<?xml version='1.0' encoding='UTF-8'?><?xml-stylesheet href="http://www.blogger.com/styles/atom.css" type="text/css"?><feed xmlns='http://www.w3.org/2005/Atom' xmlns:openSearch='http://a9.com/-/spec/opensearchrss/1.0/' xmlns:blogger='http://schemas.google.com/blogger/2008' xmlns:georss='http://www.georss.org/georss' xmlns:gd="http://schemas.google.com/g/2005" xmlns:thr='http://purl.org/syndication/thread/1.0'><id>tag:blogger.com,1999:blog-3417589595664438207</id><updated>2026-02-01T21:15:55.275-03:00</updated><category term="Anthony Hopkins"/><category term="Mel Gibson"/><category term="CAPS"/><category term="Cem Anos de Perdão"/><category term="Clarice Lispector"/><category term="Memória"/><category term="Nei Lisboa"/><category term="Psicológo"/><category term="SUS"/><category term="Um novo despertar"/><category term="crise"/><category term="educação"/><category term="subjetividade"/><title type='text'>E a vida vai levando...</title><subtitle type='html'>...e estas são as coisas que vejo!</subtitle><link rel='http://schemas.google.com/g/2005#feed' type='application/atom+xml' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/feeds/posts/default'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default?redirect=false'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/'/><link rel='hub' href='http://pubsubhubbub.appspot.com/'/><link rel='next' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default?start-index=26&amp;max-results=25&amp;redirect=false'/><author><name>Isabel Vargas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/17686174720490145094</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='https://img1.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><generator version='7.00' uri='http://www.blogger.com'>Blogger</generator><openSearch:totalResults>116</openSearch:totalResults><openSearch:startIndex>1</openSearch:startIndex><openSearch:itemsPerPage>25</openSearch:itemsPerPage><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3417589595664438207.post-650767199370632</id><published>2013-09-22T21:26:00.002-03:00</published><updated>2013-09-22T21:26:47.005-03:00</updated><title type='text'>Os 10 casos mais bizarros de histeria coletiva</title><content type='html'>&lt;h1 class=&quot;cat_article_title&quot;&gt;
&lt;/h1&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
      &lt;/span&gt;&lt;div class=&quot;article_meta&quot;&gt;
          &lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;meta_date&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;meta_comments&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;
           &lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;&lt;strong&gt;Conheça histórias de pânicos e histerias que tomaram conta de grupos de pessoas de forma desproporcional ou inexplicável.&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;
&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;Você já deve ter ouvido falar sobre a 
histeria coletiva, mas caso não saiba nada sobre isso, prepare-se para 
conhecer uma das mais intrigantes situações psicológicas que podem se 
desenvolver na mente humana.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;Os surtos de histeria coletiva (também 
conhecidos como a doença psicogênica de massa) acontecem quando um grupo
 de pessoas passa a ter sintomas, perturbações ou reações semelhantes, 
de forma solidária a qualquer fato, imaginário ou exagerado.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;Nessa lista, reunimos os mais 
impressionantes surtos coletivos na história, desde situações de pânico,
 até reações desproporcionais a qualquer ocorrido do cotidiano. Confira 
abaixo tudo o que a mente humana é capaz de criar com um pouco de 
influência externa.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;h2 style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;1. A epidemia de riso na Tanzânia&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;Rir pode ser perigoso. Ao menos é o que 
você vai constatar após conhecer a história bizarra de histeria coletiva
 que ocorreu na Tanzânia. Inexplicavelmente, uma piada contada dentro de
 um colégio interno fez com que a população de diversas cidades na 
região de Tanganyika tivesse crises de riso incontroláveis.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;O fato ocorreu no ano de 1962 e, por 
mais incrível que possa parecer, só terminou 18 meses depois de ter 
começado. Segundo pesquisadores, os alunos entraram em crises de riso 
após ouvir a piada, transmitindo a histeria para seus pais, que a 
transmitiram para moradores de áreas próximas.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;As risadas causaram diversos sintomas 
derivados do próprio riso incontrolável, como dores, desmaios, problemas
 respiratórios, erupções cutâneas e até mesmo ataques de choro.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;h2 style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;2. A Tragédia do Cine Oberdan&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;A história aconteceu em abril de 1938 em
 São Paulo e teve um final assustadoramente trágico, no entanto, começou
 de uma forma curiosa. Segundo relatos de presentes no local, um pânico 
tomou conta de uma das salas do Cine Oberdan por conta de um grito de 
fogo.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;No entanto, nunca houve qualquer sinal 
de incêndio. Muitos atribuíram o ocorrido a certo momento do filme em 
que dois aviões se chocavam, o que teria motivado o grito de um 
espectador. Mesmo sem sinais de fumaça, a sala lotada de crianças foi 
invadida pela histeria coletiva, o que resultou em dezenas de pessoas 
pisoteadas e mais de 30 mortos.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;&lt;a class=&quot;cboxElement&quot; href=&quot;http://www.techgeral.com.br/wp-content/uploads/2013/09/Sapatos.jpg&quot; rel=&quot;lightbox[600]&quot; title=&quot;Os 10 casos mais bizarros de histeria coletiva&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;Sapatos&quot; class=&quot;aligncenter size-full wp-image-601&quot; height=&quot;478&quot; src=&quot;http://www.techgeral.com.br/wp-content/uploads/2013/09/Sapatos.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;A versão oficial da policia é um pouco 
diferente, mas não muda a desproporção entre o fato e a reação do 
público. Segundo a conclusão dos investigadores, uma das crianças sentiu
 uma forte dor de barriga durante o filme e, após diversas tentativas 
desesperadas de encontrar o lanterninha, o menino resolveu ir sozinho ao
 banheiro.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;Embora ele não tenha conseguido chegar 
ao destino a tempo, o jovem (que acabou fazendo suas necessidades no 
caminho) seguiu até o sanitário, onde as luzes estavam apagadas. Vendo 
uma pilha de jornais, ele resolveu fazer um tipo de tocha para 
visualizar o ambiente. A porta entreaberta permitiu que um espectador 
visse a luz da chama. Ele então teria gritado, o que gerou todo o pânico
 no local. O incêndio jamais existiu, mas as consequências da histeria 
aniquilaram famílias inteiras.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;h2 style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;3. O rio de água doce&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;O Mahim Creek é um dos rios de água 
salgada mais poluídos da Índia. Ele recebe toneladas de esgoto e 
resíduos industriais todos os dias. No entanto, em 2006 a notícia de que
 sua água havia ficado doce e potável se espalhou, sem que haja qualquer
 explicação para o boato.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div class=&quot;wp-caption aligncenter&quot; id=&quot;attachment_602&quot; style=&quot;width: 975px;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;Mahim Creek&quot; class=&quot;size-full wp-image-602&quot; height=&quot;424&quot; src=&quot;http://www.techgeral.com.br/wp-content/uploads/2013/09/Mahim-Creek.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/span&gt;
&lt;div class=&quot;wp-caption-text&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;Em poucas horas, mais rumores de que 
outros rios haviam se tornado potáveis na região começaram a surgir. 
Enquanto autoridades temiam surtos de doença e tentavam alertar as 
pessoas de que não deveriam beber a água, dezenas de moradores já haviam
 coletado água em garrafas plásticas.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;No dia seguinte, aqueles que acreditavam no boato diziam que as águas haviam se tornado salgadas novamente.&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;Não existem&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;dados sobre os danos causados após o episódio.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;h2 style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;4. A epidemia do inseto&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;Em 1962, uma misteriosa doença surgiu em
 uma fábrica de tecidos dos Estados Unidos. Após boatos de que insetos 
existentes no galpão transmitiriam um vírus extremamente resistente, 
dezenas de trabalhadores passaram a apresentar os sintomas da suposta 
doença, como náuseas, tonturas, vômitos e sonolência.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;No entanto, nunca foi encontrada 
qualquer evidência de que estes insetos existiram realmente, nem mesmo 
mordidas nos corpos dos indivíduos infectados. Pesquisadores acreditam 
que a ansiedade e a tensão causadas pelos boatos foram responsáveis 
pelos sintomas.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;h2 style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;5. A Guerra dos Mundos&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;Essa é possivelmente a história de 
histeria coletiva mais conhecida do mundo. Em 1938, uma adaptação de A 
Guerra dos Mundos foi transmitida pela rádio Columbia Broadcasting 
System, no entanto, não foi recebida da forma esperada.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;Dirigido e narrado por Orson Welles, o 
episódio foi ao ar em meio à tensão dos momentos que antecediam a II 
Guerra Mundial. Alguns ouvintes não sabiam que a narração se tratava de 
uma leitura de peça de ficção e, ao ligarem o rádio no meio da 
transmissão, acreditaram que aquilo se tratava de um boletim de 
notícias.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;&lt;a class=&quot;cboxElement&quot; href=&quot;http://www.techgeral.com.br/wp-content/uploads/2013/09/News.jpg&quot; rel=&quot;lightbox[600]&quot; title=&quot;Os 10 casos mais bizarros de histeria coletiva&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;News&quot; class=&quot;aligncenter size-full wp-image-603&quot; height=&quot;625&quot; src=&quot;http://www.techgeral.com.br/wp-content/uploads/2013/09/News.jpg&quot; width=&quot;600&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;Até o final da tarde, o que era apenas 
ficção havia se tornado realidade: milhares de pessoas tomaram as ruas 
de cidades como Nova York e Nova Jersey, em pânico com a suposta guerra 
que havia começado. A polícia levou horas para acabar com a confusão, 
que virou noticiário em todo o mundo.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;h2 style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;6. O homem-macaco assassino&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;Em 2001, rumores começaram a circular 
por toda a Índia de que uma estranha criatura metade homem e metade 
macaco aparecia durante a noite atacando pessoas. Dezenas de relatos 
oculares inconsistentes começaram a surgir, mas mesmo sem qualquer 
comprovação de existência da criatura, a histeria tomou conta da região.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;&lt;a class=&quot;cboxElement&quot; href=&quot;http://www.techgeral.com.br/wp-content/uploads/2013/09/reprodu%C3%A7%C3%A3o.jpg&quot; rel=&quot;lightbox[600]&quot; title=&quot;Os 10 casos mais bizarros de histeria coletiva&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;reprodução&quot; class=&quot;aligncenter size-full wp-image-604&quot; height=&quot;360&quot; src=&quot;http://www.techgeral.com.br/wp-content/uploads/2013/09/reprodu%C3%A7%C3%A3o.jpg&quot; width=&quot;410&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;A polícia registrou três casos de 
pessoas que morreram e mais 15 que que machucaram gravemente ao saltar 
de janelas, acreditando terem visto a criatura em seus quartos durante a
 noite. nenhuma evidência foi encontrada.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;h2 style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;7. Onze pessoas e o diabo&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;Em Paris, no ano de 2010, um caso de 
histeria coletiva completamente sem sentido chocou o mundo. Um homem, ao
 levantar-se nu no meio da noite para esquentar a mamadeira de seu 
filho, foi confundido pela própria esposa com o “Diabo”.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;Ao vê-lo, ela começou a gritar por 
socorro, chamando o homem de diabo. A irmã dele, ouvindo os gritos feriu
 a mão do rapaz com uma faca. Outras 10 pessoas da família ajudaram as 
mulheres a expulsarem o homem do local. Inexplicavelmente, nenhum deles 
reconheceu o indivíduo para desfazer a confusão.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;O rapaz então tentou voltar ao 
apartamento. Com isso, todos que moravam no local começaram a saltar da 
janela, tentando fugir do que eles acreditavam ser o demônio. Na 
confusão, várias delas se machucaram e um bebê de quatro meses morreu. A
 polícia não encontrou qualquer droga no local, nem mesmo evidências de 
cultos religiosos ou obscuros no apartamento.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;h2 style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;8. O atentado terrorista que nunca existiu&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;Em Melburne, Austrália, uma funcionária 
do aeroporto internacional da região desmaiou na escada rolante. Sem 
qualquer motivo aparente, isso foi confundido por outros funcionarios 
com um ataque terrorista. O sistema de ar condicionado foi desligado 
para evitar que o suposto gás não se espalhasse pelo local.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;A perícia jamais descobriu qualquer 
sequela de substâncias tóxicas no local, no entanto, mais de 50 pessoas 
foram levadas ao hospital apresentando sintomas semelhantes aos da 
funcionária que havia desmaiado – e que, na verdade, apenas teve um mal 
súbito.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;h2 style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;9. O espírito cearense&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;Em 2010, uma escola no interior do Ceará
 teve suas aulas interrompidas após um caso de surto coletivo. Dezenas 
de alunos entre 12 e 19 anos diziam ver o espírito de um estudante que 
havia morrido.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;Vários adolescentes entravam em um tipo 
de transe ao estar dentro da escola, o que fez com que um boato de que a
 instituição seria assombrada surgisse. Psicólogos, parapsicólogos e até
 mesmo um padre foram chamados para conversar com os alunos e explicar o
 que estava acontecendo.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;Mesmo com a ajuda dos profissionais, os 
casos de desmaios e sintomas semelhantes a convulsões só aumentaram, o 
que fez com que a escola tivesse que ser fechada por um período. Após o 
intervalo, o caso aparentemente se resolveu.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;h2 style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;10. A dança da morte&lt;/span&gt;&lt;/h2&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;Em 1518, um caso de histeria de dança 
incontrolável surgiu em Estrasburgo, na França. Fao Troffea, uma 
moradora da região, começou a dançar na rua, aparentemente sem motivo e 
sem qualquer música tocando.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;&lt;a class=&quot;cboxElement&quot; href=&quot;http://www.techgeral.com.br/wp-content/uploads/2013/09/reprodu%C3%A7%C3%A3o1.jpg&quot; rel=&quot;lightbox[600]&quot; title=&quot;Os 10 casos mais bizarros de histeria coletiva&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;reprodução&quot; class=&quot;aligncenter size-full wp-image-605&quot; height=&quot;471&quot; src=&quot;http://www.techgeral.com.br/wp-content/uploads/2013/09/reprodu%C3%A7%C3%A3o1.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-family: Georgia,&amp;quot;Times New Roman&amp;quot;,serif;&quot;&gt;Relatos dão conta de que seus passos 
fervorosos duraram entre quatro a seis dias, sem interrupção. Em uma 
semana, 34 pessoas já haviam se juntado à dançarina e em menos de um mês
 havia mais de 400 pessoas dançando freneticamente nas ruas. A maioria 
dessas pessoas acabaram morrendo de exaustão ou por causas como ataques 
cardíacos e derrames.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/feeds/650767199370632/comments/default' title='Postar comentários'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment/fullpage/post/3417589595664438207/650767199370632' title='0 Comentários'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/650767199370632'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/650767199370632'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/2013/09/os-10-casos-mais-bizarros-de-histeria.html' title='Os 10 casos mais bizarros de histeria coletiva'/><author><name>Isabel Vargas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/17686174720490145094</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='https://img1.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3417589595664438207.post-5737871333560127036</id><published>2012-05-22T16:28:00.003-03:00</published><updated>2012-05-22T16:30:46.303-03:00</updated><title type='text'>Porque música também molda a personalidade!</title><content type='html'>&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;background-color: black;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: white;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 14px; line-height: 21px; text-align: -webkit-auto;&quot;&gt;- Como pode alguém sonhar&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;background-color: black;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: white;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 14px; line-height: 21px; text-align: -webkit-auto;&quot;&gt;o que é impossível saber?&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;background-color: black;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: white;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 14px; line-height: 21px; text-align: -webkit-auto;&quot;&gt;- Não te dizer o que eu penso&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;background-color: black;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: white;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 14px; line-height: 21px; text-align: -webkit-auto;&quot;&gt;já é pensar em dizer&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;background-color: black;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: white;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 14px; line-height: 21px; text-align: -webkit-auto;&quot;&gt;e isso, eu vi,&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;background-color: black;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: white;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 14px; line-height: 21px; text-align: -webkit-auto;&quot;&gt;o vento leva!&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;background-color: black;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: white;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 14px; line-height: 21px; text-align: -webkit-auto;&quot;&gt;- Não sei mais&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;background-color: black;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: white;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 14px; line-height: 21px; text-align: -webkit-auto;&quot;&gt;sinto que é como sonhar&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;background-color: black;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: white;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 14px; line-height: 21px; text-align: -webkit-auto;&quot;&gt;que o esforço pra lembrar&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 14px; line-height: 21px; text-align: -webkit-auto;&quot;&gt;é a vontade de esquecer...&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;br /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiGihrtfvBTjZ9k5Bcs8m-16vZMvio28nrJ_Z_ODMGyDivgWCFhKQGrgajsT7saoTgVtM8YOgG-1Qcoxkp1krbYQEBJWo6eMHn6ftYqPxFVEVi4OMM9SCxF7hOMXmP1EhgmOdI1XRbUvB4-/s1600/ruivo.bass_.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiGihrtfvBTjZ9k5Bcs8m-16vZMvio28nrJ_Z_ODMGyDivgWCFhKQGrgajsT7saoTgVtM8YOgG-1Qcoxkp1krbYQEBJWo6eMHn6ftYqPxFVEVi4OMM9SCxF7hOMXmP1EhgmOdI1XRbUvB4-/s320/ruivo.bass_.jpg&quot; width=&quot;240&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;table align=&quot;center&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; class=&quot;tr-caption-container&quot; style=&quot;margin-left: auto; margin-right: auto; text-align: center;&quot;&gt;&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjl4RmmzgOpyY7tOIlAp9TpEXmCmZ1ifeYnE37Cj06MEWuGwCed-UGyJh9wYhAAna_cxb3rlk4xTSGzpJ6rAdgoGRU4-AAGBqM3aSyMYa12by6a5pNOqMzQKTj42MEpxO_XrSXxrtpk1VtD/s1600/ruivo.guitarra.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: auto; margin-right: auto;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; height=&quot;320&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjl4RmmzgOpyY7tOIlAp9TpEXmCmZ1ifeYnE37Cj06MEWuGwCed-UGyJh9wYhAAna_cxb3rlk4xTSGzpJ6rAdgoGRU4-AAGBqM3aSyMYa12by6a5pNOqMzQKTj42MEpxO_XrSXxrtpk1VtD/s320/ruivo.guitarra.jpg&quot; width=&quot;240&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;tr-caption&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Rodrigo Amarante&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt;
&lt;br /&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/feeds/5737871333560127036/comments/default' title='Postar comentários'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment/fullpage/post/3417589595664438207/5737871333560127036' title='0 Comentários'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/5737871333560127036'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/5737871333560127036'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/2012/05/porque-musica-tambem-molda.html' title='Porque música também molda a personalidade!'/><author><name>Isabel Vargas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/17686174720490145094</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='https://img1.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiGihrtfvBTjZ9k5Bcs8m-16vZMvio28nrJ_Z_ODMGyDivgWCFhKQGrgajsT7saoTgVtM8YOgG-1Qcoxkp1krbYQEBJWo6eMHn6ftYqPxFVEVi4OMM9SCxF7hOMXmP1EhgmOdI1XRbUvB4-/s72-c/ruivo.bass_.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3417589595664438207.post-6229548378810959449</id><published>2012-04-25T17:37:00.000-03:00</published><updated>2012-04-25T17:39:29.085-03:00</updated><title type='text'>Estruturalismo, Funcionalismo, Behaviorismo, Gestalt, Psicanálise, Humanismo, Psicologia Transpessoal e Psicologia Cognitiva</title><content type='html'>&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;line-height: 18px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;Definições:&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;background-color: white;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;background-color: white;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;background-color: white;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;strong&gt;Estruturalismo&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;Considera-se como fundador da psicologia moderna&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_0&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;Wilhelm&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_1&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;Wundt&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;, por ter criado, em&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;1879&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;, o primeiro&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;laboratório&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;de psicologia na&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;universidade&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;de&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;Leipzig&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;Alemanha&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;. A psicologia se tornou uma ciência independente da filosofia graças a&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_2&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;Wundt&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;, nos finais do século XIX. Foi a partir deste acontecimento que se desenvolveram de forma sistemática as investigações em psicologia, através de vários autores que a esta ciência se dedicaram, construindo múltiplas escolas e teorias.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;line-height: 18px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_3&quot;&gt;Wundt&lt;/span&gt;&amp;nbsp;criou o que, mais tarde, seria chamado de&amp;nbsp;Estruturalismo, por Edward&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_4&quot;&gt;Titchener&lt;/span&gt;; cujo objecto de estudo era a estrutura consciente da mente, as&amp;nbsp;sensações. Segundo esta perspectiva, o objectivo da psicologia seria o estudo científico da Experiência Consciente através da&amp;nbsp;Introspecção.&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_5&quot;&gt;Titchener&lt;/span&gt;&amp;nbsp;levou a&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_6&quot;&gt;idéia&lt;/span&gt;&amp;nbsp;da psicologia para os&amp;nbsp;Estados Unidos da América, modificando-a em alguns pontos. As principais limitações do Estruturalismo residem no facto de a introspecção não ser um verdadeiro método científico incontestável e de esta corrente excluir a psicologia animal e infantil. Esta corrente foi extinta em meados do&amp;nbsp;século XX.&lt;/div&gt;
&lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;http://www.blogger.com/blogger.g?blogID=3417589595664438207&quot; id=&quot;Funcionalismo&quot; name=&quot;Funcionalismo&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 18px; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;strong&gt;Funcionalismo&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;O funcionalismo é o modelo que substitui o&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;estruturalismo&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;na evolução histórica da psicologia, sendo o seu principal impulsionador&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;William James&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;. O principal interesse desta corrente teórica residia na utilidade dos processos mentais para o organismo, nas suas constantes tentativas de se adaptar ao meio. O ambiente é um dos factores mais importantes no desenvolvimento. Os&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_7&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;funcionalistas&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;queriam saber como a mente funcionava, e não como era estruturada.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;http://www.blogger.com/blogger.g?blogID=3417589595664438207&quot; id=&quot;Behaviorismo.2C_a_primeira_pot.C3.AAncia&quot; name=&quot;Behaviorismo.2C_a_primeira_pot.C3.AAncia&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 18px; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;strong&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_8&quot;&gt;Behaviorismo&lt;/span&gt;, a primeira potência&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;A maior escola de pensamento&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;americana&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;surgiu no início do&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;século XX&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;, sendo influenciada por teorias sobre o comportamento e fisiologia animal. A tradução da palavra&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;inglesa&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_9&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;behavior&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;é &quot;comportamento&quot;, portanto, o foco de estudo do&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_10&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;comportamentismo&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;ou&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_11&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;comportamentalismo&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;(título traduzido) é o&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;comportamento&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;observável, e o&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;condicionamento&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;é o método utilizado nesta escola. Foi fundada por&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;John B. Watson&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;(&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_12&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;behaviorismo&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;metodológico&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;), que acreditava que o controle do ambiente de um indivíduo permitia desencadear qualquer tipo de comportamento desejável. Traz do&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;funcionalismo&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;a aplicação prática da psicologia; o seu foco está na aprendizagem.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_13&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;Erroneamente&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;, muitos divulgam que através desta perspectiva não se pode estudar cientificamente os pensamentos, desejos e sentimentos, entretanto, o próprio Watson tem extensos trabalhos sobre pensamento e emoções humanas.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;Foi influenciado, inicialmente, pelas teorias de&amp;nbsp;&lt;/span&gt;Ivan Pavlov&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;e&amp;nbsp;&lt;/span&gt;Edward&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_14&quot;&gt;Thorndike&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;. E, posteriormente, pelas teorias do&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_15&quot;&gt;operacionismo&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;. Foi&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_16&quot;&gt;Burrhus&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_17&quot;&gt;Frederic&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_18&quot;&gt;Skinner&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;o maior autor&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_19&quot;&gt;neocomportamentalista&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;, levantando a tona seu condicionamento operante e a modificação do comportamento (&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_20&quot;&gt;Behaviorismo&lt;/span&gt;&amp;nbsp;Radical&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;).&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;No meio do século XX, vários autores escreveram sobre o pensamento e a cognição.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_21&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;Diziam&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;fazer parte do comportamento este pensamento, estava sendo criada uma divisão no&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_22&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;behaviorismo&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;: a&amp;nbsp;&lt;/span&gt;psicologia cognitiva&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;. Alguns autores desta escola foram&amp;nbsp;&lt;/span&gt;Albert&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_23&quot;&gt;Bandura&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;Julian&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_24&quot;&gt;Rotter&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;e&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_25&quot;&gt;Aaron&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_26&quot;&gt;Beck&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;. Estes falavam que o comportamento pode ser entendido também a partir da cognição e que o aprendizado pode existir sem a necessidade de condicionamento em laboratório, mas pela observação e elaboração do que foi visualizado. É chamada de a primeira grande força da psicologia.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;http://www.blogger.com/blogger.g?blogID=3417589595664438207&quot; id=&quot;Gestalt.2C_a_psicologia_da_forma&quot; name=&quot;Gestalt.2C_a_psicologia_da_forma&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 18px; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;strong&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_27&quot;&gt;Gestalt&lt;/span&gt;, a psicologia da forma&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;Fundada dentro da filosofia por&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;Max&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_28&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;Wertheimmer&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_29&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;Kurt&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_30&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;Koffka&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;e&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_31&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;Wolfgan&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_32&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;Koller&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;, a&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_33&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;gestalt&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;traz novas perguntas e respostas para a psicologia. Ela se detém nos campos da percepção e na visão&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_34&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;holística&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;do homem e do mundo. A palavra&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_35&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;gestalt&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;não tem uma tradução&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_36&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;exata&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;para o português, mas pode ser entendida como &quot;forma&quot;, &quot;formato&quot;, &quot;configuração&quot;. Critica principalmente a psicologia de&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_37&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;Wundt&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;, que é chamada de psicologia do &quot;tijolo e argamassa&quot;, pois vê a mente humana dividida em estruturas.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
