ENSAF

گفتگوی من با عباس لسانی پس از آزادی از سلول انفرادی

2011-11-07T09:12:00.000-08:00

این ها اعضای خانواده جناب عباس لسانی هستند که در زندان و از پشت شیشه با او (پدر بچه ها و همسر خانم رقیه) ملاقات می کنند.

عباس لسانی بارها دستگیر و زندانی شده اما هنوز به عنوان جوانی که مردم آذربایجان ایران را از هر جهت برابر با فارس ها می داند که از حقوق انسانی، قانونی و اجتماعیشان محروم شده اند و روشنفکران ایران در قبال آن سکوت کرده اند، فعالیت می کند.

وی در 12 آبان و با وثیقه 100000 دلاری (100 میلیون تومانی) آزاد شد. او در 55 روزی که در سلول انفرادی اداره اطلاعات اردبیل و تحت بازجویی بود، دو بار اعتصاب غذا کرده و از اعتراض های مردمی آذربایجان ایران برای جلوگیری از خشکاندن دریاچه ارومیه حمایت کرده است. او می گوید: "اعتصاب غذا، تنها وسیله ای بود که من داشتم و می توانستم از آن استفاده کرده و به اداره اطلاعات و قضات دادگاه ها بفهمانم که من مخالف خشکاندن دریاچه ارومیه هستم."

او همزمان با اوجگیری اعتراض های مردمی به سیاست هایی که موجب خشکاندن دریاچه ارومیه شده است و در سراسر آذربایجان ایران گسترده شده بود، در شهر اردبیل دستگیر شد.

در همان ابتدای دستگیریش، 18 روز اعتصاب غذا کرد. سپس و در آخرین روزهای قبل از آزادی موقتش، دوباره و به مدت 4 روز اعتصاب غذای خشک و تر کرد و بر عکس دور اول اعتصاب غذایش که آب می نوشید، این بار از نوشیدن آب هم خودداری کرد تا آزاد شد.

در این حال، اخباری از شکنجه شدن برخی از فعالان آذربایجانی در اداره اطلاعات یا اطلاعات پلیس می رسد ولی او در گفتگوی تلفنی که با من داشت، گفت: در اداره اطلاعات اردبیل شکنجه فیزیکی نشده ام از حال و روز دیگر زندانیان هم خبر ندارم

خلاصه گفتگوی تلفنی من و او

انصافعلی هدایت - تورنتو

* * * *

چرا دریاچه ارومیه برای آذربایجانیان، مهمتر از زبان و نان هست؟

2011-09-07T20:24:00.000-07:00

سلام دوست خوب من

سال ها اغلب مردم آذربایجان بر این باور بودند که آذربایجان بخشی جدایی ناپذیر از ایران و "سر" یا "قلب" آن است. اغلب مردم به این موضوع ایمان داشتند اما مدت هاست که بر اثر حوادث گوناگون، در این باور، شک های عمیقی ایجاد شده است. این تردیدها با جوک ها و لطیفه ها شروع شد. با بی توجهی به تاریخ و شخصیت های تاریخی و علمی و ادبی آنان پیش رفت. با ممنوعیت حضور بر سر قبر رهبران منطقه ادامه یافت. محدود شدن زبانشان، به زبان کوچه و بازار و نبود حق استفاده اداری و آموزشی از آن زبان و بی توجهی با این خواست عمومی، به آن دامن زد

سال هاست که آنان برای رهایی از چنین تحقیر شدن ها، عکس العمل نشان می دهند. اعتراض می کنند. آخرین بار ، از مشارکت در جنبش سبز پرهیز کردند و مرکز را تنها گذاشتند. همان طور که مرکزنشینان، برای دهه ها، نه تنها حاشیه نشینان را تنها گذاشته بودند بلکه آنان را در صندلی متهم، نشانده بودند و دیدیم که در ایران ما، یک دست، بی صدا بود

گر چه خواست اصلی آذربایجان برسمیت شناخته شدن زبانش در ایران و در مراکز علمی و اداری آن بوده و است و این خواست آن ها از طرف مخالفانشان با اتهام "تجزیه طلبی" روبرو شده است، و آنان را به همین سبب، به حاشیه می رانند اما آنان در اعتراض هایشان برای سیاست هایی که به نظرشان باعث خشکاندن عمدی دریاچه ارومیه می شود، در هیچ شهری، این خواست اساسی را بزبان نیاوردند تا به طبع مخالفت با زبان ترکی، با نجات دریاچه ارومیه هم مخالفت نکنند. در عین حال، مخالف سد سازی ها و ذخیره سازی آب در پشت سدها هم نیستند. می خواهند این دریاچه، نجات یابد

دریاچه ارومیه برای مردم آذربایجان، از زبان و نان هم مهم تر هست. چرا که دریاچه ارومیه، به بود و نابودی وطن آنان متصل است. همان طور که بعضی از مقام های اداری هم اذعان کرده اند: با خشکی این دریاچه، حدود 15 میلیون انسان از کویر سیاست ساخته، مجبور به پناهندگی به دیگر کشورها و استان ها خواهند شد و 18 استان کشور صدمه خواهد دید. این ها، کمترین خسارت ها خواهند بود. آنان می دانند که با خشکی این دریاچه، آذربایجانی که روزگاری مرکز تولیدات کشاورزی و دامی بوده، به کویری نمکی و بلای جان مردم بدل خواهد شد. این بار، آنان نه برای کسب حقوق اولیه انسانی که در اغلب کشورها برسمیت شناخته شده است، بلکه برای زنده ماندن، برای کویر نشدن، برای حیات و زیستن، بپا خواسته اند

چون از مرکز و مرکزگرایان قطع امید کرده اند، تنها به اتحاد در میان همزبانان خودشان می اندیشند و از آنان چشم یاری دارند. در عین حال که عدم همراهی دیگر اقوام ایرانی با آنان، باعث رشد حس تنهایی و رشد اندیشه استقلال خواهی و تجزیه طلبی در میان جوانان خواهد شد و تصور بر آن خواهد بود که اگر خودمان حاکم بر سرنوشت و خاک خودمان بودیم، سرنوشتمان چیز دیگری می بود

در این موضوع، مردم آذربایجان ایران تنهاست و مردم، رسانه ها و سیاستمداران جمهوری ترکیه و جمهوری آذربایجان در کنار آنان نیستند اما طبیعی است که پیشرفت و توسعه در آن طرف مرزها و عقب ماندگی در این طرف، آنان را به تلاش برای زنده ماندن و پیشرفت، حریص تر از گذشته خواهد کرد

انصافعی هدایت

روزنامه نگار مستقل و تحلیلگر مسایل قومی در ایران

* ** *** ** *

آذربایجان، برای کویر نشدن به خیابان ها آمده است Azərbaycan, səhra olmamaq üçün xiyabanlara gəlib

2011-09-04T20:52:00.000-07:00

03 Sentyabr 2011, Şənbə

Yenilənib: 04 Sentyabr 2011, Bazar

Təbriz və Urmiyədə minlərlə azərbaycanlı aksiyalarda iştirak edib (əlavə videolar və məlumatla)

Təbriz və Urmiyədən başqa Azərbaycanıların yaşadıqları başqa şəhərlər də, o cümlədən Ərdəbildə də nümayişlərin keçirildiyi bildirilsə də Amerikanın səsi bunları hələlik müstəqil mənbələrdən təsti edə bilməyib.

Insafəli Hidayət

Təbrizdən aldığımız xəbərlərə görə bu gün minlərlə insan Urmiə və Təbrizdə küçələrə axışaraq Urmiyə gölünün qurumasının qarşısını almaq üçün parlamentə verilən qanun layihəsinin rəddedilməsinə etirazlarını bildirib Urmu gölünün xilas edilməsinə çağırıblar. Təbrizdə əlaqə saxladığımız nümayiş iştirakçıları küçələrdə adamdan dəfələrlə çox təhlükəsizlik qüvvəsi olduğunu deyiblər. Onlar rəsmi paltardakı polis dəsdələrindən dəfələrlə çox mülki paltarda polislərin küçələrdə keşik çəkdiklərini deyiblər.

Nümayişə təşəbbüs edənlərin bir hissəsi polis tərəfindən döyülüb. Yüzlərlə adam yaralanıb. Yüzlərlə adam isə saxlanıb. Şənbə günkü nümayişlərin qarşısını almaq və əhalini dağıtmaq üçün Tehrandan Təbrizə dünən xüsusi təyinatlı qüvvələrin göndərildiyi deyilir.

HRANA bildirib ki, Urmiyəninin Mosom küçəsində yerləşən örtülü bazararın bağlı olmasına baxmayaraq təhlükəsizlik qüvvələri və iğtişaş polisi heç bir səbəb olmadan bazara daxil olub əmlaka zərər veriblər. HRANA Avqustun 27-ndə yaydığı xəbərdə də mülki paltarlı agentlərin Təbrizdə dükanların pəncədərələrini, telefon budkalarını dağıtdıqlarını və belə hadisələrin keşmişdə də Tehranda başverdiyini yazmışdı.

Amerikanın səsinin Təbriz və Urmiyədən aldığı məlumatlara göə minlərlə insanın çox sıxı təhlükəsizlik tədbirlərinə baxmayaraq iştirak elədikləri nümayişlərdə hökümət və rejim əleyhinə şüarlar səslənməyib, aksiyalar siyasiləşdirilməyib və ətraf-mühit məsələsi olaraq qalıb. Ancaq çəkilən videolardan da göründüyü kimi onların aksiyasına qarşı polis tərəfindən heç də güzəştə gedilməyib yüzlərlə adam polisin hücumu nəticəsində aldıqları zərbələrə görə xəstəxanalara yerləşdiriliblər ki, onların da bəziləri xəstəxanada müalicə olunduqları vaxt polis tərəfindən saxlanaraq təhlükəsizlik qüvvələrinin nəzarətindəki xəstəxanalara aparılıblar ki, müalicədən sonra həbs oluna bilsinlər. Həbsdəki nümayiş iştirakçılarının sayı barədə dəqiq məlumat olmasa da azı yüzə qədər adamın polisin nəzarətində olduğu təxmin edilir. İranın Azərbaycan vilayətlərinin yerləşdiyi hissəsində Təbriz və Urmiyədən başqa şəhərlərdə də nümayişlərin olduğu barədə xəbərlər isə hələlik təstiqlənməyib.[Polislə əhali arasında çəkişməni göstərən aşağıdakı videonun səs yazısı yoxdur, amma səssiz də olsa görməyə dəyər olduğunü düşünərək həmin videonu xəbərə yerləşdirmişik]

Yaşıl hərəkatın və xaricdəki bəzi fars medialarının nümayişə münasibəti müsbət olub və bu məsələnin İran millətləri arasında ünsiyyət/ barışıq üçün bir fürsət olması barədə söhbətlər açılıb. Bəzi fars mediaları azərbaycanlılarla ciddi əməkdaşlığa çağırsalar da nümayişləri və onların Urmiyə gölünün qurumasının qarşısınının alınması üçün tədbirlər görülməsini təngid edən mediaların sayı da az olmayıb.

Buna baxmayaraq sayları yüzəlliyə çatan bir qrup İranlı jurnalist məsələ ilə bağlı olaraq və ünsiyyət əhval-ruhiyyəsini nəzərə alıb azərbaycanlıların tələblərinə baxılması üçün İran rəhbərliyinə bir məktubla müraciət ediblər.

Farslar və müxalif qrupların rəaksiyasının ümumilikdə müsbət olmasında nümayişlərin siyasiləşdirilməməsi ətraf-mühit məsələsi olaraq davam etdirilməsi, başqa millətlər, rejim əleyhinə, millətçi və seperatçı şüarlardan imtina edilməsinin mühüm rolu olub. Xaricdəki fars mediaları İranda azərbaycanlıların ölkənin gələcəyinə təsir göstərə biləcək hadisələrdəki rollarının nə dərəcədə mühüm olduğuna bir daha işarə ediblər.

Bu arada "Tehran Times"ın yazdığına görə Qərbi Azərbaycan Vilayətinin İmam Cüməsi dünən Urmiyədə Cümə Namazı zamanı deyib ki, Urmiyə gölünün məhv olmasının qarşısının alınması məsələsində rəsmilər də qətiyyətlidirlər. Xaricdəki oxucuları nəzərdə tuta ingilis dilli qəzetin yazdığına görə Höccətül islam Qulamrza Həsəni çərşənbə günü də demişdi ki, əhali haqlı olaraq gölün xilas edilməsini istəyir və rəsmilər xalqın bu tələbi ilə hesablaşmalıdırlar. "Tehran Times"ın yazdığına görə Urmiyə mollası bu gün Təbrizdə və Urmiyədə, hökumətin Urmiyə gölünün qurumasının qarşısını almamasına etiraz olaraq keçirilən nümayişlərdən bir gün əvvəl, dünən verdiyi bəyanata diqqəti cəlb edib.

http://www.youtube.com/watch?v=WieAKMRxOwk

*** ** *

Urmu Gülünün qurumasına yeni etiraz numayişləri pılanlanır

2011-09-01T07:32:00.000-07:00

Urmu Gülünün qurumasına və İran parlımanı onun nəcatına yazılan 2 foriyyətli layəhəni rəd etməsinə olan etiraz numayişlərinin ikinci dövru başlanmaqdadır. Bunun üçün İran Azərbaycanının müxtəlif şəhərlərində, xalqa muraciət və bəyanat yayılır. Azərbaycanlı siyasi fəallar, Təbriz, Ərdəbil, Urmu, Parsabad, Muğan və digər şəhərlərdə bəyanatları yayanların tutulma xəbərin təsdiq edirlər.

Təbrizin Tiraxtursazi futbol kumanda ya timinin tərəfdarları adilə bir bəyanat yayılıb və onda deyilib ki “İranın rasist hakiliyyəti əmd üzərinə Ürmu Gülün qurutmaq istir” və İran hakimiyyətin “anti Türk” səslir və sonra futbol tərəfdarlarından istir ki “Milli Hərəkət fəallarının istəyi üzərə Şənbə günü, axşam başı və sahat 6 Təbrizin Rasta Küçə məhəlləsində etiraz toplantısına qöşulsunlar.

Məlli Hərəkət adına müxtəlif şəhərlərdə etiraz numayişlərinin davamı üçün bəlli məkanlar gözə alınıb ki Urumiyyə şəhərində “Kaşani, Ətayi, Besət, Xəyyam və İmam xiyabanları və İyalət və Vilayəti Fəqih meddanları nəzərə alınıb.

Tehrandakı Azərbaycanlı fəallarda İmam Hüsen mendanilə Azadi meydanı arasın etiraz üçün nəzərdə alıblar.

Bu etirazlara hazırlanmaq təlaşları İran Azərbaycanının böyük şəhərlərindən əlavə, Sərab kimi kiçik şəhərlərdədə cərəyandadır və Milli Hərəkət fəalları bəyanat yazıb və yayırlar.

İran Azərbaycanlıları email və sitələrdə bəyanat yaymaq vasitəsilə bəzi xarici olkələrdədə reaksiya (etiraz) geçirməni pılanlırlar. Sued məmləkətində yaşayan Azərbaycanlılar Gutenberg şəhərinin Femman husset-undə və yekşənbə günü (bazar günü) və sahat 1-3 dək toplanacaqlar.

Türkiyədə, Ankara şəhərində və İran səfirliyi qabağında toplanmax pılanlanır. Azərbaycan Respablikasındada, Bakı şəhərində yerləşən İran səfirliyi etiraz yeri elan olub.

Qeyd olur ki İran Azərbaycanlılarından əlavə, Farslarında bir qurupları bəyanat yayıb və İranlılardan isteyiblər ki Azərbaycanlıların istəklərindən himayət edib və qeyd olan yerlərdə etirazlara səs versinlər amma İranın Milli adlı siysı təşkilatının xarici qolu bir bəyanat yayıb və “bölücülük siyasətin” xatırlayıb və Ürmü Gülün bölücülüyə bahana elan edib. Amma Yaşıl Hərəkatı deyilən cərəyanıa bağlı olan sitələrin bir tedadi Musəvi yerinə bəyanat yazıb və Azərbaycanlılar elan edən reaksinı dəstəkleyib və həmən günü “İranda olan azlıqlardan himayət günü” adlandırıblar.

* ** *** ** *

150 Urumiyyəli həbsidən azad olblar

2011-09-01T07:25:00.000-07:00

Ğərbi Azərbaycanın paytəxti: Urumiyyə şəhərindən xəbər gəlir ki bu şəhərdə və Urmu Gülünün qurumasilə əlaqədə olan etiraz numayişlərində tutuqlananlardan 150 nəfər azad olublar.

