Exprai - Marrazkilaria · Ilustrador · Illustrator

Elige Euskalerria Irratia

2012-05-31T12:00:00.000+02:00

La relación que tengo con Euskalerria Irratia viene de atrás. En una época en la que tenía algo más de tiempo, fui tertuliano ocasional y hasta mantuve un programa musical con el que disfrutaba mucho.

Ahora nos hemos vuelto a encontrar para cuestiones más gráficas. Me pidieron un logo para su campaña Aukera On y esto es lo que entregué. Es una cosa muy sencillita, a dos colores, y centrando toda la importancia en el On (es un juego de palabras: Elige On –de encender la radio–, pero también una buena elección).

Todos los detalles sobre la campaña, en la web de Euskalerria Irratia (en euskera).

Euskalerria Irratia: Aukera On

2012-05-31T10:00:00.000+02:00

Aspaldikoa da Euskalerria Irratiarekin daukadan harremana. Garai batean, denbora gehixeago nuenean nohizeanbehineko solaskide gisa agertzen nintzen handik, eta urte batzuk gustura eman nituen ere musika saiotxo bat egiten.

Oraingoan, ordea, kontu grafikoetarako bildu gara berriro. Aukera On kanpainarako logo bat egiteko eskatu zidaten eta nik halaxe egin nuen. Oso gauza sinplea da, bi koloretan eta On hitzari garrantzia emanez.

Iruñerriko irrati euskaldunak Aukera On goiburuarekin kanpaina antolatu du. Helburua, irailean hurrengo denboraldia hasten delarik, irratiak egitura, lan egiteko molde, produktu berriak edukitzea. Hori guztia emititzeko baimenarekin egitea. Eta horiek guztiak bideragarri egiteko bazkide gehiago lortzea.

Euskalerria Irratiak 800 bazkide ditu. Irratian musu truk aritzen diren 200 kolaboratzaile. Gizartean ederki erroturiko proiektua da, eta sustengu horiek guztiak eta gehiago dantzan jarri nahi ditu kanpainaren bitartez, orain hasi eta Sanferminak arte.

Kanpaina honen nondik norako guztiak Euskalerria Irratiaren webgunean dituzue.

Metak

2012-05-26T22:00:00.001+02:00

Metazinema, metaliteratura, metalinguistika, metakazetaritza, metazutabegintza… Metaezintasuna. Metatu eta metatu. Metatu ezin diren hitzak galdu dira azken hilabete hauetan Atlantikoaren beste ertzean. Ekuatoretik gorako hemisferio honetan berean. Galdu ez badira, hozkailuan metatu dituzte munduan diren greben meta altxatzeko sormen-etena egin duten gidoilariek. Diru-metatze kontuak, Interneten eta DVDetan zeroka eta banaka irakurtzen diren metabyten kopurua –eskasa ez bada, ez nahikoa nonbait– eta aseezintasuna –zilegia ote?– bat ez datozelako. Duintasuna ere metatzen da grebetan, ez sosa soilik. Azken finean, etekinak ez banatzeak –gutxi edo asko izanda, baina beti gehiago zenbatezinak direnean– sortzen ditu haserreak. Arrazoiak metatu, betiko galderak pilatzen diren meta berean.

Futbolarien pare jarriko dituzte. Lotsagabe, lotsa ezagutzen ez duten kontu korronteen jabe omen direlako, eta arrazoidun, baldeka elikatzen dutelako diru-erreka hori. Kupelak bota dituzte antzeko erreketan langile xumeek, autoak egiten, etxeak eraikitzen, behiak jezten… baina horientzat ez da ttanttarik iristen, egarriak jota edota erreka horien uraren ordez kolore bizietako freskagarriak (egarri gehiago eragiten dutenak) edatera kondenatuta daudelarik.

Greba egin zuten eta idazmakinak, ordenagailuak eta –nostalgikoenak– boligrafoak mututu zituzten. Orain badirudi akordioa egon badagoela eta gauzak bere aurreko egoerara bueltatu dira.

Badira, ordea, grebarik gabe, atsedenik gabe urteak idazten eman dituzten beste batzuk. 50 urte asko edo gutxi diren belztutako folio-metak esan dezake. Zinemarako eta telebistarako idaztea «eleberriak idaztea baino errazagoa» omen delako eginda ere, uzta oparoa izan da Rafael Azconak bere soroan metatu duena. Isilean, iskanbilarik gabe bizi eta lan egin zuena isilean joan da. Pizkunde Igandean hil zen, ironia bilatuko balu bezalaxe, ezagutu zutenek aipatu izan duten bezalaxe. Umila eta apala izan zen bere bizitza osoan. Hain zen horrela, non jendeak urte askoz haren izena kondaira hutsa zela pentsatzen baitzuen. Elkarrizketarik ez, argazkirik ez. Inon ez zen agertzen Azcona jauna, kredituetatik kanpo. Zurrumurruek zioten ez zela halakorik, Berlanga eta Bardem zuzendari gazte batzuek sortutako alter egoa zela, eta horregatik ez zuela agerraldi publikorik egiten. Baina egia da izan zela Rafael Azcona bat. Pena, bakarra izatea.

Marco Ferreri italiarrak eskatuta hasi zen zineman, pantailarako El Pisito eleberria egokituz. Gustua hartu zion eta bertan jarraitu zuen luze. Hain luze, ezen bere azken gidoia hil aurretik bukatu zuen, José Luis Cuerdarentzat. Harentzat La lengua de las Mariposas egin ondoren, Los girasoles ciegos bere azken lana burutzeko beta izan du, azken folio sorta hitzez aberastuz.

Metatuta utzi ditu Espainian eta –zergatik ez?– Europan idatzi izan diren gidoirik borobilenetako batzuk: El pisito, El cochecito, Plácido, El verdugo, La grande bouffe, Peppermint frappé… Bertan erakusten zuen gizartearen erradiografiarik gordinena, betiere bere ikuspegi ironiko eta maltzurretik, eta aldi berean jainkoek beren izakiak ikusten dituzten goxotasun malenkoniatsu horrekin.

