MpDC

Entrevista a Galicia Acolle

2010-03-08T12:46:00.003+01:00

-Que é Galicia Acolle?

É una asociación independente, de voluntariado, sen ánimo de lucro, que ten como finalidade fomentar o encontro entre persoas con culturas diversas nun mesmo espazo xeográfico, na procura dun proxecto común de sociedade. Galicia Acolle nace no ano 2003 en Santiago, máis tarde en Vigo, cando coinciden varias persoas con moita e variada experiencia, que queren presentar unha alternativa a praxes dalgunhas entidades de apoio á inmigración que, aínda que cheas de boas intencións e con contadas excepcións, semellan pouco axeitadas ou ancoradas en metodoloxías un tanto asistencialistas.

-Cal é o ámbito ou ámbitos de actuación da asociación?

Resumido nunha palabra, a interculturalidade. Metodoloxicamente implica intervencións non só coa poboación de orixe estranxeira, senón tamén coa autóctona. Ata hai poucos anos afirmabamos con rotundidade que o noso ámbito de actuación eran as persoas de orixe estranxeira. Así, sen máis. Tras anos de experiencia, entendemos que ese enfoque non resulta eficaz. As migracións ofrécennos un contexto, pero na realidade actuamos en todo o conxunto da sociedade, persoas migradas e autóctonas, porque asistimos a un cambio substancial. De ser unha sociedade “de acollida”, pasamos a outra “de asentamento”, onde os novos cidadáns optan por establecerse. Deste xeito soñan, deseñan e finalmente implementan o seu proxecto vital aquí, con independencia de que nalgún momento decidan voltar ao seu país de orixe. Esta nova realidade plantexa retos, e pon en crise as verdades preestablecidas na cultura dominante. Esixe cambios que non se dan dun día para outro e sen esforzos. Por iso nos atopamos nun momento crítico no que debemos superar a metodoloxía “tradicional” que aínda se mantén en grande medida nas entidades de apoio á inmigración (asesoramento xurídico e tratamento de situación administrativa, busca de vivenda e emprego), focalizada case que de xeito exclusivo cara á intervención coa persoa de orixe extranxeira. Claro que superar non quere dicir abandonar, xa que hai, e haberá sempre, situacións persoais que demanden este tipo de intervencións. Pero imponse unha urxente estratexia de traballo coa poboación autóctona, invitándoa a superar prexuízos, aportándolle elementos para unha visión obxectiva e ponderada da realidade, e incidindo criticamente nas estruturas que amparan, fomentan ou reforzan mecanismos de exclusión sobre os colectivos que teñen como estigma – imposto por outros, como é lóxico – o feito de proceder de lugares diversos.

-Durante a realización da vosa actividade cales son as trabas que atopades
con maior frecuencia?

Existen trabas estruturais evidentes, e que son as máis complicadas de contrarrestar, coma un ordenamento xurídico cada vez máis restritivo e involutivo, nunha tendencia que semella insaciable, ou a falla dunha verdadeira cultura de encontro, o medo ao descoñecido, os prexuízos inherentes á propia natureza humana, etc. Dunha maneira especial, o baixo nivel dos discursos políticos que empregan irresponsablemente a inmigración como arma arreboladiza non axudan precisamente a avanzar nunha percepción razoable da inmigración.

Pero hai outras de tipo funcional, que dependen directamente das organizacións, como a pouca coordinación existente entre elas, que fai que se malgasten esforzos e recursos. Aquí cómpre sermos autocríticos. Debemos deixar atrás a competencia polos recursos para financiar os nosos servizos, moitas veces duplicados e solapados. Así que como organizacións, debemos madurar, e moito, niso.

Porén non quixera aportar só unha visión negativa. Temos experiencias no sentido contrario, de traballo en rede onde se aproveitan as fortalezas de cada organización, complementándonos, que forman parte do noso patrimonio de cultura asociativa. Co tempo, en Galicia Acolle aprendimos a seleccionar boas canles de colaboración, a través de redes, máis técnicas ca reivindicativas, nas que prima a calidade sobre a cantidade. Probablemente reporte pouca presenza mediática, pero axúdanos a estar máis centrados no que nos parece esencial. E teño que dicir que pesa máis o positivo que o negativo.

-De que xeito se poderían desfacer esas eivas para que o traballo coas
persoas migrantes fose máis doado?

As estruturas sociais son difíciles de transformar, pero se eu, ou as persoas que traballan en Galicia Acolle, pensaramos en termos de imposibilidade, evidentemente non estariamos a perder o tempo aquí. Outra cousa é se os cambios serán inmediatos, sobre o que sinceramente penso que non. É un traballo de xeracións, polo que supón de cambio de paradigma cultural. Para empezar, debemos avanzar no recoñecemento do diverso, que é algo máis ca tolerar por corrección política outras presenzas diferentes ás que estabamos afeitos. Implica dar un paso á fronte e admitir a posibilidade de que o outro é alguén que me enriquece e me fai medrar como persoa. Cando sintamos a mesma indignación por un recorte de dereitos na Lei de Estranxeiría que pola intención de ampliar a idade de xubilación, estaremos no bo camiño.

E aínda que pareza materialista, debo mencionar que unha base concienciada permitiríanos dispoñer de máis colaboradores económicos, que ao final son os verdadeiros facilitadores da nosa independencia, da continuidade dos programas, e xa que logo da súa calidade. O problema é que a inmigración non “vende”. É difícil convencer da pertinencia das nosas intervencións a alguén que ten varios fillos no paro, e cre que os culpables son as persoas estranxeiras “que veñen a ocupar os postos de traballo”. Hai que educar, formar, e eliminar os estereotipos. Por iso estamos tan orgullosos dos nosos colaboradores, porque pódense calificar de militantes.

-A Xunta está a colaborar para mellorar a situación dos inmigrantes?

O ámbito competencial das Administracións Autonómicas é relativamente limitado. Ás veces, a percepción é que son simples pontes de transmisión de recursos económicos entre a Administración Central, que ten as principais competencias en estranxeiría, e os Concellos, que son os que implementan as políticas máis cercanas ao cidadán, ou as asociacións que reciben subvencións. Xa que logo, atópase nunha especie de limbo ou terra de ninguén. Desde este punto de vista, e tendo en conta as limitacións, sería inxusto en termos absolutos dicir que non colabora. Pero, honestamente, debe avanzar máis no que lle compete. Non se trata dun eixe preferente do actual goberno. Aínda que as eleccións foron no mes de marzo pasado, tivemos que esperar ao verán para ver nomeados os cargos da Secretaría Xeral de Emigración, de quen organicamente dependen os temas de inmigración (o mesmo nome xa dá conta de cal é o enfoque). Sobre o papel hai un Plan Galego de Cidadanía, Convivencia e Integración aprobado, pero do que non se sabe nada do seu cumprimento. Existe un Consello Galego da Inmigración que se debe reunir como mínimo dúas veces ao ano, e no pasado 2009 non o fixo nin unha vez, nin sequera a súa Comisión Permanente. A finais do pasado ano púxose en marcha un programa de mediación do que se sabe máis ben pouco... Desde logo, non é para estar contentos.

-Cales son os principais proxectos ou liñas de actuación que estades a
trazar hoxendía?

Temos cinco grandes eixes de actuación: acollida (onde se realiza a atención social, asesoramento xurídico, acompañamento, clases de galego e castelán, etc.), laboral (con itinerarios integrados de inserción laboral), mediación (con intervencións concretas a demanda, o fomento da transversalidade, e desenvolvendo formación específica), educación (a través do PEI – Proxecto de Educación Intercultural -, e o Programa de Mediación de Pares), e voluntariado, xa que entendemos que un dos nosos grandes capitais son as persoas que colaboran en Galicia Acolle. Hai que dicir ao respecto que contamos con voluntariado altamente capacitado, sobre o que aplicamos un principio de ouro: non buscamos actividades para posibles voluntarios, senón que procuramos voluntariado para actuacións concretas. Deste xeito, optimizamos recursos e permítenos ofrecer servizos de calidade.

-Desde a vosa experiencia, en que condicións viven as persoas
migrantes na Galiza?

Habería que distinguir migrantes con algún tipo de problemática específica, daqueles que adquiriron un nivel de normalización tal, que os seus problemas son ou poden ser os mesmos ca dunha persoa autóctona. Entendo que a pregunta vai dirixida aos primeiros, especialmente os que se atopan en situación irregular.

Un aspecto global é a súa vulnerabilidade. Ocupan os peores nichos do mercado laboral, o seu grao de eventualidade é evidente, e as baixas retribucións limitan a estabilidade. As trabas ao reagrupamento familiar impiden desenvolver unha vida en familia e, xa que logo, a afectividade e a intimidade en condicións normalizadas. As infravivendas ou o amoreamento en pisos, forman parte dun mapa nada positivo. En fin, trátase dunha situación de cidadáns de segunda ou terceira división, que en ningún caso é admisible nun estado de dereito.

Pero tamén existe unha realidade de persoas migrantes que participan, malia as restricións normativas, no mundo asociativo, cultural e veciñal, evidenciando coa súa presenza a construción dunha cidadanía inclusive. Sen dúbida, integrarse é participar.

- Afecta dalgún modo ao voso traballo o cambio na lei de Extranxeiría?

Non nos afecta dun xeito significativo na nosa maneira de traballar, pero si na casuística que se nos presenta. É lóxico deducir que canto máis razoable é a normativa en materia de estranxeiría, a necesidade de intervirmos diminúe. Pola contra, reprimir e controlar son opcións que non resolven nada. Unha lei inxusta non frea a inmigración, é inxenuo pretender iso. Só afecta á súa calidade. Por iso insisto na idea de que o reto que se nos presenta agora é cambiar a mentalidade dunha base social que admite ou promove leis deste tenor, ou que mesmo semella demandar aínda máis restricións. Unha cidadanía responsable implica, por forza, unha cidadanía informada e formada. E en xeral, en canto á inmigración e á interculturalidade, o nivel de formación do cidadán medio é moi mellorable.

-Galicia Acolle tamén se dedica a formar profesionais relacionados coa
inmigración. É necesaria a figura de profesionais neste ámbito?

Si que son necesarias persoas que se adiquen a xestionar dun xeito profesional as situacións que se van creando nos novos contextos sociais que xurden da pluralidade e a diversidade culturais. Alguén ten que propiciar os encontros, ser facilitador das relacións, e xestionar creativamente os posibles conflitos. Sen embargo, creo que unha vez máis empezamos a casa polo tellado, porque antes de definir ben que é un mediador intercultural, cal debe ser a súa capacitación profesional, incluso o que entendemos por mediación intercultural, establecimos a categoría profesional. É dicir, deseñamos un continente, pero se deixar claro o contido. Isto provocou – unha vez máis, porque supón unha fonte de ingresos de subvencións públicas e privadas – que algúns se atreveran a realizar cursos de formación sobre mediación intercultural, nos que se falaba de inmigración, si, pero pouco ou nada sobre a metodoloxía da mediación. E apareceron profesionais que, co nome de mediadores, eran máis ben monitores ou educadores con poboación estranxeira. Non quero dicir con isto que non fixeran un bo traballo, senón que hai que chamar ás cousas polo seu nome. En Galicia, cóntanse cos dedos de media man as organizacións que realmente saben que é e como se desenvolve a mediación social intercultural. E, por suposto, ao tratarse dun ámbito tan dinámico, haise que reinventar día a día. Non existen fórmulas fixas nin universais.

Pero dito isto, o que realmente é necesario é traballar a transversalidade, é dicir, que os profesionais de tódolos ámbitos (educativo, sanitario, laboral, servizos sociais, xurídico, etc.), públicos ou privados, saiban como desde a súa profesionalidade deben respostar ás cuestións que a cotío se lles plantexan respecto á diversidade cultural. Ese é o futuro.

-Galiza, segundo vos, é un país intolerante?

Os galegos temos moi asumido como identidade colectiva que Galiza é un país acolledor, e damos por feito que pola nosa experiencia de emigración, a nosa empatía con quen está a pasar por unha situación similar xa “ven de serie”. E a realidade é que non se pode xeneralizar, nin para o bo nin para o malo. Pero os datos son preocupantes. Según enquisas realizadas pola Xunta de Galicia, nos últimos anos aumentou a cantidade de galegos que perciben que hai moitos ou demasiados inmigrantes entre nós, precisamente nun momento en que se está a deter a tendencia á alza da chegada de estranxeiros. E a percepción que nós temos (alugueres, tratos vexatorios, racismo e xenofobia explícitos ou encubertos, etc.) tamén apunta nese sentido. O dito, temos moito que traballar.

Antonio Cepeda Fandiño/Presidente de GALICIA ACOLLE

Entrevista ao Foro Galego de Inmigración

2010-02-08T10:46:00.003+01:00

* En que condicións viven os inmigrantes na Galiza?

Hai diferenzas segundo a situación. En xeral viven como o resto das persoas que desenvolven actividades económicas de baixa cualificación e con malas condicións laborais. As persoas en situación de irregularidade administrativa teñen unha situación moito máis complicada. En xeral sofren unha notable discriminación a nivel laboral e social, e logo hai situacións moi duras como as das mulleres obrigadas a prostituirse ou noutra liña as das empregadas de fogar internas con soldos miserables, por exemplo. O incremento do desemprego no último ano e medio por mor da crise económica afecta a este colectivo tamén: adoitan vivir ao día, porque envían remesas as súas familias e teñen que pagar as débedas da viaxe e polo tanto soportan peor a falta de ingresos. Pero, por outra banda son traballadores e traballadoras que se adpatan con facilidade a cambios no mercado laboral: actividade, lugar xeográfico, etc

* Faise algo para mellorar a situación dos migrantes, desde o Goberno Autonómico?