Bu xəbər rəsmi və müstəqil xəbər ajansları tərəfindən təsdiqlənmeyib və İranın rəsmiləri bu barədə sukut ixtiyar ediblər amma Şərqi və Ğərbi Azərbaycan radio və tilviziyalarında tutulanları “ərazıl və obaş” ya əskik diyə həhqir edir. Digər tərəfdənisə, Azərbaycanlı siyasi, mədəni və muhit fəalları iddia edirlər ki Aqustosun 27-dəki etiraz numayışlərində 300 əlavə tutuqlanmışdılar.

Azərbaycanlı Siyası Məhbuslardan Mudafiə Təşkilatı: ADAPP, bir bəyanatda iddia edib ki həmən etirazlarda 3 nəfər öldürülüb. Elanda ölənlərin adların vermeyiblər amma Faxtə xanım Zəmani Fars dilində BBC radiyosuna deyib: olabilsin ki gələn günlərdə ölənlərin birinin ayiləsin məlumat almax üçün razı salax. Qeyd olur ki bəzi Azərbaycanlı fəallar, bu etirazlarda bir xanımın uşaq salmasın iddia ediblər.

ADAPP-da digər xəbər mənbələrinə tay iddia edib ki Urmu polisi yaş gətirici gazdan, güllədən və supadan, əhalini dağıtmaq üçün istifadə edib. Iddia olunur ki tutuqlananların bir hissəsi, yaralananlardı ki bimaristan (xəstəxanada) dava dərman olarkən tutuqlanıblar.

Fıransada olan Səyid Peyvəndi: İranlı sosyoloq iddia edir ki “Urmu Gülü Şərqi və Ğərbi Azərbaycanlılar üçün hoviyyət və kimlik məsələsidi və bu etirazların kokün siyasi və ictimayi mevzuilarda tapmaq olar.” O əlavə edir: Buna goradır ki olar bu şiddətlə reaksiya göstərirlər. Niyə ki Azərbaycanlılar ədalətsizliyin qarşısında fəryad çəkirlər.

BU arada İran Azərbaycanlıları çalışırlar ta gələn Şənbə günü Aqustosun 3 və Şəhrivərin 12-də İran Azərbaycan şəhərlərində aksiyalara davam versinlər. Olarda bu umud varidi ki Mahmıd Əhmədinəjad: İran prezidenti Ğərbi Azərbaycana etiraz numayişlərində sonrakı səfərində, Urmu Gülünə su gətirmək projəsinə dixalət etsin amma İran prezidenti bu etirazları və habelə Təbriz şəhərində onlar min futbol tərəfdarlarının “Urmu gülü canverir- Məclis onun qətlinə fərman verir” etiraz səslərin eşitmədin miki tutduğu movqe, Azərbaycanlıları reaksiyanın davamına çağırır.

*** *** *** ** *

900 ildən sonra Nizami Gəncəvinin kitabi sansura məruz qaldı

2011-09-01T07:00:00.000-07:00

Nizami Gəncəvinin “Xosrov və Şirin” şer kitabi 900 ildən sonra İranın sansur qılıcinin altına alındı. Xəbər, İranın içində nəşr olan qazetlər və xəbər ajansıları o cümlədən pasdarlara bağlı olan “Mehr Xəbər Ajansı”, islahçılara bağlı olan “İbtikar” və “Mərdomsaları” gündəliyi tərəfindən yayılıb.

İranlılar Nizami Gəncəvini, Azərbaycanlı və Türk yox, bəlkə bir İranlı tanirlar və onun şer mənzumələrinin məktəblərdə və üniversitələrdə oxurlar. Təkcə “Peydayiş nışr evi” 7 dəfə Nizaminin “Xosrov və Şirin” adlı mənzuməsin çap edib və istirmiş ki 8 inci dəfə üçün, onun zahirin deyişdirsin və yeni şəkildə bazara versin. Buna əsasən “İranın Kultür və İrşad Nazirliyi”ndən nəşr izni almaq istir. Əlbəttə ki İranın rəsmi sansur nazirliyi Nizaminin “Xosrov və Şirin”inin çapilə bir şərtlərə üzərinə muxalifət göstərmir.

Fəriba xanım Nəbati; “Peydayiş nışr evi”nin müdürü ki İranın medyalarına deyib: Bizdən istədilər ki Nizamiyə tutulan iyradları deyişək.

Fəriba xanim İradların birinin barəsində belə deyir: Nizaminin şeri mənzuməsi

nin bir hissəsində belə deyilir:

“Ləbi şəkərinin varıdı bir badə südü

Verdi əlinə ki bunu mənim adıma iç

Cavanmərd aldı südü şirin əlindən

Necə deyim şirin şəkər kimi başə çəkdi

Niyə ki şirin kimi həmağuş saqilə

Süd ki heş zəhər olasa belə nuş olar

Məst kimi meyin badəsin boşaltdi

Çün məclisdən getməyə qərar verdi saqi”

Fars dilində belədi:

«شکر لب داشت با خود ساغری شیر

به دستش داد کاین بر یاد من گیر

ستد شیر از کف شیرین جوانمرد

به شیرینی چه گویم چون شکر خورد

چو شیرین ساقی‌ای باشد هم آغوش

نه شیر ار زهر باشد هم شود نوش

چو مست از جام می نگذاشت باقی

ز مجلس عزم رفتن کرد ساقی»

Nəbati xanım deyir ki Kültür və İrşad Nazirliyi bizdən istədi ki “Məst kimi meyin badəsin boşaltdi” bəndi (7 inci bəndi) ortadan qaldırax.

Nəbati əlavə edir ki “Xosrov və Şirin” Farsısının 135 səhifənin 14-inci sətrində olan “qucağa almaq” kələməsi “silinsin” deyiblər. Burda macəra bundan ibarətdir ki Xosrovo yuxudaykən oldürüblər və Şırın onun başı üstünə gedib, cəsədin qucağına alıb və ağlır.

O əlavə edir ki 45-inci səhifənin 1,2 və 3-ncü beytlərindən “xanımların rəqsi” kələmələri ortadan götürülsün. Bundan əlavə; 62, 81 və 82-inci səhifələrdədə “xəlvəte getmək”, “qucaq” və“əl tutmax” kələmələri “qaldırılsın” deyiblər.

Deyirlər: Riza Şahın sansur idarələri savadsız bir adamlarla idərə olurdu. Hafizin divani ki İranın Fars dilində ən adlım qəzəl şayir və divanıdı, çap üçün o idariyə gedir. Sansurçu onu oxur və hər yerdə “Riza” kələməsilə raslaşır, onu silib və məsəla “Qurbanəli”lə deyişdormək istir.

Nəbati xanım əlavə edir ki bucör işkallarla adamda kultürdə işləməyə marax qalmır.

*** *** *********** *** *** ***

بیست و دو نماینده آذربایجان رای ندادن به لایحه 2 فوریتی نجات دریاچه اورمیه را انکار کردند

2011-08-31T22:12:00.000-07:00

22 Azərbaycanli millət vəkili: Yalandı, Biz 2 foriyyətli layihiyə səs vermişik

نامه 22 نماینده آذربایجان به هیئت رئیسه مجلس در مورد نجات دریاچه اورمیه

بیست دو نماینده آذری زبان مجلس با ارسال نامه‌ای خطاب به هیات رییسه مجلس، خواستار پیگیری و حل فوری مشکل دریاچه ارومیه شدند

آن ها آورده اند: متأسفانه در برخی از سایت‌های خبری و سایت خبری مجلس، طرح دو فوریتی برای نجات دریاچه ارومیه، نام تعدادی از نمایندگان آذربایجان را منتشر کرده‌اند که به آن طرح رأی مخالف داد‌ه‌اند

آن هاضمن تکذیبآن، گفته اند: ما علاوه بر دادن رأی مثبت به دو‌ فوریت طرح، به شدت پیگیر حل مشکل دریاچه ارومیه هستیم و از هیات‌رئیسه محترم ، درخواست پیگیری و حل مشکل دریاچه را به طور کارشناسانه و فوری داریم

در ضمن دولت باید در قبال تبعات اجتماعی، سیاسی و اقتصادی حاصل از روند خشک شدن دریاچه پاسخگو باشد

22 Azərbaycanli millət vəkili: Yalandı, Biz 2 foriyyətli layihiyə səs vermişik

İranın rəsmi xəbər ajanslarının yazdıqlarına əsasən İran Azərbaycan vilayətlərinin 22 millət vəkili, İranın məclisinin liderlərinə bir məktub yazıb və parlımanın sitəsi və xəbər ajansıların yazdığı xəbəri “yalan” dedilər.

İranın Sipahi Pasdaranının geçmiş fərmandehi (kumandanı): Möhsün Rizayiyə bağ

lı olan “Tabnak” sitəsi “Azəri dilli numayəndələr: Urmu Gülünün fəryadına çatın” başlıq xəbərdə yazdı; məclisin 22 Azəri dilli millət vəkili bir məktub yazıb və məclisin heyət rəyisinə verib və Urmu Gülünün prableminin fori həllin tələb ediblər.

Numayəndələr ki özlərin “Azərbaycan” və “Ərdəbil” numayəndələri tanıtdırıblar, ondan narahatdılar ki bəzi xəbər sitələri, o cümlədən; məclisin özünün xəbər sitəsi oların adların Urmu Gülünun qurumasilə mübarizənin 2 foriyyətli hayəhəsini imzalamiyənlərin və muxaliflərin listəsində gətiriblər.

Bu numayəndələrin şəhərləri və adları:

اسامی امضا کننده های این نامه به شرح زیر است

Sərdəştidən: Məhəmmədəli Pərtovi
محمدعلی پرتوی: سردشت

Məlikandan: Səlman Xudadadi

سلمان خدادادی: ملکان

Binabdan: Ziyaullah Ezazi

ضیاء الله اعزازی: بناب

Meşkin Şəhərdən: Yunus Əsədi

یونس اسدی : مشکین‌شهر

Makıdan: Süleyman Cəfərzadə

سلیمان جعفرزاده : ماکو

Mərənd və Culfadan: Sirus Sazdar

سیروس سازدار: مرند و جلفا

Urmudan: Səlman Zakir

سید‌سلمان ذاکر : ارومیه

Təbrizdən: Şəkur Əkbərnəjad,

شکور اکبرنژاد : تبریز

Əhər və Herisdən: Qulamhüsen Məsudi Reyhan

غلامحسین مسعودی ریحان : اهر و هریس

Urmudan: Nadir Qazipur

نادر قاضی‌پور : ارومیه

Xoydan: Muəyyid Hüseyni Sədr

مؤید حسینی‌صدر: خوی

Miyanadan: Məhəmmədriza Hcıəsğəri

سیدمحمدرضا حاجی اصغری : میانه

Bukandan: Məhəmmədqəsim Usmani

محمد‌قسیم عثمانی : بوکان

Sərabdan: Məcid Nəsirpur

مجید نصیرپور : سراب

Kəleybərdən: Ərsalan Fəthipur

ارسلان فتحی‌پور : کلیبر

Nəqədeh və Üşnəviyyədən: Əli Zəncani Həsənluyi

زنجانی حسنلوئی : نقده و اشنویه

Şəbistərdən: Əli Mütəhhəri

علی مطهری : شبستر

Bostanabaddan: Əhəd Xeyri

احد خیری : بستان آباد

Ərdəbildən: Cavad Səbur

جواد صبور : اردبیل

Mahabaddan: Calal Mahmıdzadə

جلال محمودزاده : مهاباد

Xalxaldan: Bəşir Xaliqi

بشیر خالقی : خلخال

در ضمن، آقایی - جهانگیرزاده - عیسی زاده - محبی نیا نمایندگانی که به این طرح رای نداده بودند، از امضای این پشیمان نامه خودداری کردند

*** *** *** *** ****

Urumiyyə Gölü, bodca savaşı və pulun verilməməsi

2011-08-25T22:13:00.000-07:00

Urumiyyə Gölü qurumaqdaykən Şərqi Azərbaycan iyalətinin müxtəlif məqamları quru sözlə xalqın başın qatmaq isteyir və dərdə dəymiyən pulları yekə göstərirlər.

Təbriz əhalısınin İran parlımanında olan numayəndəsi: Məhəmmədhüsen Fərhəngi, Təbrizdə olan midya numayəndələri və muxbirlərə 400 milyard Riyal (40 milyard Tümən ya 35 milyon Dollar) bodcanın Urumiyyə Gölünün qurumasilə mubarizəyə ixtisas verilməsindən xəbər vermişdi amma Şərqi Azərbaycan iyalətinin ustandarı (hakimi): Əhməd Əlirza Beygi, Fərhənginin sözün yalan bildi və əlavə etdi ki bu ilin bodcasında 21 Milyard Tümən Urumiyyə Gölünə verilib (Hər 10 Riyal 1 Tümən və hər 1150 Tümən 1 Dollardi).

Xəbər, Təbrizdə yayılan qazetlərdə, o cümlədən Nəsimi Qaradağ-da çap olub. Nəsimi qaradağ həftəliyi Təbriz şəhərinin parlımandakı numayəndəsinin sözlərinə işarə edir ki demişdi: "Araz çayından Urumiyyə Gölünə su gətirmək üçün 10.000 milyard Riyal (1000 milyard Tümən ya 870 milyon Dollar) pul lazimdi.

Şərqi Azərbaycan hakimi, az bodcanıın böyotməyinin səbəbin İran parlımanının seçgilərinin yaxınlanması bildirdi və dedi seçgilərə yaxın olduğundan dolayı, numayəndələr Urumiyyə Gölündən özləri üçün təbliğat edib və sui istifadə aparacaqlar.

Məhəmmədhüsen Fərhəngi verdiyi məlumata dayanarax, Araz çayından Urumiyyəyə gölünə su gətirmək purojəsinin icrası üçün ən azı 1 milyard Dollar lazimdi ki onun dediyinə əsasən bu ilki bodcada 35 milyon Dolar yazılıb. 35 milyon Dollar, 1 milyard Dolların, yüzdə birinin 0.35 fayızı və bir fayızın 3 dən birindən bir az artıqdı. Şərqi Azərbaycan hakimi verdiyi məlumata əsasəndə 1 miylardın 100 birinin 0.21 dən də azdır.

Bu o haldadı ki İran Azərbaycanının əhalisi Urumiyyə Gölünün qurumasına etirazda, etiraz numayişləri geçiri və bir tedadi zindanlarda həbsidə qalırlar. Bu etirazlar səbəb olub ta Urumiyyə Gölünün mevzusu, İran Azərbaycanının midyasının gündəmdəki mezusu olsun. Devlət məqamları və müxtəlif idarələr əl ayağa düşüb və seminarlar tərtib verirlər və Urumiyyə Gölün mubahisiyə qoyurlar amma bu bodcalar göstərir ki Urmu Gölü İran rəsmilər üçün elədə ciddi bir mevzu deyil və mubahisələr və müsahibələrdən sadəcə xalqın narahatlığın yatırmaq istəyirlər.

Bu o haldadı ki İranın tamam rəsmiləri ki Urumiyyə Gölü mevzusunda çıxış ediblər, onun gələn 4-5 ildə tamamən qurumasına barmaq qoyub və nəcatı üçün çalışmanın lazımlığından söz aparıblar.

*** *** **** ***

İran parlımanı nədən Urumiyyə Gölünə su gətirmək layihəsilə muxalifət etdi?

2011-08-25T21:59:00.000-07:00

Bu günlərdə İran parlımanı Urumiyyəli millət vəkillərinin 2 foriyyətli layəhəsilə muxalifət edib və ona səs vermədilər. Bu hadisə İran Azərbaycanlılarının bir hissəsinin narahatlığına səbəb olub və olar bir etiraz numayişi hazırlığı aparırlar və sosyal midyalarda Aqustusun 27 qərar qoyublar.

Parlımanın bu layəhəsi barədə Amerika Səsinin Azərbaycani Xidmətləri, İnsafəli Hidayətlə müsahibə aparıb. O deyir: 2-3 Urumiyyə millət vəkili bir layəhə hazırlayıb və 66 parlıman numayəndələrinin imzasilə məclisə verdilər. İran azərbaycanının 60-a yaxın numayəndələrindən 18 bu layiheylə muxalifət etdilər və hətta Urumiyyə Gülünə Arazdan və Silvə çaylarından su gətirməsilə razılaşmadılar və Ərdəbil şəhərinin numayəndəsi elan etdi: o halda ki Ərdəbilin bəzi kəndlərində içmək suyu yoxdu, Urmiyyə Gülünə bu suyu gətirmək haqsızlıq və ədalətsizlikdir.

66 millət vəkili məclisə aparan layəhə əsasında, İran devləti məcbur qalacağıdı ta 2 milyard dollardan əlavə iki çaydan amma 3 yolla Urumiyyə Gülünə su gətirsin və təbi ki suyun yolunda olan yüzlər kənd və onlar şəhər də faydalanacağıdılar. Bu layəhənin əsasında İran dövləti su gətirmək işlərunə həmən başlamalı olacağıdı və o miqdar pulu bu işlərdə sərf edəcəyidi.