«Nirea ez da umore beltza. Errealitatea horrelakoa da» esana utzi zuen xumetasunez. Errealitatea horrelakoa izanda egin zuen eran erakustea, hori da, bai, metara iristea.

Nabarra aldizkarirako idatzitako artikulua da hau.

Marko y su Markosplay

2012-05-23T16:30:00.000+02:00

El cosplay (コスプレ kosupure^?) etimológicamente del inglés costume play,¹ interpretación de personajes, practicado principalmente por jóvenes fanáticos de alguna serie, manga, o anime; consiste en disfrazarse de algún personaje (real o inspirado) de un manga, anime, película, libro, videojuego (la mayor parte de esto suele ser japonés) e intentar interpretarlo en la medida de lo posible. Aquellos que siguen esta práctica son conocidos como cosplayers, siendo para ellos una de sus principales aficiones.

Wikipedia

Marko Armspach, ese figura, empezó a jugar a esto con ayuda de la cámara de su ordenador y a colgar esas vaciladas en su cuenta de Facebook, para disfrute de sus amigos. Ahora, visto el éxito y respondiendo al clamor popular, ha decidido abrir una página pública donde podéis alucinar con su sentido del humor y recordar aquellos iconos dibujados a los que homenajea.

Aquí, algunos ejemplos (como siempre, clic para ampliar):

Marko eta bere Markosplay

2012-05-23T10:30:00.000+02:00

Cosplay (japonieraz コスプレ, kosupure, ingelesezko Costume play esapidetik) japoniar jatorria duen mozorro jolas bat da. Fikziozko (manga, anime, filma, liburu, bideojoko) zein pertsonaia erreal batean (musika taldeak, musikariak) mozorrotzean datza. Ohitura hau jarraitzen duen pertsona cosplayer bezala ezagutzen da.

Wikipedia

Marko Armspach, artista hori, honekin libertitzen hasi zen bere etxean, ordenagailuaren kamera erabiliz. Facebookeko bere orrian jartzen zituen, bere lagunon gozamenerako. Orain, horren arrakasta ikusita eta herriaren eskaerari erantzunez, orrialde publiko bat ireki du hori dena munduari erakusteko. Goza ezazue bere umorearekin eta gogoratu itzazue berarekin eta gure bizietako ikono horiei eginiko omenaldiarekin.

Hementxe, adibide batzuk (beti bezala, klik egin irudietan handitzeko):

Hizkuntzaren keinua

2012-05-11T13:41:00.003+02:00

Ez nuen egoterik izan atzo Hizkuntzaren keinua liburuaren aurkezpenean. Euskaraz bizi nahi dut kanpainaren barruan sorturiko liburu kolektiboa da, non hainbat idazlek eta irudigilek hartu dugun parte.

Nik, ikusten duzuen marrazki hau egin nuen Arrate Egañak ederki idatzitakoa kolorinetan jartzeko. Pozik eta gustura gainera, oso testu erosoa baitzen iruditan jartzeko.

Honen berri ekimenaren bultzatzaile den Kontseiluak eman du.

Liburua osatzen duten testuek gaia dute komun, baina hamaika estilo desberdin biltzen ditu; ipuinak, narrazioak, olerkiak, istorioak, oroitzapenak, hausnarketak… “Euskaraz bizitzea ahalbidetzen digute haien lanen bidez. Beste edozein hizkuntzatan bezala, euskaraz jarduten duten idazleei esker badugu literaturaz gozatzea, literaturaz hunkitzea”. Liburuan, hitzez bezain besteko lekua izan dute ilustrazioek. Izan ere, idazle bakoitzak sortutako testuaren osagarri, beste hogeita sei pertsonek irudi banatan adierazi dute euskaraz bizitzeko nahia.

Hizkuntzaren keinua Elkar dendetan eskuragarri egonen da eta Berria egunkariarekin batera ere kioskoetan lortzeko aukera izanen da.

Zorionak Kontseiluari ekimen hau martxan jartzeagatik, eta baita nire eskerrik beroenak ere, nirekin kontatu izanagatik hau gauzatzerakoan.

Princesas caídas

2012-05-08T12:30:00.000+02:00

Fallen Princesses es una serie de fotografías de Dina Goldstein en las que revisa el manido final de "y vivieron felices y comieron perdices" de los cuentos clásicos. Así, nos muestra a Blancanieves, Cenicienta, Rapunzel, Caperucita Roja… como víctimas del machismo, la enfermedad, la miseria o los malos tratos.

Los finales felices son reescritos por la artista en tono sombrío y siniestro –pero de modo mucho más realista–, planteando cuestiones incómodas que el espectador deberá resolver.

Una vez más, la iconografía impuesta y estandarizada por la factoría Disney se convierte en referencial. Más ejemplos, en la versión en vasco de este post.

I want you for San Fermin

2012-05-08T12:29:00.003+02:00

Badago kartel irabazlea. Nire iragarpen desastrosoa agerian geratu da, eta ez du nondik heldu oraintxe bertan. Kinielarekin huts egin dut, bete-betean. Finalisten bozketa, hurrenez hurren, horrela burutu da: 7, 8, 1, 5, 2, 6, 3, 4. David Alegria da kartelaren egilea. Zorionak!

Ez nuen uste ingelesezko esaldiak mesede egingo zionik, baina bistan da ikuslegoak ez duela berdin pentsatu. Pozten nau sikiera azken urteetako joerarekin apurtzeko balio badu, eta pozten nau ere nire kuttunena (8.a ) bigarren geratu izanak. Aldatzen ari ote dira gauzak? Ez dut uste, baina ez naiz beste iragarpen bat egiten ausartuko.

* * * * *

Ya hay ganador entre los carteles. Tras mi lamentable predicción, en la que queda claro que no tengo ningún futuro como adivino, la clasificación de los carteles, según votos, ha quedado así: 7, 8, 1, 5, 2, 6, 3, 4. David Alegria es el autor del cartel ganador. ¡Enhorabuena!

