Hierbij kom ik op reflectieve praktijken. Een slechte praktijk vind ik als ik dingen tag, opnieuw tegen kom en niet herken en dus opnieuw tag.. dan denk ik er blijft ook niet van hangen. Wat wel goed is om op een bepaald onderwerp (bv. in voorbereiding van een workshop) alles terug te lezen wat je getagd hebt en dit in een blogpost te verwerken. Een blogster vertelde ook een dat voordat ze schrijft ze op haar eigen blog alles terugleest wat ze eerder over dit onderwerp heeft geschreven om ook eens te zien wat de ontwikkeling in haar denken in.

Hieronder een Tedtalk door Sherry Turkle met de titel ‘Connected but alone’. Ze heeft het niet direct over reflectie maar wel over de gevaren van de oppervlakkigheid van sociale media.  Ze noemt het  ‘Goldilocks
effect’ (Goudlokje ik snap de metafoor zelf niet helemaal) – waarbij we alleen nog maar in contact staan met anderen via korte berichtjes via sms, tweets etc. die kleine berichtjes leiden niet tot echte conversations.  Minder ruimte voor echte conversaties limiteert onze reflectie capaciteit ook. Sherry Turkle “We can learn from solitude and listening to each other. It is in the stumbling in words that we reveal ourselves to each other.” Aan de ene kant heeft ze gelijk wat betreft sociale media, aan de andere kant is er juist de positieve kant dat je je over langere tijd met bepaalde mensen kunt verbinden online. Zo lees ik blogs altijd consequent via RSS en krijg zo een beeld van het denken en karakter van iemand.

Waarom is reflecteren belangrijk voor lerent? 

Reflectie op de eigen praktijk is een belangrijk aspect van leren. Reflectie is een manier om terug te blikken op wat we weten en wat we ervaren. Iemand heeft ooit eens aan mij uitgelegd door zich letterlijk om te draaien en met zijn hand boven zijn ogen om de verte terug te kijken. Dat vond ik wel een mooi beeld voor reflecteren. In het proces van reflectie analyseren we wat er gebeurde wat nieuwe kennis en inzichten oplevert. Dit reflecteren kan individueel of in groep gedaan worden, kan ook meer of minder gestructureerd.

Een definitie: “Reflection is a form of mental processing that we use to fulfill a purpose or to achieve some anticipated outcome. It is applied to gain a better understanding of relatively complicated or unstructured ideas and is largely based on the reprocessing of knowledge, understanding and possibly emotions that we already possess”

Reflectie is belangrijk voor het leren, want het verschaft ons inzicht in wat werkt en wat niet, het geeft ons nieuwe ideeën en nieuwe manieren om op te treden De focus van reflectie kan variëren:. van de manier van werken, overtuigingen, reflectie op processen of andere hoeken. Maar nu sociale media… Hoe veranderen deze onze reflectiemomenten?

Eerste invalshoek: reflectie op actie vraagt om vertraging

Schon schreef over the reflective practitioner, als iemand die continue reflecteert op de manier waarop we interveniëren als professionals en adviseurs. Hij onderscheidt reflectie in actie en reflectie op actie. Interessant is ook het gedachtegoed van Argyris, die het over de defensieve routines in organisaties heeft die het leren in de weg staan. Reflectie op actie eist vertraging, omdat je tijd en ruimte nodig hebt om terug te blikken op ervaringen. Vaak nemen we niet de ruimte bij het participeren in sociale media om eens goed terug te blikken maar gaan we door in de sneltreinvaart der berichtjes. Er is denk ik wel een verschil in de manier waarop verschillende media zo’n vertraging ondersteunen. Sommige media lijken dit als vanzelf in de weg te zitten; zoals e-mail en twitter wanneer het voelt alsof je steeds achter loopt. Hoewel Twitter natuurlijk ook wel reflectief kan worden gebruikt wanneer je een tweet stuurt over een presentatie. Wat is de kern van de presentatie? Bloggen is inherent meer reflectief, omdat het dwingt je om je ideeën te formuleren, en je veel eigen ruimte hebt. Lilia Efimova schreef haar proefschrift over ‘blogging for knowledge workers’. Meer hier.

Tweede invalshoek: Reflectie door interactie met je omgeving

Een andere invalshoek is dat je ook reflecteert, nadenkt, terugkijkt door contacten met andere mensen in je omgeving. Door uitwisselingen worden voortdurend je eigen aannames en raamwerk ter discussie gesteld. Dat heb ik wel gemerkt tijdens het werk in Ghana, Ethiopië en Mali bijvoorbeeld. In het artikel  Stimulating reflection through engagement in social relationships wordt dit idee uitgewerkt. Wat ze benadrukken is dat niet alle interactie automatisch leidt tot een reflectie. Er zijn bepaalde voorwaarden aan verbonden, zoals bijvoorbeeld de voorwaarde dat de partner die uitwisselen in elkaar’s ‘zone of proximal development’ moeten zitten. Betekent: als je teveel op elkaar lijkt, leer je weinig nieuws, als je teveel verschil wordt je niet aan het denken gezet omdat er waarschijnlijk meer misverstanden ontstaan. Als we dit doortrekken naar sociale media, bieden ze een geweldige manier om te leren en reflecteren door het bouwen van een groter netwerk. Wel gaat het om het investeren in een netwerk over langere tijd. En er is ook de tendens dat mensen vooral mensen volgen die op hen lijken (en zo wordt je door twitter natuurlijk ook zelfs geattendeerd op de mensen die je zou kunnen volgen). Je moet hier dus wel bewust mee omgaan in het opbouwen van je online netwerk. Ook legt het artikel uit dat je ‘reflective skills’ nodig hebt, een soort inlevingsvermogen om te zien waar de ander vandaan komt.

