.
Ayrıca, DTÖ’ne üye ülke sayısı 153’ye ulaşmıştır. Bu sayı Kennedy Turu’nda (1964-67) 62, Tokyo Turu’nda (1973-79) 102, Uruguay Turu’nda (1986-1994) ise 123 olarak kayda geçmiştir. Daha önce gelişmiş ülkelerin kendi aralarında vardıkları uzlaşılar diğer üyelerce er veya geç kabul görürken, artık GYÜ’ler de müzakerelerde söz sahibidirler. Müzakereleri çetrefilli hale getiren bu unsurlara, DTÖ konularıyla ve müzakere alanlarıyla yakından ilgilenen ve sürece dolaylı ama etkili biçimde katılan sivil toplum örgütlerini de eklemek gerekir.
DTÖ ve Türkiye:
Ülkemiz Uruguay Round sonunda Marakeş’te DTÖ’nü kuran anlaşmayı imzalamıştır. Bu kapsamda çıkartılan Bakanlar Kurulu Kararı ile 26 Mart 1995 tarihinden itibaren DTÖ'ye kurucu olarak üye olmuştur.
DTÖ üyeleri arasında GYÜ'ler grubunda yer alan ülkemiz, “Uruguay Round” anlaşmalarında öngörülen taahhütlerini yerine getirmiştir. Ülkemiz DTÖ'de GYÜ'ler grubunda yer almakla birlikte 01.01.1996 tarihi itibariyle AB ile tamamlanan Gümrük Birliği çerçevesinde Uruguay Round taahhütlerinin çok daha ötesine giderek uluslararası ticaretin serbestleştirilmesi konusunda diğer üye GYÜ'lerin ilerisinde bulunmaktadır.
Başbakanlık Makamının 13 Eylül 2002 tarih ve 2002/39 sayılı Genelgesi’yle, DTÖ'de müzakereye açılan konulara yönelik ulusal hazırlıklarda etkin ve verimli bir eşgüdümün sağlanabilmesi ve ülkemiz görüşlerinin kapsamlı olarak belirlenebilmesi amacıyla, Dış Ticaret Müsteşarlığı'nın bağlı bulunduğu Devlet Bakanı veya gerekli görülen durumlarda Dış Ticaret Müsteşarı Başkanlığında, aşağıdaki Bakanlık, Kurum ve Kuruluşlarımızın temsilcilerinin katılımıyla "DÜNYA TİCARET ÖRGÜTÜ İLE KOORDİNASYON KURULU" kurulması kararlaştırılmıştır.
• Adalet Bakanlığı
• Dışişleri Bakanlığı
• Maliye Bakanlığı
• Bayındırlık ve İskan Bakanlığı
• Sağlık Bakanlığı
• Tarım ve Köyişleri Bakanlığı
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
• Sanayi ve Ticaret Bakanlığı
• Kültür ve Turizm Bakanlığı
• Çevre ve Orman Bakanlığı
• Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı
• Hazine Müsteşarlığı
• Gümrük Müsteşarlığı
• Avrupa Birliği Genel Sekreterliği
• Rekabet Kurumu Başkanlığı
• Kamu İhale Kurumu Başkanlığı
• Türk Patent Enstitüsü Başkanlığı

Ayrıca, 12 Mart 2003 tarihli ilk Kurul toplantısında alınan karar uyarınca, özel sektörü temsilen TOBB, TUSİAD, TİM ve TURKTRADE temsilcileri de Kurul toplantılarına davet edilmektedirler. Dış ticareti hızla büyüyen bir ülke olan Türkiye bakımından DTÖ'nün giderek daha da önem kazanacağı değerlendirilmektedir.
Yararlı Linkler:
Dış Ticaret Müsteşarlığı web sayfası: http://www.dtm.gov.tr
Dünya Ticaret Örgütü web sayfası: http://www.wto.org

Gelişen Sekiz Ülke (D-8)

2010-10-30T18:46:00.003-07:00

Genel

D-8’in kurulmasına yönelik olarak atılan ilk adımı, Türkiye'nin daveti üzerine İran, Pakistan, Bangladeş, Malezya, Endonezya, Mısır ve Nijerya'nın katılımıyla 22 Ekim 1996 tarihinde İstanbul'da düzenlenen "Kalkınmada İşbirliği Konferansı" oluşturmuştur. Bu konferansın ardından gerçekleştirilen hazırlık çalışmaları mahiyetindeki üç Komisyon ve iki Dışişleri Bakanları Konseyi toplantısını müteakip, 15 Haziran 1997 tarihinde İstanbul'da yapılan Devlet/Hükümet Başkanları Zirvesi ile D-8 resmen kurulmuştur.