O&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_38&quot;&gt;gestaltismo&lt;/span&gt;&amp;nbsp;mais conhecido como psicologia da forma que surge na Alemanha, no&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_39&quot;&gt;incio&lt;/span&gt;&amp;nbsp;do século XX. Em oposições clara a J. Watson, seus mais importantes representantes foram&amp;nbsp;Max&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_40&quot;&gt;Wertheimmer&lt;/span&gt;,&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_41&quot;&gt;Kurt&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_42&quot;&gt;Koffka&lt;/span&gt;&amp;nbsp;e&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_43&quot;&gt;Wolfgan&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_44&quot;&gt;Koller&lt;/span&gt;. Seus estudos partiam da experiência imediata, utilizando como método a fenomenologia. Segundo esses estudiosos, os&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_45&quot;&gt;fenomenos&lt;/span&gt;&amp;nbsp;da percepção, da memória e da&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_46&quot;&gt;afetividade&lt;/span&gt;eram&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_47&quot;&gt;vivenciados&lt;/span&gt;&amp;nbsp;sob forma de estruturas. Eles recusavam a&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_48&quot;&gt;idéia&lt;/span&gt;&amp;nbsp;de Watson, para quem o comportamento era unicamente dependente do estimulo (relação conhecida como estímulo-resposta ou E-R), afirmando que a forma resultante de um processo de percepção era muito mais que a soma das partes. O&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_49&quot;&gt;gestaltismo&lt;/span&gt;&amp;nbsp;trazia como preocupação central a necessidade de se relacionar a experiência imediata dos sujeitos com a natureza física e biológica e com o mundo dos valores&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_50&quot;&gt;socioculturais&lt;/span&gt;.&lt;/div&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
A&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_51&quot;&gt;gestalt&lt;/span&gt;&amp;nbsp;preocupa-se com o homem visto como um todo, e não como a soma das suas partes (o lema da&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_52&quot;&gt;gestalt&lt;/span&gt;&amp;nbsp;é justamente este: &quot;O todo é mais que a soma das suas partes&quot;). No ano de 1951,&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_53&quot;&gt;Frederic&lt;/span&gt;&amp;nbsp;S.&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_54&quot;&gt;Perls&lt;/span&gt;&amp;nbsp;cria a teoria&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_55&quot;&gt;Gestalt&lt;/span&gt;-terapia, que contou com os colaboradores&amp;nbsp;Laura&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_56&quot;&gt;Perls&lt;/span&gt;&amp;nbsp;e&amp;nbsp;Paul&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_57&quot;&gt;Goodman&lt;/span&gt;, com base na filosofia de&amp;nbsp;Martin&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_58&quot;&gt;Buber&lt;/span&gt;, das&amp;nbsp;terapias corporais&amp;nbsp;de&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_59&quot;&gt;Reich&lt;/span&gt;, em filosofias orientais, na&amp;nbsp;teoria&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_60&quot;&gt;organísmica&lt;/span&gt;&amp;nbsp;de&amp;nbsp;K.&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_61&quot;&gt;Goldstem&lt;/span&gt;, na&amp;nbsp;teoria de campo&amp;nbsp;de&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_62&quot;&gt;Kurt&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_63&quot;&gt;Lewin&lt;/span&gt;, no&amp;nbsp;holismo&amp;nbsp;e em outros.&lt;/div&gt;
&lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;http://www.blogger.com/blogger.g?blogID=3417589595664438207&quot; id=&quot;Psican.C3.A1lise&quot; name=&quot;Psican.C3.A1lise&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 18px; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;strong&gt;Psicanálise&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;A psicanálise teve seus primórdios com&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_64&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;Sigmund&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;Freud (1856-1939) entre o fim do século XIX e início do&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;século XX&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;através dos estudos sobre a&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;histeria&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;, acompanhado primeiramente pelo seu mestre,&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_65&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;Charcot&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;. Este havia descoberto que a histeria era doença de&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_66&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;caráter&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_67&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;ideogênico&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;, ou seja, baseado nas&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_68&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;idéias&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;e não originada de distúrbios orgânicos, e portanto não era uma doença tipicamente feminina, do&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;útero&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;(&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_69&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;Hysteron&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;em&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;grego&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;significa &quot;útero&quot;).&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
Também pode ser-lhe creditado a hipótese de que a histeria fosse efeito de uma dissimulação, uma vez que o sintoma poderia ser evocado e suprimido por força da sugestão ou da hipnose. Isso foi descoberto devido a sugestão hipnótica, pois pessoas que não apresentavam histeria, poderiam ser sugestionados a apresentar sintomas histéricos tais como a conversão.&amp;nbsp;Freud, ficou impressionado com o método hipnótico e o estudo da histeria. Passou, então a praticar o método de&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_70&quot;&gt;Charcot&lt;/span&gt;, que mais tarde ganhou um diferencial, a&amp;nbsp;catarse, estudado conjuntamente com seu colega&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_71&quot;&gt;Breuer&lt;/span&gt;. Com o livro dos dois,&amp;nbsp;Estudos sobre a Histeria, foi fundado a psicanálise. O método hipnótico foi abandonado por Freud, dentre outros motivos, por apenas suprimir os sintomas sem que promovesse a cura, e também, como modo de atender a uma paciente (&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_72&quot;&gt;Fräulein&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_73&quot;&gt;Elizabeth&lt;/span&gt;), que havia lhe pedido para apenas falar, sem a hipnose. Foi denominada por ela a&amp;nbsp;psicanálise&amp;nbsp;como a &quot;cura pela fala&quot;. Freud então foi modelando sua teoria, sendo caracterizada fundamentalmente por investigar o&amp;nbsp;inconsciente, ganhando contornos da sexualidade, principalmente as pulsões da sexualidade infantil, tópico este&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_74&quot;&gt;polêmico&lt;/span&gt;&amp;nbsp;para a sociedade da época. Cabe dizer que o termo sexualidade confunde-se até hoje em dia, no senso comum, com sexo e no entanto para Freud a sexualidade dá conta da organização do prazer e a construção psíquica dos meios para satisfazê-la.&lt;/div&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
Outro personagem importante da psicanálise é&amp;nbsp;Carl G. Jung, primeiro presidente da sociedade psicanalítica. Com o avanço da teoria de Freud em cima da sexualidade infantil, Jung, que não concordava com o que Freud dizia acerca do assunto, rompe com o psicanalista e segue outro caminho, criando uma nova teoria, denominada psicologia analítica. A sua proposta foi de &quot;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_75&quot;&gt;dessexualizar&lt;/span&gt;&quot; o ego. Mas Freud&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;blsp-spelling-error&quot; id=&quot;SPELLING_ERROR_76&quot;&gt;retifica&lt;/span&gt;&amp;nbsp;o ex-colega, dizendo que &quot;o ego possui várias naturezas das pulsões, mas a pulsão sexual é a que ganha mais investimento&quot;. Duvidaram que Freud tivesse &quot;criado&quot; o termo inconsciente, mas tal conceito foi feito anos antes, e Freud utilizou-se dele com outro sentido, encarregando-se de criar uma teoria toda em cima do termo: antigamente, inconsciente significava não-consciência e, na psicanálise, inconsciente significa uma outra ordem, com outras regras, um dos elementos do aparelhos psíquico, constituído por pensamentos, memórias e desejos que não se encontram ao nível consciente mas que exercem grande peso no comportamento. Este é o mérito de Freud. Após a morte de Freud, a psicanálise teve muitos membros que a cisionaram, criando obras chamadas neopsicanalíticas&amp;nbsp;Anna Freud&amp;nbsp;(filha de Sigmund Freud),&amp;nbsp;Melanie Klein,&amp;nbsp;Lacan,&amp;nbsp;Bion,&amp;nbsp;Winnicott&amp;nbsp;etc.) ou outras teorias diferentes (Carl G. Jung,&amp;nbsp;Alfred Adler,&amp;nbsp;Erik Erikson,&amp;nbsp;Carl Rogers&amp;nbsp;etc..&lt;/div&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
A psicanálise hoje se apresenta de várias formas, que são a psicanálise ortodoxa, a psicanálise nova (ou neopsicanálise) e a psicologia de orientação analítica (utilizada não só por psicanalistas formados, mas também por psicólogos não especializados), todas com algumas peculiaridades.&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
É a segunda grande força de psicologia, e segundo o Conselho Federal de Psicologia Brasileiro&amp;nbsp;&amp;nbsp;e demais CRPs, a psicanálise é aceita no meio acadêmico, porém só pode ser utilizada de forma integral com uma&amp;nbsp;especialização, caso contrário deve-se utilizar da técnica de psicoterapia de orientação psicanalítica.&lt;/div&gt;
&lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;http://www.blogger.com/blogger.g?blogID=3417589595664438207&quot; id=&quot;Humanismo&quot; name=&quot;Humanismo&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/a&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 18px; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;strong&gt;Humanismo&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;O enfoque da&amp;nbsp;&lt;/span&gt;psicanálise&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;no inconsciente, e seu&amp;nbsp;&lt;/span&gt;determinismo&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;, e o enfoque na observação apenas do comportamento, pelo&amp;nbsp;&lt;/span&gt;behaviorismo&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;, foram as críticas mais fortes dos novos movimentos de Psicologia surgidos no meio do século XX. Na verdade o humanismo não é uma escola de pensamento, mas sim um aglomerado de diversas correntes teóricas. Em comum elas têm o enfoque humanizador do aparelho psíquico, em outras palavras elas focalizam no homem como detentor de liberdade, escolha, sempre no presente. Traz da filosofia fenomenológico existencial um extenso gabarito de idéias. Foi fundada por&amp;nbsp;&lt;/span&gt;Abraham Maslow&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;, porém a sua história começa muito tempo antes.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
A&amp;nbsp;Gestalt&amp;nbsp;foi agregada ao humanismo pela sua visão holística do homem, sendo importante campo da Psicologia, na forma de&amp;nbsp;Gestalt-Terapia. Mas foi&amp;nbsp;Carl Rogers, um psicanalista americano, um dos maiores exponenciais da obra humanista. Ele, depois de anos a finco praticando psicanálise, notou que seu estilo de terapia se diferenciara muito da terapia psicanalítica. Ele utilizava outros métodos, como a fala livre, com poucas intervenções, e o aspecto do sentimento, tanto do paciente, como do terapeuta. Deu-se conta de que o paciente era detentor de seu tratamento, portanto não era passivo, como passa a idéia de paciente, denominando então este como cliente. Era a terapia centrada no cliente ( ou na pessoa) Seus métodos foram usados nos mais vastos campos do conhecimento humano, como nas aulas centradas nos alunos, etc. Apresentou três conceitos, que seriam agregados posteriormente para toda a Psicologia. Estes eram a&amp;nbsp;congruência&amp;nbsp;(ser o que se sente, sem mentir para si e para os outros), a&amp;nbsp;empatia&amp;nbsp;(capacidade de sentir o que o outro quer dizer, e de entender seu sentimento), e a&amp;nbsp;aceitação incondicional&amp;nbsp;(aceitar o outro como este é, em seus defeitos, angústias, etc.).&amp;nbsp;Erik Erikson, também psicanalista, trouxe seu estudo sobre as oito fases psicossociais, em detrimento às quatro fases psicossexuais de&amp;nbsp;Freud, onde todas as fases eram interdependentes, e não necessariamente determinam as fases posteriores; para ele o homem sempre irá se desenvolver, não parando na primeira infância.&amp;nbsp;Viktor Frankl, com sua&amp;nbsp;logoterapia, veio a acrescentar os aspectos da existência humana, e do sentido da vida, onde um homem, quando sente um este vazio de sentido na vida, busca auxílio pois não se sente confortável em viver sem sentido ou ideais. Diz também que eventos muito fortes podem adiantar a busca pelo sentido da vida. Tais eventos podem criar desconforto, trauma intenso, mas podem criar um aspecto de fortaleza no indivíduo.&lt;/div&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;a class=&quot;image&quot; href=&quot;http://pt.wikipedia.org/wiki/Ficheiro:Maslow.jpg&quot; style=&quot;color: black; line-height: 18px; text-align: left;&quot; title=&quot;Pirâmide de Maslow.&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;line-height: 18px; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;strong&gt;Pirâmide de Maslow&lt;/strong&gt;&lt;strong&gt;.&lt;/strong&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;border-image: initial; line-height: 18px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;img alt=&quot;&quot; border=&quot;0&quot; id=&quot;BLOGGER_PHOTO_ID_5302993535848567106&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiSreyXkCc6sgRu5Hlzy-c-W1vypNTDHhHZPBdzTvsIG9G3I7_uzM4d4Vw4oYuubEv82KIADdLg1hXzerZpvbftNcfTNE7b8oUESx0t2gpIf3Oa-XPA6FpyuO1xHhdNETn82bpuq2ARm1gS/s320/230px-Maslow.jpg&quot; style=&quot;border-bottom-color: rgb(153, 221, 187); border-bottom-style: solid; border-bottom-width: 1px; border-image: initial; border-left-color: rgb(153, 221, 187); border-left-style: solid; border-left-width: 1px; border-right-color: rgb(153, 221, 187); border-right-style: solid; border-right-width: 1px; border-top-color: rgb(153, 221, 187); border-top-style: solid; border-top-width: 1px; float: right; height: 142px; margin-bottom: 10px; margin-left: 10px; margin-right: 0px; margin-top: 0px; padding-bottom: 4px; padding-left: 4px; padding-right: 4px; padding-top: 4px; text-align: justify; width: 230px;&quot; /&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;Maslow&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;trouxe, para a psicologia que havia fundado, estes autores, agregando, ainda seus estudos sobre a pirâmide de necessidades humanas. Para ele, as necessidades fisiológicas precisam ser saciadas para que se precise saciar as necessidades de segurança. Estas, se saciadas, abrem campo para as necessidades sociais, que se saciadas, abrem espaço para as necessidades de auto-estima. Se uma destas necessidades não está saciada, há a incongruência. Quando todas estiverem de acordo, abre-se espaço para a auto-realização, que é um aspecto de felicidade do indivíduo. Esta é hoje a terceira grande força dentro da psicologia.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 18px; text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;strong&gt;Psicologia Transpessoal&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
Maslow&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;estava insatisfeito com sua própria teoria, dizendo que faltava-lhe o facto de o homem ser um ser espiritualizado. Para ele, era importante a espiritualidade e as características da consciência alterada, teoria de&amp;nbsp;&lt;/span&gt;Stanislav Grof&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;. Criou então, com ajuda de outros psicólogos, uma teoria que era abrangente nesse aspecto. Incorporou idéias de&amp;nbsp;&lt;/span&gt;Carl G. Jung&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;, que era um estudioso dos aspectos transcendentais da consciência, na Psicologia transpessoal. Esta fala de vários níveis de consciência, que vão do mais obscuro, (&lt;/span&gt;a sombra&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;), até o mais alto grau de consciência, o transpessoal. Por ter seu foco na consciência e seus aspectos, foi também chamada de&amp;nbsp;&lt;/span&gt;psicologia da consciência&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;. Seu estudo é recente e traz características que necessitam de um aprofundamento maior.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/span&gt;&lt;a href=&quot;http://www.blogger.com/blogger.g?blogID=3417589595664438207&quot; id=&quot;Psicologia_Cognitiva&quot; name=&quot;Psicologia_Cognitiva&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/a&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;strong style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;Psicologia Cognitiva&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;Tendo em seus primórdios, entre outras, as teorias de&amp;nbsp;&lt;/span&gt;Jean Piaget&lt;span style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;, a Psicologia Cognitiva é um dos mais recentes ramos da investigação em psicologia, tendo se desenvolvido como uma área separada desde os fins dos anos 1950 e princípios dos anos 1960, diferenciando-se das influências behavioristas da época por afirmar a existência de estados mentais internos como: o desejo; as motivações (consubstanciação do desejo, consciente ou inconsciente, na conduta dos indivíduos); e as crenças (sistema de suposições desejadas, consciente ou inconscientemente, individual ou coletivamente).&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;line-height: 18px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
O termo &quot;Psicologia Cognitiva&quot; começou a ser usado com a publicação do livro Cognitive Psychology de Ulrich Neisser em 1967. Desde então, o paradigma dominante na área foi o do processamento de informação, modelo defendido por Broadbent. Neste quadro de pensamento, considera-se que os processos mentais são comparáveis a software a ser executado num computador que neste caso seria o cérebro. As teorias do processamento de informação têm como base noções como: entrada; representação; computação ou processamento e saídas.&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;
A partir dos estudos em Psicologia Cognitiva, desenvolveu-se a&amp;nbsp;Terapia Cognitiva&amp;nbsp;(ou Cognitivo-comportamental), por&amp;nbsp;Aaron Beck, ex-psicanalista norte-americano. Sua ênfase está na investigação e remodelamento das crenças, esquemas e pensamentos disfuncionais que gerariam os distúrbios psicológicos.&lt;/div&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/feeds/6229548378810959449/comments/default' title='Postar comentários'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment/fullpage/post/3417589595664438207/6229548378810959449' title='6 Comentários'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/6229548378810959449'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/6229548378810959449'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/2012/04/estruturalismo-funcionalismo.html' title='Estruturalismo, Funcionalismo, Behaviorismo, Gestalt, Psicanálise, Humanismo, Psicologia Transpessoal e Psicologia Cognitiva'/><author><name>Isabel Vargas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/17686174720490145094</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='https://img1.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiSreyXkCc6sgRu5Hlzy-c-W1vypNTDHhHZPBdzTvsIG9G3I7_uzM4d4Vw4oYuubEv82KIADdLg1hXzerZpvbftNcfTNE7b8oUESx0t2gpIf3Oa-XPA6FpyuO1xHhdNETn82bpuq2ARm1gS/s72-c/230px-Maslow.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>6</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3417589595664438207.post-7257975302562679394</id><published>2012-04-19T16:54:00.000-03:00</published><updated>2012-04-19T16:54:27.215-03:00</updated><title type='text'>Esquizo-análise</title><content type='html'>&lt;div class=&quot;MsoSubtitle&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Arial; text-indent: 1cm;&quot;&gt;A esquizo-análise é uma análise, sempre parcial e provisória, do processo de produção do mundo, através dos arranjamentos que incidem num certo contexto.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;text-align: justify; text-indent: 1cm;&quot;&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin-left: 3cm; text-align: justify; text-indent: 1cm;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Arial;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;u1:p&gt;&lt;/u1:p&gt;&lt;span class=&quot;apple-converted-space&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;“Que é um arranjamento? É uma multiplicidade que comporta muito de termos heterogêneos e que estabelece ligações, relações entre eles, através das idades, dos sexos, dos reinos — das naturezas diferentes. Por isto, a única unidade do arranjamento é de co-funcionamento: é uma simbiose, uma ‘simpatia’. O importante jamais são filiações, mas as alianças e as ligas; não são as hereditariedades, as descendências, mas os contágios, as epidemias, o vento” (Deleuze e Parnet, 1996, p. 84).&lt;u1:p&gt;&lt;/u1:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin-left: 3cm; text-align: justify; text-indent: 1cm;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Arial;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;u1:p&gt;&lt;/u1:p&gt;&lt;span class=&quot;apple-converted-space&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; &quot;A esquizo-análise será, pois, essencialmente excentrada em relações às práticas ‘psi’ profissionalizadas, com suas corporações, sociedades, escolas, iniciações didáticas, ‘passe’, etc. (...) Não somente não haverá protocolo esquizo-analítico normalizado, mas uma regra fundamental, uma regra antiregra imporá uma constante recolocação em questão dos Arranjamentos analisadores em função de seus efeitos de retroalimentação {feed-back} sobre os dados analíticos” (Guattari, 1989, p. 28 e 30).&lt;u1:p&gt;&lt;/u1:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin-left: 3cm; text-align: justify; text-indent: 1cm;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Arial;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;u1:p&gt;&lt;/u1:p&gt;&lt;span class=&quot;apple-converted-space&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; A esquizo-análise se colocará questões e tarefas.&lt;u1:p&gt;&lt;/u1:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin-left: 3cm; text-align: justify; text-indent: 1cm;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Arial;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; “Como um Arranjamento assegura a continuação de uma outro Arranjamento para ‘gerir’ uma situação dada? Como um Arranjamento analítico, ou pretendido tal, pode mascarar um outro? Como vários Arranjamentos entram em relação e o que advém daí? Com explorar, num contexto em aparência totalmente bloqueado, as potencialidades de constituição de novos Arranjamentos?&amp;nbsp;Como ‘assistir’, se o caso se apresenta, as relações de produção, de proliferação e a micropolítica destes novos Arranjamentos?” (Guattari, op. cit., p. 30). Como isto marcha?&lt;u1:p&gt;&lt;/u1:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin-left: 3cm; text-align: justify; text-indent: 1cm;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Arial;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;u1:p&gt;&lt;/u1:p&gt;&lt;span class=&quot;apple-converted-space&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; “A esquizo-análise renuncia a toda interpretação, porque ela renuncia deliberadamente a descobrir um material inconsciente: o inconsciente nada quer dizer. Em revanche, o inconsciente faz máquinas, que são as do desejo e das quais a esquizo-análise descobre o uso e o funcionamento na imanência às máquinas sociais. O inconsciente nada diz, ele maquina. Ele não é expressivo ou representativo, mas [ é ] produtivo” (Deleuze e Guattari, 1995, p. 213).&lt;u1:p&gt;&lt;/u1:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin-left: 3cm; text-align: justify; text-indent: 1cm;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Arial;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;u1:p&gt;&lt;/u1:p&gt;&lt;span class=&quot;apple-converted-space&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; “Assim, a caminhada esquizo-analítica jamais se limitará a uma interpretação de ‘dados’; ela terá interesse, muito mais fundamentalmente, no ‘Dando’, nos Arranjamentos que promovem a concatenação dos afetos de sentido e dos efeitos pragmáticos” (Guattari, 1989, p. 30).&lt;u1:p&gt;&lt;/u1:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Arial;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; &amp;nbsp;&lt;u1:p&gt;&lt;/u1:p&gt;Cabe à esquizo-análise “descobrir sob o abatimento familiar a natureza dos investimentos sociais do inconsciente” (Deleuze e Guattari, 1995, p. 323) e substituir o teatro da representação pela usina da produção desejante, desembaraçando-se do familialismo. E, principalmente, acolher o “cumprimento {realização} do processo {processus} da produção desejante, este processo que se encontra sempre já cumprido enquanto procede e tanto quanto procede”. “Cumprir o processo, não pará-lo, não fazê-lo girar no vazio, não lhe dar uma finalidade” é engendrar uma nova terra por desterritorialização. “Jamais se irá demasiado longe na desterritorialização, na descodificação dos fluxos”.&lt;u1:p&gt;&lt;/u1:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;MsoBodyTextIndent3&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Arial;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Esta tarefa criativa da esquizo-análise exige ousadia e sensibilidade à diferença: “desfamiliarizar, desedipianizar, descastrar, desfalicizar, desfazer teatro, sonho e fantasma, descodificar, desterritorializar — uma pavorosa curetagem, uma atividade malévola” (Deleuze e Guattari, op. cit., p. 458).&lt;u1:p&gt;&lt;/u1:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;MsoBodyTextIndent3&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Arial;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; A esquizo-análise, pela cartografia, faz uma agrimensura dos acontecimentos, analisando-os no embate dos conceitos de&lt;span class=&quot;apple-converted-space&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;i&gt;maioria&lt;/i&gt;&lt;span class=&quot;apple-converted-space&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;e de&lt;span class=&quot;apple-converted-space&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;i&gt;minoria&lt;/i&gt;. A maioria se erige como um padrão “em relação ao qual as outras quantidades, quaisquer que sejam, serão ditas menores” (Deleuze e Bene, 1990, p. 124). O território do estalão majoritário é animado por um modelo de poder no qual “de um pensamento se faz uma doutrina, de uma maneira de viver se faz uma cultura, de um acontecimento se faz a História” (Deleuze e Bene, op. cit., p. 97). Estabelecem-se relações de força que tanto mais estandartizam regras e modos quanto mais se faz sentir a fragilidade (ou mesmo a impotência) de um estado de coisas, de uma situação, de um discurso em se franquear ao debate e à contraposição. Compõe uma minoria o conjunto de elementos que, independentemente da quantidade, está excluído do padrão majoritário ou está, subsdiariamente, incluído nele. Há sempre riscos de uma minoria recair na maioria, ao refazer o padrão de poder, ao normalizar-se, ao fechar-se sobre si, ao guetificar-se, ao molarizar-se.&lt;u1:p&gt;&lt;/u1:p&gt;&lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;MsoBodyTextIndent3&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Arial;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Fazer psicologia social, via esquizo-análise, é tornar-se minoria: é interceptar o processo de vida da comunidade para subtrair as homogeneizações e superar as estratificações do organismo, da significância e da subjetivação. O organismo, espaço-tempo marcado de arquitetura e ordem, se encarrega da objetividade, da eficiência, da acumulação, da hierarquia, da utilidade, para impedir corrupções. A significância faz passar apenas códigos interpretáveis, cerceando a criação e a livre circulação de signos, para impedir transgressões. A subjetivação recorta e fixa papéis distintos e complementares, para impedir errâncias. É preciso, então, aproveitar a variabilidade, a corrupção, a transversalidade, a transgressão, a heterogeneidade, a errância do mundo para impulsionar o próprio movimento de desterrritorialização da cultura.&lt;/span&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/feeds/7257975302562679394/comments/default' title='Postar comentários'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment/fullpage/post/3417589595664438207/7257975302562679394' title='0 Comentários'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/7257975302562679394'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/7257975302562679394'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/2012/04/esquizo-analise.html' title='Esquizo-análise'/><author><name>Isabel Vargas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/17686174720490145094</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='https://img1.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3417589595664438207.post-2298314432692385923</id><published>2012-04-04T15:27:00.000-03:00</published><updated>2012-04-04T15:27:38.868-03:00</updated><title type='text'>Individualismo não é Egoísmo</title><content type='html'>&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white; line-height: 16px;&quot;&gt;Nossos ouvidos recebem de&lt;strong&gt;&amp;nbsp;&lt;/strong&gt;forma negativa&amp;nbsp;a palavra individualismo porque a confundimos com egoísmo, um vício que condenamos mesmo quando vive dentro de nós.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif; line-height: 16px;&quot;&gt;Porém não é bom aceitar como verdade absoluta tudo o que aprendemos na infância. Convém refletir a respeito daquilo que pensamos saber.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 16px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white;&quot;&gt;O individualismo está relacionado à individualidade, ou seja, à capacidade de se reconhecer como unidade, ainda que integrada a um contexto maior – a família, o país, o planeta. Somos indivíduos com&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white;&quot;&gt;, uma parte única em um universo composto de pessoas diferentes que partilham interesses comuns.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 16px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white;&quot;&gt;O individualismo considera legítimo&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white;&quot;&gt;– o que não significa, em hipótese alguma, prejudicar os direitos daqueles que nos cercam. O individualista tem uma noção clara dos seus limites. Sem essa consciência da fronteira que separa os&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white;&quot;&gt;dos seus, ele não conseguiria se distinguir do todo e perderia seu individualismo.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 16px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white;&quot;&gt;Nossa sociedade valoriza intensas trocas de sentimentos e idolatra as pessoas que se doam&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white;&quot;&gt;e incondicionalmente. Então, o individualista, que não se entusiasma em trocar, é visto com reservas.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 16px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white;&quot;&gt;Trata-se de alguém que não espera muito dos outros e prefere dar pouco de si. Esse comportamento não é egoísmo, embora as pessoas cujas expectativas ele&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white;&quot;&gt;&amp;nbsp;o vejam dessa forma.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 16px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white;&quot;&gt;Egoístas são os que defendem profundas trocas de experiências entre as pessoas&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white;&quot;&gt;, já que exigem muito e dão pouco. Como não sobrevivem sem isso, acusam de egoísmo quem não aceita as regras desse jogo de dar muito e receber pouco.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 16px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white;&quot;&gt;O alvo em geral são os individualistas, que não se prestam a esse tipo de&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white;&quot;&gt;. Aos egoístas não resta outra saída a não ser se aproveitar dos generosos – aqueles que não se importam em receber muito menos do que seu empenho em doar mereceria.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 16px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white;&quot;&gt;O egoísta diz “eu me amo” e gosta de apregoar que consegue suprir as próprias necessidades e ficar bem consigo mesmo. O objetivo desse discurso é&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white;&quot;&gt;&amp;nbsp;que sente de sua total dependência – de atenções, de proteção, de companhia.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 16px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white;&quot;&gt;Se fosse independente de fato, não precisaria tirar vantagem dos relacionamentos.&amp;nbsp;Na verdade, gostaria de ser individualista, de ter força suficiente para bastar a si mesmo, de agüentar com dignidade as dores inerentes à vida, de poder escolher entre trocar ou não experiências.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 16px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;O individualista possui essa força, enquanto o egoísta o imita exibindo uma energia que&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 16px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white;&quot;&gt;Por isso, o egoísta se apropria daquilo que&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white;&quot;&gt;: precisa guardar uma cota extra para suprir sua incompetência em lidar com a vida.&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white;&quot;&gt;Faz isso não porque seja mau-caráter, mas porque é um fraco. Conhece suas limitações emocionais e padece ded&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white;&quot;&gt;os que são verdadeiramente independentes.&amp;nbsp;Tenta incorporar suas atitudes e até convence muita gente de sua independência. Mas não engana a si mesmo.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 16px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 16px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white;&quot;&gt;Por Flávio Gikovati&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/feeds/2298314432692385923/comments/default' title='Postar comentários'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment/fullpage/post/3417589595664438207/2298314432692385923' title='0 Comentários'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/2298314432692385923'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/2298314432692385923'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/2012/04/individualismo-nao-e-egoismo.html' title='Individualismo não é Egoísmo'/><author><name>Isabel Vargas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/17686174720490145094</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='https://img1.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3417589595664438207.post-9091177881296823115</id><published>2012-03-28T21:41:00.001-03:00</published><updated>2012-03-28T21:43:13.915-03:00</updated><title type='text'>&quot;Só se morre uma vez. Mas é pra sempre.&quot; MILLÔR</title><content type='html'>&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiBxOhPy7oGxm2uYbHPBXLv3h6jwqPfO9qlY6HvPEQCakhbhyNIWQUj8cHcNeQL6s4kNj-SrDwl-CdwcIfO-luLLu6an-LaurpM4IPYfjUXKRXZYV6sh3lNQO-RBZRtlSSHBrkKx_SSAJ-9/s1600/millor.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; height=&quot;257&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiBxOhPy7oGxm2uYbHPBXLv3h6jwqPfO9qlY6HvPEQCakhbhyNIWQUj8cHcNeQL6s4kNj-SrDwl-CdwcIfO-luLLu6an-LaurpM4IPYfjUXKRXZYV6sh3lNQO-RBZRtlSSHBrkKx_SSAJ-9/s400/millor.jpg&quot; width=&quot;400&quot; /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align=&quot;justify&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align=&quot;justify&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align=&quot;justify&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&quot;Millôr Fernandes nasceu. Todo o seu aprendizado, desde a mais remota infância. Só aos 13 anos de idade, partindo de onde estava. E também mais tarde, já homem formado. No jornalismo e nas artes gráficas, especialmente. Sempre, porém, recusou-se, ou como se diz por aí. Contudo, no campo teatral, tanto então quanto agora. Sem a menor sombra de dúvida. Em todos seus livros publicados vê-se a mesma tendência. Nunca, porém diante de reprimidos. De 78 a 89, janeiro a fevereiro. De frente ou de perfil, como percebeu assim que terminou seu curso secundário. Quando o conheceu em Lisboa, o ditador Salazar, o que não significa absolutamente nada. Um dia, depois de um longo programa de televisão, foi exatamente o contrário. Amigos e mesmo pessoas remotamente interessadas - sem temor nenhum. Onde e como, mas talvez, talvez — Millôr, porém, nunca. Isso para não falar em termos públicos. Mas, ao ser premiado, disse logo bem alto - e realmente não falou em vão. Entre todos os tradutores brasileiros. Como ninguém ignora. De resto, sempre, até o Dia a Dia”.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align=&quot;justify&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Considerado &quot;um dos poucos escritores universais que possuímos&quot;, na opinião do crítico Fausto Cunha, filho de Francisco Fernandes e de Maria Viola Fernandes, Millôr Fernandes nasceu no dia 16 de agosto de 1923 no Méier, subúrbio do Rio de Janeiro, com o nome de Milton Viola Fernandes. Só seria registrado no ano seguinte, tendo como data oficial de nascimento o dia 27 de maio de 1924. Sua certidão de nascimento, grafada à mão, fazia crer que seu nome era Millôr e não Milton. Seu pai, engenheiro emigrante da Espanha, morre em 1925, com apenas 36 anos. A família começa a passar por dificuldades e sua mãe passa horas em frente a uma máquina de costura para poder sustentar os 4 filhos. Apesar do aperto, o autor teve uma infância feliz, ao lado de 10 tios, 42 primos e primas e da avó italiana D. Concetta de Napole Viola.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align=&quot;justify&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Estuda na Escola Ennes de Souza, de 1931 a 1935, por ele chamada de Universidade do Meyer, mas que na verdade era uma escola pública. Diz dever tudo o que sabe a sua professora, Isabel Mendes, depois diretora e hoje nome da escola. Se emociona ao falar sobre ela &quot;...uma mulatinha magra e devotada, que me ensinou tudo que se deve aprender de um professor ou de uma escola: a gostar de estudar. Depois disso, pode-se ser autodidata. Escola, a não ser para campos técnicos/experimentais, é praticamente inútil&quot;.&lt;br /&gt;