Invalshoek 3: The quantified self (weet niet hoe te vertalen)

Een andere invalshoek ten opzichte van is reflectie als het leren over jezelf: the quantified self’. Social media (of digitale media in het algemeen) bieden ruime mogelijkheden voor gegevens over jezelf te verzamelen. Hoe kun je deze gegevens gebruiken om te leren over jezelf door deze gegevens te analyseren . Een voorbeeld (maar misschien wel wat absurd.. ): Chloe Fan heeft al haar bioscoopkaartjes sinds 2001 bewaard. hier kun je lezen hoe ze deze kaartjes gebruikt om te analyseren hoe haar smaak is veranderd, en haar vriendenkring etc. Of lees deze blogpost door Hans de Zwart.

Dus hoe verandert sociale media de manier waarop we leren door reflectie? 

Ik ben hier zeker nog niet over uitgedacht: maar voor mij zit er wel een kern in het adopteren van goede reflectieve social media praktijken. De manier WAAROP je het gebruikt is heel belangrijk. van invalshoek 1 naar 3 lijkt er een toenemende positivisme over de mogelijkheden om nadenken en leren-door middel van sociale media te stimuleren. Wat wel duidelijk lijkt is dat er een veranderende praktijk van reflectie ontstaat door intensief gebruik van social media. Professionals die zich met leren bezig houden moeten zich hier van bewust zijn.

Welke nieuwe praktijken zijn goed of slecht? Een mooi voorbeeld van een ‘goede’ praktijk is het seek – sense- share model ontwikkeld door Harold Jarche. Er moeten in ieder geval meer en vernieuwende reflectiepraktijken ontstaan, ook binnen organisaties. We kunnen niet eeuwig bezig blijven met onze jaarlijkse heidagen denk ik..

Related posts:

1. De wereld verandert, maar Sinterklaas verandert niet
2. Er zijn veel manieren waarop je sociale media kunt inzetten als facilitator…
3. Hoe verandert internet je manier van denken? – boek recensie

Vertel eens iets over jezelf als leraar op het Varendonck

Ik werk sinds 2003 als docent Frans op het Varendonck-College in Asten. Ik geef voornamelijk les in de bovenbouw en ik heb een aantal onderbouwklassen. Verder ondersteun ik collega’s bij het gebruik van onze ELO. Dit schooljaar zijn we overgestapt van N@TSCHOOL naar de ELO van Magister.

Je blogt op over Frans en ICT (hier),
vertel eens hoe je met dit blog bent begonnen, wie je blog lezen en wat het je oplevert? Volg je zelf ook veel blogs?

Ik ben met dit weblog begonnen in december 2007. Mijn grote inspiratiebronnen waren en zijn Willem Karssenberg (@trendmatcher) en Pierre Gorissen (@PeterMcAllister). Ik volgde hun weblogs al een tijdje en het leek me ook nuttig en leuk om een blog bij te houden. Mijn weblog wordt gelezen door docenten Frans en door docenten die geïnteresseerd zijn in het gebruik van ICT in de les. Wat heeft het me tot nu toe opgeleverd? Op de eerste plaats een archief waaruit ik kan putten. Vaak weet ik dat ik zelf over een bepaald onderwerp geblogd heb en op deze manier kan ik het snel en eenvoudig terugvinden. Ook collega’s verwijs ik naar sommige berichten op mijn weblog. Verder heeft de interactie met de lezers me bij sommige problemen verder geholpen. Er zijn altijd collega’s die je verder willen helpen. Ook leuk om te noemen is dat ik ben benaderd door Teleac om een handleiding te maken bij een website (GoAnimate) naar aanleiding van screencasts die ze op mijn weblog hebben gevonden. Ik volg zelf veel blogs en maak daarbij gebruik van Google Reader.

Welke sociale media gebruik je zelf het meeste? En hoe?

Ik noem er vier. Om zelf een overzicht te houden op de informatiestroom gebruik ik Google Reader. Met Google Reader kun je je op interessante weblog abonneren zonder dat je elke keer naar dat weblog hoeft toe te gaan. Verder maak ik veel gebruik van Diigo, een social bookmarking site. Voorheen maakte ik gebruik van Delicious, maar op een gegeven moment gingen er geruchten dat deze dienst ermee zou stoppen en toen ben ik overgestapt. Het mooie van social bookmarking is dat je snel toegang hebt tot een website, omdat je deze van een stempeltje, een ‘tag’, voorziet. Ook kun je zien wat andere docenten bookmarken en je kunt deze links overnemen. Een derde tool die ik wil noemen is Twitter. Ik gebruik Twitter om dingen die ik interessant vind te delen met anderen en verder gebruik ik Twitter om vragen te stellen door gebruik te maken van de hashtag #durftevragen Wat mij altijd opvalt is dat zoveel mensen bereid zijn om anderen verder te helpen. Soms ontstaat er een heel gesprek wat ook erg mooi is om te zien. Tenslotte wil ik nog Wunderlist noemen, een app die op verschillende apparaten te gebruiken is, waarmee je to-do-lists kunt maken.

Hoe blijf je zelf bij op sociale media gebied?

Vooral met Google Reader en met Twitter. Dat zijn voor mij de twee meest belangrijke tools.

Hoeveel tijd kost het je om actief te zijn met je blog, twitter etc en
lukt het jou om dit binnen schooltijd te doen?

Op school twitter ik niet en bloggen doe ik ook buiten schooltijd. Het ligt er ook aan hoe druk het is. Soms verschijnt er een hele tijd geen bericht op mijn weblog, omdat ik het gewoon te druk heb. Van mijn goede voornemen om meer te bloggen is dit jaar nog niet veel terecht gekomen. In de vakanties probeer ik me ook met andere zaken bezig te houden, zoals lezen.

Wat is voor jou de toegevoegde waarde van sociale media
als professional/leraar?

Een blog biedt de mogelijkheid om na te denken over een aantal zaken en om je kennis met anderen te delen. Waarom zou iedereen het wiel opnieuw moeten uitvinden? Social bookmarking maakt het mogelijk om snel informatie terug te vinden en om nieuwe interessante sites te ontdekken. Twitter biedt vooral de mogelijkheid om kennis te delen en om vragen te stellen.

En in de les?