Bu layəhənin qəbul olunmaması bu cəhətdən İran Azərbaycanlılar narahat edib ki Bocnurd şəhərinin numayəndəsi deyib: dediklərinə gora, 2-3 il ərzində bu gül quruyacaq. Orda olan yer yurd sahıblarına xəsarət verin ta ki ordan köçüb və başqa yerlərə getsinlər.

Millət vəkillərindən layəheylə muvafiq olanlar iddia ediblər ki əyər həmən bodca verilməsə və bu gülə su gətirilməsə, onun qurumasilə duz sunamisi qalxacaq və 11- 15 milyon insan öz yurd yuvalarından avara düşməyə məcbur qalacaqlar və siz olara harda yer verəcəksiz?

20 ilə yaxındı ki İranda quraqlıdı və dövlətdə suların üstünə bənd salır. Buna göra, İranın bir parçalarında quraxlıqdı amma Azərbaycan iyalətlərilə, məsəla Sistan və Bəluçistan, Kirman və digər İyalətlərin dərin fərqi var. Olar quraqlıq və səhra yerlərdi amma Urumiyyə Gülü dünyanın şor gülüdü. Dünyada iki şor gül var ki biri “ölü Gül” adilə İsrayildədi. Buna gorada Urumiyyə gül Azərbaycanlılar yox bəlkə bütün dünya əhalisinə ayitdir. Ona gorada Birləşmiş Millətlər onu qörumasilə mübarizə üçün, İrana bodca verib. Necə ki Holləndiya məmləkətidə 10 milyon dollar onun nəcatı üşün xərc edib və tədqiqat aparıb.

İran Azərbaycanlıları pılanlırlar ki Təbriz və Fars futbol timləri (kumandaları) musabiqəsindən əvvəl 100 min su zərfinin üstündə “Urmu gülünə su” yazsınlar və əyər İran dövləti o günüdək, bu layəhəni qəbul etməsə, xiyabanlarda etiraz nummayişləri geçirsinlər.

Oların intizarı var ki İran parlımanı bu işə yenidən qol qoysun. Əyər parlıman mevzuya girmək istəmirsə, İran prezidenti ya ali dini rəhbər: Ayətullah Əli Xaməneyi dixalət edib və bu gülün nəcatı üçün bir işlər görsünlər.

Bulut Mihmandarlı sorur ki İranın prezidenti və icra quvvəsinin movqeyi Urumiyyə Gülünə gora nədi? İnsafəli Cavabda deyir: Layəheylə muvafiq olan numayəndələrdən, Urumiyyə numayəndəsi əlan etdi ki bir neçə il əvvəl Mahmıd Əhmədinəjad Urumiyyəyə səfərində 2 milyard dollardan əlavə bodca bu gülün nəcatı üçün təsvib etmişdi. Həmən numayəndə, məclisdə əlavə etdi ki amma hələki var bir qıran (qəpik) də o bodcadan verlmeyib.

Bu o haldadı ki Ərdəbil, Ğərbi Azərbaycan və Şərqi Azərbaycan iyalətlərinin hakimləri (ustandarları) və prezidentin sözlərindən bu çıxır ki bu gülün nəcatı üçün bu miqdar pulun verilməsi lazımdı. Bu pul verilməsə və su gətirilməsə, Azərbaycanlıların həyatın təhlökə təhdid edər və ordan digər yerlərə köçməyə məcburdular.

İnsafəli, Bulut bəyin “Arzdan və Sivədən Urumiyyə Gülünə su gətirmənin bəzi yerlərə ziyanı olabilərmi?” sorusuna cavabda dedi: Bir millət vəkili öz muxalifət səbəbin “yollarda bəzi yerlərə xəsarət diyəbilər” dedi amma muvafiq numayəndələr deyirlər ki hər üç yolla ki iki çaydan su gəlsə, su gələn yolların ətrafı abadan olacaq və quraqlıqdan can qurtaracaqlar.

Gülün quruma səbəbləri yağışın az olması, 11 çayın üstündə 17-18 bəndin vurulması və suyun axmasının qabağın almax, suyun əkinəcək işlərində doğru istifadə olunmaması deyilir.

Reaksiya istiyən Azərbaycanlılar təşkilatsız olarax, çalışırlar ta ki etraz numayişlərin yola salsınlar. Bunun üçün də telefun məsajlarından, internetdən və bir birlərilə görüşmə kimi imkanlardan faydalanırlar.

* * * * *** *** *** ***

Nasir Purpirar: İran tarixi yalan üstünə bina olunub

2011-08-16T08:00:00.000-07:00

İranlı amma Ərəb yazar və möhəqqiq (tədqiqatçı) Nasir Purpirar (Nasir Binakonəndə) iddia edir ki İranın tarixinin bir çöx hissələri yalan üstündə bina olub və İran tarixinə yenidən baxmx lazimdı.

Purpirar cənabları tədqiqat əsasında, ən azı 33 cild kitab yazıb. İranın sansur nazırliyi (Fərhəng və İrşadi İslami) oların bir çöxuna çap izni vermədiyi üçün Purpirar məcbur qalıb oların bir tedadın digər olkələrdə nəşrə vrsin amma İranda neşr etdiyi kitabları özünün ya şərik olduğu 3 nəşr evində çap edib. Nasir, Ərəb olduğunan dolayı, İranlı Fars tənqidçilar onu “Pan Ərəbizimlə” ittihamlayıb və hucum edərək fikirlərin pisləməyə çalışırlar.

Purpirar yazdiqlarına əsasən, hər kim İranda və İran məktəbləri və üniversitələrində İran tarixi oxumuş, bir sürü yalan öyrənmiş ki oları onutmalı, İran və İran tarixinə yenidən baxmalıdı.

Onun fikirinə əsasən, İslam və Ərəblərin İrana gəlməsindən 2000 il əvvəl, İranlılarla Yəhudilər arasında “Purim” hadisəsi üz vürib və İranlılar “qətl am” (soy qırım) olublar. Purim qətli amı səbəbinə İran coğrafiyasında 2000 il mədəniyyətdə gözə gəlici əsər yaradilmayıb. Bu o haldadı ki həmən hadisənin əsərləri Orta Doğuda (Xavərmiyanə)-də 1200 il davam tapıb.

Purpirarın kitablarında iddia olur ki həmən 2000 ildə İran coğrafiyası adamlardan boşalıb və diri qalanlar, dağlar başında və difa halinda həyatlarına davam verimişlər. Buna tay mevzuları “12 əsirlik sukut” bir seri kitablarında yazır.

Purpirarın əsərlərin taniyən və onla əlaqədə olan Təbrizdə doğulan və təhsil alan, amma indilikdə Kanadanın Toronto şəhərində yaşayan; Dr. Ziya Sədruləşrafi, Amrika Səsinin Azərbaycani Xidmətlərinin qonağı olub və “ağında qarasında diyax” diyə onun fikirlərinə tənqid gözilə baxır.

Purpirar cənabları İran tarixindən “Əşkanilər”, “Sasanilər” silsilələrin inkar edir və “İskəndər”, “Ərəblər” və “Monqullar”-ın İrana hucum etmələrin qəbul etmir. O, Firdosi, Hafiz və Sədi kimi tarixi şayirlərin olmasına şəklə yanaşır və iddia edir ki İranda İslamdan neçə yüz illər sonrayadək mədəniyyətdən az izlər görünür.

Döktür Ziya Sədruləşrafi, Purpirar barədə deyir: “Noxbə Koşi” (Ziyalı öldürmək) adlı bir kitabda göstərilir ki İranlılar hərkimsənin taza bir fikiri olursa, onu məhv etməhə çalışarlar. İran içtiması bunun yerinə ki fikir sahiblərindən himayə etsin, “Eynulquzzati Həmədani” və “Söhrəvərdi” kimi taza fikir sahiblərin oldürüb.

Dr. Ziya, Purpirarın kitablarının bir neçəsinin adın çəkir: “12 əsirlik sukut” bir seri kitabdı ki onda iddia edir ki Həxamənişi silsiləsindən ta İslama dək, İranda heş külrtür və mədəniyyət yoxdu. “Bu ağır bir iddiadi ki mən ona bir tənqid yazdım.” 12 əsirliok sukutun ikinci cildi, özü 3 cildən ibarətdi və “geçmişə bir körpü” unvanında çap olub ki İslam dininin gəlməsi barədə yazıb. Digər kitabı “Əşkanlılar”-di ki bu kitab da Əşkanilərin olmasın inkar edir və oları Sulukilərin davamı gorür. Dr. Ziya fikrinə əsasən, “bu kitab, tənqid olunmalı bir kitabdı.” Dr. Ziya, Əşkanilər barədə Purpirarla eyni fikirləşmir və deyir; “13-ncü Əşk ki Kirasusu oldürübdü, inkar etməsi çətin bir işdi.”

Digər kitabın adı “Sasanilər” 3 cildədir. Dr. Ziya deyir: Sasanilər “12 əsirlik sukut” kitablarının içində şah əsərdi. Dr. Sədruləşrafi “məgər bu beş günü tutasan” kitabına işarə edir və əlavə edir: Purpirar bu kitabda göstərir ki “Sədi” Şıraz şəhərindən xaricə musafirət etmeyib və uzun illər xalqı səriyib. O digər kitabında “İsalam, qılıc dini” adlı kitabda İslam peyğəmbərinə 150 səhabə (yaxın admları) listəleyib ki o adlarda adamlar yoxumuş və yalandan yaradılıblar. Olardan birisi “Səlmani Farsi” adlı bir İranlı Farsdi ki iddia olunur, İslam peyğəmbərinin muşaviriymiş. Purpirar bu adda adamın olmasın qəbul etmir. Dr. Ziya əlavə edir ki bu mevzunu, Purpirardan əvvəl “Lima Sinyon” yazmışdı.

Bu 33 –dən əlavə olan kitabların bir böyük hissəsi bir birinin davamıdı. Yazılmış kitabların 3 cildi Səfəvilərə ayiddi ki İran devləti oların çap olmasına izin vermir. Purpirar öz bloqında söz verib ki həmən üç kitabı öz vebloqında və yavaş yavaş yaysın. Dr. Ziya, purpirarın kitabından oxuyaraq deyir ki onun bir tedad kitabları, öz puliylə Səngapurda çap olandan sonra İranda yayılıb (qaçaq).

Minlər kitab İranda və digər olkələrdə Purpirar inkar etdiyi tarixi qəbul edirlər Dr. Sədruləşrafi oların inkarına dayanan dayaqlara gora deyir: bunun iddialarının bir hissələri əvvəllərdə digər alimlərin kitablarında yazılıb amma hər idiyaloji istədiyi fikirləri alar və ondə saxlar və İstəmədiyi fikirləri ya silməyə çalışar yada siləbiməsə kölgədə saxlamağa çalışar. Məsələn 1575 illərdə bir Aalmanlı; Karesten Nipur, İrana gəlib və “Təxti Cəmşidi” dolanıb və onun qalan hissələrindən, yanmadan əvvəl yarımçıqlıöına dəlillər göstərib amma İranlılar istəmeyiblər ki oları görsünlər.

Dr. Ziya əlavə edir: Purpirar zəhmətlə Təxti Cəmşidə gedib və rəsmlər çəkərək göstərib ki sutunların bir qisməti yonulub, digər qisməti yonulmeyıb. Daşlarda yeni qazma yazılar yazıblar amma oları əski göstərmək üçün daşın üstünə asid səpiblər.

Purpirar iddia edir ki Ərəblər və Mönqullar (Moğullar) İrana həmlə etmeyiblər və ona səbəb, İranlıların kasıb olmasın deyir və iddia edir ki sərvətin nişanəsi qızıl puldu amma Ərəblər və Monqullar həmlə eddiası zamanlarda, əlimizdə və muzələrdə, İranda qızıl pul yoxdu. Olan pullarda gümüşdü və İranlılar yox bəlkə digər millətlər adına vurulublar. Bu deməkdir ki Ərəblər və Mönqulların İrana həmləsi üçün heş bir malı və sərvət marağı olmazmış. Olar nədən dolayı bir fəqir və mədəniyyətsiz topraqlara həmələ aparsınlar.

Dr. Sədruləşrafi, Purpirarla razılaşmır və deyir: Ərəblər Vəlid İbni Əbdülməlik zamanından İrana gəliblər və Türküstana dək gediblər. Sasani şahı; 3 üncü “Yəzd Gerd” qaçıb və İranlılar vasitəsilə öldürülüb. Buları həm Ərəb tarix yazanları yazıblar həmdə Zərtoştilər sinədən siniyə deyiblər və soralar yazılıb.

Onlan beylə ki Purpirar Yəhudilərin İranlıları “qətli am” etməsin qəbul edir və o tiyori üzərində fikirlərin irəli sürür, Dr. Ziya deyir: Kuruş o zamanın sirvətli məmləkətlərin işğal etmişdi və 20.000 əsir olmuş Yəhudiyələrə heç ehtiyacı yoxudu. Misirdən əsir tutulan və Babilə aparılan o yəhudilərin indiyə tay mal və sərvətləri və lobiləri yoxudu və o qudrətə malik olabilməzdilər ki Purim adlı soy qırımı apara bilsinlər. Bular dastandi; Dr Ziya artırır.

Bəs niyə İslamdan əvvəl adlım alım İran topraqlarında yoxdu? Dr. Ziya deyir: “Mani” adlı biri varidi ki özün Babilli tanıtdırır amma adlım adamların olmaması səbəbi, Dr. Sədruləşrafinin tədqiqatına göra “elmi öyrənmək üçün alfabet lazimdi. İran tarixində, Həxamənişilərin

dağılmasından ta İslam İrana gələnə dək, Aramilər İran xalqlarına hukumət edirdilər. İramilərin alfabesin özlərindən sonra nə biri yazabilərdi nə də oxuyabilərdi. Arami dilinin yazması üçün 14 alfabetdən istifadə olurdu. A, B, C, D hərf və əlamətlərinin yerinə sadəcə bir əlamətdən istifadə edərdilər. Çətinidi biri bilsin ki Arami dilində yazılan bir əlamət 4 hərfin hankısı oxunacaq. Bundan əlavə, yazıların oxunulmaması üçün “Hozvarış” dən də istifadə etmişdilər. Bu anlamda kı yazılan kəlmənin oxumasilə fərqi varidi. Numunə üçün: “Xobza” yazılıb, “Nan” oxunarmış, ya “Ləhma” yazılıb və “Guşt” ya ət oxunarmış. Arami əlamətləri yazıb oxumx, bir mütəxəssis işimiş və məmuli Aramidə onları oxuya bilməzmiş. Bundan dolayı bir alımin tərbiyət olası mümkünsüzümüş.

Dr. Ziya fikrinə əsasən, İslamdan 103 il sonra və Yəzid İnbi Əbdulməlik devranında və 725 miladda, Çindən İrana kağaz gəldi və kağazın olması adamların yazıb oxumasına və alimlərin tərbiyə olmasına səbəb oldu.

Nasir Purpirar Fidosini və Şahnaməni, Hafizi və onun kitabın və Sədinidə inkar edir ya soru işarətinin altında saxlır. Dr. Ziya Sədruləşrafi bu barədə deyir: Purpirar cənabları fikri əsasına, Firdosi, Şahnamıni yazan deyil bəlkə bir ayrı dildən tərcümə edən birisidi. Sonralar, İranlılar, Şahnamiyə izafə ediblər. Məxsusən, Məliküşşuərayi Bəhar, Riza Şah dövranında, nasiyonalisti şeriləri şahnamiyə əlavə edib.

*** *** *** *** *** *** ***

İran parlımanı Azərbaycanlıların sayın 10 milyonda demədi

2011-08-15T11:23:00.001-07:00

İran parlımanı Azərbaycanlıların sayın 10 milyonda demədi

İran məclisinin 9 inci seçgisi üçün, iyalətlərin cəmiyyət nufusu elan oldu və bu elan səbəbinə İran Azərbaycan əhalisinin nufusu 2011 (1390) ildə 9 milyon 353 min 791 nəfər oldu. İyalətlərin nufusu əsasdada İran məclisinə seçilən numayəndələrin tedadına 19 numayəndə əlavə oldu.

Parlımanın 290 numayəndəsi varidi ki Tehran iyaləti 38 numayəndeylə ən başda gəlirdi. Sonku yerlərdə Şərqi Azərbaycan, İsvahan və Xorasani Rəzəvi hər iyalət 19 millət vəkililə yerləşmişdilər. Bulardan sonra Fars iyaləti 18 numayəndə sahibidi. İran Azərbaycanının digər: Ğərbi Azərbaycanın 12, Ərdəbilin 7 və Zəncan iyalətinin 5 numayəndəsi var.