No creía que la frase en inglés le hiciera ningún favor, pero está visto que el público no opinaba igual. Me alegro, si esto sirve para romper con la tendencia de los últimos años, y me alegro también de que mi favorito (el nº 8) haya quedado –sorprendentemente para mí– el segundo clasificado. ¿Estará cambiando algo? No lo creo, pero no me arriesgaré a hacer otra predicción más.

Eroritako printzesak

2012-05-08T11:00:00.000+02:00

Fallen Princesses izenburupean, Dina Goldstein argazkilariak txikitako ipuin famatuen bukaerari begiratzen dio, ditxosozko "…eta betirako zoriontsuak izan ziren" hori gaur nolakoa litzatekeen irudikatzeko. Edurne Zuri, Mari Errauskin, Rapunzel, edo Txano Gorritxo gaurko matxismoaren, gaixotasunaren, mixeriaren edota tratu txarren pean agertzen zaizkigu horrela.

Ezagutzen genituen amaiera zoriontsuak berridazten ditu Goldsteinek era ilunean –horrela errealistagoak badira ere–, ikusleak erantzun beharko dituen galdera ezerosoak eginez.

Beste behin ere, Disney etxeak inposatu eta barreiaturiko ikonografia ezinbestekoa bihurtzen da argazki sail honetan. Adibide gehiago, post honen espainolezko bertsioan.

Duela 30 urte*, galaxia honetan

2012-05-04T14:00:00.000+02:00

Frikiak zoriontzeko moduan daude, oroimenak berpiztuz oroimen horien jatorria ospatzeko. Isiltasunean eta bakoitzaren baitan pozik daude, ospakizun mediatiko eta erraldoietatik kanpo, halakorik egon arren. Azken finean, duela 30 urte* ireki zen klub bateko kide izatea harrotzeko arrazoitzat jotzen dute eta nahikoa da hori soka bereko kideekin konpartitzeko, gogoratzeko eta, hasieran esan bezala, ospatzeko.

Duela 30 urte, 1977an, hasi zen Saga. Bakarra, eternalekoa, benetakoa. Frikiak sortzeko garaian lehena izan dena. Friki-plantaziorik handiena eta emankorrena. Friki hitza bera ez litzateke berdin ulertuko Star Wars inoiz existitu izan ez balitz (Eraztunen Jaunak literaturan sortutako zale zaparradak alde batera utzita), azken hiru hamarkada hauetan zeresan gehien eman duen zine-saila izan baita. Ehunka erreferentzia, zita, plagio edota imitazio.

Baina, zergatik? Zerk bereizten du Star Wars beste edozein space operatik? Zergatik edozein gaztek edo ez hain gaztek ezagutzen du Jedi hitza? Zergatik dakigu denok nor den Luke Skywalkerren aita?

Unibertsala da Baina ez unibertsoan gertatzen delako. Gizarte eta zibilizazio guztietako mitoak bereganatu eta maisuki nahastu zituen George Lucasek. Munduko edonork ulertzeko moduan planteatu zuen istorioa eta ukaezina da erreferente guztiak oso ongi konbinatuta daudela. Istorio manikeoa erabiliz, onak eta gaiztoak argi eta garbi definituz, emaitza borobilak lortu zituen. Zeren eta berriro ere garrantzitsuena ez da zer kontatzen den, baizik eta kontaketa hori nola egiten den?

Teknikoki berritzailea Ordenagailuen boterea susmaezina zenean, eskolako eskulanen bitartez ehunka tonako espazio-ontziak altxatu zituzten zerura. George Mélies-en filmetatik inork ez zuen efektu berezien mundua horrela irauli. Zinemaren ikuskizun alderdia berrasmatua izan zen eta soinu eta argiaren batuketak su artifizialen aurrean baino gehiago erdi-erdian kokatzen zuen ikuslea?

Marketinga Efektuen berrasmatzailea izan zen bezalaxe, merchandising kontzeptua globalizatu zuen. Baliabide guztiak martxan jarrita, ordura arte inoiz ezagutu ez zen promozio kanpaina bati ekin zion Lucasek. Gaur ezagutzen ahal ditugun kanpaina erraldoiak toki beretik atera ziren eta ispilu berean begiratzen diote beren buruari, oraindik ere lehenengo maila hura urrutitik ikusi beharrez.

Hiru puntu horien konbinazioak sortzen du halako abentura. Hori baita Star Warsen muina: abentura! Pelikula bakoitzak irauten duen bitartean gure planetan gertatzen dena ahaztu eta zerura begira etengabeko abentura bizitzeko. Ekialdeko samuraien kodeak, Far Westen hazitako pistoleroak, piraten itsasontziak izarren artean hegalean, Erdi Aroko ezpatarien borrokak, fantasiak sor ditzaketen izaki harrigarrienak, maitasun istorioak eta Hegoamerikako kulebroietako familia-bilbe nahasia. Eta haien gainetik, gaizkia inork bezala irudikatu duen gaiztorik maltzurrena eta gupidagabeena: Darth Vader (Lord Vader, zuretzat).

Zer gehiago eskatzen ahal zaio istorio bati den-dena duenean? Pertsonaiak, arketipoak izan arren –edo agian horrelakoak direlako–, ezagunak eta hurbilak egiten zaizkigunean? Musika zoragarri eta indartsu batek beste mundu batzuetara garamatzanean? Oroimenak elikatzeko elkarrizketa mitiko eta eternaleko eszenaz josita dagoenean?

Agian, jarraipen on bat izatea. Horregatik, aurretik esandakoak IV, V eta VI. kapituluetara mugatuko ditugu. Indarra zuekin (eta zure espirituarekin).

Nabarra hilabetekarian argitaratutako artikulua, Star Warsen 30. urteurrenean.
*35. urteurrena betetzen da aurten.