A chegada ao Brasil das histórias em quadrinhos, em 1934, faz de Millôr um leitor assíduo dessas publicações, em especial de Flash Gordon, de autoria de Alex Raymond, e, com isso, dar vazão à sua criatividade. Sob a influência de seu tio Antônio Viola, tem seu primeiro trabalho publicado em um órgão da imprensa — &quot;O Jornal&quot;, do Rio de Janeiro, tendo recebido o pagamento de 10 mil reis por ele. Era o início do profissionalismo, adotado e defendido para sempre.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align=&quot;justify&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Em 1935, também com 36 anos, falece sua mãe, o que faz com que os irmãos Fernandes passem a levar uma vida dificílima. Essa coincidência de datas leva Millôr a escrever um conto, &quot;Agonia&quot;, publicado na revista &quot;Cigarra&quot; em janeiro de 1947, onde afirmava: &quot;Tenho dia e hora marcada para me ir e o acontecimento se dará por volta de 1959&quot;. A morte da mãe o leva a morar em Terra Nova, subúrbio próximo ao Méier, com o tio materno Francisco, sua mulher Maria e quatro filhos.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align=&quot;justify&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Trabalha, em 1938, com o Dr. Luiz Gonzaga da Cruz Magalhães Pinto, entregando o remédio para os rins &quot;Urokava&quot; em farmácias e drogarias. Durou pouco esse emprego. Logo vai ser contínuo, repaginador, factótum, na pequena revista &quot;O Cruzeiro&quot;, que nessa época tinha, além de Millôr, mais dois funcionários: um diretor e um paginador. A revista, anos depois, chegou a vender mais de 750.000 exemplares. Com o pseudônimo &quot;Notlim&quot; ganha um concurso de crônicas promovido pela revista &quot;A Cigarra&quot;. Com isso, é promovido e passa a trabalhar no arquivo.&lt;br /&gt;
O cancelamento de publicidade em quatro páginas de &quot;A Cigarra&quot; fez com que fosse chamado por Frederico Chateaubriand para preencher as páginas que ficaram em branco. Cria, então, o &quot;Poste Escrito&quot;, onde assinava-se Vão Gôgo. O sucesso da seção faz com que ela passe a ser fixa. Com o mesmo pseudônimo, começa a escrever uma coluna no &quot;Diário da Noite&quot;. Assume a direção de &quot;A Cigarra&quot;, cargo que ocuparia por três anos. Dirigiu também &quot;O Guri&quot;, revista em quadrinhos e &quot;Detetive&quot;, que publicava contos policiais.&lt;br /&gt;
Ciente da necessidade de se aprimorar, estuda no Liceu de Artes e Ofícios do Rio de Janeiro de 1938 a 1943.&lt;br /&gt;
Em 1940, muda-se para o bairro da Lapa, centro da cidade, e passa a morar próximo a Alceu Pena, seu colega em &quot;O Cruzeiro&quot;. Colabora na seção &quot;As garotas do Alceu&quot; como colorista e versejador.&lt;br /&gt;
Autodidata, faz sua primeira tradução literária: &quot;Dragon seed&quot;, romance da americana Pearl S. Buck, com o título &quot;A estirpe do dragão&quot;, em 1942.&lt;br /&gt;
No ano seguinte retorna, com Frederico Chateaubriand e Péricles, à revista &quot;O Cruzeiro&quot;. Em dez anos, a tiragem foi um grande êxito editorial, passando de 11 mil para mais de 750 mil exemplares semanais.&lt;br /&gt;
Em 1945, inicia a publicação de seus trabalhos na revista &quot;O Cruzeiro&quot;, na seção &quot;O Pif-Paf&quot;, sob o pseudônimo de Vão Gôgo e com desenhos de Péricles.&lt;br /&gt;
No ano seguinte lança &quot;Eva sem costela — Um livro em defesa do homem&quot;, sob o pseudônimo de Adão Júnior.&lt;br /&gt;
Sua colaboração para &quot;O Cruzeiro&quot;, em 1947, atinge a marca de dez seções por semana.&lt;br /&gt;
Em 1948 viaja aos Estados Unidos, onde encontra-se com Walt Disney, Vinicius de Moraes, o cientista César Lates e a estrela Carmen Miranda. Casa-se com Wanda Rubino.&lt;br /&gt;
Publica &quot;Tempo e Contratempo&quot;, com o pseudônimo de Emmanuel Vão Gôgo, em 1949. Assina seu primeiro roteiro cinematográfico, &quot;Modelo 19&quot;. O filme, lançado com o título &quot;O amanhã será melhor&quot;, ganha cinco prêmios Governador do Estado de São Paulo. Millôr é agraciado com o de melhores diálogos.&lt;br /&gt;
Em 1951, na companhia de Fernando Sabino, viaja de carro pelo Brasil, durante 45 dias. Lança a revista semanal &quot;Voga&quot;, que teve apenas cinco números.&lt;br /&gt;
Viaja pela Europa por quatro meses, em 1952.&lt;br /&gt;
&quot;Uma mulher em três atos&quot;, sua primeira peça, estréia no Teatro Brasileiro de Comédia, em São Paulo (SP), em 1953.&lt;br /&gt;
No ano seguinte, compra o imóvel que se tornaria famoso — &quot;a cobertura do Millôr&quot;, no bairro de Ipanema, onde o escritor até hoje vive. Nasce seu filho Ivan.&lt;br /&gt;
Em 1955, divide com o desenhista norte-americano Saul Steinberg o primeiro lugar da Exposição Internacional do Museu da Caricatura de Buenos Aires, Argentina. Escreve “Do tamanho de um defunto”, que estreou no Teatro de Bolso (Rio) e, depois, adaptado pelo próprio autor para o cinema, tendo o filme o título de “Ladrão em noite de chuva”. Nesse ano escreve “Bonito como um deus”, que estréia no Teatro Maria Della Costa, em São Paulo (SP), e ainda “Um elefante no caos” e “Pigmaleoa”.&lt;br /&gt;
Em 1956, Millôr passa a ilustrar todos os seus textos publicados na revista &quot;O Cruzeiro&quot;.&lt;br /&gt;
No ano de 1957, o Museu de Arte Moderna do Rio de Janeiro recebe exposição individual do biografado. Realiza a cenografia de “As guerras do alecrim e da manjerona”. Esse trabalho foi premiado pelo Serviço Nacional de Teatro no ano de 1958.&lt;br /&gt;
Nesse ano, conclui a primeira tradução teatral: “Good people”, então intitulada “A fábula de Brooklin — Gente como nós”. Fez parte do grupo que &quot;implantou&quot; o frescobol no posto 9, Ipanema, Rio de Janeiro.&lt;br /&gt;
Escreve o roteiro de “Marafa”, a partir do romance homônimo de Marques Rebello. Em 1959. No mesmo ano, apresenta na TV Itacolomi, de Belo Horizonte, a convite de Frederico Chateaubriand, uma série de programas intitulada “Universidade do Méier”, na qual desenhava enquanto fazia comentários. Posteriormente, o programa foi transferido para a TV Tupi do Rio de Janeiro, com o título de “Treze lições de um ignorante” e suspenso por ordem do governo Juscelino Kubitschek após uma crítica à primeira dama do país: Disse Millôr: &quot;Dona Sarah Kubitschek chegou ontem ao Brasil depois de 5 meses de viagem à Europa e foi condecorada com a Ordem do Mérito do Trabalho.&quot; Nasce sua filha, Paula.&lt;br /&gt;
Nos anos seguintes, já integrado à intelectualidade carioca, convive com Péricles, criador de &quot;O Amigo da Onça&quot;, Nelson Rodrigues, David Nasser, Jean Manson, Alfredo Machado, Fernando Chateaubriand, Emil Farhat e Accioly Netto, entre outros.&lt;br /&gt;
Em 1960, depois de resolvidos os problemas com a censura, estréia no Teatro da Praça, no Rio, ”Um elefante no caos”. O título original da peça era “Um elefante no caos ou Jornal do Brasil ou, sobretudo, Por que me ufano do meu país” rendeu a Millôr o prêmio de “Melhor Autor” da Comissão Municipal de Teatro. O filme “Amor para três”, com roteiro do biografado, baseado em “Divórcio para três”, de Victorien Sardou, é dirigido por Carlos Hugo Christensen. Millôr colaboraria com esse diretor em mais três filmes: “Esse Rio que eu amo”, 1962, Crônica da cidade amada”, 1965, e O menino e o vento, 1967.&lt;br /&gt;
Expõe, em 1961, desenhos na Petit Galerie, no Rio. Viaja ao Egito e retorna antes do previsto, tendo em vista a renúncia do presidente Jânio Quadros. Trabalha por 7 dias no jornal &quot;Tribuna da Imprensa&quot;, Rio, que mais tarde pertenceu a seu irmão Hélio Fernandes. Foi demitido por ter escrito um artigo sobre a corrupção na imprensa. Os editores, o poeta Mário Faustino e o jornalista Paulo Francis pediram também demissão em solidariedade.&lt;br /&gt;
No ano seguinte, na edição de 10 de março de “O Cruzeiro”, “demite” Vão Gôgo e passa a assinar Millôr. A Amstutz &amp;amp; Herder Graphic Press, importante publicação de Zurique, dedica uma página de seu anuário ao autor. “Pigmaleoa” é apresentada, sob a direção de Adolfo Celi, no Teatro Rio.&lt;br /&gt;
Em 1963, escreve a peça teatral “Flávia, cabeça, tronco e membros”. Viaja a Portugal e, durante sua ausência, a revista “O Cruzeiro” publica editorial no qual se isenta de responsabilidade pela publicação de “História do Paraíso”, que obteve repercussão negativa por parte dos leitores católicos da revista. Millôr deixa a revista e começa a trabalhar no jornal “Correio da Manhã”, lá ficando até o ano seguinte.&lt;br /&gt;
A partir de 1964, e até 1974, colabora semanalmente no jornal Diário Popular, de Portugal. A página mereceria o seguinte comentário de um ministro de Salazar: &quot;Este tem piada, pena que escreva tão mal o português&quot;. Lança a revista “Pif-Paf”, considerada o início da imprensa alternativa no Brasil. Foi fechada em seu oitavo número, por problemas financeiros.&lt;br /&gt;
Volta à TV, em 1965, como apresentador na TV ecord, ao lado de Luis Jatobá e Sérgio Porto (Stanislaw Ponte Preta), do “Jornal de Vanguarda”. “Liberdade liberdade” estréia no Teatro Opinião, no Rio, musical escrito em parceria com Flávio Rangel.&lt;br /&gt;
Composta pelo biografado, a canção “O homem” é defendida no II Festival de Música Popular Brasileira, promovido pela TV Record, por Nara Leão, em 1966. Monta, ao ar livre, no Largo do Boticário, Rio, só com atores negros, sua adaptação de “Memórias de um sargento de milícias”.&lt;br /&gt;
Em 1968 atua, ao lado de Elizeth Cardoso e do Zimbo Trio, em “Do fundo do azul do mundo”, espetáculo musical de sua autoria. Passa a colaborar com a revista “Veja”.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/feeds/9091177881296823115/comments/default' title='Postar comentários'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment/fullpage/post/3417589595664438207/9091177881296823115' title='0 Comentários'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/9091177881296823115'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/9091177881296823115'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/2012/03/millor-fernandes-nasceu.html' title='&quot;Só se morre uma vez. Mas é pra sempre.&quot; MILLÔR'/><author><name>Isabel Vargas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/17686174720490145094</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='https://img1.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiBxOhPy7oGxm2uYbHPBXLv3h6jwqPfO9qlY6HvPEQCakhbhyNIWQUj8cHcNeQL6s4kNj-SrDwl-CdwcIfO-luLLu6an-LaurpM4IPYfjUXKRXZYV6sh3lNQO-RBZRtlSSHBrkKx_SSAJ-9/s72-c/millor.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3417589595664438207.post-5117823957113437837</id><published>2012-03-28T21:11:00.000-03:00</published><updated>2012-03-28T21:11:01.389-03:00</updated><title type='text'>Casimiro de Abreu</title><content type='html'>&lt;div align=&quot;justify&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Abreu, Casimiro de (1837-1860), poeta romântico brasileiro. Dono de rimas cantantes, ao gosto do público, Casimiro de Abreu publicou apenas um livro,&amp;nbsp;&lt;i&gt;As Primaveras&lt;/i&gt;(1859). Filho de um rico comerciante, Casimiro de Abreu nasceu em Barra de São João (Rio de Janeiro) e cresceu no Rio, então capital do Império e centro cultural do país. Entre 1853 e 1857, estudou em Portugal. A vocação literária, porém, suplantou a vida acadêmica. Em Lisboa, iniciou-se como poeta e dramaturgo. A peça&amp;nbsp;&lt;i&gt;Camões e Jaú&lt;/i&gt;estreou no teatro D. Fernando e, nela, o autor proclama sua brasilidade, as saudades dos trópicos e refere-se a Portugal como &quot;velho e caduco&quot;. De volta ao Brasil, dedicou-se à atividade comercial, com o apoio paterno. Mas definia este trabalho como uma &quot;vida prosaica…que enfraquece e mata a inteligência&quot;. Morreu aos 21 anos, de tuberculose, em Nova Friburgo, estado do Rio de Janeiro. Seu poema mais famoso é&lt;i&gt;Meus Oito Anos.&lt;/i&gt;&amp;nbsp;Da segunda geração romântica brasileira, Casimiro de Abreu cultivava um lirismo de expressão simples e ingênua. Seus temas dominantes foram o amor e a saudade. Embora criticado por deslizes de linguagem e falta de embasamento filosófico, Casimiro de Abreu é admirado, justamente, pela simplicidade. Alguns versos acabaram se incorporando à linguagem corrente como, por exemplo,&amp;nbsp;&lt;i&gt;simpatia é quase amor,&lt;/i&gt;hoje nome de um famoso bloco do carnaval carioca.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align=&quot;justify&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;É pequena a obra poética de Casimiro de Abreu. Porém, deixou-nos de forma marcante, a poesia da saudade:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&quot;Canção do exílio&quot; (&quot;Meu lar&quot;) em que partia da aceitação premonitória, &quot;Se eu tenho de morrer na flor dos anos&quot;, para a formulação de um desejo que se realizou plenamente: &quot;Quero morrer cercado dos perfumes / Dum clima tropical.”.&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;&amp;nbsp;Meus Oito Anos, Minha Terra - poemas escritos em Portugal, onde adquiriu sua educação literária.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div align=&quot;justify&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white; font-size: small;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 19px; padding-bottom: 18px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Oh ! que saudades que eu tenho&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Da aurora da minha vida,&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Da minha infância querida&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Que os anos não trazem mais !&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Que amor, que sonhos, que flores,&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Naquelas tardes fagueiras&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;À sombra das bananeiras,&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Debaixo dos laranjais !&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;line-height: 19px; padding-bottom: 18px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Como são belos os dias&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Do despontar da existência !&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;- Respira a alma inocência&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Como perfumes a flor;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;O mar é – lago sereno,&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;O céu – um manto azulado,&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;O mundo – um sonho dourado,&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;A vida – um hino d’amor !&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;line-height: 19px; padding-bottom: 18px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Que auroras, que sol, que vida,&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Que noites de melodia&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Naquela doce alegria,&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Naquele ingênuo folgar !&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;O céu bordado d’estrelas,&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;A terra de aromas cheia,&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;As ondas beijando a areia&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;E a lua beijando o mar !&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;line-height: 19px; padding-bottom: 18px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Oh ! dias de minha infância !&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Oh ! meu céu de primavera !&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Que doce a vida não era&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Nessa risonha manhã !&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Em vez de mágoas de agora,&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Eu tinha nessas delícias&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;De minha mãe as carícias&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;E beijos de minha irmã !&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;line-height: 19px; padding-bottom: 18px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Livre filho das montanhas,&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Eu ia bem satisfeito,&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;De camisa aberta ao peito,&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;- Pés descalços, braços nus -&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Correndo pelas campinas&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;À roda das cachoeiras,&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Atrás das asas ligeiras&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Das borboletas azuis !&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;line-height: 19px; padding-bottom: 18px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Naqueles tempos ditosos&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Ia colher as pitangas,&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Trepava a tirar as mangas,&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Brincava à beira do mar;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Rezava às Ave-Marias,&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Achava o céu sempre lindo,&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Adormecia sorrindo,&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;E despertava a cantar !&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;line-height: 19px; padding-bottom: 18px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: white;&quot;&gt;Oh ! que saudades que eu tenho&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Da aurora da minha vida&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Da minha infância querida&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Que os anos não trazem mais !&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;- Que amor, que sonhos, que flores,&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Naquelas tardes fagueiras&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;À sombra das bananeiras,&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Debaixo dos laranjais !&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/feeds/5117823957113437837/comments/default' title='Postar comentários'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment/fullpage/post/3417589595664438207/5117823957113437837' title='0 Comentários'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/5117823957113437837'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/5117823957113437837'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/2012/03/casimiro-de-abreu.html' title='Casimiro de Abreu'/><author><name>Isabel Vargas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/17686174720490145094</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='https://img1.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3417589595664438207.post-6052775022847239908</id><published>2012-03-26T21:37:00.002-03:00</published><updated>2012-03-26T21:37:45.549-03:00</updated><title type='text'>&quot;Se tiver acompanhado esquece e vem, que uma noite não é nada meu bem!&quot;</title><content type='html'>&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;object width=&quot;320&quot; height=&quot;266&quot; class=&quot;BLOGGER-youtube-video&quot; classid=&quot;clsid:D27CDB6E-AE6D-11cf-96B8-444553540000&quot; codebase=&quot;http://download.macromedia.com/pub/shockwave/cabs/flash/swflash.cab#version=6,0,40,0&quot; data-thumbnail-src=&quot;http://3.gvt0.com/vi/o32X_DAknMM/0.jpg&quot;&gt;&lt;param name=&quot;movie&quot; value=&quot;http://www.youtube.com/v/o32X_DAknMM&amp;fs=1&amp;source=uds&quot; /&gt;&lt;param name=&quot;bgcolor&quot; value=&quot;#FFFFFF&quot; /&gt;&lt;embed width=&quot;320&quot; height=&quot;266&quot;  src=&quot;http://www.youtube.com/v/o32X_DAknMM&amp;fs=1&amp;source=uds&quot; type=&quot;application/x-shockwave-flash&quot;&gt;&lt;/embed&gt;&lt;/object&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/feeds/6052775022847239908/comments/default' title='Postar comentários'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment/fullpage/post/3417589595664438207/6052775022847239908' title='0 Comentários'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/6052775022847239908'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/6052775022847239908'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/2012/03/se-tiver-acompanhado-esquece-e-vem-que.html' title='&quot;Se tiver acompanhado esquece e vem, que uma noite não é nada meu bem!&quot;'/><author><name>Isabel Vargas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/17686174720490145094</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='https://img1.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3417589595664438207.post-2264679924051445076</id><published>2012-03-26T21:13:00.000-03:00</published><updated>2012-03-26T21:13:10.620-03:00</updated><title type='text'>CHAPLIN</title><content type='html'>&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh2E9E1GMYdoR16Xd4dARtx5Etmdsj31dqtK0FwVuFC3BzEjF9jYdeCbiLfHZ5wvaiieEmx7nMua3StB-tA70HOk8V8SdWNnmYfqvsWbSwk4kVHhoy-2nHfP9bbuu7OE_2xXDxQiFhFOo4U/s1600/Carlitos+(1).jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; height=&quot;300&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh2E9E1GMYdoR16Xd4dARtx5Etmdsj31dqtK0FwVuFC3BzEjF9jYdeCbiLfHZ5wvaiieEmx7nMua3StB-tA70HOk8V8SdWNnmYfqvsWbSwk4kVHhoy-2nHfP9bbuu7OE_2xXDxQiFhFOo4U/s400/Carlitos+(1).jpg&quot; width=&quot;400&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhC9blfRvfFsbaV2FARrnfJaaGruDAp-2_-1xfOyVJAcngkPJ_iuBZnpRDniXiwgtlrQh1A0TqYFC0HX17uB0VcwRFoBX6_rfbM5ACX-SPk_7vIIFWziefZvynDOBjujx2jZA8DzctdbSaW/s1600/Carlitos.gif&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; height=&quot;373&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhC9blfRvfFsbaV2FARrnfJaaGruDAp-2_-1xfOyVJAcngkPJ_iuBZnpRDniXiwgtlrQh1A0TqYFC0HX17uB0VcwRFoBX6_rfbM5ACX-SPk_7vIIFWziefZvynDOBjujx2jZA8DzctdbSaW/s400/Carlitos.gif&quot; width=&quot;400&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgJw9c23Z7zhuhSzcSBUqpCO-RnCIirZc1Z1F2cI1yPt5XRNU0kSiUuJSouNXsNcwfJfZD3Ko_lXOGIEmntyChd4algnHOtErAvoEpmTwAG22vfXD7pOo1OeAyHWcJZiqBC4fftyr-JqNj9/s1600/carlitos.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; height=&quot;400&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgJw9c23Z7zhuhSzcSBUqpCO-RnCIirZc1Z1F2cI1yPt5XRNU0kSiUuJSouNXsNcwfJfZD3Ko_lXOGIEmntyChd4algnHOtErAvoEpmTwAG22vfXD7pOo1OeAyHWcJZiqBC4fftyr-JqNj9/s400/carlitos.jpg&quot; width=&quot;311&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgOiFH426I_uWlHvlwojff9_Ky-nmPSbALJNl69qcrfUQlArKXt9Cm0CAQ4UWLU1Lndl72jMoPREAgWuneFciLRMxwomM-qq-qlPMpBLro32F8tk4di3f3Yw6RLns_AAqMgGgkvEfSjLPpb/s1600/carlitos%5B1%5D.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; height=&quot;400&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgOiFH426I_uWlHvlwojff9_Ky-nmPSbALJNl69qcrfUQlArKXt9Cm0CAQ4UWLU1Lndl72jMoPREAgWuneFciLRMxwomM-qq-qlPMpBLro32F8tk4di3f3Yw6RLns_AAqMgGgkvEfSjLPpb/s400/carlitos%5B1%5D.jpg&quot; width=&quot;357&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjc3H5q3LVNXzrwhUhxYa5RB9bru_TrfVYIHNcGGAUNavWJAH74dA5LyT1CXTODdn8Y64Xw3jKLTJPTuz9wiPQQFiUuTkhGZr5KkWo3w5aB0pSPcPuUA6cjoDSYfJN3OinUYwXe6jUhuJaG/s1600/imprensa+charles+chaplin.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; height=&quot;237&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjc3H5q3LVNXzrwhUhxYa5RB9bru_TrfVYIHNcGGAUNavWJAH74dA5LyT1CXTODdn8Y64Xw3jKLTJPTuz9wiPQQFiUuTkhGZr5KkWo3w5aB0pSPcPuUA6cjoDSYfJN3OinUYwXe6jUhuJaG/s400/imprensa+charles+chaplin.jpg&quot; width=&quot;400&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/feeds/2264679924051445076/comments/default' title='Postar comentários'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment/fullpage/post/3417589595664438207/2264679924051445076' title='0 Comentários'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/2264679924051445076'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/2264679924051445076'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/2012/03/chaplin.html' title='CHAPLIN'/><author><name>Isabel Vargas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/17686174720490145094</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='https://img1.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh2E9E1GMYdoR16Xd4dARtx5Etmdsj31dqtK0FwVuFC3BzEjF9jYdeCbiLfHZ5wvaiieEmx7nMua3StB-tA70HOk8V8SdWNnmYfqvsWbSwk4kVHhoy-2nHfP9bbuu7OE_2xXDxQiFhFOo4U/s72-c/Carlitos+(1).jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3417589595664438207.post-9062691696131842516</id><published>2012-03-26T20:58:00.002-03:00</published><updated>2012-03-26T21:14:04.391-03:00</updated><title type='text'>O vagabundo</title><content type='html'>&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: 150%; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: 150%;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; Carlitos é sem dúvida o personagem mais carismático, criado por Charles Chaplin, no filme Tempos Modernos ele se entrega ao capitalismo como forma de sobrevivência, porém não se rende à mecanização do seu corpo e da sua mente.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: 150%;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Quando tenta se integrar às engrenagens não se entende com elas. Quando deixa cair sua caixa de equipamentos no meio da engenhoca vê as peças e ferramentas voando pelos ares, tal qual as pessoas que quando não se adaptam ao meio são lançadas para fora como se fossem peças soltas. &lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: 150%;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Se Chaplin fizesse hoje um filme sobre a modernização do trabalho, não estaria girando entre as engrenagens da fábrica, possivelmente estaria feito louco de um lado para o outro com o celular no ouvido e em meio a pilhas e pilhas de papéis e computadores gritando que não tinha tempo para nada. O tempo antes era ditado pela velocidade das máquinas agora é comandado pela agilidade das informações.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: 150%;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; O filme apresenta um dualismo histórico. De um lado os meio acelerados de trabalho e de produção, que é a cara do capitalismo. Do outro, a amizade, porque não dizer o amor quase que paternal do operário pela jovem órfã. Uma relação de cuidado e atenção que vai além das aparências, além do que uma pessoa possa adquirir.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: 150%;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; A modernidade juntamente com a tecnologia tem o poder de aproximar as pessoas. Com certeza estamos cada vez mais próximos uns dos outros através dos meios de informações e das redes sociais. Porém, tenho minhas dúvidas em relação à qualidade desta aproximação, se a usufruímos de forma ideal. Passamos horas em frente ao computador, lendo sobre o que as pessoas fazem , gostam, sentem. Mas não tocamos em suas mãos, não sentimos seu cheiro, não desfrutamos das coisas que lhe dão prazer.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: 150%;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; A fluidez das relações é uma característica da sociedade moderna, a velocidade em que temos acesso às pessoas também é a mesma em que elas se vão das nossas vidas.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: 150%;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;line-height: 150%;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Isabel Vargas - Março 2012.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/feeds/9062691696131842516/comments/default' title='Postar comentários'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment/fullpage/post/3417589595664438207/9062691696131842516' title='0 Comentários'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/9062691696131842516'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/9062691696131842516'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/2012/03/o-vagabundo.html' title='O vagabundo'/><author><name>Isabel Vargas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/17686174720490145094</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='https://img1.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3417589595664438207.post-1431571783955525350</id><published>2012-03-26T15:46:00.000-03:00</published><updated>2012-03-26T15:46:40.544-03:00</updated><title type='text'>Avaliação Psicológica</title><content type='html'>&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif;&quot;&gt;A avaliação psicológica é um procedimento que visa avaliar, através de instrumentos previamente validados para a determinada função, os diversos processos psicológicos que compõe o indivíduo, sendo o psicólogo o único profissional habilitado por lei para exercer esta função. A avaliação e descrição da realidade psicológica de alguém fornece ao psicólogo um conjunto de informações, as quais este deve saber interpretar, selecionar e sobretudo transmitir e devolver.Esta responsabilidade traz consigo uma série de considerações éticas que visam não somente a imparcialidade do processo em si, mas principalmente a humanização deste, tendo como foco, em última instância a preservação da integridade do sujeito avaliado.Partindo deste principio muitas questões vem a tona, como a influência do diagnóstico no contexto social do avaliado; o posicionamento do psicólogo em relação à avaliação; além do sigilo profissional na confecção de laudos, além de várias outras que cercam a responsabilidade ética na avaliação psicológica. O psicólogo deve ter consciência da influência que um diagnostico pode trazer para a realidade do avaliado. Uma das críticas feitas a avaliação diz respeito a esta questão, que a avaliação muitas vezes pode ser facilitadora dos processos de exclusão.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;style14&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white;&quot;&gt;A idéia que surge neste contexto refere-se a importância que este diagnóstico pode adquirir na vida do sujeito, falando-se tanto em uma relação pessoal (“o teste diz que eu não sou apto para o emprego X”) como para uma relação mais social, onde a avaliação psicológica pode ser motivo de exclusão dos sujeitos nos mais diversos ambientes, desde o familiar até em suas relações sociais dentro da comunidade.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;style14&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white;&quot;&gt;O posicionamento do psicólogo em relação à realidade do paciente é outro ponto que deve ser levado em consideração ao realizar a avaliação, sendo que o curso de uma entrevista, por exemplo, é bastante influenciado por variáveis pessoais como sexo, raça, situação sociocultural entre outras. A atenção do psicólogo nestas situações em relação a estas variáveis é de extrema importância, apropriando-se das influências que estas causam ao avaliado sem no entanto abandonar a imparcialidade que a avaliação psicológica existe para comprovar sua validade.