In de les kunnen sommige tools handig zijn, zoals bijvoorbeeld Socrative. Met deze site kunnen leerlingen stemmen. Ik heb deze tool onlangs gebruikt bij het oefenen van leesvaardigheid. Op deze manier worden leerlingen (ook de stillere) actiever bij de les betrokken. Maak bij het gebruik van social media ook gebruik van wat de leerlingen aan apparatuur hebben. Sommigen hebben een mobiel met internet, anderen een iPod Touch. Niet alle leerlingen hebben beschikking over deze apparatuur, maar door leerlingen bijvoorbeeld in tweetallen te laten samenwerken, heb je ook niet zoveel apparaten nodig. Wees dus creatief!

Verder kan Twitter door leerlingen worden gebruikt bij het maken van een profielwerkstuk, door gebruik te maken van de hashtag #durftevragen. Je hoeft in mijn ogen niet elke les gebruik te maken van social media. Doe het alleen als het nuttig is en als het iets toevoegt.

Related posts:

1. Waarom maken mensen eigenlijk massaal gebruik van sociale media?

4 april heb ik een workshop gegeven op het E-learning event. Was ook erg leuk om sprekers als Hans de Zwart, Jane Hart en Bas Haring te horen (op de site kun je nog presentaties bekijken- verder heeft Tinqwise erg goed geblogd over allerlei sessies. Jane Hart presenteerde een raamwerk over ‘the smart worker‘. Een smart worker is zich ten eerste bewust van het feit dat ze niet alleen leert door trainingen en opleidingen, maar continue, en dat dit ondersteunt kan worden door slim gebruik van sociale media. Ze presenteerde ook haar top 100 learning tools. De tools die ik als voorbeeld tools had gekozen voor mijn workshop (twitter, youtube en facebook) bleken op 1, 2 en 14 te staan, dus dat kwam mooi uit.

Mijn workshop begon met een line up waarbij mensen aangaven of ze sociale media gebruiken (van 0 naar heel intensief). Grappig is dat ik dat al wat langer doe en je toch een verschuiving ziet. Er staat eigenlijk niemand meer op 0. Behalve een enkeling maakt eigenlijk iedereen gebruik van LinkedIn. Als ik daarna vraag of ze willen aangeven of ze sociale media gebruiken als leerinstrument schuift de hele groep op richting de o. Je zou kunnen concluderen dat mensen wel meer ervaring krijgen met de tools, maar nog niet veel ervaring hebben hoe je het in kunt zetten als trainer, facilitator of docent.

Hierna kwam een presentatie: Ik heb eerste een introductie gegeven over E-learning1.0 en 2.0. Waarbij 2.0 voor mij de ontdekking is van sociaal leren binnen E-learning. E-learning1.0 gaat uit van een cognitivistische visie, waarbij vooral veel informatie wordt aangeboden, maar dit werkt lang niet in alle gevallen. Het werkt wel goed als je alle medewerkers even heel kort wilt uitleggen hoe het nieuwe administratiesysteem werkt maar minder goed bij complexere onderwerpen. Een heel goed artikel hierover vind ik nog steeds het artikel van Wilfred Rubens, E-learning trends en ontwikkelingen. Bij deze ontwikkeling hoort ook een verschuiving van ‘Learning Management Systeem’ naar het bieden van een ‘Social Learning Environment’. Het eerste is systeem wat veel organisaties inkopen waar ze hun cursussen en lesmateriaal neerzetten. In het tweede geval gaat staat het leren in communities en netwerken centraal, en kunnen de tools van alles zijn. Sociale media zijn hier vaak handig voor omdat het makkelijk delen, interactie en gebruikersvriendelijkheid al in de DNA van sociale media zit.

Als voorbeeld heb ik laten zien dat je op Twitter bijvoorbeeld een uitwisseling rondom een hashtag kunt faciliteren of zelfs een twitterchat. Als er behoefte is aan veiligheid of beslotenheid kan dan ook binnen een besloten Yammer groep. Op Youtube kun je bijvoorbeeld een kanaal of afspeellijsten maken. Deze afspeellijsten kun je dan in een opleiding (blended of online) gebruiken maar is ook beschikbaar voor een bredere groep. Je creëert zo meer mogelijkheden tot interactie en leren dan als je alleen aan de groep denkt. Een kanttekening is wel dat dit voor veel mensen nieuw is, en met name het publiekelijk delen kan ongemakkelijk of onveilig zijn. Denk daarom altijd goed na wat je besloten en publiek doet.

Ik kreeg verschillende vragen. Eén vraag ging over hoe je een interessant online netwerk vindt. Stel je bent leraar Nederlands, hoe vind je dan andere leraren op Twitter? Mijn antwoord is dat het goed is om ergens te kunnen beginnen. Twitter is je eentje is erg ongezellig, je moet een netwerk opbouwen. Vraag mensen in je netwerk of ze op Twitter zitten, ga op zoek via hashtags (gebruik de zoekfunctie). Doe eens mee aan een twitterchat, zoals #netwijs voor het onderwijs en ga een aantal interessante mensen uit die chat volgen. Hier is een lijst van allerlei internationale twitterchats. Je kunt ook verschillende twitter lijsten gebruiken zoals de nederlandse twittergids. Als je een keer begonnen bent, vind je vaak snel genoeg weer nieuwe mensen.

Een andere vraag ging over een organisatie die e-learning modules heeft ontwikkeld en nu een sociale component wil toevoegen. Dit is lastig omdat het een andere manier van denken is, en je wellicht beter met communities kunt beginnen en de e-learning content naar je communities brengen dan hopen dat je learning management systeem sociaal wordt. Experts in de organisatie zullen niet snel regelmatig een leeromgeving bezoeken. Stel dat ze al wel regelmatig gebruik maken van tools als Yammer kun je beter daar beginnen.