Estas princesas son ‘reales’

2012-05-03T13:30:00.000+02:00

Hay más maneras de representar a las princesas Disney. El fotógrafo Ryan Astamendi realizó esta serie en la que los personajes saltan del papel y la pantalla para aparecer en carne y hueso.

Este artista comenzó su carrera como dibujante en Disney. Tras varios años, varió el rumbo de su carrera, aplicando las bases artísticas aprendidas a la fotografía.

Podéis visitar el blog y la web de Astamendi.

Las princesas son supernenas

2012-05-03T13:00:00.000+02:00

David Gilson, alias Prince Kido, es un ilustrador entre cuyas aficiones se cuenta versionear a personajes en plan chibi. Chibi es un término japonés que significa pequeño y que describe un estilo de personajes manga. De todo esto me estoy enterando ahora, así que puede que no sea del todo exacto. Agradeceré cualquier aclaración al respecto.

Esta actividad suya es especialmente interesante en el tema de las princesas de Disney, a las que lleva al extremo, hasta hacerlas parecer –más que personajes manga– parientes de las Supernenas.

Aquí quedan, para vuestro deleite.

Printzesak benetazkoak dira

2012-05-03T12:30:00.000+02:00

Badira ere Printzesa horiek irudikatzeko beste modu bat. Ryan Astamendi argazkilariaren serie honek paperetik, pantailatik salto egin izan balute bezala erakusten dizkigu hauetako hainbat.

Marrazkilari bezala hasi zen Disney etxean lanean. Bertan ikasitako oinarri berdinak ezarri zizkion bere hurrengo ibilbideari, argazkilari gisa.

Astamendiren bloga eta webgunea ere bisita ditzakezu.

Powerpuff Printzesak

2012-05-03T10:30:00.000+02:00

David Gilson, edo Prince Kido, marrazkilaria da eta oso gustuko du pertsonaia desberdinen chibi moldaketak egitea. Berriki jakin dudanez, chibi japoniar hitza dugu eta txikitxoa esan nahi omen du, manga marrazkien estilo bat izendatzeaz gain. Baliteke teknikotasun hauek ez izatea horrela erabat. Eskertuko nuke, beraz, edozein argibide.

Bere jarduera honek badu interes berezia Disneyren printzesak hartzen dituenean. Muturreraino eramaten du bere bermoldaketa hau, mangaz haratago, Powerpuff Girls haien itxurara gerturatu arte.

Hona adibide batzuk zuen gozamenerako.

Fernando

2012-05-02T09:00:00.000+02:00

Ez nuen inoiz antzerki lanetan ikusi. Eta orain kristoren hutsunea sortzen dit horrek. Zuzenean haren ahotsa entzun ez izanak oroitzapen eder bat lapurtu didalakoan gogoratzen ditut bere pelikulen pasarteak, memoriak josten dituen zuloak estali nahian. Liburuak irakurri izan dizkiot, baita idatzitako antzezlanak ikusi ere. Ez dut, normalean, berebiziko penarik sentitzen pertsonaia famatu bat hiltzen denean. Baina Fernando Fernán-Gómez, La Carolaren semea, betirako joan dela jakin dudanean, ziztada bat nabaritu dut bihotz aldean.

Juan Soldado eta El pícaro (ez galdetu zein ordenatan) dira kontzienteki gogoratzen ahal ditudan Fernando Fernán-Gómezekiko lehenengo hitzorduak. Telebistan izaten ziren eta gogoz ikusten nituen telesail haiek, tipoaren piura barregarria egiten zitzaidalako lehenengo begiratuan. Orain jakin dut berak idatziak eta zuzenduak zirela biak. Orduan, aldiz, entretenimendu hutsa ziren ni nintzen ume mukizuarentzat. Gaur egun, El pícaro ikusi izan dut noizean behin (bideotekaren magia) denborak ematen didan perspektibaz ikusteko eta gozamena biderkatzeko.

Denborak aurrera egiten zuen bitartean, españolada zer zen jakin nuen eta errespetua galdu nion Fernandori. Geroago Cine de barrio elikatuko zuen pelikula sorta botatzen ziguten larunbat arratsaldeetan eta normalean oso kalitate kaxkarreko pelikulak ziren. Zer kontatuko dizuet ba? Badakizue zertaz ari naizen. Nerabeak ginen, gainera, eta pizten zitzaigun kontzientzia nazional horrek ez zuen batere ongi ikusten españoladaren eskola.

Ez dut gogoratzen noiz, baina 1985aren ondoren izan behar zuen, telebistan –kolorezko telebistan, eta hura berandu xamar sartu zitzaigun etxean– Jaime de Armiñanek zuzendutako Stico izeneko filma (1985) ikusi nuen. Zuzenbide irakasle batek, miseria gorrian egonda, esklabo bizitzeko prest –jan eta ohearen truke eta askatasunik gabe, ez morroi gisa– bere ikasle baten etxean agertzen da. Drama horrek –baten batek komediatzat joko du; nik ez– eta bere protagonistak txunditu ninduten. Hortik aurrera, Fernando Fernán-Gómez izugarrizko aktoretzat izan dut orain arte.

Ez naiz orain haren lana nolanahi goraipatzen hasiko. Besterik gabe, El tiempo amarillo haren memoria liburua gomendatuko dizuet, aparteko testigantza non aktorearen lanbidea eta zinema eta antzerkiaren itzalak eta argiak aztertu eta musukatzen dituen. Maitasunez idatzitako liburua, non bere bizipenak bigarren planora pasatzen dituen gizarte baten eta ogibide eder baten erretratua egiteko, betiere bere ikuspegi pertsonaletik. Ez bilatu intimitaterik lan horretan, ikusle inplikatuaren begirada baizik. El viaje a ninguna parte zoragarrian egin zien lankideei omenaldia. Berak ezagututako bideen argazkiari sepia kolorea kendu eta errealitate hurbila bilakatu zuen.