En realidade moi pouco. Nós temos a experiencia dos gobernos anteriores do PP, do Bipartito, que xerou certa ilusión de cambio, e agora do goberno Feijoo. Sempre foi un tema menor,que espertou pouco interese, polo que non se desenvolve unha política planificada e integrada para este colectivo. Ademáis mesturase moito coas políticas dirixidas cara a emigración galega no exterior. Hai que ter en conta que aínda que as políticas de estranxeiría son competencia estatal, no campo dos servizos públicos, case todos transferidos, podería facerse moito máis pola integración do colectivo e pola promoción dunha sociedade intercultural.

* Cales son os principais problemas cos que se atopan os inmigrantes no noso país?.

Os mesmos que os nativ@s: traballo, vivenda, acceso a servizos públicos de benestar social, etc. A maiores o tema da documentación, pola dificultade en conseguila e tamén, sobretodo agora en tempos de crise, de mantela. Hai que ter en conta que @s estranxeir@s para renovar as súas autorizacións teñen que xustificar que teñen traballado na etapa anterior de duración da autorización e que teñen nese momento unha actividade laboral. En realidade como en calquera outra parte do Estado Español, o principal problema é a propia Lei de Estranxeiría, fondamente restrictiva. Nalgúns caso pode haber problemas pola lingua, as diferenzas culturais, etc. Pero isto en realidade se supera con facilidade en pouco tempo.

* Que tipo de apoio ofrece ao colectivo inmigrante o Foro Galego de Inmigración?.

O Foro Galego de Inmigración está conformado por entidades moi diversas. Algunha prestan servizos de asesoramento, mediación, axuda para a inserción laboral, axudas asistenciais, etc. Outras, servizos culturais, educativos, espazos de convivencia común, etc. En global, como Foro queremos representar as demandas do colectivo diante das administracións públicas e da sociedade. Servir de espazo de intercambio de experiencias. Ofertar apoio técnico as asociacións de migrantes para favoverecer o seu desenvolvemento. Servir da canle para denunciar situacións de discriminación e finalmente promover unha sociedade galega intercultural

* Os estranxeiros adoitan denunciar cando se atopan nunha situación precaria?

Resulta complicado. Nós no Foro este ano desenvolvimos un espazo específico de denuncias que tivo bastante resposta por parte do Colectivo. Insistimos moito na necesidade de denunciar situacións de explotación laboral e ou sexual; violencia de xenero, etc. Pero tamén situacións como os abusos nos alugueiros de vivenda ou os tratos pouco correctos ou discriminatorios das administracións públicas ou das forzas de orde pública. Para nós como Foro é un obxectivo fundamental estender a conciencia de que é imprescindible denunciar calquera situación de discriminación. Pola mesma situación en sí e para evitar que poidan repetirse situacións similares.

* As súas queixas son escoitadas por parte das administracións?.

En xeral, resulta complicado, aínda que algúns resultados temos. Con todo para nós o importante é visibilizar, facer públicos os abusos e cando se trata de actuacións delictivas, interpoñer as correspondentes demandas xudiciais. As administracións non adoptan recoñecer erros e tenden a protexer aos seus profesionais, polo que é complicado conseguir cambios de comportamento. Ou dar volta a actuacións xa feitas. Para nós o importante é a concienciación social para evitar actuacións discriminatorias e que o propio colectivo poida sentirse apoiado e respaldado.

* Existen varios termos para definir o fenómeno de coexistencia de diferentes culturas nunha mesma cidade , multicultural, intercultural, pluricultural. Cal creedes que define mellor o fenómeno?

Sen dúbida, INTERCULTURAL. Somos culturas e experiencias persoais e grupais diferentes que nos relacionamos nun determinado espazo e que conformamos unha nova sociedade intercultural, con culturas que interactuan entre elas e rematan por conformar unha cultura nova, distinta. Non se trata de integrar, nin de tolerar, senón de interactuar en igualdade de condicións e dereitos. Isto último é o que non sucede agora, desafortunadamernte.

* Que opinión lle merece a Lei de Extranxería que entrou en vigor fai un mes?

Moi negativa en xeral. Aínda que ten aspectos positivos, como a autorización de traballo para as persoas residentes reagrupadas, tende a criminalizar ao colectivo e mesmo as persoas e entidades que tentamos axudar ao colectivo en situación de irregularidade administrativa e aí temos o caso da nosa compañeira Laura Bugallo. Limita o reagrupamento familiar e pretende facer a vida moito máis dura ás persoas en situación de irregularidade administrativa, “ a cambio” de dotar de máis dereitos aos regulares. Pero isto ten “trampa”, porque a razón da Reforma é que o Tribunal Supremo obrigou a recoñecer dereitos para este colectivo e con esa desculpa, aproveitaron para introducir outras medidas restrictivas e de control, incluíndo o absolutamente inaceptable aumento do prazo nos centros de internamento (auténticas cadeas, que había que eliminar sin máis) a 60 días. Non podemos esquecer tampouco que a política de inmigración a nivel da UE é moi restrictiva e tamén no ano 2009 aprobouse a chamada “Directiva da Vergoña”, polo que o futuro das políticas migratorias en Europa semella moi negativo no referente a garantía de cumprimento dos deereitos humanos.

* Que consecuencias poden acarear para os inmigrantes as propostas dalgúns concellos ante o empadroamento dos sen papeis?

Para estas persoas é unha cuestión básica. Eu digo estes días sempre que me preguntan, que se querían buscar o medio de facer o máis difícil posible a vida destas persoas, atoparon o mellor. Empadroarse é imprescindible para acceder a servizos básicos (colexio, sanidade, benestar social, etc), pero tamén para calquera da multitude de tramites administrativos que teñen que cubrir as persoas inmigrantes. Impediría tamén a súa regularización posterior. Ademáis, no caso de Vic, a mensaxe está clara: agora que temos crise, e parece que non hai para todos e todas, primeiro para @s de “aquí” e os de “ala”, que se marchen porque sobran. Esta mensaxe é terrible, pero parece a única explicación “razoable” para actuacións deste tipo. Esquecemos, tamén, que se nesa localidade a porcentaxe de poboación inmigrante era moi signficativa, isto tiña que ver co forte desenvolvemento económico desa zona non últimos anos. De tódolos xeitos, e a pesar de que algúns grupos políticos aproveitaron para voltar a meter o tema da inmigración no debate político e social como un problema a resolver, pensamos que non se van xeralizar este tipo de iniciativas. No plano positivo indicar que a resposta política e social foi contundente en contra desta Proposta.

Miguel Fernández Blanco/ Voceiro do Foro Galego de Inmigración.

Local social Aturuxo: "O sistema borra a solidariedade da sociedade tradicional galega e fomenta o egoísmo"

2009-04-10T11:00:00.000+02:00

Aturuxo, local social de Boiro, chega ao seu primeiro ano de vida, doce meses dinamizando a comarca da Barbanza a través de moitas e moi variadas iniciativas. Conversamos con algunhas das persoas integran este vizoso colectivo para recoller as súas impresións do camiño que xa levan percorrido, dos obxectivos que se cumpriron e dos retos que teñen por diante.

P: Por que nace Aturuxo?
R: A idea de crear un centro social naceu pola relación que estudantes da comarca tivemos con outros proxectos parecidos que se están a desenvolver principalmente nas cidades e grandes vilas do noso país. Valoramos moi positivamente o papel destes espazos e o seu labor. Foi por iso que un grupiño de xente comezamos a propor a posibilidade de facermos
algo semellante en Boiro.

P: Por que un local social?
R: Coa poboación da comarca da Barbanza, e coa problemática que hai de especulación urbanística, de turistificación descontrolada, alén do generalizado consumismo desproporcionado, da vixencia do patriarcado, da precariedade laboral... unido a unha asimilación cada vez maior dos padróns capitalistas de individualismo ou competitividade, consideramos necesaria e urxente unha alternativa.

P: Cal é a situación da comarca a nivel asociativo?
O nivel de asociacionismo e os movementos populares a nivel xeral (non é apenas unha situación comarcal ou nacional) deixa bastante que desexar nas sociedades contemporáneas, froito do individualismo e desestruturación que fomenta o capitalismo.
Alén disto, a Barbanza ten unha situación relativamente boa, con varias asociacións veciñais, e con colectivos activos como o traballo que fan a asociación cultural Bastantes Llon, ou nós
en Boiro.

P: Cales foron ou son os vosos referentes?
R: En principio, os centros sociais do país como a Casa Encantada ou a Gentalha do Pichel, mais agora estamos procurando novas formas, xa que nas vilas debe desenvolverse un modelo propio, máis achegado ao rural.

P: Cales son as características que vos definen como promotores do asociacionismo barbanzán?
R: Non temos aspiración de vangarda de ninguén, mais consideramos que organizarse é o primeiro paso dun camiño longo aínda que imparábel. O feito de xuntar a mocidade e promover a autoxestión do noso lecer é importante, mais fomentar valores alternativos é imprescindible tanto a nivel comarcal coma nacional.

P: Cantas persoas estades implicadas no colectivo?
R: O traballo diario levámolo ao redor de quince persoas, mais cando organizamos un acto máis grande tamén colaboran o resto das persoas socias –unhas cincuenta- e moita outra
xente da comarca.

P: Cales son os vosos obxectivos? Agora que facedes un ano, son diferentes dos iniciais?
R: Ao inicio, marcámonos como obxectivo ter o local, mais agora que o temos é só unha ferramenta. Normalizar o monolingüismo social en galego e promover a nosa cultura son os alicerces do proxecto, aínda que tamén o lecer alternativo (xogos populares, foliadas...) e ir creando espazos propios e libres.

P: que proxección ten Aturuxo na comarca?
R: Por agora traballamos básicamente a nivel local, mais sempre falamos en clave nacional. Colaboramos con asociacións de outras vilas e procuramos difundir a nosa actividade.

P: que tipo de actividades realizades?
R: Organizámonos de xeito asembleario e abrimos para todo o mundo durante as fins de semana. Celebramos xornadas de debate e formación, actividades lúdicas, ofrecemos unha
pequena biblioteca no local, matra- quilho... Proxectamos filmes e documentais, organizamos charlas, festas populares como o Magosto ou o Entroido...

P: Custa moito implicar a xente nova nun proxecto asociativo de carácter nacionalista e de esquerdas? e á xente non tan nova?
R: Custa implicar a xente. O sistema actual borra a solidariedade da sociedade tradicional galega e fomenta o egoísmo. Algunha xente pensa que o común non lle é propio. O noso non
é voluntariado, é militancia.

P: Cales son os principais atrancos que ten Aturuxo no seu día a día?
R: A cuestión económica limita os nosos movementos e por veces determina as nosas actividades, enfocadas á subsistencia. Tamén temos bastante control policial, pero por agora non funciona nin como intimidatorio.

P: Compartides a vosa experiencia con outros centros sociais do país?
R: Tivemos recentemente un encontro de Centros Sociais con xente de outros locais do país e foi moi produtivo. Certamente achamos interesante o convivio e posta en común de diferentes proxectos, e a visión nacional dos centros sociais como referencia de movemento.

P: Cales van ser as principais liñas de traballo neste ‘Ano II’?
R: Continuarmos coa nosa actividade como até agora. Tamén tiñamos idea de comezar a facer obradoiros durante o curso, en especial darlle bastante caña ao conflito lingüístico. Está a haber unha ofensiva españolista moi forte e temos que defender o noso idioma.

"Témome que as medidas de política criminal fan caso omiso da opinión dos expertos"

2009-03-07T14:11:00.000+01:00

Entrevista con Anabel Cerezo, presidenta da Sociedade Española de Investigación Criminolóxica

O Movemento polos Dereitos Civís ven alertando nos últimos anos sobre a proliferación descontrolada de cámaras de vídeo-vixilancia. A utilidade do seu uso é igual de dubidosa có seu respecto polos dereitos fundamentais. O Instituto Andaluz de Criminoloxía elaborou un estudo pioneiro, que partindo do caso da cidade de Málaga analia as motivacións, as modalidades e os resultados do emprego de cámaras de seguridade no espazo público.

O proxecto de avaliación da vídeo-vixilancia en Málaga desenvolvido polo Instituto Andaluz Interuniversitario de Criminoloxía é pioneiro en España. Cales son as motivacións que impulsan esta investigación neste momento? Cales son os seus obxectivos?
A motivación que impulsa esta investigación é a instalación en abril do ano 2007 de 17 cámaras de vídeo-vixilancia nalgunhas rúas do centro histórico de Málaga. O proxecto de investigación ten como obxectivo informar acerca do impacto das cámaras sobre o nivel de delincuencia e de inseguridade cidadá neste entorno.
A investigación parte de varias hipóteses. Consideramos que é moi probable que a instalación das cámaras reduza en termos xerais a taxa de delitos nas rúas e prazas onde se instalaron. É moi probable tamén que a delincuencia se desprace a outras rúas lindeiras onde non se instalaron as cámaras ou ata a outras zonas da cidade de características similares á zona do centro histórico. Partimos da hipótese así mesmo de que a instalación das cámaras mellorará o sentimento de seguridade e polo tanto reducirá o medo ao delito nos cidadáns que frecuentan o centro histórico.