Muasir devranda, 1335 (1956) ilində İran əhalisinin nufusu sayılmışdı və İranın 18 milyon 954 min 704 nəfər nufusu varidi. O zaman Tehranda 1 milyon 560 min 934 nəfər sakinidi. Ondan sonra Təbriz ikinci yerdə dururdu və Məşəd, İsvahan, Abadan, Şiraz, Kirmanşah, Əhvaz və Rəşt şəhərləri tərtiblə sonrakı yerləri tutmuşlar. Amma 1345 (1966) ilin nufus sayında Təbriz, Tehran, İsvahan və Məşəddən sonra dördincü yerə yendi və hələ ki var dördincü məqamdadi.

Aşağadaki listədə İranda olan rəsmi Azərbaycan iyalətlərinin nufusu sayı, İran parlımanı tərəfindən elan olub. Bu o haldadır ki bəzi siyasi sitələr və Azərbaycanlı siyasi fəallar İran Azərbaycanlılarının nufusun ən azı 20 milyonla 35 milyon arasında elan edirlər ki təkcə Azərbaycanda yox bəlkə İranın başadan başına muhacirət idib və işə məşğuldular amma bu iddialara sənəd verilmir və gumana bağlı sözlərdi.

İyalət 1378 (1999) ---- 1388 (2009) --- 1389 (2010) --- 1390 (2011) -- Nufus artımı 12 ildə (1999-2011)

Şərqi Azərbaycan --- 3.406.978 ----3.667.978 ---- 3.691.270 ----- 3.864.760 ------- (457.782)

Ğərbi Azərbaycan --- 2.607.899 ---- 2.979.604 --- 3.016.301 ---- 3.158.068 ------- (550.169)

Ərdəbil --------------- 1.185.327 ----- 1.238.778 --- 1.242.956 ----- 1.301.375 ------- ( 116.048)

Zəncan --------------- 919.437 ------- 978.310 ------ 983.369 ------ 1.029.588 --------- (110.151)

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Cəm (üst üstə) ---- 5.779.641 ---- 8.864.670 ---- 8.933.896 ---- 9.353.791 .............

Qeyd olur ki İran parlımanı İranlıların 1390 (2011) ilinin nufusun 78.245.692 yazır. Bu o haldadi ki İranın "Amar" (say) tutan idarəsi, öz sitəsində sahat əsasına İranın cəmiyət nufusun göstərir və onun əsasına 75 milyon 480 min 340 nəfər görünür ki bu cümlə yazılanda onu göstərirdi. (http://www.amar.org.ir/default-386.aspx) və bu iki say arasında, parlıman 2. 765.352 yuxarı göstərir. İranın Say idarəsi hər 10 ildə bir və beşə xətm olan illərdə say tutur.

Əlavə olmalıdı ki əhalinin yazıb oxumaq başaramax sayında, Şərqi Azərbaycan İyaləti 17 inci məqamda və Tehran, Simnan, İsvahan, Fars, Yəzd, Mazəndəran, Qəzvin, Buşehr, Qum, Xorasani Rəzəvi, Giylan, Mərkəzi, Həmədan, Kirmanşah, Xuzistan və İylamdan sonra yer alıb və Şərqi Azərbaycan əhalisinin 74 fayızı Fars dilində yazıb oxumax başarır. Bu o haldadır ki oların bir fayızı belə öz ana dilində yazıb oxumaq başarmır.

Şərqi Azərbaycandan sonra Zəncan İyaləti 74 fayız yazıb ozuyanların sayilə 19-inci, Ərdəbil İyalətidə 72 fayızla əhalinin savadlığında 24-cu məqamı və Ğərbi Azərbaycan 69 fayızla 29-inci iyalət İranın 30 iyaləti içində durub.

İranın ən savadsız İyalətı 30 iyalətin içində Sistan və Bəluçistan iyalətidir ki öz ana dilində yazmaq və oxumaqdam məhrumdu və ana dilində təhsil almaq üçün silahlı mübarizə aparır. Amma Azərbaycan əhalisi, ana dilində təhsil almaq və digər haqların əldə etməyi mədəni yollarla axtarırlar. O halda, onlar mədəni və siyasi Azərbaycanlı xanım və bəy İranın müxtəlif həbsxanalarında bu istəklər üçün cəzalanırlar ki İranın Əsasi Qanunu, Fars dilinin kənarında, iyalətlərin öz dilində təhsili azad elan edib.

*** *** *** *** *** ***

Ətiyyə xanım: Səyid Mətinpur ayaqlarının zəncirlənməsin qəbul etmir

2011-08-05T21:49:00.000-07:00

Ətiyyə xanım: Səyid Mətinpur ayaqlarının zəncirlənməsin qəbul etmir

Səyid Mətinpur, Tehranın İnqilab məhkəməsində mühakimə və 8 il həbs cəzasına məhkum olub və ust ust, indiyədək 3 il 9 ay həbs çəkib. Ondan əlavə ki 9 ay İttilaat idarəsində istintaqda qaldığı devran, onun həbs devranına daxil olmur. Mətinpurun məhkum olduğu ittihamlar "əcnəbilərlə əlaqədarlıq və İran İslam Cumhuriyyəti ziddinə təbliğat"-dan ibarətdir. Ətiyyə xanım bu barədə VOA (Amerika səsinin Azərbaycani Servisi)-nə müsahibə verib ki onun xulasəsin burda oxursuz amma səs faylın sitəmizdə və youtube-da dinleyib və görəbilərsiniz.

Səyidin azadlığı yolunda beynəlmiləl səviyyədə imzalar toplanır və İran rəsmilərindən onun azadlığı tələb olur. Ətiyyə xanım bu kampaniyaların İran rəsmilərində əsər quyub qoymamasına gora heş bir söz demir amma deyir "bu işlərin olması lazımdı. Nəticə verməsədə gərək olsun."

Səyid Mətinpurla eyni 11 ittihama məruz qalan müttəhəmlərdən təkcə Səyid bəyi mühakimə olub və 8 il həbsə məhkum edib və "bundan ağır bir şey yoxdu ki biz qorxax." Ətiyyə xanim, bu səzləri, Bulut Mihmandarlının sorusona cavabda deyir. Amma "mənə heş mozahimət yaratmayəblar" diyə artırır.

Ətiyyənin verdiyi məlumata əsasən İran rəsmiləri iki kərə Mətinpurdan isteyiblər ki "Əfv" tələb etsin amma o qəbul etmeyib və göstərib ki fikirlərindən dönmeyib və fikirlərindən və apardığı işlərdən hər məhkəmədə difa üçün hazirdi.

Ətiyyə xanım Tahiri: Səyidin həyat yoldaşı, hər iki həftədən bir Zəncan şəhərindən Tehrana musafirət edib və Səyidi cam dalısından görür və tilfun vasitəsilə onla, 25 - 30 dəqiqə danışır. Ətiyyə xanım iddia edir ki Səyidin belinin sümüyündə müşkül var və oturub durabilmir. Beli və bounu ağrır.

Ətiyyə deyir ki onun "ürəyidə xəstədi" və əlavə edir: ən son dəfə ki halı yaxşı deyilmiş, zindanın xəstəxanasına götürüblər. Həkimlər onun zindandan eşikdə mualicə olmasın söyleyiblər amma çün onun əl ayaqlarına zəncir vurub aparmax istirlər, ayaqlarına zəncirin vurulmasın qəbul edib və əli ayaqı zəncirli xəstəxanaya getmir.

Ətiyyə xanım, Səyid Mətinpurdan uzaq qalmasına dözməsinin səbəbin, onun "Azad qalmasi uğurunda mucadiləylə" və "bir çöx şeylərdən göz örtməsilə" səbəbləndirir. Ətiyyə deyir: Səyid istir ki öz içindən rahat olsun və milləti, haqlarına çatsın və bir insan kimi yaşasın. Ondan dolayı da azadlığının olmamasın təhəmmül edir.

"Səyid insanların ən kiçik haqlarına gorada çalışırdı. İnsanların ən kiçik haqları uğurunda yazırdı. Danışırdı və çalışırdı." ətiyyə xanım əlavə edir ki bu azadlıq devranına həsr olan bir mevzu deyil bəlkə zindandada buları axtarır, məndən sorur. Azərbaycan fəllarının durumların, apardığı işləri və getdikləri yolları sorur.

Ətiyyə fikir edir ki Azərbaycanlıların ən kiçik işləri və hərəkətləri gələcəkdə öz təsirin buraxacaq. Ətiyyə xanımın fikrinə əsasən, zindan məmurları onun Səyidlə tilefun vasitəsilə danışıqları sözləri zəbt edirlər (yazırlar). "Amma bizim gizlətməyə bir sözümüz yoxdu" Ətiyyə xanım VOAnin Azərbaycanı Servisinə deyir.

روزنامه سلام،سلام!1

2011-07-07T06:59:00.001-07:00

این مقاله را یکی از دوستان روزنامه نگار و همکار من در روزنامه سلام برایم ارسال کرده است. من، خود شاهد بخشی از داستان های زندگی او بوده و بخشی از آن ها را تجربه کرده ام. می دانم که زندگیش از هم پاشیده است ولی متاسفانه نمی توانم برایش کاری بکنم. یعنی از دستم کاری بر نمی آید

انصافعلی هدایت
7 جولای 2011
ساعت 10:17

روزنامه سلام،سلام!

درسالگردتعطیلی روزنامه سلام،به پردازش بخش دیگری ازخاطراتم درسلام
میپردازم. خاطراتی که خود می تواند بخشی از تاریخ سیاسی معاصر نیز باشد.

یک روزنامه نگاروظیفه اش کنکاش وجستجوبرای بیان و انتشارحقایق و وقایع
همانطور که هست،است؛نه آنکه درجهت منافع،باسفسطه ومغلطه،به فریب خلق الله
بپردازد.

وقتی پس از16ماه بلاتکلیفی،که8ماهش درانفرادی گذشت و8ماه هم دراعتراض
بلا انقطاع روزه بودم،سرانجام دراسفندماه سال1366دریک دادگاه سرپایی
وچنددقیقه ای توسط«محسنی اژه ای»-که آنموقع درمقام بازپرس وزارت اطلاعات
بود،محاکمه شدم، وتازمانی که کتاب خاطرات سیاسی وزیراسبق وزارت
اطلاعات(محمدی ری شهری) چاپ شد،نمی دانستم،به چندسال محکوم شده ام!؟[1]

تیم محسنی اژه ای ازهمان ابتدای تأسیس وزارت اطلاعات تاالان هم
حضوردارد.وخودوی پی درپی ارتقاء مقام پیداکردوچون عالیجناب خاکستری
درحاشیه قرارگرفت که فحش خورهم نباشدوالبته گاهی هم به عنوان یک شخصیت
منصف،ازاونیزیادی بشود،وعنقریب است که رئیس بعدی قوه قضائیه هم ایشان
باشد![2]

درروزهای پایانی سال1366بدلیل بیماری تورم ناحیه گردن درزندان،باهماهنگی
بستگان و مسئولین زندان،قرارشدمرخصی داده شودتاخارج اززندان معالجه شوم.

من دربیمارستان سوم شعبان تهران،توسط دکترعلی اصغردوست(جراج فک،گردن
ومغز، گوش وحلق وبینی)به زیرتیغ جراحی رفتم ووقتی خواستم به زندان
برگردم،گفتند: آزادی!؟![3]

ازآنزمان تاتأسیس روزنامه سلام(به غیرازیک سالی که6ماهش درادامه معالجه
مجبور بودم هرروزیک آمپول بزنم ومقداری هم قرص بخورم)بکارهای مختلفی خودم
رامشغول کردم؛ازجمله دستفروشی ومسافرکشی؛تاآنکه فرم استخدام
کارمندوخبرنگاردرروزنامه سلام را درروزنامه کیهان خواندم.

ازنظرمن این فرم نیزهمچون فرم استخدام های دولتی فرمالیته بود،چون
دراستخدام های دولتی غالبابابرنامه ازپیش چیده شده فردموردنظراستخدام می
شود؛ووقتی به روزنامه آمدم معلوم بودکه افراد گلچین شده اند.وآنها از پیش
هم اطلاعاتی از من داشتند و هم مرا می شناختند وبرای همین هم همان روز
فعالیتم را شروع کردم.[4]

اولین دیدارم باآقای سعیدحجاریان(ازمعاونین مستعفی آقای ری شهری دروزارت
اطلاعات) بود.اونخست مرابه سرویس سیاسی بردتاباآقای ابراهیم
اصغزاده(سخنگوی دانشجویان پیرو خط امام)آشناکرده وفعالیت
خودراازهمانجاشروع کنم،اماچون وی نبود!مرابه آقای اکبر اعلمی(که آنزمان
مسئول سرویس گزارش و گزینش روزنامه بود)معرفی کرد.برخلاف آن دو که ازپیش
آنهاراتاحدودی می شناختم،ازوی هیچ شناختی نداشتم.واتفاقااو ازمیان اعضای
اصلی روزنامه،ازافراد انگشت شماری بودکه اخلاق سیاسی درکاررارعایت می
کردو ازهر وسیله ای برای رسیدن به هدف سودنمی جست!او هرچند-البته
ازنظرمن-کمی مغرور به نظرمی رسید،اماانسانی خوشفکرومستقل وبدون هیچ
وابستگی بود.مرزکشی سیاسی اونیزازهمان ابتدادرروزنامه سلام آشکارشدوخیلی
زودهم ازآنجارفت والبته این مرزکشی هم اکنون نیزادامه داردوایشان
بااصلاح طلبان حکومتی سازش کوک نمی شود.امابااینحال آنزمان وی هروقت
اراده می کردبه روزنامه می آمدومطالبش راهم چاپ.

من درسرویس گزارش ازهمان پیش شماره روزنامه مشغول شده بودم که ازحاجی آقا
موسوی خوئینی برایم پیغام آوردندکه نبایددرروزنامه کارکنم والبته
بعدازچندروزدوباره پیام آورده شدکه می توانم کارکنم به شرط آنکه فقط
فعالیت اجرایی داشته باشم و نوشته ای ازمن چاپ نشود.البته این رفتن و
آمدن دوباره یک تاکتیک وحرکتی فرمالیته بود تااینکه به من تحمیل کنندکه
نمی توانم بنویسم.اماازآنجاکه حرف وعمل آنهادردمکراسی خواهی وبی طرفی
وآزادیخواهی بایدشامل افرادخودنیزمی شد-خصوصابازمرمه های انتخابات ریاست
جمهوری-لذااین اجازه رایافتم که گزارشهایی بدون نام وبعدهابانام اصلی و
مستعاردرروزنامه منتشرکنم.

من اززمان تأسیس تاتعطیلی روزنامه مسئولیت رسمی و کاری ام اداره کردن
حروفچینی وتصحیح،ودریافت و توزیع اخباراز ورودی های فاکس وتلکس خبرگزاری
هابود.امابااین وجود وباباتمام فشاروحساسیتی که ازهمه جهت روی من
بود،بازتوانستم درآن ایام تازمان تا دستگیری(17اتیر78)،نزدیک
به50یادداشت،مقاله وگزارش فقط درروزنامه سلام بنویسم.

این روندادامه داشت تاآنکه وقتی سالگرددوم خرداد76شد،گزارش«دوم
خرداد؛انقلاب در انقلاب»[5]رانوشتم.این گزارش باعث شدتامجبورشوم مطالب
بعدی رابانام مستعاربنویسم واین اجبارومحرومیت ازکارمطبوعاتی بطورزنجیره
ای درروزنامه های زنجیره ای تابعداززندان هم ادامه داشت.

«لطف الله میثمی»در سرمقاله مجله چشم انداز(ش67)می نویسد:«پس ازتوقیف
نشریه راه مجاهد در سال 1372توسط آقای روح الله حسینیان دادستان دادگاه
ویژه،من و دوستان برخوردهایی با وزارت اطلاعات داشتیم.یکی از معاونان
آقای فلاحیان می گفت جوهر و اصل نظام جمهوری اسلامی وزارت اطلاعات
است،چرا که هرکس بخواهد وکیل یا وزیر شود،حزبی یا روزنامه ای دایر کند و
یا هرکس بخواهد رئیس جمهور شود با این وزارتخانه سروکار خواهد داشت و
درهمین راستا توصیه می کرد که نشریه راه مجاهد نیز با وزارتخانه هماهنگ
باشد...»[6]

من درکتاب:«حرفهای زدنی و نوشته های نوشتنی ازیک نویسنده وروزنامه
نگاراصلاح طلب مسافرکش»ص33نوشتم:

«اینکه چراسلام تعطیل شدوآیاصرفابه خاطرچاپ نامه ای محرمانه
ازسعیدامامی(معاون وزیروقت اطلاعات)بودیااینکه تاریخ مصرف آن نیزبه
سرآمده بود؟!خودحکایت مفصل وقابل تأملی داردکه به جای دیگری و در وقت
دیگر آنر اباید موکول کرد».