Eta bukatzeko, berak idatzitako Las bicicletas son para el verano antzezlaneko azken elkarrizketa. Espainiako Gerra Zibila bukatutzat jo denean, aita-semea hizketan ari dira:

LUIS.- Hay que ver… Con lo contenta que estaba mamá porque había llegado la paz…
DON LUIS.- Pero no ha llegado la paz, Luisito: ha llegado la victoria. Sabe Dios cuando habrá otro verano.

Beti ikaragarria iruditu zaidan bukaera. Eta uda horren zain gauden bitartean, buelta gaitezke haren pelikuletara. Zuzenduta, idatzita edota antzeztuta… gehienetan bada zapore ona utziko digun zerbait.

Askorentzat marmarti zatarra izango zen Fernando Fernán-Gómez. Niretzat, ordea, agure maitagarria eta biziki interesgarria izango da beti. Gainera, makeroa zen. Sikiera horretaz hitz egin genezakeen.

Nabarra aldizkarirako idatzitako artikulua da hau.

Bake Garaietarako Borroka Kantak

2012-04-25T13:00:00.000+02:00

Honako hau duzue Banda Batxokik 2010. urtean ateratako hirugarren eta azken diskoa. Aurrekoak bezalaxe, punk, rock eta ska doinuez beteriko lana da. Izenburuak –Bake garaiterako borroka kantak– errealitateari aurrea hartu zion, ez pentsa prestatuta zegoenik.

Diseinuari dagokionez, Saul Bassen lana txikitu nuen, bere dotorezi guztia apur eginda. Aurreko lanetan bezala, ezinbestekoa zen etxeko kutsua ematea. Bistan da emaitzaren baldarkeria.

* * * * *

Este es el tercer y último disco de Banda Batxoki. En 2010 se editó este CD repleto de ruidazo de rock, punk y ska, en la línea de los dos anteriores. El título –Canciones de guerra para tiempos de paz– se adelantó a la realidad, sin estar en modo alguno preparado.

En lo que toca al diseño, hice trizas el trabajo de Saul Bass, reduciendo a escombro todo su buen hacer. Como los libretos anteriores, debía rezumar caserismo por todos lados. A la vista está la pobreza del resultado.

Escándalo Monumental

2012-04-24T09:00:00.000+02:00

El pasado domingo 22 de abril, en el programa Salvados que dirige y presenta Jordi Évole –el Follonero– en la Sexta, se habló de los negocios inmobiliarios de la Iglesia Católica en Navarra.

Durante la emisión del mismo (que puedes ver aquí), apareció el libro editado por Altaffaylla y la Plataforma de Defensa del Patrimonio Navarro / Nafarroako Ondasunaren Defentsarako Plataforma Escándalo Monumental: La privatización de las iglesias, ermitas, casas tierras y otros bienes públicos de Navarra. En su momento, me correspondió a mí poner cara a este libro, y esta que veis es la portada que realicé en su momento.

En realidad, sólo pergeñé el fotomontaje –con un motivo que era cantado y evidente, visto el tema que se trataba–, puesto que el resto de la composición venía dado por el diseño de colección de la editorial Altaffaylla. Pero vaya, como me hizo gracia verlo en la tele, lo rescato.

Toda la información sobre este tema escandaloso, en la web de la plataforma.

San Fermín 2012: Carteles Finalistas

2012-04-19T20:00:00.000+02:00

El Ayuntamiento de Pamplona acaba de dar a conocer los finalistas a la elección del cartel anunciador de los sanfermines 2012. Ésta es, a botepronto, mi valoración y mi apuesta.

Para empezar, he de reconocer que veo mucho más nivel que en años anteriores. Al menos se ven propuestas diferentes y más atrevidas en la ejecución. Siendo el tema que es y conociendo las limitaciones –todas– que existen, ya es algo.

Tenemos dos kilikis (Caravinagre en ambos casos), un txistulari (¿tal vez un tercer kiliki?), un zaldiko, un corazón, toros-encierros en cuatro casos y la presencia del propio San Fermín en otros dos.

1. Caravinagre simplificado hasta el extremo. Me parece una imagen atractiva, pero el público de Pamplona (que es el que vota, al fin y al cabo) no lo valorará por oscuro. Demasiado color negro, que junto al rojo y blanco clásicos, no arriesga mucho en cuanto a gama. Este no.

2. El rostro del santo y el encierro incluido en su mitra, se dan la mano en este cartel. La multitud y el personaje, la veta pagana y la cara cristiana se funden sobre fondo rojo. Se le aprecia una voluntad de estilo y puede ser agradable para el gran público. Tanto que parece querer clasificar la fiesta como "apta para todos los públicos". Esta comercialidad lo convierte, en mi opinión, en claro favorito para ganar (a mi pesar, porque mi preferido es otro). Probablemente será el vencedor. Este sí.

3. Ejemplo de cartel de diseño habitual. Minimalista, con inevitable gama tricolor y un motivo equilibrado y amable. A pesar de ello, no evita cierta sensación de déjà vu y sabe a poco en cuanto a significado. Este no.

4. Otro modelo tricolor. La imagen del corazón se me hace un poco ñoña para una fiesta tan desatada. La fiesta está llena de vida, sí, y a lo mejor es lo que el cartel busca expresar (latidos, optimismo, alegría de vivir…) pero hablamos de algo mucho más potente, más primario. La tipografía se pierde en el conjunto y parece más una campaña de donación de sangre. Este no.

5. Una propuesta atractiva. El estilo, sin ser nada rompedor, llena un vacío importante en las selecciones y elecciones de los últimos años. Colores vivos, tipográficamente dinámico y uniendo en un solo elemento el toro, la ropa de fiesta, el santo y un zaldiko de la comparsa. Con todos estos ingredientes debería tener el favor inmediato del gran público, si no fuera (¡oooh!) por la propia fuerza del dibujo y su trazo desenfadado. Habrá quien considere que es infantil (todo el mundo tiene un sobrino de 4 años capaz de hacer algo así) o incluso que constituye una falta de respeto al santo ("el patrón de Pamplona merece un retrato más digno que éste"). Este no.