İstanbul Zirvesi’nde, D-8’in yapısına ve çalışma yöntemine ilişkin olarak bir Bakanlar Konseyi Belgesi kabul edilmiştir. Bu belgeye göre, D-8; Zirve, Konsey ve Komisyon’dan oluşan üç ana organı bulunan ve faaliyetlerinde gerekli eşgüdümü sağlamak üzere İstanbul’da tesis edilen bir İcra Direktörlüğü’ne haiz bir yapıya kavuşturulmuştur.

1997 yılında D-8 İcra Direktörü olarak atanan Emekli Büyükelçi Ayhan Kamel, 2006 yılına kadar bu görevi üstlenmiştir. Mayıs 2006’da yapılan D-8 9. Bakanlar Konseyi Toplantısı’nda, İcra Direktörlüğü Genel Sekreterliğe dönüştürülmüş; Sekretarya’ya Endonezya tarafından Genel Sekreter, İran tarafından Direktör ve ülkemizden ise İktisatçı ataması yapılmıştır.

Şimdiye kadar 7 Zirve, 13 Bakanlar Konseyi, 28 Komisyon Toplantısı ve çok sayıda teknik düzeyde toplantı düzenlenmiştir.

Son D-8 Zirvesi (7. Zirve), 13. Bakanlar Konseyi ve 28. Komisyon Toplantıları ile birlikte 4-8 Temmuz 2010 tarihlerinde Abuja’da (Nijerya) yapılmıştır. Bir sonraki Zirve’nin Pakistan’da, 14. Bakanlar Konseyi ve 29. Komisyon Toplantıları’nın ise Nijerya’da yapılmasına karar verilmiştir.

Amaç, ilkeler ve politikalar

D-8 üyelerinin hepsi aynı zamanda İKÖ üyesi olup, yine İKÖ içinde teknolojik ve ekonomik kalkınma düzeyleri, ticari potansiyelleri ve nüfusları itibariyle önde gelen ülkeler arasında yer almaktadırlar.

Güney-Güney diyalogu çerçevesinde gelişme yolundaki ülkeler arasında oluşturulan işbirliği örneklerinden biri olan D-8, üye ülkeler arasında ekonomik ve ticari işbirliğinin geliştirilmesine yönelik bir oluşumdur. D-8’in amacı kalkınma yolundaki ülkelerin dünya ekonomisi içindeki konumlarını iyileştirmek, ticari ilişkilerini çeşitlendirmek ve ticaret alanında üye ülkelere yeni imkanlar yaratmak, uluslararası seviyede karar verme mekanizmalarına güçlü biçimde katılımlarını sağlamak ve halklarının yaşam seviyesini yükseltmektir.

İlkeleri ve kapsadığı coğrafi alan itibariyle bölgesel olmaktan çok küresel bir oluşum özelliğine sahip olan D-8’e üyelik, yukarıda kayıtlı amaç ve ilkelere bağlı tüm gelişme yolundaki ülkelere açıktır.

D-8 çerçevesinde işbirliği esas itibariyle sektörel bazda yürütülmektedir. Türkiye sanayi, sağlık ve çevre; Bangladeş kırsal kalkınma; Endonezya yoksullukla mücadele ve insan kaynakları; İran bilim ve teknoloji; Malezya finans, bankacılık ve özelleştirme; Mısır ticaret; Nijerya enerji; Pakistan ise tarım ve balıkçılık alanındaki işbirliği çalışmalarını koordine etmektedir.