A investigación parte da hipótese de que a criminalidade desprazarase no canto de reducirse. Ao mesmo tempo, presupón que si diminuirá o sentimento de inseguridade cidadá. Non se trata entón de factores relacionados directamente?
En efecto. Consideramos que é probable que os datos achegados pola policía mostren unha redución de certo tipo de delitos nas rúas onde as cámaras foron instaladas, e ao mesmo tempo, contamos coa posibilidade de que ese tipo de delitos incremente noutras zonas lindeiras onde non hai cámaras. Pero o noso traballo de campo non só se basea en datos policiais. Realizamos dúas enquisas aos viandantes e entrevistas a unha mostra de comerciantes das rúas do centro histórico. Intuímos que o sentimento de inseguridade cidadá reduciuse desde que se instalaron as cámaras.

Falamos dun proxecto iniciado en 2007. En que fase se atopa actualmente a investigación? Existe xa algún tipo de resultados concretos ou conclusións provisionais?
Terminamos xa o traballo de campo. Estamos a analizar os datos, aínda que nos está custando conseguir datos policiais. Temos presentamos o estudo nalgún foro, e mesmo publicado nunha revista anglosaxoa algúns resultados preliminares en relación coas enquisas realizadas a viandantes sobre seguridade cidadá.

Unha vez se coñezan os resultados da investigación sobre eficacia da vídeo-vixilancia, serán estes aplicables a outras cidades ou contextos do estado español?
Cada cidade ten a súa especificidade concreta e non se poden extrapolar resultados. Sería necesario repetir o experimento noutras cidades. Iso sería moi positivo, desde o punto de vista científico, non só para validar a nosa investigación, senón tamén para establecer posibles comparacións.

Diversos estudos realizados no Reino Unido sinalan unha escasa efectividade destes dispositivos de control; con todo, as cámaras de seguridade seguen proliferando en Gran Bretaña. Esperan que os resultados da súa investigación teñan unha incidencia no maior ou menor emprego de vídeo-vixilancia por parte da Administración?
A finalidade da nosa investigación é chegar á Administración e aos políticos para que actúen en consecuencia, pero témome que as medidas de política criminal que se toman no noso país, do mesmo xeito que no Reino Unido, fan caso omiso á opinión dos expertos e investigadores. Ditas medidas acórdanse en base ao que solicitan certos cidadáns que se fan escoitar a través de determinados medios de comunicación. Con iso os partidos políticos obteñen rédito político, que é o que realmente lles interesa.

Parte do estudo consiste en entrevistas cualitativas a policías e responsables de vídeo-vixilancia. Dedúcese destas entrevistas a existencia de estudos, informes ou de criterios formalizados que determinen a instalación das cámaras?
Non atopamos gran cousa respecto diso. Polo menos en Málaga, a instalación das cámaras non veu precedida de ningún estudo empírico, nin avalada por datos de delincuencia. Foi a iniciativa dos comerciantes do centro histórico que percibían un incremento de certas condutas delituosas preto de ou nos seus comercios e entendían que iso perxudicaba aos seus negocios.

Dada a natureza do proxecto, exceden dos límites da súa investigación outras cuestións relacionadas coa vídeo-vixilancia como a relación cos fundamentais ou as garantías necesarias para o seu uso. Teñen constancia de estudos que aborden a relación entre beneficios e prexuízos derivados do uso da vídeo-vixilancia?
Existen estudos noutros países respecto diso. Evidentemente unha parte do noso informe final destinarase a estas cuestións

"Quero convertir á Xunta nunha administración transparente, un Goberno con paredes de cristal"

2009-02-21T12:08:00.000+01:00

O Movemento quixo comprobar de cara ás eleccións ó Parlamento os proxectos dos principais partidos políticos. Despois de termos publicado a entrevista íntegra con Ana Pontón, membro da executiva do BNG, ofrecemos a entrevista con Nuñez Feijoó, líder do PPdeG. Recordamos que os responsables do PSdG declinaron a invitación a participar nestas conversas.

O recente informe do Comité de Dereitos Humanos da ONU, un organismo pouco sospeitoso de extremismos ou alarmismos infundados, alertaba sobre as moitas lesións que existen aínda no Estado español dos dereitos fundamentais á integridade física, á dignidade humana, á intimidade ou á igualdade perante a Xustiza. Como valoran a situación global dos dereitos e liberdades civís en Galicia? Cales son as principais propostas que incorpora o seu programa electoral nestes ámbitos?
Se entendemos os dereitos civís como os que amparan aos cidadáns fronte á actuación das Administracións e os diferentes poderes que conforman o Estado, teño que dicir que a situación non é boiante.
Non é boiante en materia de participación democrática, como o demostra o pisoteo dos dereitos dos deputados no Parlamento de Galicia durante a lexislatura que ven de rematar, o boicot á iniciativa lexislativa popular impulsada pola Federación Veciñal de Vigo ou a conculcación de dereitos básicos, como o acceso á sanidade pública con unha certa rapidez, os dereitos educativos dos pais e nais en relación cos seus fillos e fillas, ou o amparo xudicial, cada día máis difícil debido ao crecente atasco que presentan os xulgados e tribunais, o que supón o incumprimento do artigo 14 c) da pacto internacional de dereitos civís e políticos.
O programa do PPdeG plantexa propostas a cada un deses casos, empezando por un gran pacto social para redefinir as prioridades do gasto público. Primarase a austeridade da Administración para buscar recursos cos que poñer remedio ás carencias á que veño de referise, pero tamén a outras que están na mente de todos.

Asistimos nas últimas semanas á condena de varios membros das Forzas e Corpos de Seguridade por actuacións desproporcionadas e violentas no desempeño da súas funcións. Que consideración lles merecen estas condenas?
Neste aspecto, considero preciso aclarar que se trata sempre de casos illados e non de unha actitude xeneralizada dos corpos e forzas de seguridade do Estado, polos que profeso o maior respecto. Falamos de profesionais sometidos a situacións difíciles, moitas ocasións os medios axeitados e, moitas veces, con salarios que non son acordes coa responsabilidade que teñen encomendada. E non esqueza vostede que obedecen ordes, neste caso do Delegado do Goberno.
Sen embargo, insisto, non podemos permitir que sucesos illados empañen unha labor encomiable. Se mo permite, porei un exemplo. No último ano viñemos asistindo estupefactos á sucesión de anomalías que afloraron en Sogama, que podería ter cometido un presunto delicto continuado contra o medio ambiente polos vertidos ao río Lengüelle, afuente do Tambre que abastece a Santiago. Pois ben, malia as reiteradas denuncias, tanto a Xunta como o Goberno central miraron cara outro lado e tivo que ser o Servizo de Protección da Natureza da Garda Civil (Seprona) o que tomou cartas no asunto.
Dito iso, son o primeiro en defender as garantías do Estado de Dereito, polo que calquera posible exceso debe ser investigado e xulgado con arreglo ás leis.
Desde o noso punto de vista, a utilización de poder público para restrinxir dereitos civís e políticos é condenable. Outras prácticas deste tipo foron desenvolvidas por este Goberno da Xunta, que impuxo limitacións informativas dos medios públicos de titularidade autonómica, o que supón o incumprimento do artigo 19-2 do pacto internacional de dereitos civís e políticos ao limitar o dereito a recibir información.

Entre as queixas máis numerosas que recibe a nosa asociación se atopan aquelas que se refiren a estes comportamentos abusivos e violentos da policía. Tendo comprobado que o corporativismo e a presunción de veracidade acaban por frear as investigacións internas, o Movemento polos Dereitos Civís defende a creación dun organismo independente que investigue a actuación irregular dos Corpos e Forzas de Seguridade. Estaría disposto o seu partido a apoiar a proposta no Parlamento Galego?
Desde logo, estou disposto a escoitar a proposta e a discutila, deixando claro que estes feitos, de producirse, debe ser postos en coñecemento da Xustiza, que é á que lle corresponde investigalos, xulgados e, se é o caso, impoñer a condena que corresponda. Outras vías, como o Valedor do Pobo ou o Defensor del Pueblo tamén poden e deben ser utilizadas para canalizar as queixas ou denuncias que podan producirse.

Unha enquisa difundida polo Movemento amosaba que oito de cada dez cidadáns consideran que a Xustiza resulta lenta ou moi lenta á hora de resolver os distintos casos. Cales son as medidas concretas que pode tomar o Goberno galego para axilizar o seu funcionamento?
Coincido plenamente co sentir social descrito nesa enquisa. É máis, esa percepción está especialmente extendida en Galicia, que rematou o ano 2008 cun récord histórico de atasco xudicial con 177.000 casos pendentes de resolver e case 120.000 sentenzas sen executar. Fronte a iso, en lugar de adoptar as medidas oportunas a Xunta responde con propaganda. Outro dato: a Memoria de 2007 do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia pedía a creación de 37 novas unidades xudiciais para facer fronte ao atasco, pero a Xunta ignorou esa recomendación e limitouse a propoñer a creación de 7.
A solución que ofrecemos é obvia: crear máis xulgados, modernizar o seu equipamento e reforzar o cadro de persoal. Non é de recibo que en pleno século XXI os xulgados funcionen de acordo cun modelo implantado no século XIX. Claro que, para dar o salto de xigante que propoñenos, haberá que liminar dun plumazo prácticas inadmisibles, pero xeneralizadas nestes últimos anos; acabáronse os coches de luxo, os despachos suntuosos, os mojitos no Caribe e os longos séquitos de asesores políticos.

A cidadanía percibe tamén que a Xustiza non trata por igual a un cidadán e a un policía, a un veciño e á Administración. En particular, a nosa asociación ten que destinar unha parte importante dos seus recursos a conseguir que as administracións respecten a Lei en materias como a vídeo-vixilancia. Non debería ser o comportamento das administracións exemplar no respecto das leis e na tutela dos dereitos dos cidadáns?
Se ben non comparto a súa primeira afirmación, porque entendo que a Xustiza é imparcial e así debe ser entendida, sí concordo en que, en ocasións, os poderes públicos e os seus responsables non actúan coa rectitude que lles debe ser esixida, como acredita a realidade.
Refírome, por exemplo, ao recente caso das cámaras instaladas no exterior da vivenda dun significado socialista, o ex-alcalde da Coruña. A lei, insisto, debe ser igual para todos e niso comprometo a miña palabra. Para o futuro Goberno do PPdeG non haberá cidadáns de primeira nin de segunda. Acabáronse os privilexios e as regalías.

Na mesma enquisa, os galegos sinalaban que acceder á información das Administracións Públicas é unha tarefa dificultosa, e o oitenta por cento dos enquisados cre necesaria unha nova normativa para facilitar o exercicio do dereito de acceso. Comprometeríase a desenrolar un proxecto lexislativo que responda a esta necesidade dos cidadáns?
O acontecido en Galicia nos últimos anos é paradóxico. O mesmo Goberno que promulgou unha lei que, supostamente buscaba a transparencia da Administración, acabou convertido no Executivo máis opaco da historia de Galicia, despedíndose rodeado de fundadas sospeitas de trato de favor en asuntos como o concurso eólico, o sobreprezo da autovía da Barbanza, os contratos a dedo de Sogama ou as inexplicables reticencias a dotar de plenas garantías democráticas ao voto emigrante. Outro tanto pode dicirse de aspectos como a xestión dos fondos públicos ou a xestión de axudas e subvencións.
O compromiso do PPdeG neste ámbito é claro: superar as aparencias e a opacidade do bipartito e converter á Xunta nunha administración transparente, un Goberno con paredes de cristal.
Tamén é certo que na lexislatura que remata, a Xunta de Galicia negou de forma reiterada documentación aos deputados e deputadas do Parlamento de Galicia e á mesma presidenta do Parlamento, o que é unha mostra evidente da actitude dun goberno que nos garantiu o dereito o acceso a información.

Neste mesmo sentido, os alcaldes dalgunhas das máis importantes vilas galegas prohibiron o acceso ós plenos municipais a algúns dos seus veciños. Como valora esta limitación do dereito de acceso? De que modo se pode acadar unha participación mais fluída dos cidadáns na vida pública?
Esa é unha mostra máis do que acabo de sinalar, os mesmos que pretenden monopolizar o discurso da transparencia non teñen reparo en mudar de actitude e atrincheirarse na intransixencia para evitar dar contas das súas decisións aos veciños ou tratar de silenciar críticas gañadas a pulso.
Refírome, ao igual que vostede, seguramente, ao acontecido no concello de Vigo, onde un alcalde socialista, Abel Caballero, prohibiu o acceso dos veciños, mentres se facilitou a presenza de militantes socialistas que entraron por unha porta reservada. Trátase dunha actitude máis propia dun réxime absolutista que de un país con tres décadas de historia democrática ás súas costas.
Tamén o alcalde de Moaña, como vostede coñecerá, restrinxe a entrada e impide a participación dos veciños e veciñas nos plenos municipais e non celebra os mesmos. De feito, este asunto está sendo obxecto dunha investigación polo Valedor do Pobo.
Estas actitudes son mostra do non respecto do dereito a participar nos asuntos públicos do artigo 25 do pacto internacional de dereitos civís e políticos
Créame, ningunha destas actitudes ten cabida no PPdeG porque, en política hai que estar ás duras e ás maduras. Os políticos estamos ao servizo dos cidadáns, e estamos especialmente obrigados a escoitar aos que teñen problemas ou que perciben que os seus dereitos teñen sido lesionados.

Un dos encargados de facilitar estas relacións entre os cidadáns e a Administración debería ser o Valedor do Pobo. Que valoración ten da súa actuación o seu grupo político? Que sería necesario cambiar para dotar de maior efectividade a esta institución?
En termos xerais, considero que está a desenvolver un labor rigurosa, tendo en conta que non sempre conta coa colaboración que sería desexable por parte das Administracións públicas, tanto concellos como Xunta.
Estas prácticas poden e deben rematar. Ocupareime persoalmente de facelo desde a Presidencia da Xunta no ámbito da Administración autonómica.