ازنظرمن وخیلی ها،استفاده آقای خاتمی ازهمان مدیران اسبق و آزموده شده
ها،و نیز بیش ازحدمماشات کردن وعقب نشینی از روندی که برایش ترتیب می
دادند،[7] و عدم استفاده بهینه از آرای بالای خود[8] سبب ورشکستگی شد!

ویکی دیگرازدلایلش هم این بودکه باآغازدوران ریاست جمهوری آقای
خاتمی،اکثر نیروهای روزنامه مسئولیت هایی(اعم ازدولتی وغیر دولتی)بدست
آورده بودند،ودرحال تجمیع و تکمیل و تقویت رانت بدست آورده،بودند.

یادم هست یک روزدرتحریریه روزنامه به آقای محسن میردامادی گفتم:آقای
خاتمی اگربخواهد موفق باشدبایدبه دنبال اصلاحات باشد،ولازمه آن،اصلاحات
اقتصادی است! تا آنروزیادنداشتم که درعرصه مطبوعات،هنوزکلمه اصلاحات
واصلاح طلبی مُدشده باشد.

ایشان درپاسخ گفتند:درست است اینکار را هم می کنیم!

اماظاهرابرخی ازآنهاعجله داشتندکه اصلاحات اقتصادی راابتداازخودشروع
کنند!!؟مخصوصا کسانی که خیلی دیرآمده بودندوعجله هم داشتندکه زودهم
بروند!والبته همیشه هم ادعامی کنندکه ازهیچ رانتی استفاده نکرده ونمی
کنند...!

بی گمان درورای وضعیتی که دردوم خرداد 76 بوجود آمد،مسائل پنهان دیگری هم
بودکه تئوریسنهادرحال انجام وهدایت آن بودند،تاانقلاب دچارفروپاشی همچون
نظام شوروی سابق نشودواین نوع رویکرد ناگزیر بود! [9]

بایدتاکیدکنم که بخش مهمی ازنیروهای باصطلاح اصلاح طلب خوددروضع
موجودسهیم بودند.لذابرای همین هم هست که دوست ندارنددرمورددهه60ووضعیت
زندانها،دادگاهها و مصاحبه های تلویزیونی و شکنجه واعدامهای آن دوره زیاد
کنکاش شود ویامورد پرسش واقعی وکلیدی قرار گیرند!

برای همین هم هست که باشانتاژوبدست آوردن«قدرت رانتی»که از ناحیه سالها
حکومت کردن و دراختیار داشتن نهادهای اطلاعاتی وامنیتی بدست آورده
اند،سعی دارنددرداخل و خارج[10]ازایران برای خلق الله چنان وانمودکنندکه
قهرمانان وپیشمرگان ملت هستندکه البته همیشه هم در قرنطیه!هستند و مرگ و
میر در اعتصاب غذا و حبس انفرادی و شکنجه و ممنوع الخروجیش هم البته فقط
برای کسانی است که هیچگاه درعرصه مدیریت نبوده و یا در قدرت سهیم نبوده
اند!؟

وانگارنه انگارکه مثلاافرادی هم مثل«محمدی ری شهری»،«موسوی»ها!«مجید
انصاری»، «علی ربیعی»و «احمدپورنجاتی»ها ومانندآنهم بوده اند...

و یا با بالا آوردن افراد دست چندم خود مثل«احمدی نژاد»درعرصه مدیریت،و
پنهان شدن در پشت سرآنها،هم تحمیل کنندکه دراین مملکت قحط الرجال است و
هم وبرای خود حکم برائت بنویسند![11]

من درتاریخ20آبان1337به خاطرنوشتن گزارشی باعنوان«خط قرمز»توسط مدیرمسئول
و درپاسخ به یک پرسش(ظاهراخواننده!!)درستون مخصوص«الوسلام»ازنوشتن
درروزنامه محروم شدم.

«موسوی خوئینی»:نوشت:«هرچندکه آن مطلب موردتأئیدمدیریت سلام نبودوبه همین
جهت نویسنده وتهیه کننده آن برای همیشه ازنوشتن درسلام محروم شد،ولی خالی
از نکات مفید هم نبود»!

روزنامه سلام بعدازظهر16تیرتعطیل ومن بعدازظهر17تیر78بازداشت[12]وزندانی
شدم؛و وقتی پس ازدوماه اززندان آزادشدم،انجمن صنفی روزنامه نگارانکه برای
پرستیژبی طرفی برای همه روزنامه نگاران–حتی برای نشریه هایی مثل
شلمچه-(که من آنهارا روزنامه نگارنمی دانم)چنانچه مشکلی پیش می
آمدفورااطلاعیه وبیانیه صادرمی کرد،اما درارتباط بامن سکوت
اختیارکرد؟ودرپاسخ به اعتراض من گفته شدکه جرم شمامطبوعاتی نبود![13]

این درحالی است که ایشان بایستی پاسخ می دادکه ازکجامی دانست من جرمم
مطبوعاتی نبود؟والبته وقتی پس ازچهارسال دردادگاه ویژه روحانیت،توسط علی
رازینی محاکمه شدم،جرم من نوشتن درمطبوعات بود.دررأی حکم دادگاه ویژه
روحانیت[14] نوشته شده بود:

«هم چنین درمورد نوشتن مقالاتی علیه مسئولین نظام با نام مستعار اعتراف
نمود.وی در نوشته های خودمطالبی علیه نظام جمهوری اسلامی را درج کرده
است»

در پایان درذیل فقط به برخی ازنمونه هایی ازاین هماهنگی وبذل توجه به یک
زندانی که فقط جرمش نوشتن بود اشاره می کنم:

-وقتی اززندان آزادشدم وموقع تسویه حساب با روزنامه شد،آن مبلغ
40هزارتومانی راکه به خانواده ام درزمان بازداشت کمک کرده بودندراهم پس
گرفتند!

-درروزخبرنگارانجمن صنفی روزنامه نگاران مراسمی برپاکرده بودکه من
نیزدراعتراض به وضعیتی که پس ازآزادی اززندان برایم رقم زده
بودندپلاکاردی چسبانده وکتاب تازه چاپ شده ام«حرفهای زدنی ونوشته های
نوشتنی ازیک نویسنده وروزنامه نگاراصلاح طلب مسافرکش راهم درمعرض فروش
گذاشتم.درهمان روزدرجلوی چشم من خبرنگار(نماینده رادیوبی.بی.سی
درتهران)باانصافعلی هدایت(ازهمکارانم درروزنامه سلام) مصاحبه کردو ایشان
درارتباط باوضعیتی که من داشتم،نامی ازمن بردودرباره من سخن گفت،واتفاقا
شب ازرادیوآنراشنیدم.واین درحالی بودکه خبرنگاربی.بی.سی می توانست همان
لحظه باخودم مصاحبه کندوشرح ووضع خودم،صحیح ترش رااززبان خودم بشنود!

-وهمانطورکه بخاطرهمین هماهنگی محترمانه باوزارت فخیمه اطلاعات است که من
پس ازتعطیلی روزنامه سلام شغل ثابت مطبوعاتی نداشتم وباوجودمطبوعات
ونشریات رنگارنگی که مثل قارچ می رویند،12سال است که بیکاری منقطع و
ممتدی که همراه با دربدری و فقر و خانه نشینی بوده است را تجربه می
کنم.

محمد شوری (نویسنده وروزنامه نگار) /15تیر90

1-رجوع شود به کتاب خاطرات سیاسی محمدی ری شهری.

2-بخوانید یادداشت اینجانب باعنوان:«وزیراطلاعاتی که نقش وزیربازی می کند».

3-رجوع شود به یادداشتی از اینجانب باعنوان:«1سال مبارزه،7سال تجربه،25
سال زندان!» و یادداشت «عاقبت زین نردبان افتادنیست».

4-هم چنین رجوع شود به دیگر یادداشتها از روزنامه سلام:«16تیر78؛آخرین
روز کاری در روزنامه سلام» و «خداحافظ سلام».

5-روزنامه سلام3خرداد1377ص5

6-همانطور که مجله ایشان حاضرنشد کتاب سه جلدی «همه حرف خدا»اثر اینجانب
را معرفی کند.

و همانطورکه دیگر روزنامه ها:آفتاب یزد،آرمان،شرق،و اطلاعات آقای دعایی
باوجوددریافت کتاب ازسوی اینجانب حاضربه معرفی آن نشدند.همانطور که پس
ازآزادی اززندان دراین12سال فقط برای من کار مطبوعاتی نبود،واین درحالی
بود که باتوجه به شناختی که ازکاردروزنامه سلام داشتم،آنهاباهمان رانتی
که برخی منکرش هستند علاوه برشاغل بودن درجاهای دیگربرای خودراسااقدام به
انتشارروزنامه ونشریه های دیگرکردند.وهمانطورکه پس از آزادی اززندان
هرمطبوعه ای که چندیادداشت(آنهم بااسم مستعارازمن درج کرد)زودوهماهنگ
ازادامه همکاری سرباززدو یاروزنامه ونشریه شان تعطیل شد؟!ازنکات جالب
یکی از این تعطیلی هااین است که وقتی خواستم به روزنامه بیان(که قبلامجله
بود)بروم«عباس عبدی»به من گفت: برای چه می روی؟ این روزنامه چندوقت
دیگرتعطیل خواهدشد،البته من رفتم؛وروزنامه هم تعطیل شد!؟

7-رجوع شود به گزارش اینجانب درروزنامه صبح امروز باعنوان:«پنچ بعلاوه
چند؟!»مورخ9دی 77 و نیز یادداشت «خلق بحران برای استعفای سوم» در
نشریه هفته نامه آبان سال اول شماره 32

8-بخوانید نامه آیت الله العظمی منتظری به سیدمحمد خاتمی.

9-رجوع کنید به یادداشت اینجانب با عنوان:«یبوست سیاسی«مُسهل».و«نُشادر»

10-مثلابعضی ازافرادروزنامه سلام ودنباله هایش،رادیووتلویزیونهای خارجی
مثل«بی.بی.سی»و «رادیوفردا» راقبضه وکارشناس آنجاشده اند!ولذامصاحبه
کننده ومصاحبه شونده هم معلوم است!

وبرای همین است که همیشه هم همین این آقایان هستندکه در بازار بورس
سیاست همواره روی ویترین و مانیتور اخبارحضور دارند وهستند!

11-نگاه کنید به یادداشت:«رفتگرسیاست»و«قحطالرجال».

12-روزنامه خرداد،19تیر،صفحه اول،خبردستگیری مرا درج کرده است.

13-رجوع کنید به وب سایت رجبعلی مزروعی (متولد مهرماه)-رئیس دائمی انجمن
صنفی روزنامه نگاران-در قسمت نظرات درذیل یاداشت ایشان باعنوان
وقاحت...».

و این درحالی است که وقتی یک شب باصطلاح مسئول شیفت شب روزنامه«مراد
ویسی» بخاطر انتشار نامه سعید امامی باصطلاح بازدداشت(والبته ازنظرمن وی
به شیفت شب درمحل کاراصلی اش رفت!)چه سروصدایی به کمک همان رانتی که
ایشان ودوستانش منکرآن هستند،بعد از این بپاکردند،که یکی از آن این است
که وی هم کنون در رادیو فردا استخدام و کارشناس مسائل ایران شده است!؟

14-گفتنی است من هیچگاه روحانی نبوده و نیستم و نخواهم بود
!

* * * * * ** * * * * * * * * *

İranın siyasi qoroluşu və Vilayəti Fəqihin rolu

2011-07-06T13:42:00.000-07:00

İranın Əsas Qanununa gora, siyasi quruluş və orda qərarların nəcor alınmasin anlamaq, maraqlı və onəm daşiyən movzudor. İranın siyasi sistiminin başında “Vilayəti Fəqih” ya ali ruhani gəlir. Ali ruhaninin, siyasi və dini lider kimi rolo var ki indilikdə Ayətolla Seyid Əli Xameneyinin ixtiyarındadır. Vilayəti Fəqih, Əsasi Qanuna gora, İranda, hər şeydəm ostondor. Tamam hakimiyyət qovvələri, iqtisadiyyat, ictimaiyyat, hətta adamlarin xosusi əlaqələridə onon hokmo və nizarəti altındadır.

Teoridə, onon qodrəti o qədərdi ki əyər istərsə, dinin ən vacib əmalinda qaldıra bilər. Ohalda, insanların malı-darayatı, canı və namosu onon iznindədir və o ər-arvadları bir birlərinə haram edəbilər. Tamam hakimiyyət qovvələrinin ixtiyari ono əlindədir. Ocor ki şah dovrondən sonra, həmən ixtiyarlar əsasına, Ayətollah Xomeyni, İranın birinci xalq tərəfindən seçilmiş prizidenti: Əbolhəsən Bənisədri, işdən atdi və onon yerinə ozonə tabe olan birisin gətirdi.

Əsasi Qanunda Vilayətı (Vəliyyi) Fəqihə verilən qodrət, İran xalqının tarixində heç bir şaha belə verilməmişdi və sabiqəsizdi. Bu motləq qodrət, ordan qaynır ki İslam dinində və Şiyə məzhəbində, İnsanların canı və mal darayatı və habelə, hokumət, Allaha ayitdir. Allahdir ki hokuməti oz rəsullarına hedyə edir. Rəsullarından sonar da hokuməti 12 Siyə imamına verir.

Çiyə inanır ki bu gonədək 11 imam gəlib, gediblər. 12ci imam ğayibdir. Şiyənin fikrinə gora, onon ğeybət dovrondə, hokumət qormaq olmaz və hər hokumət ki qorola, kokdən batildir.

Ayətollah Ruhollah Musəvi (Xomeyni) bu məsələni çozməyə çalışdı və “Vilayəti Fəqih” onvanında tioriylən, bir kitab yazdı. Vilayəti Fəqih kitabında, iddia etdi ki 12nci imamin ğeybət zamanında, İslam dininin ali Ayətollahları ki 12 imamım nayibləri tanınırlar, onon adına, hokumət qora bilərlər. Bu hokumət, siyasəti ələ ala bilər və ictimanı idarə edə bilər. Hətta coma namazıda bərpa olabılər. Niyə ki Şiyə dinində, coma namazın, allahın rəsulu və imamlarin iznilən bərpa etmək olar.

Çon allahin və ondan dolayı allahın rəsullarının və İmamların insanlar və ictima ustundə tam qodrəti var və xalq, məhz, onların əmrinə tabe olmalıdılar, Vəliyyi Fəqihində həmən yeri var.

Bunlan belə, Əsasi Qanunu yazanlar, ona bir neçə şərt voroblar. O cəmlədən, Vəliyi Fəqihi bir Rəhbər Motəxəssislərinin Şurasının Məclisinin (Şurayi Xobregani Rəhbəri Məclisi) seçməsi nəzərdə alınıb. Amma sonralar, Əsasi Qanunu əvəz edib və Vilayəti Fəqihi, “Vilayəti Motləqi Fəqihə ” çevirdilər ki onon qodrətinin həddi mərzi yoxdu. Bu Rəhbərin Motəxəssislər Şurasi Məclisi, Ayətollah Xomeyninin olomondən sonra, sonku dini lideri: Ayətollah Seyyid Əli Xameneyi-ni seçməlidi. Həmən çura hər ildə iki iclas keçirməlidir ki gorə, əcəba, Motləq Faqih, liderlik şərayitinə malikdirmi?

Bu məclisin ozvoləri “Ayətollah” olmalıdılar. Onlari, xalq seçməlidir amma əvvəldə onlari bir ayrı Şura seçib və xalqa gostərməlidi. Niyə ki Vilayəti Fəqih tiorisində, xalq bir sağır uşaq kimidir ki ozo oz səlahiyyətin doşonəbilməz. Gərək ki ona bir kəbir adamlar, yol bacanı gostərsinlər. İranın Əsasi Qanununda, bu kəbir adamlar bir organ ya həmən Şurayı Nigəhban ya Əsasi Qanunun Alı Nizarət Şurasında ictima ediblır.

Şurayi Nigəhban ya Əsasi Qanunun Alı Nizarət Şurası, Vəliyyi Fəqihdən sonra, ən yoksək qodrət və gocə məlikdir. O şuranın 12 ozvo var. Onların 6 sın Vəliyyi Fəqih mostəqim qondarır. Qalan 6 digər ozvoləridə, lider qondarmış Ədliyyənin Rəyisi seçib və İran parlımentinə möərrifi etməlidir.

Həqiyqətdə, Ədliyyənin rəyisidə, alı liderinən səlah məşvərətdən sonra, o 6 nəfəri moərrifi idir, və beləliklən, Şurayi Nigəhban ya Əsasi Qanunun Alı Nizarət Şurasının ozvolərinin hamısın, Vəliyyi Fəqih qondarır və xalqin onları seçimində, heş rolo yoxdor.