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;style14&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white;&quot;&gt;Cabe ao psicólogo então, manter em mente estas noções ao realizar o processo, buscando uma relativização dos efeitos desta avaliação que, embora sustentada em bases teóricas, possui uma grande carga de elementos pessoais do mesmo. Passando para uma perspectiva histórica, os testes psicológicos surgiram no início do século XIX, sendo seu uso fortalecido no período das guerras, principalmente nos EUA.No Brasil começaram a ser usados principalmente para seleção e orientação profissional. Entre os anos 60 aos 80 não havia muito investimento em avaliação psicológica e elaboração de testes ou adaptação dos testes já existentes à população brasileira. Nos anos 90 inicia-se uma mudança deste quadro, com o surgimento de laboratórios em universidades focando esta área até então pouco explorada no pais.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;style14&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white;&quot;&gt;A regulamentação dos testes em 2003 (Resolução n° 2/2003) foi uma reposta do Conselho Federal de Psicologia a uma demanda da categoria profissional e da própria sociedade, que muitas vezes acabava prejudicada pelo uso indevido. Atualmente, existe o Sistema de Avaliação de Testes Psicológicos (SATEPSI), onde encontra-se documentos sobre a avaliação de testes psicológicos feitas pelo CFP, lista de testes com parecer favorável e desfavorável, além de uma série de outros informativos relacionados ao assunto.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;style14&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; color: white;&quot;&gt;Atualmente, o papel da avaliação psicológica já assume um papel de maior destaque dentre as funções exercidas pelo psicólogo, com a abertura de novos campos para a prática, destacando-se entre estes a psicologia no&amp;nbsp;Âmbito Penal&amp;nbsp;e a&amp;nbsp;Psicologia do Trânsito.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/feeds/1431571783955525350/comments/default' title='Postar comentários'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment/fullpage/post/3417589595664438207/1431571783955525350' title='0 Comentários'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/1431571783955525350'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/1431571783955525350'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/2012/03/avaliacao-psicologica.html' title='Avaliação Psicológica'/><author><name>Isabel Vargas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/17686174720490145094</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='https://img1.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3417589595664438207.post-3785717185526592480</id><published>2012-03-22T15:58:00.000-03:00</published><updated>2012-03-22T15:58:19.048-03:00</updated><title type='text'>Hospital Psiquiátrico São Pedro - Porto Alegre/RS</title><content type='html'>&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhmgWgthCnL50vkN7Q7Iw0_nSS76GKVSe_HdXkt-o02sm9Gqcz1ydHbhCV3KDQ9CTIZccBS1lcLJ4j6ZKGWNz2D64zjW0UVNfgrrAzdEzs3n250o9-TsuzrpHx9kcuzdZwFb-94zcN__taX/s1600/5183059.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: white;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; height=&quot;228&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhmgWgthCnL50vkN7Q7Iw0_nSS76GKVSe_HdXkt-o02sm9Gqcz1ydHbhCV3KDQ9CTIZccBS1lcLJ4j6ZKGWNz2D64zjW0UVNfgrrAzdEzs3n250o9-TsuzrpHx9kcuzdZwFb-94zcN__taX/s320/5183059.jpg&quot; width=&quot;320&quot; /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;border-bottom-style: none; border-color: initial; border-image: initial; border-left-style: none; border-right-style: none; border-top-style: none; border-width: initial; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;O Hospital Psiquiátrico São Pedro, nomeado Hospício São Pedro em homenagem ao padroeiro da Província, foi a primeira instituição psiquiátrica de Porto Alegre e da Província de São Pedro. Fundado em 13 de maio de 1874, foi inaugurado somente dez anos após, no dia 29 de junho, data consagrada a São Pedro. Foi o sexto asilo/hospício de alienados durante o Segundo Reinado no Brasil (1841-1889). Designado como Hospício São Pedro até 1925, passou a ser chamado Hospital São Pedro até 1961, quando então assumiu a atual identidade de Hospital Psiquiátrico São Pedro.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;border-bottom-style: none; border-color: initial; border-image: initial; border-left-style: none; border-right-style: none; border-top-style: none; border-width: initial; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;De 1884 a 1889, o Hospício São Pedro foi uma instituição que atuou como um mecanismo institucional terapêutico e de regulação social. O doutor Carlos Lisbôa, primeiro médico-diretor do Serviço Sanitário do Hospício São Pedro, registrou no seu primeiro relatório de 20 de dezembro de 1884 e enviado ao provedor da Santa Casa de Misericórdia, que diante dos quadros que se apresentava a loucura, recorria a medicina sintomática, combatendo os sintomas porque os conhecia e porque se apresentavam, não indo à causa porque lhe escapava e a ignorava.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;border-bottom-style: none; border-color: initial; border-image: initial; border-left-style: none; border-right-style: none; border-top-style: none; border-width: initial; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhNRIQtxWQlRzcwqZpJzkJngM7z-u8ZbQh5FBQBI0-WpUG4-GSVGaciOAThf3ShqqQ0kR9ZiVC9QSVWSMfXzRIUjIjwVO5aKWNAfb_K68RYsoO8wiIqcLRVv3GS9FHWT1ZQ4Cl9krh9-YoV/s1600/saopedro.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;background-color: #999999; margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; height=&quot;211&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhNRIQtxWQlRzcwqZpJzkJngM7z-u8ZbQh5FBQBI0-WpUG4-GSVGaciOAThf3ShqqQ0kR9ZiVC9QSVWSMfXzRIUjIjwVO5aKWNAfb_K68RYsoO8wiIqcLRVv3GS9FHWT1ZQ4Cl9krh9-YoV/s320/saopedro.jpg&quot; width=&quot;320&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;border-bottom-style: none; border-color: initial; border-image: initial; border-left-style: none; border-right-style: none; border-top-style: none; border-width: initial; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;De 1890 a 1924, com a República instaurada e a medicalização de Porto Alegre em andamento, o Hospício São Pedro vinculado não mais a Santa Casa de Misericórdia, mas a Secretaria do Interior e Exterior do Estado do Rio Grande do Sul, passou a ser dirigido pelo saber médico psiquiátrico. A presença de muitos médicos integrando em comum os quadros de funcionários do Hospício São Pedro, da Santa Casa de Misericórdia e da Faculdade de Medicina e Farmácia de Porto Alegre, proporcionou uma interação das três principais instituições voltadas à saúde pública, instigando o desenvolvimento das práticas terapêuticas e vitalizando a produção do conhecimento médico no Hospício São Pedro e no Estado do Rio Grande do Sul.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;border-bottom-style: none; border-color: initial; border-image: initial; border-left-style: none; border-right-style: none; border-top-style: none; border-width: initial; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;De 1925 a 1952, quando encerra o período desta pesquisa sobre um pouco da história do Hospital Psiquiátrico São Pedro, um novo Regulamento em 1925 definiu a Instituição não mais como um manicômio, mas um nosocômio, mantendo seus objetivos de &quot;asylar e tratar doentes das faculdades mentaes&quot;. Neste momento, um novo discurso médico-psiquiátrico voltado à promoção da saúde e uma nova prática terapêutica de avançada tecnologia à época se estabeleceram no Hospital São Pedro, persistindo o problema da superpopulação asilar.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;border-bottom-style: none; border-color: initial; border-image: initial; border-left-style: none; border-right-style: none; border-top-style: none; border-width: initial; font-family: Verdana, Geneva, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: white;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;background-color: white; border-bottom-style: none; border-color: initial; border-image: initial; border-left-style: none; border-right-style: none; border-top-style: none; border-width: initial; font-family: Verdana, Geneva, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/feeds/3785717185526592480/comments/default' title='Postar comentários'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment/fullpage/post/3417589595664438207/3785717185526592480' title='0 Comentários'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/3785717185526592480'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/3785717185526592480'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/2012/03/hospital-psiquiatrico-sao-pedro-porto.html' title='Hospital Psiquiátrico São Pedro - Porto Alegre/RS'/><author><name>Isabel Vargas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/17686174720490145094</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='https://img1.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhmgWgthCnL50vkN7Q7Iw0_nSS76GKVSe_HdXkt-o02sm9Gqcz1ydHbhCV3KDQ9CTIZccBS1lcLJ4j6ZKGWNz2D64zjW0UVNfgrrAzdEzs3n250o9-TsuzrpHx9kcuzdZwFb-94zcN__taX/s72-c/5183059.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3417589595664438207.post-4020801802080576760</id><published>2012-03-21T20:15:00.000-03:00</published><updated>2012-03-21T20:15:56.890-03:00</updated><title type='text'>História do Festival de Balonismo de Torres</title><content type='html'>&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;O Festival de Balonismo em Torres iniciou por acaso. Em 1989, durante os preparativos da II FEBANANA, festa anteriormente realizada no Município, os organizadores resolveram inovar e trazer alguns balões para a divulgação do evento. O interesse do público pelos balões foi tanto que, em outubro daquele ano, surge o 1º Festival Sulbrasileiro de Balonismo em Torres. A FEBANANA não mais se realizou no Município, enquanto que o Festival de Balonismo passou a ser realizado anualmente, tornando-se o principal e mais tradicional evento da cidade.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;line-height: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;A 1ª edição do Festival foi um verdadeiro sucesso, contou com a participação de 10 enormes e coloridos balões e chamou a atenção principalmente por se tratar de um evento inédito no sul do país. Jornais expoentes do Rio Grande do Sul divulgaram e destacaram o acontecimento, possibilitando que pessoas de todo o Estado tomassem conhecimento deste evento. Realizado no mês de outubro, porém, os ventos da primavera atrapalharam um pouco a competição, impedindo os balões de alçarem vôo em muitas provas.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;A cada ano, aumenta o número de balões no evento, colorindo ainda mais o céu de Torres. Também balonistas e suas equipes ganham a empatia do público que, gradativamente, cresce a cada nova edição do Festival.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;strong style=&quot;margin-bottom: 0px; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Fatos marcantes, ocorridos durante os dezoito anos de Festival, valem ser lembrados:&lt;/span&gt;&lt;/strong&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Na 3ª edição, a novidade foi o número recorde de balões (22) e de público participante (25 mil pessoas), atraídos especialmente pela chegada de helicóptero do Coelinho da Páscoa, e pelo Bal ão da Xuxa, que pela primeira vez se apresentou em Torres;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Na 4ª edição do evento, em 1992, o paulista Leonel Brites realizou a façanha de apanhar as chaves do carro 0km oferecido como prêmio na Prova do Mastro. A chance desta prova ser concluída é de apenas uma em cada cem;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Em 1993, Lincoln Freire realizou um vôo pendurado num balão em forma de lata da Skol, fato in édito na América do Sul até então.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Em 1994, o Programa Jornal do Almoço, da RBS TV, foi realizado ao vivo, direto do evento, durante a abertura da 6ª edição. O show nacional da banda Só Para Contrariar foi a outra grande atração do evento;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;No 7º Festival de Balonismo, o público assistiu ao casamento do piloto paulista Eduardo de Melo com a torrense Patrícia Pompermaier, dentro de um balão semi-inflado. No mesmo ano, dois balões foram levados para o mar, sendo seus tripulantes resgatados por um helicóptero da Brigada Militar.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;No festival de 1997, 9ª edição, além da presença de 30 balões – as estrelas da festa, provenientes do Rio Grande do Sul, São Paulo, Rio de Janeiro, Argentina, Uruguai, França e Inglaterra, o evento contou com diversas atrações paralelas. Shows com as bandas Titãs e Negritude Júnior, para-quedismo, acrobacias aéreas, espetáculo pirotécnico, Night Glow (dança dos balões iluminados, ao som da 9º Sinfonia de Beethoven) e a realização da Mostra Regional de Turismo, do 1º Exposul (mostra de móveis, decoração e serviços) e das Feiras de Vestuários Outono/Inverno e da Construção Civil foram algumas das atra ções;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Na 10ª edição, o vento voltou a pregar peças nos balonistas, levando novamente um balão em direção ao mar, assustando piloto e auxiliar. O balão chegou a entrar cerca de 500 metros mar à dentro. Neste mesmo ano, o balonista Ricardo Free e seu companheiro, João Batista Rosa, conseguiram repetir a façanha de Leonel Brites, pegando a chave de um carro 0km na Prova do Mastro. Os shows de Elba Ramalho e Leandro e Leonardo foram a sensação do evento, que contou também com a realização paralela do 1º Encontro Nacional de Pipas, com distribuição de cinco mil “kits pipas” para os participantes do evento, que aprenderam a montar e empinar pipas.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Em 2000, o Festival de Balonismo ganhou o status de Festival Internacional de Balonismo.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;O sucesso das muitas edições do evento consolidou Torres como a Capital Brasileira de Balonismo.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;O Festival é hoje o principal evento promovido pelo município, posto que se deve, entre outras coisas, a sua continuidade (em 2006, o Festival completou sua 18ª edição), singularidade (eventos consecutivos como este são realizados apenas em dois outros lugares no mundo: Albuquerque, no Novo México, e Chateau D’Ouex, na Suíça) e a mídia espontânea que gera em veículos de rádio, TV e jornais.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;font-family: Tahoma, Geneva, sans-serif; font-size: 12px; line-height: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: left;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjuxszhsPq2Lu_kUi6DHVpRhnIEWA1s7SDh9cBbwHt5QYL5Sq2bUtg81DwTp8tUJDCt0D1w4rNlxYj6j1N3TTtgClXhoNWYaTg4G1G_UdDzQd8FPOtpMq-eLuSI8wjBUO-eqC_Di9f5yUbU/s1600/0B2F0789.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; height=&quot;425&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjuxszhsPq2Lu_kUi6DHVpRhnIEWA1s7SDh9cBbwHt5QYL5Sq2bUtg81DwTp8tUJDCt0D1w4rNlxYj6j1N3TTtgClXhoNWYaTg4G1G_UdDzQd8FPOtpMq-eLuSI8wjBUO-eqC_Di9f5yUbU/s640/0B2F0789.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj0v-a7IG4NYL5KIQYJ1uGjG-Sg0szSepIw5ijEKuQASB-sGtLRybXd36jwBOQa0kE8ee_SvBGgUlIId9MWAatEE9m3Py0xp2E-HN8x1BGwlSMqVPKQPUV0D70R4Z3hezIQgorZVTR5suxC/s1600/10.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; height=&quot;441&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEj0v-a7IG4NYL5KIQYJ1uGjG-Sg0szSepIw5ijEKuQASB-sGtLRybXd36jwBOQa0kE8ee_SvBGgUlIId9MWAatEE9m3Py0xp2E-HN8x1BGwlSMqVPKQPUV0D70R4Z3hezIQgorZVTR5suxC/s640/10.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjuxszhsPq2Lu_kUi6DHVpRhnIEWA1s7SDh9cBbwHt5QYL5Sq2bUtg81DwTp8tUJDCt0D1w4rNlxYj6j1N3TTtgClXhoNWYaTg4G1G_UdDzQd8FPOtpMq-eLuSI8wjBUO-eqC_Di9f5yUbU/s1600/0B2F0789.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;/a&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgE84LPqoryoUnK451uibJKAJS8rOOmp7hwc0b4A6AU2pTXbGHWJAdfD9X_lbzefr13ap8EB05zPmYb43EUezIklamikt7B4DwmvwF_yaDjwS-16TmbELTPI1nOYAyE-5p89fB5rMBqd1Ni/s1600/2342370.balonismo___torres_rio_grande_do_sul_turismo_225_300.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; height=&quot;480&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgE84LPqoryoUnK451uibJKAJS8rOOmp7hwc0b4A6AU2pTXbGHWJAdfD9X_lbzefr13ap8EB05zPmYb43EUezIklamikt7B4DwmvwF_yaDjwS-16TmbELTPI1nOYAyE-5p89fB5rMBqd1Ni/s640/2342370.balonismo___torres_rio_grande_do_sul_turismo_225_300.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgwkQNOs6JOojKU-jB0Aatq7Csl4mvH3NwMULjlAgKNwhbmalLhhQE6HBW9umxHnNUXbDBp3ODT7rmKHLV7RsGfMQwMMtgONcRzUOsUhbxYs0ENpbyxDmZq5012RG0O0zDD8DCEZq_SVPZT/s1600/3888182671_1650b1007e.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; height=&quot;426&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgwkQNOs6JOojKU-jB0Aatq7Csl4mvH3NwMULjlAgKNwhbmalLhhQE6HBW9umxHnNUXbDBp3ODT7rmKHLV7RsGfMQwMMtgONcRzUOsUhbxYs0ENpbyxDmZq5012RG0O0zDD8DCEZq_SVPZT/s640/3888182671_1650b1007e.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi-weqMetD9_h7mnRLqccjUNK87KaUDEiRclvqFtIBfYSEdzdqagKdhiKzS-f7dxEPzSG_fwgVMRcqqagIo_Y_qfJ4bHCFP_2Gl4mXowqNmfMmNz60QZa8svNa_G_kYUGwPvmeuIHZshM5L/s1600/5676971541_962bf4f87b.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; height=&quot;425&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi-weqMetD9_h7mnRLqccjUNK87KaUDEiRclvqFtIBfYSEdzdqagKdhiKzS-f7dxEPzSG_fwgVMRcqqagIo_Y_qfJ4bHCFP_2Gl4mXowqNmfMmNz60QZa8svNa_G_kYUGwPvmeuIHZshM5L/s640/5676971541_962bf4f87b.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh9BngAJehncLss4R_tZCR6_Wuww8eJxy0dEoOFlqd3ICTL4chyphenhyphenaOSYp_I7dVaRowOYN0zwLCa43K_OTPhTf8ZO6-HEvwD7MVc4utQGFy_8W50Ssgyae_mjKDPP5CCNrXdCzQR7gkL9uk3k/s1600/MONTGOL+(512+x+384).jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; height=&quot;480&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh9BngAJehncLss4R_tZCR6_Wuww8eJxy0dEoOFlqd3ICTL4chyphenhyphenaOSYp_I7dVaRowOYN0zwLCa43K_OTPhTf8ZO6-HEvwD7MVc4utQGFy_8W50Ssgyae_mjKDPP5CCNrXdCzQR7gkL9uk3k/s640/MONTGOL+(512+x+384).jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiHxNR5iS6_JBDedXjsB00_nV0p5ZjHOcnQPeiknFAUXtTcJGwJCiEF1Pdf_kInDutvQDEJ48eUo-ypiWc6vBvV1TDAZkTgR4No1n4hs5eBsiZJfPJYYTTIvWdtKYuGk7oOkkznfEPw2y4A/s1600/balonismo_torres.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; height=&quot;480&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiHxNR5iS6_JBDedXjsB00_nV0p5ZjHOcnQPeiknFAUXtTcJGwJCiEF1Pdf_kInDutvQDEJ48eUo-ypiWc6vBvV1TDAZkTgR4No1n4hs5eBsiZJfPJYYTTIvWdtKYuGk7oOkkznfEPw2y4A/s640/balonismo_torres.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiaezrax16J6k7sY2S-lGK0Z8sgbXU11X-iBkYAtEft8MmeEp6BPPohfyoD_arfrFeWP-M_KSaoun80U6_TDF8ylG7piUG5gmSxpgTHV3J3uaKeL9QsQgsXq8nIZqf_Ew4agkd9hg5yUdeV/s1600/w_h_20080419131133.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; height=&quot;425&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiaezrax16J6k7sY2S-lGK0Z8sgbXU11X-iBkYAtEft8MmeEp6BPPohfyoD_arfrFeWP-M_KSaoun80U6_TDF8ylG7piUG5gmSxpgTHV3J3uaKeL9QsQgsXq8nIZqf_Ew4agkd9hg5yUdeV/s640/w_h_20080419131133.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhJ3utMXfEE8B6DxLCJXvhBPHW-q86PS1eSeXuD-4_5Cw_s_NpAM3XK7hNlwelXkoxYidT69ezMWY6jtFZ4Qbws8fNLQd1HDjQNO0-hHOf5fBBv01voeIEkEMt6TMkFeKCp41mlje-ZBJ-J/s1600/w_h_20100504182514.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; height=&quot;425&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhJ3utMXfEE8B6DxLCJXvhBPHW-q86PS1eSeXuD-4_5Cw_s_NpAM3XK7hNlwelXkoxYidT69ezMWY6jtFZ4Qbws8fNLQd1HDjQNO0-hHOf5fBBv01voeIEkEMt6TMkFeKCp41mlje-ZBJ-J/s640/w_h_20100504182514.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi-UQW4YIJMysHIKqle8Le9CnMXzKb_3UsmswS-klisEk_Mqd9UampbCn9QXMa4fWRjW0O5P5az8Nkv77Ve1ZxmJ580mNm_jRUDj-TP22rLBaGjoFCp4Dx0GjJnl3Ot7UvIZAQsciM_Y_lV/s1600/w_h_20100504192032.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; height=&quot;425&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi-UQW4YIJMysHIKqle8Le9CnMXzKb_3UsmswS-klisEk_Mqd9UampbCn9QXMa4fWRjW0O5P5az8Nkv77Ve1ZxmJ580mNm_jRUDj-TP22rLBaGjoFCp4Dx0GjJnl3Ot7UvIZAQsciM_Y_lV/s640/w_h_20100504192032.jpg&quot; width=&quot;640&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/feeds/4020801802080576760/comments/default' title='Postar comentários'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment/fullpage/post/3417589595664438207/4020801802080576760' title='0 Comentários'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/4020801802080576760'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/4020801802080576760'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/2012/03/historia-do-festival-de-balonismo-de.html' title='História do Festival de Balonismo de Torres'/><author><name>Isabel Vargas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/17686174720490145094</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='https://img1.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjuxszhsPq2Lu_kUi6DHVpRhnIEWA1s7SDh9cBbwHt5QYL5Sq2bUtg81DwTp8tUJDCt0D1w4rNlxYj6j1N3TTtgClXhoNWYaTg4G1G_UdDzQd8FPOtpMq-eLuSI8wjBUO-eqC_Di9f5yUbU/s72-c/0B2F0789.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3417589595664438207.post-7460608964080440254</id><published>2012-03-21T17:12:00.001-03:00</published><updated>2012-03-21T19:51:47.543-03:00</updated><title type='text'>Machado de Assis precursor da Antipsiquiatria</title><content type='html'>&lt;div style=&quot;background: white;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;background-attachment: initial; background-clip: initial; background-image: initial; background-origin: initial; background-position: initial initial; background-repeat: initial initial;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: white;&quot;&gt;A análise que nos propomos fazer de &quot;O Alienista&quot; de Ma­chado de Assis é urna tentativa de compreensão da vida do autor e do Rio de Janeiro na época em que foi escrito; em uma perspectiva crítica procuramos entender os motivos pelos quais levaram o autor ao interesse pela doença mental.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color: white;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Julgamos que esse conto é uma grande obra de antipsiquiatria brasileira. Através da literatura podemos tecer as relações entre a ar­te, a psicopatologia e um dado momento histórico. Sabemos que as chamadas &quot;doenças mentais&quot; são tão an­tigas quanto o homem. Os primeiros documentos existentes falam da sua origem atribuída à relação precária entre o ho­mem e as divindades. A doença seria o castigo para faltas mo­rais ou o resultado da penetração de um espírito maligno no organismo humano.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Nos povos antigos não havia a separação entre o sofrimento mental e o físico, entre medicina, magia e religião. As práticas do xamã, do pajé, do feiticeiro seriam an­cestrais de vários modelos terapêuticos. Na Idade Média, pra­ticou-se o exorcismo e os &quot;possessos&quot; (os heréticos, os políti­cos, os doentes mentais e, sobretudo, as mulheres) foram muitas vezes queimados como bruxos. Havia nas cidades medievais uma delimitação nítida dos espaços. Fora dos seus muros, os lou­cos, os leprosos. Dentro, os razoáveis, os civilizados.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Para avi­sar sua aproximação os leprosos usavam um sininho. Os doi­dos possuíam, também eles, uma roupa diferente; era a semio­logia da loucura. Na França Medieval existia o costume de ce­lebrar, no dia vinte e oito de dezembro, a Festa dos Loucos. Essa missa profana, da qual participavam os padres, as crian­ças e os loucos, acontecia logo após o Natal. Era necessário &quot;arejar os tonéis de vinho para que não explodissem...&quot; (A pa­lavra folie, loucura em francês, tem o mesmo radical de fole, em português - aquilo que sopra o ar, &quot;esvaziando a cabeça&quot; de toda a alienação).&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Havia nessas festas, nessas folias que se assemelhavam às saturnais romanas, uma tentativa da Igreja no sentido de ocupar um espaço que fora pagão. Espaço físi­co - pois os templos anteriores teriam sido destruídos para que sobre eles se construíssem as igrejas cristãs - e espaço simbólico. A festa era um rito de transição. Depois de um ano, através dessa celebração às avessas na qual era grande a im­portância das crianças, dos pequenos, dos parvos, dos bobos, fortificava-se a autoridade desgastada da Igreja. Essa carnava­lização durava uma semana. Através de um psicodrama inin­terrupto, a sociedade dramatizava os seus conflitos.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Não somente na literatura, mas também na vida real, exis­tiram as Naus dos Insensatos que, errando de porto em porto, transportavam a sua carga insana.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Na Renascença, a psicopatologia começou a separar-se do demonismo.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Os loucos passaram a ser recolhidos nos sanatórios, junta­mente com toda a população marginalizada: os mendigos, as prostitutas, os criminosos. Dessacralizou-se a loucura, que pas­sou do terreno religioso para o ético. O louco tornou-se um &quot;ca­so de polícia&quot;, pois perturbava o espaço social.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Entre 1793 e 1838 Pinel fez a grande reforma psiquiátrica na França. Junto com Esquirol e outros seguidores criou o que hoje se denomina a Escola dos Grandes Alienistas Franceses. Essa reforma aconteceu paralelamente à revolução que eclodiu com a tomada da Bastilha em 1789, e que se esten­deu até &lt;st1:metricconverter productid=&quot;1795. A&quot; w:st=&quot;on&quot;&gt;1795. A&lt;/st1:metricconverter&gt; Revolução Francesa marcou uma longa luta pela emancipação política, social e econômica das massas po­pulares européias.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;No IV Congresso Mineiro de Psiquiatria, em 1981, em Bar­bacena, o Dr. Joel Birman proferiu uma conferência intitula­da &quot;A identidade do psiquiatra&quot; na qual aponta mudanças que ocorreriam, do século XVIII para o XIX, no conceito de loucu­ra e, conseqüentemente, na identidade do psiquiatra. Se a lou­cura era vista de início, como alienação mental, insensatez, associada ao pecado, devendo ser, portanto, exorcizada, ga­nhou ao longo dos tempos o estatuto social de enfermidade, doença mental que deveria ser tratada. Criou-se a psiquiatria, parte da medicina que cuidaria dos males psíquicos. Delimi­taram-se os espaços para alocar os doentes, definiram-se as tec­nologias de intervenção. Os loucos encerrados nos asilos, ex­cluídos do convívio social, tinham os seus carcereiros - os psiquiatras.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;A partir da ação libertadora de Pinel, do momento em que a doença mental passou a ser vista como algo a ser cuidado, e não, punido, o psiquiatra ascendeu à condição de terapeu­ta.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Mais tarde, segundo a teoria da medicina preventiva, sur­giu a idéia de que todos seríamos passíveis de sofrer uma cri­se vital e uma conseqüente intervenção psiquiátrica. O foco da atenção dos especialistas estaria dirigido não mais para a doença, e sim, para a saúde mental. O Dr. Birman fala de &quot;imperialismo psicológico&quot; com o seu &quot;batalhão&quot; de psicope­dagogos, psicólogos, enfermeiros, assistentes sociais, psicote­rapeutas das mais diversas linhas, batalhão que existiria para evitar futuras doenças mentais.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;O psiquiatra, que fora carcereiro e depois terapeuta, pas­saria a ser um médico &quot;preventivista&quot;. Essa intervenção per­manente seria como o confinamento, em um asilo, de toda a so­ciedade.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Vale a pena questionar em que medida esse &quot;exército&quot; do qual nos fala o Dr. Birman não estaria ameaçando destronar os antigos donos do saber - os médicos. E até que ponto esse novo exército não correria o risco de, alcançando o poder, sentir-se onipotente, em uma sociedade como a nossa que pri­vilegia tanto os aspectos psicológicos.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Outro fato que merece ser discutido é o da necessidade des­ses vários especialistas os quais se dedicariam ao doente co­mo um todo, uma pessoa pertencente a um grupo social, com um passado, uma família, uma história, e não, simplesmen­te, como um conjunto de sintomas.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Voltando às transformações do conceito de loucura perce­bemos que a doença mental teria sido aparentemente desmis­tificada. Foucault, em seu livro Vigiar e Punir, nos fala desse espaço social esquadrinhado nos mínimos detalhes por um saber e uma tecnologia psiquiátricos. Nas sociedades discipli­nares, que exercem o poder da norma, para haver controle é preciso que haja vigilância. Daí a necessidade do exame mé­dico, do exame escolar. O saber, que é parte do poder, regis­tra comportamentos, cataloga, hierarquiza, marca desvios, ap­tidões, classifica. Seria então o hospital um aparelho de exa­minar? E os doentes, objetos de descrição, &quot;casos médicos&quot;? Curar seria voltar à norma?&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Surgida na década de sessenta, na Grã-Bretanha, como con­testação aos modelos psiquiátricos existentes, a antipsiquia­tria, com Laing, Cooper e Esterson, tem como básicos três te­mas:&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;- a negação do modelo da doença mental. (A loucura se­ria somente a expressão de uma sensibilidade mais exaltada, de uma percepção mais profunda);&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;- o asilo é considerado uma instituição insana (A nova pro­posta seria a de banir a internação compulsória. O doente te­ria livre ingresso em casas onde seria acolhido, sendo-lhe per­mitido expressar-se livremente);&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;- o psiquiatra e seu discurso tentariam impor o privilégio da classe médica para reconduzir os &quot;desviados&quot;.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Segundo afirma Basaglia, médico e professor italiano, os manicômios têm sido como prisões onde o internado entra pa­ra expiar uma culpa sem conhecer as causas e sentença.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;O psiquiatra representa concretamente a ciência, a moral e os valores do grupo social do qual é o legítimo representan­te dentro da instituição. Desde a época da Barca dos loucos (Stultifera navis), que errava com sua carga de anormais e indesejáveis, a ciên­cia e a civilização parecem não ter sido capazes de oferecer nada mais que uma ancoragem nas ilhas da marginalização e da reclusão. Para o homem descarrilado moralmente, a pri­são. Para o homem com o espírito doente, o manicômio. Para o criminoso reconhecido doente, o manicômio criminal. Es­sas têm sido as conquistas da ciência até agora.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Joel Birman vai mais longe quando afirma que o tipo de intervenção depende da classe social do indivíduo: ao lado da &quot;geografia enclausurada da loucura&quot;, que são os hospícios, exis­te uma elite que se psicanaliza. O problema não seria técni­co, mas sim, político. Para uma sociedade capitalista como a nossa não interessa investir em uma parcela não produtiva de população.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Aqui no Brasil as transformações têm se dado de forma mui­to superficial, e a identidade do psiquiatra-carcereiro, em mui­tas circunstâncias, ainda permanece.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Quando uma rede de televisão faz uma reportagem sensa­cionalista, a opinião pública se escandaliza, mas, depois se &quot;es­quece&quot;. Se abrimos os jornais, encontramos notícias como essas:&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&quot;(...) e embora ainda muito ruins, as coisas começaram a me­lhorar por lá (hospício em Vargem Alegre)... Os 800 doentes mentais internados já usam roupas e dormem em camas; os mais velhos e doentes não precisam mais disputar um prato de comida no refeitório cercado de valas... As janelas das en­fermarias são de grades por fora e basculantes de vidro por den­tro, que foram praticamente todas quebradas pelos próprios doentes. Algumas das enfermarias ficam no primeiro andar e o refeitório, a cozinha e a caldeira, no segundo. São lugares onde o chão fica constantemente molhado e isso provoca umi­dade e vazamentos nas enfermarias inferiores. As paredes têm limo, pinga água do teto, que às vezes inunda todo o pavilhão. Vargem Alegre é um lugar muito frio (...).&quot;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Outro exemplo do abandono em que vivem e o aniquila­mento que sofrem os doentes mentais das classes menos fa­vorecidas no nosso país, foi retratado no artigo do Jornal do Brasil, do dia 14 de maio de 1984, sobre Juqueri, em Franco da Rocha-SP:&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&quot;Em um setor de mulheres, as pacientes andam nuas e su­jas no pátio, onde pousam urubus.&quot;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&quot;Nelsinho chegou ao Juqueri quando tinha seis anos. Aos 10, por morder os funcionários, foi punido: passou 12 anos trancado em uma cela forte (solitária). Há um ano, com a desati­vação das celas fortes, ele teve de ser retirado à força da cela e não se conformou - ele mesmo se amarra em sua cama (...)&quot;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&#39;&#39;Com pacientes internados em média há 15 anos, alguns há 40, o Juqueri ainda é considerado o &#39;fim da linha&#39; para o doente mental&quot;.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Ao vermos o filme de Hugo Denizart sobre o Pavilhão Fe­minino da Colônia Juliano Moreira, em Jacarepaguá, sentimos o peso esmagador da violência institucional que despersona­liza o doente. É emocionante perceber como aquelas mulhe­res, sob a neutralidade dos uniformes, ainda se esforçam em ser elas mesmas, tentando conservar uma identidade própria. Daí a preocupação do cineasta, com os adornos, os adereços, a flor usada como brinco, as bijuterias, as cores, o banho e o talco, a boneca velha transformada em filha, a preservação dos laços afetivos entre as internas.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Chegamos a Machado de Assis.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Ele nasceu em 1839 em um período de agitações, de tran­sição política. Apesar da Independência ter sido proclamada em &lt;st1:metricconverter productid=&quot;1822, a&quot; w:st=&quot;on&quot;&gt;1822, a&lt;/st1:metricconverter&gt; vida aqui ainda era como nos tempos da Colônia: não tínhamos independência de costumes nem autonomia in­telectual. A literatura não refletia o nosso ambiente - o úni­co veículo para isso seria o jornal, limitado, empolado, retra­tando o clima de politicagem. Tudo vinha da Europa: a moda, a cultura, o teatro lírico e suas prima-donas importadas da França e da Itália. O Rio era uma pequena cidade suja e desconfor­tável. Com suas ruas estreitas, seus lampiões a gás, seus pe­quenos sobrados e, nas proximidades, entre as casinhas hu­mildes, as chácaras dos senhores do Império.