D-8 Web Sitesi (http://developing8.org)

Birleşmiş Milletler Teşkilatı ve Türkiye

2010-10-30T18:46:00.001-07:00

A. BİRLEŞMİŞ MİLLETLER'İN KURULUŞU

Birleşmiş Milletler (BM) II. Dünya Savaşı’nın ardından XX. yüzyılın ilk yarısında yaşanan ve insanlığa büyük acılar getiren savaşların ve barışa karşı tehditlerin tekrarını önlemek ve uluslararası barış ve güvenliği korumak amacıyla kurulmuştur.

BM Yasası, 25 Nisan - 26 Haziran 1945 tarihleri arasında düzenlenen toplantılarda görüşülmüş ve aralarında Türkiye'nin de bulunduğu 50 ülke tarafından 26 Haziran 1945 tarihinde San Fransisco'da imzalanmıştır. Daha sonra bu toplantılara katılmayan Polonya’nın da BM Yasası'nı imzalamasıyla, kurucu üye devletlerin sayısı 51’e yükselmiştir.

BM Teşkilatı, BM Yasası'nda öngörüldüğü üzere, BM Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesi dahil BM'nin diğer üye devletlerinin çoğunluğunun Örgüt'ün kurucu belgesinin onay işlemlerini tamamlamalarıyla, 24 Ekim 1945 tarihinde resmen kurulmuştur. 24 Ekim günleri gerek BM Merkezlerinde gerek, üye ülke başkentlerinde her yıl BM'nin kuruluş yıldönümü olarak kutlanmaktadır.

BM dünyadaki tek evrensel örgüt niteliğini halen korumaktadır. 2002 yılında İsviçre ve Doğu Timor’un ardından, 2006 yılında Karadağ’ın da katılmasıyla üye sayısı son olarak 192’ye çıkmıştır.

B. TÜRKİYE VE BİRLEŞMİŞ MİLLETLER

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulunun 1963 tarihli 1991(XVIII), 1971 tarihli 2847(XXVI) ve 1978 tarihli 33/138 sayılı kararlarında belirtilen amaçlar için Birleşmiş Milletler içinde coğrafi gruplar geliştirilmiştir.

Buna göre, Birleşmiş Milletler'de, i) Afrika Ülkeleri, ii) Asya Ülkeleri, iii) Doğu Avrupa Ülkeleri, iv) Latin Amerika ve Karayip Ülkeleri ve v) Batı Avrupa ve Diğer Ülkeler-WEOG olmak üzere toplam beş coğrafi grup bulunmaktadır. Türkiye hem WEOG, hem Asya Grubu’nun çalışmalarına katılmakla birlikte, seçimler sözkonusu olduğunda sadece WEOG üyesi olarak addedilmektedir.

a) Türkiye ve Güvenlik Konseyi

Ülkemiz, Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda 17 Ekim 2008 tarihinde yapılan seçimlerde 2009-2010 dönemi için BM Güvenlik Konseyi geçici üyeliğine seçilmiştir.

Seçimlerde gerçek anlamda bir yarışın yaşandığı tek grup olan Batı Avrupa ve Diğerleri Grubunda 192 oyun 151’ini alan Türkiye 133 oy toplayan Avusturya ve 128 oyluk barajı aşamayarak 87 oyda kalan İzlanda’nın önünde ilk sırada yer almıştır.

Türkiye Genel Kurulda kullanılan oyların %80’ini alarak 1996 yılından bu yana geçici üyelik için yapılan üçlü bir yarışta alınan en yüksek oya ulaşmıştır.

Türkiye’ye verilen destek belli bir coğrafyaya kümelenmemiş, aksine Afrika’dan Asya’ya, Latin Amerika’dan Pasifik ve Karayip ülkelerine, Balkanlar’dan Ortadoğu’ya tüm dünya coğrafyasına yayılmıştır.

48 yıldır Güvenlik Konseyinde görev yapmayan Türkiye (1951-1952, 1953-1955 dönemlerinde ve son olarak da 1961 yılında Polonya ile paylaşılan bir yıllık üyelik) gerek bölgesel ve uluslararası alanda, gerek ülkemize uzak bölgelerde barış, istikrar ve güvenlik adına önemli sorumluluklar üstlenmekte, uluslararası sorunların çözümüne doğrudan veya dolaylı olarak katkıda bulunmakta ve yaşanan afet ile buhranlar karşısında artan şekilde insani ve teknik yardımda bulunmaktadır. Türkiye’nin Güvenlik Konseyine seçilmesi, bu çok yönlü açılımların ve uluslararası politikada artan görünürlüğünün bir sonucu ve uluslararası toplumun ülkemize duyduğu güvenin bir göstergesidir.