Bonlardan əlavə, bir daha diygər “Şura” var. Bu şuranın İran İslam Comhoriyətinin birinci yazılmış Əsasi Qanununda yeri yoxodo. Ayətollah Xomeyninin omronon son aylarında, Əsasi Qanunu deyişdilər və orda bir yeni Şuraya da yer aşdılar: “Nizamın Məsləhətin Təşxis Verən Şura” (Hakimiyyətin Məsləhət Şurası) adlandırdılar.

Bu şuranın üzvolərinin tedadı, bılli deyil. Necə ki onon üzvolərində, İran xalqı seçmir. Bəlkə onon tamam-kamal ixtiyaratı Vəliyyi Fəqihin əlindədir. Bu şuranın icra işlərində, heş dixaləti yoxdo. Sadəcə, İranın kolli siyasətlərin bəhs edib və Vəliyyi fəqihə fikir və məşvərət verməlidir amma Vəliyyi Fəqih oların fikirlərin rəd edib və gorməmiş tutabilər.

Rəhbər adı çəkilən Şurayi Nigəhban vasitəsiylən İranın tamam siyasi və iqtisadiyyatını kontorol edir ki heşkim onon moxalifətində, iş ostonə yol tapmasın. Eyni halda ki İranin seciminin hamısı bir adamın əlindıdir, Əsasi Qanun yazanlar, çalışıblar ki İranda kilasik uç qovvəni yaratsınlar ki bir birlərindəndə mostəqil olsonlar. Bu uç qovvə: Perezident və onon kabineti (Devlət ya İcra Qovvəsi), İslami Şura Məclisi (Parlıman) və Həkəmiyyət Qovvəsi (Ədliyyə). Əsasi Qanuna gora, bu uç qovvələr, bir birlərinin işlərində dixalər edəbilməzlər.

Əsası Qanunda deyilir ki Vəliyyi Fəqihdən sonra, İranın ali məqamı, perezident (Comhur Rəyisi) dir. Perezidenti, xalq seçməlidir amma çon xalq sağırdır, Nigəhban Şurası bir soro namizədlərdən, 3-4on seçir və xalqa təklif verir ki onlardan birin seçsinlər. Əyər onlardan başqasına səs versələr, onların səsləri yanır və sayılırmır.

Seçilən perezident, ozonə həmkarlar ya vəzirlər seçməlidir amma bir sonnət olaraq, Vəliyyi Fəqihin fikrin və təsdiqin - nazirlərin namizədlərinə gora - almalıdir. Sonra kabinət ozvolərinə, parliament, Etimad səsi verməlidi.

İranda ikinci onəmli və qodrətli qovvə, Ədliyyədir. Ədliyyənin Başqan ya Rəyisin, Vıliyyi Fəqih seçir və Mənsüb edir. Xalqın ya parlımanın ono seçməkdə, əbəda rolo yoxdo. Amma Ədliyyənin bir nazırı var ki heş qodrəti yoxdo. Sadəcə, illik bodcanı və parlımana gondərilən layihələri, devlətə və parlımana aparır.

Uçonco qovvə, hamısından zıyifdi, İslami Şura Məclisidi. Bu şuranın 290 özvö var ki İran xalqı tərəfindən seçilməlidilər amma çon xalq sağırdılar, məsəln on min nəfərin içindən, Nigəhban Şurası, məsəla 1000 nəfəri srçir və sonra onları xalqın ixtiyarında qoyor ta xalq 290 nəfəri seçsin.

İranın İslami İnqilabından sonra, bu idiolojik sistimin Əsasi Qanunun yazılmasında, tamam İranın siyasi partiyalərı, goropları və xalqlari, iştirak etmişdilər və İran- Azərbaycanının liderləri və xalqından sonar, heş kim onlan moxalifət etmədi. Təkcə İranın Azərbaycan xalqı, o edeolojik sistimi “Molla”, “Əmmamə” və “Dinçilər” diktatorloğo adlandırdılar və ona boyon əymədilər. Ona gorada, İranın siyasi və mobariz qovvələri, Azərbaycandan himayət etmədilər və ono, tək qoydolar. Oda səbəb oldo ta Vilayəti Fəqihin zoro, Azərbaycan xalqına çatsın və Onların ziyalı və dictator ziddi olan Ayətollahi: Seyyid Kazim Şəriyətmədari adlim dini lider və Moctehidi totdolar və tilviziyada təhqir etdilər. Sonrada, Ayətollah Şəriyətmədarinin siyasi partiyasınin: “İranın Mosəlman Xalqının Partiyasınin” liderlərinin bir tedadın edam etdilər və İslam Comhoriyyətinin siyası və Vilayəti Faqih əsaslı idiyalojo qoroloşo, bir az moxalifıtinən, bərpa oldo.

* * * * * * * * *

چند سوال از آیت الله محسن کدیور

2011-06-23T11:00:00.000-07:00

ضمن تشکر از تماس شما، فایل ارسالی باز شد

اما من مرجع تقلید، نماینده امام زمان و اهل وجوهات شرعیه نیستم
اگر موارد فوق را از مقدمه و سوالات خود حذف بفرمائید، پرسشهای اصلاح شده شما در نوبت پاسخ قرار خواهد گرفت
موفق باشید

کدیور

دوست گرامی

این متن برای علمای داخل کشور تهیه و ارسال شده بود و می خواستم نوع جواب ها را با هم مقایسه بکنم ولی با توجه به نقد شما ، مطالب مورد نظر حضرت عالی را اصلاح کردم. امید که پاسخ های صریح شما را دریافت دارم

ارادتمندتان

Ensafali Hedayat

افزون بر خواست جناب کدیور، مطالب و سوال هایی را هم به آن افزودم که در زیر می آید

من؛ انصافعلی هدایت؛ روزنامه نگار ترک ایرانی هستم و شما را مردی از تبار بزرگان مذهب شیعه می دانم

همان طور که مستحضر هستید، اکثریت مردم آذربایجانی و ترک ایران و مردم جمهوری آذربایجان مسلمان و شیعه هستند و سلسله صفویه که یک سلسله ترک و از این تبار بود، مذهب شیعه را در ایران رسمیت داد. ترک ها برای مذهب شیعه و ایران، صدها هزار قربانی داده اند

هملن طور که مستحضر هستید، در تمام قرن هایی که ترک ها بر حکومت مرکزی ایران مسلط بودند، جز در اوایل صفویه، دین، زبان و فرهنگ هیچ ملتی را تحقیر نکردند. از نظر سیاسی نیز، در دوران حکومت ترک ها، ایران در زیر نوعی از حکومت فدرال بود و به شکل ایالتی اداره می شد. مردم هر منطقه، آداب و رسوم و زبان شفاهی و نوشتاری خودشان را داشتند و مجبور به یادگیری اجباری زبان غیر زبان مادریشان نبودند. حکومت های ترک و ترک ها تلاش نکردند که زبان و فرهنگ غیر ترک های ایرانی را به ترکی تبدیل سازند یا دیگر ملت ها را در زبان و فرهنگ خودشان ذوب کنند

اما با انقراض آخرین دولت ترک: قارجاریه و از دوران رضاشاه که فارس ها حکومت مرکزی را در ایران در دست گرفتند، شیوه اداره کشور از ایالتی و ولایتی، به مرکزی تغییر یافت. تساوی حقوقی، زبانی، اداری و مدیریتی ایران و سیاست های رسمی دولتی، از توجه به منافع همه اقوام ایرانی، به نفع قوم فارس چرخید

از همان زمان تا کنون، به نویسندگان و اهل قلم ملت ترک و دیگر ملل غیر فارس ایران، اجازه ندادند تا جامعه و فرزندان خودشان را با توجه به زبان، فرهنگ و تمدن خودشات تربیت و بزرگ کنند. حق آموزش فرزندانشان، در مکتب و مدرسه و دانشگاه ها به زبان مادری خودشان را از آنان دزدیدند

ترک ها، ترکمن ها، گیلانی ها، مازندرانی ها، کردها، عرب ها، بلوچ ها، و ... را در گفتارها و نوشتارها مضحکه کردند و در تحقیر آنان و فرهنگ و تاریخشان کوشیدند. تلاش کردند تا فرزندان آنان را با فرهنگ و تاریخ خودشان بیگانه کنند. گو این که چنین ملت هایی نه در گذشته ایران وجود داشته اند و نه اکنون وجود دارند

وقتی تعدادی از فرزندان مردم ترک ایران بر سر مزار بزرگانشان، اجتماع می کنند، تهدید و خطر به حساب می آیند. ماموران آنان را می زنند. دستگیرشان می کنند. به زندان می اندازند. شکنجه می کنند. بدون حضور وکیل مدافع، محاکمه می کنند. ولی همه دوست داران ایران؛ از جمله علما دینی و آیات عظام، احزاب و جمعیت های فارس محور و سیاست مداران مرکزگرا، فعالان حقوق بشر ، نویسندگان و روزنامه نگاران و ... سنترالیست، سکوت می کنند. گو این که آن ملت ها، ایرانی، هموطن و شریک در خاک ایران نسیتند. بلکه برده و مستعمره فارس ها هستند و نباید صدای اعتراضشان بر ظلم فارس ها برآید

گو این که علاقه و توجه به فرهنگ، زبان، تاریخ، تمدن، موسیقی، شعر، ادبیات، شخصیت های دینی - ادبی و تاریخی، توجه به اقتصاد و رفاه مردم منطقه ترک ایران یا دیگر مناطق و نقد سیاستی که دولت در آن مناطق به پیش می برد و حتی اعتراض به آن سیاست ها، جرم است و آنان نباید به داشته های فرهنگی، تاریخی و مدنی خودشان توجه کنند. بلکه باید پان فارسیست شده و تنها زبان فارسی را یاد گرفته و از منافع فارس ها دفاع کنند

در حالی که هیچ حکم و حدیثی در اسلام و اصلی در قانون اساسی و ماده ای در قوانین عادی ایران وجود ندارد که پان ترکیسم یا دیگر پان ها در ایران (جز پان فارسیسم) و علاقه به فرهنگ و تمدن ترک جرم باشد اما دولت، اداره های امنیت و قاضی های دادگاه ها، فعالان این ملل را به دلیل علاق به مردم و فرهنگ خودشان متهم می کنند. در سکوت علما دینی، جریان های حقوق بشری و فعالات سیاسی، فعالان این ملت ها را دستگیر، زندانی، شکنجه، محاکمه و مجازات می کنند. در سکوت آن ها، اعدام هم می کنند

با این حال، اکثریت ملت ترک ایران، تمایلی به جدایی از ایران ندارند اما نمی توان انکار کرد که در اثر سماجت دولت پان فارسیست و پان فارسیست ها بر غصب حقوق انسانی و قانونی ترک ها و دیگر ملل ایرانی، علاقه به جدایی از ایران، در میان جوانان این ملت ها رو به رشد است

این جوانان، دین شیعه و مقام های دینی (شیعه که علمایش بر این ظلم ها چشم بسته و سکوت کرده اند)، دولت و مقام های دولتی که به نام اسلام و شیعه حکومت و ظلم می کنند را عوامل این ظلم ها در حق حقوق ملل ایرانی غیر فارس می دانند. برای همین هم راه برون رفت از این ستم ها را در استقلال و جدایی از ایران می دانند. در حالی که اگر علمای دین شیعه (بخصوص) و دولت به خواست آنان توجه کرده و اجازه بدهند تا قانون اساسی در هر منطقه اجرا شود، و هر ملتی به زبان و فرهنگ خودش در مدارس و دانشگاه ها آموزش دیده و تربیت شوند، استقلال و جدایی خواهان ترک، کرد، عرب، بلوچ و ... خلع سلاح می شوند

شما به عنوان یک عالم روحانی، حقوق انسانی ترک ها و اجرا نشدن دو اصل 15 و 19 قانون اساسی جمهوری اسلامی را نادیده گرفته اید و یا علنا از حق آنان در آموزش به زبان ترکی و تربیت در فرهنگ خودشان دفاع نکرده اید یا اگر هم دفاع کرده اید، امثال من از آن آگاه نیستیم. این در حالی است که بسیاری از فرزندان این سرزمین، ترک ها هستند واز شما حمایت کرده اند و شما هم باید متقابلا از حقوق آنان دفاع کنید

این در حالی است که ملل غیر فارس مانند مرکز نشینان، همه خواست ها و آزادی های حقوقی، سیاسی، اجتماعی، دینی، اقتصادی و حقوق بشری و اولیه را همانند فعالان مرکز نشین می طلبند اما چون از حقوق اولیه ای همچون آموزش به زبان مادری در مدارس و دانشگاه ها و استفاده از فرهنگ، تمدن و آیین های تاریخی خودشان محروم هستند، تحت ظلم و ستم مضاعفی قرار گرفته اند. لذا در پی تامین نیازهای ابتدایی هستند که فارس ها نه تنها از آن حقوق بی نصیب نیستند بلکه در ذوب و حل کردن دیگر ملل در درون تمدن و فرهنگ ملت فارس، کوشا هم هستند و از همین جا است که نقطه جدایی و فراق میان فعالان مرکزگرا و فعالان حاشیه، سر برون می زند و نمی توانند با هم متحد شده و دولت مرکزی را به عقب نشینی یا سر نگونی مجبور سازند و همه تلاش ها و کوشش های هر دو طرف برای دست یابی به حقوقی که مطالبه می کنند، در مقابل دولت مرکزی، به هدر می رود و هر دو طرف در مقابل دولت ظالم، شکست را می پذیرند

فعالان ملل غیر فارس، بارها دست به سوی فعالان فارس دراز کرده اند اما فارس ها، از به رسمیت شناختن حقوق آن ملل و احترام به خواست هایشان حقوقی ، قانوی و انسانیشان سر زده و ماندن در زیر حکومت آیت الله ها را بر اتحاد با مللی ایرانی که دیر و زود، حقوقش را خواهد گرفت، ترجیح داده اند و حداقل در زیر سقفی به نام "ایران فدرال" به اجتماع، حاضر نمی شوند

آیا شما به انسان، به ما هو انسان، ارزش و احترام می گذارید؟ و به برابری در همه زمینه های حقوقی، آموزشی، نشر کتاب و نشریات در زبان هر ملتی در ایران، احترام قائل هستید؟ و به دفاع این ملت ها از هویت قومی ، ملی و سرزمینی نژاد و قوم خودشان موافقید؟

در ذیل، چند سوال مطرح می کنم که امید است پاسخ آن ها، به همراه نظرات شما در باره مسایل ذکر شده در بالا را هر چه زودتر دریافت داشته و در وب سایت خودم و دیگر سایت ها منتشر سازم

یک: عقیده شما در مورد تحقیر ملت های ترک، ترکمن، عرب، بلوچ، لر، کرد، و ... دیگر ملت های ایرانی توسط فارس ها و فرهنگ فارسی چیست؟

دو: از نظر شرعی، آیا عدم اجرای اصول مختلف قانون اساسی، از جمله حق ملل ایرانی غیر فارس بر داشتن مدارس و دانشگاه ها، مراکز تحقیقاتی در باره زبان خودشان و حق آموزش تاریخ و مسایل اجتماعی و فرهنگی خودشان، مسئولیتی را بر گرده و گردن همه مسئولانی که در 32 سال گذشته، این حقوق ملت ها را انکار کرده اند، می گذارد؟

سه: کسانی که دستور دستگیری، بازجویی، زندانی، شکنجه، حبس و قتل فعالان ملت ترک و دیگر ملل ایران در عرصه های حقوق فرهنگی، زبانی، تاریخی، آموزش زبان ترکی در مدارس و دانشگاه ها را صادر می کنند ، از نظر دینی و انسانی چه حکمی دارند؟

چهار: نظر شما در باره آمران و عوامل اجرایی که بر ضد خواست فرهنگی و زبانی مردم ترک ایران و دیگر ملل، رفتار می کنند، چیست ؟

پنج: به نظر شما، آیا فشارهایی که به نام دین، قانون، امنیت و حفظ زبان فارسی، به فعالان اجتماعی، ادبی، هنری، حقوق بشری، روزنامه نگاران، نویسندگان و دیگر اقشار مردم ترک وارد می شود، جنبه شرعی و قانونی دارند؟

شش: آیا مذهب و منابع مذهبی با آموزش و ترویج زبان های غیر فارسی، از جمله زبان ترکی درایران، مخالف است؟

هفت: آیا اجتماع مردم ترک ایران بر سر مزار قهرمانان تاریخی و مبارزان راه آزادی مانند بابک خرمدین، ستارخان؛ سردار ملی، باقرخان؛ سالار ملی یا پژوهشگر برجسته تاریخ و فرهنگ آذربایجان؛ مرحوم پرفسور محمد تقی زهتابی و نویسندگانی مانند صمد بهرنگی و حضور در سر مزار چنین انسان هایی با اصول دین و مبانی دینی مخالف هست؟