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Foi em uma dessas imponentes quintas, no morro do Livra­mento, que nasceu o afilhado da Sra. Bento Barroso Pereira - o menino Joaquim Maria Machado de Assis. Filho de pais pobres - o pai mulato era pintor e dourador; a mãe era por­tuguesa. Foi o primeiro filho do casal e viveu sob a proteção dessa família rica. Sua infância transcorreu entre o sobrado e a casa humilde dos pais. Desse contraste nasceu a inclina­ção pela fidalguia e o desprezo à vida pobre. Esse conflito trans­parece na sua obra, sendo quase uma obsessão a tentativa de esconder a sua origem humilde. Depois de Joaquim Maria nasceu-lhe uma irmã, que morreu prematuramente. Sua mãe também veio a falecer quando ele tinha 10 anos. O escritor não foi uma criança sadia. Houve dois marcos na vida do autor: a morte da mãe e a sua epilepsia. Através de seus escritos obser­va-se que ele adorava essa mãe e muito freqüentemente, se fantasiava como filho de outro pai; este, por sua vez, ao enviuvar, ca­sou-se de novo com uma mulher de sua cor, doceira de um colégio. O menino Joaquim estudou de forma esporádica. Aprendeu francês com um forneiro da padaria de Mme. Gal­lot. Assistia de longe e silencioso às aulas no colégio onde tra­balhava sua madrasta. Mergulhava nos livros da biblioteca des­sa mesma escola. Sempre foi um menino só. Segundo Gon­dim da Fonseca, cuidadoso biógrafo do autor, existiria em Ma­chado de Assis um ódio inconsciente contra esse pai escuro e um desejo de substituí-Io no amor à mãe - o que teria con­tribuído para agravar o seu humor neurastênico, a sua angús­tia, o seu desejo de isolar-se do mundo. Esse amor pela mãe e o fato de haver introjetado o pai como fera transparecem nos seus livros. Diversos personagens enfreiam a língua, receosos de dizer o que na verdade desejam. (Seria essa retenção a ori­gem da sua gagueira na vida real?) O autor era retraído e tími­do, porém o seu comportamento literário foi extremamente arrojado e inovador. Aos 16 anos entrou para a Imprensa Na­cional como aprendiz de tipógrafo. Trabalhando sempre com as letras passou a escrever para as revistas da época. Aos 30 anos casou-se com Carolina Novais, portuguesa como sua mãe e cinco anos mais velha do que ele. Machado, nessa época, já era uma figura de peso na literatura nacional, um jornalista acatado. Não foi, no entanto, bem aceito pela família da mo­ça. Depois do casamento os ataques epiléticos aumentaram acrescidos de outros sintomas psicossomáticos. A doença fez com que a esposa redobrasse os seus cuidados, com desvelos quase maternais.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Sua vida transcorreu metódica: leitura, trabalho intelectual e burocrático (ele era funcionário público). Sempre atormen­tado por problemas de saúde e pelos recalques por motivo de sua raça e origem teve na literatura o seu grande desabafo.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Leme Lopes, em seu livro sobre Machado de Assis, enfati­za que &quot;as manifestações anormais e mórbidas do espírito têm dado origem a grandes criações na tragédia, no romance, na poesia, e mesmo na pintura... Os personagens são então en­carados como representativos de aspectos da personalidade de seu criador... Há assim uma possibilidade de colher, nas grandes obras artísticas, subsídios à compreensão do adoecer psíquico. Em Dostoiévski há mais dados sobre as personali­dades epiléticas que nas monografias feitas com questionários, testes e corretas correlações estatísticas... Há, na obra de Ma­chado de Assis, sonhos e delírios, doenças mentais e perso­nalidades anormais, toda a gama da variação humana, tal co­mo a estudou nesta nossa cidade, na segunda metade no sé­culo passado, o seu maior escritor.&quot; (Lopes, 1981). Ainda segundo Leme Lopes &quot;O Alienista&quot; nos faz pensar que o autor tinha um profundo conhecimento das obras dos gran­des alienistas da época, principalmente os franceses. É de se admirar, contudo, que em sua biblioteca não se tenha encon­trado nenhum livro de medicina.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Uma das propostas deste artigo seria entender o mo­tivo do interesse de Machado pela loucura. A epilepsia, que voltou a se manifestar após o seu casamento, aliada às crises psíquicas mencionadas em notas de seu diário, seriam a pos­sível causa dessa preocupação do autor com a alienação men­tal. Machado era de origem humilde, mulato, gago e epiléti­co.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&quot;O Alienista&quot;, história escrita em 1882 e inserida no livro Papéis Avulsos, nos fala da vila de Itaguaí e de um determina­do médico, o Dr. Simão Bacamarte, que resolveu, em nome da ciência, ocupar-se da &quot;saúde da alma&quot;.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Desde a escolha do nome do protagonista percebemos a ironia do autor. Simão é o nome que se dá aos macacos; do grego Simon, o que tem o nariz chato, originou-se simius, sí­mio. Bacamarte é uma arma de fogo, antiga forma de fuzil. Quem seria, portanto, esse doutor? Quem estaria ele maca­queando? O que estaria caçando, a loucura?&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Pois bem. Esse Dr. Bacamarte, que estudara em Coimbra e em Pádua, ao regressar ao Brasil resolveu &quot;agasalhar e tra­tar no edifício que ia construir todos os loucos de Itaguaí e das demais vilas e cidades (...)&quot;.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Casara-se aos quarenta anos com Dona Evarista, uma viú­va de 25: &quot;(...) não bonita nem simpática (...), mas que &quot;(...) reunia condições fisiológicas e anatômicas de primeira ordem, dige­rida com facilidade, dormia regularmente, tinha bom pulso e excelente vista; estava assim apta para dar-lhe filhos robus­tos, sãos e inteligentes (...)&quot;.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Esses filhos, porém, não vieram. E o Dr. Bacamarte refu­giou-se na ciência, tal qual Machado de Assis, que também não tendo descendentes, realizou-se na literatura.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Como em Itaguaí ninguém fazia caso dos dementes, &quot;as­sim é que cada louco furioso era trancado em alcova, na pró­pria casa, e, não curado, mas descurado, até que a morte o vi­nha defraudar do benefício da vida&quot;, o médico criou o primei­ro asilo, a primeira Casa de Orates, e deu-lhe o nome de Casa Verde. Não sem despertar a desconfiança de muitos, princi­palmente do padre Lopes, que insinuou a Dona Evarista que o seu marido não estava bem: &quot;Isso de estudar sempre, não é bom, vira o juízo.&quot;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;O doutor (douto ou doudo?) recolheu doentes de todas as partes, furiosos ou não. Pouco a pouco foi catalogando, hie­rarquizando. (O que Leme Lopes chama de &quot;furor cIassifica­tório&quot; típico da medicina mental da época.) Registrou a &quot;ma­nia das pedras&quot;, a &quot;mania das grandezas&quot;. Não tardou muito, Bacamarte viu um louco em cada pessoa que dele se aproxi­mava, e concluiu: &quot;A loucura, objeto dos meus estudos, era até agora uma ilha perdida no oceano da razão; começo a suspei­tar que é um continente&quot;. (Essa idéia se assemelharia à de Joel Birman quando este último observa que existiria nos dias de hoje como que um Asilo Geral que abrigaria toda a socieda­de.)&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Começou a causar apreensão, na cidade, a generalização dos diagnósticos. Até os vereadores foram considerados doen­tes. D. Evarista, esposa do médico, viu-se recolhida à Casa Ver­de, por sofrer da mania do luxo. A insatisfação popular cres­ceu, assim como as acusações à Casa Verde, que foi apelidada de &quot;Bastilha da razão humana&quot;, &quot;cárcere privado&quot;. Houve uma rebelião, liderada por um barbeiro. E mais outra.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Simão, no entanto, &quot;frio como um diagnóstico&quot;, dono do sa­ber e do poder, suplantou todas as dificuldades. Continuou os seus estudos até que, subitamente, mudou a sua teoria. Deu liberdade aos loucos e recolheu ao asilo os homens de bem, alegando que estes seriam os verdadeiros doentes mentais.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Finalmente percebeu que essa não era a teoria acertada e concluiu que possuía, ele mesmo, todas as características do &quot;acabado mentecapto&quot;.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Esvazia, então, a Casa Verde, e instala-se aí como o seu único inquilino.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Assim como Freud, que iniciou o processo de auto-análise em 1883, Simão Bacamarte descobriu uma nova doutrina onde ele seria, ao mesmo tempo, a teoria e a prática.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Segundo os cronistas, 17 meses depois morreu o Dr. Simão, &quot;no mesmo estado em que entrou, sem ter podido alcançar nada&quot;.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;É espantoso perceber como Machado de Assis, vivendo em um Rio de Janeiro de tão poucos recursos intelectuais, pu­desse pensar as questões da fronteira entre o normal e o pato­lógico, as relações entre loucura e religião, entre loucura e po­der, loucura e saber.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&quot;O Alienista&quot; é uma obra-prima de antipsiquiatria. Usan­do de um pessimismo irônico muito seu, o autor faz uma gran­de sátira ao saber médico, ao saber psiquiátrico.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&quot;Demarquemos definitivamente os limites da razão e da loucura (...)&quot;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;A proposta do Dr. Simão Bacamarte não foi alcançada, mas ele denunciou os homens da Câmara e das tantas Casas Ver­des que, infelizmente, ainda existem nos nossos dias.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Além de possuir um valor inestimável enquanto texto lite­rário, &quot;O Alienista&quot; pode ser considerado como a primeira obra de antipsiquiatria brasileira.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Machado de Assis, assim como Simão Bacamarte, morreu só. Deixou-nos, entretanto, o legado dos seus escritos imortais.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;display: inline !important;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;strong&gt;Origens etimológicas&lt;/strong&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Alienado - Do lat. alius, &quot;que pertence a outro, ou outrem, estra­nho&quot;, fez-se o verbo alienare, &quot;fazer diferente, alterar, tornar estra­nho, afastar, etc.&quot;, e daí o port. alhear e a f. culta alienar, da lingua­gem jurídica, &quot;transferir a outrem o senhorio, propriedade, posse, usu­fruto de algo, por venda, doação, etc.&quot; Como se empregasse, em lat., alienare mentem, &quot;Sem sentido, fora da razão&quot;, veio o uso freqüente de alienado, com o sentido de &quot;louco&quot;. (Guérios, 1979, p. 11)&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Alienista - Médico especializado em doenças mentais&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Delirar - V. Do lat. delirare, &quot;sair do sulco marcado pela charrua; perder o caminho direito; perder a razão, delirar&quot; (de lira, &quot;sulco&quot;); cf., em Port., os sentidos metafísicos de desencaminhar e de descar­rilar. (Machado, 1952, p. 747)&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Orate, s. - Do esp. orate, este do cast. orat, &quot;doido, louco&quot;, que, por sua vez, é derivado romance do lat. aura, &quot;ar, vento, sopro maligno&quot;.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Georgia, &#39;Times New Roman&#39;, serif;&quot;&gt;Bobo - do lat. balbu, gago; em português tonto, cretino. (Nascentes, 1932, p. 114)&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/feeds/7460608964080440254/comments/default' title='Postar comentários'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment/fullpage/post/3417589595664438207/7460608964080440254' title='0 Comentários'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/7460608964080440254'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/7460608964080440254'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/2012/03/analise-que-nos-propomos-fazer-de-o.html' title='Machado de Assis precursor da Antipsiquiatria'/><author><name>Isabel Vargas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/17686174720490145094</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='https://img1.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3417589595664438207.post-7051951093623809901</id><published>2012-03-13T20:17:00.003-03:00</published><updated>2012-03-21T16:15:47.737-03:00</updated><title type='text'>Neuróticos somos todos nós!</title><content type='html'>&lt;div style=&quot;border-bottom-width: 0px; border-color: initial; border-image: initial; border-left-width: 0px; border-right-width: 0px; border-style: initial; border-top-width: 0px; line-height: 19px; margin-bottom: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: justify; vertical-align: baseline;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;A loucura (leia-se a psicose) sempre despertou fascínio, medo e curiosidade. Seja para artistas, leigos ou estudiosos da mente humana. O pintor Hieronymus Bosch retratou-a belamente em “Nau dos loucos”. O cinema traz personagens ímpares para ilustrar a psicose. A psicanálise também dedicou-se ao tema, começando por Freud e tendo Lacan aprofundado em demasia.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;border-bottom-width: 0px; border-color: initial; border-image: initial; border-left-width: 0px; border-right-width: 0px; border-style: initial; border-top-width: 0px; line-height: 19px; margin-bottom: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: justify; vertical-align: baseline;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;Na teoria freudiana, aprendemos que na esquizofrenia (um tipo clínico da psicose), as palavras são tomadas como coisas. Pois há um investimento exacerbado nas representações destas palavras, que não são inscritas de forma representada no inconsciente do paciente.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;blockquote style=&quot;background-attachment: initial; background-clip: initial; background-image: url(http://www.amalgama.blog.br/wp-content/themes/city-desk/images/framework/blockquote_gray.gif); background-origin: initial; background-position: 0px 20px; background-repeat: no-repeat no-repeat; border-bottom-width: 0px; border-color: initial; border-image: initial; border-left-width: 0px; border-right-width: 0px; border-style: initial; border-top-width: 0px; font-style: italic; line-height: 19px; margin-bottom: 15px; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px; padding-bottom: 10px; padding-left: 50px; padding-right: 20px; padding-top: 10px; quotes: &#39;&#39;; vertical-align: baseline;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;border-bottom-width: 0px; border-color: initial; border-image: initial; border-left-width: 0px; border-right-width: 0px; border-style: initial; border-top-width: 0px; margin-bottom: 5px; margin-top: 5px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: justify; vertical-align: baseline;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;É essa a diferença determinante na psicose. O que é vivido como traumático, como afetivamente intenso pelo psicótico, não ganha uma representação capaz de favorecer o escoamento energético ou a vinculação desse excesso a uma ideia, a uma representação. As palavras são reais.&quot;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/blockquote&gt;&lt;div style=&quot;border-bottom-width: 0px; border-color: initial; border-image: initial; border-left-width: 0px; border-right-width: 0px; border-style: initial; border-top-width: 0px; line-height: 19px; margin-bottom: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: justify; vertical-align: baseline;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;A autora explica de forma clara a diferença entre a neurose (lembrando que neuróticos somos todos nós, disse Freud, em maior ou menor grau) e a psicose. Enquanto na neurose o conteúdo traumático é recalcado (ou enviado ao inconsciente), e o recalque retorna, sob a forma de sintoma (no corpo) ou como pensamentos (angústia). Já na psicose, um fragmento ruim da realidade concreta é rejeitado e substituído por um delírio. A diferença se daria não no rompimento com a realidade, mas na forma de restaurá-la.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;border-bottom-width: 0px; border-color: initial; border-image: initial; border-left-width: 0px; border-right-width: 0px; border-style: initial; border-top-width: 0px; line-height: 19px; margin-bottom: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: justify; vertical-align: baseline;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;Para Freud, em resumo, os psicóticos eram inanalisáveis, pela sua incapacidade de estabelecer a transferência entre analista e analisante. Lacan discorda e cria sua clínica da psicose, dedicando um seminário (1955-1956) para o tema, embora já o tivesse trabalhado em sua tese de doutoramente, em 1932 e retomado em 1975-1976, no seminário 23 “O sinthoma”, em que discorre sobre James Joyce.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;blockquote style=&quot;background-attachment: initial; background-clip: initial; background-image: url(http://www.amalgama.blog.br/wp-content/themes/city-desk/images/framework/blockquote_gray.gif); background-origin: initial; background-position: 0px 20px; background-repeat: no-repeat no-repeat; border-bottom-width: 0px; border-color: initial; border-image: initial; border-left-width: 0px; border-right-width: 0px; border-style: initial; border-top-width: 0px; font-style: italic; line-height: 19px; margin-bottom: 15px; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px; padding-bottom: 10px; padding-left: 50px; padding-right: 20px; padding-top: 10px; quotes: &#39;&#39;; vertical-align: baseline;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;border-bottom-width: 0px; border-color: initial; border-image: initial; border-left-width: 0px; border-right-width: 0px; border-style: initial; border-top-width: 0px; margin-bottom: 5px; margin-top: 5px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: justify; vertical-align: baseline;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;Na psicose, em especial, não se dá a extração do objeto a e, por conseguinte, a castração não opera com seus efeitos de organização simbólica. Além disso, não se constituiu a tela da fantasia projetivamente a partir do ponto de ausência do simbólico. Esse ponto foge à perspectiva da linguagem e, na neurose, seria ocupado pela significação do falo, o significante da ausência, como testemunha da inscrição da castração. No lugar dessa tela protetora da neurose, encontramos na psicose o sujeito diante do real da castração sem mediações.&quot;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/blockquote&gt;&lt;div style=&quot;border-bottom-width: 0px; border-color: initial; border-image: initial; border-left-width: 0px; border-right-width: 0px; border-style: initial; border-top-width: 0px; line-height: 19px; margin-bottom: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: justify; vertical-align: baseline;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;O parágrafo acima pode ser de difícil compreensão para os não psis. Falta ao psicótico o filtro que nos insere na sociedade, esta rede da linguagem (nosso laço social). Alguns conseguem sublimar, como James Joyce, que, segundo Lacan, a grosso modo, tinha um pé na psicose. Lacan ainda acreditava que a psicose é uma posição do sujeito, uma escolha subjetiva. Segundo Andréa, o psicótico não está fora da linguagem, mas se relaciona com ela de maneira particular, pois ela lhe é exterior. Creio que há tantos neuróticos por aí com linguagens tão incompreensíveis quanto os próprios psicóticos.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;border-bottom-width: 0px; border-color: initial; border-image: initial; border-left-width: 0px; border-right-width: 0px; border-style: initial; border-top-width: 0px; line-height: 19px; margin-bottom: 15px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: right; vertical-align: baseline;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;por Vanessa Souza&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/feeds/7051951093623809901/comments/default' title='Postar comentários'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment/fullpage/post/3417589595664438207/7051951093623809901' title='2 Comentários'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/7051951093623809901'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/7051951093623809901'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/2012/03/neuroticos-somos-todos-nos.html' title='Neuróticos somos todos nós!'/><author><name>Isabel Vargas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/17686174720490145094</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='https://img1.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><thr:total>2</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3417589595664438207.post-620696660808097846</id><published>2011-12-07T21:43:00.000-02:00</published><updated>2011-12-07T21:43:03.070-02:00</updated><title type='text'>Nota de Repúdio ao Plano Brasil contra o Crack</title><content type='html'>&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEice1J0pLrZipvfTsIe3kaq8wjOY05BiDdG4348s0FLZNj7pn9dM29nodVgCChACSoMgrWg79xb8jyOoFAeque2OgopT2FnQiQuEHGDehFRXbMykBjOf_Qm6ou_n3IWyRy6-ByxWW491h-0/s1600/nota_repudio_07.12.2011.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;margin-left: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; height=&quot;640&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEice1J0pLrZipvfTsIe3kaq8wjOY05BiDdG4348s0FLZNj7pn9dM29nodVgCChACSoMgrWg79xb8jyOoFAeque2OgopT2FnQiQuEHGDehFRXbMykBjOf_Qm6ou_n3IWyRy6-ByxWW491h-0/s640/nota_repudio_07.12.2011.jpg&quot; width=&quot;491&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/feeds/620696660808097846/comments/default' title='Postar comentários'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment/fullpage/post/3417589595664438207/620696660808097846' title='0 Comentários'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/620696660808097846'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/620696660808097846'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/2011/12/nota-de-repudio-ao-plano-brasil-contra.html' title='Nota de Repúdio ao Plano Brasil contra o Crack'/><author><name>Isabel Vargas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/17686174720490145094</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='https://img1.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEice1J0pLrZipvfTsIe3kaq8wjOY05BiDdG4348s0FLZNj7pn9dM29nodVgCChACSoMgrWg79xb8jyOoFAeque2OgopT2FnQiQuEHGDehFRXbMykBjOf_Qm6ou_n3IWyRy6-ByxWW491h-0/s72-c/nota_repudio_07.12.2011.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3417589595664438207.post-3957987846003669836</id><published>2011-12-07T16:18:00.001-02:00</published><updated>2012-03-21T16:37:28.482-03:00</updated><title type='text'>P0RQU3 3RR4M05?</title><content type='html'>&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: center;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgRKxvi5StFKGaRNsu6Ilw5BwB9k9q-Sr2JCSMmF4OXtyVyZZvPJNeS55BFa3DIYgbggKYVZdnZmwNySqPChyPl-pbrxCz4Ku3sHFihNRUcwAapBEJ7UvYEQg0dyLKckm9cmLTN8L9rbLLV/s1600/0%252C%252C47190294%252C00.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; height=&quot;331&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgRKxvi5StFKGaRNsu6Ilw5BwB9k9q-Sr2JCSMmF4OXtyVyZZvPJNeS55BFa3DIYgbggKYVZdnZmwNySqPChyPl-pbrxCz4Ku3sHFihNRUcwAapBEJ7UvYEQg0dyLKckm9cmLTN8L9rbLLV/s400/0%252C%252C47190294%252C00.jpg&quot; width=&quot;400&quot; /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 1.5em; margin-bottom: 20px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;Em dezembro do ano passado, a garota Stephanie, de 12 anos, morreu num dos hospitais da Santa Casa de Misericórdia de São Paulo após uma auxiliar de enfermagem se enganar e administrar à paciente, em vez de soro, vaselina, o que acabou por entupir suas veias. Oito meses antes, um piloto alinhou incorretamente o avião na hora de pousar, matando o presidente polonês e mais 94 pessoas em Smolensk, na Rússia. O maior acidente de trem de Los Angeles aconteceu em 2008, quando um engenheiro não percebeu o sinal vermelho e provocou uma colisão que deixou 25 mortos e 135 feridos. Errar, além de humano, é terrivelmente comum. Entre os acidentes de carro em rodovias brasileiras, a maior parte acontece em dias de tempo bom, numa reta e com a pista seca. Nossa vida está cheia de chaves esquecidas, senhas perdidas, cálculos incorretos, trocas de nomes e coisas que estão debaixo do nosso nariz e, ainda assim, não conseguimos encontrar. Sejam erros triviais ou dramáticos, por que não paramos de cometê-los?&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;margin-bottom: 20px;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 24px;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;line-height: 1.5em; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;Resumidamente, porque somos influenciáveis, excessivamente confiantes e insistimos em fazer várias tarefas ao mesmo tempo. Como se não bastasse, nossos olhos não veem tudo o que está em nossa frente e nossa memória inventa e distorce fatos, afirmam cientistas. Difícil aceitar, em uma sociedade em que as falhas e erros não são bem tolerados e a sensação de estar certo em uma discussão é um deleite. Mas as explicações científicas vão na contramão dessa cultura do acerto. Sim, errar, além de humano, é inevitável. “Temos falhas de design e, ainda por cima, achamos que estamos acima da média”, diz o jornalista norte-americano Joseph Hallinan, vencedor do prêmio Pullitzer e autor do livro Por que cometemos erros?, lançado em 2010. Essas falhas, tão impregnadas em como entendemos o mundo, são parte do nosso aprendizado. Há quatro anos debruçado sobre o assunto, Hallinan é um dos novos adeptos do que começa a ser chamado de “errologia”, ou o estudo dos nossos tropeços. O termo foi cunhado por Kathryn Schulz, autora do livro Being Wrong (a ser lançado no Brasil em maio), no qual faz uma digressão sobre o papel do erro na sociedade. A obra, que atingiu o topo da lista dos livros de não-ficção mais vendidos da livraria on-line Amazon, defende que entender os mecanismos das falhas no traz benefícios. “Os erros representam um motor de inovação. Lidar melhor com eles nos faz aprender mais e ser mais tolerantes”, diz Kathryn.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; line-height: 24px;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 1.5em;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;background-color: #999999; text-align: justify;&quot;&gt;Em ciência cognitiva, “errando é que se aprende” não é apenas um dito popular. “Os processos que nos levam a aprender e os que nos levam a cometer erros derivam do mesmo recurso mental”, afirma a psicóloga cognitiva Lilian Milnitsky Stein, professora da Pontifícia Universidade Católica do Rio Grande do Sul (PUC-RS) e pós-doutoranda na Universidade de Barcelona, na Espanha. Um dos motivos para isso acontecer é que na base do nosso conhecimento está a indução, tipo de aprendizado a partir da repetição de padrões já armazenados em nosso cérebro. Se uma criança vê meia dúzia de vezes um interruptor ser apertado e a luz se acender em seguida, ela gravará em sua mente que aquele tipo de botão serve para acionar a lâmpada, mesmo quando avistar um interruptor diferente do que está acostumada a usar. É uma conclusão precipitada, mas que funciona na maior parte das vezes e agiliza o aprendizado (caso contrário, a cada vez que visse um interruptor novo ela o testaria diversas vezes até entender sua função). O palpite baseado em experiências prévias dispensa essa perda de tempo. Da mesma maneira, você não aprendeu a falar português porque alguém lhe explicou as regras gramaticais quando era bebê, mas porque identificou padrões nas articulações de palavras e passou a replicá-los, ainda que com erros nas primeiras tentativas.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div&gt;&lt;div class=&quot;subTitulo&quot; style=&quot;line-height: 16px; text-align: justify; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-style: italic; font-weight: bold; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;PILOTO AUTOMÁTICO&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;margin-bottom: 20px;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 1.5em; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;Conforme esses padrões são apreendidos, não precisamos analisar situações corriqueiras em detalhes. Basta encaixá-las nas generalizações já criadas no cérebro. Um exemplo disso é que deciframos sem muita dificuldade o que está escrito em frases como “NO554 C4B3Ç4 CONS3GU3 F4Z3R CO1545 1MPR3551ON4ANT35”. Você não lê letra por letra, mas procura os padrões de palavras armazenados em sua cabeça e, rapidamente, entende o que deveria estar escrito, e não o que realmente está. Essa forma de lidar com a informação faz com que, mesmo com poucos dados, consigamos deduzir muitas coisas. “Logo que vemos um objeto, tentamos encaixar seus dados preliminares nos protótipos já formados”, explica João de Fernandes Teixeira, Ph.D em ciência cognitiva na Tuffts University, nos Estados Unidos.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; line-height: 24px;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 1.5em;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;O processo quase sempre funciona. Quase. A associação automática pode gerar erros como o da auxiliar de enfermagem da Santa Casa de Misericórdia. Os frascos de soro e de vaselina eram praticamente idênticos, o rótulo da mesma cor e o líquido tem a mesma aparência. “Parece ter sido um caso típico de erro de projeção de padrão. Ela pode realmente ter olhado o frasco errado e percebido o correto em seu cérebro”, diz Fernandes Teixeira, também professor da Universidade Federal de São Carlos (UFSCar). A Santa Casa entendeu isso e, uma semana após a morte da paciente, mandou trocar etiquetas e rótulos de frascos de seus remédios nos 39 hospitais da rede. A assistente de enfermagem, no entanto, foi indiciada por homicídio culposo.&amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;subTitulo&quot; style=&quot;line-height: 16px; text-align: justify; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-style: italic; font-weight: bold; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;OLHOU MAS NÃO VIU&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;margin-bottom: 20px;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 1.5em; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;Esse tipo de falha está longe de ser exceção. Pesquisadores da Clínica Mayo, no Arizona, Estados Unidos, deixaram a comunidade médica em estado de alerta ao estudar, em 1982, exames de raios X antigos de pacientes que desenvolveram câncer de pulmão. O estudo mostrou que, em 90% dos casos, os tumores já eram visíveis antes do diagnóstico, e a falta de identificação fez com que progredissem. O que ocorre é que, como na maioria dos casos a radiografia não mostra evidências da doença, o padrão de raio X “saudável” pode ser acionado automaticamente quando o médico analisa um exame em que há algo errado. “As expectativas têm um efeito forte sobre a percepção visual. Frequentemente nossa cognição perde alvos que não são coisas comuns”, diz Jeremy Wolfe, Ph.D em oftalmologia e radiologia pela Universidade de Harvard, nos Estados Unidos.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; line-height: 24px;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 1.5em;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;O estudo sistemático desse tipo de erro faz com que médicos criem uma série de procedimentos para evitá-los. Mas será que cada um de nós consegue aprender com os erros mais triviais? Em boa parte das vezes, não. É só pensar no que os pesquisadores chamam de “problema da cerveja na geladeira”. Você pode procurar a latinha na prateleira em que sempre a deixa. Se ela foi mudada de lugar, você pode ficar um tempão procurando algo que está bem debaixo do seu nariz, ainda que fora do local de hábito. “Você não procura o objeto em si, mas os padrões que estão armazenados no seu cérebro”, diz Wolfe. Essa tendência a encaixar o mundo em padrões já conhecidos é responsável pela chamada cegueira de mudança. Algumas informações visuais são sumariamente ignoradas simplesmente porque não temos como lidar com tudo o que vemos ao mesmo tempo. “Nosso cérebro recebe milhares de instintos a todo momento, precisamos ignorar muitos para desenvolver nossa cognição. Se você ficar atento aos estímulos que vêm do pé, da mão, de todos os lugares, não consegue ter foco”, afirma Barbara Tversky, Ph.D em psicologia e professora da Universidade de Stanford, nos Estados Unidos.&amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;subTitulo&quot; style=&quot;line-height: 16px; text-align: justify; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-style: italic; font-weight: bold; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;DIGA-ME COM QUEM ANDAS&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;margin-bottom: 20px;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 1.5em; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;Os padrões guardados em nossa mente podem também mudar o conteúdo do que vemos. Um dos maiores aprendizados da “errologia” é que nossa percepção não depende só dos sentidos. Há algumas décadas, cientistas cognitivos vem demonstrando que criamos “estereótipos” mentais que mudam nossa percepção. Se alguém lhe apresenta uma pessoa dizendo que é um caminhoneiro, por exemplo, você tende a achar que essa pessoa é mais pesada do que se lhe dissessem que é um dançarino, constatou-se. Em estudos que começaram em 2005, o Ph.D em psiquiatria e neurociência Gregory Berns, da Universidade de Emory, nos Estados Unidos, colocou na mesma sala quatro atores fingindo ser voluntários e um único voluntário real. Deu a todos a tarefa de comparar formas geométricas simples e dizer se eram iguais. Os atores davam a resposta incorreta antes de o voluntário falar, tentando induzi-lo ao erro. Funcionou. Quando os voluntários estavam sozinhos, acertavam 90% das respostas. Quando acompanhados pelo atores, acertavam apenas 50%.