Türkiye, BM Güvenlik Konseyi geçici üyeliği boyunca, etkin çok taraflılık ile uluslararası barış ve güvenliğin güçlendirilmesine; terörizm, uyuşturucu kaçakçılığı ve organize suçlarla mücadeleye; kalkınmaya ilişkin konulara uluslararası toplum tarafından daha geniş yer verilmesine; uluslararası hukuk temelinde şekillenecek bir uluslararası düzene ulaşılmasına ve kültürlerarası diyaloga önemli katkılarda bulunmayı amaç edinmiştir.

Üyeliğimizin başladığı ilk günlerde Orta Doğu’da yaşanan gelişmeler karşısında Güvenlik Konseyi içinde gösterdiğimiz aktif ve yapıcı tutum, yukarıda özetlenen yaklaşımımızın ilk somut örneğini teşkil etmiştir.

BM Güvenlik Konseyi içindeki görev dağılımına göre 2009 yılında Kuzey Kore Yaptırım Komitesi ile Kongo Demokratik Cumhuriyeti Yaptırım Komitesinin başkanlığını yürütmüştür. Türkiye, önümüzdeki yıl Afganistan konusunun koordinatörlüğünü ve Terörizmle Mücadele Komitesinin başkanlığını devralacaktır.

Ülkemiz, 2009 yılı başından bu yana yürütmekte olduğu Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi üyeliği çerçevesinde, Haziran ayında Konsey’in dönem başkanlığını yürütmüş, BMGK üyelerinin alfabetik sırası uyarınca 1 Haziran 2009 tarihinde Rusya Federasyonu’ndan devraldığı bu görevi 1 Temmuz 2009 itibariyle Uganda’ya devretmiştir.

Kuzey Kore’nin nükleer silah ve uzun menzilli füze denemeleri gerçekleştirmesini izleyen bir dönemde başlayan Dönem Başkanlığımız, dünyanın değişik bölgelerinde çatışmaların sürdüğü veya başgösterdiği, dolayısıyla, Konsey’in ortaya süratli, etkin ve kararlı bir tavır koymaya en fazla ihtiyaç duyduğu bir ortama tesadüf etmiştir.

BMGK Dönem Başkanlığımız süresince çok sayıdaki ülkede mevcut durum ele alınmış veya gözden geçirilmiş, ayrıca, Birleşmiş Milletler’in uluslararası barış ve istikrarı sağlama ve sürdürme faaliyetlerinin daha da ileri bir noktaya taşınmasına yardım amacıyla, silahlı çatışmalarda sivillerin korunması ve barışı koruma konularında geniş katılımlı tematik toplantılar düzenlenmiştir.

BMGK’nın Haziran ayı boyunca yürüttüğü yoğun çalışmaların sonuçları yalnızca kararlar şeklinde tecelli etmemiştir. Konsey, farklı konularda tebliğler (communiqué) ve basın açıklamaları benimsemiş, sözkonusu açıklamalar Dönem Başkanı sıfatıyla Türkiye tarafından kamuoyuna duyurulmuştur.

BMGK Dönem Başkanlığımız çerçevesinde Sayın Bakanımız, Konsey’in 4 ve 18 Haziran 2009 tarihli toplantılarına Başkanlık etmiştir. Bu toplantılarda, sırasıyla, Eski Yugoslavya ve Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemeleri’nin 2009 ilk yarıyıl raporları ve BM Genel Sekreteri’nin Irak hakkındaki dönemsel raporu ele alınmıştır.

Ülkemiz BMGK Dönem Başkanlığını şeffaf, dengeli, etkin, adil ve hakkaniyetli bir biçimde yerine getirmiştir.