Zie hier de presentatie:

Na de presentatie gingen mensen praktisch aan de slag met 4 handouts:

• Handout Facebook
• Handout hootsuite
• Handout Youtube
• Handout twitter

Related posts:

1. So many learning style tests, so little time
2. We hebben een e-hond
3. Kennisondernemerschap op Twitter: op naar 1000 twitter ‘followers’

De opzet van het traject

Het initiatief voor het traject (wat project werd genoemd) kwam vanuit de afdeling Research en Development. Het doel van het traject was dat de sociale media de organisatie zouden ondersteunen bij de ontwikkeling naar een wereldwijde netwerkorganisatie: informatie op een centrale plek beschikbaar maken en transparanter werken. De tools passen in de bredere strategie om een lerende organisatie te worden, mensen uit hokjes te krijgen. Het topmanagement staat achter deze visie en heeft het mogelijk gemaakt dat er tijd en geld in wordt gestoken. Er is iemand fulltime bezig met dit project en krijgt daarbij ondersteuning van een extern bureau. De organisatie heeft gekozen voor een toolset waarbij thematische wiki’s als basis dienen, aangevuld met tools als social bookmarking, weblogs en een discussieforum. Er is gekozen voor het gebruik van bestaande social media services in plaats van het inkopen van een bedrijfspakket om binnen de organisatie te draaien, omdat dit flexibiliteit geeft. Je wordt niet afhankelijk van een bedrijf en kunt meeprofiteren van het doorontwikkelen van de services.

De start

Er is begonnen met het op vrijwillige basis trainen van groepen. Steeds meer groepen en teams kwamen zich inschrijven voor de training. Het werken met hele teams werkt goed omdat je eigenaarschap creëert en aan kunt sluiten bij teamvragen. Een voorbeeld van een teamtoepassing is het ontwikkelen van een nieuw programma met behulp van een wiki, de wiki is dan de plek voor het uitwisselen van alle documenten, presentaties en foto’s. Een ander voorbeeld is een wiki over het werk in een bepaald land, dat heeft geholpen om overzicht te krijgen over alle activiteiten in dit land.

Nieuwe manieren van werken

Het traject is meteen ingezet als nieuwe manier van werken ipv het aanleren van nieuwe tools. Echter de nieuwe manier van werken is not steeds niet heel duidelijk voor een grote groep in de organisatie. Het heeft zelfs geleid tot onproductieve polariteiten in de organisaties: de fans versus de vijanden van de nieuwe manier van werken. Uiteindelijk is na 2 jaar nog geen kritische massa van werknemers gevormd die er enthousiast voor zijn en de nieuwe manier hebben omarmd. Wat hiervoor waarschijnlijk miste is een duidelijk argument: een beredenering van waarom dit een betere manier van werken is. Omdat het een project werd genoemd is het teveel los komen te staan van algemene belangrijke ontwikkelingen in de organisatie, en te geïsoleerd geraakt, ondanks het management support. Er waren ook te weinig uitwisselingen en gesprekken gevoerd over het waarom van deze manier van werken. Hierdoor is het niet ingeburgerd geraakt.

Wiki als kerntool

Hoewel het project een bredere toolset heeft geïntroduceerd werd de wiki gezien als de centrale kerntool. Het is moeilijk gebleken om iedereen ‘aan de wiki’ te krijgen omdat het een tool is die voor sommigen heerlijk werkt maar voor anderen niet. Een wiki leent zich ook voor informatie opslag maar negeert uitwisseling en interpretatie en betekenisgevingsprocessen. Hierdoor werd het uiteindelijk ook onvoldoende duidelijk dat het om een manier van werken gaat en niet om de tool(s).

Kampioenen ontslagen

Het project heeft ook pech gehad met de ontwikkelingen in de organisatie. Er vielen ontslagen waardoor een aantal ‘kampioenen’ van de nieuwe manier van werken uit beeld verdwenen. Dit had wellicht wel een tipping point kunnen zijn.

Lessen

Belangrijke lessen zijn er wel te trekken uit dit project (let op: dit zijn gedeeltelijk mijn lessen op basis van mijn observaties en het evaluatierapport)

• Een nieuwe manier van werken introduceren is een veranderingstraject, geen ICT traject. Dit vraagt dus om voldoende bagage in het team over het begeleiden van veranderingsprocessen in organisaties. In dit geval betekent de veranderingsbril dat je meer aandacht besteed aan ‘sense-making’ en begrip van de nieuwe manier van werken.
• Zorg dat de visie, het doel van de nieuwe manier van werken voldoende duidelijk is/wordt en neem mensen mee in het bedenken van de beste manieren van werken. Zorg voor een duidelijk focus, anders wordt het snel vaag.
• Wees flexibel in de keuze van tools. Als er te vroeg voor een uniforme toolset wordt gekozen is er de kans dat je ‘voor en tegenstanders’ tegen elkaar opzet en schiet je het doel van een nieuwe manier van werken, delen van informatie en leren in communities voorbij.

Related posts:

1. Sociale media inzetten om kennis beter te laten stromen in organisaties
2. Management interventies om leren in netwerken te stimuleren
3. Niet alle sociale media verhalen zijn succesverhalen…

Waarom zou je je online profileren als professional? Ik ben zelf natuurlijk druk bezig me online te profileren, heb daarover ook geschreven in ons boek En nu online… Als ZZP-er lijkt het een beetje een must. Tegelijkertijd krijg ik ook veel opdrachten via de ‘oude weg’, mensen die je ontmoet hebt, je eigen netwerk. Ik kan niet zeggen dat ik de meeste opdrachten via mijn blog, twitter of LinkedIn krijg.Wel heb ik er heel veel lol in om te delen waar ik mee bezig ben. Dus profileren kan ook zijn het scherp krijgen van je eigen vragen en je laten beïnvloeden in je visie op je vak door de mensen die je online volgt en de communities waar je je in begeeft. Dus ik denk dat het voor elke professional loont om zich te profileren via sociale media.

Wat is een professional? Een professional is iemand die autonoom handelt en zich identificeert met zijn vakgebied. Een arts voelt zich vaak meer arts dan onderdeel van zijn ziekenhuis, en zal dus ook meer energie krijgen van uitwisseling met zijn vakgenoten dan in een vergadering over het bestuur van de afdeling.