هشت: آیا ماموران دولتی می توانند به نام دین، در اماکنی که مردم جهت ادای احترام به بزرگان تاریحی خودشان اجتماع می کنند، با مردم بد رفتاری کرده و آن را بازداشت ، زندانی و محاکمه بکنند؟

نه: اگر ترک هایی، در راه کسب دوباره حقوق قانونی و اولیه مردم ترک ایران، به دست حکومتی که قانون را اجرا نمی کند و حقوق انسانی و اولیه آنان را به رسمیت نمی شناسد، بمیرند، از نظر شما و از منظر دینی، چه حکمی دارند؟

ده: علمای دینی و مردم مسلمان در رابطه با دستگیر و زندانی شدگانی که از حقوق انسانی و زبانی خود دفاع می کنند و تامین زندگی همسران و فرزندان آن زندانیان، چه مسئولیتی دارند؟

یازده: آیا می شود از محل وجوه شرعیه، زندگی خانواده فعالان به قتل رسیده، دستگیر شدگان و زندانیانی که از حقوق فرهنگی، زبانی، تاریخی، جغرافیایی، اقتصادی و محیط زیستی ملت خودشان دفاع می کنند را تامین کرد؟

دوازده: آیا شما به عنوان یک عالم دینی اجازه می دهید تا وجوه شرعیه مومنان در جهت حمایت از خانواده افرادی که در سوال دهم عنوان شده، جمع آوری شود؟

سیزده: طبق عقیده شما، آیا می توان به کسانی که در راه کسب حقوق غصب شده ملت ترک ایران یا ملل دیگر، احیای فرهنگ و تاریخ و حقوق ذکر شده ملت ها و آموزش فرزندان ملت آذربایجان به ترکی در مدارس و دانشگاه های ایران، کشته شده اند یا مظنون به قتل توسط عوامل حکومت هستند، "شهید" گفت؟

چهارده: آیا شما سرزمین ترک ها، ترکمن ها، عرب ها، کردها، لرها، گیلانی ها و دیگران را مستعمره فارس ها می دانید که ملل آن مناطق حق ندارند زبان و فرهنگ و تاریخ خودشان را حفظ کنند؟

پانزده: نظر شما در باره پان فارسیسم و انکاری که پان فارسیست ها در باره ایرانیان غیر فارس بکار برده اند و می برند، چیست؟

شانزده: چه راه کاری برای جبران عقب نگه داشته شدگی ترک ها، کردها، عرب، ترکمن ها، لرها و ... به نفع پیشرفتگی فارس ها دارید؟

هفده: به عقیده شما چرا طیفی از اصلاح طلبان ، روشنفکران فارس و مرکزگرا و فعالان سیاسی و پان ایرانیست ها می خواهند سیاست تغییر بافت مردمی مناطق غیر فارس را عملی کنند. بخصوص، مردم ترکمن، سیستان و عرب ازسیاست تغییر بافت جمعیتی مناطق خودشان با آوردن و سکنا دادن به فارس ها در این مناطق، اعتراض دارند و آن را یک پدیده عادی نمی دانند؟

با تقدیم احترام وادب

انصافعلی هدایت

روزنامه نگار آزاد و مستقل ترک ایرانی

چند سوال از (28) آیت الله های ایران

2011-06-21T12:26:00.001-07:00

من؛ انصافعلی هدایت؛ روزنامه نگار ترک ایرانی هستم و شما را مردی از تبار بزرگان مذهب شیعه می دانم

هملن طور که مستحضر هستید، در تمام قرن هایی که ترک ها بر حکومت مرکزی ایران مسلط بودند، دین، زبان و فرهنگ هیچ ملتی را تحقیر نکردند. از نظر سیاسی نیز، در دوران حکومت ترک ها، ایران در زیر نوعی از حکومت فدرال بود و به شکل ایالتی اداره می شد. مردم هر منطقه، آداب و رسوم و زبان شفاهی و نوشتاری خودشان را داشتند و مجبور به یادگیری اجباری زبان غیر زبان خودشان نبودند. حکومت های ترک و ترک ها تلاش نکردند که زبان و فرهنگ غیر ترک های ایرانی را به ترکی تبدیل سازند یا دیگر ملت ها را در زبان و فرهنگ خودشان ذوب کنند

وقتی تعدادی از فرزندان مردم ترک ایران بر سر مزار بزرگانشان، اجتماع می کنند، تهدید و خطر به حساب می آیند. ماموران آنان را می زنند. دستگیرشان می کنند. به زندان می اندازند. شکنجه می کنند. بدون حضور وکیل مدافع، محاکمه می کنند. ولی همه دوست داران ایران؛ هز جمله علما دینی و آیات عظام، احزاب و جمعیت های فارس محور و سیاست مداران مرکزگرا، فعالان حقوق بشر ، نویسندگان و روزنامه نگاران و ... سکوت می کنند. گو این که آن ملت ها، ایرانیف هموطن و شریک در خاک ایران با فارس ها نسیتند. بلکه برده و مستعمره فارس ها هستند و نباید صدای اعتراضشان برآید

گو این که علاقه و توجه به فرهنگ، زبان، تاریخ، تمدن، موسیقی، شعر، ادبیات، شخصیت های دینی - ادبی و تاریخی، توجه به اقتصاد و رفاه مردم منطقه ترک ایران و نقد سیاستی که دولت در آن مناطق به پیش می برد و حتی اعتراض به آن سیاست ها، جرم است و آنان نباید به داشته های فرهنگی، تاریخی و مدنی خودشان توجه کنند. بلکه باید پان فارسیست شده و تنها زبان فارسی را یاد گرفته و از منافع فارس ها دفاع کنند

در حالی که هیچ حکم و حدیثی در اسلام و اصلی در قانون اساسی و ماده ای در قوانین عادی ایران وجود ندارد که پان ترکیسم و علاقه به فرهنگ و تمدن ترک جرم است اما دولت، اداره های امنیت و قاضی های دادگاه ها، فعالان این ملت را به دلیل علاق به مردم و فرهنگ خودشان متهم می کنند. در سکوت علما دینی و جریان های حقوق بشری، فعالان این ملت ها را دستگیر، زندانی، شکنجه، محاکمه و مجازات می کنند

متاسفانه شما به عنوان یک آیت الله و مجتهد و نایب احتمالی امام دوازدهم در دوران غیبت، حقوق انسانی ترک ها و اجرا نشدن دو اصل 15 و 19 قانون اساسی جمهوری اسلامی را نادیده گرفته اید و یا علنا از حق آنان در آموزش به زبان ترکی و تربیت در فرهنگ خودشان دفاع نکرده اید یا اگر هم دفاع کرده اید، امثال من از آن آگاه نیستیم. این در حالی است که بسیاری از مقلدان شما در این سرزمین، ترک ها هستند و وجوه دینی خودشان را برای شما ارسال می کنند و شما باید از حقوق آنان دفاع کنید. گر چه ما نمی خواهیم شما را به خطر انداخته و زیر فشار این حکومت قرار دهیم اما آیا این مردم حق ندارند تا نظر شما در باره آزادی زبان و فرهنگشان را بدانند؟

آیا شما به انسان، به ما هو انسان، ارزش و احترام می گذارید؟ و به برابری در همه زمینه های حقوقی، آموزشی، نشر کتاب و نشریات در زبان هر ملتی در ایران، احترام قائل هستید؟ و به دفاع از هویت قومی ، ملی و سرزمینی نژاد و قوم خودشان موافقید؟

یک: فتوای شما در مورد تحقیر ملت های ترک، ترکمن، عرب، بلوچ، لر، کرد، و ... دیگر ملت های ایرانی توسط فارس ها چیست؟

سه: کسانی که دستور دستگیری، بازجویی، زندانی، شکنجه، حبس و قتل فعالان ملت ترک ایران در عرصه های حقوق فرهنگی، زبانی، تاریخی، آموزش زبان ترکی در مدارس و دانشگاه ها را صادر می کنند ، از نظر دینی چه حکمی دارند؟

چهار: فتوای شما در باره آمران و عوامل اجرایی که بر ضد خواست فرهنگی و زبانی مردم ترک ایران، رفتار می کنند، چیست ؟

شش: آیا مذهب و منابع مذهبی با آموزش و ترویج زبان های غیر فارسی، از جمله زبان ترکی درایران، مخالف است؟

هفت: آیا اجتماع مردم ترک ایران بر سر مزار قهرمانان تاریخی و مبارزان راه آزادی مانند بابک خرمدین، ستارخان؛ سردار ملی، باقرخان؛ سالار ملی یا پژوهشگر برجسته تاریخ و فرهنگ آذربایجان؛ مرحوم پرفسور محمد تقی زهتابی، نویسندگانی مانند صمد بهرنگی و حضور در سر مزار چنین انسان هایی با اصول دین و مبانی دینی مخالف هست؟

نه: اگر ترک هایی، در راه برقراری حقوق قانونی و اولیه مردم ترک ایران، به دست حکومتی که قانون را اجرا نمی کند و حقوق انسانی آنان را به رسمیت نمی شناسد، بمیرند، از نظر دینی چه حکمی دارند؟

ده: علمای دینی و مردم مسلمان در رابطه با دستگیر شدگانی که از حقوق انسانی و زبانی خود و دیگران دفاع می کنند و تامین زندگی همسران و فرزندان آنان، چه مسئولیتی دارند؟

دوازده: آیا می توان به نام و اجازه شما، وجوه شرعیه مومنان و مقلدان شما را در جهت حمایت از خانواده افرادی که در سوال دهم عنوان شده، جمع آوری کرد؟

سیزده: طبق فتوای شما، آیا می توان به کسانی که در راه کسب حقوق غصب شده ملت ترک ایران، احیای فرهنگ و تاریخ و حقوق ذکر شده ملت ها و آموزش فرزندان ملت آذربایجان به ترکی در مدارس و دانشگاه های ایران، کشته شده اند یا مظنون به قتل توسط عوامل حکومت هستند، "شهید" گفت؟

چهارده: آیا شما سرزمین ترک ها، ترکمن ها، عرب ها، کردها، لرها، گیلانی ها و دیگران را مستعمره فارس ها می دانید که حق ندارند زبان و فرهنگ و تاریخ خودشان را حفظ کنند؟

با تقدیم احترام وادب

انصافعلی هدایت

روزنامه نگار آزاد و مستقل ترک ایرانی

گونه ای از اتهام نامه

2011-05-14T11:06:00.000-07:00

یکی از دوستان اینگونه نوشته و "ماراغا سسی" آن را به من ایمیل کرده است

*من يك توركم و آذربايجاني هستم، ايراني نيستم* زيرا

اگر ايراني بودم زبان و ادبيات غني تركي تدريس مي شد

اگر ايراني بودم زبان تركي 35ميليون آذربايجاني تحقير نمي شد

اگر ايراني بودم زبان 15ميليون فارس بر ملت مظلوم من تحميل نمي شد

اگر ايراني بودم تاريخ 7000ساله آذربايجان تحريف نمي شد

اگر ايراني بودم شخصيت هاي تاريخي ملت من مورد توهين قرار نمي گرفت

اگر ايراني بودم اجازه مي دادند تا نام هاي تركي براي فرزندانمان انتخاب كنيم

اگر ايراني بودم ده ها هزار تن را در آذر 1325 نمي كشتند

اگر ايراني بودم حقوق ترك ها را بعد از انقلاب عظيم 57 فراموش نمي كردند

اگر ايراني بودم در كنار فلستين و لبنان اندكي هم از قره باغ مظلوم حرف مي زدند

اگر ايراني بودم رشه هاي اقتصادي آذربايجان را اينگونه بي رحمانه نمي خشكاندند

اگر ايراني بودم طاعون بي كاري و فقر را در آذربايجان گسترش نمي دادند

اگر ايراني بودم كمترين بودجه را به آذربايجان اختصاص نمي دادند

اگر ايراني بودم مواد مخدر را راهي آذربايجان نمي كردند

اگر ايراني بودم آذربايجان را از صنايع مادر و مهم تهي نمي كردند

اگر ايراني بودم اسامي تاريخي تركي شهرها ومناطق جغرافيائي را فارسي نمي كردند

اگر ايراني بودم به خاطر علاقه به زبان مادريم تجزيه طلب و جاسوس خطابم نمي كردند

اگر ايراني بودم اطفال ترك را بزور در مهد كودك ها فارس نمي كردند

اگر ايراني بودم مقامات ايران نوروز را فقط به فارس زبان ها تبريك نمي گفتند

اگر ايراني بودم روزنامه هاي تركي را يكي پس از ديگري توقيف نمي كردند

اگر ايراني بودم بدن مهران 6 ساله را به خاطر عشقش به زبان مادري كبود نمي كردند

اگر ايراني بودم ده ها فرزند رشيد آذربايجان را بخاطر اعتراض بر حقشان نمي كشتند

اگر ايراني بودم دانشگاهيان ترك را به صورت دسته جمعي بازداشت نمي كردند

اگر ايراني بودم ملت من را اراذل و اوباش لقب نمي دادند

اگر ايراني بودم دختر مظلوم 15 ساله تبريزي را به خاطر دفاع از هويتش شهيد نمي كردند

اگر ايراني بودم در روزنامه هاي ايران به من لقب سوسك نمي دادند

اگر ايراني بودم ملت بزرگ آذربايجان را با همه غناي فرهنگي ترك خر خطاب نمي كردند

اگر ايراني بودم روحانيت مترقي مدافع آذربايجان را خلع لباس نمي كردند

اگر ايراني بودم معلمين ترك را به خاطر دفاع از زبان و فرهنگشان بازداشت نمي كردند

اگر ايراني بودم خبرنگاران و سردبيران تركي را بازداشت نمي كردند

اگر ايراني بودم در تهران به زائرين مزار ستارخان توهين نمي كردند

اگر ايراني بودم به تجمعات مردمي قلعه بابك وحشيانه حمله نمي كردند

اگر ايراني بودم در صدا و سيما زبان مقدس مرا به لجن نمي كشيدند

اگر ايراني بودم در فيلم هاي صدا و سيما كارگران شهرداري و ارازل و اوباش به زبان تركي صحبت نمي كردند

اگر ايراني بودم حداقل 1 سانتي متر راه آهن و بزرگراه جديد در آذربايجان احداث مي كردند

اگر ايراني بودم صنايع بي ارزش و آلوده را به آذربايجان منتقل نمي كردند

اگر ايراني بودم آثار باستاني و تاريخي اين ملت را به تهران و اصفهان منتقل نمي كردند

اگر ايراني بودم جهنم ايران مركزي را بهشت و بهشت آذربايجان را جهنم نمي كردم

اگر ايراني بودم جوانان آذربايجان به خاطر اشتغال راهي تهران و شهرهاي فارس نشين

نمي شدند

اگر ايراني بودم به اشغالگران ارمني صلاح و غذا نمي دادم

اگر ايراني بودم صدها هزار كتاب تركي را در 26 آذر 1325 نمي سوزاندند

اگر ايراني بودم زبان عزيز مادري مرا زبان تحميلي مغول نمي خواندند

اگر ايراني بودم سعيد متين پور و شير زن آذربايجان سيما ديدار را به حبس هاي طولاني مدت محكوم نمي كردند

اگر ايراني بودم سران دولت براي جلوگيري از خشك شدن درياچه اروميه اقدام مثبتي انجام مي دادند

قطعا من يك توركم،

يقينا يك آذربايجاني هستم،

هرگز ايراني نيستم،

مگر اين كه........