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; line-height: 24px;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 1.5em;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;background-color: #999999;&quot;&gt;Um scanner ligado à mente dos pesquisados durante o teste mostrou que, conforme os atores iam emitindo opiniões erradas, áreas relacionadas à percepção visual no cérebro do voluntário alteravam padrões seu funcionamento. “É como se a imagem real e a da imaginação (criada quando você ouve as opi-niões) se misturassem”, sugere Berns. O nazista Joseph Goebbels não estava errado. Uma mentira contada diversas vezes sobre algo pode, portanto, mudar nossa opinião sobre isso. E até criar no cérebro um padrão que muda a maneira como enxergamos a realidade. “Não é apenas uma analogia, as opiniões de outros literalmente alteram a nossa percepção e o processamento de informações na mente”, diz Berns. Para cientistas sociais, esse fenômeno da contaminação de opiniões também pode ser atribuído à vontade de ser aceito. “Há uma dificuldade em ser diferente. Em pesquisas de mercado, por exemplo, os entrevistados tendem a repetir a resposta dada por outras pessoas anteriormente”, afirma Francirosy Ferreira, doutora em antropologia pela Universidade de São Paulo.&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;line-height: 1.5em; margin-bottom: 20px;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;subTitulo&quot; style=&quot;line-height: 16px; text-align: justify; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-style: italic; font-weight: bold; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;REESCREVENDO O PASSADO&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;margin-bottom: 20px;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 1.5em; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;O alemão Ulric Neisser guardou bem na memória o dia 7 de dezembro de 1941. Ele tinha 13 anos e morava nos Estados Unidos quando o porto de Pearl Habor foi atacado pelos japoneses na Segunda Guerra. Durante décadas, podia recordar claramente o momento em que o jogo de beisebol que escutava no rádio foi interrompido para anunciar o bombardeio. Quarenta anos depois, já com diploma de doutorado em ciência cognitiva por Harvard, Neisser percebeu que havia algo estranho com essa lembrança: as temporadas de beisebol nunca foram jogadas em dezembro. Era impossível que aquela recordação, tão viva, fosse verdadeira. A descoberta fez o pesquisador se transformar em um dos pioneiros a estudar memórias falsas.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; line-height: 24px;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 1.5em;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Quanto mais fraca a recordação, maior a chance de usarmos informações que nada têm a ver com ela para interpretar o que aconteceu. “Em vez de simplesmente lembrar o que ocorreu, preenchemos as lacunas das recordações usando padrões cerebrais já armazenados”, diz a psicóloga Barbara Tversky. O mecanismo funciona para dar sentido ao que está sendo rememorado em determinado contexto. Nossa memória é parcial — e pode ser modificada de acordo com o momento em que a retomamos. A produtora de TV Bruna Pellegrini, de 28 anos, percebeu esse tipo de engano recentemente. Filha de um médico de pronto-socorro, ela teve sarna quando criança. A doença, todos os amigos de Bruna sabiam, foi transmitida pelo pai, que havia sido contagiado no hospital. Há cerca de dois meses, ela contou essa história para o namorado na frente da família e foi interrompida por uma gargalhada. “Meu pai perguntou de onde eu tinha tirado isso. Disse que peguei a sarna na escola, de um coleguinha, e que ele nunca havia contraído a doença. Fiquei pasma. Tinha certeza absoluta, contei essa história durante 20 anos.”&amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 1.5em;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Essas memórias falsas são estudadas por dezenas de especialistas para evitar um erro particularmente cruel. De acordo com a ONG Innocence Project, há pelo menos 175 pessoas condenadas por engano nos Estados Unidos por conta de memórias falsas. São casos como o de Ronald Cotton, que cumpriu 11 anos de prisão por um estupro que não cometeu. Ele só foi solto depois que um exame de DNA provou que a vítima, que havia identificado Cotton duas vezes como o agressor, estava errada. “Uma impressão falsa pode ser incorporada pela pessoa num momento de tensão. Consciente disso, a polícia hoje trabalha para evitar que isso aconteça”, diz Barbara Tversky, que já deu dois pareceres em julgamentos invalidando testemunhos que poderiam estar viciados por memórias inventadas ou distorcidas.&amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 1.5em;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Um experimento com estudantes universitários de Ohio, nos Estados Unidos, mostrou que, quando tinham de recordar as notas do colégio, imaginavam sempre um desempenho melhor do que de fato haviam alcançado. A nota A teve 89% de lembrança contra apenas 23% da nota D. “Isso explica por que apostadores continuam na jogatina, mesmo após grandes perdas. Na memória deles, suas perdas geralmente são bem menores do que a realidade mostra”, diz Joseph Hallinan.&amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 1.5em;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;esqueci a senha&amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 1.5em;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Você pode até não identificar lembranças que foram distorcidas com o tempo, mas certamente a memória já lhe faltou em algum momento que precisava. De acordo com jornal New York Times, a cada semana pelo menos mil leitores esquecem seus códigos para acessar o conteúdo on-line. A culpa, em boa parte dos casos, é do contexto (ou da falta dele). Quando a senha não remete a nada conhecido, a memorização é mais difícil. Vale o mesmo princípio da cerveja na geladeira: se o que tentamos lembrar não se encaixa bem nos protótipos formados pelas repetições cotidianas, a chance de esquecer aumenta.&amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 1.5em;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Que o diga o cirurgião-dentista Thomas Paschoarelli, de 24 anos, de São Paulo. Famoso entre os amigos por sua capacidade de esquecer, ele um dia apagou da memória que havia ido de carro encontrar os colegas. E voltou a pé para casa. “No dia seguinte, meu pai me pediu o carro e não o encontrou na garagem. Tinha ficado na frente do bar em que eu estive na noite anterior. Como nunca ia de carro para lá, na minha cabeça fazia sentido voltar a pé”, diz Paschoarelli. Isso também explica por que, embora sejamos particularmente bons em reconhecer rostos, esquecemos de nomes. “Não só nomes, mas o formato da mão ou outras partes do corpo. Não há um sentido prévio para que a gente guarde esse tipo de lembrança”, afirma Martin Cammarota, pesquisador do Centro de Memória da PUC do Rio Grande do Sul. Da mesma forma como seleciona os estímulos aos quais dará atenção, o cérebro seleciona as lembranças que serão guardadas e prioriza o que é essencial.&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;line-height: 1.5em; margin-bottom: 20px;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;subTitulo&quot; style=&quot;line-height: 16px; text-align: justify; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-style: italic; font-weight: bold; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;ERROS EMOCIONAIS&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;margin-bottom: 20px;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 1.5em; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;Outra fonte de enganos e falhas em nosso comportamento está ligada à anatomia cerebral, por assim dizer. A mesma região do cérebro que responde pela percepção e pela atenção, o córtex pré-frontal, também está envolvida no processamento de emoções. Por conta disso, a compreensão do mundo e a propensão a errar e aprender estão intimamente ligadas ao que sentimos. A estudante de medicina Cibele Matsuura, de 26 anos, descobriu isso da pior forma. Sempre entre as melhores alunas da classe no ensino médio, ela chegou a prestar vestibular como treineira no 2º colegial e teria passado com os pontos que conseguiu. Entretanto, no ano seguinte, seus pais perderam o emprego, ela terminou o namoro e sua mãe se mudou para trabalhar no Japão. O resultado é que não passou na prova para entrar da faculdade — nem nos quatro anos seguintes. “Até o 2º colegial, a minha menor nota era 9. Mas tive um choque emocional e aquilo me desestabilizava na hora da prova, dava branco. Eu queria lembrar de alguma coisa, mas não conseguia”, conta a estudante, que fez tratamento com psicólogo antes de passar na Faculdade de Medicina de São José do Rio Preto (SP).&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; line-height: 24px;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 1.5em;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Nos casos de muita ansiedade, esse “branco” é comum. “Ocorre uma liberação significativa de neurotransmissores, como adrenalina e cortisol, que podem afetar profundamente nossa capacidade de atenção e de cognição seletiva”, afirma Leonardo Ferreira Almada, Ph.D em neurociência afetiva e professor da Universidade Federal de Goiás. Segundo o especialista, essa confusão cerebral ocorre porque nosso organismo passou por um processo evolutivo para identificar situações de perigo, de luta ou de fuga. Em um contexto de batalha em que aparece a ansiedade, faria sentido inundar o cérebro com esse tipo de substâncias para ficar alerta. Agora, se isso acontece numa situação em que é preciso usar o raciocínio ou relembrar, o cérebro falha.&amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 1.5em;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Em alguns casos, esse tipo de apagão, que nos torna irracionais por instantes, está ligado a fatores genéticos. É o que os especialistas sintetizam como cegamento do indivíduo. A pessoa perde a capacidade de controle racional da situação e, quase inevitavelmente, erra. É o que sente a jornalista Camila Brunelli, de 27 anos, quando passa por um de seus acessos de explosão, que já resultaram em agressão ao namorado e escândalo público. “Meus sentidos desaparecem, passo por cima do que tiver na frente e sempre acabo fazendo algo que não queria”, diz a paulistana, que passou a tomar antidepressivos para se controlar. Esse problema “é tão biológico como ter propensão à hipertensão”, diz Almada.&amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;subTitulo&quot; style=&quot;line-height: 16px; text-align: justify; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-style: italic; font-weight: bold; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;PREVENIR ERROS&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;margin-bottom: 20px;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;line-height: 1.5em; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;Todos esses avanços no conhecimento de nossas falhas levantam uma questão: é possível fazer com que cessem? O consenso entre os cientistas é que não há como pôr um fim a isso, uma vez que o erro está intrinsicamente ligado à nossa capacidade de aprender rápido, por palpites que provavelmente (mas nem sempre) estão certos. Entretanto, estudos de ponta mostram que podemos prever quando tipos simples de falhas ocorrem. Junto com outros neurocientistas, o alemão Markus Ullsperger conduziu pesquisas (a última delas neste ano) que analisaran ondas cerebrais das pessoas e conseguiram prever quando elas iriam falhar em atividades monótonas, como digitar um texto, por exemplo. “Identificamos redes neuronais relacionadas a essas ações. Quase 30 segundos antes de a pessoa cometer um erro, a atividade nessas redes cai, enquanto em outras partes do cérebro, relacionadas ao relaxamento, a atividade aumenta”, diz Ullsperger. Ainda não há uma aplicação prática para essas conclusões. “Seria possível identificar quando um controlador de vôo vai errar e retirá-lo da atividade nesse momento”, diz o diz o pesquisador. “Mas precisaríamos de scanners analisando suas ondas cerebrais, o que não parece muito viável num futuro próximo.”&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; line-height: 24px;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 1.5em;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Se não dá para eliminar a falha, é possível tomar algumas precauções para que ela não aconteça. Ou entender que nossa mente não é 100% confiável na hora de tomar decisões ou bater o martelo sobre qualquer assunto. Um pouco de humildade ajuda. Uma pesquisa com mais de 2 mil gerentes de diversas empresas revelou que 99% deles têm um nível de confiança em seu conhecimento acima daquilo que realmente sabem. De acordo com o autor, o holandês Paul Schoemaker, Ph.D em estudos da decisão humana e professor da Universidade da Pensilvânia, nos Estados Unidos, esse engano tem muitas razões. Além da tendência a esquecer erros do passado, quanto mais informações reunimos sobre algum assunto, mais certos estamos do nosso conhecimento naquele campo. Além disso, o hábito cada vez mais comum de desempenhar muitas tarefas ao mesmo tempo aumenta nossa chance de erro. O professor de Harvard Daniel Gilbert, Ph.D em psicologia cognitiva, mostrou recentemente que ser interrompido logo após a aquisição de uma informação pode nos levar a formar essas impressões falsas.&amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 1.5em;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Introduzir no cotidiano ações simples, como listas de tarefas ou usar um bloquinho de anotações também ajuda a depender menos da memória e, consequentemente, a errar menos (veja quadro abaixo). “Com checklists de perguntas obrigatórias de médicos a pacientes, hospitais americanos conseguiram diminuir o erro em até 47%”, comenta Hallinan. Para o psicólogo e autor do best-seller Positivamente Irracional, Dan Ariely, errar menos tem conexão com a capacidade de evitar situações em que as emoções podem nos confundir. “Em um certo estado emocional, temos diferentes prioridades e desejos rápidos que precisamos cumprir, como quando vamos ao supermercado com fome”, diz Ariely.&amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 1.5em;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Reconhecer que as falhas fazem parte do aprendizado também nos ajuda a lidar com elas. Ou, ao menos, aceitá-las como um mal necessário à evolução pessoal em vez de buscar a perfeição constante. Passamos a vida acreditando estarmos certos a respeito de tudo, de convicções intelectuais a julgamentos sobre outras pessoas, por mais absurdo que isso possa parecer quando refletimos a respeito, diz a autora do termo “errologia”, Katryn Schulz. “Não é o caso de parar de errar, mas de admitir que está errado. Sem sentir culpa por isso.”&amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;line-height: 1.5em; margin-bottom: 20px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span style=&quot;background-color: #999999;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;line-height: 1.5em; margin-bottom: 20px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;i&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;Publicação Revista Galileu&lt;/span&gt;&lt;/i&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/feeds/3957987846003669836/comments/default' title='Postar comentários'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment/fullpage/post/3417589595664438207/3957987846003669836' title='0 Comentários'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/3957987846003669836'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/3957987846003669836'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/2011/12/p0rqu3-3rr4m05.html' title='P0RQU3 3RR4M05?'/><author><name>Isabel Vargas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/17686174720490145094</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='https://img1.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgRKxvi5StFKGaRNsu6Ilw5BwB9k9q-Sr2JCSMmF4OXtyVyZZvPJNeS55BFa3DIYgbggKYVZdnZmwNySqPChyPl-pbrxCz4Ku3sHFihNRUcwAapBEJ7UvYEQg0dyLKckm9cmLTN8L9rbLLV/s72-c/0%252C%252C47190294%252C00.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3417589595664438207.post-7646449399733526367</id><published>2011-12-07T15:54:00.002-02:00</published><updated>2012-03-21T16:38:09.219-03:00</updated><title type='text'>De onde vem o mal?</title><content type='html'>&lt;div style=&quot;font-family: Arial, Tahoma, sans-serif; line-height: 1.5em; margin-bottom: 20px;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white;&quot;&gt;Preso a uma cadeira e com as pálpebras abertas à força por uma máquina, o assassino Alex é obrigado a assistir a longas horas de vídeos com cenas de violência explícita. Algo que ele, em princípio, gosta. Drogado para associar as imagens na tela a sentimentos de dor extrema, o criminoso passa a sentir aversão à crueldade e, finalmente, é considerado “recuperado”. Quarenta anos depois da clássica cena do filme Laranja Mecânica, de Stanley Kubrick, a busca de uma cura para a maldade deixou de ser ficção científica. Ela hoje está presente no cotidiano de dezenas de centros de pesquisa pelo mundo. Laboratórios na Alemanha, nos Estados Unidos e na Inglaterra abrigam scanners que medem o fluxo de sangue no cérebro e aparelhos de sequenciamento genético que ajudam a traçar uma nova anatomia do mal dentro do ser humano.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Como resultado, a ciência encontrou áreas cerebrais envolvidas no controle da maldade, genes relacionados à crueldade e situações em que até mesmo os mais bondosos podem se transformar em torturadores. Numa análise do que aconteceu durante as torturas da prisão de Abu Ghraib, por exemplo, cientistas citam fatores como o estresse dos soldados, o tipo de comando e até o calor excessivo como alguns dos ingredientes de uma situação perfeita para que pessoas tidas como “de bem” libertassem seu lado torturador. Estudos também mostram que por trás daquela dificuldade de se conter em partir para a briga em discussões pode estar uma falha em algumas regiões cerebrais.&lt;br /&gt;
As descobertas, no entanto, já inspiram técnicas para “corrigir a mente” tão controversas quanto as do filme. Entre elas, a oxitocina, uma droga que age no cérebro para melhorar o comportamento moral, e terapias preventivas com crianças que apresentam risco de se tornarem psicopatas. As pesquisas mostram que fazer o mal pode não ser uma questão de livre-arbítrio. “Pessoas fizeram atos de crueldade não porque escolheram, mas porque apresentaram uma deficiência no cérebro”, sugere o Ph.D. em psicologia e professor da Universidade de Cambridge, Simon Baron-Cohen, que acaba de lançar o livro Science of Evil (A Ciência do Mal, ainda sem edição no Brasil), obra na qual revisa mais de 300 estudos da área.&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;subTitulo&quot; style=&quot;font-family: Arial, Tahoma, sans-serif; line-height: 16px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, Garamond, serif; font-style: italic; font-weight: bold; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white;&quot;&gt;A EMPATIA&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-family: Arial, Tahoma, sans-serif; line-height: 1.5em; margin-bottom: 20px;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white;&quot;&gt;Para saber o que são essas deficiências cerebrais, é preciso antes entender um mecanismo apontado como válvula de segurança contra a maldade. A empatia é a capacidade natural que temos de identificar o que outra pessoa está pensando ou sentindo e responder com uma emoção apropriada. Quando alguém chora ao ver um filme triste ou esboça um sorriso ao ouvir uma gargalhada, ativa a empatia. É também essa habilidade que atua quando você freia um instinto de agredir alguém indefeso ou impede um terceiro de agir assim, prevendo o sofrimento da vítima. “Maldade é falta de empatia. Você causa mal a alguém porque não está preocupado se a pessoa vai se machucar fisicamente ou emocionalmente”, diz o psiquiatra Fábio Barbirato, da Santa Casa do Rio de Janeiro.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Na última década, estudos mostraram que a empatia não é apenas um conceito filosófico, mas pode ser localizada dentro da massa cerebral. Há consenso na neurociência de que pelo menos 10 regiões cerebrais, chamadas por Baron-Cohen de “circuito da empatia”, estão relacionadas com essa capacidade. Quando há lesão em áreas como o córtex pré-frontal medial, perdemos reações involuntárias que temos ao assistir a cenas fortes como mutilações (aumento de batimento cardíaco e suor nas mãos), o que sugere que a dor do outro deixa de ser processada da mesma forma dentro da gente. Já outras áreas, como a parte anterior da ínsula, são ativadas tanto quando sentimos dor quanto no momento em que vemos alguém sofrer um estímulo doloroso. Há pelo menos 60 pesquisas mostrando essas conexões e sugerindo um mecanismo do cérebro que se ativa para que, de alguma forma, também possamos sentir dentro de nós as emoções que presenciamos.&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;subTitulo&quot; style=&quot;font-family: Arial, Tahoma, sans-serif; line-height: 16px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, Garamond, serif; font-style: italic; font-weight: bold; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white;&quot;&gt;CURTO-CIRCUITO&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-family: Arial, Tahoma, sans-serif; line-height: 1.5em; margin-bottom: 20px;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white;&quot;&gt;Esse mecanismo de identificação nos leva a considerar o sentimento dos outros ao tomar qualquer atitude. Você vê uma velhinha cheia de pacotes com dificuldades para subir as escadas e sente vontade de ajudá-la. Ou vê o seu irmãozinho chorando e para de brigar. Só que nem sempre o mecanismo está a todo vapor. Fatores como estresse, álcool e cansaço diminuem temporariamente a empatia. O sistema também é desligado quando estamos muito focados em nós mesmos. Seu cérebro pode não perceber o sufoco da velhinha se você está às voltas pensando no namorado ou namorada que está lhe traindo, por exemplo.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ao diminuir a identidade com o próximo, uma pane da empatia também faz com que a pessoa não sinta um bloqueio ao pensar em fazer algo malvado. “Quando alguém comete uma crueldade, esse circuito tem um mau funcionamento, está desligado”, defende Baron-Cohen. Mas para que a vontade de praticar uma maldade não seja freada pela perspectiva de sofrimento da outra pessoa, é preciso que a empatia esteja bem baixa, o que normalmente não está ligado apenas a fatores de momento. É por isso que o cientista inglês e outros especialistas criaram uma medida do funcionamento desse sistema no cérebro, o quociente de empatia, ou simplesmente QE. A avaliação é feita por questionários (veja um no final desta matéria), mas pode ser confirmada medindo ondas cerebrais. Quanto maior o QE, mais altas as chances de frear impulsos de crueldade por “sentir” a dor do outro.&lt;br /&gt;
Nos psicopatas, por exemplo, a empatia é zero. Eles não são contagiados pelas emoções alheias e não sofrem remorso. “Há uma área do cérebro abaixo da órbita do olho que integra o caráter. Nos psicopatas, indivíduos que têm defeito na empatia, essa área não se formou direito”, diz a especialista em psicopatia Hilda Morana, doutora em psiquiatria pela Universidade de São Paulo. Mas eles não são os únicos. Há outros diagnósticos associados ao nível zero, entre eles o transtorno borderline, de pessoas desreguladas emocionalmente, com tendência a comportamentos agressivos — essas também têm padrões diferentes no circuito da empatia.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Um pouco acima do nível zero estão pessoas que podem ser capazes de machucar as outras, mas sentirão remorso depois. É o caso daqueles que explodem facilmente durante discussões, chegando à agressão. Nesse caso, o circuito cerebral não funciona suficientemente para inibir os impulsos violentos e a pessoa não percebe estar passando do limite. Num nível ligeiramente acima, a pessoa freia a violência, mas não aquelas situações constrangedoras em que alguém faz comentários como “você engordou”, e não percebe que pode deixar o outro chateado.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
O nível de empatia, no entanto, não é determinado no momento do nascimento. “Há uma interação de fatores sociais com causas genéticas que ainda estão sendo investigadas”, diz o indiano Bhismadev Chakrabarti, Ph.D. pela Universidade de Cambridge, ele mesmo descobridor de 4 genes relacionados à empatia. Junto com outros pesquisadores, o neurocientista mediu em 2009 o QE de 349 pessoas e fez um mapeamento genético de cada uma delas. Além dos genes, ele achou uma área cerebral, o giro frontal inferior, sempre mais ativa em pessoas com alto QE. “Já há cerca de 20 genes associados à questão. Ter as variações genéticas não significa automaticamente que a pessoa será empática.”&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;subTitulo&quot; style=&quot;font-family: Arial, Tahoma, sans-serif; line-height: 16px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, Garamond, serif; font-style: italic; font-weight: bold; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white;&quot;&gt;CULPE OS PAIS&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-family: Arial, Tahoma, sans-serif; line-height: 1.5em; margin-bottom: 20px;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white;&quot;&gt;Apesar de cada vez mais descobertas genéticas, a maior parte das explicações para empatia baixa não está no DNA. De 60% a 80% das pessoas borderline, por exemplo, têm histórico de maus-tratos, separação precoce dos pais ou rejeição na infância. De 40% a 70% do mesmo grupo sofreram abuso sexual quando crianças. Ou seja, a educação importa, e muito. Há inúmeras pesquisas que mostram que uma criança, em uma casa estruturada e com educação de qualidade, tende a ser menos agressiva. Mas como relacionar isso ao “tilt” no cérebro? O psiquiatra americano Paul Soloff mostra que pessoas abusadas sexualmente na infância, por exemplo, têm amígdalas cerebrais menores, menos matéria cinzenta no córtex temporal medial e uma região chamada hipocampo menor. Todas áreas ligadas ao circuito de empatia. Isso confirma uma relação já sabida na prática de terapeutas. “[Há mais chance de crueldade em] famílias onde há abusos físicos ou psicológicos, onde a criança não consegue falar das suas dificuldades”, diz o psiquiatra Leandro Thadeu Reveles, da clínica Medicina do Comportamento, em São Paulo.&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;subTitulo&quot; style=&quot;font-family: Arial, Tahoma, sans-serif; line-height: 16px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, Garamond, serif; font-style: italic; font-weight: bold; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white;&quot;&gt;REMÉDIO?&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-family: Arial, Tahoma, sans-serif; line-height: 1.5em; margin-bottom: 20px;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white;&quot;&gt;Mas se são falhas do cérebro que permitem que a maldade apareça, dá para encontrá-las antes que alguém faça uma besteira? Embora não sejam 100% precisos, os testes de Simon Baron-Cohen já identificam pessoas com empatia abaixo do normal. Usá-los no estilo do filme Minority Report, em que os futuros criminosos eram identificados e presos antes de cometerem crimes, ou em entrevistas de emprego, porém, esbarra em questões éticas. A maior é que empatia baixa não significa necessariamente que alguém vá cometer uma crueldade. “Mas deve ser desejável que enfermeiras e babás possuam alto nível de empatia. Pode se tornar parte de um processo de recrutamento.”&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Outra opção que se abre, não menos polêmica, é “consertar” os circuitos cerebrais que não funcionam. Estudos mostram que inalar um hormônio chamado oxitocina pode fazer com que as pessoas aumentem o nível de empatia por algumas horas, agindo de forma mais altruísta. “Acho que no futuro iremos além. Mudaremos a pessoa, sua motivação, sua capacidade de responder de modo moral, aumentando a empatia e diminuindo a agressão”, prevê o médico Guy Kahane, especialista do centro de Neuroética da Universidade de Oxford. Kahane, no entanto, faz questão de ressaltar que as chances de melhorias, por enquanto, são pequenas.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
O antidepressivo Citalopram é outra droga que tem ganhado notoriedade por aumentar a empatia. A substância faz com que as pessoas fiquem mais reticentes em agredir e ajam de forma mais altruísta. “Tenho visto mais drogas [com resultados ainda não publicados] capazes de mudar o modo como as pessoas se comportam com outras, mas seria errado dizer que estamos perto de curar o mal”, diz Kahane. Se chegarmos lá, usar o remédio pode ser uma decisão difícil. O médico e filósofo Tom Douglas, co-autor de Enhancing Human Capacities (Aumentando as Capacidades Humanas, sem edição em português), lembra que nosso terrível histórico de lobotomias e implantes cerebrais contra gays nos obriga a pensar bem antes de forçar presos a tomar drogas. “Há também o risco de substâncias serem usadas na contra-mão, para que as pessoas ajam de forma amoral. Um empresário com excesso de escrúpulos poderia tomar uma droga que suprimisse sua consciência”, diz Douglas, que estuda ética médica em Oxford. Kahane sublinha a questão polêmica de se mudar a personalidade de alguém, mas prevê formas aceitáveis de uso das drogas. “Se alterarmos o cérebro de alguém contra sua vontade, muitos pensam que mudaríamos a personalidade. Mas os prisioneiros poderiam reduzir sentenças por concordarem com o tratamento”, diz. A esperança mais forte, por enquanto, é usar as drogas junto com terapias, abreviando o tempo total de tratamento.&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;subTitulo&quot; style=&quot;font-family: Arial, Tahoma, sans-serif; line-height: 16px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, Garamond, serif; font-style: italic; font-weight: bold; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white;&quot;&gt;MAL SOCIAL&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-family: Arial, Tahoma, sans-serif; line-height: 1.5em; margin-bottom: 20px;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white;&quot;&gt;A abordagem farmacológica é bastante contestada por outro grupo de especialistas que estuda a questão, os psicólogos sociais. Para eles, o mais importante não está dentro do organismo. “A situação é que exerce a maior influência nos casos de crueldade”, diz Philip Zimbardo, Ph.D. em psicologia e professor emérito da Universidade de Stanford. O ex-presidente da Associação Americana de Psicologia desenvolveu essa tese a partir de um dos experimentos mais polêmicos da área. Em 1971, ele simulou as condições de um presídio num porão da Universidade de Stanford e pegou 24 estudantes voluntários (sem nenhum indicativo de empatia baixa) dividindo-os aleatoriamente entre guardas e presos. Aos carcereiros, não foi dada nenhuma instrução. Eles estavam livres para fazer o que fosse necessário para manter a ordem. O estudo, programado para durar 2 semanas, terminou depois de 6 dias, com prisioneiros com depressão e descontrole emocional após serem vítimas do sadismo dos guardas. Os presos foram obrigados a ficar nus, eram acordados com apitos no meio da madrugada, tiveram camas destruídas e foram privados de banheiro, fazendo as necessidades em baldes.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Zimbardo mostrou com isso como cada um de nós (e não apenas os que têm problema de empatia baixa) pode ser levado a cometer atrocidades. Outro experimento clássico da área foi conduzido pelo falecido psicólogo Stanley Milgram em 1963. O pesquisador pediu a voluntários que bancassem o professor e ensinassem a outro estudante (na verdade um ator disfarçado) as respostas certas das questões por meio de pequenos choques, que deveriam aumentar a cada erro. Essa simples sugestão bastou para que 65% das pessoas chegassem a aplicar o nível máximo de eletricidade, mesmo vendo o ator estrebuchar até parecer estar, no fim, desacordado. “O experimento mostra como o ambiente pode levar as pessoas a serem cruéis. Não é uma questão de ser bom ou mau, é a situação”, diz o psicólogo inglês Jerry Burger, que replicou o estudo, obtendo os mesmos resultados, em 2008.&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;subTitulo&quot; style=&quot;font-family: Arial, Tahoma, sans-serif; line-height: 16px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, Garamond, serif; font-style: italic; font-weight: bold; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white;&quot;&gt;DESUMANOS&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-family: Arial, Tahoma, sans-serif; line-height: 1.5em; margin-bottom: 20px;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white;&quot;&gt;Assim como o inglês, dezenas de outros cientistas revelaram, com experiências do tipo, fatores que tendem a produzir o desligamento da empatia. “Estar em uma situação nova sem saber como agir; a crueldade parecer apenas um pouquinho mais do que o que é praticado em volta; a responsabilidade nunca parecer inteiramente sua; pouco tempo para pensar [nas consequências]”, lista Burger. Outras circunstâncias como sentimento de pertencer a um grupo, ordens pouco específicas e estresse também colaboram para o aparecimento de maldade. Todos esses fatores e outros estavam presentes, por exemplo, durante a tortura cometida por soldados americanos contra iraquianos na prisão de Abu Ghraib em 2004, sugere a pesquisadora americana Susan Fiske em artigo na revista Science. Para ela, não apenas os torturadores, mas os comandantes que permitiram que a situação propícia para a maldade fosse criada, deveriam ser responsabilizados. O problema em Abu Ghraib, diz, não era déficit de empatia: a maioria das pessoas poderia ser levada a cometer as mesmas crueldades.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Fiske, Ph.D. em psicologia pela Universidade de Princeton, é uma das primeiras a ver em scanners cerebrais marcas das influências situacionais. Desde o fim da Segunda Guerra, filósofos e sociólogos afirmam que os absurdos praticados durante o Holocausto só foram possíveis porque os agressores viam nas suas vítimas apenas animais repugnantes ou objetos. “As pessoas naturalmente inibem a violência contra outros que categorizam como seres humanos. Então, é preciso que a outra pessoa seja ‘desumanizada’ dentro da cabeça para que isso ocorra”, explica Fiske. Seus estudos, desde 2006, traçam o caminho disso no cérebro. Num dos mais impressionantes, fotografias de pessoas foram mostradas a voluntários, enquanto os cérebros dos observadores eram analisados com scanners. Quando os voluntários viram indivíduos de baixo status social, como mendigos, viciados em drogas ou até imigrantes, ativaram padrões cerebrais relacionados à visão de objetos e não aqueles ativados ao vermos seres humanos. Ou seja, nesse caso, a empatia não funcionaria para prevenir uma agressão.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Para a psicóloga, isso explica o que acontece dentro da cabeça de pessoas que agridem mendigos ou que se deixam levar por um preconceito estimulado pelo Estado para praticar torturas e genocídios. Os discursos e a opinião do grupo dominante podem ser influências importantes nesse caso. “Ninguém está retirando a culpa dos praticantes de atrocidades. Estamos mostrando que não é uma simples questão de ser mau. O ambiente modifica a forma como as pessoas percebem as outras”, diz Fiske.&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;subTitulo&quot; style=&quot;font-family: Arial, Tahoma, sans-serif; line-height: 16px; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: Georgia, Garamond, serif; font-style: italic; font-weight: bold; zoom: 1;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white;&quot;&gt;TRATAMENTO&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-family: Arial, Tahoma, sans-serif; line-height: 1.5em; margin-bottom: 20px;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white;&quot;&gt;Do ponto de vista da psicologia social, portanto, o importante é tratar a sociedade. “Quando você cresce no meio da pobreza, não adianta dar uma pílula contra maldade. Tudo ao redor está forçando os jovens a fazer coisas más”, argumenta Zimbardo. Mas o que fazer, então? Além de reduzir a desigualdade, há outros meios de agir. Fiske, por exemplo, conta com uma equipe de especialistas que monitora grupos percebidos como “desumanizados” (e que, portanto, podem sofrer crueldades) por cidadãos em 20 países — o Brasil não participa da pesquisa. Por meio de avaliações, ela identifica estratos sociais que estão se tornando vítimas de preconceito, o que pode ser útil em ações de prevenção. Já Zimbardo acha que o caminho é ensinar as pessoas com empatia alta a se transformarem em líderes para influenciar a situação fazendo outros se voltarem contra a crueldade. Ele está criando uma rede educacional com esse objetivo, chamada Heroic Imagination Project.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Novas técnicas de terapia também tentam atacar o problema. Resultados positivos de diminuição de agressividade e melhoria de empatia foram conseguidos pelo psicanalista húngaro Peter Fonagy, Ph.D. pelo University College de Londres. “Parece haver um mecanismo que desliga a vontade de ser violento quando percebemos a mente de outra pessoa. É mais fácil matar com uma arma à distância do que com uma faca”, pondera o criador do Mentalization, psicoterapia que envolve exercícios de imaginação. “Ajudamos o indivíduo a pensar em estados mentais dos outros mesmo quando está extremamente nervoso.”&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Caminho semelhante é traçado pelo Programa para Pessoas com Severos Transtornos de Personalidade (DSPD, na sigla em inglês) do governo britânico. Num projeto piloto, 12 unidades começaram a tratar e vigiar crianças com graves distúrbios de conduta. A intenção é prevenir o surgimento de psicopatas, o que é bastante contestado entre especialistas. “São pesquisados também marcadores [genes ou substâncias] que indicam predisposição para a maldade. Mas seria ético abordar a pessoa antes de se tornar criminoso?”, pergunta Guy Kahane.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