Online profileren Sociale media geeft de professionals meer ruimte om zich te profileren op vakmanschap, kennis en visie dan binnen de organisatie in vergaderingen. In vergaderingen speelt organisatie-politiek en hiërarchie vaak een rol. Met sociale media kunnen professionals zich zowel intern als extern profileren. Wat interessant is -en soms hard- is dat het via sociale media heel duidelijk wordt welke professionals als experts worden gezien en invloed krijgen. Nu is ook hier weer groepsdynamiek aan het werk natuurlijk. Er is een nieuwe online wereld van invloed (= macht) aan het ontstaan. Heb je al genoeg invloed en macht? Dan hoef je niet meer verder te lezen . Alhoewel…. misschien om het in de toekomst te behouden.

Meet Emile Een mooie illustratie van het online profileren was een bijeenkomst die ik vorige week bezocht, de Yamtour. De bijeenkomst begon online. De featured speakers waren de grotere klanten van Yammer zoals Rijkswaterstaat en Capgemini.

Ook interessant natuurlijk daar niet van. Maar een kleinere innovator als Emile buurtzorg zal daar niet zo snel tussen komen te staan. Het evenement begon echter online. Emile wist zich daar te profileren als iemand met interessante ervaringen in de zorg. Hij ging online op zoek naar andere professionals en wist na het evenement deze mensen te verzamelen. Dit is profilering in de positieve zin van het woord, laten zien waar je voor staat en wat je in huis hebt. Ik besloot hem te interviewen en zo krijgen zijn ervaringen nog een breder podium. Zo bieden sociale media ruimte aan professionals om op te vallen en anderen te inspireren. Eigenlijk op dezelfde manier als Esmée Denters via Youtube ontdekt is met zingen, en waarschijnlijk nooit ontdekt was zonder sociale media.

Profilering: niets voor mij? Profilering/personal branding kan ook een negatieve bijklank hebben, althans dat had het voor mij. Het idee van jezelf op de voorgrond zetten. Ik denk dat het zowel voor jezelf als voor je carriêre belangrijk is om wel bezig te zijn met je profilering, zeker online. Voor jezelf omdat het helpt om je professionele identiteit te ontwikkelen en je draai te vinden (om het te vaak gebruikte passie woord nu maar even te vermijden..). Online zichtbaar worden zal steeds belangrijker worden om interessante banen en opdrachten te krijgen. Een LinkedIn profiel invullen als je je baan verliest is vaak te laat. Een interessant blog laat zien waar je voor staat.

Waar beginnen? Ik maak het onderscheid tussen 4 belangrijke strategieën:

1. Bijblijven op je vakgebied en zo een ‘info-mediair’ worden. Informatie scannen, zoeken en verwerken: Je kunt informatie zoeken via zoekmachines, maar via je persoonlijke netwerk op sociale media krijg je veel specifiekere informatie. RSS feeds en zogenaamde ‘dashboard tools’ helpen je om snel informatie te scannen. Zo ben je makkelijker bekend met ontwikkelingen en kun je dit op een andere manier weer aanbieden, bijvoorbeeld via een blog, nieuwsbrief of andere manier.
2. Samen leren en netwerken. Door de snelheid van communicatie via sociale media leent het medium zich voor het opbouwen van een persoonlijke leernetwerk, een groep mensen die jouw kunnen helpen je vragen te beantwoorden, en jouw expertise ook leren inschatten. Het is heel makkelijk om nieuwe mensen te gaan volgen via sociale media. Om echt samen te leren via sociale media is het belangrijk om in relaties te investeren, en in een aantal professionele communities actief te gaan worden.
3. Profileren door delen van expertise. Menno Lanting -in zijn boek Iedereen CEO- merkt terecht op dat delen via sociale media een uitstekende manier is om te werken aan je professionele profilering. Als je gaat reageren, op welk soort vraagstukken doe je dat dan? Ga je bloggen of een tweet sturen, en zo ja waarover? Deelnemen in sociale media op basis van je professie dwingt je om professioneel kleur te bekennen en je expertise te laten zien. ‘Iedereen een expert’ op sociale media!
4. Samenwerken aan projecten. Sociale media maken het ook mogelijk om online makkelijk samen te werken aan concrete projecten. Zo kun je bijvoorbeeld samen een wiki bouwen over een bepaald onderwerp.

De strategieën overlappen gedeeltelijk, maar kunnen toch helpen bewuste keuzes te maken waar je je tijd in gaat steken. Kies hierbij een strategie die het dichtst bij je huidige voorkeuren en activiteiten ligt.

Bekijk ook mijn prezi over professionele profilering

No related posts.

De Yamtour: mooi voorbeeld van online beginnen met netwerken

Afgelopen donderdag organiseerde Yammer een groots evenement in Amsterdam: de Yamtour. Vooraf was het heel goed gefaciliteerd via een -hoe kan het ook anders- Yammer netwerk. Mensen werden uitgenodigd zich voor te stellen, te denken over onderwerpen voor een unconference gedeelte, en om te bedenken wie ze zeker zouden willen ontmoeten. Het evenement in Amsterdam was groots opgezet, ik denk dat er zeker 300 man aanwezig waren. Het was wat Amerikaans van toon vond ik met 2 ipads die verloot werden en een presentatie van oprichter David Sacks met cijfers als de winst die gemaakt wordt door het interne kennisdelen, de ROI van Yammer. 38% van onze tijd zijn we op zoek naar informatie en dat kan door Yammer veel efficiënter. Een beetje een gemiste kans om niet beter aan te sluiten bij alle vragen die er leefden in de groep en die al naar voren waren gekomen in de Yammer groep. Wel mooi om te zien hoe iedereen het aanpakt en hoe veel organisaties beter worden in delen en samenwerken.

Sociaal leren = ongefaciliteerd?