Un ano e medio despois do decreto 124/2007, como valora na actualidade a situacións dos dereitos lingüísticos en Galicia? Cales serán as iniciativas do seu partido neste eixo?
A postura do PPdeG é a mesma que no primeiro momento. Entendemos que se trata dun decreto que non garante a igualdade das dúas linguas oficiais na Comunidade Autónoma. Reitero a miña intención de derrogalo para recuperar o espírito da Lei de Normalización Lingüística, aprobado por unanimidade polo Parlamento de Galicia, a diferencia do acontecido co decreto, promulgado unilateralmente polo bipartito.
Defendemos un modelo equilibrado, que garanta unha proporcionalidade das dúas linguas oficiais; garantía de que os nenos podan elixir a lingua na que se expresen nas aulas e nos exames; garantía de que os cativos sexan escolarizados na súa lingua materna na educación infantil; e garantía de que ao remate de cada ciclo educativo os alumnos teñan a mesma competencia lingüística en galego e en castelán. Todo elo, con independencia da introdución progresiva dun idioma estranxeiro para estender o ensino trilingüe.

Por último, preguntámonos que repercusión podería ter a aprobación dun novo estatuto na próxima lexislatura na mellora da situación dos dereitos civís en Galicia.
Neste momento, entendo que as prioridades da sociedade galega marchan por outros derroteiros e convido a quen non comparta este criterio a pulsar a opinión de persoas do seu entorno. Os galegos esixen emprego, mellorar as súas condicións de vida, mellor sanidade, mellor educación ou facilidades para acceder a unha vivenda, por poñer só uns exemplos concretos.
Con todo, o PPdeG sempre se amosou disposto a acadar un acordo para a reforma do actual Estatuto de Autonomía, con unha única condición, respectar o marco constitucional que temos como referencia desde o ano 1978 e que nos permitiu consolidar a democracia.
O problema xurdiu cando pedimos ao bipartito que presentase unha proposta conxunta, feito que non se chegou a producir dado que, tamén neste asunto, as diferenzas entre PSOE e BNG son insalvables.

"Hai un recorte de dereitos laborais e sociais que aspiramos a blindar no Estatuto de Nación"

2009-02-14T10:58:00.000+01:00

O Movemento quixo comprobar de cara ás eleccións ó Parlamento os proxectos dos principais partidos políticos. Achegamos hoxe a entrevista íntegra con Ana Pontón, membro da executiva e candidata do BNG pola provincia de A Coruña. Mañá ofreceremos a entrevista con Nuñez Feijoó, líder do PPdeG, mentres o PSdG declinou a invitación a participar nestas conversas.

O recente informe do Comité de Dereitos Humanos da ONU, un organismo pouco sospeitoso de extremismos ou alarmismos infundados, alertaba sobre as moitas lesións que existen aínda no Estado español dos dereitos fundamentais á integridade física, á dignidade humana, á intimidade ou á igualdade perante a Xustiza. Como valoran a situación global dos dereitos e liberdades civís en Galicia? Cales son as principais propostas que incorpora o seu programa electoral nestes ámbitos?
Penso que a situación é mellorábel en moitos dos ámbitos aos que fas referencia. As propostas son variadas, aínda que en moitos casos en Galiza precisamos ter máis competencias para poder avanzar. A xustiza, o sistema penitenciario, a regulación básica dos dereitos de participación son aspectos que seguen dependendo do Estado. Mentres non sexan competencias galegas non seremos capaces de afianzar dereitos sociais e colectivos.

A pesar de non termos competencias, cómpre lembrar que o BNG, tanto no Congreso dos Deputados coma no Senado, ten presentado múltiples iniciativas tanto na defensa das liberdades en Galiza cando se producen vulneracións dos dereitos cidadáns por parte do Estado; para reclamar unha reforma en profundidade da Xustiza que resolvan as súas graves carencias, ou para modificar un sistema penitenciario que está case que exclusivamente orientado cara ao castigo e non cara a reinserción social.

Asistimos nas últimas semanas á condena de varios membros das Forzas e Corpos de Seguridade por actuacións desproporcionadas e violentas no desempeño da súas funcións. Que consideración lles merecen estas condenas?
Os responsábeis dos corpos e forzas de seguridade deberían evitar este tipo de situacións. Porque aínda que sexa importante que estes feitos non fiquen impunes, o realmente importante sería que non se deran.

Entre as queixas máis numerosas que recibe a nosa asociación atópanse aquelas que se refiren a estes comportamentos abusivos e violentos da policía. Tendo comprobado que o corporativismo e a presunción de veracidade acaban por frear as investigacións internas, o Movemento polos Dereitos Civís defende a creación creación dun organismo independente que investigue a actuación irregular dos Corpos e Forzas de Seguridade. Estaría disposto o seu partido a apoiar a proposta no Parlamento Galego?
Pode ser unha solución, sempre e cando se determine que este tipo de órganos fagan algo máis que investigar e realmente teñan capacidade para chegar ao fondo dos asuntos. Sen embargo, non convén perder de vista que as veces hai agresións (por exemplo en manifestacións) que teñen autorización dos responsábeis dos corpos e forzas de seguridade e contra isto habería tamén que actuar.

Unha enquisa difundida polo Movemento amosaba que oito de cada dez cidadáns consideran que a Xustiza resulta lenta ou moi lenta á hora de resolver os distintos casos. Cales son as medidas concretas que pode tomar o Goberno galego para axilizar o seu funcionamento?
E évidente que unha xustiza lenta non é xusta. O primeiro que precisamos é que Galiza teña competencias plenas en materia xudicial, pois sen elas pouco é o que pode facer a Xunta de Galiza. Despois é evidente que é necesario crear máis xulgados, mellorar a organización, incorporar as novas tecnoloxías e axilizar os trámites.

É especialmente grave a falla de vontade política do Goberno para crear xulgados específicos de violencia de xénero en cidades como Ourense, Lugo ou Ferrol, unha decisión que compete ao Ministerio de Xustiza. Dende ao BNG vimos denunciando esta situación de atasco xudicial tanto no Congreso como no Senado e vemos como a solución para a creación de novos xulgados ten que vir pola transferencia das competencias de Xustiza á Xunta de Galiza.

A cidadanía percibe tamén que a Xustiza non trata por igual a un cidadán e a un policía, a un veciño e á Administración. En particular, a nosa asociación ten que destinar unha parte importante dos seus recursos a conseguir que as administracións respecten a Lei en materias como a vídeo-vixilancia. Non debería ser o comportamento das administracións exemplar no respecto das leis e na tutela dos dereitos dos cidadáns?
Estou totalmente de acordo, e no BNG practicámolo.

Na mesma enquisa, os galegos sinalaban que acceder á información das Administracións Públicas é unha tarefa dificultosa, e o oitenta por cento dos enquisados cre necesaria unha nova normativa para facilitar o exercicio do dereito de acceso. Comprometeríase a desenrolar un proxecto lexislativo que responda a esta necesidade dos cidadáns?

Cremos que un dos aspectos necesarios a mellorar no funcionamento da administración é no da transparencia. Avanzouse nesta lexislatura, con medidas como a de crear un rexistro público de convenios. Mais aínda se pode facer máis. En todo caso non só hai que avanzar no dereito á información senón na participación nos asuntos públicos pois iso si garante unha administración cun funcionamento máis democrático e unha cidadanía mais conscientes e informada.

Neste mesmo sentido, os alcaldes dalgunhas das máis importantes vilas galegas prohibiron o acceso aos plenos municipais a algúns dos seus veciños. Como valora esta limitación do dereito de acceso? De que modo se pode acadar unha participación mais fluída dos cidadáns na vida pública?
Non se poden facer valoracións tan globais,hai que ver cada caso. É dicir, non se pode impedir o acceso ao pleno con carácter xeral, mais tamén é preciso que exista un respeito polas persoas que representan aos veciños e veciñas dun concello. Sobre o outro asunto, un dos aspectos máis importantes e fortalecer o tecido asociativo e potenciar os organismos consultivos das diferentes administracións.

Un dos encargados de facilitar estas relacións entre os cidadáns e a Administración debería ser o Valedor do Pobo. Que valoración ten da súa actuación o seu grupo político? Que sería necesario cambiar para dotar de maior efectividade a esta institución?
O actual Valedor ten demostrado unha actitude que no BNG nos preocupa moito. Tanto porque ten tendencia a dar opinións políticas que non son propias desta institución, como pola actitude contraria á lingua galega que parece incompatíbel co desenvolvemento dun cargo que en teoría está para defender dereitos, incluídos os dereitos da lingua galega.

Un ano e medio despois do decreto 124/2007, como valora na actualidade a situacións dos dereitos lingüísticos en Galicia? Cales serán as iniciativas do seu partido neste eixo?
Non se ten avanzado o suficiente, o galego está aínda nunha posición de maior vulnerabilidade, tanto a nivel de estatus xurídico, como a nivel de exercicio do dereito a poder vivir en galego. Pensamos que hai que cumprir a lexislación e efectivizar as medidas que están contempladas no Plan Xeral de Normalización Lingüística e conseguir que no próximo estatuto o galego se equipare en dereitos e deberes co castelán. Se non hai igualdade xurídica entre galego e castelán dificilmente se poderán garantir os dereitos lingüísticos dos e das galegofalantes.

Por último, preguntámonos que repercusión podería ter a aprobación dun novo estatuto na próxima lexislatura na mellora da situación dos dereitos civís en Galicia.
Sería moi importante, porque un dos aspectos que defendemos no BNG é que o estatuto teña unha carta de dereitos e deberes. Observamos como a nivel europeo e español hai un recorte constante de dereitos laborais, sociais, das persoas inmigrantes e aspiramos a blindar os dereitos no Estatuto de Nación.

A inexistencia dunha carta de dereitos e deberes definidora do estatus político e xurídico dos cidadáns e cidadás de Galiza é unha das máis evidentes carencias do actual Estatuto. Resulta pois inescusábel incluír no Novo Estatuto un completo catálogo de dereitos e deberes que veña a corrixir as insuficiencias da Constitución no que atinxe, principalmente, á eficacia dos dereitos sociais e ao recoñecemento de dereitos políticos imprescindíbeis construír unha democracia de calidade como, por exemplo, o dereito a recibir pensións dignas, o dereito á conciliación da vida laboral e familiar coa obriga conseguinte dos poderes públicos proporcionaren escolas infantís adaptadas ao horario laboral, o dereito a ter uns ingresos mínimos garantidos en caso de desemprego ou enfermidade camiño da implantación dun rendemento social básico, o dereito dos cidadáns e cidadás con algunha minusvalía a que os poderes públicos promovan activamente a súa integración educativa, laboral e social ou, en fin, o dereito a uns servizos públicos universais, gratuítos e de calidade. E tamén, cando asistimos a unha regresión democrática en todo o mundo, a elaboración dun novo Estatuto debe servir para pór valados que nos protexan do autoritarismo e camiñar cara unha democracia participativa. A través, por exemplo, do estabelecemento de consultas populares vinculantes e da garantía do dereito dos cidadáns e cidadás a seren informados verazmente.

"Há um esvaecimento de garantias e principios básicos do Direito em beneficio da excepcionalidade e a emergencia"

2008-12-04T12:49:00.000+01:00

Entrevista con Nemesio Barxa, avogado, escritor e colaborador do MpDC, na que fai unha análise do recente Informe do Comité de Dereitos Humanos da ONU sobre a situación no Estado español

O Estado español levaba doce anos sen someterse á análise do Comité de Dereitos Humanos da ONU. Pode ser a publicación do informe o signo dunha maior vontade de transparenza?
Penso que a Administraçâo so lava a cara. Basta uma somera analise do informe e comprovar como entre os aspectos positivos inclue a promulgazóm de normas (Lei da Memoria Histórica, Lei da igualdade de género, plano de integrazóm de emigrantes e de melhora de estabelecimentos penitenciarios) e nos motivos de preocupaçâo a ausencia de informazóm das medidas tomadas polo Estado para o cumplimento do legislado, sobre o que nâo informa.

O informe proxecta a imaxe dun Estado obsesionado pola seguridade e o terrorismo. Ata que punto están ameazados os dereitos e liberdades dos galegos?
A ameaza é geral, se bem há zonas mais afectadas. O recorte de garantias e direitos por sometimento a prioridades de seguridade, ordem público ou intereses políticos extende-se no ambito global a sectores cada vez mais amplos e com uma regressom mais e mais profunda de garantias e libertades e de direitos políticos elementais. Há um esvaecimento de garantias e principios básicos do Direito em beneficio da excepcionalidade e a emergencia, trabas aos advogados para o ejercer da defensa e incluso criminalizaçâo pola sua afinidade ideológica.
Detecta-se uma actividade da Administraçâo de Justiça invasiva dos poderes legislativo e ejecutivo. A politizaçâo da Justiça e judializaçâo da política, designadamente a través da Audiencia Nacional, genera expansiâo de tipos penais, producindo uma nova interpretaçâo exacerbada do conceito terrorismo com límites cada vez mais amplos. O Informe do Comité alude expresamente a que o Estado español deve definir o terrorismo de forma restritiva.