O principal braço do programa DSPD tenta provar que alterar a baixa empatia em criminosos é factível. Presos com psicopatia ou transtorno borderline são separados e tratados em 4 centros psiquiátricos de segurança máxima com drogas e psicoterapia intensiva. Após serem soltos, médicos avaliam seu estado mental e seu perigo para a sociedade periodicamente. De acordo com Hilda Morana, essa separação é positiva. “Em qualquer lugar, 20% dos presos são psicopatas e o restante é bandido comum. Se os dois estiverem juntos, é mais difícil de o bandido comum ser recuperado.”&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
O DSPD, no entanto, é questionado por ser extremamente caro. Relatórios mostram que o programa consumiu o equivalente a quase meio bilhão de reais em 10 anos para apenas 240 sociopatas em tratamento. E isso sem comprovação de eficácia. “Pesquisas foram feitas, mas não há evidências fortes da efetividade. Seria preciso deixar metade sem tratamento e ver quem comete mais crimes após ser solto, o que traz um problema ético”, diz Roger Bowles, consultor ligado ao Ministério da Justiça britânico.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Mesmo com todas as críticas, especialistas da área apontam a ideia do sistema como um exemplo do que deve ser buscado na luta contra a crueldade: tratar em vez de apenas punir. As novas pesquisas já começam a ser usadas para questionar decisões judiciais. Zimbardo, por exemplo, testemunhou a favor dos torturadores de Abu Ghraib, embasando o argumento pela redução de pena, já que o ambiente ao qual os soldados foram submetidos teve influência decisiva para as atrocidades. Mas a ideia de que não se deve responsabilizar uma pessoa pelas suas ações más apenas começa a ser discutida. Polêmicas como “devemos intervir em pessoas predispostas à crueldade?” ou “é ético obrigar prisioneiros a tomar remédios que possam mudar a personalidade?” estão no início.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Por enquanto, nenhuma das terapias surgidas da compreensão dos mecanismos da maldade chega a ser uma resposta definitiva. No entanto, de acordo com Baron-Cohen, é preciso uma mudança de mentalidade para que formas mais eficazes sejam descobertas. “Nós podemos nos fiar à antiga ideia de que os criminosos precisam simplesmente ser punidos, ou tentar entender como isso aconteceu e tratar essas deficiências com um approach mais científico”, afirma o cientista, que teria motivos para preferir a primeira opção. Judeu, Baron-Cohen cresceu ouvindo histórias sobre as atrocidades que seus parentes e os amigos de seus pais sofreram, mas não se refere a nazistas como sádicos que optaram pela crueldade. Ele os considera doentes. “É hora de encarar a questão de uma forma mais lúcida.”&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-family: Arial, Tahoma, sans-serif; line-height: 1.5em; margin-bottom: 20px; text-align: right;&quot;&gt;&lt;i&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white;&quot;&gt;Publicação Revista Galileu&lt;/span&gt;&lt;/i&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/feeds/7646449399733526367/comments/default' title='Postar comentários'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment/fullpage/post/3417589595664438207/7646449399733526367' title='0 Comentários'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/7646449399733526367'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/7646449399733526367'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/2011/12/de-onde-vem-o-mal.html' title='De onde vem o mal?'/><author><name>Isabel Vargas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/17686174720490145094</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='https://img1.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3417589595664438207.post-6231872127638435284</id><published>2011-12-05T21:37:00.001-02:00</published><updated>2011-12-05T21:38:26.557-02:00</updated><title type='text'>Chega de Prozac - coma iogurte</title><content type='html'>&lt;div class=&quot;separator&quot; style=&quot;clear: both; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;a href=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjKXeC1BtubfJuTQfTRiQeMqjJO2GAU0l_78RFA1wQ-TSuTgF5dyZt7VDyPKObQx5CwbHroxPbrFAdtpjiKjVP_29VH-D0E8rnmCavpq3yA533CTvErM4Ci0s2oAxdRXUaaU42Xw87uF5x-/s1600/0%252C%252C56652912%252C00.jpg&quot; imageanchor=&quot;1&quot; style=&quot;clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;&quot;&gt;&lt;img border=&quot;0&quot; height=&quot;231&quot; src=&quot;https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjKXeC1BtubfJuTQfTRiQeMqjJO2GAU0l_78RFA1wQ-TSuTgF5dyZt7VDyPKObQx5CwbHroxPbrFAdtpjiKjVP_29VH-D0E8rnmCavpq3yA533CTvErM4Ci0s2oAxdRXUaaU42Xw87uF5x-/s400/0%252C%252C56652912%252C00.jpg&quot; width=&quot;400&quot; /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;Não é à toa que o intestino vem sendo chamado por médicos e cientistas  de nosso segundo cérebro. Em suas paredes, há uma rede de 100 milhões de  neurônios e os mesmos neurotransmissores que são encontrados na cabeça,  como a serotonina, reguladora do humor. Essa imensa rede nervosa se  comunica diretamente com nossa mente. Assim, cuidar bem de nosso  intestino poderia ser bom para a cabeça, inclusive para o tratamento de  doenças psíquicas. “Uma grande parte de nossas emoções é provavelmente  influenciada pelos neurônios em nosso intestino”, afirma Emeran Mayer,  professor da escola de Medicina da Universidade da Califórnia. &lt;br /&gt;
A grande aposta na área atualmente são os chamados probióticos,  micro-organismos que inibem a proliferação de bactérias intestinais  nocivas. Eles estão presentes em alguns leites fermentados e iogurtes —  em geral, com indicação no rótulo — e também são vendidos como  suplementos alimentares em farmácias e lojas. Sua ingestão estimularia  no cérebro a produção de neurotransmissores responsáveis pela sensação  de bem-estar. Pesquisas vêm mostrando, ainda em cobaias, que esses  bichinhos em nosso aparelho digestivo poderiam ajudar a dar fim a  problemas que vão de ansiedade à depressão. Conheça ao lado alguns dos  principais estudos de acordo com o sintoma.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;ACABA COM OS SINTOMAS &lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;        &lt;b&gt;Confira pesquisas científicas que mostram que comer probióticos pode melhorar a mente — além da pele&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;&lt;b&gt;IRRITABILIDADE &amp;gt;&lt;/b&gt;  Pesquisadores do Departamento de Psicologia da Universidade da  Virgínia, EUA, demonstraram que as bactérias causadoras de infecções  gastrointestinais fazem com que o nervo vago (que conecta o intestino ao  cérebro) transmita sinais que ativam as regiões cerebrais que processam  sensações como medo e ansiedade. Ao inibir a proliferação dessas  bactérias, os probióticos ajudariam a regular o humor. &lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;&lt;b&gt;DEPRESSÃO &amp;gt;&lt;/b&gt;  Ratos tratados com o probiótico Bifidobacterium infantis tiveram os  níveis de triptofano, um precursor da serotonina, elevados em duas áreas  cerebrais associadas com o humor e as emoções. Os resultados são de um  estudo da Universidade College Cork, na Irlanda. A conclusão é de que  esse tipo de probiótico pode ter propriedades antidepressivas. &lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;&lt;b&gt;ANSIEDADE &amp;gt;&lt;/b&gt;  Em um estudo feito por pesquisadores da Universidade de McMaster, no  Canadá, cobaias infectadas de propósito com o parasita Trichuris muris  desenvolveram, além de inflamação no intestino, sintomas de ansiedade.  Ao serem tratadas com o probiótico B. longum, os sintomas foram  revertidos. &lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;&lt;b&gt;PROBLEMAS DERMATOLÓGICOS &amp;gt;&lt;/b&gt;  Lactobacilos vivos melhoraram inflamações de pele e perda de pelo em  ratos estressados. O resultado é de um estudo feito no Hospital  Universitário Charité, de Berlim, e levaram os pesquisadores a crer que a  ingestão do probiótico Lactobacillus reuteri ajudaria a melhorar  problemas dermatológicos decorrentes do estresse.&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: right;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;&lt;i&gt;&lt;span style=&quot;font-size: x-small;&quot;&gt;Publicação Revista Galileu &lt;/span&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/feeds/6231872127638435284/comments/default' title='Postar comentários'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment/fullpage/post/3417589595664438207/6231872127638435284' title='0 Comentários'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/6231872127638435284'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/6231872127638435284'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/2011/12/chega-de-prozac-coma-iogurte.html' title='Chega de Prozac - coma iogurte'/><author><name>Isabel Vargas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/17686174720490145094</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='https://img1.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><media:thumbnail xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" url="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjKXeC1BtubfJuTQfTRiQeMqjJO2GAU0l_78RFA1wQ-TSuTgF5dyZt7VDyPKObQx5CwbHroxPbrFAdtpjiKjVP_29VH-D0E8rnmCavpq3yA533CTvErM4Ci0s2oAxdRXUaaU42Xw87uF5x-/s72-c/0%252C%252C56652912%252C00.jpg" height="72" width="72"/><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3417589595664438207.post-2420616121685017946</id><published>2011-12-05T21:12:00.002-02:00</published><updated>2012-03-21T19:35:06.277-03:00</updated><title type='text'>&#39;O marketing manipula nossa percepção e nosso desejo&#39;</title><content type='html'>&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif; line-height: 18px;&quot;&gt;O Ph.D em psicologia Baruch Fischhoff é um dos pioneiros nas pesquisas relacionadas à economia comportamental. Professor da Universidade Carnegie Mellow, ele descobriu diversas tendências que temos de agir irracionalmente ao tomar decisões. Suas pesquisas indicam para uma série de situações onde mudar fatores irrelevantes (como colocar perfumes em lojas ou mudar a ordem das palavras em frases que dizem a mesma coisa) podem alterar, significativamente, a decisão de uma pessoa. Ele explica na entrevista abaixo que apenas dar mais informação ou parar para pensar pode não reverter essas “decisões burras”, e que há pessoas defendendo esse usar esse tipo de manipulação “para o bem”.&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif; line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999; color: white;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: white; line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;b style=&quot;background-color: #999999;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;background-color: #999999;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white; line-height: 18px;&quot;&gt;A economia comportamental parte do princípio que somos irracionais em alguns momentos. Como é isso?&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;Por 20 anos esse tipo de abordagem foi completamente rejeitada pelos economistas mainstream. Para eles, as pessoas eram racionais em todas as situações e entendem as situações bem o bastante para identificar os melhores caminhos.&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white; line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: white; line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white; line-height: 18px;&quot;&gt;A pesquisa psicológica, no entanto, diz que as pessoas têm muitas habilidades, mas que há muito no mundo para que consigam entender tudo. E que muitas situações que enfrentamos são tão novas que realmente não sabemos o que queremos. Assim, algumas vezes nós fazemos escolhas ruins. Marqueteiros levam vantagem desses erros, conseguindo manipular as nossa percepções e os nossos desejos.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white; line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Quando as pessoas não sabem exatamente o que querem ao tomar uma decisão, elas pegam dicas das circunstâncias e podem ser manipuladas. Um exemplo, em vários países, é sobre a questão de doar órgãos. Em lugares que você tem de formalizar uma opção para se tornar um doador, o número de doadores cai, e a situação contrária acontece quando você tem de formalizar a opção de não ser. Isso é explicado por uma tendência irracional a se adequar ao padrão ao fazer uma decisão. Se a pessoa entende que o padrão é ser doador, ele tem mais chances de decidir que também será.&amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;strong style=&quot;font-weight: bold; line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;strong style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;Como lidar com as manipulações?&lt;/strong&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;A melhor solução quando se vai tomar uma decisão é tentar ver várias perspectivas do problema. Por isso, é importante para o governo ter certeza de que a informação é apresentada de uma maneira justa. Nos últimos 4 anos, coordeno um comitê da FDA (agência americana que controla medicamentos e alimentos) para que as pessoas sejam informadas de uma maneira justa sobre remédios. Tudo que tem um benefício também oferece um risco. Diferentes formas de passar a mesma informação podem induzir as pessoas em direção a uma ou a outra das opções.&amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;strong style=&quot;font-weight: bold; line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;strong style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;Mas os economistas comportamentais não querem apenas informar mais.&lt;/strong&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Enquanto nós psicólogos, neste campo, tentamos assegurar que a comunicação funcione bem, dar a melhor informação, os economistas comportamentais tentam fazer sentenças para empurrar as pessoas da decisão correta. Eles aproveitam os mecanismos de decisão irracional para manipular as pessoas em direção a algo que achem correto, como decidir mais por comprar frutas em vez de alimentos não-saudáveis.&amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;strong style=&quot;font-weight: bold; line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;strong style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;O senhor concorda com esse empurrãozinho?&lt;/strong&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;A questão que eu faria é: nós não estamos desistindo das pessoas muito rápido? Se nós tentássemos mais, não poderíamos fazer com que as pessoas tomassem as decisões certas, de maneira independente? Temos uma obrigação ética de trazer toda a educação que é possível, mas também precisamos ser realistas sobre os limites dessa educação. Se não há informação suficiente, temos de aumentar a educação. Mas, quando as decisões forem difíceis para as pessoas, elas precisam ser assistidas.&amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;strong style=&quot;font-weight: bold; line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;strong style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;Não seria mais o caso das pessoas pararem mais para pensar sobre suas opções?&lt;/strong&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Pensar mais é bom, mas o que importa mais é ter diferentes perspectivas. Há muitos anos, fiz um estudo com outros psicólogos onde perguntamos às pessoas o quanto elas sabiam sobre coisas diferentes. Constatamos que, em geral, as pessoas são superconfiantes. Na média, achavam que acertariam mais questões do que realmente acertavam.&amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Demos então a um outro grupo a tarefa de pensar em uma série de razões pelas quais sua resposta inicial poderia estar certa e a um outro grupo pedimos que pensassem em como poderiam estar errados. O grupo que pensou sobre as razões para ter errado se tornou menos superconfiante e mais preciso sobre as previsões que faziam. O simples fato de você mudar a perspectiva e pensar nas razões pelas quais poderia estar errado sobre um fato faz com que suas estimativas se tornem mais realistas e que você seja menos sujeito a tendências irracionais.&amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;strong style=&quot;font-weight: bold; line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;strong style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;Vivemos numa época de muita informação. Isso também nos leva a tomar decisões irracionais?&amp;nbsp;&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Há uma limite em relação à quantidade de coisas que você pode pensar, então isso pode sim fazer você cometer erros. Há 2 formas de lidar com isso. A primeira é restringir as opções. Pegue apenas um número pequeno de opções e você decidirá melhor sobre isso. A segunda é tentar pegar uma amostra de todas as opções possíveis.&amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Então, se você restringe a decisão de uma viagem a apenas custos, tempo e comida, é mais fácil que você acabe não errando. Mas isso te deixa vulnerável a perder coisas inteiramente. A outra estratégia é estar aberto a todas as possibilidades, mas assumir que você vai parar quando encontrar algo bom o suficiente. Se você parar para analisar cada detalhe de tudo, não vai conseguir, vai ficar louco e não vai fazer uma boa decisão.&amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Um dos meus colegas, Herbert Simon, Nobel de Economia, um dos fundadores da área, fez essa distinção: ou você faz um trabalho perfeito numa pequena porção de coisas, ou um trabalho satisfatório olhando para tudo.&amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;strong style=&quot;font-weight: bold; line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;strong style=&quot;font-weight: bold;&quot;&gt;As emoções também podem alterar nossas decisões?&lt;/strong&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-weight: normal;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/strong&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;Tem muita pesquisa recente mostrando isso. Em situações onde as pessoas não tem certeza, você pode mudar a decisão delas manipulando as suas emoções. Por exemplo, em situações de raiva, as pessoas tendem a ser mais otimistas. Se você está com raiva e te pedem que faça uma previsão sobre se algo vai funcionar, você tem mais chance que alguém que não esteja com raiva de achar que as coisas vão dar certo.&lt;/div&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: #999999; color: white; font-family: Arial, Tahoma, sans-serif; font-size: 12px; line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: right;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: white; font-family: Arial, Tahoma, sans-serif; font-size: 12px; line-height: 18px;&quot;&gt;&lt;i&gt;&lt;b style=&quot;background-color: #999999;&quot;&gt;Entrevista extraída da Revista Galileu&lt;/b&gt;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/feeds/2420616121685017946/comments/default' title='Postar comentários'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment/fullpage/post/3417589595664438207/2420616121685017946' title='0 Comentários'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/2420616121685017946'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/2420616121685017946'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/2011/12/o-marketing-manipula-nossa-percepcao-e.html' title='&#39;O marketing manipula nossa percepção e nosso desejo&#39;'/><author><name>Isabel Vargas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/17686174720490145094</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='https://img1.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3417589595664438207.post-4769317637567129213</id><published>2011-11-30T21:38:00.000-02:00</published><updated>2011-11-30T21:38:20.285-02:00</updated><title type='text'>LINGUAGEM: NATUREZA E AQUISIÇÃO</title><content type='html'>&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;&lt;b&gt;Linguagem - uso de um meio organizado de combinar palavras para fins de comunicação.&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;&lt;b&gt;Propriedades da Linguagem:&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;1. Comunicativa&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;2. Arbitrariamente Simbólica&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;3. Regularmente Estruturada&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;4. Generativa, Produtiva&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;5. Dinâmica&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;&lt;b&gt;Descrição da Linguagem:&amp;nbsp;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;Usamos os termos decodificação e codificação para indicar tanto a codificação semântica quanto a não-semântica da informação, em uma forma que se pode ser armazenada na memória. Quando aplicada à linguagem, a codificação envolve a transformação de nossos pensamentos em uma forma que pode ser expressa como output linguístico. Os linguistas usam o termo compreensão verbal (capacidade receptiva para compreender o input linguístico), e fluência verbal (capacidade expressiva para produzir o output linguístico).&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;&lt;b&gt;Aquisição da linguagem:&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;1. Arrulhamento&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;2. Balbuciação&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;3. Elocução de uma palavra&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;4. Elocução de duas palavras&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;5. Estrutura de frases básicas&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;&lt;b&gt;&quot;Nem a natureza, nem a educação isoladamente determinam a aquisição da linguagem.&quot;&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin-left: 7px; margin-right: 3px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; line-height: 19px;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: white; font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;&lt;i&gt;Hipótese gerativo-transformacional. O Inatismo, hipótese abordado por Noam Chomsky, defende que o ser humano é provido de uma gramática inata, ou seja, esta já nasce com a pessoa, e vai tomando forma conforme o seu desenvolvimento. E a criança toma como base para seu desenvolvimento a fala dos adultos, que servem de estrutura para o desenvolvimento de suas próprias regras. A partir do momento que a criança incorpora como modelo algumas estruturas da língua mãe, não é porque imitou, mas por que incorporou novos modelos de regras para sua língua. &amp;nbsp;&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;i style=&quot;background-color: black; color: white; font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif; line-height: 19px;&quot;&gt;O cognitivismo construtivista, faz-se um paralelo contraditório entre o behaviorismo de Skinner que defendia que a linguagem era um conjunto de comportamentos e o inatismo de Chomsky que afirma que a linguagem vem de uma herança genética, isto é, inata, onde se nasce com uma gramática na mente e que se desenvolve no decorrer do tempo. Diz ainda que se a criança dependesse de aprender através de imitação, como ressaltava o behaviorismo, ela nunca teria uma gramática perfeita.&lt;/i&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin-left: 7px; margin-right: 3px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; line-height: 19px;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: white; font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;&lt;i&gt;A Gramática Universal e sua relevância, atentando para aspectos importantes abordados por Lyons sobre a teoria chomiskiana.&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;MsoNormal&quot; style=&quot;margin-left: 7px; margin-right: 3px; text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;background-color: black; line-height: 19px;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: white; font-family: &#39;Trebuchet MS&#39;, sans-serif;&quot;&gt;&lt;i&gt;Primeiro ele mostra como o mentalismo chomiskiano, se caracteriza como antimaterialista e antibehaviorista, discordando que a linguagem é igual a qualquer outro comportamento que pode ser explicado através de estímulos – reforço – resposta, e ainda que essa vem de experiências com o meio.&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/feeds/4769317637567129213/comments/default' title='Postar comentários'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment/fullpage/post/3417589595664438207/4769317637567129213' title='0 Comentários'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/4769317637567129213'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/4769317637567129213'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/2011/11/linguagem-natureza-e-aquisicao_30.html' title='LINGUAGEM: NATUREZA E AQUISIÇÃO'/><author><name>Isabel Vargas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/17686174720490145094</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='https://img1.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3417589595664438207.post-3978417434560257475</id><published>2011-11-30T20:59:00.001-02:00</published><updated>2012-03-13T20:29:22.472-03:00</updated><title type='text'>Problema</title><content type='html'>&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;b&gt;&quot;é a situação na qual você está &amp;nbsp;tentando alcançar um objetivo e deve encontrar um meio de chegar lá&quot;.&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;b&gt;ETAPAS NA RESOLUÇÃO DE UM PROBLEMA&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;1ª Identificação: identifica-se a questão básica a ser respondida.&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;2ª Definição: definição e representação do problema. (ETAPA MAIS IMPORTANTE)&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;3ª Elaboração de Estratégias: planejamento de estratégia. Análise e síntese.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;Pensamento Divergente: o famoso leque de opções;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;Pensamento Convergente: escolha da opção mais adequada.&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;4ª Organização da Informação: organiza estrategicamente a informação que seja mais adequada.&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;5ª Alocação de Recursos: Implementação das estratégias.&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;6ª Monitoramento: utilização de recursos cognitivos para realizar o monitoramento do trabalho.&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;7ª Avaliação: conduz todo processo de resolução. Ocorre dentro de um ciclo de resolução de problemas e pode levar a redefinição de processos.&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;b&gt;ESTRUTURA DOS PROBLEMAS&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;Problema Bem-Estruturado:&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;Problemas que apresentam caminhos claros para resolução.&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;Problema Mal-Estruturado:&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;Problemas sem caminhos claros, nem específicos. Com várias soluções possíveis.&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;b&gt;HEURÍSTICA&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;Estratégias para solução de problemas. Táticas utilizadas pelo sujeito na busca de uma solução.&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;TRAJETO AO ACASO: busca aleatória para a solução. Método da tentativa e erro;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;ANÁLISE DE MEIOS E FINS: descobrir diferenças entre o estado atual e estado desejado e definir as operações que a reduzem;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;ESTABELECIMENTO DE SUBOBJETIVOS: escolher um estado intermediário para alcançar um objetivo temporário;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;GERAR E TESTAR: gerar um número mínimo de soluções e testá-las.&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;b&gt;OBSTÁCULOS À RESOLUÇÃO DE PROBLEMAS&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;ENTRINCHEIRAMENTO: uso de uma única estratégia.&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;FIXIDEZ FUNCIONAL: incapacidade para ver novas utilidades em velhas ferramentas.&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;ESTEREÓTIPO: crença de que grupos sociais tendem a ter, de modo uniforme, um conjunto de características.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;TRANSFERÊNCIA NEGATIVA: resolução de problemas anterior atrapalha resolução de novo problemas.&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;b&gt;AUXÍLIO À RESOLUÇÃO DE PROBLEMAS&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;TRANSFERÊNCIA POSITIVA: transferência de solução adequada.&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;TRANSFERÊNCIA ANALOGIAS - TIPO DE TRANSFERÊNCIA POSITIVA: problemas na busca e percepção do isomorfismo.&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;TRANSFERÊNCIA INTENCIONAL: aplicação da estrutura e não do conteúdo.&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;INCUBAÇÃO: colocação do problema a parte por algum tempo. Eliminação de efeitos negativos de configuração mental.&lt;/span&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/feeds/3978417434560257475/comments/default' title='Postar comentários'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment/fullpage/post/3417589595664438207/3978417434560257475' title='0 Comentários'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/3978417434560257475'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/3978417434560257475'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/2011/11/problema.html' title='Problema'/><author><name>Isabel Vargas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/17686174720490145094</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='https://img1.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3417589595664438207.post-2839970293714282651</id><published>2011-11-30T19:47:00.000-02:00</published><updated>2011-11-30T20:22:58.117-02:00</updated><title type='text'>Alterações na Linguagem</title><content type='html'>&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;Predominantemente Funcional&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;DISFEMIAS&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;b&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;São perturbações intermitentes na emissão das palavras, sem que existam alterações dos órgãos da expressão. Neste grupo de transtornos da linguagem o distúrbio mais importante é a gagueira (tartamudez). A Disfemia é uma desordem da comunicação humana que vem despertando a curiosidade de fonoaudiólogos, foniatras, psicólogos, psiquiatras e outros profissionais afins, além de leigos que lidam com indivíduos portadores de gagueira . Caracteriza-se por hesitação, silabação, precedida ou intercalada dos fonemas qui, que, ga, gue. A gagueira revela a tendência de aumentar ou diminuir sob a influência da emoção.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;b style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif; text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8;&quot;&gt;DISFONIAS&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8;&quot;&gt;Não se trata, propriamente, de alteração da linguagem, mas de defeitos da voz consequentes a perturbações orgânicas ou funcionais das cordas vocais ou, ainda, como conseqüência de uma respiração defeituosa. Seria então, a Disfonia, um distúrbio da voz, como rouquidão, soprosidade ou aspereza.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;blockquote&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8;&quot;&gt;A Disfonia é subdividida em:&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;a) Disfonia Funcional: Alteração da voz resultante de abuso vocal ou mal uso. Não apresenta qualquer causa física ou estrutural.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;b) Disfonia Orgânica: Alteração da voz, causada ou relacionada a algum tipo de condição laringiana ou doença.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/blockquote&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;b&gt;LOGORRÉIA&lt;/b&gt;:&amp;nbsp;Na vida comum encontramos muitos charlatães cuja incontinência verbal poderia ser comparada a uma forma menor e de certo modo subnormal da logorréia: o palavrório feminino fútil e inconsistente de certas reuniões sociais, a facúndia e conversa cínica de certos embusteiros, as explicações discursivas intermináveis de propagandistas e vendedores.