Wat mij opviel is dat de meeste mensen het idee hebben dat Yammer conversaties spontaan moeten ontstaan, zonder facilitatie. Ik sprak een medewerker van een IT-bedrijf waar dat ook zo is gegaan. Iemand nam spontaan het initiatief een yammer groep te starten (gratis). Nodigt medewerkers uit en binnen een paar maanden zit 80% van de medewerkers op Yammer. Deze persoon legde wel uit dat het een IT-bedrijf is en dat de medewerkers relatief jong zijn. Ik zie ook veel organisaties waar het spontaan door iemand wordt opgezet en daarna blijft het bij een klein groepje hangen, of wordt er eigenlijk maar heel weinig gedeeld. Zie bijvoorbeeld de case van Avans Hogeschool. Ik geloof wel in het begeleiden van het proces van adoptie, en het sturen in de richting van de conversaties die je zou willen zien op Yammer. Veel mensen die ik sprak zijn bang dat je daarmee de spontaniteit weg haalt, maar je kunt ook faciliteren zonder te sturen en regels op te leggen.

Voorbeelden van gebruik voor breder gedragen beleid en brainstormen

Er waren een aantal mooie voorbeelden, van Rijkswaterstaat, Capgemini en Mobile BI. Tim de Waard van Rijkswaterstaat vertelde dat ze regelmatig Yamjam organiseren, brainstorms over bepaalde onderwerpen. Het bestuur is gecoached om mee te doen door ze achter een laptop te zetten. Nadat ze dit hadden meegemaakt wilden ze ook Yammer op hun blackberries, het geeft ze nl. een goed inzicht in de verschillende klachten en de mogelijkheid om te reageren. Tim vertelde zelf nu een een beter beeld hebben van het management doet, daarvoor had hij eigenlijk toch geen idee.. Bij Rijkswaterstaat is er wel een community manager. Hij zorgt ervoor dat nieuwe mensen zich aansluiten bij een groep ‘new to Yammer’ en helpt ze hun eigen feed en filters op te bouwen. Hij verwelkomt ook nieuwe leden en organiseert Yamjams.

Capgemini heeft Yammer ook op een interessante manier gebruikt voor organisatieverandering. Ieder jaar komt het senior management samen, dit keer was dat in Barcelona. Ze hebben Yammer ingezet om een grote groep mensen bij de conversaties te betrekken. Gedurende de 3 dagen van het retreat hebben 8000 mensen zich aangesloten en werden presentaties in real time gedeeld, en werd feedback verzameld. Hierdoor kregen het senior management een veel beter beeld van:

• wie de interne mensen zijn met sterke ideeën
• waar mensen verbolgen over zijn
• waar mensen enthousiast van worden

Als laatste spraken de 3 over manier om de waarde te volgen, en aan te tonen, eigenlijk het monitoren en evalueren. Ze raden aan om cases te verzamelen. Een tip is om bijvoorbeeld een hashtag te kiezen (#benefit) voor conversaties die mensen geholpen hebben. Zo zijn er al 1500 cases verzameld van Yammer uitwisselingen die de organisatie iets opgeleverd hebben.

Voorbeeld van Yammer als vervanging van het cliënten logboek in de thuiszorg

Na de sessie heb ik Emile de Roy van Zuydewijn kort geïnterviewd van Thuiszorg Emile, over het gebruik van Yammer als logboek binnen de thuiszorg. Ik heb Emile ook leren kennen via de online Yammer groep en besloot naar hem op zoek te gaan. Zonder deze voorbereiding was ik hem waarschijnlijk niet tegengekomen. In het filmpje vertelt hij over het gebruik van Yammer binnen de zorg als vervanging van het logboek van een cliënt. Ze gebruiken de naam van de cliënt als hashtag. In gevallen waar cliënten zelf online kunnen maken ze een extern netwerk aan, waar cliënt en andere mantelzorgers ook op kunnen. Het voordeel daarbij is dat je veel makkelijker centraal kunt communiceren met de verschillende zorgpartijen, bovendien is het transparant. Emile heeft het zelf opgezet, het kostte niet veel moeite het uit te leggen, en iedereen gebruikt het. Het is wel belangrijk om te werken dat hij werkt met studenten. Met andere leeftijdsgroepen zal het wel wat meer ondersteuning vergen voordat iedereen er gebruik van maakt. Wat mij opvalt in dit gebruik is dat er een pionier is die de tool kent, er een goede toepassing voor ziet en er aan werkt om dit te implementeren. Dus creatief zijn! Bekijk het filmpje: het was helaas al wat donker maar het geluid is goed. En lees hier ook het verslag van Eric van Oevelen van Avans Hogeschool, en hier het verslag door Paul Voors van de NS.

No related posts.

Vandaar dat ik, toen ik via Nelly Spanjersberg hoorde over benchlearning meteen geïnteresseerd en nieuwsgierig was. Ik vind het heel innovatief om niet alleen vanuit reflectie en theorie te leren maar ook vanuit cijfers. Het lukte me een interview te regelen met Corline Koolhaas, projectleider benchmarking en benchlearning Rijk. Zij gebruikt benchlearning om leren tussen de Directoraten op gang te brengen. Hieronder het interview over benchlearning.

Wat is benchlearning?

“Benchlearning is een innovatieve manier van leren, en daarom ook lastig uit te leggen. Het gevaar is om benchlearning, een nieuwe manier van leren, uit te leggen met een ‘oud’ vocabulair. Zo kun je bijvoorbeeld een innovatie als de mp3- speler lastig uitleggen met de woorden van de oude manieren van muziek beluisteren. We zijn er pas sinds 2009 mee bezig en er moet nog betere taal op ontwikkeld worden. Ik zal het toch proberen!

Het doel van benchlearning is een betere overheid creëren zonder zelf een oordeel te vellen over wat goed en fout gaat. Het gaat bij benchlearning om het creëren van een visie in plaats van een strategie. Het helpt te ontdekken: gaan we de goede kant op?  Wat is dan de goede kant? Het traditionele werken met statistieken en benchmarken werkte als een achteruitkijkspiegel. Bij benchlearning ga je niet terugkijken, maar monitor je wat er om je heen gebeurt, zonder hypothese, en zonder vooraf gestelde indicatoren.  Die beperken namelijk je zicht.  Bij benchlearning wordt beschikbare informatie op een andere manier geordend, maar zonder voorop gestelde hypothese. Je gaat op zoek naar patronen. Dit leidt tot een diepere vorm van leren dan via indicatoren of andere manieren.”