Unha das cuestións máis controvertidas que aborda o informe é a da tortura. Este fenómeno, que moitos asocian aínda con outros contextos, está realmente presente na nosa sociedade?
Infelizmente fica presente na nossa sociedade essa lacra, essa barbarie, essa cobardice. Há poucos dias o juiz decano de Ourense numa conferência pública dava dados ao respecto: 24 denuncias por torturas neste ano na Galiza e cuatro condenas em Ourense. De estes dias é a condena a mossos d’ escuadra de Barcelona. Estes sâo dados que chegam aos jornais, sâo cabeza de iceberg da realidade.
Pode-se por couto a esta prática, mas nâo há vontade por parte dos governos. Na associaçâo ESCULCA funciona uma Coordinarora contra a Tortura que pretende algo tâo simples como poder acudir em qualquera momento e sem previo aviso a Comisarias, centros de detençâo e prisôes para comprovar o funcionamento, sem que tenha conseguido aprovaçâo por parte dos poderes públicos. A sociedade formalmente rejeita a tortura, mas nâo se opôe explícitamente á sua erradicaçâo absoluta, bem por negar a sua existencia bem por admitila como casos excepcionais. Ja vemos o que pasou com Guantánamo e com Abu-Ghraib.

O Comité segue reclamando que se graven os interrogatorios, como medida para garantir a seguridade dos detidos. Mentres, proliferan as denuncias contra as cámaras de vídeo-vixilancia ilegais nos concellos. É unha contradición?
Nào há contradicçâo, sâo dous casos diferentes. A gravaçâo de interrogatorios e a identificaçâo dos policias (geralmente mascarados como os criminosos) resulta imprescindivel para garantir a seguridade dos detidos e para saber a quem se pode demandar como autor dos maus tratos
O tema das cámaras de video-vigilancia fica delimitado legalmente estabelecendo os requisitos para a sua instalaçâo, tempo de permanencia, aceso ás gravaçôes, etc. O MpDC tem longa experiencia dos atrancos postos polos Concelhos (designadamente o de Compostela) e o amparo que por vezes se consigue nos Tribunais.

O informe refírese tamén á duración da prisión preventiva. Son razoables os prazos que existen actualmente?
Considero desnecesaria e perigosa a prisâo preventiva. O detido debe ser posto a presenza do juiz com a maior brevidade. Porem as forzas policiais pretendem nom so que se mantenha a prisâo preventiva senom ampliar a sua duraçâo, Em Inglaterra, provavelmente o país europeu com as leis represivas mais duras, pretendian nada menos que 42 días de prisâo preventiva, sem cámaras de video nem advogados, ainda que a proposta saiu derrotada

A Lei de Memoria Histórica é aplaudida polo comité, e a primeira recomendación do informe é a derrogación da Lei de Amnistía de 1977. Considera factible esta posibilidade no contexto actual?
No contexto actual tudo é posivel. É vergonhento que o Estado español a través da Fiscalía paralice a investigaçâo sobre as desaparicions forzadas cometidas durante a Guerra Civil e o Franquismo. Amnistia Internacional vem de publicar um manifesto, no que mantem a obriga do Estado espanhol de rematar com a injustiça cometida com as vítimas das desaparicions, sem trasladarlhes as tarefas e costos das exhumacôes, garantindo o direito á verdade, justiça e reparaçâo íntegral. Os crimes contra a humanidade nâo säo susceptiveis de amnistia, indulto ou prescripçâo.

O informe contén tamén recomendacións sobre violencia de xénero, proteccións de menores ou dereitos dos estranxeiros, mais ningunha ten carácter vinculante. Cales son as expectativas de cambio?
Na minha opiniâo estan-se a tomar medidas importante neste eidos; medidas represoras, necesarias, mas penso que é imprescindivel modificar desde a escola os criterios sociais sobre estes temas. O Estado de Direito fica ideológicamente desarmado, sendo preciso um rearme de tuda a sociedade para defensa dos direitos e libertades que recolhe a Constituçâo española, que ampara a todos, incluso aos que non-a respeitam ou non-a acatan. O caminho emprendido é perigoso e podemos rematar em situaçôes filofascistas.

"A idea de que vivimos nun sistema perfecto fai esquecer que se vulneran os dereitos básicos"

2008-11-19T11:04:00.000+01:00

Entrevista con Bieito Lobeira, deputado do BNG.

Recentemente presentou unha pregunta no Parlamento arredor da utilización das infraestruturas galegas nos voos ilegais da CIA. Como valora que o goberno español permitise estas “entregas especiais”?

Como en moitos outros ámbitos (económico, comercial, tecnolóxico, etc.), o Goberno español mantén unha alta dependencia dos Estados Unidos, de xeito significativo na política internacional e na Defensa. A recente adquisición pola Armada española de míseis Tomahawk é un exemplo. A escolla consciente e deliberada –histórica- do Goberno español como peón da política imperialista USA conleva como consecuencia feitos tan graves e condeábeis como as “entregas especiais”. Contodo, figura no prospecto do vasalo fidel e submiso, que é o que foi e segue a ser o Estado español fronte ao amo norteamericano.

Evitaría situacións como esta que o goberno galego tivese competencia en xestión aeroportuaria?
Eu penso que si. A posibilidade de contar con competencias en materia aeroportuaria e de xestión do espazo aéreo, é induvidábel que conlevaría maior control sobre o tránsito aéreo nos ceos galegos, e moito máis no uso das instalacións aeroportuarias. Na actualidade o espazo aéreo galego encóntrase fortemente militarizado: existen grandes áreas controladas directamente polo Exército do Ar español con restricións mesmo para voos comerciais e civís, na área de Ferrolterra (que mesmo dificulta a actividade de Alvedro), Rías Baixas e Golfo Ártabro. E isto, francamente, non é normal.

Que opinión lle merece o informe de Amnistía Internacional que acusa ao Estado español de incumprir as obrigas internacionais en materia de dereitos humanos?
Xa viña sendo hora. Lembro actuacións no pasado de Amnistía Internacional negando a consideración de presos políticos ou de conciencia aos insubmisos galegos encarcerados, tal e como solicitabamos formal e encarecidamente dende Galiza. Por outra banda, ven a pór en evidencia unha realidade, que ainda que ocultada ou censurada, existe. É moi perigosa a tendencia a recrear socialmente a visión, tan alegre como acrítica, de que vivimos nun sistema democrático perfeito. Esa percepción narcotiza ao pobo, e faino esquecer da vulneración e conculcación de dereitos democráticos e cívicos elementais que lamentabelmente ainda se dan.

Vostede tamén anunciou o pasado mes que o BNG continuaría “pelexando parlamentariamente” para esclarecer a persecución por parte das Forzas de Seguridade de elementos nacionalistas calificados “como sospeitosos”. Cales son as últimas noticias que teñen sobre este asunto?
Cónstame que existiron instrucións internas nesa dirección. Que por outra parte non son novidade. Probabelmente só a punta do iceberg. Temos coñecemento de actuacións de seguimento, escoitas telefónicas, etc., realizadas a persoas e colectivos sociais e políticos con absoluta “normalidade”. Foi o caso da Plataforma “Nunca Máis” durante o proceso de mobilización social vinculado á catástrofe do “Prestige”. Mais tamén con persoas fundamentalmente de orientación nacionalista, pertecentes ao BNG, CIG, Galiza Nova, etc. No caso quen os ocupa, é intolerábel a criminalización de elementos simbólicos propios do noso país (bandeiras nacionalistas, autocolante co “GZ”) asumidos por unha parte moi importante da sociedade galega. Ser nacionalista galego, ou posuir elementos simbólicos da nosa Patria non pode ser considerado como presunción de comportamentos contrarios aos principios democráticos. Ainda estamos a esperar pola explicación formal do Ministerio de Interior a este respecto.

Que lle parece as denuncias da existencia de expedientes policiais non declarados no concello de Sada? Sabía que o Concello de Compostela foi condenado por non facilitar o acceso a un expediente policial que contaba con datos psicolóxicos do afectado?
O caso de Sada é unha boa mostra da necesidade de exercer un control rigorosos sobre a actuación das forzas policiais. Lembremos casos como os de Vigo ou Compostela. A adopción de medidas que garantan a plena suxeición dos corpos policiais a actuacións democráticas, e eliminen os “excesos” é un obxectivo elemental. Mais en Sada tamén “desaparecen” os expedientes. Teño para min que o anterior alcalde de Sada ten moito a ver nesa aberrante conceición da Policía Municipal.

O MpDC reclama desde a súa creación un organismo independente que investigue a actuación irregular dos Corpos e Forzas de Seguridade. Neste sentido o MpDC presentou aos Grupo Parlamentarios unha proposta de Lei. Que lle parece esta reivindicación?
Parécenos ben. De feito, foi xa obxecto de presentación de diversas iniciativas parlamentares por parte do BNG, tendentes á aplicación na Galiza de protocolos internacionais, como a Convención para a Prevención da Tortura. Lamentabelmente, a correlación de forzas no Parlamento galego é a que é, e a sensibilidade das outras forzas políticas –PP e PSOE- presentes na Cámara neste tema, e sendo suaves, e máis ben escasa. É evidente nos debates que se xeran (sempre a iniciativa do BNG) sobre casos de cargas policiais, detencións ilegais, etc.

Considera que as organización que buscan velar polos dereitos dos cidadáns contan co apoio da administración? Sabía que non se encadran en ningunha liña de axuda?
A existencia destas organizacións sociais debera ser considerada como valor e garantía democrática, e en consecuencia ser apoiadas, que non tuteladas. O certo é que moitas liñas de axuda están concebidas como medio para controlar á sociedade e ás entidades. Parémonos a pensar, só por pór un exemplo, se as subvencións aos medios de comunicación outorgadas pola Secretaría Xeral de Política Lingüística ou a Secretaría Xeral de Comunicación producen un incremento no uso do noso idioma neses medios, ou se en realidade a finalidade non é outra que a de tecer “afinidades”, neste caso co PSOE.

As principais denuncias presentadas polo Movemento polos Dereitos Civís teñen que ver coa videovixiancia, a negativa da administración a facilitar o acceso a documentos públicos e as actuación policiais; como valora a situación destes asuntos e a súa relación cos dereitos civís?
A recente sentenza xudicial que lle dá a razón ao MpDC fronte ao Concello de Compostela precisamente en relación coa videovixilancia é unha moi boa noticia, ainda que só sexa unha anécdota en relación coa gravidade da situación. O actual sistema fundaméntase en boa parte na necesidade de manter un estrito control da sociedade e da información á que accede, a fin de facela máis vulnerábel aos ataques do propio sistema. Esa é a cuestión. O problema non radica en persoas obsesionadas –que as hai- nunha visión parapolicial da realidade social. A cuestión é que a degradación dos dereitos civís e democráticos, o retroceso no seu exercicio, é unha práctica inerente ás necesidades dun sistema económico, social e político inhumano, que precisa destes métodos para o seu fortalecemento.

Que pasou coa Carta de Dereitos Cidadáns? Fai tempo que non se escoita nada dela.
Pasa exactamente o mesmo que con outros anuncios do PSOE. Fica en nada. O BNG fixo o posíbel para incorporala no proceso de elaboración dun Estatuto de Nación para Galiza. Mais, como é coñecido, pasou o que pasou. Para nós, para o BNG, segue a ser obxectivo irrenunciábel.

Qué papel desenvolve a xustiza no respeto aos dereitos civís?
Un sistema xudicial que nega o dereito inalienábel de galegos e galegas a usaren e seren atendidos no seu propio idioma, é xa indicativo do nivel que ten. Cantas denuncias, cantas protestas se teñen realizado perante o poder xudicial como consecuencia de casos evidentes de maus tratos por parte de efectivos policiais, e logo fican no sobreseimento? Lamentabelmente penso que neste ámbito, e agás honrosas excepcións, o sistema xudicial non garante na actualidade os dereitos civís.

Por último, que pode achegar o seu partido político ao recoñecemento dos dereitos civís?
Penso que a práctica política, social e institucional do BNG ten posto en evidencia casos e situacións flagrantes. Que chegan, por exemplo, no ámbito electoral, á denuncia da dupla vara de medir dos dereitos cívicos (exercicio de voto) entre os mariñeiros galegos embarcados na frota de altura, que non poden votar, e emigrantes mortos e enterrados hai anos, que non só poden votar, senón que ademais votan. Desculpade a inmodestia, mais estou convencido de que o BNG, no actual mapa político galego, é a organización que presenta un defensa máis firme, constante e coerente dos dereitos civís na nosa sociedade. E isto fai ainda máis falta nunha nación, como a nosa, submetida politicamente, e portanto cos seus dereitos colectivos historicamente negados.

"O dereito ao aborto é o refugio ideolóxico onde o máis rancio do patriarcado pretende dar a súa batalha final"

2008-10-12T08:05:00.000+02:00

Lupe Ces Rioboo,
docente e integrante Marcha Mundial das Mulleres

O vindeiro Outubro, Galiza converterase no lugar de acollida do VII Encontro Internacional da Marcha das Mulleres, que supón este feito para o feminismo galego?
Por um lado que Galiza seja anfitriona de tantas mulheres, activistas feministas dos cinco continentes, é um reflexo do caminho andado desde o ano 2000, no que constituimos a Coordenadora Nacional Galega da Marcha Mundial das Mulheres. O feminismo galego tem umha história organizativa, de pensamento e discurso, que está na base da vida da Marcha Mundial das Mulheres na Galiza, e também nas distintas expressons feministas que hoje convivem na nossa sociedade, no ámbito cultural, artístico, académico e institucional. Todo o que temos agora debémos-lho a aquelas que na década dos setenta e em plena ditadura reivindicárom-se feministas.