(آنا ديلين بيلميين آنا سودو حرامون اولسون)

((ماراغا سسي))

* * * * * * * **

چرا مظلوم و شکست خورده را متهم می کنیم

2011-05-14T08:44:00.000-07:00

متن مقاله دوست و برادر بسیار محترم من؛ دکتر عباس جوادی

(http://www.cheshmandaz.org/1390/02/01/%D%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%B7%D9%84%D8%A8%DB%8C-%D9%88-%D8%AD%D9%82%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%DB%8C%DA%A9-%E2%80%9C%D8%A7%D9%85%D8%A7%E2%80%9D%DB%8C-%D8%A8%D8%B2/)

همان موضوعی است که وقتی من در ایران هم بودم و حتی در اداره اطلاعات و زیر بازجویی هم بودم،می گفتم و می نوشتم و منتشر هم شده اند

تنها کسری این نوشته بسیار خوب، آن است که در مورد مواضع روشن فکران، نویسندگان و اصحاب سیاست و همکاران ایشان و من در رسانه های فارسی زبان و سکوت آن ها سخن نمی گوید

درست است که یک بخش کوچک از ترک های افراطی، با هر چه فارس زبان و ایرانی هست، مخالفت می کنند اما باید تصدیق کرد که اکثریت فارس ها، بخصوص نویسندگان، فعالان سیاسی و اجتماعی، ادیبان، مبارزان راه آزادی، مبارزان در راه برابری حقوقی، این خواست به حق و مشروع، قانونی، انسانی و طبق حقوق و معاعدات بین المللی آذربایجانیان و دیگر غیر فارس ها را به رسمیت نمی شناسند. با خواست های به حق و قانونی و انسانی این ملت ها همراهی نمی کنند و سیاست سکوت که معنایی جز مخالفت یا درخواست های آذربایجانیان و دیگر ایرانیان را ندارد، در پیش گرفته اند

به عقیده من؛ نباید تنها رادیکال های آذربایجانی، کردها، بلوچ ها، ترکمن ها، عرب ها را متهم کرد بلکه باید رادیکال های فارس و بخصوص سکوتشان را محکوم کرد

این گره، نه با عقب نشینی ترک های افراطی که با موافقت و همراهی فارس ها و مرکز گرایان با خواست های حاشیه نشینان و محرومان از حقوق انسانی و بین المللی، حل شدنی است

اگر این موضوع به دادگاهی بین المللی کشیده شود، کدام طرف این دعوا از منظر حقوق بین الملل و در افکار عمومی مردم دنیا محکوم خواهد شد؟

چرا ما به بیراهه برویم؟

اگر حق را به حقوق بین الملل و افکار عمومی واگذار کنیم که معمولا مدعی آن هستیم، کدام طرف این منازعه در ایران، در چنان دادگاهی پیروز خواهد شد؟ و ما در کدام سمت دعوا ایستاده ایم و از کدام طرف مناقشه حمایت می کنیم و از کدام طرف دعوا و حقوق می خواهیم کوتاه بیاید؟

و اگر این فرض تشکیل دادگاهی بین المللی، لباس واقعیت بپوشد ، شما و من به عنوان یک انسان، یک روشنفکر، یک فعال حقوق بشر، یک فعال سیاسی، یک نویسنده، یک محقق، یک مبارز راه آزادی و مخالف استعمار و استثمار ملت ها، در کجای تاریخ ایستاده ایم و با چه قضاوتی رو به رو خواهیم شد؟

نباید مسئله را طوری طرح کرد که حل آن را دشوار و پیچیده تر جلوه دهد

اگر مرکزگرایان و ایران پرستان می خواهند ایران، متحد و یکپارچه بماند، راهش انکار در سکوت حقوق و خواست ملت های ایرانی غیر فارس و متهم کردن آن ها به رادیکالیزم یا تجزیه طلبی نیست. راهش اعتراف به حقوق داده نشده و حمایت از آن ملت ها برای دستیابی به این حقوق است

راستی! چرا ایران پرستان، مرکزگراین و فارس ها را متهم به عدم رعایت حقوق این ملت ها نمی کنیم؟ چرا نمی گوییم که حقوق برسمیت شناخته شده بین المللی این همه انسان و ملت ها را غصب و نابود کرده اند و به هیچ گرفته اند؟ چرا نمی پرسیم که کدام طرف دعوا بر خلاف قوانین بین المللی عمل می کند؟ چرا آن ها را متهم نمی کنیم که باعث عقب ماندگی فرهنگی، اقتصادی، آموزشی ملت های غیر فارس می شوند و باید پاسخگو باشند؟

چرا نمی پرسیم ، چرا فارس ها اجازه نمی دهند تا دیگران هم به زبان خودشان زندگی و پیشرفت کنند؟ چرا همه کاسه کوزه ها را بر سر ملت های مغلوب می شکنیم که فقط راه تنفسی برای زنده ماندن می گردند؟

تاریخ، همیشه مغلوی و شکست خورده را مجکوم کرده است. این قانون تاریخ است. در این دعوا هم، ملت های شکست خورده ترک، عرب، کرد، بلوچ، ترکمن، و ... ایرانی متهم هستند. چرا که فارس ها در سر مصادر امور هستند. پس چون بر سر کارها و سیاست و قدرت هستند، حق با آن هاست و باید دیگران متهم شده و فرمانداران و اقوام مسلط ، از هر اتهامی مبری شوند؟

همراهی با ایرانیان غیر فارس زبان و حمایت از حقوق انسانی آن ها، عقب نشینی سیاسی نیست. این کار، اقدامی سیاسی و شجاعانه و عین سیاست و رفتاری سیاسی و آینده نگرانه است

همان طور که آمریکایی ها در دوران جنگ سرد، برای حل مشکل، رقیب را نادیده نگرفتند بلکه به طور غیره منتظره ای به مسکو رفته و مذاکره کردند تا منافع ملی خودشان را تامین کنند. این به مفهوم عقب نشینی نبود و نیست

اگر همه درها ، همدردی ها و حمایت ها به روی اقوام یا ملت های ایرانی غیر فارس بسته شود، چه راهی برای آن ها می ماند؟ و چه انتظاری از آن ها داریم؟آیا انتظار داریم که از اتهام زدن های ما بترسند و بر محروم ماندن از حقوق انسانی خودشان رضایت بدهند؟

آیا اگر، حقوق ملت ها و اقوام غیر فارس را برابر با فارس ها اما در همه زمینه ها بدانیم، راه برای همدلی و همراهی بیشتر بین ایرانیان از هر نژادی باز نخواهد شد و فکر تجزیه طلبی از بین نخواهد رفت؟

به عقیده من؛ خطر تجزیه ایران، از طرف ترک ها، عرب ها، کردها، بلوچ ها، ترکمن ها، شمالی ها و ... نیست. خطر تجزیه ایران، از دل رفتار سیاسی مرکزگرایان افراطی که منکر حقوق دیگر ایرانیان هستند بر می خیزد و باید آن ها را از میدان بیرون راند

آیا در میان ایران گرایان و ضد حقوق و برابری اقوام ملت های ایرانی، تمایل به همراهی و همرایی با مردم غیر فارس بیشتر است یا در میان ملت هایی که به تجزیه طلبی متهم هستند

باید از کدام طرف حمایت کرد تا ایران تجزیه نشود؟

İran Azərbaycanı soyux savaşın başlanıc qurbanı

2011-05-11T12:04:00.000-07:00

Bu müsahibə Amerika Sesinin Azərbaijani Servisində yer tapıb

Bəzi tarix alimləri, o cümlədən Cəmil Həsənli, İran Azərbaycanının 1945 bir illik hakimiyyətin, Dünya ikinci Müharibədən sonra başlanan Soyux Savaşın birinci və başlancı qurbanisi sayır. 1945 illərdə, Rus, Amerika və İngilistan öz mənfəətlərin axtarırdılar. Ruslar topraxlarının genişdirmək siyasətin İran Azərbaycanındada axtarırdılar. Ruslar İran Azərbaycanın yerli əhali üçün azad etmək fikrində deyildilər. Bu siyasətdə İngilis və Amerika üçün, rusun Kominizmi genişləndirmə siyasəti anlamındaydı. Həmən məsələ Tehran hakimiyyəti üçün ərazi bütüvlülüyü məsələsidi. Amma İran Azərbaycanı əhalisinin talei burda gedirdi və Sovet Azərbaycanlılarılə İran Azərbaycanlıları bu yolda sədaqətlə çalışırdılar.

Cəmil Həsənli belə düşünür ki hanki hərəkat məğlub olursa, o ittihamlanar. Buna gorada, Azərbaycan Dimukrat Hərəkatın, kominist, solçu ya kaminizmın yayılması hərəkati kimi ittihamlayırlar amma eyni zamanda, Ğərbi Okrayn və Ğərbi Belarusiya, Sovyetlərə qoşuldu. İndi o tarixdəm 60 - 70 il geçir amma ona gora belə bir sorular və ittihamlar ortaya qoyulmayıb. Hamı. onu tarixin bir baş verilmiş və nəticələnmiş hadisəsi görür. Bu o haldadı ki İran Azərbaycanının movzusu siyasi mübahisənin başında gəlir. Niyə ki O, məğlub olub və hamı, bu məğlubiyyətə, günahkar birisin axtarır. Bu günahkarı, Sovyetdə, İngilisdə, Amerikada, İran Hakimiyyətində və ya xud İran Azərbaycanlılarında axtarılır.

1945 inci ilin Payızının əvvəliyə sonunda, Amerika siyasətləri arasında mənalı fərq görünür. Amerikanın Maskovada olan səfiri, İranda olan səfirdən istir ki İranın baş nazirilə (Nəxostvəzirilə) görüşsün və onu başa salsın ki İran Azərbaycanının dil, Mədəniyyət və tarix haqqın verməsələr və bu mevzu beynəlxalq təşkilatlarında tərh olunsa, İran Azərbaycanlıları haqlı olacaq. Amerikanin bi siyasəti, İranı xilas etmək siyasəti kimi görünür.

Cəmil Həsənlinin görüşünə gora, İranın tarixin vərəqliyəndə, tamam sənədlərdə İngiltərənin huzuru görünür amma İkinci Dünya Muharibəsi sona çatanda, İngilistanın rolu (nəqşi) deyişmişdi və Amerika onun yerin tutmuşdu.

O zamanda ki Sovyetlər İran Azərbaycanında bir işi başlayıb və nəticələndirmişdilər, Amerikanın bir şantajı əsərində, dalı oturdular. Niyə ki 1946 ilin Mart ayının birinci 10 günü, Soyux Savaşın başlanışıdı ki Azərbaycan üzərində və dövlətlər arasında gedən didərgin durum, muharibə devraninin müttəfiqlərinin, əməkdaşlığına (həmkarlığına) son qoyur. Möddətləridi ki Amerika və İngilis qoşunları İrandan çıxırdı və hamı gözlürdü ki Sovet qoşunları 1946 ilin Mart ayının 2 sində İrandan çıxsın amma həmən gün, Sovyet, Bakı neft sənayeinin təhlükəsizliyin qorumax məqsədilə, müvəqqəti olaraq İranda qalacağın elan etdi.

Sovyetin bu siyasəti, dünya siyasəti üçün bir şok və bir yeni mərhəleydi. Martın həmən ikisində, Sövyet ittifaqı dəmir və şusə yollarla İrana silah daşırdı amma Martin 26 və sahat 1:30 İstalin və Antonivun imzasilə bir əmir gəldi və Sövyet ordusundan istədi ki həmən gün axşam sahat 8 İrandan çıxmağa başlasın. İran Azərbaycanlıları bu şokda, məğlub oldular.

Bu həftənin İrana Pencərə praqramının qonağı Cəmil məəllim Həsənli dir ki bu mevzunu çox gəniş şəkildə Bulut Mehmandarlı və İnsafəli hidayətlə müsahibədə açıxlayır. Bu praqramı Amerika Səsinin Azərbaycani Servisinin sitəsində və Youtubunda gorüb və dinliyəbilərsiniz.

* * * * *

حکومت آزادیستان؛ جنین 6 ماهه : دکتر رحیم رئیس نیا

2011-04-23T10:44:00.000-07:00

این برنامه رادیویی به مناسبت سالگرد تاسیس حکومت آزادیستان به رهبری شیخ محمد خیابانی در خاک آذربایجان ایران و در 17 فروردین 1299 (1920) در رادیو صدای آمریکا: بخش آذربایجانی تهیه شده است

http://www.youtube.com/watch?v=p5DMKub0wTQ

در مورد آزادیستان و رهبری آن به این لینک ها مراجعه فرمایید

1. http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C

http://www.oursouthazerbaijan.com/osa_khiabani1.htm

http://www.ir-psri.com/Show.php?Page=ViewArticle&ArticleID=125

http://www.khamene.ir/index.php?option=com_content&view=article&id=110&Itemid=115

http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D8%B4%DB%8C%D8%AE%20%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%20%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C&SSOReturnPage=Check&Rand=0

http://fa.wikiquote.org/wiki/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C

http://www.farhangsara.com/fnamdaran_iran_khiyabani.htm

http://www.irdc.ir/fa/calendar/191/default.aspx

* * * * * *

Urmu Gölü təhlökədeykən siyasətçilər sadəcə danışırlar

2011-04-12T21:25:00.000-07:00

در حالی که دریاچه ارومیه رو به نابودی است، سیاستمداران فقط حرافی می کنند

چهارده - پانزده سال از هشدار بیش از 200 کارشناس و محقق دانشگاهی در باره حتمی بودن خشکی دریاچه ارومیه می گذرد. آنان در سمیناری در دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه از حتمی بودن مرگ این دریاچخ و راه های نجات آن سخن گفتند. اما دولت ایران کاری برای نجات این دریاچه نکرد. کاسه صبر مردم پر و لبریز شد و آنان در روز طبیعت و سیزده بدر سال 1389 در اطراف و سواحل دریای ارومیه اجتماع کرده و به طور سمبلیک، آب های نوشیدنی خود را به روی نمکزارهای دریاچه ریختند. ماموران دولت با این مردم هم حمله کرد ولی کاری نکردند. هر چه زمان به چیش رفت، آن ها به خواست خود بیشتر از گذشته پا فشاری کردند. مقام های دولتی و استانی، وعده های سر خرمن دادند. رئیس جمهوری کمیته ای تشکیل داد. استانداران آذربایجان شرقی و غربی از امکان اجرای چندین پروژه برای نجات دریاچه سخن گفتند. یکی از آن ها باران مصنوعی در منطقه ای بود که ابری برای باران زایی نداشت. دیگری آوردن آب از رودخانه های ارس و زاب بود که بودجه ندارند

با این حال اما، هر از گاهی جلوی دوربین های تلویزیون می آیند و وعده می دهند که کاری خواهند کرد ولی که و چه کاری با کدامین

اراده اجرایی و بودجه؟

در این رابطه، سرویس آذربایجانی رادیو صدای آمریکا گفتگویی را با یکی از فعالان آذربایجانی ساکن پایتخت ترکیه؛ خانم مهسا مهدیلی انجام داده است که در فایل ویدئویی زیر در دسترس شماست

Urmu Gölü qurursa, Türklər uduzar - Azərbaycanlı siyasi və mədəni fəal: Məhsa xanım Mehdili

2011-04-12T17:46:00.000-07:00

با خشکی دریاچه راومیه، ترک ها متضرر اصلی خواهند بود - خانم مهسا مهدیلی

در سیزده بدر عید نوروز و روز طبیعت، آذربایجانی های ایران در اعتراض به سیاست هایی که منجر به خشکی دریاچه ارومیه می شود، در اغلب شهرهای آذربایجانی، در نقطه ای از شهر اجتماع کرده و دست به اعتراض صلح آمیز زدند ولی پلیس ایران، تعدادی از آن ها را دستگیر کرد که بازداشت 70 نفر به تایید رسید

تعدادی از جوانان آذربایجانی ساکن ترکیه هم در همان روز در پایتخت ترکیه؛ در آنکارا، گردهم آمدند. بخش آذربایجانی صدای آمریکا گفتگویی را با یکی از این معترضان؛ خانم مهسا مهدیلی انجام داده است که می توان به آن در فایل زیر گوش داد

او معتقد است که با خشک شدن این دریاچه، متضرر اصلی ترک ها خواهند بود. چرا که آذربایجان برای ایران، "آذربایجان" است

آخرین وضعیت دریاچه ارومیه در گوگل

2011-04-09T08:20:00.000-07:00

این نقشه ها در 09 آوریل 2011 یا 20 فروردین 1390 از روی "گوگل مپ" عکاسی شده است

علیه تبعیض ها در ایران - درخواست ها از سازمان ملل

2011-04-07T06:38:00.000-07:00

ماشا الله رزمی از تبعض ها در ایران، در سازمان ملل می گوید. او به عنوان یک فعال سیاسی آذربایجانی ساکن فرانسه، در اجلاس سالانه شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد شرکت کرده و از تبعیض هایی که بر آذربایجانی ها در ایران می رود، سخن گفت. این گفتگو برای رادیو صدای آمریکا: سرویس آذربایجانی تهیه شده است

محمدرضا خشتی؛ یکی از فعالان سیاسی آذربایجان ایران و عضو "گونئی آذربایجان میللی بیرلیک شوراسی" در دیدار با "جیم کوپر" ؛ نماینده ایالت تنسی در کنگره آمریکا، گزارشی در باره وضعیت سیاسی، حقوقی، اجتماعی و تاریخی مردم آذربایجان ایران و همچنین خواست این مردم ارائه کرد. "سرویس آذربایجانی" رادیو صدای آمریکا با جناب خشتی مصاحبه ای ترتیب داده که در اینجا آن را می شنوید

این گفتگو به زبان ترکی انجام شده است

Məhəmmədriza Xişti: bir İran Azərbaycanlı siyasi fəal və "Güney Azərbaycan Milli Birlik Şurası"nın üzvü, Amerika Birləşmiş Millətlərinin Kongirəsinin millət vəkili: "Jim Cooper"lə görüşdü və İran Azərbaycanlılarının huquqi, siyasi və Kültörəl istəklərindən bir rapor verdi.

Amerikasəsinin Azərbaycani Servisi, bi barədə Xişti cənablarilə bir müsahibə aparıb ki burda dinliyəbilərsiniz.