Verder is het collectieve proces van betekenisgeving heel belangrijk. Je gaat samen kijken: wat betekent dit nu? Hierdoor werk je aan veranderingen zonder het te hebben over ‘cultuur’ of ‘veranderen’. Het is enorm belangrijk dat je er geen filter instopt maar dat mensen zelf gaan interpreteren wat de cijfers betekenen. Mensen willen namelijk best veranderen maar niet veranderd worden. Ze moeten zelf lessen kunnen trekken.”

Hoe ziet het benchlearning proces er praktisch gezien uit?

“We beginnen met het maken van gespreksplaten. Dit is een verzameling van cijfers rond een bepaald onderwerp. Dan peilen we welke cijfers mensen verrassen en raken en waarom. Dan organiseren we ontmoetingen, rond deze onderwerpen en een centrale vraag. Het is belangrijk om dit niet in een vergadersetting te doen. Mensen moeten open zijn en vertrouwen hebben. Het is belangrijk dat ze niet achter hun rug om worden afgerekend op wat ze delen. Deze ontmoetingen leiden tot nieuwe inzichten en betekenisgeving van wat er gebeurt in de praktijk”.

Wat zijn situaties waarin benchlearning goed past?

“Je moet het doen daar waar je een goede voedingsbodem hebt, omdat er een duidelijk probleem is. Er moeten wat scheurtjes zijn ontstaan. De methode leent zich om bij grotere organisaties intern te gebruiken, maar je kunt het ook toepassen bij bedrijven onderling.

Het werkt niet bij sterk oordelende mensen, die niet willen verkennen wat er aan de hand is. Als mensen in de onderhandelings-stand staan leren ze niet. Het is belangrijk om een gelijk niveau binnen de organisatie uit te nodigen, mensen die elkaar kunnen inspireren.”

Wat is precies de functie van de cijfers bij benchlearning?

“De cijfers zorgen voor de confrontatie met de echte praktijk. Soms is een vraagstuk al wel erkend, maar met de cijfers maak je het beter hanteerbaar. Cijfers werken heel goed om de praktijk te bespreken, zelfs met cijferfobe mensen. Bij hen presenteer je de gegevens gewoon op een andere manier.

Door de cijfers (die vaak al beschikbaar zijn!) op een andere manier te ordenen en te laten zien, krijg je een ander gesprek. Vaak praten mensen langs elkaar heen. Bij benchlearning zorg je voor common ground door de cijfers en een centrale vraag.”

Ik ben zeker geïnspireerd door benchlearning en wil toch eens kijken of ik hier zelf iets mee kan bv. door een keer te starten van een discussie met een aantal getallen vanuit de praktijk. Bijvoorbeeld een sessie met docenten starten met gegevens over het gebruik van sociale media door leerlingen en docenten? Lijkt me interessant om te zien welke wending gesprekken dan gaan krijgen.

No related posts.

Hierna worden er dan nog 3 tweets cyberspace ingeslingerd en dan wordt het stil. Een account is namelijk zo aangemaakt en de minste van de problemen (want zo gebeurd) maar waar ga je over Twitteren? Het is een beetje als de angst als je op een receptie komt waar je niemand kent. Hoe krijg je contact? Hieronder 3 beginnersfouten en hoe je kunt voorkomen dat jouw account eindigt met 3 tweets:

Fout 1: Twitter eenmalig uitproberen en het dan weer vergeten

Een goede start op Twitter is niet het aanmaken van een account, maar is het volgen van interessante mensen, inspiratie opdoen en reageren. Twitter is alleen leuk met een relevant netwerk, en het duurt wat tijd om dit op te bouwen. De crux is dus niet het aanmaken van een account maar het vinden van de juiste mensen die voor jou goede dingen tweeten. Je kunt starten met een aantal bekenden die al op Twitter zitten, of mensen die je professioneel inspireren. Vandaaruit is het makkelijk om nieuwe mensen te vinden door bv. de retweets die zij doorsturen. Vind je een retweet interessant, kun je de zender ervan gaan volgen (en misschien later weer verwijderen).. Dit netwerk opbouwen kost tijd. Om het langer dan een dag uit te proberen is het een goed idee om een coach te zoeken (in onze leergang werken we met de 40-dagen coach). Dit kan een collega zijn die al op Twitter zit, maar kan ook een familielid zijn die je 40 dagen bij de les houdt. Of misschien heb je genoeg zelf-discipline om het meer dan een maand vol te houden zonder coach. Lees hier bijvoorbeeld over de April Twitter maand van Sibrenne Wagenaar. Pas dan ga je de waarde van Twitter ervaren.

Fout 2: Denken dat je alles moet lezen (en ook werkelijk alles lezen)

Veel beginners lezen Twitter als hun email inbox. Zo zou ik er ook gek van worden… Het lezen van een Twitter tijdlijn wordt dan een taak erbij. Het voordeel van Twitter is juist dat je het niet hoeft te lezen en zelf bepaalt wanneer je wel of niet naar de berichtjes kijkt. Dus verplicht jezelf niet nog berichtjes te lezen na een lange trainingsdag of een intensieve vergadering. Morgen is er weer een twitterdag!

Fout 3: Focussen op wat je zelf twittert en niet op het lezen van andere tweets

Mijn strategie op een receptie is vooral vragen stellen en luisteren en dat werkt als een trein want mensen willen graag praten. Op dezelfde manier kun je beginnen met het lezen van de tweets van de mensen die gaat volgen in plaats van met het plaatsen van veel tweets. Door het lezen van deze tweets en hier ook op te reageren, krijg je vanzelf een idee waar je zelf over wilt twitteren. De tweets die jou inspireren- wil je vanzelf ook zelf gaan maken. Waarover je twittert hangt namelijk vaak af van je netwerk, een scholieren netwerk zal wel over hun ontbijt,  huiswerk en de leraren twitteren, maar een onderzoekers netwerk linkt wellicht vooral naar nieuwe onderzoeken. Dus laat je meenemen door jouw netwerk.