Que se espera deste VII Encontro?
Agardamos que , como passou coa mobilizaçom europeia convocada pola MMM em Vigo no ano 2004, e que reuniu a miles de mulheres na primeira Feira feminista, em tres Foros de debate e numha grande manifestaçom popular, este VII Encontro Internacional seja um passo mais na melhora das vida das mulheres, e polo tanto um passo mais na democratizaçom e na construçom dumha sociedade mais justa. Dentro desta valoraçom, cumpre fazer especial mençom de que com este VII Encontro e as actividades que o vam acompanhar durante a fim de semana do 18 e 19 de Outubro na cidade de Vigo (Foro e Feira de Soberania Alimentaria, Manifestaçom e Milhadoiro, Encontro de Xovenes Feministas ) queremos conseguir tecer redes entre as mulheres do rural galego( o feminismo foi tradicionalmente um movimento de mulheres urbanas), e as mulheres das cidades. Também estamos trabalhando com colectivos e movimentos sociais que até agora semelhavamos ser compartimentos estancos, e este VII Encontro descubriu-nos que temos muitos obxectivos em comúm e podemos aportar distintas perspectivas que se complementam e enriquecem, como é nesta ocassom co direito à soberania Alimentaria.

Cales son as principais reivindicación e obxectivos a acadar durante os próximos anos?
Precisamente as delegadas que tenhem pensado comezar os seus debates o próximo día 14 de outubro na Residencia de Panxón, vam avaliar o Plano estratégico aprovado no Encontro de Perú de hai dous anos, e aprovar a mobilizaçom mundial do ano 2010. Reforzar a organizaçom e o discurso da MMM nos blocos de acçom que nos temos marcado ( Aceso aos recursos e Bem Comúm, Violência, Trabalho e paz e Desmilitarizaçom) nos permitirá chegar ao 2010 preparadas para cumplir cos obxectivos dessa grande mobilizaçom mundial que vimos preparando.

"Aos velhos estereotipos somam-se agora os novos, que falam da ambiçom das feministas, dado que parece que o temos todo acadado"

Cre que os vellos estereotipos sobre o feminismo e as feministas aínda continúan vivos?
Claro que sim, ainda que máis debilitados e cada vez com menos defensores na sociedade galega, falar doutros ámbitos geográficos ou culturais seria mais complicado. O problema é que aos velhos estereotipos somam-se agora os novos, que falam da ambiçom das feministas, dado que parece que o temos todo acadado, ou mesmo da facilidade cos que se consiguem postos de responsabilidade e o subsidiadas e favorecidas que estamos as mulheres neste momento. Som novos estereotipos cos que temos que loitar moi duramente.

O Encontro celebrarase no medio da polémica xurdida trala creación da comisión de estudio da reforma da Lei do Aborto e logo do caso da Clínica Isadora. Que opinión lle merece a decisión do goberno e que principios sería necesario que se recollese para garantir unha lei eficaz?
O direito ao aborto é neste momento o refugio ideolóxico onde o mais rancio do patriarcado pretende dar a súa batalha final. A súa batalha final, para ganha-la e desencadear um proceso de cambio ideolóxico na sociedade e volver a meter no oscurantismo e na dor, a sexualidade das mulheres e a maternidade. Polo tanto a reacçom social, nom só das feministas, senom das mulheres em geral e dos grupos políticos, que apoiarom coa mobilizaçom, as autoinculpaçons e os pronunciamentos públicos e no parlamento, às mulheres e às clínicas acosadas desde algúm julgado e desde algumha organizaçom ultracatólica, foi importantíssima. A polémica vem agora dada pola Comissom de Espertos elegida pola Ministra de Igualdade, onde o movimento feminista ou as clínicas nom estám representadas, e pola eleiçom dentro do Conselho do Poder Judicial, de magistrados que seguem a pensar que as mulheres que decidimos abortar somos umhas assassinas.

Considera que medidas como a paridade das listas favorecen a plena igualdade entre mulleres e homes ou son medidas populistas destinadas a desviar a atención de problemas máis importantes?
Som medidas importantíssimas, que tiverom um efecto inmediato em muitos aspectos. De súpeto passamos de ter listas onde as mulheres nom queriam participar em política, ou nom existiam, a que os partidos tivessem que buscar e deixar sitio para as mulheres, e claro que aparecerom!! Tam válidas ou tam inútiles como os seus companheiros varóns. Que umha mulher perda a vida a maos do seu companheiro é grave, mas isso nom pode ser excusa para deixar de aprovar ou defender medidas que som direitos democráticos como o é asegurar a participaçom política do 50% da sociedade tradicionalmente excluida.

Algunhas mulleres consideran que se está a producir unha rebaixa do ideal feminista. Comparte esta opinión?
Por suposto que nom. O que está a suceder baixo o meu ponto de vista e atendendo à minha experiencia é que o feminismo está em expanssom em todo o mundo e está chegando a todos os ámbitos humanos, mesmo está toleando-lhe a cabeça aos homes das hierarquias religiosas mais misógenas. Um feminismo mais cercano, mais achegado aos problemas reais das mulheres e das sociedades, e um feminismo em coaligaçom co resto dos movimentos de transformaçom social, eis o feminismo que vejo eu no século XXI.

Que futuro lle agarda ao feminismo como movemento político, de militancia e crítico nun mundo globalizado e en plena crise do social?
Ainda que penso quedou um pouco definido na resposta à pergunta anterior, todas desejamos que o futuro do feminismo esteja cargado de éxitos como o está este curto percorrido de dous séculos. Ainda assim somos conscientes das ameazas e dos perigos e atrancos que no presente e no futuro máis inmediato, já nos estám ensombrecendo o caminho, a re-organizaçom e presença mundial dos integrismos religiossos e da extrema direita; a hegemonia do modelo económico capitalista que gera pobreza e destrucçom do planeta. Mas hai que falar de que nos próximos días mais de 150 mulheres reunidas num pequeno país chamado Galiza, vam tecer sonhos dum futuro de Paz, Justiça, Liberdade, Democracia e Solidariedade para toda a Humanidade.

A Carta de Dereitos Cidadáns é un compromiso esencial do goberno galego liderado polo propio Presidente Touriño

2008-10-02T19:06:00.000+02:00

Beatriz Sestayo Doce, Responsable da Area de Dereitos Cívicos e Liberdades da CENG do PsdeG-PSOE

Como afronta a súa nova responsabilidade na Executiva do Partido Socialista de Galiza?
Con entusiasmo, responsabilidade e agradecemento para o meu partido e ,en especial, hacia o secretario xeral ,pola confianza depositada

Considera que as organización que buscan velar polos dereitos dos cidadáns contan co apoio da administración? Sabía que non se encadran en ningunha liña de axuda?
Considero que a Administra-ción é a primeira en querer e ter que respetar os dereitos dos cidadáns e as cidadás. Non teño dúbida algunha que esto acontece de forma xeral. En todo caso as lexítimas reclamacións do tecido asociativo e da sociedade civil son sumamente importantes para o avance dun país e o dialogo contante entre administración e cidadanía,tanto máis no que constitúe a esencia dunha sociedade democrática como o recoñecemento, respeto e defensa a ultranza dos dereitos civís

As principais denuncias presentadas polo Movemento polos Dereitos Civís teñen que ver coa videovixiancia, a negativa da administración a facilitar o acceso a documentos públicos e as actuación policiais; como valora a situación destes asuntos e a súa relación cos dereitos civís?
O binomio liberdade e seguridade que está presente en toda sociedade democrática orixina ás veces dificultades ben de interpretación ben de aplicación de algunha norma. As veces resulta difícil manter o equilibrio entre ambas partes do binomio, ata onde chega a liberdade individual (e o digo dende a enérxica convición socialista do respecto máximo á liberdade individual) e onde está a seguridade individual ou colectiva. En todo caso estou segura que andamos no camiño axeitado para que ese equilibrio sexa unha realidade en breve.

Que pasou coa Carta de Dereitos Cidadáns? Fai tempo que non se escoita nada dela.
A Carta de Dereitos Cidadáns é un compromiso esencial do goberno galego liderado polo propio Presidente Touriño. Se queremos que sexa de verdade un documento útil debe levar o proceso que se escolleu para a súa eleboración cal é a presentación, debate e sometemento á opinión pública das conclusións. Nesta tarefa está o Goberno, unha tarefa da que me sinto especialmente orgullosa toda vez que amosa a inequívoca vontade de transparencia e participación deste goberno. A Carta será o culmen dunha serie de políticas que en materia de dereitos cívicos leva desenvolvido o executivo galego no compromiso de traballar na mellora da transparencia, dunha democracia renovada e dunha crenza absoluta na nosa xente e no noso país.

Que lle parece as denuncias da existencia de expedientes policiais non declarados no concello de Sada? Sabía que o Concello de Compostela foi condenado por non facilitar o acceso a un expediente policial que contaba con datos psicolóxicos do afectado?
Son absolutamente respectuosa coas investigacións xudiciais xa que creo que só dende o profundo respecto ás funcións encomendadas a cada poder polo pobo ,e só directamente polo pobo,podemos avanzar no desenvolvemento normalizado do noso sistema democrático ,do noso sistema institucional e da nosa xustiza . Estamos dotados de medios que garanten o exercicio dos dereitos e o respecto das liberdades, e a realidade ,incluso mediática, nos amosa que tarde o temprano a xustiza fai o seu traballo. Por suposto hai que seguir a traballar por mellorar o sistema ,por modernizalo e facelo o máis transparente posible pero sempre dentro das garantías cívicas que a propia democracia esixe. Debemos ser contundentes coas infraccións e respectuosos na mesma contundencia co que funciona ben.

O MpDC reclama desde a súa creación un organismo independente que investigue a actuación irregular dos Corpos e Forzas de Seguridade. Neste sentido o MpDC presentou aos Grupo Parlamentarios unha proposta de Lei. Que lle parece esta reivindicación?
Creo que os avances lexislativos en materia de seguridade coa incorporación de políticas de seguridade ao enteiro servizo da cidadanía queda plasmada en textos aprobados por este goberno como a Lei de Policía Autonómica ou a Lei de Coordinación de Policías Locais por poñer algúns exemplos concretos. O inequívoco compromiso coa transparencia, as liberdades, os dereitos civís ou o a incorporación do código ético para os profesionais evidencia unha vontade clara para que os profesionais dos corpos e forzas de seguridade traballen precisamente para garantir o binomio do que antes falaba: que a liberdade conviva coa seguridade.

Qué papel desenvolve a xustiza no respeto aos dereitos civís?
A Adminsitración de Xustiza é unha institución absolutamente vital para a garantía do cumprimento dos dereitos do tipo que sexa . Se integra dunha banda por un dos tres poderes constitucionais:o Poder Xudicial e por otra polo que debe ser un servizo público de calidade que atende a miles de persoas que acuden aos nosos pazos de xustiza en demanda de resolucións que estimen dereitos de persoas . E por iso que as necesarias reformas estructurais impulsadas polo goberno socialista deben acometerse para que os profesionais do Dereito poidan resolver máis e mellor os conflictos dos cidadáns e as cidadás.

Por último ,que pode aportar o seu partido político ao recoñecemento dos dereitos civís?
En primeiro lugar e ao igual que as outras forzas políticas, contribuír a recoñecer o pluralismo da sociedade. En segundo lugar teño a sorte de militar nun partido centenario que se caracterizou sempre por encabezar o recoñecemento, en igualdade de oportunidades para todas as persoas, dos dereitos e as liberdades. O compromiso coa igualdade e cos dereitos marca o noso pasado,o noso presente e estará presente ,a bo seguro,no futuro.

"A Xustiza melloraría se os encargados de administrar a lei desterrasen vellos prexuízos e valores"

2008-09-14T09:00:00.000+02:00

Entrevista a Begoña Ares

Avogada e colaboradora do MpDC, Begoña Ares elabora para o Informe 2007 unha radiografía do
cumprimento do mandato constitucional que establece a igualdade ante a lei de todos os cidadáns.

MpDC: No seu artigo fala do principio que establece que todos os cidadáns son iguais ante a lei e pregúntase se é unha igualdade real ou formal, cre que este artigo da CE se vulnera con demasiada frecuencia?

Begoña Ares: Todos os días cando conectamos a televisión e vemos un telexornal, atopamos casos de graves inxustizas, e considero que moitos deses agravios son resultado dunha posición de indefensión do cidadán contra a todopoderosa administración que actúa sempre con prerrogativas en todos os ámbitos. Entendo que conseguir unha sociedade sen desigualdades, pode soar utópico, se embargo creo que ese debe ser o obxectivo, non resignarnos ante os abusos que os e as cidadás sofren a diario.

MpDC: Tamén se refire a unha primeira creba deste mandato ao concedérselles á palabra dos policías unha credibilidade da que non gozan os demais cidadáns, que valor ten este principio nun estado de dereito?
B.A.: A lexislación vixente actualmente concede presunción de veracidade ás declaracións feitas por un axente da policía ou un funcionario cando declara sobre circunstancias ou feitos coñecidos no exercicio do seu cargo. É aquí a lei, e non nós, a que actúa utopicamente ao pensar que un policía sempre vai testemuñar a verdade, que dentro da súa natureza está a de velar por que prevaleza a xustiza, sen pensar que moitas veces das súas declaracións ante un abuso depende que se lle impoña ou non unha sanción ou unha inhabilitación a el/ela ou a un compañeiro/a, acaso isto non serve como incentivo poderoso para falsear os feitos e tentar que a situación se resolva ao seu favor? Non parece xusto que ante unha agresión ou abuso policial, cando o agredido denuncia o sucedido se atope con que a palabra dada ante o xuíz polo policía agresor mentindo vale máis que a súa propia. A presunción pode ser eliminada, pero a carga da proba sempre está, nestes casos, en mans da parte máis débil.