BMGK Geçici Üyeliğimiz sırasında Konsey’in Dönem Başkanlığını 2010 yılının sonuna doğru yeniden üstlenmemiz beklenmektedir.

b) Türkiye ve BM Genel Kurulu

BM reformu çerçevesinde, Genel Kurul'un siyasi ağırlığının pekiştirilmesi, gündem konularında daha etkin görüşmeler yapılması, gündemin daha sınırlı ancak daha içerikli konulara hasredilmesi gibi önlemler halen görüşülmekte olup, bu bağlamda Genel Kurul'un gündemini tespit eden Genel Komite'nin, Genel Kurul'un çalışma yöntemlerinin etkinleştirilmesinde daha aktif bir rol üstlenmesi gereği üzerinde durulmaktadır.

Türkiye de Genel Kurul'un reforme edilmesine ilişkin müzakerelerde aktif bir tutum izlemektedir. Ülkemiz, Genel Kurul Özel Oturumlarının (Orta Doğu, Çocuk, Sosyal Kalkınma, vs.) giderek artan sayısı ışığında, Genel Kurul olağan gündeminin daha iyi düzenlenmesi ve Genel Kurul, Güvenlik Konseyi ve Ekonomik ve Sosyal Konsey'in birbirlerine daha özlü katkılar yapacak şekilde ve eşgüdüm halinde çalışmalarının sağlanması gerektiği görüşündedir.

Devletlerin Birleşmiş Milletlere uluslararası sistemdeki ağırlıklarıyla orantılı zorunlu ve gönüllü katkı sağladıkları bir ortamda, ülkemiz Birleşmiş Milletlere uluslararası ağırlığıyla mütenasip bir şekilde maddi katkı sunmaktadır.

Birleşmiş Milletler 64. Genel Kurulu genel görüşmeleri, 23-30 Eylül 2009 tarihlerinde arasında New York’ta gerçekleştirilmiştir. 192 üye ülkenin katıldığı genel görüşmelere Sayın Başbakanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın başkanlığında, Dışişleri Bakanımız Sayın Ahmet Davutoğlu’nun da yer aldığı bir heyetle katılmıştır. Sayın Başbakanımız, 24 Eylül günü Birleşmiş Milletler Genel Kuruluna hitap ederek, uluslararası gündem ve Birleşmiş Milletler konularında konularda ülkemizin görüşlerini ortaya koyan bir konuşma yapmıştır.

Sayın Başbakanımızın BM 64. Genel Kuruluna Hitabı

BM Ortak Denetim Birimi seçimleri

BM Ortak Denetim Birimi (Joint Inspection Unit - JIU) 2011-2015 dönemi üyelikleri için seçimler 3 Kasım 2009 tarihinde BM Genel Kurulunda gerçekleştirilmiştir.

Batı Avrupa ve Diğerleri Grubunda açılan iki yer için ülkemizin yanısıra Fransa ve İspanya aday göstermiştir. 186 ülkenin katıldığı seçimleri adayımız Cihan Terzi 146 oy alarak birinci sırada kazanmıştır. Fransız aday 117 oy alarak ikinci sırada seçilmiş, 101 oy alan İspanyol aday ise elenmiştir.

Böylelikle, ülkemiz, BM Güvenlik Konseyi 2009-2010 dönemi geçici üyeliği seçimlerinden sonra (151 oy) BM Genel Kurulunda yapılan bir seçimde şimdiye kadar aldığı en yüksek oy sayısına ulaşmıştır.

c) Türkiye ve Ekonomik ve Sosyal Konsey (EKOSOK)

Batı Avrupa ve Diğerleri Grubunda mevcut rotasyon sistemi uyarınca, son olarak 1 Ocak 2004-31 Aralık 2006 tarihleri arasında BM sisteminin temel organlarından biri olan EKOSOK’da yer almış olan Türkiye 2010 yılında yeniden Konsey’de görev yapacaktır. Ülkemiz, EKOSOK üyesi olarak ekonomik ve sosyal konularda BM'nin görüş ve tutum belirleme çalışmalarında aktif rol almakta, ayrıca EKOSOK şemsiyesi altında yapılan seçimlerde oy kullanmaktadır.

d) Medeniyetler İttifakı

Türkiye ve İspanya’nın ortak sunuculuğunda başlatılan ve Batı ile İslam dünyası arasında görülen kutuplaşma ve diyalog eksikliğinin ortadan kaldırılmasına katkıda bulunmayı amaçlayan Medeniyetler İttifakı, uluslararası toplumdan büyük ilgi görmüş ve bir BM girişimi haline gelmiştir. İttifak, kültürler arasında karşılıklı saygı ve anlayışı güçlendirmeye yönelik gayretleriyle artan bir görünüm kazanmış ve bu alanda öndegelen girişim olma özelliğini kazanmıştır.