6. Otro ejemplo de cartel de diseño. Aunque a primera vista me ha parecido una máscara veneciana, supongo que se trata de un txistulari o de un kiliki. Juega con el elemento del número 12 y recurre, como tantos, a la gama tricolor. Me resulta algo frío y apagado, sin fuerza. La tipografía, demasiado discreta en el conjunto. Es fino y elegante, pero no me resulta apropiado. Este no.

7. Una de las sorpresas. El mensaje de la imagen es directo, por eso me sobra el "I want you for". La pose del personaje es lo bastante icónica y reconocible como para precisar de la frase. Seguramente, la intención era darle un aire más global, pero eso mismo puede volverse en su contra. No creo que en Pamplona se aprecie como debiera y, aunque a muchos nos haga cierta gracia, no ganará. Una broma no es suficiente para conseguir un cartel ganador (al menos en Pamplona). Este no.

8. Mi preferido. Estéticamente maravilloso, para mi gusto. Tal vez, porque de alguna manera me recuerda aquellos dibujos de la UPA. Tiene humor, sensibilidad y, a pesar de recurrir a los tres colores habituales, tiene el buen gusto de variar sus tonos y darle un aire entre onírico y nostálgico. Tipográficamente me parece muy logrado. En conjunto, un cartel elegante, pero demasiado pagano para nuestra ciudad. Vino, fiesta interminable (hasta la gaupasa) y alusiones al sexo (aunque le dé su puntico de joie de vivre) no son los ingredientes por los que deberían destacar los sanfermines de las gentes de bien. Una pena, pero no ganará. Y he de decir que es el mejor cartel sanferminero de los que he visto en los últimos años. Pero no. Este no.

Ahora, si quieres y si vives en Pamplona, puedes votar a tu favorito en la web del Ayuntamiento. Y siempre puedes dejar tu opinión aquí mismo. ¡Comenta!

San Fermin 2012: Kartelak

2012-04-19T17:30:00.000+02:00

Iruñeko Udalak aurkeztu ditu aurtengo Sanfermientarako kartela hautatzeko finalistak. Boteprontoan egindako apustua botako dut.

Lehenik eta behin, esan behar dut aurreko urteetan baino maila altuagoa ikusi dudala aurten. Behintzat exekuzioan aukera desberdinagoak ikusten dira. Proposamen berriak eta ausartak. Gaia dagoena izanda eta ezagutzen ditugun mugak –guztiak– aintzat hartuta, ez da gutxi.

Bi kiliki (Caravinagre bietan), txisturlari bat (hirugarren kiliki bat, agian?), zaldiko bat, bihotz bat, zezenak-entzierroa lau kasutan eta San Fermin bera beste bi karteletan agertzen dira.

1. Caravinagre muturreraino sinplifikatua agertzen zaigu honetan. Oso irudi polita dela uste dut, baina jendeak (Iruñeko publikoak eta bozka ematen duenak, alegia) ez du gustuko izango horren ilun agertzea. Beltza gehiegi nagusitzen da. Koloreen erabilera aldetik ere ez du gehiegi arriskatzen (betiko gorria, zuria eta beltza). Hau ez.

2. Santuaren aurpegia eta, honen mitraren bidez, entzierroa batzen ditu kartel honek. Jendetza eta pertsonaia, alde paganoa eta kristaua elkartzen ditu fondo gorri baten gainean. Grafikoki estilo-asmo bat ere igartzen zaio. Atsegina izan daiteke publiko orokorrarentzat. Publiko guztientzako kalifikazioa emango lioke festari eta horrek faborito bihurtzen du nire ustez (nire iritziaren aurka, nire gustukoena beste bat baita). Honek irabaziko du. Hau bai.

3. Urteroko diseinuzko kartela. Minimalista, oinarrizko hiru koloreak erabiltzen ditu, eta irudi orekatu eta atsegina osatzen du. Hala ere, edo horregatik déjà vu sentsazioa ere ematen du, eta exkaxa egiten da esanahi aldetik. Hau ez.

4. Hiru koloreei beste buelta bat. Bihotzaren irudia inozo samarra egiten zait horren festa basatia islatzeko. Bizia da festa, bai, eta bihotzak agian hori erakutsi nahi du (taupadak, zintzotasuna, baikortasuna, bizi-poza…) baina hori baino askoz ere indartsuagoa da, primarioagoa. Tipografiak ere galtzen dira eta odol-emaileen kanpaina baterako egina dirudi. Hau ez.

5. Apustu ederra. Estiloa, berritzailea izan gabe, kriston hutsunea betetzen du azken urteotan ikusi ditugun kartelen artean. Kolore biziak, tipografikoki animatua, eta elementu bakar batean zezena, jaietako janzkera, santua eta konpartsako zaldikoak batzen ditu. Osagarri hauekin publikoan nagusitzeko aukerak izango lituzke, marrazkiaren pozagatik eta estiloagatik izango ez balitz. Askok umekeria bezala ulertuko dute (denok daukagu 4 urteko iloba bat hau bera egiteko gai dena) edota santuarekiko errespetu falta bezala ("Iruñeko zaindariak ez du horrelako erretraturik merezi"). Hau ez.

6. Diseinuzko bigarren kartela. Nahiz eta printzipioz Veneziako maskara baten antza izan, suposatzen dut txistularia edo kilikia izan daitekeela. Jokua egiten du 12 zenbakiarekin eta ohikoa den bezala hiru koloreekin ari da. Hotza geratzen da eta tipografia ere oso era diskretuan agertzen da. Indarra falta zaio. Fina da, baina ez zait egokia iruditzen. Hau ez.

7. Ezustekoetako bat. Irudiaren mezua zuzena da. Oso. Horregatik uste dut ez zela beharrezkoa "I want you for" esaldia gehitzea. Ikonikoegia da pertsonaiaren jarrera horren beharra izateko. Pentsatu dezakegu kutsu globala eman nahi izan diola egileak. Niretzat oztopo izan daiteke ekarpen hori. Iruñeko jendeak ez du behar bezala ulertuko, eta nahiz eta askori grazia egin, ez du irabaziko. Txantxa bat ez da nahikoa kartel on bat egiteko (Iruñean, behintzat). Hau ez.