MpDC: Que mecanismos de control se deberían pór en funcionamento para garantir un trato igualitario ante a xustiza?

B.A.: Agora mesmo xa existen mecanismos pero non son utilizados, existiría un grande salto cualitativo se as denuncias dos cidadáns foran investigadas con interese por parte do órgano competente, en lugar de facer un traballo para tentar arquivar o maior número delas, e que se escoiten o menos posíbel. Agora mesmo, por exemplo a propia policía podería abrir expedientes disciplinarios, e os policías agresores ser inhabilitados, temos un sistema de xustiza que pode funcionar moito mellor sen cambiar nada, chegaría con que os encargados de aplicar a lei, desterraran prexuízos e valores vetustos. Sen embargo, o que creo que é necesario, e que podería mellorar a situación notabelmente sería por en marcha un sistema de inspección destas agresións onde quen investigue non sexa parte interesada, persoas alleas á policía e ao sistema xudicial vinculado a este, neste sentido o MpDC xa fixera unha proposta de lei e mantén conversas para tentar que este texto sexa debatido no Parlamento.

MpD: Esta desigualdade semella que se extende tamén a todos os ámbitos das Administración Públicas e que nos procesos que inician os cidadáns contra delas sempre levan as de perder...

Begoña Ares: Tal e como o dis pode ser mal interpretado, e tomado como unha frase feita e sen fundamento. Se o cidadán ou cidadá que reclama ten razón, está claro que non vai perder, é dicir, se a lei recoñece claramente que a actuación da administración é incorrecta, esta terá que reparar o seu erro. Sen embargo, utilízase as prerrogativas da administración na actuación e na carga da proba, para tentar disuadir ao administrado/a de facer uso dos seus dereitos, se sabes que agarda un longo proceso, acabas renunciando se o dano ou agravio recibido non é moi grande. Esta situación de indefensión debe ser paliada na medida do posíbel.

MpDC: No seu artigo aboga pola regulación da concensión do indulto, de cara a evitar que se reproduzan casos como a absolución dos policías locais de Vigo, mentras os veciños do Eixo continúan no cárcere...
B.A.: Hoxe en día, igual que fai séculos, o indulto é unha concesión graciosa, e polo mesmo pode resultar, e de feito resulta arbitraria na súa concreción. Se existira unha regulación de que circunstancias se consideran merecentes de indulto, aínda sen ter afán de facer unha enumeración pechada, pero si que puidera orientar aos gobernantes á hora de concedelos, e tamén por parte dos cidadáns e cidadás á hora de solicitalo e saber que merece recibilo.

MpDC: Considera que os cidadáns galegos son conscientes dos seus dereitos e de como defendelos?
B.A.: Creo que cada vez máis os cidadáns e cidadás galegas coñecen cales son os seus dereitos, proba disto é o aumento das denuncias que poñen de manifesto situacións que ate agora permanecían agochadas, e por non saír á luz, parecían non existir.

MpDC: Fomentar a educación neste senso axudaría a evitar que se avanzase no proceso de recorte de dereitos e liberdades que estamos a vivir?
B.A.: A educación é fundamental, tanto na infancia e mocidade a través da educación en valores no ensino, como tamén agora mesmo a educación a eses grupos implicados directamente, é dicir, cursos de reciclaxe, para os axentes e funcionarios que atenden hoxe en día aos cidadáns e cidadás.

"É preciso tomar medidas para compatibilizar as novas tecnoloxías coa protección dos dereitos"

2008-07-20T09:00:00.000+02:00

Entrevista con Xosé Manuel Pérez Bouza,
senador polo BNG

MpDC: Recentemente vostede presentou unha pregunta ao Senado sobre o funcionamento da AEPD, ou mellor dito, do seu mal funcionamento. Cales son as medidas máis urxentes que debe tomar o Goberno estatal para mellorar os servizos da Axencia?

X.M. Pérez Bouza: Todo parece indicar que o atraso que sufre o estudio das denuncias presentadas polos cidadáns se debe a escaseza de recursos humanos cos que conta AEPD, polo tanto a primeira medida que debería tomar o Goberno sería aumentar o número de traballadores.

MpDC: Ten pensado Vicepresidencia da Xunta tomar medidas a respeto da “facilitación” de datos sensibles dos seus servizos por parte da Axencia a terceiras persoas?
X.M.P.B.: Ben, isto tería que respostalo algún responsable de Vicepresidencia da Xunta de Galiza, en calqueira caso tódalas adaministricións ten a obriga de velar por que os datos confidenciais dos seus administrados non se filtren ou pasen a mans de terceiras persoas.

MpDC: Resolvería as demoras a creación dunha Axencia Galega de Protección de Datos? Non entraría en conflito coas competencias do organismo estatal?
X.M.P.B.: O BNG como forza nacionalista, sempre defende que Galiza, alcance as maiores cotas de autogoberno, polo tanto estamos a favor de que o Estado autorice a creación dunha Axencia Galega de Protección de Datos, que tramite e resolva todas as cuestions relacionadas con este tema que se den en Galiza.

MpDC: Na súa memoria anual a Axencia explica que no 2007 o número de denuncias relacionadas coa videovilancia se incrementou nun 400%, aoo tempo que insta á Administración a adopatar “estratexias locais” para adecuar a instalacións de cámaras de tráfico á normativa de protección de datos. Dereitos Civís ten denunciados en numerosas ocasións cámaras ilegais, aínda que a AEPD evita na maioría dos casos iniciar investigacións.
X.M.P.B.: De que sirve un organismo que non cumpre co seu cometido? Polo que se ve de pouco. Xa que o atraso que sufren as tramitacións das denuncias, ate 23 meses, fai que seguramente en moitas ocasións se poidan estar vulnerando dereitos dos cidadáns sen que por parte da AEPD se actúe coa dilixencia que debe facelo calquera organismo público, pero maís aínda neste caso que estamos falando de cuestións relacionadas coa intimidade das persoas.

MpDC: Cre que sería necesario reforzar a lexislación en materia de protección de datos para evitar violacións de dereitos fundamentais orixinados polo uso indebido das novas tecnoloxías?
X.M.P.B.: Eu sempre estarei a favor de medidas que contribúan a evitar a violación de dereitos fundamentais, como é o caso do dereito a intimidade, polo tanto e preciso que por parte dos poder lexislativo se tomen as medidas adecuadas para poder compatibilizar a utilidade das novas tecnóloxías a hora de previr delitos, coa necesaria protección dos dereitos dos cidadáns.

MpDC: A merma dos dereitos do é un proceso xeralizado en toda Europa, velaí o caso das 65 horas laborais, que botaría por terra todos os avances en materia de negociación colectiva ou as recente reforma do goberno británico, que legaliza a retención de cidadáns sen cargos ata 42 días. A que pensa que responden medidas tan agresivas contra as liberdades e os dereitos cívicos?
X.M.P.B: Ámbalas dúas parecenme medidas rexeitables. En canto a posibilidade de aumentar ate as 65 horas a xornada máxima de traballo na UE, o BNG xa ten manifestado o seu rexeitamento, e eu mesmo teño presentado unha iniciativa no Senado nese senso. Penso que vai en contra do pouco que se ten avanzado en algo que parece que todos estamos de acordo, como é conciliar a vida laboral e familiar. Polo que respecte a posibilidade de reter durante 42 días a un cidadán sen cargos aprobada polo goberno brítanico, pareceme absolutamente desproporcionada e impropia dun goberno democrático e que incluso pode atentar contra os dereitos humanos.

MpDC: De que isntrumentos poderían botar man os cidadáns galegos para reivindicar os seus dereitos, se agora ata se comeza a sancionar a súa participación nas mobilizacións sociais?
X.M.P.B.: Os cidadáns galegos como cidadáns que viven nunha sociedade libre, deben organizarse e mobilizarse pacifícamente, para defender o respecto a calqueira dereito, se perciben que se lle está vulnerando por parte dalgunha administración.

"O dereito a empregar o galego en calquera ámbito ten rango de dereito fundamental"

2008-06-08T09:00:00.000+02:00

Ana López-Suevos, Maxistrada do Xulgado do Social.

Texto: MpDC.
Imaxe: X. Bocixa (ANT)

Xuíz-Maxistrada do Xulgado do Social número de Compostela e denunciada por unha emisora de radio por empregar o galego durante un xuízo, Ana López-Suevos repasa a situación da lingua galega na Administración da Xustiza, onde, explica, “no 99,90% dos casos os procedementos se tramitan en castelán”, sen que se teña en conta a opción lingüística expresada polos cidadáns.

MpDC: Nun momento no que se determinados sectores da sociedade critican unha suposta “imposición do galego”, vostede acaba de sufrir un ataque por utilizar a lingua da Galiza nun ámbito no que o seu uso é claramente minoritario. Como poden convivir estas dúas percepcións tan dispares da situación do galego?

Ana López Suevos: Eu creo que os que afirman que existe unha imposición do galego non teñen unha percepción errónea, senón que detrás da súa postura existe unha determinada ideoloxía e concepción de desprezo do galego como lingua en igual situación de cooficialidade co castelán. Afirmo o anterior porque me resulta inverosímil que quen vive na Galiza poda negar que é perfeitamente posible viver con total normalidade en castelán e non así en galego, sendo os cidadáns que optan por esta lingua como a de uso habitual os únicos que atopan atrancos para expresarse e ser atendidos na mesma.

MpDC: Son habituais este tipo de denuncias no TSXG, referidas ao emprego do galego por parte dos xuíces ou só se trata dun caso illado? E á inversa, prodúcense moitas queixas precisamente pola ausencia da nosa lingua na Administración da Xustiza?

A.L.P.: Non teño un coñecemento exhaustivo destas circunstancias pero si me consta que algún outro xuíz ou maxistrado foi obxecto polo menos de queixas por ter empregado o galego. En relación coa negativa dos xuíces ou maxistrados por non dar resposta a unha petición do administrado a tramitar o procedemento galego si existen varias denuncias, pero non me consta que nunca a resposta do CXPX fora dar instrucións ao órgano xudicial respectivo para que en cumprimento do disposto na Carta europea de linguas rexionais e minoritarias se procederá a atender a petición do administrado.

MpDC: Resulta curioso que vostede emitise unha sentenza para repor un dereito vulnerado a unha traballadora e logo foi vostede á que veu vulnerados os seus dereitos lingüísticos a causa dunha denuncia por empregar o galego...

Preferiría non referirme a ese caso concreto por canto as dilixencias abertas polo CXPX con motivo desas denuncias contra min seguen abertas. En todo caso quero insistir en que nunca debera empregarse a circunstancia da lingua empregada polo xuíz ou maxistrado como arma para criticar ou pretender a revogación da súa sentenza ou resolución. As discrepancias con estas últimas deberan ser xurídicas e sustanciarse a través dos recursos existentes no noso ordenamento xurídico.

MpDC: Cales son as razóns, segundo vostede, polas que o galego continúa discriminado no ámbito da Xustiza?

A.L.P: Fundamentalmente porque carecemos dos medios materiais (como os informáticos) imprescindíbeis para a súa normalización.Tamén pola ausencia do debido convencemento por parte dos implicados de que o administrado ten dereito a que o procedemento xudicial sexa tramitado en galego se así o solicita. Como xa comentei desde o ano 2002 este dereito é unha obrigación asumida polo Estado español tras ratificar a Carta europea de linguas rexionais e minoritarias, polo que resulta inaceitábel que non se dea cumprimento a este compromiso asumido internacionalmente e que forma, parte tras a súa ratificación polo Estado español, do noso ordenamento interno.

MpDC: Como afecta esta falta de normalización aos dereitos dos cidadáns? Cales son os casos máis graves que lembra a este respecto?

A consecuencia é a máis grave das posíbeis: o procedemento tramítase en castelán no 99,90% dos Xulgados galegos , con total independencia da opción expresada polo administrado. Tamén se rexistran casos de cidadáns ou avogados amonestados por empregar o galego nas súas intervencións. Isto último resúltame absolutamente rexeitábel por canto parto da convición xurídica de que o dereito a empregar o galego en calquera ámbito ou situación da nosa vida ten rango de dereito fundamental, e existen múltiples argumentos para avalar esta afirmación.

MpDC: Ferramentas de traballo, tais como un corpus legal ou un dicionario de termos especializado en galego, axudaría a promover o emprego da nosa lingua entre avogados e maxistrados?

A.L.S: Por suposto, pero sobre todo dispoñer dun sistema informático en galego. Como podemos aceitar que na era das tecnoloxías se aleguen todo tipo de escusas para non fornecernos dun sistema informático en galego? Nunha Administración que funciona con procedementos informatizados a ausencia de galego nos mesmos é sinónimo do seu total obstracismo. E para os que alegan motivos económicos para non proceder á tradución dos sistemas informáticos á nosa lingua, reitérolles que as decisións que atinxen ao respeito e garantía do exercicio dos dereitos fundamentais non se deben valorar en termos economicistas.

"O intercambio de datos cos EUA quitaría todo o valor as leis de protección da Unión Europea"

2008-05-04T09:00:00.000+02:00

Entrevista a Yasha Maccario, representante de Statewatch

MpDC: Como ve vostede a situación dos dereitos civís na Galiza? Cales considera que son os dereitos máis vulnerados e cales os que merecen unha maior protección?