BM çatısı altında kurulan Medeniyetler İttifakı Dostlar Grubu halihazırda 88 ülke ve 16 uluslararası örgütü bünyesinde barındırmaktadır. Dostlar Grubu üyeleri, İttifakın ilke ve hedeflerinin hayata geçirilmesine yönelik birer plan hazırlamaya ve uygulamaya koymaya teşvik edilmektedirler. Bu meyanda ülkemizce hazırlanan Ulusal Stratejimiz, Prof. Dr. Mehmet Aydın’a bağlı Devlet Bakanlığımızın gözetimi altında çeşitli kurum ve kuruluşlarımızın yapmakta oldukları katkılar çerçevesinde uygulanmaktadır.

İttifakın İkinci Forumu 6-7 Nisan 2009 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenmiştir. Foruma, beş Devlet ve Hükümet Başkanı, bir Meclis Başkanı, 25 Dışişleri Bakanı, 10 diğer Bakan ve 12 uluslararası kuruluşun en üst düzey yetkilisi katılmıştır. Medeniyetler İttifakının kültürlerarası diyalog alanındaki başlıca uluslararası girişim olma niteliği İstanbul Forumu sırasında bir kez daha teyit edilmiştir. İstanbul Forumu ile birlikte kurumsallaşma sürecini tamamlayan Medeniyetler İttifakı’nın uygulamaya yönelik adımlar atması hususunda mutabık kalınmıştır.

İstanbul Forumunda alınan kararlardan biri de İttifakın öncülük ettiği küresel değerlerin yerel düzeyde de yayılmasını sağlamak amacıyla bölgesel stratejiler oluşturulmasına gayret edilmesi olmuştur. Bu kapsamda yürütülen çalışmalar sonucunda 14 Aralık 2009 tarihinde Saraybosna’da yapılan toplantıda "Güneydoğu Avrupa ülkeleri arasında Kültürlerarası Diyalog ve İşbirliğine ilişkin Medeniyetler İttifakı Bölgesel Stratejisi" ve Saraybosna Bildirisi kabul edilmiştir.

İstanbul Forumu, kültürlerarası diyalog çabalarında Türkiye'nin öncü rolünün ve vazgeçilmezliğinin pekiştirilmesinin yanısıra, ülkemizin tanıtımı ve görünürlüğümüzün artırılması bakımından da yararlı olmuştur.

Türkiye, tarihsel temellere dayanan uluslararası sorumluluğunun da bilinciyle, İttifakın karşılıklı anlayış ve saygı ortamını güçlendirme çabalarına katkıda bulunmayı sürdürecektir.

e) Türkiye'nin Birleşmiş Milletler (BM) Barış Güçlerine Katkı ve Yaklaşımları

Barışı Destekleme ve Koruma Operasyonları ilk kez 1948 yılında BM Güvenlik Konseyi’nin aldığı kararla, Orta Doğu’da ateşkesin muhafazası için oluşturulmuş, böylece çatışmaların önlenmesi ve kriz yönetimi için önemli bir araç olarak gündeme gelmiştir.

Aradan geçen zaman içinde, özellikle Soğuk Savaş sonrası dönemde, çatışmaların doğasında meydana gelen değişikliklere paralel olarak, Barışı Destekleme ve Koruma Operasyonlarının kapsamı, amaçları, niteliği değişmiş ve genişlemiştir. Çatışmaların önlenmesinden kalıcı barışın sağlanmasına kadar uzanan geniş bir yelpazedeki faaliyetler bu operasyonların içine dahil edilmiştir. Askeri birliklerin yanı sıra önemli sayıda sivil personel de operasyonlara katılmaya başlamıştır.

Barışı Destekleme ve Koruma Operasyonları uluslararası barış ve istikrarın korunmasında uluslararası toplumun elindeki en önemli araçlardan biri olma özelliğini sürdürmektedir.