8. Nire kuttunena. Estetikoki zoragarria iruditzen zait garai bateko UPAko marrazkiak gogora ekartzen dizkidalako. Umorea, sentsibilitatea eta betiko hiru koloreak oinarri baditu ere, zorrotz jokatu du egileak hauen tonuak desitxuratzerakoan, kutsu oniriko eta oroitzapenak berpizteko modukoa lortu arte. Tipografikoki ere oso egokia ikusten dut. Oso fina iruditzen zait, baina argi daukat paganoegia dela gure hiriarentzat. Ardoa, festa luzea (gaupasa barne) eta nolabaiteko sexua (bizi-poza izanda ere) ez da gure herritar zintzoek zabaldu nahi duten irudia. Pena bat, baina honek ere ez du irabaziko. Eta esan behar dut urteetan ikusi dudan politena eta erakargarriena dela. Baina ez. Hau ez.

Nahi izanez gero, eta Iruñean bizi bazara, zure bozka Udalaren webgunean eman dezakezu. Bestela, beti utzi dezakezu hementxe bertan zure iritzia, iruzkin moduan. Komentatu!

Xabiroi aldizkariak fitxatu nau

2012-04-19T12:30:00.000+02:00

Batzuk bazenekiten, baina bestela ere, hemen esango dut orain. Xabiroi komiki aldizkaria gidatzen duen Dani Fanok nirekin kontatzeko burutazioa izan du eta datorren zenbakian argitaratuko dute nire lehen kolaborazioa.

Asko poztu ninduen nirekin akordatu izanak eta hortik aurrera nire buruari ezarritako presioa ikaragarria izan da. Zinta xume bat besterik ez nuen egin behar, baina lan baldintzak horren onak izateak ardura areagotzen zidan.

Ez gaude batere ohituta duintasunean bizitzera eta lan egitera, eta betidanik mixeria kudeatu behar izanak horrelakoetara bultzatzen gaitu. Behintzat hasi, hasi gara.

* * * * *

Algunos ya lo sabíais, pero debo decir que estoy muy contento de que Dani Fano, al frente de la revista de cómics Xabiroi, pensara en mí para colaborar en ella. En el próximo número aparecerá mi primera tira, tras lo duro que se me ha hecho responder a una oferta tan apetecible y tan generosa.

Desde que nos dedicamos a gestionar nuestra miseria, resulta desconcertante trabajar en condiciones dignas, aunque ello no ha servido más que para ponerme mucho más nervioso. En fin. El mal ya está hecho.

Zaharragoak, gaiztoagoak

2012-04-18T10:30:00.000+02:00

Banda Batxokiren bigarren diskoa 2006an atera zen. Taldearen hitzetan, "dexente hobetu zen soinua" baina nonbait beranduegi. Aurreko diskoaren salmentak ez ziren errepikatu, behin entzulegoak eskarmentua jaso eta ikasi ondoren. Hala ere, ilusioz grabatutako diskoa izan zen, eta niri egokitu zitzaidan –berriro ere– kantu zaratatsu horiei irudiak jartzea.

Taldearen izaera sasi-jeltzale horri jarraituz, bigarren lan honetarako betiko organo batekin txantxa egitea bururatu zitzaidan. Bandaren politburoak ongi ikusi zuen eta asanbladaren baimenarekin Bizkaiko egunkari famatu bat bertsionatu nuen. Tipografiak, estiloak eta abar kopiatzen saiatu nintzen (ez zen lehen aldia) eta hementxe duzue emaitza.

* * * * *

Los txantreanos Banda Batxoki se animaron con su segundo disco en 2006. A pesar de que el sonido "mejoró considerablemente" ya era demasiado tarde. Como el gato escaldado que huye del agua fría, el público prefirió no cometer el mismo error dos veces y las ventas de este segundo trabajo no igualaron a las del primer disco. No obstante, se trata de un disco grabado con ilusión. A mí me tocó, una vez más, traducir el ruido de las canciones al papel.

Siguiendo con ese carácter pseudo-jeltzale de la banda, pensé en parodiar uno de los órganos emblemáticos del partido. Con la aprobación del politburo y de la asamblea, copié tipografías, estilos y lo que hizo falta para reproducir –no era la primera vez que lo hacía– la maqueta del histórico rotativo vizcaino. Éste es el resultado.

Pulitzer de pincho, pinto y coloreo

2012-04-17T13:00:00.000+02:00

A estas alturas, ya conocemos al ganador del Pulitzer de Fotografía 2012. Massoud Hossaini, fotógrafo de France Press, se lo lleva con una estremecedora imagen. En ella, Tarana Akbari, una cría de 12 años grita desgarrada en medio del caos tras la explosión de un suicida en medio de una multitud, el 6 de diciembre de 2011 en Kabul.

"Cuando pude ponerme de pie, vi que todo el mundo me rodeaba, en el suelo y sangrando. Estaba realmente aterrada"

Sin embargo, quería añadir además a otro de los premiados. Matt Wuerker, de Politico, ha sido galardonado en la categoría de dibujantes, "por sus caricaturas frescas, divertidas y especialmente memorables por satirizar el conflicto que engulló a Washington".

Aquí, un ejemplo de su trabajo. Hay más en la versión en vasco de este post.

Kolore eta ostitxarreko Pulitzer saria

2012-04-17T11:00:00.000+02:00

Dagoeneko denok ezagutuko duzue 2012ko Pulitzer sarietako argazki irabazlea. Massoud Hossaini France Press agentziako argazkilariak eraman du irudi ikaragarri baten bitartez. Bertan, Tarana Akbari, 12 urteko neskatxa, garrasika ikus dezakegu bere infernuan, jendetza baten erdian suizida batek eragindako leherketa eta gero. Kabul hirian izan zen, 2011ko abenduaren 6an.