Yasha Maccarico: Das noticias que me chegan dos medios e de organizacións como MpDC ou Esculca, semella que os problemas no campo dos dereitos civís en Galiza non se diferecias moito dos que caracterizan o resto de España e da Unión Europea. En particular, existen problemas nos campos da seguranza e control, da represión da inmigración e as actuacións en contra dos movementos sociais e manifestacións. Os casos que mais me chamaron atención, foron os de Mamadou Kane, no que se viu como, ata tras unha sentenza condenatoria por malos tratos policial a un inmigrante, as autoridades politicas locais seguiron apoiando aos policias responsables. Outros inclúen o caso do petroleiro Prestige, no que, ademais do desastre ambiental, saíron á luz uns problemas que se poden relacionar coa potesdade das autoridades para desinformar á poboación ou de censurar determinadas protestas. A proliferacion de videocamaras nos centros urbanos, a parcial impunidade de axentes de policía que son difíciles de identificar cando exceden os limites de proporcionalidade e do uso lexítimo da forza ao reprimir protestas obreiras ou cidadás, cun excesivo uso das balas de goma e lacrimóxenos, é outro problema do que me consta que se ocupa o MpDC, e que se produce en varias formas ao longo da UE. Con todo, hai particularidades ligadas ao nacionalismo galego, en canto a cuestións lingüísticas ou ao intento de relacionar movementos independentistas e protestas de distinta natureza con supostas actividades terroristas, ou de presentalos como unha ameaza para a seguridade.

MpDC: E a nivel europeo, cales son as grandes eivas da Carta de Dereitos?

Y.M.: Non penso que o problema resida tanto nos textos que definen os dereitos no ámbito europeo, nin tampouco nas garantías fixadas nas constitucións nacionais, canto no tratamento dos problemas que se presentan como urxencias ou casos excepcionais nos que se pode prescindir do que son os dereitos dos que supostamente gozan todos. Os casos máis importantes son a inmigracion e o terrorismo: no primeiro, estanse socavando as garantías para menores a través da súa expulsión ou detención, detéñense estranxeiros en condicións infrahumanas cuxa culpa non é outra que a da súa presenza ilegal, expúlsase a persoas cara a países onde poden sufrir malos tratos ou torturas, sométeselles a un excesivo control policial e limítase en exceso a posibilidade de gozar do asilo en casos de persecución; no segundo caso, en varios países decidiuse que é posible a sanción antes de probar feitos delituosos, en base á sospeita. Así, en Italia e Inglaterra pódense expulsar persoas se o ministro de interior considera que poidan ser perigosos (en Inglaterra tamén estiveron detidos indefinidamente ata que a Cámara de Lores xulgase que esta próctica é ilegal), e os longos prazos de detención en reximenes especiais (que poden durar anos) antes do xuízo corresponden, en práctica, a unha punición antes de que se estableza a responsabilidade penal. Ademais, existe unha ampliación do ámbito das condutas que se poden cualificar de terroristas ao longo de Europa, que poden afectar grupos que son críticos coas políticas de seguridade, aínda que non avoguen por, nin contemplen, o uso da violencia, a través de conceptos como o enaltecimento ou apoloxía.

MpDC: Nas últimas semanas tivemos coñecemento de que en Galicia a Garda Civil ten instruccións para tomar os datos das persoas que leven simboloxía de carácter nacionalista. Este tipo de medidas “preventivas” son prácticas habituais entre as Forzas de Seguridade dos Estados europeos?

Y.M: De confirmarse, este extremo representaría algo moi grave, xa que supón que a expresión simbólica da ideoloxía dunha persoa pódese converter en pretexto para o seu control, ou para converterlo en sospeitoso. O uso das forzas de seguridade dun estado para reservar un trato especial a determinadas persoas ou grupos, non se pode considerar unha excepción. Os acontecementos antes do G8 de 2001 en Xénova pareceron indicar a existencia dalgunha forma de listaxe, cando se nego a entrada en Italia a miles de persoas na fronteira, en base a non se sabe que criterios. A lei antiterrorista inglesa de 2000, xa prohibia o uso de roupa que puidese indicar o apoio a determinadas causas cualificadas de terroristas, como a dos kurdos en Turquía. É máis recente a proposta de establecer unha base de datos de alborotadores, para que as policias europeas poidan intercambiar informacións a través do sistema de información Schengen (SIS). O obxectivo sería o de prohibir a presenza destas persoas en certos acontecementos, como os cumes europeos, eventos internacionais deportivos ou culturais, porque representan unha ameaza para a orde e a seguridade pública en tales eventos. Deixando de lado os exemplos que se poden identificar en varios países, isto suxire a existencia de tales prácticas en máis duns poucos países. Merece a pena recordar que a xénese desta práctica foi a prohibición de viaxar para inchas de fútbol considerados violentos, e que logo se propuxo estendelo ás manifestacións politicas.

MpDC: Hai uns meses, o comisario europeo de Seguridade anunciaba a intención da Unión Europea de tomar os datos de todos os viaxeiros non comunitarios que circulen polos Estados da UE e un membro de Scotland Yard propuña incluir nunha base de datos aos nenos considerados “difíciles”. Que legalidade terían estas medidas? Poderíanse dar estos supostos e salvagardar o dereito a intimidade e a vida privada?

Y.M: Estas son dúas vertentes duns problemas chave que están contaminando o desenvolvemento da construcción europea. O primeiro é un ataque contra a privacidade na que a protección de datos considérase un luxo que as nosas sociedades non se poden permitir se queren defender a súa seguridade. O segundo é que unha vez que se introducen certas medidas que sentan precedentes, búscase estendelas a grupos cada vez máis amplos, xa que se desenvolveron as capacidades técnicas para establecer estas formas de vixilancia masiva, e que os medios e autoridades presionasen para a adopción destas medidas cando se repitan feitos delituosos que provoquen alarma social, neste caso, de violencia xuvenil. Lin documentos que teñen que ver co desenvolvemento dunha base de datos das pegadas dixitais dos extracomunitarios que ingresan na Unión Europea, nos que a delegación francesa no COREPER (Comité de Representantes Permanente no Consello) queixábase de que non se contemplase tomar pegadas aos menores de sete anos. O último comisario europeo de seguridade, Frattini, foi un firme defensor do principio da dispoñibilidade e do intercambio de datos coas autoridades estadounidenses, que quitaría todo valor ás medidas de protección de datos que están en vigor na UE, xa que devanditas proteccións en EEUU son moito menores. O principio da dispoñibilidade faría que se puidese transmitir toda a información en poder das diferentes institucións a escala europea, achegándonos a unha sociedade de control.

MpDC: Decisións desta clase formarían parte desa tendencia iniciada nos EUA de recortar as liberdades e dereitos individuais baixo o epígrafe dun suposto reforzo da seguridade?

Y.M.: Penso que é un erro expor os problemas de recorte de liberdades e dereitos simplemente como unha expresion do que ocorre en Estados Unidos, xa que o Reino Unido leva anhos desenvolvendo medidas para sancionar condutas que, sen ser necesariamente delituosas, considéranse molestas ou ?antisociais?. Os ASBO (anti social behaviour orders) empréganse cada vez mais para prohibir tales condutas (non só para jovenes, pero hai moitos estudos sobre a forma na que criminalizan aos ninhos), e a pena por non respectalos pode levar a sancións graves como o encarceramento ou a detencion en centros pechados para menores. Tamén en ambito antiterrorista e de represion da criminalidade ou inmigracion, os estados europeos han desarrolado medidas que recortan liberdades e dereitos de forma autonoma, aínda que desde o 11S a autoridades estadounidenses estiveron empuxando para a adopcion de medidas moi duras en plan conxunto, empujandonos cara a un eixo do norte EEUU-EU.

"Os cidadáns cren que o realoxo non é o noso problema omo sociedade"

2008-04-01T11:30:00.000+02:00

Santiago González Avión, responsable territorial na Galiza da Fundación Secretariado Gitano

Os últimos acontecementos vividos en Galiza por mor do realoxo de varias familias xitanas amosaron a faciana máis indesexable dunha parte da sociedade galega e as graves carencias en políticas sociais destinadas á erradicación dos espazos segregados. Santiago González Avión, responsable territorial da Fundación Secretariado Gitano, analiza as causas e as posibles solucións para que situacións como esta non se volvan producir.

MpDC: Como valoran dende a Fundación Secretariado Xitano as protestas dos veciños da Coruña e Pontevedra que se negan a acoller ás familias xitanas?

S.G.A.: En primeiro lugar hai que dicir que a virtude política do municipalismo galego é máis escasa do que pensabamos, en dous sentidos. As operacións de erradicación do chabolismo foron moi intensas nos anos 80, non obstante, esa intensidade reduciuse nos 90 e neste século aínda máis. A Lei de Erradicación do chabolismo xa non é un instrumento xurídico axeitado e aínda tardaremos en ter unha lei marco. Isto dificulta de xeito importante a posibilidade de obter solucións. De aí que o Concello de Poio actúe por unha orde xudicial e o de Coruña pola construción da Tereira Ronda, de modo que o que non estaba nas axendas de súpeto toma presenza, pero non por mérito do municipalismo.
Os alcaldes do Estado entenden o goberno dos Concellos como se se tratase dunha comunidade de propietarios. Aceptan a nova poboación de renda media e alta e rexeitan as rendas máis baixas. Gobérnase non en base ao benestar do conxunto dos cidadáns, senón tan só do municipio, como se se tratase dun condominio. Iso explica a reacción do alcalde de Pontevedra, que está cargada desta clase de concepción da municipalidade. Ata a consolidación do asentamento do Bao, existía un litixio entre os límites de Poio e Pontevedra, que pasou a pertencer ao primeiro. Mais fenómenos como este non son posibles fóra do ámbito urbano. O alcalde da cidade sae na defensa dos veciños de Monteporreiro, que actualmente están imputados por un delito de incitación ao racismo, iniciado pola Fiscalía de Pontevedra.
Os líderes o que fan é poñer na axenda política o que está na axenda dos cidadáns e dos que pagan os impostos. A actitude do alcalde pontevedrés enténdese porque hai unhas eleccións xerais e ten medo a perder os votos de Monteporreiro. Nas actuais democracias os políticos están condicionando as accións en base ao que sae nos medios de comunicación. Isto supón un grave risco para gobernar en democracia. É tremendo, porque unha asociación de veciños pode chegar a condicionar a actuación do Vicepresidente da Xunta, é a exemplificación do paso da democracia representativa á democracia mediática.
Esta modificación ten o seu aspecto positivo, é bo que se debata a cuestión do chabolismo. Galiza é a Comunidade Autónoma con maior taxa de poboados segregados, triplica a media estatal. Pero tamén ten un lado negativo: os termos nos que se produce este movemento social de “Non á miña porta”. Ninguén en público vai pedir que metan os xitanos nun campo de concentración e os gaseen, pero o que si se di é “este non é o noso problema como sociedade”. O que nos preocupa é a deriva que está tomando e a súa conexión con movementos xenófobos. Estanse a mover todos os fantasmas que non se deben utilizar porque ao final se acaban movendo masas a través de estereotipos.

MpDC: Que falla na sociedade actual para que se siga producindo un rexeitamento cara aos xitanos?

Cando hai un asentamento chabolista e non hai intervención social durante anos non se producen grandes vinculacións. Cando se acepta que un colectivo é primeiro apartado da sociedade, logo asimilado ao tráfico de drogas e electo como preferente á hora de identificar culpables e non existe intervención social, estamos enquistando un problema que acaba agora de estoupar, e digo estoupar porque non vai emparellado á vontade política municipal de erradicar o chabolismo. Non hai vontade política. O argumento base da xenofobia é o que está estamos vivindo nestes momentos. Somos os primeiro país da UE en preferencia pola vivenda en propiedade e os cidadáns comezamos a pensar en dereitos como dereitos de propietarios, de xeito que retrocedemos 120 anos en concepción democrática. Cando deixas os deberes sen facer e cando se fan sen convencemento social profundo e nunha cidadanía que interpreta os seus dereitos en termos de propiedade e non en dereitos cívicos rematase no argumento do “eu teño dereitos porque pago impostos e teño propiedade”.

MpDC: Cal é a opinión que lle merece o anunicio da Xunta de crear “poboados de transición”? Considera que é unha medida axeitada?

S.G.A.: Rexeitamos a medida como solución marco. É verdade que a construción de barrios de transición en caso de conflito social e xustificados como un elemento de educación social é posible. Pero só se debe dar en condicións extremas e sen que supoña a vulneración dos dereitos fundamentais das persoas nin a criminalización do conxunto da solución. Poderíase valorar como un xeito de desactivar a parte máis negativa en casos extremos. Pero hai que establecer ese matiz. Cando levas 30 anos con grupos marxinais e sen intervención non se pode dicir que a proposta de Vicepresidencia sexa unha ocorrencia, pode ser unha posibilidade, pero sempre que haxa condicións, se realice educación familiar e se salven os dereitos subxectivos.

MpDC: Que camiños propón a FSG?

S.G.A.: A Fundación está desenvolvendo programas e iniciativas sociais de integración, pero tamén traballamos na sensibilización social. A comunidade xitana deu un cambio moi grande en 30 anos e aínda así se segue asociando á marxinalidade e á estereotipos que non se parecen a sociedade xitana actual. O coñecemento é a base da loita e o recoñecemento permite a convivencia intercultural.

Que lección debería sacar o conxunto da cidadanía?

S.G.A.: Cando eramos unha sociedade moi cohesionada podíamos vivir como se foramos os únicos. Hoxe esa peculiaridade non serve. Temos que ser capaces de acoller a singularidade entre nós e a que chega de fóra buscando unha oportunidade de vida. A convivencia non chove do ceo, e igual que nós marchamos cando as condicións para vivir eran peores, agora temos que aprender a recibir a aqueles que veñen na procura de algo mellor. Esa é a lección que temos que sacar.