Türkiye, Kore Savaşı'ndan bu yana BM'nin barışı koruma çabalarına özverili ve somut katkılarda bulunmuştur.

2009 Kasım ayı sonu itibariyle dünyanın çeşitli yerlerine konuşlandırılmış BM barış operasyonlarına ülkemiz 532 askeri personel, 180 sivil polis ve 1 gözlemci subay ile katkıda bulunmaktadır. Türkiye, toplam katkı açısından 192 ülke arasında 29. sırada, sivil polis katkısı bakımından ise 16. sırada bulunmaktadır. (Türkiye, BM’nin doğrudan gerçekleştirdiği operasyonlar dışında Afganistan, Bosna-Hersek, Kosova gibi dünyanın çeşitli yerlerinde konuşlanmış NATO ve AB barış operasyonlarına askeri personel, sivil polis ve jandarma ile katkıda bulunmaktadır.)

Türkiye, BM misyonlarının bütçelerine ve bu misyonların barışı tesis etme ve yeniden imar faaliyetlerine kaydadeğer maddi katkılarda da bulunmaktadır. Bu kapsamda ülkemiz, Kosova’nın yanı sıra Afganistan’da da yeniden imar projelerine maddi kaynak tahsis etmiştir.

2009 Kasım ayı sonu itibariyle Türkiye’nin BM Barış Güçlerine katkılarının ayrıntılı tablosu şöyledir:

UNIFIL
UN Interim Force in Lebanon (BM Lübnan Geçici Gücü)	Askeri Personel		528
MONUC
UN Mission in the Democratic Republic of the Congo (BM Kongo Demokratik Cumhuriyeti Misyonu)	Polis			15
UNMIK
UN Mission in Kosovo (BM Kosova Misyonu)	Polis Askeri Gözlemci			1/1
UNMIT
UN Integrated Mission in Timor-Leste (BM Timor-Leste Misyonu)	Polis			17
BINUB
UN Mission in Brundi (Brundi’deki BM Misyonu)	Polis			1
UNOCI
UN Operation in Côte d’Ivoire (BM Fildişi Sahili Operasyonu)	Polis			15
UNMIL
UN Mission in Liberia (BM Liberya Misyonu)	Polis			29
MINUSTAH
UN Stabilization Mission in Haiti (BM Haiti İstikrar Misyonu)	Polis			58
UNMIS
UN Mission in Sudan (BM SudanMisyonu)	Polis/Askeri personel			38/3
UNAMID
African Union-UN Hybrid Operation in Darfur (BM-Afrika Birliği Karma Misyonu)	Polis/Askeri personel			3/1
MINURCAT
UN Mission in the Central African Republic and Chad (Birleşmiş Milletler Orta Afrika ve Çad Misyonu)		Polis		3

f) Türkiye'nin Birleşmiş Milletler Hazır Barış Gücüne Katkısı

Birleşmiş Milletler, uluslararası barış ve güvenliğe bir tehdit vaki olduğu takdirde derhal barış gücü harekatı düzenleyebilme kabiliyetini kavuşmak üzere BM Hazır Barış Gücü Düzenlemeleri Sistemi'nin (United Nations Standby Arrangements System) kurulmasını öngörmüştür.

Türkiye, Mayıs 1997'de anılan Sistem'e bir tabur görev kuvveti tahsis etmek suretiyle katılacağını, Ocak 1999'da İçişleri Bakanlığımızın da 100 kişilik bir güçle anılan Sistem'e katkıda bulunmayı öngördüğünü BM Yazmanlığı'na bildirmiştir.

Türkiye, BM barışı koruma operasyonlarına yaklaşımı kapsamında 14 Haziran 2000 tarihinde BM ile bir Ortak Niyet Beyanı imzalayarak, BM Hızlı Müdahale Sistemi’nin bir parçası olan Hazır Barış Gücü’ne dahil olmuş ve bu sistemdeki yerini kurumsallaştırmıştır. Ülkemiz, sisteme katılan 33’üncü ülke olmuştur.