"Zutitzerik izan nuenean jende guztia nire inguruan ikusi nuen, lurrean eta odoloetan. Benetan ikaratuta nengoen"

Hala ere, sarituetako beste bat ere aipatu nahi nuen. Matt Wuerker (Politico), saritua izan da marrazkilarien sailean "bere karikatura fresko, dibertigarri eta gogoangarriengatik, bereziki Washington irentsi zuen gatazkaren satira egiteagatik".

Hona hemen bere lanaren adibide batzuk. Gehiago, post honen espainolezko bertsioan.

Jan Goikoa eta lege txarra

2012-04-16T10:00:00.000+02:00

Izenburu honekin ematen zion hasiera 2005. urtean bere ibilbide diskografikoari Txantreako Banda Batxoki taldeak. Honen aurretik bazeramatzan urteak eszenatokiak gupidarik gabe zapaltzen.

80 hamarkadako punkaren izpirituari eta baita garaiko do it yourself filosofiari jarraituz behin-behineko antza eman nahi izan nien bai libretoari eta baita azalari ere, korrika eta presaka eta era baldarrean egindako itxura, dena hobetu ahal dela eta hobetu behar dela adieraziz, behinbetikotasuna baztertuz. Hori dena batera, plastidecor xume batzuk papera zikintzeko, eskuz idatzaitako testuak erabiliz eta Comic Sansekin laidatutako paragrafoak txertatuz.

Beti bezala, emaitza ez bazen borobila izan, primeran pasa nuen egiterakoan. Beste behin ere, presiopean!

* * * * *

Con este título arrancaba Banda Batxoki su andadura discográfica en 2005, tras unos cuantos años pisoteando los escenarios.

Fiel al espíritu punk ochentero y a la filosofía del do it yourself de la época, traté de que tanto la portada como el libreto dieran impresión de provisionalidad, ese aire de andar por casa, de que nada es definitivo y de que todo se puede y se debe mejorar. Todo junto y a la vez, con lápices plastidecor patinando en una libreta, recortes pegados escritos a mano e incluso retales de textos con Comic Sans.

Como siempre, si el resultado no es redondo al 100%, fue divertido de perpetrar. Una vez más, bajo presión.

Open publication - Free publishing - More banda batxoki

Antzerkiaz eta zinemaz

2012-04-11T12:30:00.000+02:00

Zinemaz aparte, antzerkia ere gustuko dut. Oso, gainera. Egiaren alde aitortu behar dut ez naizela nahi adina antzokitatik agertzen, egutegian ez baitira gonbidapenak gehiegi luzatzen –agenda arazoak sortzen dira– eta sarrerak, garestiak izanda ere, txokolatezko pastak bezain azkar desagertzen direlako.

Ederra bezain mugatua da antzerkia. Mugatua, aldi berean toki bitan ikustea ezinezkoa delako. Ez da ez dakit zenbat aretotan, zinean gertatzen den bezala, ikus daitekeen zerbait. Beraz, herritik edo ingurutik pasa arte gozatu ezin den zerbait da. Horregatik eskertzen da, noizean behin, konpainia batek aurrekoak utzitako lekukoa hartzen duenean eta aspaldian ikusi ez dugun obra baten muntaia eskaintzen digunean. Seguruenik arnasaren pare haizean eta denboran desagertuko diren muntaiak direla aski ongi dakite antzerkian dabiltzanek, baina, hala ere, antzezlan bat ikusi ez baduzu, ilusioz eta gogoz eskaintzen dizute beste aukera bat. Beti desberdina, beti ezustekoren batekin.

Zinean, aldiz, pelikula bera ez bakarrik bi aretotan, baizik eta mundu osoko milaka tokitan ikus daiteke aldi berean. Are gehiago, azken honetan normaltasun osoz antolatzen dira estreinaldi mundialak pelikula bat mundu osoan egun berean zabaltzerakoan. Gainera, egun bakoitzean hiru bat aukera daukagu ikusteko, aste oso batean kasurik txarrenean eta hilabete parean beste hainbatetan. Baina beti berbera. Zuzendariak egin duen gauza bera izango da beti, urteak pasatuta ere. Segundoz segundo aldaketarik gabeko istorioa, inprobisaziorako tarterik uzten ez duen sortze lana. Eta, edozein arrazoi dela medio ikusi ez baduzu, hortxe dituzu bideoklubak, telebista edota emanaldi bereziak ziklo formatuan edo zure auzoko dinamizatzaileek asma dezaketen beste batean.

Horrexegatik ez dut ulertzen remake-aren zergatia. Beharrezkoa al da pelikula bat bigarrenez egitea… gehienetan bigarren moldaketa horiek izugarri kaskarrak izanik?

Agian, hiru kasutan onartuko nituzke nik remakeak:

Lehenengo bertsioaren zuzendariak berak hala erabakitzen duenean. Hitchcockek birritan egin zuen The man who knew too much eta Strangers in a train filmekin. Ingalaterran egin zituen lehenago, baina Hollywooden buelta bana eman zien, aukera hobeak ikusita bere lana borobiltzeko.
Oinarri literarioa dutenean. Bai nobela, bai antzerkia, bai edozein. Lehendabizikoaren adaptazioa egitea zilegi bazen, zergatik ez gainontzekoena?
eta ez ohikoena: Jatorrizko pelikula diskretuki pasa denean. Hala ere, hobea beharko luke emaitzak, bestela gehiago merezi du zaharraren aldeko promozioa egitea.

Hori guztia bota eta gero, zalantzak sortu zaizkit. Zentsura, askatasuna, errespetua eta beste hamaika ideia datozkit burura horren harira. Espero dut norbaitek, huskeria honetatik abiatuta, ondorio argiagoak ateratzea. Nik, desastre hutsa naizenez, ez dut gogoratzen goiko gaia aipatu dudan ala ez aldizkari honetan. A ze lotsa nik ere, hilabete honetan, remake kaxkarra egin badut.

Nabarra aldizkarirako idatzitako artikulua da hau.