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;A logorréia é comum em todos os casos de excitação psicomotora, principalmente nos estados maníacos e hipomaníacos, na embriaguez alcoólica; em casos de demência senil, a logorréia está reduzida, muitas vezes, a um verbigeração incoerente.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;b&gt;BRADILALIA&lt;/b&gt;:&amp;nbsp;Consiste numa diminuição da velocidade de expressão, como resultado da lentidão dos processos psíquicos e do curso do pensamento. Observa-se no parkinsonismo pós-encefalítico, em casos de epilepsia pós-traumática.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;b&gt;VERBIGERAÇÃO&lt;/b&gt;:&amp;nbsp;É a repetição incessante durante dias, semanas e até meses, de palavras e frases pronunciadas em tom de voz monótono, declamatório ou patético. É observada nos estados demenciais, em psicoses confusionais e na esquizofrenia, especialmente na forma catatônica.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;b&gt;MUTISMO&lt;/b&gt;:&amp;nbsp;Mutismo é a ausência de linguagem oral. O mutismo tem origem e mecanismos os mais variados. Nas doenças mentais, é observado nos estados de estupor da confusão mental, da melancolia e da catatonia; nos estados demenciais avançados, na paralisia geral e na demência senil. Na esquizofrenia, o mutismo adquire uma importante significação. Pode decorrer, nesse caso, de interceptação do pensamento, de perda de contato com a realidade, de alucinações imperativas ou de idéias delirantes de culpabilidade. Com muita freqüência, os catatônicos não falam nem respondem ao interrogatório, dando-nos a impressão de que se encerram voluntariamente no mais completo mutismo.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;b&gt;MUSSITAÇÃO&lt;/b&gt;:&amp;nbsp;É a expressão da linguagem em voz muito baixa; o enfermo movimenta os lábios de maneira automática, produzindo murmúrio ou som confuso. É um sintoma próprio da esquizofrenia.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;b&gt;ECOLALIA&lt;/b&gt;:&amp;nbsp;Ecolalia é a repetição, como um eco, das últimas palavras que chegam ao ouvido do paciente. Em condições patológicas, observa-se nos catatônicos. O fenômeno tem muita semelhança com a perseveração do pensamento, observada nos epilépticos. Os enfermos repetem como um eco não só as palavras que lhes são dirigidas, como partes de uma frase que escutam ao acaso.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;Não se pode fazer distinção clara entre a ecolalia manifestada por um esquizofrênico crônico e um enfermo portador de um transtorno cerebral orgânico, pois ambos os pacientes podem ter em comum uma notável alteração dos processos intelectuais e da intencionalidade.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;b&gt;NEOLOGISMO&lt;/b&gt;:&amp;nbsp;Neologismos são palavras criadas ou palavras já existentes empregadas com significado desfigurado. Pode ser um sintoma comum na esquizofrenia.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/feeds/2839970293714282651/comments/default' title='Postar comentários'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment/fullpage/post/3417589595664438207/2839970293714282651' title='0 Comentários'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/2839970293714282651'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/2839970293714282651'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/2011/11/alteracoes-na-linguagem_30.html' title='Alterações na Linguagem'/><author><name>Isabel Vargas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/17686174720490145094</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='https://img1.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3417589595664438207.post-4228225563224230198</id><published>2011-11-30T19:38:00.000-02:00</published><updated>2011-11-30T20:27:57.924-02:00</updated><title type='text'>Alterações na Linguagem</title><content type='html'>&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;b&gt;Alterações Predominantemente Orgânicas&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;b&gt;DISARTRIA&lt;/b&gt;:&amp;nbsp;Consiste na dificuldade de articular as palavras, normalmente resultante de paresia, paralisia ou ataxia dos músculos que intervêm nesta articulação. A perturbação é mais acentuada quando se trata de pronunciar as consoantes labiais e linguais, as quais são omitidas ao dizer as palavras, ou a pessoa titubeia ao pronunciá-las. A alteração torna-se mais evidente quando se utilizam as frases de prova, como por exemplo, pedindo ao paciente que pronuncie &quot;sou caricaturista, vou caricaturar-me no caricaturista&quot;, ou &quot;artilheiro de artilharia&quot;, &quot;ministro plenipotenciário&quot;.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;Os sintomas iniciais da Doença de Parkinson por exemplo, incluem modificação na escrita, por exemplo, assinatura diferente, perda da agilidade muscular para atos que eram até então corriqueiros, lentidão da marcha e Disartria.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;b&gt;DISLALIA&lt;/b&gt;:&amp;nbsp;Consiste na má pronúncia das palavras, seja omitindo ou acrescentando fonemas, trocando um fonema por outro ou ainda distorcendo-os. A falha na emissão das palavras pode ainda ocorrer a nível de fonemas ou de sílabas. Assim sendo, os sintomas da Dislalia consistem em omissão, substituição ou deformação os fonemas.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;Até os quatro anos, os erros na linguagem são normais, mas depois dessa fase a criança pode ter problemas se continuar falando errado. A Dislalia, troca de fonemas (sons das letras), pode afetar também a escrita. Na prática o personagem Cebolinha, de Maurício, é um exemplo de criança com Dislalia. Ele troca o som da letra R pelo da letra L.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;b&gt;PARAFASIA&lt;/b&gt;:&amp;nbsp;As parafasias verbais consistem na utilização de uma palavra por outra. A palavra proferida apresenta, algumas vezes, uma relação de ordem conceitual com a palavra substituída (garfo por colher, lápis por borracha) ou de ordem fonética (pêra por cera, marco por barco), porém sua utilização freqüentemente parece ocorrer ao acaso. As parafasias literais correspondem a uma deslocação da estrutura fonêmica das palavras, com elisão, inversão de sílabas, substituições, uso de palavras deformadas, porém ainda identificáveis (reutamismo por reumatismo, biciteta por bicicleta) ou de neologismos totalmente sem significado (para um lápis, logamentase, tipão, pinhão de caça...).&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;b&gt;JARGONOFASIA&lt;/b&gt;: É&amp;nbsp;uma linguagem constituída de parafasias verbais e literais, freqüentemente associado a uma dificuldade sintáxica (dissintaxia) que, diferente do agramatismo, não é uma redução econômica da linguagem, mas sim uma utilização defeituosa da organização gramatical: ex.: &quot;o amigo onde passei as férias&quot;. Normalmente, o jargonafásico não toma consciência da desorganização em sua linguagem (anosognosia) mas, com o passar do tempo pode surgir alguma atitude crítica que permite ao paciente reconhecer seus erros e tentar corrigi-los.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;b&gt;DISLEXIA&lt;/b&gt;:&amp;nbsp;Dislexia é um distúrbio específico da linguagem caracterizado pela dificuldade em decodificar (compreender) palavras. Segundo a definição elaborada pela Associação Brasileira de Dislexia, trata-se de uma insuficiência do processo fonoaudiológico e inclui-se frequentemente entre os problemas de leitura e aquisição da capacidade de escrever e soletrar. Resumidamente podemos entender a Dislexia como uma alteração de leitura.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;O diagnóstico da Dislexia é muito semelhante ao do de outros distúrbios de aprendizagem. Por isto, é preciso muito cuidado para não rotular toda e qualquer alteração de leitura como Dislexia. A Dislexia tem sempre como causa primária a relação espacial alterada, fazendo com que a criança não consiga decifrar satisfatoriamente os códigos da escrita. O diagnóstico da Dislexia exige quase sempre uma equipe multidisciplinar, formada por neurologista, psicólogo, psiquiatra e psicopedagogo. Esta equipe tem a função básica de eliminar outras causas responsáveis pelas trocas de letras e outras alterações de linguagem.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;b&gt;AFASIA&lt;/b&gt;:&amp;nbsp;Uma lesão cerebral de extensão limitada interessando o hemisfério esquerdo de uma pessoa destra poderá fazê-la perder a capacidade de utilizar a linguagem como meio de comunicação e como meio de representação simbólica: o indivíduo não poderá se exprimir oralmente ou por escrito de uma forma inteligível; ele não mais decifra as mensagens que recebe sob a forma de linguagem falada ou escrita.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;Afasia pode ser entendida como uma perturbação da linguagem caracterizada pela perda parcial ou total da faculdade de exprimir os pensamentos por sinais e de compreender esses sinais. Alguns autores referem a Afasia como a perda da memória dos sinais pelos quais se realiza a troca idéias. De qualquer forma, o fato dominante na Afasia é a incompreensão da palavra falada e a impossibilidade, em grau variável, de ler ou de escrever.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;b style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;CAUSAS DA AFASIA&lt;/span&gt;&lt;/b&gt;&lt;br /&gt;
&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;Na ordem decrescente de importância, as causas da Afasia são as seguintes:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;a) desordens vasculares&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;b) traumatismos que atingem o hemisfério esquerdo;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;c) processos inflamatórios;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;d) escleroses disseminadas e encefaloses;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;e) abscessos e gomas;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;f) tumores;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;g) hematomas.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;Podem-se observar Afasias transitórias no curso da uremia, diabete, intoxicações, na epilepsia e na enxaqueca.&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;b&gt;AFASIA DE BROCA&lt;/b&gt;:&amp;nbsp;A afasia de Broca caracteriza-se por grande dificuldade em falar, porém a compreensão da linguagem encontra-se preservada. Essa síndrome é também dita como afasia não fluente, de expressão ou motora: os pacientes conseguem executar normalmente a leitura silenciosa, mas a escrita está comprometida. Esses pacientes possuem, ainda, fraqueza na hemiface e membro superior direito (devido à proximidade das regiões afetadas pelo distúrbio circulatório). Os pacientes têm consciência do seu déficit e se deprimem com facilidade (frustração). Entretanto, o prognóstico é bom quanto à recuperação de parte da linguagem falada, embora sejam necessários meses para a realização de uma fala simples, abreviada, ainda que não fluente.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;b&gt;AFASIA DE WERNICKE&lt;/b&gt;:&amp;nbsp;A afasia de&amp;nbsp;&lt;i style=&quot;margin-bottom: 0px; margin-left: 0px; margin-right: 0px; margin-top: 0px; padding-bottom: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; padding-top: 0px; text-align: justify;&quot;&gt;Wernicke&lt;/i&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&amp;nbsp;caracteriza-se por dificuldade na compreensão da linguagem, a fala é fluente e faz pouco sentido. Essa síndrome é também denominada afasia fluente, de recepção ou sensorial. Diferente dos pacientes com afasia de Broca, os pacientes com essa síndrome começam a falar espontaneamente, embora de modo vago, fugindo do objetivo da conversa. Pode existir parafasias, isto é, uma palavra substituindo outra, como chamar uma colher de garfo (parafasia literal), ou um som substituindo outro, como ao chamar uma colher de mulher (parafasia verbal); geralmente, não apresentam fraqueza associada, os pacientes não se dão conta de seu déficit e a recuperação é mais difícil.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: #9fc5e8; font-family: Verdana, sans-serif;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;b&gt;AGRAMATISMO&lt;/b&gt;:&amp;nbsp;&lt;/span&gt;O agramatismo é uma evolução freqüente da Afasia e reflete uma importante redução da linguagem. A utilização prevalente de substantivos, juntamente com o emprego sistemático de verbos no infinitivo e a supressão de pequenos instrumentos de linguagem (artigos, preposições...) determinam uma forma de expressão semelhante a uma linguagem primitiva (mim Tarzã, you Jane) ou de um estilo telegráfico, com uma linguagem econômica, reduzida, concreta, pobre, sem flexibilidade e sem possibilidade de abstração.&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/feeds/4228225563224230198/comments/default' title='Postar comentários'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment/fullpage/post/3417589595664438207/4228225563224230198' title='0 Comentários'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/4228225563224230198'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/4228225563224230198'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/2011/11/alteracoes-na-linguagem.html' title='Alterações na Linguagem'/><author><name>Isabel Vargas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/17686174720490145094</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='https://img1.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><thr:total>0</thr:total></entry><entry><id>tag:blogger.com,1999:blog-3417589595664438207.post-2960592180370671962</id><published>2011-10-20T21:03:00.000-02:00</published><updated>2011-10-20T21:03:22.563-02:00</updated><title type='text'>Desamparo Aprendido</title><content type='html'>&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: black;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;color: white;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 16px;&quot;&gt;O desamparo aprendido (learned helplessness effect) foi proposto como modelo animal de depressão há quase duas décadas (Seligman, 1975) sendo desde então bastante utilizado em diferentes tipos de pesquisa (Overmier &amp;amp; Hellhammer, 1988). Embora o estudo do desamparo tenha se originado de investigações voltadas para a análise de interações entre contingências respondentes e operantes (Maier, 1989), a partir da sua associação com a depressão ele passou a ser amplamente utilizado como um modelo para o teste de drogas e alterações bioquímicas, ficando a análise funcional desse comportamento relegada a segundo plano. Conforme discutiremos mais adiante, esse abandono da análise funcional do desamparo reduziu o potencial de contribuição desses estudos para a compreensão do comportamento em geral, e da possível similaridade do desamparo com a depressão humana.&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 16px;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 16px;&quot;&gt;O estudo do desamparo se destaca pela análise da história passada como um evento crítico na determinação do comportamento presente. Na maioria dos estudos com animais, o desamparo tem sido caracterizado pela dificuldade de aprendizagem operante apresentada por sujeitos submetidos previamente a eventos incontroláveis (não-contingentes). Via de regra, esses eventos correspondem a estímulos aversivos (geralmente choques elétricos) cuja ocorrência independe do comportamento do sujeito. A dificuldade em aprender tem sido avaliada comparando-se o comportamento desses sujeitos frente a contingências operantes (principalmente de fuga ou esquiva) com o comportamento de sujeitos previamente submetidos a choques controláveis ou a nenhum choque: nessa comparação, maiores latências das respostas de fuga/esquiva, ou a não aprendizagem dessas respostas, caracteriza o desamparo.&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 16px;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 16px;&quot;&gt;Num experimento protótipo, três grupos de animais são colocados individualmente em caixas experimentais idênticas onde permanecem pelo tempo de uma sessão, durante a qual dois deles recebem choques provenientes de uma mesma fonte e um terceiro não recebe choques. Da dupla tratada com choques, apenas um animal pode desligá-los emitindo uma resposta previamente selecionada, controlando dessa maneira a duração dos choques para si e para o seu parceiro, para o qual os choques são incontroláveis. Portanto, essa tríade permite que se analise tanto os efeitos dos choques em si como os efeitos da possibilidade (ou não) de controle sobre os mesmos. Vinte e quatro horas após essa sessão, todos os animais são submetidos a uma contingência de fuga ou esquiva. O resultado padrão é uma maior latência de fuga/esquiva apresentada pelos animais submetidos aos choques incontroláveis, sendo que tanto os animais expostos aos choques controláveis como os não submetidos aos choques não diferem entre si. Em função desses resultados, a incontrolabilidade dos choques, e não os choques em si, vem sendo apresentada como a variável crítica para a ocorrência desse efeito comportamental uma vez que não se observa a dificuldade de aprendizagem pelos sujeitos expostos aos choques controláveis (Overmier &amp;amp; Seligman, 1967; Seligman &amp;amp; Maier, 1967).&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 16px;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 16px;&quot;&gt;Diferentes formulações teóricas foram apresentadas para explicar o desamparo, sendo que a maioria delas propõe que a experiência com os choques incontroláveis tem como efeito principal tornar o sujeito menos ativo. Essa inatividade pode ser aprendida através de contingências acidentais supostamente presentes na condição de incontrolabilidade (Bracewell &amp;amp; Black, 1974; Glazer &amp;amp; Weiss, 1976; Levis, 1976), ou pode ser decorrente da depleção de alguns neurotransmissores cerebrais que reduziria a atividade motora do sujeito (Anisman, lrwing &amp;amp; Sklar, 1979; Weiss, Glazer &amp;amp; Pohorecky, 1976; Weiss, Glazer, Pohorecky, Brick &amp;amp; Miller, 1975). Aprendida ou imposta bioquimicamente, a inatividade teria como conseqüência dificultar a inicializacão da resposta de teste, reduzindo o contato do sujeito com a contingência operante.&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 16px;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 16px;&quot;&gt;Em suma, essas hipóteses sugerem que a dificuldade de aprendizagem operante observada nesses estudos é meramente um subproduto da baixa atividade locomotora dos animais e não um processo de aprendizagem em si.&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 16px;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 16px;&quot;&gt;Entretanto, a hipótese que ganhou maior projeção na análise desse fenômeno não atribui à inatividade um papel crítico. Segundo alguns autores, os indivíduos submetidos à incontrolabilidade aprendem que os eventos do meio ocorrem independentemente do seu comportamento e essa aprendizagem interfere na aprendizagem oposta de fuga ou esquiva (Maier &amp;amp; Seligman, 1976; Seligman, Maier &amp;amp; Solomon, 1971).&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 16px;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 16px;&quot;&gt;Essa hipótese recebeu o mesmo nome do fenômeno que se propõe a explicar (learned helplessness hypothesis) o que gera muitas vezes confusão entre o fenômeno e a sua explicação. Apesar dessa mistura indesejável, esta é a única formulação teórica que analisa o desamparo diretamente como um processo de aprendizagem associativa e não como subproduto de outros processos, análise essa que tem se revelado mais consistente com os dados experimentais que a proposta de inatividade (Maier &amp;amp; Seligman, 1976; Maier, 1989). É também a hipótese do desamparo aprendido que justifica a proposição desse fenômeno comportamental como um modelo de depressão humana (Overmier &amp;amp; Helhammer, 1988; Seligman, 1975).&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 16px;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 16px;&quot;&gt;O desamparo aprendido foi inicialmente sugerido como modelo de depressão reativa ou exógena devido às semelhanças de sintomatologia, etiologia, cura e prevenção (Seligman, 1975). Embora essa proposta tenha sido feita poucos anos após o primeiro relato de desamparo com animais, pode-se dizer que os trabalhos experimentais que a seguiram trouxeram uma grande quantidade de informações que, de uma maneira geral, sustentam a sua credibilidade como um dos melhores modelos de depressão em uso, embora não exista um consenso sobre que tipo de depressão é mimetizada pelos animais desamparados. A favor do desamparo mimetizar a depressão reativa existe, além do fator desencadeante ambiental, o fato de que o comportamento pode ser revertido forçando-se o sujeito a emitir a resposta de fuga o que, segundo alguns autores, poderia ser análogo a intervenções psicossociais tipo psicoterapia (Seligman, Maier &amp;amp; Geer, 1968; Seligman, Rosellini &amp;amp; Kozak, 1975). Entretanto a sua sensibilidade diferencial a tratamento com drogas antidepressivas (Sherman, Sacquitne &amp;amp; Petty, 1982) aponta na direção da depressão endógena uma vez que se relata que a depressão reativa responde pouco ao tratamento farmacológico (Graeff, 1989). Da mesma maneira, outras características do animal desamparado - tais como passividade, baixa atividade locomotora, piora no desempenho mantido por contingências de reforçamento positivo, redução de comportamentos agressivos, perda de apetite e elevação dos níveis de corticosteroides - também são freqüentemente associados à sintomatologia da depressão endógena ou à fase depressiva da PMD. Portanto, a afirmação de que o desamparo mimetiza a depressão exógena, bem aceita nos trabalhos iniciais, é hoje olhada com cautela.&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 16px;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 16px;&quot;&gt;Essa dificuldade de se determinar o tipo de depressão que é mimetizado pelo desamparo torna-se pouco relevante frente à tendência crescente de se considerar que mesmo em humanos nem sempre é possível se fazer uma distinção exata dos diferentes subtipos de depressão. Mais relevante parece ser a análise das similaridades freqüentemente observadas entre os animais desamparados e diferentes tipos de pacientes deprimidos. Entre elas observa-se nos animais desamparados, além das características comportamentais já citadas, a depleção dos neurotransmissores noradrenalina (NA) e serotonina (5-HT) (Anisman, lrwing &amp;amp; Sklar, 1979; Weiss e cols., 1975; Weiss, Glazer &amp;amp; Pohorecky, 1976), coincidente com as principais teorias sobre a bioquímica da depressão (Graeff, 1989). Diferentes trabalhos têm demonstrado que drogas agonistas de NA e 5-HT são efetivas para impedir o desamparo em animais (Graeff, Hunziker &amp;amp; Graeff, 1989; Sherman, Sacquitne &amp;amp; Petty, 1982), enquanto antagonistas desses neurotransmissores simulam o desamparo (Anisman &amp;amp; Zacharko, 1982). Nesse sentido, o efeito obtido com a imipramina, que é um dos antidepressivos mais utilizados clinicamente, pode ser um argumento a favor da analogia entre desamparo e depressão (Petty &amp;amp; Sherman, 1979). Outro exemplo de características dos animais desamparados que coincidem com as de pacientes deprimidos é a imuno-supressão (Laudendlager, Ryan, Drugan, Hyson &amp;amp; Maier, 1983; Mormede, Dantzer, Michaud, Kelley &amp;amp; Moa’, 1988).&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 16px;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 16px;&quot;&gt;Se esse conjunto de resultados sugere para alguns a validação do desamparo aprendido como modelo de depressão, para outros ele é insuficiente. Segundo Willner (1986, 1991), a proposta do desamparo como modelo de depressão baseia-se em três asserções que são controvertidas: 1) os animais submetidos aos eventos aversivos incontroláveis tornam-se desamparados em função da aprendizagem de independência entre seu comportamento e os eventos do meio; 2) pessoas submetidas à incontrolabilidade desenvolvem uma aprendizagem similar, tornando-se desamparadas; 3) o desamparo (ou a crença na independência entre comportamento e eventos do meio) é o sintoma central da depressão em humanos. Para Willner, a primeira asserção só se sustenta na hipótese do desamparo aprendido, sendo contestada pelas demais hipóteses explicativas que apontam a inatividade como a variável crítica; a segunda asserção baseia-se na teoria do desamparo reformulada para humanos (Abranson, Seligman &amp;amp; Teasdale, 1978) onde a variável crítica passa a ser a atribuição que o indivíduo faz das suas falhas, não bastando a simples experiência com a incontrolabilidade, o que torna praticamente impossível seu teste com animais; por fim, a terceira asserção fica comprometida por resultados experimentais que sugerem que nem sempre a atribuição depressiva implica numa maior probabilidade de depressão. Apesar dessa argumentação de Willner ser bastante criteriosa, ela pode ser questionada, ao menos em pane, pelo fato dele recorrer às hipóteses da inatividade, as quais têm sido cada vez mais descartadas como explicações convincentes do desamparo. O que se pode dizer é que no atual estágio de investigação predomina na literatura a idéia de que o desamparo tem sido um modelo comportamental bastante útil no estudo experimental da depressão.&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 16px;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 16px;&quot;&gt;Apesar disso, a análise da maioria dos trabalhos publicados sobre desamparo aprendido revela uma surpreendente falta de rigor tanto conceitual (na classificação do efeito em si) como metodológica (nos procedimentos empregados para a sua produção). O uso do desamparo como um mero modelo, sem uma análise funcional do comportamento estudado, tem gerado um grande número de trabalhos cujos processos comportamentais chamados de &quot;desamparo&quot; dificilmente poderiam ser considerados equivalentes. Por exemplo, apesar do desamparo ser definido como a dificuldade ou falha de aprendizagem instrumental em função da experiência prévia com eventos aversivos incontroláveis, a maior pane dos trabalhos relatados não leva em conta esse aspecto de aprendizagem: a diferença de latência de fuga e/ou esquiva entre os grupos não encobre o fato de que os animais não submetidos aos choques incontroláveis freqüentemente não apresentam padrão de aprendizagem (Alloy &amp;amp; Bersh, 1979; Jackson, Maier &amp;amp; Rapaport, 1978, experimento lA; Maier &amp;amp; Jackson, 1977; Maier &amp;amp; Testa, 1975; Seligman, Rosellini &amp;amp; Kozak, 1975, experimento 2). Ou seja, se o desamparo é por definição uma interferência num processo de aprendizagem operante em função de uma história passada específica, o mínimo a se esperar é que essa aprendizagem seja claramente observada em animais que não tiveram tal história. Sem essa demonstração, os comportamentos observados não podem ser chamados de desamparo.&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 16px;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 16px;&quot;&gt;A falta de rigor conceitual e metodológico tem gerado resultados que levam a equívocos na análise teórica do fenômeno. Como exemplo disso, pode-se citar dois conjuntos de resultados que geraram problemas na validação e interpretação teórica do fenômeno, e posteriormente se revelaram fruto da imprecisão metodológica: 1) a dificuldade de replicação do desamparo com ratos (os trabalhos iniciais foram com cães), que sugeriu por algum tempo a sua baixa generalidade como processo básico entre espécies, e 2) o fato do desamparo não ser observado após 48 horas da experiência com a incontrolabilidade (Overmier &amp;amp; Seligman, 1967; Weiss e cols., 1992), o que dificultava sua análise como um fenômeno decorrente de processos associativos, ou mesmo da sua equivalência à depressão humana uma vez que o diagnóstico de depressão do DSM-III requer que a sintomatologia permaneça pelo menos durante duas semanas (Willner, 1991). Hoje sabe-se que o desamparo ocorre tanto em ratos como nas mais diferentes espécies (Overmier &amp;amp; Hellhammer, 1988), após diferentes intervalos da experiência com a incontrolabilidade (por exemplo, Damiani, Costa, Machado &amp;amp; Hunziker, 1992).&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 16px;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 16px;&quot;&gt;As primeiras replicações com ratos foram obtidas quando se utilizou como contingência de fuga o esquema de reforçamento em FR2 para a resposta de correr na shuttlebox (Maier &amp;amp; Testa, 1975) e em FR3 para a resposta de pressão à barra (Seligman, Rosellini &amp;amp; Kozak, 1975). Ambas as contingências foram propostas em substituição à contingência de FRI na shuttlebox, empregada inicialmente por ser análoga à utilizada com cães, porém sem sucesso com ratos. Embora esses pesquisadores tenham adaptado a contingência de fuga para os ratos considerando as diferenças entre as espécies, é curioso notar que a &quot;solução&quot; apresentada por eles não levou em conta o requisito mínimo de demonstrar que os animais ingênuos aprendem a resposta de fuga: ambas as contingências produzem, nos animais ingênuos, latências constantes ou progressivamente maiores ao longo da sessão de fuga, o que é o oposto do esperado nesse processo de aprendizagem. Nesses trabalhos, o fato dos animais submetidos aos choques incontroláveis terem apresentado latências mais altas que os sujeitos ingênuos foi considerado suficiente para caracterizar o desamparo. Essa imprecisão de medida do processo de aprendizagem operante está igualmente pressente nos trabalhos que investigaram a ocorrência do desamparo após 48 horas desde os choques incontroláveis, tornando pouco elucidativos os resultados a esse respeito (Maier &amp;amp; Testa, 1975; Seligman Rosellini &amp;amp; Kozak, 1975). Apesar disso, essas contingências de fuga e/ou esquiva continuam sendo adotadas pela maioria dos pesquisadores do desamparo (ver, por exemplo, Maier, 1989).&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 16px;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 16px;&quot;&gt;A análise da inadequação desses procedimentos experimentais motivou uma série de investigações estabelecendo contingências mais precisas, tendo sido obtidos resultados sistemáticos de desamparo com ratos em condições onde os animais ingênuos apresentaram um típico padrão de aprendizagem de fuga. Basicamente, foi estabelecida uma contingência de fuga onde a possibilidade de interação entre contingências operantes e respondentes, conflitantes entre si, foram minimizadas. Também foi reduzida a probabilidade inicial da resposta de fuga e aumentada a quantidade de feedback sobre essa resposta (ver análise de Hunziker, 1981). Usando-se o procedimento básico gerado por esses experimentos, foram obtidos resultados algumas vezes destoantes da literatura da área, porém mais consistentes com a análise do processo de aprendizagem em estudo: 1) o desamparo foi observado igualmente após 24 ou 168 horas (ou 7 dias) dos choques incontroláveis (Damiani e cols., 1992); 2) obteve-se igual nível de desamparo em ratos machos e fêmeas (Hunziker &amp;amp; Damiani, 1992), em contraposição a relatos de que fêmeas não desenvolvem o desamparo aprendido, ou o desenvolvem menos intensamente (Navarro e cols., 1984; Steenbergen, Heinsbrock, van Haaren &amp;amp; van de Poll, 1989); 3) o uso de sinalização pós-choques incontroláveis, semelhante à descrita por Volpicelli, Ulm, Altenor e Seligman (1984) como suficiente para impedir o aparecimento do desamparo, não produziu esse efeito (Damiani &amp;amp; Hunziker, 1992); 4) uma única administração de naloxona (Hunziker, 1992) ou de imipramina (Graeff, 1991; Hunziker, Buonomano &amp;amp; Moura, 1986) impediu o aparecimento do desamparo, contrariando outros trabalhos que descreveram a necessidade de tratamento crônico para obter esse resultado (Hemingway &amp;amp; Reigle, 1987; Petty &amp;amp; Sherman, 1979). Pelo fato de que todos esses trabalhos mostram, sem exceção, padrões de aprendizagem de fuga pelos sujeitos ingênuos e latências significantemente mais elevadas emitidas pelos sujeitos submetidos previamente aos choques incontroláveis, pode-se assegurar a análise de um processo de aprendizagem instrumental. Por outro lado, com os procedimentos normalmente adotados é mais provável que se esteja medindo a atividade motora eliciada pelos choques e não um processo associativo (Maier &amp;amp; Testa, 1975). Nesse caso, os dois conjuntos de trabalhos não seriam diretamente comparáveis por estarem investigando processos distintos.&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 16px;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 16px;&quot;&gt;Portanto, parece ser indispensável que o desafio de se estabelecerem modelos animais de psicopatologias seja acompanhado de uma constante e rigorosa análise dos processos comportamentais envolvidos. A falta dessa análise gera o uso do comportamento como um mero instrumento de teste como se ele não fosse uma complexa interação entre o organismo e o ambiente, o que é falso. Nunca é demais lembrar que um instrumento equivocado gera, necessariamente, resultados pouco confiáveis. Assim, mais importante do que a resposta à pergunta do título desse trabalho é a constatação de que ainda há muito a ser investigado sobre a complexidade das variáveis responsáveis pelo desamparo aprendido. A questão teórica subjacente a esses estudos continua sendo de grande relevância para a análise do comportamento, e o delineamento proposto oferece um instrumental adequado para estudos rigorosos sobre as variáveis das quais o comportamento é função. Se esses estudos somarem evidências para a análise das similaridades do desamparo com a depressão humana, tanto melhor para a compreensão dessa psicopatologia. Contudo, sem esse rigor metodológico corre-se o risco de análises superficiais e, consequentemente, equivocadas. O que é, no mínimo, um atraso para a ciência.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;Apple-style-span&quot; style=&quot;background-color: white; font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-size: 11px; line-height: 16px;&quot;&gt;&lt;/div&gt;</content><link rel='replies' type='application/atom+xml' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/feeds/2960592180370671962/comments/default' title='Postar comentários'/><link rel='replies' type='text/html' href='http://www.blogger.com/comment/fullpage/post/3417589595664438207/2960592180370671962' title='1 Comentários'/><link rel='edit' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/2960592180370671962'/><link rel='self' type='application/atom+xml' href='http://www.blogger.com/feeds/3417589595664438207/posts/default/2960592180370671962'/><link rel='alternate' type='text/html' href='http://eavidavailevando.blogspot.com/2011/10/desamparo-aprendido.html' title='Desamparo Aprendido'/><author><name>Isabel Vargas</name><uri>http://www.blogger.com/profile/17686174720490145094</uri><email>noreply@blogger.com</email><gd:image rel='http://schemas.google.com/g/2005#thumbnail' width='16' height='16' src='https://img1.blogblog.com/img/b16-rounded.gif'/></author><thr:total>1</thr:total></entry></feed>