Related posts:

1. Kennisondernemerschap op Twitter: op naar 1000 twitter ‘followers’
2. Twitter voor organisaties

Op 17 april organiseer ik samen met Ria van Dinteren en Sibrenne Wagenaar een middag ‘Breinleren meets social media’. 

Wat zijn de belangrijkste breinprincipes en hoe kun je sociale media slim inzetten om krachtige leersituaties te creëren? De belangrijkste principes bespreek ik hieronder (gebaseerd op dit artikel Breinleren: de werkvorm voorbij) en verken dan wat dat betekent voor het gebruik van sociale media.

Het emotionele brein- we kunnen de kracht van emotie gebruiken bij het leren. Een mooi verhaal kun je inzetten om informatie te koppelen aan een emotie. Plezier hebben in wat je doet helpt ook.

Hoe kun je dit toepassen als je werkt met sociale media? Ten eerste kun je zorgen dat je een verrassend nieuw medium inzet. Groepen die niet gewend zijn aan Skype teleconferenties kunnen heel enthousiast raken over het medium. Je bouwt als het ware meer variatie in je programma. Maar ook een oefening om een samenvatting te geven per sms kan hieronder vallen. Online kun je makkelijk gebruik maken van youtube video’s of vragen naar persoonlijke ervaringen als je werkt met een afgesloten omgeving. Echter, sociale media kunnen ook een valkuil zijn. Als de techniek niet werkt, kan het een verschrikkelijk teleurstellende ervaring worden. Ik heb een keer problemen gehad met een eerste online webinar, en dit bleef een ervaring die terug bleef komen. Het feit dat mensen bij face-to-face bijeenkomsten bijna allemaal te laat kwamen door fileproblemen was geaccepteerd maar de ervaring dat je de eerste 10 minuten niets kon horen en niet wist hoe je het moest oplossen was erg stressvol.

Het verbindende brein - Hersenen zijn niet statisch maar plastisch, we maken steeds nieuwe verbindingen aan in onze hersenen. Aansluiten bij een bekende context en bestaande ervaringen maakt het leren makkelijker. Dit verklaart ook waarom consultants met ervaring in een bepaalde sector vaak meer succes hebben met hun advies dan consultants van buiten de sector: ze kunnen aansluiten bij bekende en herkenbare zaken en de taal in de sector.

Hoe kun je dit gebruiken bij het inzetten van sociale media als leerinstrument? Een manier waarop je dit kunt doen is het koppelen van virtuele ervaringen aan real life (echte en bekende) ervaringen. Zo gebruik ik in mijn online trajecten vaak bekende worden zoals ‘bungalows’, ‘bibliotheek’ of ‘gesprekstafel’. Virtueel werken is eigenlijk geen goed woord, het heeft teveel associaties met science fiction-achtige taferelen. Een Yamjam klinkt al veel gezelliger. Tevens kun je dit benutten door online veel ruimte te bieden om een vertaling te maken naar de eigen situatie. Dan wel door vooraf hier naar te vragen en zo beter aan te kunnen sluiten bij de praktijk en ervaringen, dan wel na een bijeenkomst.

Het informatie verwerkende brein – we kunnen maar een beperkte hoeveelheid informatie onthouden. Veel herhaling zorgt voor een betere opslag. Zo ken ik nog het rijtje: bon, beau, nouveau, joli, gros, haut, long, petit, jeune, vieux, mauvais, méchant, autre, vast, meilleur et grand zonder te weten wat daar ook alweer mee aan de hand was. Simpelweg omdat het erin gestampt is. Voor een betere consolidatie is bovendien voldoende slaap nodig.

Wat zegt dit ons over het gebruik van sociale media? Dit principe is natuurlijk een mooi pleidooi voor het gebruik van een online- face-to-face- online sandwich model waarin je op verschillende manieren terugkomt op hetzelfde onderwerp.

Voeding en ons brein - Ons brein heeft voeding nodig om te kunnen leren, zuurstof, beweging en slaap. Behalve deze fysieke behoeften moet ons brein ook gevoed worden met uitdaging, een mooie omgeving. Spiegelneuronen zorgen ervoor dat we makkelijker iemand nadoen.

Wat leert dit ons over sociale media als leerinstrument? Zorg dat het brein gevoed wordt- met mooie videos, een aantrekkelijk blog, linken naar interessante artikelen en blogposts. In een online traject bleek dat van de deelnemers er maar 2 helemaal in de online bibliotheek waren gedoken, maar die waren daar wel helemaal door geënthousiasmeerd. Online is het veel meer mogelijk om diversiteit voor het brein aan te bieden, verschillende activiteiten, de mogelijkheid om door te linken.

Ik zie wel iets opbloeien tussen het brein en sociale media..

Related posts:

1. Sociale media: 4 kansen voor het voortgezet onderwijs
2. Sociale media voor trainers: think differently!

Vrijdag doe ik een workshop over sociale media als leerinstrument voor trainers op het congres ‘Trends voor Trainers‘. Kun je niet komen, kijk dan eens of je de trends voor trainers kunt ontdekken via de hashtag #tvt12 op twitter. Je hoeft hiervoor geen account op twitter te hebben, je kunt #tvt12 gewoon intypen in de zoekbalk bovenaan de pagina. Of bekijk de presentatie hieronder. Ik hoop inderdaad dat sociale media als leerinstrument een nieuwe trend is, zoals Selma Foeken ook denkt in haar blogpost over online leren.

Related posts:

1. Boek recensie: Social media voor Trainers
2. Sociale media voor ontwikkelingsorganisaties
3. Sociale media: 4 kansen voor het voortgezet onderwijs