Türkiye, bu niyet beyanıyla BM Şartı esaslarına göre BM barış misyonlarına 14 ila 30 gün içerisinde konuşlandırılmak üzere Silahlı Kuvvetlerimizden ve emniyet mensuplarımızdan yaklaşık bin kişilik bir personeli BM barış misyonlarına göndermeyi taahhüt etmiştir. Birlik ve personel gönderme kararı, Türkiye’nin inisiyatifinde bulunmaktadır. BM’nin vaki güç taleplerinin karşılanıp karşılanmaması her seferinde Hükümetimizin vereceği kararla belirlenecektir.

Alıntı Adresi: Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı

BLACKSEAFOR

2010-10-30T18:45:00.001-07:00

“Karadeniz Deniz İşbirliği Görev Grubu” (BLACKSEAFOR) Türkiye’nin girişimiyle, Bulgaristan, Gürcistan, Romanya, Rusya Federasyonu, Ukrayna ve ülkemiz arasında 2 Nisan 2001 tarihinde İstanbul’da imzalanan “BLACKSEAFOR Kurucu Anlaşması” ile kurulmuştur. BLACKSEAFOR Anlaşması, 2 Kasım 2003 tarihi itibariyle tüm taraf ülkelerde yürürlüğe girmiştir. Karadeniz’de deniz güvenliği alanındaki ilk işbirliği mekanizmasını oluşturan BLACKSEAFOR’un amacı, sahildar ülkelerin deniz kuvvetleri arasında işbirliği ve birlikte çalışabilirliğin geliştirilmesi suretiyle, Karadeniz’de dostluk, iyi ilişkiler ve karşılıklı anlayışın daha da güçlendirilmesine katkıda bulunmaktır. İhtiyaç halinde göreve çağrılması öngörülen BLACKSEAFOR çerçevesinde, üye ülkelerin deniz kuvvetlerinin katılımıyla denizde arama-kurtarma operasyonları, insani yardım, çevre koruma operasyonları, mayın temizleme faaliyetleri, iyi niyet ziyaretleri ve üye ülkeler tarafından kararlaştırılacak diğer görevlerin gerçekleştirilmesi amaçlanmaktadır. Halihazırda BLACKSEAFOR’un yeni güvenlik ortamına uyum sağlaması ve görev tanımının terörizm ve kitle imha silahlarıyla mücadeleyi de kapsayacak şekilde genişletilmesi amacıyla bir dönüşüm sürecinden geçmesi üzerinde çalışılmaktadır. BLACKSEAFOR’un askeri faaliyet ve aktivasyonlarına paralel olarak siyasi istişare toplantıları da devam etmektedir. Siyasi diyalog süreci, Dışişleri Bakanları Özel Temsilcileri ve Yüksek Düzeyli Uzmanlar Grubu toplantılarını kapsamaktadır. BLACKSEAFOR’un komutası sahildar ülkeler arasında altı aylık dönemlerle paylaşılmaktadır. BLACKSEAFOR’un resmi web sitesinden de ilave bilgiye ulaşmak mümkündür: www.blackseafor.org Karadeniz Uyumu Harekatı:
Öte yandan, Deniz Kuvvetleri Komutanlığımız 1 Mart 2004 tarihinde “Karadeniz Uyumu Harekatı”nı (KUH) başlatmıştır. Amacı Karadeniz’de terörizm, kitle imha silahlarının yayılması ve diğer olası yasadışı faaliyetlere karşı caydırıcılık sağlamak ve bu risklerle mücadele etmek olan KUH’a katılmaya tüm sahildar devletler de davet edilmiştir. Rusya Federasyonu 27 Aralık 2006 itibariyle KUH’a dahil olmuştur. Ukrayna’nın da KUH’a iştirakine ilişkin Protokol 17 Ocak 2007 tarihinde imzalanmış olup, onay işlemlerini takiben yürürlüğe girecektir. Bu hususta Bakanlığımızca yapılan açıklamalara ulaşmak için:
NO:9 - 17 Ocak 2007, Karadeniz Uyumu Harekatı hk.
ve
NO:195 - 27 Aralık 2007, Rusya Federasyonu´nun Karadeniz Uyumu Harekatı´na Katılımına İlişkin Anlaşma hk.

Alıntı Adresi: Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı