Emerytka w podróży - blog retrospektywny

Musée des Confluences, czyli „Muzeum Zbiegu”. Lyon, Francja

noreply@blogger.com (Unknown) — Fri, 15 May 2026 17:51:40 +0000

„Dinozaury, pył księżycowy, zbroje samurajów, wilki tasmańskie, minerały i skamieniałości, teleskop astronomiczny, mumie egipskie… Podziwiaj piękno i różnorodność kolekcji z zakresu historii naturalnej, nauk humanistycznych oraz nauki i techniki”.

Tak scharakteryzowane jest otwarte 20 grudnia 2014 roku muzeum w Lyonie, na krańcu Presqu'île – półwyspu utworzonego przez rzeki Rodan i Saonę. U zbiegu dwóch rzek. Dlatego taka nazwa – francuski wyraz confluence znaczy „zbieg”. Liczba mnoga (confluences) w tytule muzeum to odniesienie do idei utworzenia muzeum – zbiegu (raczej spotkań) różnych kultur w zbiorach i na organizowanych w muzeum wystawach.

Muzeum stanowi część projektu „Confluence Lyon” – projektu rewitalizacji postindustrialnego obszaru na południowym krańcu półwyspu, u zbiegu Rodanu i Saony. Zobacz: https://emerytkawpodrozy.blogspot.com/2026/05/lyon-confluence-wyjatkowy-projekt.html

Musée des Confluences odziedziczyło kolekcje o historii sięgającej pięciu wieków. 3,5 miliona artefaktów przechowywanych w muzeum stanowi ważną część francuskich zbiorów publicznych z zakresu nauk przyrodniczych, humanistycznych oraz nauk ścisłych i technicznych. Powstało na bazie zbiorów nieistniejących już muzeów: Muséum d’histoire naturelle de Lyon (Muzeum Historii Naturalnej w Lyonie), Musée Guimet, a także Musée colonial de Lyon (Muzeum Kolonialne w Lyonie) utworzonego przez Édouarda Herriota w 1927 roku. Dodatkowo zbiory muzeum powiększyły się dzięki licznym darom i dużym darowiznom.

„Dekonstruktywistyczny projekt architektoniczny budynku muzeum, przypominający unoszącą się w powietrzu kryształową chmurę ze stali nierdzewnej i szkła” został stworzony przez austriacką firmę Coop Himmelbau.

[w ślad za AI] Dekonstruktywizm to postmodernistyczny nurt w architekturze i sztuce który rozwinął się późnych latach 80. XX wieku. Cechuje się celową fragmentacją, brakiem symetrii i łamaniem zasad klasycznej geometrii, tworząc wrażenie chaosu i niestabilności. Kwestionuje on tradycyjne podejście do funkcjonalności, eksponując surowe elementy konstrukcyjne oraz dynamiczne, krzywoliniowe formy. Główni przedstawiciele: Frank Gehry, Zaha Hadid (Centrum Kulturalne im. Hejdara Alijewa w Baku, Azerbejdżan; https://emerytkawpodrozy.blogspot.com/2019/03/jak-biaa-falujaca-sukienka-marilyn.html, Daniel Libeskind (apartamentowiec Złota 44 w Warszawie), Rem Koolhaas. Przykład: Muzeum Guggenheima w Bilbao, Krzywy Domek w Sopocie)

Muzeum ma 44 m wysokości, 150 m długości i 83 m szerokości. Całkowita powierzchnia muzeum to 22 000 m², z czego 6500 m² przeznaczone na wystawy, cztery przestrzenie do organizowania eventów oraz dwa audytoria. Zgodnie z założeniem w muzeum ma być dziewięć wystaw równoległych (4 stałe i 5 czasowych).

Cztery wystawy stałe to:

~ „Początki – Historie Świata” (Origins – Stories of the World),

~ „Gatunki – Sieć Życia” (Species – the Web of life"),

~ „Społeczeństwa – Teatr Ludzki” (Societies — Human theatre)

~ „Wieczność – Wizje Zaświatów” (Eternities – Visions of the beyond").

W czasie mojej wizyty w muzeum były tylko trzy wystawy czasowe:

– Niesamowite! (Awesome!) Wystawa, przeznaczona dla dzieci w wieku od 8 do 12 lat, oferuje możliwość zrozumienia mechanizmów adaptacji i aklimatyzacji, które wyjaśniają niezwykłe zdolności (np. możliwość wytrzymania kilka tygodni bez jedzenia dzięki nietypowym garbom na grzbiecie)

– Zombie – U źródeł (Zombies – the origins). Wystawa przedstawia historię wywodzące się ze złożonej interakcji między religiami Afryki Subsaharyjskiej, kulturami rdzennej ludności Karaibów i traumą niewolnictwa. I przenikanie tych historii do popkultury.

– W Mali, kiedy zwierzęta tańczą (In Mali, when animals dance). Nawiązanie do festiwali sogow bò (UNESCO) (dosłownie „zwierzęta wychodzą”) odbywanych w Mali nad brzegiem rzeki Niger.

Co ciekawe, w niektórych przestrzeniach wystawowych, obok artefaktów historycznych prezentowane są prace współczesne.

Muzeum pozwala odwiedzającym wejście do przestrzeni wewnętrznych bez konieczności kupowania biletu wstępu.

Lyon Confluence – „wyjątkowy projekt miejski”. Lyon, Francja

noreply@blogger.com (Unknown) — Thu, 07 May 2026 13:49:00 +0000

Ten „wyjątkowy projekt miejski” dotyczy części Lyonu na Presqu'île (półwysep) – półwyspie między Rodanem a Saoną, pomiędzy wzgórzem Croix-Rousse na północy do ujścia Rodanu do Saony na południu.

O ile cały obszar Presqu'île to głównie zabytkowa starówka, wpisana na listę UNESCO (Lyon został założony przez Rzymian w I wieku n.e.) to urbanistyczny projekt określany mianem „Lyon Confluence” dotyczy terenów na południu półwyspu, u zbiegu rzek Rodan i Saona. Nie bez powodu taka nazwa, bowiem francuskie słowo confluence znaczy właśnie „zbieg”. W tym przypadku chodzi o zbieg dwóch rzek.

Lyon Confluence to też nazwa spółki publicznej powołanej przez miasto Lyon do zagospodarowania terenów postindustrialnych, terenów na które jeszcze trzy dekady temu lepiej było się nie zapuszczać, szczególnie po zapadnięciu zmroku.

Obszar ten, historycznie wykorzystywany do celów przemysłowych i logistycznych (port, doki), został uznany za doskonały cel rewitalizacji ze względu na strategiczne położenie i potencjał rozwoju, do jego przekształcenia w „tętniącą życiem, wielofunkcyjną przestrzeń łączącą ochronę zabytków z nowoczesną architekturą”. Wielofunkcyjną – skierowaną na zrównoważony rozwój stref mieszkalnych, handlowych, kulturalnych i publicznych, zaspokajających potrzeby mieszkańców, biznesu, ale też przyjezdnych/turystów.

Projekt Lyon Confluence powstał w latach 90. XX wieku, a jego realizacja została zainicjowana w listopadzie 1999 roku.

Nie doszukuję się szczegółów dotyczących planów, etapów, twórców, wykorzystaniem poszczególnych budowli czy stopniem zaawansowania realizacji projektu.

Idąc nabrzeżem Saony do usytuowanego na samym krańcu półwyspu Muzeum Confluence (https://emerytkawpodrozy.blogspot.com/2026/05/musee-des-confluences-czyli-muzeum.html) widzę już efekty metamorfozy dokonującej się od dwudziestu siedmiu lat. Nie zastanawiam się jakie funkcje pełnią poszczególne budynki ani kto je zaprojektował (dlatego mogę przytoczyć dane dotyczące tylko niektórych). Podziwiam kształty i wyobraźnię twórców. Cieszę się, że postanowiłam pójść do muzeum na piechotę, brzegiem Saony, a nie przyjechać ten dwukilometrowy odcinek tramwajem.

I nawet siąpiący deszcz mi nie straszny.

Wiem, że wzdłuż tej części wybrzeża, którą idę, funkcjonowały doki. Zabudowania z okresu początku XX wieku (magazyny, dźwigi, suwnice), a nawet starsze, z biegiem czasu uległy destrukcji. W ramach procesu rewitalizacji zostały – w różnym stopniu – wykorzystane. Powstały też budynki nowe, na miarę XXI wieku.

„Pomarańczowy sześcian” i „Zielony sześcian” to chyba najoryginalniejsze budynki, jakie kiedykolwiek widziałam. Projekt francuskiej firmy architektonicznej Jakob+MacFarlane założonej w 1988 roku, w Paryżu, przez Dominique Jakob (ur. 1966) i Brendana MacFarlane'a (ur. 1961).

W obydwóch uwagę zwracają gigantyczne otwory traktowane jako rodzaj atrium otoczonego, na każdej z pięciu kondygnacji, galeriami z których wchodzi się do lokali biurowych „Sześcian pomarańczowy” (oddany do użytku w 2011 roku) pozostaje autonomiczną konstrukcją chociaż został dobudowany do istniejącej hali magazynu les Salins (magazynu-warzelni soli) charakteryzującego się fasadą składająca się z trzech łuków (na zdjęciu w głębi, z prawej strony budynku).

„Sześcian zielony” (oddany do użytku w 2015 roku) został wzniesiony jako autonomiczna budowla. Otwory zostały nieco inaczej usytuowane, niemniej jednak ich rola jest taka sama – zapewnienie naturalnego światła i organizacja dostępu do pomieszczeń biurowych z wykorzystaniem galerii.

La Sucrière, magazyn cukru zbudowany w 1930 roku został rozbudowany w 1960 roku i powiększony o trzy silosy w 1976 roku. Zaledwie czternaście lat później, w 1990 roku, został całkowicie opuszczony. W 2003 roku budynek został odnowiony przez architekta Williama Vassala zachowując swoją oryginalną formę z innym jednak przeznaczeniem. Budowla została przekształcona w przestrzeń sztuki współczesnej i miejsce wydarzeń kulturalnych (m.in. Biennale Sztuki Współczesnej w Lyonie). Aktualnie można tutaj doświadczyć „immersyjnej podróży Titanicem”.

„Nowa twarz” dawnego urzędu celnego została zaprojektowana przez francuskiego architekta Jeana-Michela Wilmotte'a (ur. 1948). W fasadę nowego budynku została wkomponowana instalacja holenderskiego artysty tworzącego w przestrzeni publicznej, Krijna de Köninga (ur. 1963), którego prace „sytuują się na styku architektury i rzeźby”.

"Miasto w mieście" czyli Cité Internationale Lyon. Francja

noreply@blogger.com (Unknown) — Fri, 01 May 2026 20:25:00 +0000

W 1984 roku władze Lyonu zdecydowały o przeniesieniu targów lyonskich z centrum Lyonu na tereny podmiejskie. Pozostały obszar miedzy zakolem Rodanu a parkiem Tête d'Or (największy park miejski Lyonu utworzony w połowie XIX wieku) postanowiono zagospodarować tworząc Cité Internationale Lyon - Międzynarodowe Miasto Lyon.

Zwycięzcą ogłoszonego w 1985 roku miedzynarodowego konkursu na ten nowy projet urbanistyczny został Renzo Piano.

Renzo Piano (ur. 1937), włoski architekt, współautor projektu Centrum Pompidou w Paryżu; w 1998 roku otrzymał Nagrodę Pritzkera, najwyższe wyróżnienie w dziedzinie architektury.

Początkowo zamierzano zachować pozostałe na byłych już terenach targowych budowle i wkomponować je w nowy projekt. Ostatecznie podjęto decyzję o ich wyburzeniu ze względu na koszty renowacji, które byłyby wyższe od kosztów wyburzenia (pozostal tylko jeden budunek). Prace budowlane rozpoczęto w 1994 roku. W kolejnych latach powstawały nowe budynki kompleksu, modyfikowano decyzje, uwzględniano nowe możliwości inwestycyjne.

Kompleks ukończono w 2006 roku otwarciem amfiteatru, które odbyło się 10 czerwca. Pierwszym kongresem wykorzystującym tę infrastrukturę był kongres francuskiego sektora ubezpieczeń wzajemnych.

Całością projektu, którego centralnym punktem jest częściowo zadaszony deptak dla pieszych, koordynował Renzo Piano we współpracy z francuskim architektem krajobrazu Michelem Corajoudem (1937-2014).

Powstał kompleks na planie lekkiego łuku o powierzchni 20 hektarów (jego długość to około 1100 metrów, szerokość do 130 metrów) będący centrum biznesowym, kulturalnym, turystycznym i mieszkalnym obejmującym biura, sale konferencyjne, hotele, kasyno, kina, restauracje, audytorium i apartamenty mieszkalne (pięć budynków obejmujących około 500 mieszkań). Oraz Muzeum Sztuki Współczesnej w Lyonie mieszczace się w owym jedynym niezburzonym budynkiem byłych terenów targowych wkomponowanym w kompleks. Znajduje się tutaj również Centrum Kongresowe i siedziba Interpolu.

Poruszanie się po Cité ułatwia trolejbus.

Spacerujacym, czy udającym się do określonego celu w tym kompleksie towarzyszą obiekty sztuki współczesnej. Wśród nich instalacja Yoko Ono zatytułowana "Pociag towarowy" (wagon pociągu podziurawiony kulami), pokłosie retrospektywnej wystawy artystki „Światło Świtu” zorganizowanej w 2016 roku w Muzeum Sztuki Współczesnej w Lyonie wchodzącym, jak wspomniano wczesniej, w skład kompleksu.

Więcej zdjęć: https://www.facebook.com/share/p/1Ct4fCEpER/

Był sobie most. Arles, Francja

noreply@blogger.com (Unknown) — Mon, 27 Apr 2026 21:09:00 +0000

Był sobie most. Zwodzony. Przerzucony nad kanałem Arles - Port-de-Bouc (miejscowość nad Morzem Śródziemnym, w delcie Rodanu). Kanał miał powiększyć sieć połączeń wodnych Francji prowadzacych do Morza Śródziemnego. Most był drewniany i był jednym z jedenastu podobnych konstrukcji umożliwiających przejazd z jednego brzegu kanalu na drugi.

Ten pierwszy, tuż za Arles, oficjalnie nosił nazwę „Pont de Réginel”, ale bardzo szybko zaczęto go nazywać „Pont de Langlois” - od nazwiska strażnika obsługującego go (podnoszącego i opuszczającego ruchome części umożliwiając tym samym przepłyniecie większych łodzi).

W lutym 1888 roku przybył do Arles Vincent van Gogh (1853-1890). Miał 35 lat. Rozpoczął najlepszy w swoim życiu okres twórczości: pola, domy, słoneczniki, mieszkańcy Arles... I Most Langlois. W różnych wersjach: z praczkami, z kobietą z parasolką przechodzącą właśnie mostem, z przebiegającą obok drogą...

W okresie marzec - maj 1888 roku powstały cztery obrazy olejne, jedna akwarela i pięć szkiców. Przypuszcza się, że do tematu tego powracał dlatego, że kanały i mosty przypominały mu rodzinne strony w Holandii.

W 1930 roku, pięćdziesiąt lat po śmierci Van Gogha, uwieczniony przez niego most zwodzony został zastąpiony konstrukcją żelbetową. Wycofujący się w 1944 roku Niemcy wysadzili wszystkie mosty nad kanałem, z wyjątkiem jednego, w miejscowości Fos-sur-Mer nad Morzem Śródziemnym. Został on w 1959 roku rozebrany z zamiarem przeniesienia go na miejsce mostu Langlois. Trudności konstrukcyjne uniemożliwiły ten zamiar - most został zatem złożony tuż koło śluzy Montcalde, kilka kilometrów od pierwotnego miejsca, stanowiąc niewątpliwą atrakcję turystyczną Arles. I uzyskał nową nazwę: Most Van Gogha.

Szkoda tylko, że organizatorzy turystyki zabezpieczyli dostęp do niego biało czerwonymi płotkami. Niczym roboty drogowe. Jak by nie było dyskretniejszyh metod zabezpieczenia takiego obiektu!

Cześć kanału niemal od ujścia do Rodanu do Mostu Van Gogha to swego rodzaju "osiedle mieszkaniowe". Przy jego brzegu cumują barki-mieszkania. Przed niektórymi założono małe ogródki.

Skoro Cassis to klify. Francja

noreply@blogger.com (Unknown) — Fri, 24 Apr 2026 20:29:00 +0000

Cassis - niewielkie miasteczko (ok. 7 tysiecy mieszkańcow) położone w odległości około 25 kilometrów na południowy wschód od Marsylii.

I jak to w małym miasteczku na brzegu morza: port, ratusz (z XVI wieku, ale chyba wiele razy przebudowywany), lokalne muzeum, kościół (1859-1867).

Jest i zamek. Na wzgórzu, nad brzegiem morza. Właściwie to nie zamek ale warowne miasto z XIII wieku, które w XIX wieku popadło w ruinę. Już wcześniej, w XVIII wieku miasto zaczęło się rozrastać poza murami osady na wzgórzu.

Zrujnowana zabudowa została współcześnie odbudowana, zrekonstruowana i przekształcona w luksusowy hotel, częściowo w apartamenty. Jest w rękach prywatnych i zwiedzanie jest możliwe w ramach specjalnej procedury.

Już od starożytności okolica znana była z pozyskiwanego tutaj kamienia, tzw. kamienia Cassis, który wykorzystywany był do budowy nabrzeży, m.in. Marsylii. Aleksandrii, Port Saidu.

W XX wieku zaczęły zanikać tradycyjne zajęcia mieszkańców (produkcja oliwy z oliwek, winiarstwo, suszenie ryb), kamień eksploatuje się tylko dla celów domowych (kominki, mury/ogrodzenia posesji). Cassis stało się miejscowością turystyczną. Nie bez powodu - klify z wciskającymi się w głąb lądu zatoczkami (calanques) przyciągają spragnionych nietypowych widoków.

W 2012 roku utworzono Park Narodowy Calanques (52 tys. hektarów ) obejmując ochroną to niecodzienne środowisko.

Skały klifów to głównie piaskowce, wapienie i zlepieńce. Najbardziej znany jest Cap Canaille (350 m n.p.m.) przez szczyt którego wiedzie szlak Corniche des Crêtes (cretes - grzbiet, grań grzebień). Nie mogłam sobie odmówić wędrówki nim.

W zboczach klifów znajdują się liczne jaskinie, niektóre zalane częściowo lub całkowicie wodą. To w jednej z nich, w 1984 roku nurek Henri Cosquer odkrył rysunki z okresu paleolitu. Trzydzieści siedem lat później, w 2022 roku, w centrum Marsylii otwarto replikę groty. Ale to już inna historia.

Na czerwony dywan mnie nie wpuścili... Cannes, Francja

noreply@blogger.com (Unknown) — Sun, 19 Apr 2026 20:53:00 +0000

Na czerwony dywan mnie nie wpuścili...

Mimo, że jestem tylko zwykłym śmiertelnikiem, szansę miałam. Miałam...

Tylko, że właśnie dzisiaj Pałac Festiwali i Kongresów w Cannes jest przygotowywany do kolejnego eventu, zatem... mogłam sobie Pałac obejrzeć ze wszystkich stron. Z zewnątrz.

Pałac Festiwali i Kongresow w Cannes, zaprojektowany przez architektów Sir Huberta Bennetta oraz François Drueta, został oddany do użytku w 1982 roku. Modernistyczny budynek został wzniesiony na miejscu miejskiego kasyna, na zachodnim krańcu bulwaru Croisette.

W 1999 roku obiekt został rozbudowany o Espace Rivera, kolejny budynek o powierzchni 10000 metrów kwadratowych. Łącznie 35000 metrów kwadratowych w postaci osiemnastu audytoriów (największe może pomieścić 2300 osob), sal różnych, powierzchni wystawowych itd, itp.

Pałac został zbudowany głównie dla potrzeb organizowanego od 1946 roku, stającego się coraz bardziej sławnym, Festiwalu Filmowego w Cannes, kiedy okazało się, że dotychczasowe miejsce jego odbywania (budynek przy bulwarze Croisette) nie odpowiada potrzebom, również innym imprezom (np. Targi Mediów, Międzynarodowy Festiwal Kreatywności).

Zwiedzanie Pałacu (raczej jego głównego holu) jest możliwe, możliwe jest również fotografowanie się na czerwonym dywanie, pod warunkiem, że nie odbywa się żadna impreza. Dzisiaj jeszcze nie "odbywała się" ale czynione były przygotowania. Trudno, drugi raz nie przyjadę.

Aha... i kilka odcisków dłoni w Alei Gwiazd, a raczej na chodniku przed Pałacem, udało mi się zidentyfikować.

Nie bardzo mi też wyszło zwiedzanie Le Suquet, czyli najstarszej dzielnicy Cannes, kiedyś osiedla rybaków.

Najstarszym zabytkiem dzielnicy jest wieża z XII wieku, będąca częścią starego zamku. "Nie wyszło mi" bowiem w otoczeniu/ogrodzie kościoła Notre Dame de l'Esperance (p.w MB Nadziei) odbywała się impreza zamknięta uświetniona rozchodzącą się na pół dzielnicy tzw. muzyką o liczbie decybeli przekraczającej moją możliwość tolerancji hałasu. Uciekłam.

Za to bez przeszkód mogłam poszukiwać, i odnajdywać, kolejne murale "przedstawiające legendy kina i historię siódmej sztuki; tworzące wyjątkowe, kultowe i filmowe muzeum". Zatem niech przemówią obrazy.

Więcej zdjęć: https://www.facebook.com/share/p/1C6ozPnPZ3/

Picasso w Antibes. Francja

noreply@blogger.com (Unknown) — Wed, 15 Apr 2026 16:57:00 +0000

W IV wieku p.n.e. przybyli na północne wybrzeże Morza Środziemnego, w miejsce gdzie dzisiaj leży Antibes, Grecy i założyli miato Antipolis. Greków zastapili Rzymianie, a od XIV do początków XVII wieku władcami byli przedstawiciele rodu Grimaldich.

Położone w strategicznym miejscu (na granicy francusko-sabaudzkiej) miasto było systematycznie umacniane. Z umocnień tych pozostał Fort Carré i fragmenty murów obronnych chroniące miasto od strony morza.

Sławni ludzie nie omijali Antibes. 1 marca 1815 roku, po opuszczeniu Elby, przybył do miasta Napoleon (już wcześniej, w 1794 roku po nominacji na dowódcę obrony wybrzeża mieszkał tutaj rodziną). Tutaj zapoczątkował swoje "sto dni" zakończone klęską pod Waterloo.

To właśnie w Antibes powstała powieść Grek Zorba - jej autor, Nikos Kazandzakis zamieszkał tutaj w 1948 roku.

W 1946 roku Picasso, który od lat bywał w wielu miejscach na Lazurowym Wybrzeżu, również w Antibes, poszukiwał pracowni, w której mógłby tworzyć prace dużych formatow. Poprzez kontakty z kustoszem muzeum w zamku Grimaldich udostępniono mu drugie piętro zamku-muzeum.

Zamek został wybudowany pod koniec XIV wieku, jednak już na początku XVII wieku Grimaldi przenieśli się do Monako. Nabyty przez Henryka IV zamek przez dwa stulecia był rezydencją lokalnego gubernatora. Podczas rewolucji francuskiej został przekazany władzom miejskim i pełnił funkcję ratusza do 1828 roku, kiedy wybudowano nową siwdzibe wladz miasta - Hotel de Ville.

Potem jeszcze przez pewien czas w zamku mieściły się koszary. W 1925 roku budowlę przejęło miasto i zorganizowalo w niej Muzeum Grimaldich. To właśnie tutaj, na drugim pietrze, znalazł Picasso doskonale warunki do malowania. Korzystał z tego studia pięć/sześć miesięcy. Liczba obrazów czy rysunków jakie stworzył w tym okresie w Antibes różnią się w zależności od źródła, ale wszystkie one wspominaja, że powstałe prace Picasso podarował muzeum - 17 płócien i 44 rysunki, z których najbardziej znane są: "Koza" i "Radość życia ".

A ponieważ w tym czasie zajmował się również ceramiką, 78 ozdobionych przez niego ceramik weszło do podarowanej kolekcji.

Praca Picassa w Antibes zostala udokumentowana fotografiami. Ich autorem był Michel Sima - Michał Smajewski (1912-1987), polski rzeźbiarz i fotografik. Picasso i Smajewski poznali się w Paryżu w 1934 roku. I to właśnie Picasso namówił Smajewskiego do fotografowania znanych postaci paryskiego świata artystycznego.

Już w 1947 roku jedną z sal przeznaczono na ekspozycje przekazanych dzieł. Tak powstało pierwsze muzeum poświęcone twórczości Pabla Picassa. W 1966 roku zamek Grimaldich w Antibes oficjalnie zmienił nazwę na Muzeum Pabla Picassa.

Pablo Pisasso nie był jedynym artystą, który bywał, czy mieszkał w Antibes. Niektórzy z nich także podarowali swe prace muzeum. Prace tych artystów eksponowane są na pierwszym piętrze muzeum i na tarasie.

Więcej zdjęć: https://www.facebook.com/share/p/18LNsCZXCk/

Ogrody klasztorne na świecie

noreply@blogger.com (Unknown) — Thu, 09 Apr 2026 18:15:00 +0000

Dzięcioły, czaple, strusie, fregaty… Międzynarodowy Dzień Ptaków

noreply@blogger.com (Unknown) — Tue, 31 Mar 2026 23:00:00 +0000

Mewy o jaskółczych ogonach - Galapagos

Rano dowiedziałam się, że dzisiaj obchodzimy Międzynarodowy Dzień Ptaków. Od razy przypomniały mi się wszystkie (no, może prawie wszystkie!) ptaki jakie widywałam na podróżniczych ścieżkach. Oto niektóre z nich.

Nie wszystkie co prawda rozpoznałam z nazwy ale ich oglądanie zawsze sprawiało mi wielką frajdę – szczególnie gdy podchodziły tuż do ławki, na której siedziałam.

Zgodnie z najpopularniejszą encyklopedią internetową:

Międzynarodowy Dzień Ptaków obchodzony 1 kwietnia ustanowiony został w 1906 podczas ratyfikacji Konwencji o ochronie ptaków pożytecznych dla rolnictwa z 19 marca 1902 (o ochronie szerzej mówi Dyrektywa Ptasia Unii Europejskiej z 2 kwietnia 1979). Ptakom dedykowano jeszcze: Światowy Dzień Ptaków Wędrownych ( w dwóch wersjach) oraz Europejski Dzień Ptaków (1 października).

Ibis szkarłatny - Tajpej, Tajwan

Ibis, Townsville, Australia

Ibis - Brisbane, Australia

Dziki indyk - Townsville, Australia

Fraser Island - Wielka Wyspa Piaszczysta, Australia

Isla Mujeres - Cancun, Meksyk

Mewa o jaskółczym ogonie - Galapagos

Celestun, Meksyk

Fregata - Galapagos

Albatros - Galapagos

Zięba Darwina (chyba!) - Galapagos

Głuptak błękitnonogi - Galapagos

Pelikany - Galapagos

Można żerować tak - Darwin, Australia

Ale czasem można tylko tak - Manila, Filipiny

Magnetic Island - Australia

Sydney - Australia

Park ptaków Jurong - Singapur

Kazuar - Australia ZOO

Gwarki - Puerto Princesa, Palawan, Filipiny

Mozaika na chodniku - Brisbane, Australia

Kiedy ptaki mnie zainspirowały...

Pożegnanie z Hongkongiem

„Dach mego domu zerwany przez jesienny wiatr”. Chengdu, Chiny. Część II

noreply@blogger.com (Unknown) — Sun, 22 Mar 2026 19:22:00 +0000

Dach ze strzechy został zerwany z domu chińskiego pisarza Du Fu żyjącego w VIII wieku. Pierwsza część opowieści o jego losach we wpisie: https://emerytkawpodrozy.blogspot.com/2026/03/dach-mego-domu-zerwany-przez-jesienny.html

Dopiero na początku X wieku Wei Zhuang (836–910), również poeta, z czasów schyłku dynastii Tang zbudował pierwszą replikę krytej strzechą chaty Du Fu. Dlaczego dopiero ponad sto lat po śmierci poety? Może dlatego, że za życia i bezpośrednio po śmierci Du Fu nie był powszechnie znany, nie był też zbyt ceniony. Niewykluczone, że z powodu pewnych „stylistycznych innowacji” stosowanych w swojej twórczości uznawanych za zbyt śmiałe i dziwaczne. Jednakże, jak zauważa jeden z potomnych poetów, „jest on jedynym chińskim poetą, którego wpływ rósł z czasem”. Jego twórczość zaczęła zyskiwać popularność w IX wieku, co więcej zaczęła „wywierać ogromny wpływ na zarówno chińską jak i japońską kulturę literacką”.

Niejedna praca naukowa powstała na temat twórczości Du Fu. Niech podsumowaniem dociekliwych wywodów „na temat” będzie cytat przytoczony na wstępie poprzedniego wpisu:

„Podobnie jak Homer ze starożytnej Grecji, Lord Byron i Percy Bysshe Shelly z Wielkiej Brytanii, Johann Wolfgang van Goethe i Heinrich Heine z Niemiec, Aleksander Puszkin i Michał Lermontow z Rosji oraz Rabindranath Tagore z Indii, nazwisko Du Fu jest znane na całym świecie. W 1962 roku Światowa Rada Pokoju wybrała Du Fu jako uznanego poety, którego pamięć zostanie upamiętniona na całym świecie.”

Wraz ze zwiększaniem się uznania dla poezji Du Fu, miejsce, gdzie mieszkał w szczytowym okresie swojej twórczości – nazywanej „okresem domu krytego strzechą” – stawało się miejscem upamiętniającym go, upamiętniającym jednego z największych poetów Chin.

Kolejne pokolenia dokładały starań, aby utrwalić pamięć o Du Fu, wznosząc kolejne pawilony, troszcząc się o teren wokół nich. Większość zabudowy powstała na początku XVI wieku, w okresie panowania dynastii Ming i została kompletnie odnowiona w okresie dynastii Qing (1644–1911). W 1961 roku rząd chiński uznał krytą strzechą chatę Du Fu za obiekt dziedzictwa narodowego. Cały obszar – park z budowlami – obejmujący obecnie około dziesięciu hektarów nosi oficjalną nazwę „Dom Du Fu kryty strzechą” (Du Fu Thatched Cottage) i ma status muzeum.

Jednym z najciekawszych obiektów jest Pawilon Wielkich Poetów, w którym na głównej ścianie zaprezentowano mural wykonany w technice laki, o powierzchni 64 metrów kwadratowych (16×4 metry), największy w Chinach mural wykonany w tej technice.

Zaprojektowane przez artystę Qian Leizhonga dzieło prezentuje najważniejsze wydarzenia z życia Du Fu. W centralnym miejscu postać poety w chwili tragedii jaka przyniosła rodzinie opisana w wierszu burza – w chwili pozbawienia jego rodziny dachu nad głową. W pozostałej części sali rzeźby dwunastu innych sławnych poetów chińskich oraz wielkoformatowe reprodukcje fragmentów dzieła dokładnie opisane, jaki etap życia Du Fu przedstawiają, jakiego okresu jego życia dotyczą.

Zresztą motyw tej historycznej nawałnicy przewija przez prawie wszystkie wystawy – tu laka, gdzie indziej drzeworyt, w jeszcze innym miejscu diorama czy rzeźba.

A nawiasem mówiąc, większość wiedzy o życiu Du Fu pochodzi z jego wierszy.

Wnętrza repliki chaty poety przedstawiono zgodnie z realiami epoki, w której żył. W Pawilonie Pamięci Gonghu zaprezentowano, w dużej mierze w postaci makiet/dioram, życie i twórczość artysty, kolekcje wydań (z różnych okresów) jego dzieł.

W północnej części parku współczesny już pawilon chroni stanowisko archeologiczne odsłonięte w 1981 roku. Odkopano wtedy resztki budowli z okresu dynastii Tang, które zweryfikowały historie opisane nie tylko w wierszach Du Fu ale także innych pisarzy tamtej epoki.

Nie wyliczę wszystkich pawilonów, zresztą byłoby to trudne – poszczególne budowle mają różne nazwy w różnych źródłach, różne są ich tłumaczenia, różnią się od tych prezentowanych na tablicach edukacyjnych, niekiedy dotyczą czasowych wystaw. Niektóre pawilony odnoszą się niekoniecznie do życia i twórczości byłego rezydenta tego miejsca – jak chociażby pawilon orchidei, ogród bonsai czy wystawa chińskiej kaligrafii. Prawdę powiedziawszy nie jestem też nastawiona na dokładne przestudiowanie każdego napisu, poznania każdego detalu. Sprawia mi przyjemność kluczenie ścieżkami tego rozległego parku, patrzenie na niezliczone figury Du Fu, na chińskie znaki na kamieniach czy na tablicach wmurowanych w ściany. Pochodzące z różnych okresów. Nie ważne czy to „Pawilon Daya” czy „Pawilon poezji i historii”, wiem, że „za każdą kamienną tablicą i dwuwierszem kryje się podziw i interpretacja Du Fu przez późniejsze pokolenia, stanowiąca skróconą historię sztuki kaligrafii i krytyki literackiej”.

I obserwuję. Przed sporym kamieniem z inskrypcją – jak mniemam to któryś z poematów wieszcza – grupa dzieci pod przewodnictwem nauczyciela recytuje wyryte w kamieniu strofy. Przed jedną z gablot w którymś wnętrzu tatuś wpaja córce (średnio chyba zainteresowanej tematem) przesłanie zapisane pod jakimś zdjęciem.

Dużym zainteresowaniem odwiedzających cieszy się Ścieżka Kwiatów nawiązująca do słów jednego z poematów: „Ścieżka usłana płatkami kwiatów nigdy nie była czyszczona dla gości”. Na jej początku jest ekran/mural z chińskimi znakami wykonanymi z fragmentów porcelany. To znaki znaczące „Cao Tang”, czyli „Dom kryty strzechą”.

Może ten fragment parku nie byłby tak popularny, gdyby nie pewne zdjęcie. W jednym z pawilonów, na wystawie fotografii dokumentujących wizyty sławnych tego świata, jest między innymi fotografia Mao Zedonga (Mao Tse-tung), który odwiedził to miejsce w 1958 roku. Kamera uchwyciła go z tyłu, wpatrzonego w napis. Każdy, kto podchodzi, aby zrobiono mu zdjęcie staje tyłem do kamery, naśladując Mao. Jestem chyba jedyną, która staje frontem do kamery. Czy popełniłam nietakt?

„Dach mego domu zerwany przez jesienny wiatr”. Chengdu, Chiny. Część I

noreply@blogger.com (Unknown) — Sat, 21 Mar 2026 17:12:00 +0000

Tytułowy dach, który został zerwany przez jesienny wiatr, to strzecha domu Du Fu, chińskiego poety z dynastii Tang.

I chociaż nigdy jakoś nie było mi po drodze z poezją, i chociaż nazwisko jego autora nie było mi znane (wbrew temu co napisano na jednej z tablic edukacyjnych – wolne tłumaczenie powyżej) to miejsce, w którym mieszkał ten nadal cieszący się sławą i poważaniem poeta zdecydowanie zasłużyło na odwiedzenie.

Dynastia Tang (618–907) to dynastia cesarska w Chinach. Czasy tej dynastii były – aż do wybuchu rebelii An Lushana zapoczątkowanej w 755 roku – okresem rozwoju i stabilizacji oraz rozwoju kultury. Opracowywano encyklopedie i dzieła historyczne. Publikowano teksty geograficzne, a wydany w tych czasach kodeks prawny stał się wzorem dla innych krajów. Do rozpowszechniania wiedzy przyczynił się też wynaleziony wtedy druk całostronicowy. Szczególne miejsce zajmowała poezja – okres dynastii Tang uważany jest za „złoty wiek” poezji chińskiej. Niejaki Yan Yu (1194–1245), poeta i teoretyk poezji, działający już w czasach kolejnej dynastii Song, jako pierwszy uznał poezję z okresu świetności dynastii Tang za „kanon tradycji poezji klasycznej”. A z poetów tworzących w okresie dynastii Tang za najwybitniejszych uznał poetę Du Fu oraz Li Baia.

Du Fu i Li Bai oczami współczesnego rzeźbiarza

Du Fu (712–770) urodził się w okolicy miasta Luoyang w prowincji Henan. Był synem urzędnika. Jego dziadkiem ze strony ojca był Du Shenyan, znany polityk i poeta za panowania cesarzowej Wu Zetian(w okresie 690–705). Matka, która zmarła wkrótce po jego urodzeniu była spokrewniona z rodziną cesarską. W jego wychowaniu po śmierci matki, obok ojca, uczestniczyła ciotka. W późniejszym życiu uważał się za mieszkańca stolicy Chang'an (obecnie Xi’an), rodzinnego miasta rodziny Du. Młodość spędził na standardowej edukacji przyszłego urzędnika państwowego: studiowaniu i zapamiętywaniu konfucjańskich klasyków filozofii, historii i poezji. W 745 roku przystąpił do egzaminu na urzędnika cesarskiego, jednakże, ku swojemu i bliskich zaskoczeniu nie zdał go. Jednym z powodów mógł być styl w jakim pisał prozą, według innych powodem porażki mógł być brak kontaktów w stolicy. Ponowne podejście do egzaminu, rok później, również nie zakończyło się sukcesem.

Mimo to był zatrudniany w służbach cywilnych (prawdopodobnie na stanowiskach, które nie wymagały tego typu certyfikatu), w tym jako sekretarz dostojników, dużo też podróżował. Pierwszą, kilkumiesięczną podróż (jeszcze przed przystąpieniem do egzaminu na urzędnika państwowego) podjął w wieku dziewiętnastu lat.

Jesienią 744 roku Du Fu spotkał wspomnianego wcześniej Li Baia, uznanego już wtedy poety i obaj rymotwórcy nawiązali przyjaźń, która, jak podkreślają niektórzy krytycy była „najważniejszym elementem kształtującym rozwój artystyczny” młodszego o kilka lat Du Fu. Zachowało się dwanaście wierszy Du Fu poświęconych Li Baiowi. I mimo, że wielokrotnie przedstawia się ich relację jako przyjaźń, panowie spotkali się ponownie tylko raz, w 745 roku.

Około 752 roku ożenił się, w ciągu kilku pierwszych lat doczekał się pięciorga dzieci – trzech synów (jeden zmarł w niemowlęctwie) i dwie córki.

Tymczasem wspomniana wyżej rebelia An Lushan przybierała na sile. Chcąc uniknąć okropności wojny, w 759 roku Du Fu osiadł wraz z rodziną na zachodnich peryferiach Chengdu (Syczuan). Tutaj zamieszkał w wybudowanej przy pomocy przyjaciół chacie nad Huanhua Xi czyli Potokiem Płukania Kwiatów (uwielbiam dosłowne tłumaczenia chińskich nazw – kilka lat temu na szczyt Tai Shan dostałam się Gondolą Podróży do Gwiazd!).

Du Fu mieszkał w tej chacie trzy lata i dziewięć miesięcy przeżywając najbardziej stabilny okres w swoim życiu. Był to okres najbardziej intensywnej twórczości poety, tutaj powstało 240 jego utworów, tutaj „każde źdźbło trawy i każde drzewo, a także każda burza i wiatr, przemieniły się w nieśmiertelne poematy”. Właśnie ta „burza i wiatr” zostały najwierniej oddane w wierszu „Dach mego domu zerwany przez jesienny wiatr”, właśnie ta burza w roku 761 rzeczywiście zerwała dach domu. Mimo to, pewnie po prowizorycznych naprawach, poeta mieszkał tutaj jeszcze jakiś czas, do 795 roku. Po jego wyprowadzce dom zaczął popadać w ruinę.

O dalszych losach poety oraz o historii miejsca, w którym żył i które kultywuje pamięć o nim czytaj w kolejnym poście: https://emerytkawpodrozy.blogspot.com/2026/03/dach-mego-domu-zerwany-przez-jesienny_22.html

Niedźwiedź panda, czyli panda wielka – Baza Pandy w Chengdu, Chiny

noreply@blogger.com (Unknown) — Mon, 16 Mar 2026 15:50:00 +0000

Panda to jedno z tych zwierząt (drugie to koala), przy obserwowaniu którego nie liczymy czasu. Przynajmniej ja tego czasu nie liczę. A okazji ku temu wiele nie ma (wcześniej pandy widziałam na Tajwanie). Nic zatem dziwnego, że zaraz po przybyciu do chińskiego miasta Chengdu wybrałam się do Ośrodka hodowli pandy wielkiej (Chengdu Research Base of Giant Panda Breeding, najczęściej nazywana po prostu Chengdu Panda Base /Baza Pandy w Cgengdu).

Panda to jeden z symboli narodowych Chin, wręcz chiński „skarb narodowy” . Jej wizerunek pojawił się na chińskich złotych monetach. Panda była też jedną z pięciu maskotek podczas Letnich Igrzysk Olimpijskich w Pekinie, w 2008 roku. I nie ma wątpliwości, że jest też symbolem Chengdu - tak, jak Baza Pandy jest jedną z głównych, o ile nie główną atrakcją tego miasta. Najrozmaitsze wizerunki pand towarzyszą mi niemal na każdej ulicy.

Panda wielka, czyli niedźwiedź bambusowy (Ailuropoda melanoleuca) to drapieżny ssak z rodziny niedźwiedziowatych (a jednak!), gatunek endemiczny dla Chin. Panda wielka żyje wyłącznie w sześciu górskich regionach tego kraju, głównie w Syczuanie, a także w sąsiednich Shaanxi i Gansu na wysokości 2400 do 3000 m n.p.m. Występuje w małych, rozdrobnionych populacjach co nie zmienia faktu, że jest samotnikiem i gromadzi się tylko w okresie godowym.

Zdziwienie może budzić fakt, że jest ssakiem drapieżnym, gdyż powszechnie wiadomo, że głównym jej pożywieniem są pędy bambusów. Głównym, ale nie wyłącznym. Panda nie gardzi też drobnymi gryzoniami, rybkami a nawet kozim mięsem. Może je spożywać bez problemów, ponieważ jej układ pokarmowy jest zbudowany podobnie jak u zwierząt przyjmujących pokarm mięsny. Dlatego też jest zaliczana do drapieżców.

A ponieważ odziedziczony po drapieżnych przodkach układ pokarmowy jest kiepsko przystosowany do diety wegetariańskiej, panda trawi jedynie około 20% spożywanego pokarmu roślinnego. A zjada dziennie około 15 kilogramów bambusa (według niektórych źródeł nawet 40 kilogramów). Niestrawiony pokarm defekuje średnio 100 razy dziennie.

Panda poświęca na jedzenie, a właściwie – żyjąc na wolności, gdzie pożywienia nie zabezpiecza jej człowiek – na zdobywanie pożywienia, blisko16 godzin na dobę. Jest bowiem dość wybredna. W miesiącach zimowych (listopad-marzec) spożywa wyłącznie liście i młode łodygi, zawierające mniej błonnika i więcej składników odżywczych, wiosną i początkiem lata (kwiecień-czerwiec) zjada także starsze łodygi, w pozostałe miesiące (lipiec-październik) je prawie wyłącznie liście.

Panda charakteryzuje się białym futrem z czarnymi plamami wokół oczu, uszu, nóg i barków. Dorosłe osobniki mierzą zazwyczaj od 1,2 do 1,9 metrów wysokości, ważą od 100 do 115 kilogramów. Samce są o10 do 20% większe od samic. Na przednich łapach widoczny jest kciuk, który pomaga w utrzymywaniu bambusa w miejscu podczas pożywiania się. Na wolności pandy żyją od 15-20 lat. Najdłużej żyjąca pandą będąca pod opieką człowieka, zmarła kilka lat temu w wieku 37 lat.

Jeszcze do niedawna panda była gatunkiem zagrożonym wyginięciem. Głównie z powodu działalności człowieka. Już w starożytności jej futro było uważane za bardzo cenne. Z biegiem wieków zmniejszała się powierzchnia środowiska naturalnego pand w wyniku wycinania lasów i przeznaczania ich na pola uprawne. Kolejnym zagrożeniem jest obumieranie bambusów (bambus kwitnie po kilkudziesięciu latach wegetacji, potem ginie) – konieczna jest zmiana siedlisk. W 1970 roku na wolności żyło tylko 1000 pand.

Wspólne wysiłki władz chińskich, Światowego Funduszu na rzecz Przyrody (WWF – World Wide Fund for Nature, dawniej Word Wildlife Fund) oraz lokalnych społeczności sprawiły, że udało się zahamować proces ich wymierania. Populacja pand systematycznie, chociaż powoli, rośnie. W pierwszej dekadzie XXI wieku populacja pand wynosiła około 1860 osobników (co spowodowało zmianę statusu tego zwierzęcia z „gatunek zagrożony” na „narażony na wyginięcie”).

Wysiłki w zakresie ratowania pandy wielkiej skupiają się na tworzeniu rezerwatów i ośrodków badawczych, w których prowadzi się również hodowlę tych zwierząt w niewoli. Również niektóre ogrody zoologiczne na świecie włączają się do tego programu. Jednym z najbardziej znanych i chyba najłatwiej dostępnym dla zwiedzających jest Baza Badawcza Hodowli Pandy Wielkiej w Chengdu (Chengdu Research Base of Giant Panda Breeding), najczęściej nazywana skrótowo Bazą Pandy w Chengdu (Chengdu Panda Base). Najłatwiej dostępnym, ponieważ znajduje się zaledwie dziesięć kilometrów od centrum Chengdu i metro zapewnia łatwy dojazd.

Baza Badawcza Hodowli Pandy Wielkiej w Chengdu to finansowany przez rząd, działający na zasadzie non-profit instytut hodowlano-badawczy pand wielkich, pand rudych i innych rzadkich zwierząt założony w 1987 roku. Początki były skromne – sześć uratowanych w lesie pand wielkich potrzebowało pomocy. Do 2008 roku urodziły się 124 pandy, a populacja pand w tym ośrodku wzrosła do 83 osobników.

Ośrodek zajmuje obszar 67 hektarów. Tuż za wejściem południowym znajduje się Muzeum Pandy Wielkiej. Muzeum organizacyjnie podzielone na trzy działy (Sala Pandy Wielkiej, Sala Motyli i Sala Kręgowców) znajduję jako niezbyt ciekawe, skierowane raczej do najmłodszych odwiedzających (wiele stanowisk interaktywnych). Tuż za muzeum usytuowano zespół wybiegów (zabezpieczonych ogrodzeniem pod napięciem) dla rezydentów tego „zadrzewionego” bambusami terenu nazywając go „Panda Villa Area”.

I chociaż na stronie ośrodka można przeczytać: „możesz z bliska obserwować wielkie pandy w różnym wieku, odpoczywające, jedzące i pijące, bawiące się ze sobą, korzystające z zabawek edukacyjnych, a także obserwować samice pand karmiące swoje młode w pokojach dziecięcych”, to nie jest to takie oczywiste. Pandy nie lubią wysokich temperatur – a takie, dochodzące do 30°, panowały w czasie mojego tam pobytu – zatem nie pojawiły się na wybiegach otwartych.

Trochę bardziej odporne na upały są pandy rude. Dwie hasają sobie na niewielkim wybiegu.

Do żadnego „żłobka” ani „przedszkola” wejść nie można – te, które są w nich w tej chwili nie osiągnęły jeszcze wieku, w którym można je oglądać.

Na pandy wielkie mogę sobie popatrzeć dopiero w północnej części ośrodka (Panda Forest Area oraz Panda Creek Valley). Tutaj usytuowano pawilony, w których zapewniono temperaturę jaka lubią. Tutaj mogą sobie swobodnie baraszkować, objadać się pędami bambusa, lenić się i sprawiać przyjemność oglądającym je.

Pawilony połączone są nadziemnymi kładkami. Wzdłuż nich rosną bambusy, ale nie brakuje też innych roślin. Między pawilonami są również wybiegi na wolnym powietrzu, ale te, ze zrozumiałych względów (nadal gorąco) są puste. Z kładek dobrze widać bambusową wieżę, do której podobno można wejść i popatrzeć na cały teren z góry, ale podczas mojego pobytu w Chengdu była nieczynna.

Zanim opuszczę ośrodek północnym wejściem, mogę jeszcze zaglądać do Muzeum Sztuki Pand. Popatrzenie na pandy okiem artystów (głównie fotografików) jest doskonałym zakończeniem tego dnia. Bo chociaż przewodniki informują, że na zwiedzenie ośrodka potrzeba mniej więcej trzy godziny, ja spędziłam tutaj ponad sześć godzin. I wcale się nie nudziłam.

Holmenkollbakken – bardziej znana jako Holmenkollen. Oslo, Norwegia

noreply@blogger.com (Unknown) — Sat, 14 Mar 2026 13:35:00 +0000

Holmenkollen to dzielnica mieszkaniowa położona w odległości około dziesięciu kilometrów na północ od centrum Oslo. Do ostatnich dekad XIX wieku był to obszar wiejski (na wysokości około 370 m. n.p.m.). W 1887 doprowadzono tam drogę i obszar ten stał się terenem rekreacyjnym. Zbudowano pierwsze schroniska turystyczne, hotele i sanatoria (w 1894 roku Holmenkollen Sanatorium og Turisthotell, a w 1900 roku Voksenkollen Sanatorium). Aby zapewnić wystarczające zaopatrzenie hoteli w wodę, zbudowano tamę, która u podnóża jednego ze wzgórz utworzyła małe jezioro (Besserudtjernet).

Już wcześniej, od 1879 do 1891 roku zaczęto na tym terenie organizować zawody narciarskie Husebyrennet, chociaż pierwszą, drewnianą skocznię narciarską – Husebybakken – zbudowano dopiero w 1892 roku. Wtedy też, 30 stycznia 1892 roku odbyły się pierwsze zawody skoków narciarskich. Najdłuższy skok wtedy na niej oddany mierzył 21,5 metra. Zawody te zgromadziły ponad piętnaście tysięcy widzów.

Przez pierwszą dekadę funkcjonowania profil skoczni był właściwie co roku zmieniany, 1910 po raz pierwszy został przebudowany przyjmując formę kamiennej konstrukcji. W pierwszych dekadach XX wieku przyjęło się stosowanie nazwy „Holmenkollbakken” (Skocznie Holmenkollen)

Nazwa Holmenkollen to nazwa własna wzgórza, w którym to słowie „holmen” oznacza „wysepkę” lub „małą wyspę” (często używane w norweskich nazwach miejscowych) „kollen” natomiast oznacza "wzgórze" lub "pagórek".

Skocznia, w ciągu swoich ponad stu lat istnienia była 19 razy przebudowywana i modernizowana. Podczas II wojny światowej obiekt służył jako baza wojskowa. W czasach zimnej wojny – do 1986 roku – z umieszczonym pod nią bunkrem była tajnym centrum dowodzenia NATO na wypadek wojny z ZSRR.

W 1952 roku Holmenkollen gościło uczestników igrzysk olimpijskich. Specjalnie na tę okazję zbudowano pod skocznią stałe trybuny oraz loże sędziowskie. Igrzyska obserwowało ponad sto tysięcy widzów.

Konstrukcja i tym samym wygląd skoczni był, i jest, nietypowy. Ponieważ wzgórze Holmenkollen jest zbyt niskie, by pomieścić dużą skocznię, część zeskoku znajdowała się na sztucznie dobudowanym wzniesieniu natomiast wybieg i część stadionu znajdowały się w dużym wykopie.

W 2005 roku władze Oslo podjęły decyzję o zburzeniu zabytkowej skoczni i wzniesieniu na jej miejsce nowoczesnego obiektu. Przygotowania trwały kilka lat – ostatni konkurs w historii ponad stuletniego obiektu odbył się 9 marca 2008 roku. Jesienią 2008 roku rozpoczęła się rozbiórka skoczni, a na jej miejscu powstał nowy obiekt, którego oficjalne otwarcie odbyło się 3 marca 2010 roku a pierwsze zawody Pucharu Świata na przebudowanej skoczni Holmenkollbakken odbyły się 14 marca 2010 roku. I ten obiekt ma, podobnie jak poprzednik nietypową konstrukcję – „nadsztukowany” wybieg wobec niewystarczającej wysokości wzgórza. W konstrukcji pod wybiegiem usytuowano pomieszczenia, m.in. symulator skoków narciarskich oraz muzeum narciarstwa (nieczynne podczas mojego pobytu). Szkoda, bo z opisów wynika, że w muzeum zgromadzone cenne historyczne artefakty – od nart z czasów prehistorycznych, do tych używanych przez Wikingów oraz sprzętu używanego w czasie wypraw Nansena i Amundsena.

Skocznia jest częścią Narodowego Stadionu Holmenkollen, który obejmuje również skocznię Midtstubakken, będącą połączeniem narciarstwa biegowego i biathlonu

W czasie pobytu w Oslo zatrzymałam w pensjonacie w sąsiedztwie skoczni – właściwie tuż obok głównego wejścia do obiektu. Zatem kilka słów o tym co w pobliżu.

Z niewielkiego wzgórza naprzeciwko skoczni patrzy na nią prawie siedmiometrowej wysokości troll – Kollentrollet –„symbol norweskiego folkloru” i bohater wielu nordyckich legend. Autorem pomnika jest norweski rzeźbiarz Nils Sigurd Aas (1933–2004).

Kaplica Holmenkollen została wzniesiona w 1903 roku według projektu architekta Holgera Sindinga-Larsena jako kaplica dla sportowców oraz turystów coraz częściej odwiedzających te tereny. Dopiero w 1913 roku, oprócz nabożeństw sportowych, przeznaczono ją na nabożeństwa i ceremonie takie jak chrzty, konfirmacje, śluby i pogrzeby. Kaplica była, i jest też często odwiedzana przez członków rodziny królewskiej. 23 sierpnia 1992 roku kaplica spłonęła podpalona przez członków zespołu blackmetalowego.

Nową kaplicę zaprojektował architekt Arne Sødal. Drewniane elementy zostały wykonane w innej części kraju i „złożone” na miejscu spalonej kaplicy w 1996 roku. Kaplica pełni funkcję nowego, czynnego kościoła.

Otwarte w 1891 roku schronisko turystyczne Frognerseteren (w odległości około 1,6 km od skoczni) z ciekawymi elementami „dragestil” – stylizowanymi głowami smoków wieńczącymi dach.

Pomników nie zliczę, między innymi pomnik Olafa V (1903–1991) króla Norwegii w latach 1957–1991, na nartach biegowych i ze swoim ulubieńcem, pieskiem.

Do całego kompleksu można łatwo dojechać metrem - linia nr 1 (niebieska); stacja Hollmenkollen.

Las Karura. Nairobi, Kenia

noreply@blogger.com (Unknown) — Mon, 23 Feb 2026 19:46:00 +0000

Obszar na północ od centrum Nairobi to dorzecze rzeki Narobi, niegdyś silnie zalesione. Pozostałością tego pierwotnego lasu jest las Karura – las miejski w Nairobi o powierzchni około 1050 hektarów, co daje mu drugą pozycję (pod względem wielkości [1]) na świecie, po Lesie Tijuca w Rio de Janeiro w Brazylii. Las przecina kilka rzek będących dopływami rzeki Nairobi.

Zarejestrowany w 1932 roku las składa się z trzech części oddzielonych drogami Limuru i Kiambu. Największa, środkowa część ma powierzchnię około 710 hektarów, zachodnia cześć, Sigiria ma powierzchnię około 250 hektarów. Część na wschód od drogi Kiambu została objęta specjalnymi prawami i nawet nie jest wyraźnie pokazana na mapie terenu.

Jak w wielu podobnych miejscach na świecie obszar lasu, nie tak daleko od centrum miasta, stał się przedmiotem zainteresowania inwestorów budowlanych. Jego części zostały wyłączone z terenów o statusie lasu w 1989 roku. W latach 1994–1998 łącznie 564,14 hektarów lasu zostało potajemnie przydzielonych 64 różnym firmom pod projekty mieszkaniowe. Około 1995 roku istniały już plany budowy osiedla mieszkaniowego w lesie, ale sprzeciw mieszkańców doprowadził do tymczasowego zawieszenia tych planów.

Projekty ponownie ożyły we wrześniu 1998 roku. Wycinka lasu – pierwszy etap realizacji inwestycji – wywołała jednak gwałtowne protesty obrońców przyrody. 7 października 1998 roku plac wycinki/budowy został zajęty przez demonstrantów. Protest przerodził się w przemoc, a buldożery i inny sprzęt używany do wycinki zostały zniszczone.

Rozpoczęła się teraz prawdziwa batalia na rzecz ochrony tego miejsca. Na czele szeroko nagłośnionej kampanii na rzecz ratowania lasu stanęła Wangari Maathai.

Wangari Muta Maathai (1940–2011) – pierwsza w Afryce Wschodniej profesor uniwersytecka (Uniwersytet w Nairobi). Studiowała biologię, weterynarię i filozofię.

Działaczka społeczna, ekologiczna i polityczna. Posłanka do parlamentu Kenii, w okresie 2003–2005 pełniła funkcję zastępcy ministra środowiska i zasobów naturalnych w rządzie prezydenta Mwai Kibaki.

Założycielka Ruchu Zielonego Pasa, pozarządowej organizacji zajmującej się ochroną środowiska, skupiającej się na sadzeniu drzew, ochronie środowiska i prawach kobiet.

W 2004 roku otrzymała Pokojową Nagrodę Nobla za pracę na rzecz ochrony środowiska, rozwoju, demokracji i pokoju. Była pierwszą Afrykanką uhonorowana tą nagrodą.

8 stycznia 1999 roku, gdy grupa kobiet pod przewodnictwem Wangari Maathai zorganizowała demonstrację polegającą na sadzeniu drzew w pobliżu lasu, zaatakowała je duża grupa ochroniarzy. Kilka z nich zostało rannych, w tym Maathai. Kolejnych kilka protestów zorganizowali studenci Uniwersytetu w Nairobi. 20 stycznia 1999 roku kilku studentów zostało rannych w starciach z policją. Uniwersytet w Nairobi został tymczasowo zamknięty, a wszyscy studenci otrzymali nakaz opuszczenia kampusu.

Mimo poparcia projektów budowlanych przez Ministra Zasobów Naturalnych („Nairobi, jako rozwijające się miasto, potrzebuje przestrzeni do rozwoju”) i jednego z profesorów Uniwersytetu w Nairobi, specjalizującego się w urbanizacji, plany mieszkaniowe zostały ostatecznie odrzucone z powodu braku poparcia społecznego.

W 2003 roku, po zmianach polityczno-personalnych w rządzie, zmieniło się podejście w tej dziedzinie. Ustawa o lasach z 2005 roku znacznie utrudniła wyrejestrowywanie terenów zadrzewionych z rejestru lasów. Las Karuru został uratowany.

Uratowany przed wycinką i zabudową, ale to nie znaczy, że nie było innych problemów. Problemem był skład gatunkowy lasu. W pierwszej dekadzie XXI wieku, gatunki rodzime stanowiły zaledwie około jedną trzecią drzewostanu. Pozostałą część stanowiły egzotyczne dla tego regionu gatunki drzew, które zaczęto sadzić pod koniec XIX wieku, kiedy to pierwotny drzewostan został przetrzebiony przez kolonistów aby zapewnić materiał i paliwo niezbędne do budowy linii kolejowej z Mombasy do Ugandy, a także do budowy domów. Te obce gatunki, głównie eukaliptusy i cytrusy mają negatywny wpływ na zasobu wodne (pochłaniają znaczna ich część). Poza tym nie mogą się nimi żywić chociażby gerezy, które wolą mieć w jadłospisie rodzime gatunki roślin.

Podjęto realizację projektu mającego na celu przywrócenie lasu do stanu naturalnego, czyli wycinkę tychże obcych gatunków i zastępowanie ich drzewami typowymi dla tego regionu, np. Markhamia (tulipanowiec nilowy). Realizacja projektu została zawieszona na sześć lat z powodu zakazu wycinki w lasach publicznych obowiązującego od 2018 roku. Zakaz ten został zniesiony w połowie 2023 roku.

Kiedy zaczęłam – przed wyjazdem – studiować plan Nairobi, duża, zielona plama w północnej części miasta od razu zwróciła moją uwagę. Las Karura! I od razu pojawiło się pytanie – czy będę mogła się tam wybrać? Już na miejscu dowiedziałam się, że tak, chociaż jeszcze kilkanaście lat temu odpowiedź nie byłaby taka prosta. Las „cieszył się” złą sławą – napady i rabunki były powszechne. W pewnym momencie „odkrywano tam średnio jedno ciało na dwa tygodnie”. W 2009 roku las został ogrodzony – ogrodzenie pod napięciem (!) – stając się miejscem rekreacji.

Odnotowuje się około 16000 wejść miesięcznie (wstęp płatny). I chociaż 70% odwiedzających stanowią mieszkańcy Kenii, głównie rezydenci z Nairobi, las cieszy się coraz większym uznaniem podróżników i turystów międzynarodowych o czym ma świadczyć fakt, że Karura otrzymał Certyfikat Doskonałości TripAdvisor dwa lata z rzędu (2014,2015) i znalazł się na 4. miejscu na liście 101 atrakcji w Nairobi. Odwiedzający mają do dyspozycji 50 kilometrów ścieżek do spacerów, biegania czy jazdy na rowerze. Są też polanki piknikowe i liczne ławki w alejkach. Nie wiem tylko dlaczego do większości z nich prowadzą schody! Jako atrakcyjne miejsca wymieniane są: staw z liliami, wodospad, mokradła, jaskinie Mau Mau, jezioro z motylami, las bambusowy, stary kościół.

Pięćdziesięciu kilometrów nie przeszłam, co najwyżej 10-15, ale i tak byłam usatysfakcjonowana. Staw z liliami obeszłam dookoła, wodospad niewielki ale fajnie było koło niego posiedzieć, jaskinie określone nazwą powstańczego ruchu niepodległościowego (Mau Mau) okazały się być zamieszkane już przed dwoma tysiącami lat.

Stary kościół od strony lasu jest niedostępny – można do niego dostać się od strony obwodnicy. Wybrania przeze mnie trasa nie wiodła mokradłami ani lasem bambusowym, za to miejscami przypominała mi ścieżkę przez Puszczę Sandomierską.

Domowników tego lasu wielu nie spotkałam (Las Karura jest domem dla m. in.: dujkerów, świń buszowych, żenet, cywet, miodojadów, jeżozwierzy, małp z rodziny koczkodanowatych, wiewiórek, zajęcy, nietoperzy owocożernych, około dwustu gatunków ptaków oraz różnych gadów i motyli) ale kilka „małpiatek” nad głową, w koronach drzew wypatrzyłam. Tylko jedna dała się sfotografować.

Uwaga praktyczna – do lasu nie można wnosić plastikowych butelek z wodą. Wiedziałam o tym, i pani strażniczka przeglądając mój plecak wyglądała na zawiedzioną widząc metalowy bidon (zawiedziona, bo nie miałam potrzeby kupić oferowanych przy wejściu właśnie metalowych pojemników na wodę. Nie tanich!).

I tylko taka refleksja mi się nasunęła – jak dobrze, że wędrując Laskiem Wolskim nie muszę się zastanawiać czy jest ogrodzony, czy nie…

Więcej zdjęć:https://www.facebook.com/share/p/188TWaGvgA/

[1] Las Wolski w Krakowie zajmuje powierzchnię 419 hektarów.

„Miałam w Afryce farmę u stóp gór Ngong”. Muzeum Karen Blixen, Nairobi. Kenia

noreply@blogger.com (Unknown) — Sun, 15 Feb 2026 20:20:00 +0000

23 grudnia 1912 roku, ku zaskoczeniu rodziny, Dunka Karen Christentze Dinesen (1885–1962) wraz ze szwedzkim arystokratą Brorem Blixen-Finecke ogłosili swoje zaręczyny. Nie mogąc podjąć decyzji co do miejsca zamieszkania, zdecydowali się, za poradą i inspiracją rodziny, osiąść za granicą, w Brytyjskiej Afryce Wschodniej. Ta inspiracja pochodziła od wuja Brora, hrabiego Mogensa Frijsa osiadłego w Naivasha. Pomoc (finansową) zaoferował wujek Karen, Aage Westenholz (1859–1935), który dorobił się fortuny na Półwyspie Indochińskim oraz jego siostra, matka Karen.

Na początku 1913 roku, już po zaręczynach z Karen, Bror wyjechał do Afryki. W grudniu tego roku dołączyła do niego narzeczona. Pobrali się w Mombasie 14 stycznia 1914 roku. Po ślubie Karen przyjęła tytuł baronowej Blixen i posługiwała się nim aż do ponownego ożenku jej byłego męża w 1929 roku.

Karen i Bror planowali hodowlę bydła. I rzeczywiście, po przybyciu do Kenii Borr kupił 280 hektarów ziemi i rozpoczął pracę nad utworzeniem farmy hodowlanej, jednakże jeden ze znajomych przekonał go, że uprawa kawy będzie bardziej opłacalna. Kiedy Karen przybyła, było już za późno na zmianę decyzji.

Firma Karen Coffee Company, sfinansowana przez wspomnianego już wuja Karen, Aage Westerholza, zakupiła w 1916 roku farmę Mbogani – co tłumaczy się jako „dom w lesie” – w pobliżu wzgórz Ngong na południowy zachód od Nairobi (około 16 kilometrów od dzisiejszego centrum Nairobi). Posiadłość zajmowała 2400 hektarów z czego pod uprawę kawy wykorzystywane było 240 hektarów. Reszta ziemi to tereny wypasowe dla zwierząt miejscowej ludności, w dużej części pracowników farmy, oraz naturalnego lasu.

Pierwsze lata Karen i Bror spędzili w domu na terenie farmy (byłe mieszkanie zarządcy), dopiero w 1917 roku kupili od szwedzkiego inżyniera Ake Sjogrena posiadłość położoną na skraju farmy (z domem zbudowanym w 1912 roku).

Bardzo szybko Bror stracił zainteresowanie farmą –„zrozumiał, że nie zarobi na tym tyle, ile się spodziewał”. Zajął się tym „co kochał najbardziej, czyli myślistwem” – i bujnym życiem towarzyskim. „Zwykle zatem on był w buszu a Karen samotnie zajmowała się domem i farmą”.

Ostatecznie w 1920 roku wystąpił o rozwód, oficjalnie małżeństwo przestało istnieć w 1925 roku. Karen przejęła zarządzanie farmą w 1921 roku. A łatwo nie było – ze względu na wysokie położenie (około 1820 m n.p.m.) teren nie nadawał się do uprawy kawy.

Już wcześniej, 5 kwietnia 1918 roku Bror i Karen poznali w Klubie Muthaiga, w Nairobi, angielskiego myśliwego Denysa Fincha Hattona (1887–1931). Finch Hatton często podróżował między Afryką a Anglią i okazjonalnie odwiedzał Blixenów. Po rozstaniu z mężem, Karen i Finch Hatton nawiązali bliską przyjaźń, która ostatecznie przerodziła się w długotrwały romans. Finch Hatton uczynił farmę Karen swoją bazą wypadową w latach 1926–1931 i zaczął organizować safari dla zamożnych myśliwych. Wśród jego klientów był Edward, książę Walii (przyszły Edward VIII). Finch Hatton zginął w katastrofie dwupłatowca de Havilland Gipsy Moth w marcu 1931 roku.

Jeszcze przed śmiercią Fincha Hattona Karen została zmuszona do likwidacji farmy, której sytuacja ciągle się pogarszała. Do problemów z uprawą kawy (ze względu na wspomniane wyżej położenie farmy na dużej wysokości, co nie sprzyjało uprawie kawy oraz długotrwałej suszy) doszedł spadek cen kawy związany z globalnym kryzysem gospodarczym, rosły długi, rodzina odmówiła dalszego finansowania farmy. Ostatecznie farma została sprzedana, w sierpniu 1931 roku Karen powróciła do Danii. Do Kenii nigdy już nie wróciła.

Farmę kupił/a Rémy Martin (brak bliższych danych; jest to również nazwa założonej w 1724 roku francuskiej firmy zajmującej się głównie produkcją i sprzedażą koniaku), który podzielił ziemię na ośmiohektarowe działki na sprzedaż. Zabudowane tworzą dzisiaj dzielnicę Nairobi – Karen.

Dom Karen Blixen nabył w 1935 roku podpułkownik G. Lloyd, oficer armii brytyjskiej i mieszkał w nim do swojej śmierci w 1954 roku. Po jego śmierci stał się własnością córek i był okresowo zamieszkiwany przez ich rodziny. W 1964 roku został zakupiony przez rząd duński i przekazany rządowi kenijskiemu jako darowizna z okazji uzyskania niepodległości (Kenia uzyskała niepodległość 12 grudnia 1963 roku).

Rząd sfinansował budowę szkoły żywienia/szkoły medycznej w pobliżu domu Karen, w którym mieszkał dyrektor szkoły. Po sukcesie filmu „Pożegnanie z Afryką” z 1985 roku, nabyciem domu zainteresowały się Narodowe Muzea Kenii z zamiarem utworzenia Muzeum Karen Blixen.

Muzeum otwarto w 1986 roku.

Wiele mebli, które Karen sprzedała przed wyjazdem do Europy udało się odzyskać i są eksponowane w muzeum. Dużą część wyposażenia stanowią rekwizyty filmowe, które producent filmu podarował muzeum po zakończeniu zdjęć. Przed domem wystawa maszyn rolniczych używanych na farmie oraz sprzętu z zakładu przetwórstwa kawy.

Pokryty marną trawą niewielki teren, właściwie polana, otoczony jest gęstymi zaroślami. Mimo, że nikt chyba nie przedarłby się przez taki busz, kilku panów strażników (siedzą w pobliżu krzaków) bacznie obserwuje zwiedzających.

Szkoda tylko, że wzgórz Ngong nie widzę. Może te zarośla je zasłaniają, może zamglone powietrze nie pozwala ich dostrzec…

Post o Muzeum Karen Blixen w Danii: https://emerytkawpodrozy.blogspot.com/2026/02/za-sprawa-filmu-pozegnanie-z-afryka.html

Za sprawą filmu „Pożegnanie z Afryką”. Muzeum Karen Blixen w Rungsted. Dania

noreply@blogger.com (Unknown) — Mon, 09 Feb 2026 17:33:00 +0000

„Za sprawą” filmu, bo gdyby nie film „Pożegnanie z Afryką”, autorka książki o takim samym tytule, będącej kanwą filmu, chyba nie byłaby tak znana na całym świecie, a miejsce, w którym żyła, nie stałoby się muzeum. Mimo, że była kilkukrotnie nominowana do literackiej nagrody Nobla.

Karen Christence von Blixen-Finecke (1885–1962) – Karen Blixen – to duńska pisarka, znana głównie ze wspomnień o swoim życiu w Kenii, gdzie spędziła lata 1914–1931. Karen urodziła się w Rungsted/ Rungstedlund (ok. 24 kilometry na północ od Kopenhagi) w zamożnej rodzinie. Kształciła się w Kopenhadze, Paryżu i Rzymie. Ukończyła też Akademię Sztuk Pięknych w Kopenhadze.

14 stycznia 1914 roku wyszła za barona Brora von Blixen-Finecke swojego dalekiego szwedzkiego kuzyna. Ślub odbył się już w Mombasie, w Kenii, która wówczas była częścią Brytyjskiej Afryki Wschodniej. Karen i Bror planowali założyć farmę hodowlę bydła, ostatecznie uznali, a właściwie mąż Karen uznał, że uprawa kawy będzie bardziej opłacalna.

Małżeństwo nie przetrwało próby czasu. Zakończyło się separacją (1921) i rozwodem (1925). Od tego czasu Karen sama zajmowała się plantacją kawy. Do 1931 roku, kiedy załamanie się rynku kawy, a i inne okoliczności, zmusiły ją do sprzedaży farmy i powrotu do ojczyzny, do Danii. Wróciła do rodzinnej posiadłości – Rungstedlund, w której mieszkała do śmierci w 1962 roku.

Historia posiadłości sięga 1520 roku ale najstarsza część obecnego domu, będącego częścią majątku rolnego, pochodzi z około 1680 roku. Wtedy pełnił on funkcję zajazdu i majątku rolnego.

Zajazd zamknięto w 1803 roku. Aron David, który był jego właścicielem w latach 1821–1868, połączył go z sąsiednimi posiadłościami: Rungstedgaard, Sømandshvile og Folehavegård. W 1879 roku posiadłość kupił Wilhelm Dinesen, ojciec Karen Blixen. Zamieszkał tam po jego ślubie z Ingeborg Westenholz w 1881 roku. W tamtym czasie domostwo składało się z czterech skrzydeł. Dwa z nich spłonęły w 1898 roku i nigdy nie zostały odbudowane.

Właśnie w Rungstedlund przyszła na świat późniejsza baronowa Blixen, tam spędziła dzieciństwo i tam zamieszkała ponownie po powrocie z Afryki w 1931 roku. Sześć lat po opuszczeniu Kenii, w 1937 roku, Karen Blixen wydała książkę Pożegnanie z Afryką, w której wspomina lata spędzone w Kenii.

Karen Blixen lubiła pisać w pokoju zwanym Pokojem Ewalda. Nazwa ta związana jest w pobytem w tym domu, w XVIII jeszcze wieku, duńskiego pisarza i dramaturga Johannesa Ewalda, który po ataku dny moczanowej przebywał na rekonwalescencji właśnie w Rungstedlund (w latach 1773–1775).

W posiadłości rodziców Karen Blixen mieszkała aż do swojej śmierci w 1962 roku.

W 1958 roku Karen Blixen wraz z rodzeństwem założyła Fundację Rungstedlund, która miała być właścicielem i zarządcą posiadłości po jej śmierci. Dwadzieścia dziewięć lat po śmierci Karen, w 1991 roku, w domu w którym spędziła większość życia, zostało założone muzeum. Muzeum Karen Blixen.

Dom Karen Blixen zachował się w dużej mierze w niezmienionym stanie, z oryginalnymi meblami, wystrojem i książkami.

Na poddaszu zaaranżowano pracownię z kolekcję jej obrazów olejnych. Muzeum organizuje również wystawy specjalne poświęcone życiu i twórczości autorki.

Rungstedlund jest również siedzibą Duńskiej Akademii Literackiej, którą Karen Blixen współzałożyła w 1960 roku wraz z innymi duńskimi intelektualistami. W domu odbywa się również ceremonia wręczenia dorocznej Nagrody Rungstedlund z okazji urodzin Karen Blixen. Na terenie parku odbywa się tradycyjna duńska impreza świętojańska z ogniskiem i przemówieniami.

Wokół zabudowań rozciąga się park zajmujący powierzchnię 16,6 hektarów, z czego większość została zagospodarowana jako rezerwat ptaków, ale jest też miejsce na ogrody kwiatowe.

Grób Karen Blixen znajduje się u stóp Kopca Ewalda – niewielkiego wzniesienia zwieńczonego pomnikiem upamiętniającym tego poetę, uważanego za najważniejszego duńskiego poetę drugiej połowy XVIII wieku (okresu przedromantycznego). Niestety, z przyczyn technicznych („wypadek przy pracy”) nie mogę zamieścić zdjęcia płyty nagrobnej Karen Blixen mojego autorstwa.

Post o Muzeum Karen Blixen w Nairobi: https://emerytkawpodrozy.blogspot.com/2026/02/miaam-w-afryce-farme-u-stop-gor-ngong.html

Z miłości. Zamek Lorda Egertona. Nakuru, Kenia

noreply@blogger.com (Unknown) — Mon, 09 Feb 2026 00:51:00 +0000

Maurice Egerton, 4. baron Egerton (1874–1958) był synem Lady Anny Louisy Taylor i Alana de Tattona. Brat i siostra zmarli w dzieciństwie, Maurice pozostał jedynym spadkobiercą olbrzymiego majątku. Pasjonat lotnictwa, motoryzacji, fotografii i polowań.

Nie wnikając w szczegóły tytułów brytyjskiego systemu arystokratycznego - posiadając tytuł barona, Maurice Egerton był tytułowany "lordem", który to tytuł może być używany w stosunku do wszystkich stopni arystokratycznych (baronów, wicehrabiow, earlów i markizów, mimo ze lord jest w tej hierarchii stopniem najwyższym).

W czasie I wojny światowej służył jako porucznik w Ochotniczej Rezerwie Marynarki Wojennej. Po wojnie, w ramach programu Soldier Settlement Scheme (Program osiedlania żołnierzy) otrzymał ziemię w rejonie Ngata niedaleko Nakuru. Później kupił kolejne 21 000 akrów ziemi w tym samym obszarze. Na tej ziemi Egerton założył w 1939 roku szkołę o nazwie Egerton Farm School (obecnie Egerton University), która miała "przygotowywać białą europejską młodzież do kariery w rolnictwie".

Już wcześniej zbudował niewielki dom żeby mieć gdzie mieszkać, zaraz po tym drugi, nieco większy, z czterema sypialniami. W tym też okresie Maurice Egerton zapragnął zawrzeć związek małżeński. Wybranką była "jasnowłosa Angielka o imieniu Victoria" (według innych źródeł austriacka księżniczka). Dziewczyna, po dwugodzinnej wizycie w jego dobrach, odrzuciła jego oświadczyny stwierdzając, że nie będzie mieszkała w kurniku.

Lord nie poddał się i w 1938 roku rozpoczął budowę domu, który odpowiadałby jej gustowi i standardom na miarę jej ambicji, i która uczyniłaby go godnym jej towarzystwa. Postanowił zbudować zamek na wzór neoklasycystycznej rezydencji rodzinnej w Tatton Park w Cheshire.

Nadeszła jednak II wojna światowa i budową została przerwana. Ostatecznie została ukończona w 1954 roku. Ale i ten "dom" nie spodobał się wybrance Egertona, która po raz drugi odrzuciła oświadczyny Lorda, tym razem nazywając zamek "pomnikiem próżności", spakowała walizki i wróciła do Anglii.

A upokorzony, zrozpaczony i rozgniewany Lord Egerton stał się mizoginem. Zakazał kobietom wstępu do swojego domu, nawet żonom pracowników. Przyjaciele i znajomi, jeżeli chcieli widzieć się z właścicielem "musieli zostawić swoje żony przy bramie". Ten przekaz chyba lekko przesadzony - nie sądzę, żeby żony chciały w ogóle przyjeżdżać, wiedząc co je czeka.

Lord Egerton mieszkał samotnie w swoim zamku tylko cztery lata, do śmierci w 1958 roku (zmarł w wieku 83 lat).

W swoim testamencie Lord Egerton zastrzegł, że założona przez niego szkoła rolnicza ma być instytucją wyłącznie dla mężczyzn. Jednakże jego życzenia były spełniane zaledwie kilka lat. Wobec braku placówek edukacyjnych rzad Kenii nakazał przyjmowanie kobiet do szkoły.

W kolejnych latach szkoła zmieniła status - stała się uniwersytetem - Uniwersytetem Egertona, który specjalizuje się w rolnictwie i naukach pokrewnych.

W 1996 roku zamek, zarządzany przez Uniwersytet Egertona, został uznany za zabytek. Dla zwiedzających otwarto go w 2005 roku. A ponieważ Lord Egerton nie przewidział, że jego zamek zostanie w przyszłości zabytkiem, i nie zastrzegł w testamencie, że nie mogą go zwiedzać kobiety, mogę wejść do wnętrza i zobaczyć co czas zrobił z jego zamkiem, w którym "legiony gości podziwiały ten ślad kolonialnego przepychu".

Do realizacji swojejego projektu zatrudnił Egerton angielskiego architekta Alberta Browna.

Zamek posiada 52 pomieszczenia spośród ktorych na pierwszym miejscu wymieniane są: sala taneczna z organami elektrycznymi oraz ciemnia fotograficzna. Poza tym "normalka": zielone marmury kominków z Włoch, płytki ceramiczne zdobiące wnętrza z Chin, cynkowe dachówki z zagranicy (brak danych zza której), brytyjski dąb do wyłożenia ścian wewnątrz i budowy schodów.

Jedynymi lokalnymi materiałami budowlanymi użytymi do budowy zamku było pewnego rodzaju drewno i kamienie z okolic Nakuru.

W sali balowej miały zachwycać towarzystwo organy z 411 piszczałkami. Nie wiem czy kiedykolwiek sala balowa i organy były wykorzystywane zgodnie z przeznaczeniem (bale, przyjęcia), wiadomo natomiast, że kilkukrotnie w ciągu roku rezydent zamku zapraszał muzyków z Europy żeby posłuchać granych na organach jego ulubionych utworów.

Wyobraźnia mnie zawodzi - nie potrafię sobie wyobrazić jak wyglądały kiedyś te pełne przepychu komnaty. W sali balowej powyrywane z podłogi klepki, zdezelowane pianino, we wpuszczonych w ściany gablotach przysypane grubą warstwą kurzu artefakty.

Większość pokoi bez żadnego wyposażenia, w niektórych niby jakieś wystawy... sprzed lat...

Pusto...

Smutno...

Więcej zdjęć: https://www.facebook.com/share/p/197GjQZCfS/

Od kamieniołomu do obszaru chronionego - Bamburi Haller Park. Mombasa, Kenia

noreply@blogger.com (Unknown) — Sun, 01 Feb 2026 21:19:00 +0000

Park Hallera to park w Bamburi, na peryferiach Mombasy, który powstał w wyniku przekształcenia nieużytku po kamieniołomie.

Historia parku zaczyna się w latach 1952-1954, kiedy - ze względu na pokłady wapienia - zlokalizowano w tym miejscu zakład produkcji cementu (Bamburi Cement). Produkcja szybko wzrastała. Zakładane zdolności produkcyje wynosiły poczatkowo 140 tys. ton cementu rocznie, z czasem wzrosły do 1,1 mln ton rocznie. Działalność przedsiębiorstwa i intensywne wydobycie wapienia spowodowało kolosalną degradację terenu. W 1970 roku Bamburi Cemet powierzyło René Hallerowi (podobno na jego wniosek, czy raczej prośbę) zbadanie możliwości zrewitalizowania nieużytków powstałych na miejscu kamieniołomów wapienia.

René Haller (ur. 1933) – szwajcarski przyrodnik, z wykształcenia architekt krajobrazu i ogrodnik, specjalista w zakresie agronomii. W 1959 roku został zatrudniony przez Bamburi Cement do nadzorowania plantacji warzyw i owoców.

Opis trwajacej latami jego pracy - próby z różnymi roślinami, metodami przekształcenia wyjałowionej gleby w taką, na której mogłoby coś wegetować i przyciagać ptaki i owady - nie jest przedmiotem tego wpisu. Ważne jest, że po kilkunastu latach teren został przekształcony w obszar ochronny i nazwany imieniem René Hallera - Bamburi Haller Park. W 1984 roku udostępniono go zwiedzającym.

W ostatnich dekadach XX wieku w parku zadomowiło się ponad 300 gatunków roślin, 30 gatunków ssaków i 180 gatunków ptaków.

Na terenie parku zorganizowano niewielki ogród zoologiczny i farmę rybną. Niektóre źródła mówią o ogrodzie botanicznym, ale nie znajduję go, widzę natomiast przy niektórych roślinach napisy, więc może to taki "ogród w ogrodzie".

Zresztą "ogród zoologiczny" to też za dużo powiedziane. Organizacyjnie i terytorialnie wydzielono m.in. "park gadów", "sanktuarium krokodyli", "pawilon motyli", dwa wybiegi dla hipopotamów, wybieg dla żyraf. Dużych żółwi nie widziałam - o ich istnieniu wiem z tabliczek: "siadanie na żółwiach jest zabronione". Małe żołwiki innych gatunków pływały w basenie w parku gadów.

I nie ma co ukrywać - większość odwiedzających przychodzi tutaj właśnie dla żyraf. Bo to jedna z niewielu okazji aby na własnej dłoni podać takiej damie z długą szyją smaczki zakupione u pana strażnika. I można ją nawet pogłaskać!

A biegające między ludźmi a żyrafami (w zagrodzonej strefie ochronnej) werwety (kotawiec sawannowy z rodziny koczkodanów) mają używanie - sporo granulek karmy dla żyraf spada z rąk karmiących lub rozerwanych torebek, a one tylko na to czekają.

Na karmienie hipopotama można tylko popatrzyć - jak pan z obsługi wrzuca do jego rozwartego pyszczydła połówki kapusty czy arbuza. I posłuchać mlaskania kiedy je pracowicie przeżuwa.

Kiedy po zaspokojeniu potrzeby nakarmienia żyrafy i popatrzenie na mlaskającego hipcia chodzę ścieżkami parku mam wrażenie, że jest nieco zaniedbany. Jedna z farm rybnych pracuje, jest zadbana (w 1971 roku, równolegle z projektem zalesiania, rozpoczęto projekt hodowli ryb; dochody z ich sprzedaży idą na potrzeby parku), druga farma na jaką się natykam, jest opuszczona. Może tylko czasowo.

Być może, że to co biorę za zaniedbanie jest celowym działaniem nastawionym na naturalną regeneację środowiska.

Jakkolwiek jest, bliskie spotkanie z żyrafami warte bylo przyjazdu tutaj.

Więcej zdjęć: https://www.facebook.com/share/p/1AbV85jz7F/

Wrota Piekieł - Park Narodowy Hell's Gate. Kenia

noreply@blogger.com (Unknown) — Sat, 31 Jan 2026 20:39:00 +0000

Park Narodowy Hell's Gate/Wrota Piekieł - piękne miejsce na wulkanicznym grzbiecie o wysokości 1900 m n.p.m - położony jest w pobliżu jeziora Naivasha w Kenii, około 90 kilometrów na północny zachód od Nairobi.

Park zawdzięcza swoją nazwę "dramatycznemu i nieziemskiemu krajobrazowi, na który składają się strome klify, głębokie wąwozy i aktywność geotermalna przywołująca na myśl piekło." To w kwestii piekła.

"Wrota/Brama" to nawiązanie do przerwy w klifach, którą zajmował niegdyś dopływ prehistorycznego jeziora w Wielkim Rowie Afrykańskim.

W opisach tego miejsca pojawia się również nazwa "wąwóz Njorowa/Ol Jorowa", zamiennie do nazwy "Hell’s Gate". Niekiedy jednak jest ona odnoszona tylko do mniejszego wąwozu u stóp Wieży Centralnej.

Park Narodowy założony w 1984 roku zajmuje obszar 68,25 kilometrów kwadratowych. Znany jest ze swojej bioróżnorodności i krajobrazów.

Park zamieszkują antylopy, bawoły, żyrafy, zebry, elandy, gazele Tompsona, hieny, pawiany, guźce, serwale. I nie jest to lista skończona. Spotyka się ślady gepardów.

W parku żyje ponad 103 gatunki ptaków, w tym sępy, orły afrykańskie, myszołowy i jerzyki. Ostatnią parę orłosepów widziano dość dawno, w 1984 roku.

Jest to jeden z niewielu, o ile nie jedyny park narodowy w Kenii, w którym można chodzić i jeździć rowerem (można też oczywiście brać udział w safarii jeżdżąc specjalnymi samochodami - takim jeździłam uczestniczac w safari w Serengeti i Ngorongoro).

Ale takiej możliwości, że można bez samochodu, nie odpuszczę.

Nie decyduję się jednak na wynajęcie roweru, chociaż niejednokrotnie z takiej możliwości korzystałam w różnych krajach. Wiem, że droga tutaj piaszczysta, ile przejdę, to moje...

Na teren parku wchodzę głównym wejściem zwanym Bramą Elzy. Nie bez powodu - pięć kilometrów dalej znajduje się kompleks Elsamere, związany z autorką książki "Elza z afrykańskiego buszu" (https://emerytkawpodrozy.blogspot.com/2026/01/elsamere-dla-upamietnienia.html).

Już z daleka widać samotną skałę - to Wieża Fischera. Jeden z dwóch wulkanicznych czopów, nazwana na cześć niemieckiego odkrywcy Gustava Fischera, który dotarł do wąwozu w 1882 roku. Pan przygotowuje liny wspinaczkowe, chwilę później przyjeżdża dziewczyna, która wspinaczkę włączyła w swój program wizyty w parku.

Wieżę Fischera upodobały sobie również góralki/góralkowce - pięknie pozują do zdjęć.

Idę sobie dalej. Już wcześniej dostrzegłam guźce, teraz całkiem blisko drogi pasą się antylopy - nie rozróżniam z jakiej rodziny w systematyce tych zwierząt, ale to nie ma znaczenia. Zebra patrzy mi prosto w oczy...

Podjeżdża na rowerze strażnik ochrony przyrody, prosi, żebym się zatrzymała, bo spore stadko bawołów ma zamiar przejść "przez jezdnię", a tutaj to one mają pierwszeństwo... To zrozumiałe.

Przeszły, mogę iść dalej.

Do Wieży Centealnej jeszcze sporo kilometrów...

Korzystam z nieoczekiwanej propozycji rodziny z Polski (bardzo, bardzo DZIĘKUJĘ!), która zwiedza park samochodem "safaryjskim" i rowerami, i... zostaję podwiezionia kilka kilometrów.

Dzięki temu mam wiecej czasu na podejście do Wieży Centralnej (kolejny zerodowany stożek wulkaniczny), na cieszenie oczu urodą wąwozu u stóp tejże wieży.

Czas wracać.

Znów antylopy, zebry, gdzieś w dali żyrafy... przy niewielkim bajorku sekretarze. Biały nalot na klifach to znak, że bywają tam sępy.

"Z obowiązku" wypada jeszcze dodać, że krajobrazy wąwozu były inspiracją dla twórców "Króla lwa" a plenerem niektórych scen filmu "Lara Croft: Tomb Raider – Kolebka życia" był teren parku.

Wykorzystując zasoby naturalne (gorące źródła, gejzery) w parku oddano do użytku kilka stacji geotermalnych i od 2019 roku znaczna część Parku Narodowego Hell's Gate przekształciła się w obszar przemysłowy z wieloma rurociągami, elektrowniami i ruchliwymi drogami. Niestety...

Mimo tego... to był piekny dzień.

Więcej zdjęć: https://www.facebook.com/share/p/16qsMdc6Fb/

Elsamere. Dla upamietnienia najsławniejszej lwicy - Elzy. Naivasha, Kenia

noreply@blogger.com (Unknown) — Fri, 23 Jan 2026 16:29:00 +0000

Elsamere, a ściślej mówiąc "Centrum Ochrony Przyrody Elsamere", to nazwa kompleksu hotelowo-naukowo-muzealnego nad brzegiem jeziora Naivasha w Kenii.

Jezioro Naivasha to bezodpływowe jezioro w południowo-zachodniej Kenii w Wielkim Rowie Afrykańskim położone na wysokości 1884 m n.p.m. Kiedyś ujściem jeziora był obecny wąwóz Njorowa, teraz położony dużo wyżej od poziomu jeziora i stanowiący wejście do Parku Narodowego Hell's Gate.

Nazwa centrum pochodzi od imienia lwicy, głównej bohaterki powieści (i filmu) "Elza z afrykańskiego buszu", której autorka, Joy Adamson, mieszkała w jednym z budynków kompleksu.

Friederike Victoria „Joy” Adamson (1910–1980; z domu Greipel), przyrodniczka, artystka i pisarka, urodziła się w Troppau w Austro-Węgrzech (obecnie Opawa, Czechy). Studiowała muzykę, rzeźbę i medycynę w Wiedniu. Trzykrotnie wyszła za mąż. Trzecim mężem był, od 1944 roku, Georg Adamson (1906-1989), strażnik przyrody.

Historia Elzy (która nie jest tematem tego wpisu, zatem tutaj tylko jej zarys) zaczęła się w 1956 roku, kiedy George Adamson, mąż Joy, pełniąc funkcję strażnika łowieckiego w Północnym Okręgu Granicznym w Kenii, zastrzelił lwicę, która zaatakowała jego i innego strażnika. Kiedy zorientowali się, że lwica jest akurat matką, odnaleźli w szczelinie skały trzy młode. Znalazły się one pod opieką Joy i Georga. Dwa lwiątka trafiły do ogrodów zoologicznych w Niemczech, Elsa została wypuszczona na wolność w Parku Narodowym Meru, w środkowej Kenii. Zmarła pięć lat później, w 1961 roku, na babeszjozę, chorobę odkleszczową.

Właśnie na początku lat 60. Joy i Georg Adamsonowie poszukiwali miejsca gdzie mogliby zamieszkać. Wybór padł na wzniesiony w czasach kolonialnych dom nad brzegiem jeziora Naivasha, o którym tak napisała sama Joy: "Przez lata szukałam domu, w którym moglibyśmy zamieszkać z George'em. W końcu znalazłam miejsce, które zdawało się spełniać wszystko, czego pragnęliśmy. Nie sposób wyobrazić sobie bardziej atrakcyjnego miejsca na dom… Postanowiliśmy nazwać nasz dom… Elsamere”.

Jadalnia tego pokolonialnego domu to obecnie sala restauracji, w której nadal znajdują się meble należące do Adamsonów. Drugi pokój to muzeum z pamiątkami oraz przedmiotami osbistymi Joy (np. różne dokumenty, nqgrody i odznaczenia, maszyna do pisania, maszyna do szycia, krzesełko na którym siadała malując, skrzynie ze sprzętem fotograficznym) oraz kolekcja wydań książek o Elzie w różnych językach. Są też obrazy "na temat" różnych artystów oraz oryginały i kopie prac Joy.

Należy w tym miejscu wspomnieć, że Joy Adamson, niezależnie od jej zaangażowania w ochronę przyrody była artystką. W ciągu swojego życia stworzyła ponad 500 obrazów i rysunków. Jej prace obejmowały portrety rdzennej ludności zlecone przez rząd Kenii, a także ilustracje botaniczne do co najmniej siedmiu książek o florze Afryki Wschodniej. Malowała również zwierzęta, między innymi studia Elsy i geparda Pippy.

Kilka dni temu wiele z jej obrazów i szkiców (lub ich kopie) oglądałam na poświęconej Joy Adamson wystawie w Muzeum Narodowym w Nairobi.

Po śmierci Elzy drogi Joy i Georga rozeszły się - ich zainteresowania poszły w różnych kierunkach. Po sukcesie książki i filmu "Born free" ("Urodzona na wolności") - oryginalny tytuł znanej nam "Elzy z afrykańskiego buszu" - Joy Adamson stała się osobą publiczną. Podróżowała po świecie propagując ochronę przyrody, wygłaszając przemówienia o niebezpieczeństwach, z jakimi borykają się dzikie zwierzęta w Afryce.

Zainteresowała się gepardami oraz leopardami i opiekowała się młodymi sierotami tych gatunków. George pracował nadal z lwami. W 1970 roku przeniósł się do Rezerwatu Narodowego Kora w północnej Kenii, aby pracować nad rehabilitacją uwięzionych lub osieroconych lwów w celu ich przywrócenia naturze, aby ofiarować im wolność. Był to właściwie poczatek ich separacji, jakolwiek pozostali w dobrych stosunkach i nadal spędzali razem święta Bożego Narodzenia.

Joy Adamson mieszkała nad brzegiem jeziora Naivasha do swojej śmierci w 1980 roku. Będąc w styczniu tego roku w Rezerwacie Narodowym Shaba została zamordowana przez zwolnionego wcześniej pracownika.

Ciało Joy Adamson zostało skremowane a jej prochy pochowano w miejscu gdzie wcześniej pochowano Elzę, w Parku Narodowym Kora.

George Adamson zginął zastrzelony przez somalijskich bandytów w 1989 roku wraz ze swoim współpracownikiem i turystą, w Parku Narodowym Kora. Został pochowany na terenie tego parku.

Cała posiadłość to olbrzymi teren, na którym oprócz domu Adamsonów znajdują się domki stanowiące część hotelową (można też wynająć, jako pokoj hotelowy, pokój Joy w głównym domu, nie jest on jednak udostępniony do zwiedzania). Jeden z domków do wynajęcia został nazwany "domkiem Georga", inne otrzymały nazwy wychowanków lub ulubienców Joy (np. geparda o imieniu Pippa, lamparta Penny, góralki Pati). Jest też sala konferencyjno-edukacyjna będącą odrębnym budynkiem oraz kilka budynków roboczych Centrum Ochrony Przyrody.

Wszystko to nad brzegiem jeziora, w otoczeniu bardziej lub mniej uporządkowanej roślinności - im dalej od zabudowań, tym bardziej dzikiej. Nie pozbawionej wszakże wydeptanych ścieżek, którymi można bez ograniczeń spacerować.

W ramach biletu wstępu można jeszcze obejrzeć film (45 min) obejmujacy duże fragmenty wywiadów z Joy i Georgem przeprowadzonych za ich życia. Można też obejrzeć film "Born free". A na koniec zostać poczęstowanym herbatą - podobno najlepszą herbatą w Kenii. Nie mogę tego ocenić bo wybrałam kawę.

Siedzę sobie zatem przed domem Joy z kubkiem kawy, z widokiem na jezioro, czytając dotyczące tego miejsca i jej mieszkańców fragmenty gazet z okresu, w którym żyli a także artykuły dotyczace ich śmierci.

A dokoła mnie biegają małpy, chyba to szympansy, chociaż minęła mi też kapucynka, skubią trawę guźce, koło stolików krążą ptaki czekając na okruchy "z pańskiego stołu"...

Więcej zdjęć: https://www.facebook.com/share/p/187Wgc8zgx/

Śladami Marco Polo. Pekin, Chengdu – Chiny

noreply@blogger.com (Unknown) — Thu, 08 Jan 2026 22:37:00 +0000

702 lata temu, 8 stycznia 1324 roku zmarł Marco Polo (ur. 1254), jeden z pierwszych mieszkańców Zachodu, który dotarł do Państwa Środka, jeden z najbardziej znanych podróżników na świecie. Jego podróż trwała 24 lata. W 1271 roku, mając 17 lat, Marco Polo, wraz z ojcem i wujem wyruszył z Wenecji do Azji, ścieżkami Jedwabnego Szlaku – i nie tylko. Do Wenecji wrócili w 1295 roku.

Trzy lata po powrocie Marco Polo trafił do więzienia (w czasie wojny wenecko-genueńskiej). Wraz z nim przebywał w celi niejaki Rustichello (Rustycjan) z Pizy, który w książce zatytułowanej Opisanie świata spisał opowieści Marco Polo o jego podróży, prawdopodobnie korzystając też z jego notatek.

I chociaż ciągle trwają dyskusje i naukowe spory na temat tego co Marco Polo rzeczywiście widział, a co mogło być doświadczeniem kogoś innego opowiedzianym przez niego, nie ulega wątpliwości, że Marco Polo inspirował i nadal inspiruje podróżników całym świecie. Nie tylko podróżników, chociaż nie można nie wspomnieć, że Opisanie świata miał przy sobie Krzysztof Kolumb w czasie swoich podróży, na marginesach tekstu w jego egzemplarzu zachowały się jego notatki.

Opisy dalekich krain zawarte w Opisaniu świata wykorzystywali geografowie i kartografowie.

Wykaz książek, filmów, seriali i gier zrealizowanych na historii życia Marco Polo jest całkiem spory, co najlepiej świadczy, że nawet w XX i XXI wieku jego podróże mogą inspirować twórców. Nie tylko twórców, ale i zwykłych śmiertelników też.

Mnie też zainspirował.

Już kiedy przygotowywałam się do podróży do Chin w 2016 roku, zwróciłam uwagę, że na peryferiach Pekinu (ok. 15 kilometrów od centrum) znajduje się most Marco Polo. Wtedy nie dojechałam – daleko, dojazd autobusami, z przesiadkami… Gdzie jest przystanek? Gdzie trzeba się przesiąść… Odpuściłam.

Dziewięć lat minęło – „w międzyczasie” Chińczycy wybudowali mi linię metra, która można podjechać do samego mostu. W czasie tej ostatniej podróży (2025) nie miałam wymówek.

Most Marco Polo to most na rzece Yongding (dopływ rzeki Hai) wybudowany w latach 1189–1192 zawdzięczający swoją nazwę właśnie sławnemu podróżników, który go szczegółowo opisał. Co prawda pomylił się w liczbie przęseł, ale…

„Ponad tą rzeką jest bardzo piękny most kamienny;

i w całym świecie nie masz równie pięknego ani podobnego.”

[Opisanie świata, Marco Polo; Wikipedia]

Zanim Most Marco Polo stał się „Mostem Marco Polo” nosił nazwę „Lugou” i taką nazwą jest również często określany, pod taką nazwą figuruje w wielu źródłach historycznych.

Po zniszczeniach spowodowanych powodzią most został odbudowany za panowania cesarza Kangxi z dynastii Qing w 1698 roku.

Most był również miejscem incydentu, który zapoczątkował drugą wojnę chińsko-japońską (1937–1945).

Incydent na moście Marco Polo – starcie zbrojne pomiędzy chińską Narodową Armią Rewolucyjną a Cesarską Armią Japońską stoczone w dniach 7–9 lipca 1937 roku.

Bitwę tę powszechnie uważa się za początek wojny chińsko-japońskiej (1937–1945), a niekiedy również za faktyczny początek II wojny światowej, która tym samym miałaby trwać od 7 lipca 1937 do 2 września 1945 roku. [Wikipedia]

Na wschodnim krańcu mostu znajduje się XVII-wieczna Twierdza Wanping. Żeby dojść do mostu, trzeba przejść przez teren twierdzy. Nie wiem ile z wewnętrznej zabudowy pochodzi rzeczywiście sprzed kilku wieków. Najważniejszym miejscem w kompleksie jest budynek Muzeum Wojny Oporu Ludu Chińskiego przeciwko Japońskiej Agresji – pokłosie wspomnianego incydentu.

Naprzeciwko muzeum pomnik upamiętniający incydent 7 lipca. Już poza murami twierdzy znajduje się park rzeźb nawiązujący również do incydentu i całej wojny chińsko-japońskiej.

Po przejęciu władzy w Chinach przez komunistów w 1949 roku most został pokryty asfaltem i był włączony w normalną sieć dróg i mostów. Aby odciążyć ruch na moście, w 1971 roku ukończono budowę Nowego Mostu Marco Polo położonego około 1 km na południe. W latach osiemdziesiątych ze względu na kulturowe i historyczne znaczenie starego mostu, stał się on zabytkiem. Ruch kołowy został przeniesiony na wybudowany kolejny most (1985). Rok później, w 1986 roku asfalt został usunięty. Fragmenty kamiennej nawierzchni z XII wieku zostały wkomponowane w obecną strukturę mostu.

Most Marco Polo ma 266,5 metra długości, 9,3 metra szerokości i 11 przęseł. Prawdziwą jego ozdobą są kamienne lwy wieńczące 286 słupków balustrady. „Najbardziej intrygującą cechą tych bestii jest fakt, że na głowie, grzbiecie, pod brzuchem lub na łapach każdego z dużych lwów ukrywa się więcej lwów.” Kilkakrotnie przeprowadzano „inwentaryzacje” mające na celu ustalenie całkowitej liczby kamiennych zwierząt, ale wyniki okazały się niejednoznaczne, wahając się od 482 do 501. Z zapisów historycznych wynika, że pierwotnie było ich łącznie 627.

Większość rzeźb pochodzi z czasów dynastii Ming (1368–1644) i Qing (1644–1911), niektóre z wcześniejszej dynastii Yuan (1271–1368), a nieliczne lwy pochodzą jeszcze z czasów dynastii Jin (1115–1234).

Obydwa wejścia na most zdobią kolumny huabiao (tradycyjny element chińskiej architektury w formie dekoracyjnej kolumny) o wysokości 4,65 m, a także para kamiennych stel ustawionych na żółwiach, na pamiątkę renowacji mostu w 1698 roku.

Niestety, nie było mi dane oglądnąć mostu w całej okazałości, z zewnątrz. Park, z którego być może był dobry widok na most, był zamknięty. Nie wiem czy na stałe, czy to jego opiekunowie pospieszyli się z zamknięciem, jako, że zbliżała się już godzina 18:00, godzina zamknięcia mostu dla zwiedzających.

W części parku, tej obok wejścia na most, umieszczono wiele rzeźb nawiązujących do samej budowy, a tuż za bramą wejściową zorganizowano niewielkie muzeum dotyczące historii mostu.

O innym moście, który widział Marco Polo, we wpisie:

https://emerytkawpodrozy.blogspot.com/2026/01/most-anshun-most-marco-polo-chengdu.html

Most w Chengdu, Syczuan

Most Anshun – Most Marco Polo. Chengdu, Chiny

noreply@blogger.com (Unknown) — Mon, 05 Jan 2026 22:03:00 +0000

8 stycznia 1324 roku zmarł Marco Polo (ur. 1254), jeden z pierwszych mieszkańców Zachodu, który dotarł do Państwa Środka, jeden z najbardziej znanych podróżników na świecie. Jego podróż trwała 24 lata. W 1271 roku, mając 17 lat, Marco Polo, wraz z ojcem i wujem wyruszył z Wenecji do Azji, ścieżkami Jedwabnego Szlaku – i nie tylko. Do Wenecji wrócili w 1295 roku.

Trzy lata po powrocie Marco Polo trafił do więzienia (w czasie wojny wenecko-genueńskiej). Wraz z nim przebywał w celi niejaki Rustichello z Pizy, który w książce zatytułowanej Opisanie świata spisał opowieści Marco Polo o jego podróży.

W swoich opowieściach Marco Polo kilkukrotnie wracał do mostów, które widział w czasie swoich podróży. Najbardziej znany jest Most Marco Polo w Pekinie (o nim wpis za kilka dni). Innym jest Most Anshun w nad rzeką Jin, w Chengdu, stolicy prowincji Syczuan.

Most Anshun to – tłumacząc chińską nazwę – „Most Spokoju i Płynności”, czasem zwany – podobnie jak most w Pekinie – Mostem Marco Polo.

Znany jest jego opis po odnowie w 1677 roku. Była to dwupoziomowa drewniana konstrukcja: górny poziom mieścił posągi bóstw, a dolny służył jako ścieżka dla pieszych i przewozów towarów. Most był wielokrotnie odbudowywany po zniszczeniach spowodowanych powodziami, w tym gruntownie przebudowywany w latach 1744 i 1746.

W 1949 roku most został przekształcony w prostszą, jednopoziomową drewnianą konstrukcję przeznaczoną dla pieszych. Kolejna przebudowa została dokonana w latach 1974–1978, niestety ten most został zniszczony przez powódź w 1981. Niektóre z przebudów wiązały się też ze zmianą lokalizacji mostu.

W ramach projektu renowacji rzeki Fu'nan w 1996 roku, Miejski Rząd Ludowy Chengdu rozebrał uszkodzony stary most i zlecił jego przebudowę, aby „stworzyć replikę z trzema przęsłami, łączącą elementy historyczne i komercyjne. Projekt ten doprowadził do zmiany nazwy starego obiektu na „Anshun Langqiao”, łącząc elementy mostu i budynku z funkcjami kulturalnymi i turystycznymi. Budowa rozpoczęła się w 2000 roku i została ukończona w sierpniu 2003 roku, w ramach inicjatywy władz miejskich mającej na celu zachowanie dziedzictwa miasta przy jednoczesnym dostosowaniu go do współczesnych potrzeb miejskich.”

Innymi słowy, na moście wzniesiono sporą budowlę o tradycyjnej chińskiej architekturze. Jest to restauracja, po obu jej stronach są przejścia dla pieszych. Po zachodniej stronie, na ścianie budynku wmurowano tablicę z trasą podróży Marco Polo.

Pod znakiem pustyń. Rok 2025

noreply@blogger.com (Unknown) — Wed, 31 Dec 2025 15:05:00 +0000

Skoro to czas podsumowań…

Jak i poprzednie lata, rok który za chwilę się skończy, upłynął mi pod znakiem podróży.

Obyłam ich cztery, odwiedziłam: Bahrajn, Oman, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Jordanię, Mongolię, Chiny (część zachodnia) i Tunezję. Wcześniej odwiedziłam dwa z nich: część wschodnią Chin (2016) i stolicę ZEA, Abu Zabi (2024).

Przy okazji przypomniałam sobie troszkę miasta, w których byłam, lub bywałam, przed laty: Budapeszt, Wiedeń i Stambuł (stopovery).

Łącznie spędziłam w mijającym roku w podróżach 128 dni, czyli trochę ponad cztery miesiące. Pomyśleć, że nie tak dawno, w 2018 roku, cztery miesiące trwała jedna moja podróż – po siedmiu krajach Ameryki Południowej!

Kiedy zaczęłam przeglądać zdjęcia z tegorocznych wyjazdów aby dokonać wyboru fotek do tego wpisu, uświadomiłam sobie, że podróże te zostały zdominowane przez pustynie. Nie zapominając o śladach dawnych kultur i religii, o biegu historii, o tradycjach i zwyczajach ludzi mieszkających tam gdzie byłam, o sztuce przodków i ich wpływach na to co tworzą współcześni, i o śmiałych projektach architektonicznych dzisiejszych twórców. Oraz o przyrodzie, jakże czasem odmiennej od tej, z którą na co dzień obcujemy. A czasem bardzo podobnej.

I chociaż niejedną pustynię na świecie już widziałam, po niejednej chodziłam i jeździłam, to ciągle czułam niedosyt. Bo do Sahary ciągle było mi nie po drodze.

Tym razem, w czasie ostatniej podróży, po Tunezji, „dotarłam”, i to bez większych trudności. Bo Wielki Erg Wschodni – jedna z czternastu pustyń strefy pustynnej, jaką jest Sahara – rozpościera się tuż za opłotkami Duz, miasta w centralnej Tunezji zwanego Wrotami Sahary. https://emerytkawpodrozy.blogspot.com/2025/10/wrota-pustyni-duz-tunezja.html

W kwietniu niesamowitą frajdę sprawiła mi możliwość wędrowania pustynnymi szlakami w Wadi Rum (Jordania). Śladami Lawrence’a z Arabii i oryginalnych formacji skalnych z jakich znana jest dolina:

https://emerytkawpodrozy.blogspot.com/2025/04/siedem-filarow-madrosci-wadi-rum.html

W lutym jeździłam (samochodem terenowym) po wydmach Ar-Rab al-Chali, największej pustyni piaszczystej na świecie rozciągającej się na terytorium Arabii Saudyjskiej, Omanu, Jemenu i Zjednoczonych Emiratów Arabskich.

Jazda off-roadowa po wydmach to nie moja bajka, ale czasem, nie mając zbyt wiele czasu do dyspozycji, nie ma się wyboru – nie znalazłam oferty krótkiego wypadu (z Dubaju) na pustynię bez tej atrakcji. Dużo wcześniej doświadczyłam takiej jazdy, specjalnie przystosowanym do tego typu rajdów pojazdem zwanym buggy, na pustyni Usaca w Peru (w pobliżu Nazca).

A skoro pustynie to i oazy. Począwszy od Al-Ajn (ZEA) – miasta oazy wpisanej na listę UNESCO https://emerytkawpodrozy.blogspot.com/2025/02/al-ain-miasto-oaza-zjednoczone-emiraty.html

Te palmy… i tutaj w Al-Ajn, i na peryferia Duz, i Kabis… długo by wymieniać.

Tymczasem czas biegnie. Pod „jakim znakiem” będzie Nowy – 2026 – Rok?

Dobrze byłoby, żeby też był pod znakiem podróży.

Mój rok 2025:

1-24 października 2025 (22 dni) Tunezja (via Wiedeń)

6 lipca - 21 sierpnia 2025 (45 dni) Mongolia, Chiny (część zachodnia)

8 kwietnia - 2 maja 2025 (25 dni) Jordania (via Budapeszt)

22 stycznia - 26 lutego 2025 (36 dni) Bahrajn, Oman, Zjednoczone Emiraty Arabskie (via Stambuł)

Niżej zamieszczam wykaz postów na blogu, w których pisałam o moich podróżniczych spotkaniach z pustyniami, tych sprzed 2025 rokiem.

Abstrahując od doświadczeń ostatniego roku, ciągle i niezmiennie jestem pod urokiem pustyni Atakama (Chile): https://emerytkawpodrozy.blogspot.com/2020/10/klejnot-pustyni-atakama-jezioro-cejar.html

Wspomnienia (m.in.) z jazdy po wydmach samochodem buggy po wydmach pustyni Usaca (Peru) zawarłam w poście: https://emerytkawpodrozy.blogspot.com/2020/12/nazca-peru-nie-tylko-geoglify-centrum.html

O wydmach Maspalomas (Gran Canaria, Wyspy Kanaryjskie, Hiszpania) postu na blogu jeszcze nie napisałam, ale będąc tam, sporo zdjęć zamieściłam we wpisie na FB - niestety, było to już dość dawno (2022) i FB nie udostępnia linku.

Kolejne wydmy, którymi cieszyłam oczy (i nogi - chociaż chodzenie po piachu" najwygodniejsze nie jest) to wydmy na wyspie Sal, jednej z Wysp Zielonego Przylądka https://emerytkawpodrozy.blogspot.com/2023/01/solniska-wydmy-i-kurort-santa-maria-sal.html

W czasie dziesięciodniowej podróży po Outbacku Australii „otarłam się” o Pustynię Simpsona i Malowaną Pustynię: https://emerytkawpodrozy.blogspot.com/2016/07/outback-czerwone-wnetrze-australii-cz.html

W Nowej Zelandii po raz pierwszy (i ostatni) zjechałam na desce z diun nad jeziorem Paka: https://emerytkawpodrozy.blogspot.com/2016/06/dziewiecdziesieciomilowa-plaza-nowa.html

A każde spotkanie z pustyniami w różnych dalekich krajach przypomniały mi, że w Polsce też pustynię mamy. W czas lockdownu zmobilizowałam się i dojechałam do Pustyni Błędowskiej: https://podrozenaemeryturze.wordpress.com/2020/08/15/2079/

Afrykański Ogród Edenu. Ngorongoro, Tanzania

noreply@blogger.com (Unknown) — Wed, 24 Dec 2025 10:01:00 +0000

„Wjechaliśmy na ogromną równinę Serengeti, największe na świecie skupisko dzikich zwierząt. Wszędzie, gdzie spojrzeć, olbrzymie stada zebr, antylop, bawołów, żyraf. Wszystko to pasie się, bryka, cwałuje. A jeszcze tuż przy drodze nieruchome lwy, trochę dalej gromada słoni, a jeszcze dalej, na linii horyzontu, wielkimi susami pomykający lampart. Nieprawdopodobne to wszystko, niewiarygodne. Jakby widziało się narodziny świata, ten szczególny moment, kiedy jest już ziemia i niebo, kiedy są – woda, rośliny i dzikie zwierzęta, a jeszcze nie ma Adama i Ewy. A więc właśnie ten świat ledwie narodzony, świat bez człowieka, a to znaczy – także i bez grzechu, widzi się tutaj, w tym miejscu, i jest to naprawdę wielkie przeżycie.”

[Ryszard Kapuściński Heban; Czytelnik, Warszawa 1998]

W istocie, żadne inne miejsce na świcie nie kojarzyło mi się z rajem tak bardzo jak właśnie Serengeti.

Serengeti. Pełna nazwa to Wielki Ekosystem Serengeti-Mara. A ten Wielki Ekosystem to region geograficzny w Afryce, w północnej Tanzanii oraz południowo-zachodniej Kenii. Dom żyraf, zebr, lwów, słoni, antylop, lampartów, bawołów, hien… żeby wymienić tylko niektóre.

Nazwę „Serengeti” często przypisuje się masajskiemu słowu „siringet”, oznaczającemu „miejsce, gdzie ziemia ciągnie się w nieskończoność” lub „bezkresne równiny”, jakkolwiek słowo to nie występuje w słownikach tego języka.

„Organizacyjnie” cały ten obszar (30 000 km²) obejmuje Park Narodowy Serengeti (14 763 km²), Obszar Chronionego Krajobrazu Ngorongoro/ Obszar Chroniony Ngorongoro (8 292 km²) i kilka jeszcze innych rezerwatów i obszarów chronionych (z nazwy wymieniam te, które odwiedziłam będąc w Tanzanii; obydwa wpisane na listę UNESCO).

Na całym tym obszarze wyróżnia się Ngorongoro, zwane Afrykańskim Ogrodem Edenu.

Ngorongoro to największa na świecie wulkaniczna kaldera uformowana w czasie wybuchu wulkanu jakieś 2-3 miliony lat temu. Wysokość tego pierwotnego wulkanu szacuje się na 4500–5800 metrów. Teraz dno krateru leży na wysokości 1800 m n.p.m., jego głębokość to 610 metrów, a powierzchnia kaldery wynosi 260 km². W jej południowej części znajduje się jezioro Magadi, na brzegach którego żerują tysiące flamingów małych.

Szacuje się, że w obrębie krateru Ngorongoro żyje 25 000 zwierząt, w większości kopytnych. Część z nich (ok 20 % gnu, ok. 50% zebr) w porze deszczowej opuszcza krater – mimo, że jest on uważany za miejsce naturalnego zamknięcia. Pora deszczowa nie przeszkadza np. bawołom afrykańskim czy elandom – one przybywają tutaj właśnie w tym czasie.

W Obszarze Chronionym Ngorongoro (a w szerszym ujęciu w Wielkim Rowie Afrykańskim – Wschodnim) leży też Wąwóz Olduvai/Oldupai (ok. 50 km), obszar najważniejszych stanowisk archeologicznych z czasów wczesnej obecności człowieka. Obszar, na którym znaleziono ślady bytności człowieka w okresu najstarszej kultury paleolitu, datowanej na 2,6–1,7 mln lat p.n.e., zwanej od miejsca odkrycia jej śladów kulturą olduwajską. Skromne muzeum i pomnik na trasie z Ngorongoro do Parku Narodowego Serengeti, na południu od Wąwozu Olduvai, upamiętnia, i przypomina, że jesteśmy w miejscu, gdzie odkryto ślady praczłowieka. W tym miejscu zatrzymaliśmy się na chwilę.

„Przepaść Oldoway uchodzi dziś za miejsce, gdzie można najlepiej studiować, w jaki sposób w ciągu tysiącleci cywilizacja ludzi w Afryce, w południowo-zachodniej Europie i w różnych częściach Azji udoskonalała się w epoce kamiennej.

17 czerwca 1959 małżeństwo Leakey znalazło tutaj szczątki liczącego 600 000 lat „człowieka – dziada do orzechów” z niebywale silnymi szczękami i zębami trzonowymi. Jego miejsce w rozwoju człowieka znajduje się pomiędzy południowoafrykańskimi małpoludami a dziś żyjącymi ludźmi, Ten „dziadek do orzechów” jest najstarszym wykonawcą narzędzi kamiennych, jakie do tej pory zostały odkryte.”

[Barnhard i Michael Grzimek Serengeti nie może umrzeć. 367 000 zwierząt szuka swego państwa; Nasza Księgarnia, Warszawa 1968]

Grób autorów książki, z której pochodzi powyższy cytat, znajduje się na terenie Obszaru Chronionego Ngorongoro. Niestety, przewodnik/kierowca samochodu, którym przemierzałam Serengeti nie uznał za stosowne zatrzymać się w tym miejscu choć na chwilę, chociaż zasługi obu w kwestii popularyzacji afrykańskiej przyrody i jej ochrony, szczególnie w Serengeti, są bezdyskusyjne. Pomnik w kształcie piramidy widziałam tylko przez okno samochodu.

Bernhard Klemens Maria Grzimek (ur. 1909 w Nysie, zm. 1987 we Frankfurcie nad Menem) – niemiecki zoolog, lekarz weterynarii, dyrektor zoo we Frankfurcie nad Menem, autor książek z zakresu przyrody. W wielu źródłach przedstawiany jako założyciel Parku Narodowego Serengeti (chociaż de facto raczej brał udział w reorganizacji parku założonego w 1940 roku).

Znacząca postać w pracy na rzecz ochrony zwierząt, którą prowadził na Serengeti. Spędził tam kilka lat, studiując dziką przyrodę wraz ze swoim synem Michaelem, szczególnie obserwując i licząc coroczne migracje zwierząt w regionie Serengeti.

Michael Grzimek (1934–1959), syn Bernharda, zachodnioniemiecki zoolog, działacz na rzecz ochrony przyrody, filmowiec. Zginał tragicznie w katastrofie lotniczej nad kraterem Ngorongoro, w wyniku zderzenia samolotu z sępem płowym. Został pochowany w Ngorongoro.

W 1987 roku złożono w tym grobie również ciało ojca, po jego śmierci.

Wyprodukowany i wyreżyserowany przez Bernharda i Michaela Grzimków film „Serengeti nie może umrzeć” został uhonorowany Oskarem za rok 1959 (wręczenie nagrody w 1960 roku) w kategorii „najlepszy pełnometrażowy film dokumentalny”. W tym samym roku ukazała się książka o tym samym tytule (przetłumaczona późnej na dwadzieścia języków), której fragment zacytowałam wyżej. Zarówno książka jak i film znacząco wpłynęły na wzrost zainteresowania regionem Serengeti, ochroną zwierząt i problemami mieszkańców tego terytorium.

Jedno jest pewne. Nie tylko autorom nazwy „ Afrykański Ogród Edenu”, i nie tylko mnie patrzącej na „bezkresne równiny”, na wyłaniający się spośród chmur krater Ngorongoro, na „brykające” stworzenia, na upamiętnione pomnikiem czaszki przedstawicieli pierwotnych ludów tej ziemi nasunęło się skojarzenie tego miejsca z rajem.

Brak mi słów aby opisać to co widziałam. Tym bardziej, że to co oglądałam w czasie trzech dni safari to zaledwie ułamek tej całości „niedoopisania”. Dlatego posłużyłam się na wstępie cytatem, który tak trafnie, a krótko, oddaje aurę dni, kiedy tam byłam – a nie różniącej się wiele od czasu, kiedy był tam autor tego tekstu. Brak mi słów – niech zatem mówią za siebie zdjęcia – jakże jednak niedoskonałe wobec zapisanych w mej pamięci obrazów.

I chociaż ta podróż przez równiny Serengeti – udział w safari – jest, i będzie, źródłem niezapomnianych wspomnień, to targają mną ambiwalentne odczucia. Bo fajnie było spoglądnąć żyrafie prawie prosto w oczy, gdy skręcała szyję w kierunku samochodu, wspaniale było patrzeć na słoniątka drepcące za matką, tuż koło samochodu, czy usiłować dostrzec wypatrzonego przez przewodnika nosorożca. Ale bardzo niekomfortowo się czułam, kiedy patrzyłam na osaczonego przez dziesięć albo i więcej samochodów lwa. Bo lwów jest niewiele, i nie chodzą wielkimi stadami. Kiedy zatem jeden z przewodników wypatrzy samotnika, lub lwią parę czy rodzinę, daje o tym znać kolegom (przez radio), a ci „na łeb na szyje”, po bezdrożach, pędzą, aby jego podopieczni też zobaczyli tego LWA!

Jakże dobrze rozumiałam „lewka” na zdjęciu umieszczonym na najpopularniejszej platformie społecznościowej – w dymku zacytowano jego myśl: „jak się pojawi jeszcze jedna wycieczka, to nie zdzierżę…”

Więcej zdjęć: Album zdjęć "Serengeti"

Świątynia Salomona. São Paulo, Brazylia

noreply@blogger.com (Unknown) — Sun, 14 Dec 2025 20:55:00 +0000

W ostatnim dniu mojej podróży po Ameryce Południowej (https://emerytkawpodrozy.blogspot.com/2018/06/od-atlantyku-po-pacyfik-od-amazonki-do_3.html) jadę do Świątyni Salomona, przybytku Kościoła Powszechnego Królestwa Bożego (Uniwersalnego Kościoła Królestwa Bożego), kościoła neozielonoświątkowego założonego w 1977 roku przez Edira Macedo (ur. 1945; były katolik, pracownik państwowej loterii w Rio de Janeiro, właściciel drugiej pod względem wielkości w Brazylii telewizji Rede Record; bloger, którego blog ma nawet 4 miliony odsłon w ciągu miesiąca)

Kościół ten, którego życie obraca się wokół duchowego uzdrawiania i teologii sukcesu, szczyci się 13 milionami wyznawców w 200 krajach, w tym 1,8 mln w Brazylii, gdzie ma ponad 6000 świątyń. Największą z nich, będącą również światową siedzibą Kościoła Powszechnego Królestwa Bożego, jest właśnie Świątynia Salomona w São Paulo (Brazylia), której oficjalna inauguracja odbyła się 31 lipca 2014 roku (kamień węgielny został położony 8 sierpnia 2010).

Świątynia Salomona/ Świątynia Jerozolimska/Pierwsza Świątynia Jerozolimska to najważniejsze sanktuarium Izraelitów wzniesione przez króla Salomona w latach 966 – 959 p.n.e. w Jerozolimie na wzgórzu Moria. Świątynia została zbudowana jako miejsce przechowywania Arki Przymierza i tablic Dekalogu. Budowla ta została opisana w Biblii, głównie w Pierwszej Księdze Królewskiej, rozdział 6.

Pierwsza Świątynia Jerozolimska została zniszczona w 587 roku p.n.e. w czasie oblężenia Jerozolimy przez wojska babilońskie pod wodzą Nabuchodonozora II. Na jej miejscu wybudowano Drugą Świątynię (520–516 p.n.e.), rozbudowywaną od 20 roku p.n.e. z inicjatywy Heroda I Wielkiego i zburzoną w 70 roku n.e. przez cesarza Tytusa. Jej pozostałością jest zwany Ścianą Płaczu fragment zachodniego muru umacniającego zbocze wzgórza, na którym stała świątynia.

Świątynia w São Paulo, jest „dokładną repliką” biblijnej Świątyni Salomona – według dziennikarzy. Według lidera Kościoła, Edira Macedo, „zewnętrzny wygląd jest dokładnie taki sam jak ten, który został zbudowany w Jerozolimie, ale jest znacznie większa”. I ma rację, bo wysoka na 55 metrów budowla (18 pięter) znacznie przekracza rozmiary świątyni opisanej w Biblii.

Zaprojektowana przez brazylijskiego architekta Rogério Silva de Araújo Świątynia Salomona zajmuje powierzchnię 28 tysięcy metrów kwadratowych; główna sala modlitewna może pomieścić 10 000 wiernych. Oprócz głównego sanktuarium, świątynia posiada również 36 sal szkolnych mogących pomieścić około 1300 dzieci, audytorium, studia radiowe i telewizyjne, muzeum poświęcone oryginalnej świątyni (nie zidentyfikowałam tego muzeum) oraz 84 apartamenty o różnej powierzchni dla duszpasterzy i pracowników Parking, częściowo w podziemiach, zapewnia miejsca dla 1000 samochodów osobowych i 50 autokarów.

Do budowy świątyni zużyto 28 000 metrów sześciennych betonu i dwie tony stali. Elewacja budynku filary wokół niego i wnętrze głównej sali świątynnej zostały oblicowane kamieniem sprowadzonym z Izraela. Według słów Edira Macedo w jednym z wywiadów: „takich samych kamieni jak te, które zostały użyte do budowy Świątyni Jerozolimskiej prawie trzy tysiące lat temu”.

Wejście do wnętrza – dla osób nie będących członkami tego Kościoła – jest możliwe, ale nie takie proste. Kiedy podchodzę do stolików przed wejściem obsługa najpierw wzywa z zaplecza ktoś, kto mówi po angielsku. Dość długo czekam, potem pan prowadzi mnie do podziemi, gdzie mam zostawić plecak, aparat fotograficzny i komórkę. Następnie podprowadza mnie do głównej sali modlitewnej. Tutaj powitana przez kolejną osobę mogę w końcu usiąść i oddać się kontemplacji pokrytej płatkami złota repliki Arki Przymierza zbudowanej zgodnie z „biblijnymi wytycznymi”. Arka ustawiona jest na centralnym ołtarzu, na tle 100 metrów kwadratowych złotych witraży.

Nie zobaczę znajdującego się za Arką baptysterium, nie zajaśnieje też nade mną 10 tysięcy żarówek LED – które świecąc w czasie różnych uroczystości, mają symbolizować rozgwieżdżone niebo.

Opuszczam świątynię, chodzę jeszcze chwilę po dziedzińcu, patrzę na oliwny ogród mający przypominać o ogrodzie Getsemani, na studzienkę z wodą, którą ochroniarz nabiera do plastykowych butelek podawanych przez czekających w kolejce wyznawców tego Kościoła. Nie widziałam wszystkich zakamarków przybytku – jest już późno i zbliża się pora nabożeństwa, nie wszystkie miejsca są też udostępniane do zwiedzania.

I tak sobie myślę, że chociaż świątynia (jak również twórca Kościoła Powszechnego Królestwa Bożego; we wrześniu 2011 roku Macedo został oskarżony przez prokuratora São Paulo o pranie milionów dolarów uzyskanych od wiernych za fałszywe obietnice pomocy duchowej) spotkała się, i ciągle spotyka się z wieloma kontrowersjami, warto było ją zobaczyć.