Sanatçı Özgün’ün çocuğu Down sendromlu olduğu için özel bir okula kabul edilmedi. Bunun üzerine sosyal medyada Özgün’ün eşi Nida Uğurlu yaptığı bir paylaşımla başına gelenleri paylaştı. Bu haber vesilesiyle Down sendromu ve toplumda yaşanan Down sendromu stigması ve ayrımcılığı gündeme geldi.

Peki Down Sendromu Nedir?

Her şeyden önce Down sendromu hastalık değil genetik bir farklılıktır. Bunu bilmek önemlidir.

Bedenimiz hücrelerden oluşmaktadır. Tipik her bireyin hücrelerinde 23 çift kromozom bulunmaktadır. Down sendromu ise 21. çift kromozomun kısmen veya tamamen fazladan bir kopyası olduğunda gerçekleşmektedir. Gerçek dostlar, arkadaşlar kromozom saymaz kampanyası bu duruma gönderme yapmaktadır. Bu slogan tüm dünyada yaygın olarak da kullanılmaktadır.

Down sendromunun nasıl olduğu bilinmesine rağmen neden olduğu hala tam olarak bilinmemektedir. Embriyo oluşumu sırasında hamileliğin ilk dönemlerinde çeşitli sebeplerden dolayı oluştuğu bilinmektedir. Kimsenin suçu olmamakla birlikte tedavisi yoktur. 700 ila 900 bebekte bir yaşandığı gözlenmektedir.

Bu sendrom ile ilgili bilinen önemli bir etken ise annenin yaşıdır. Annenin hamile kaldığı yaş ilerledikçe, Down sendromunun görülme sıklığı artmaktadır. Örneğin, 20 yaşındaki bir annenin çocuğunun Down sendromlu olma ihtimali 2000’de 1 iken; 40 yaşında anne olan birinin çocuğunun Down sendromlu olma olasılığı 100’de 1’dir.

Down sendromlu bireylerin bazı ortak özellikleri bulunmaktadır. Bunlar; bazı fiziksel özellikler, bazı gelişimsel zorluklar ve sağlık problemleri ve zeka seviyesindeki bazı farklılıklardır. Down sendromunu tespit etmek amacıyla doğum öncesi testler yapılabilmektedir. Doğum sonrası kan testi ile de tespit edilebilmektedir.

Zeka seviyesindeki farklılıklar genelde orta düzeyde zeka geriliği ile kendisini göstermektedir, çok ender olarak ileri zeka geriliği de gözlemlenebilmektedir. Fiziksel değişiklikler bireyden bireye farklı olabilmekle birlikte küçük çene, çekik gözler sıklıkla karşılaşılan özelliklerdendir.

Down sendromlu bireyler dil gelişiminde de zorluk çekebilmektedirler. Bazı down sendromlu bireyler akıcı konuşamadığı için dil ve konuşma terapistiyle çalışmak durumunda kalabilir. Çoğu zaman bu konuşma güçlüğü insanlar tarafından yanlış yorumlanabilmektedir. Down sendromlu bireyler konuşmada güçlük yaşasalar dahi anlamakta güçlük yaşamayabilirler.

Down sendromunun önemli bir başka özelliği ise genetik bir durum olmasına rağmen kalıtsal değildir, yani Down sendromlu bir çocuğun kardeşinin de Down sendromlu olma ihtimali normal düzeylerdedir. Bu özelliği ile diğer genetik durumlardan kendisini ayıran bir sendromdur.

Toplumda; Down sendromlu, otizmli ve benzer farklılıklara sahip insanlar, çocuklar, gençler ayrımcılığa uğruyor. Bu tip stigma ve ayrımcılıklarla savaşmak aslında hepimizin görevidir. Farklılıklara sahip insanların aslında “farklı” olduğunu anlamak ve kabul etmek önemlidir. Ötekileştirilen insanlar aslında “daha kötü, yetersiz, beceriksiz” değil, sadece zihnimizdeki “normal” algısından farklılardır. Bu durumu aslında hayatımızın her alanında benimseyebilsek, daha mutlu huzurlu ve barış dolu bir toplumda yaşayabiliriz.

Kendinize İyi Bakın.

Kaynaklar:

Cohen, W. I., Nadel, L., & Madnick, M. E. (Eds.). (2003). Down syndrome: Visions for the 21st century. John Wiley & Sons.

Hamilton, S. (2012). The Guide to Good Health for Teens and Adults with Down Syndrome (2010). The Canadian Journal of Occupational Therapy, 79(4), 210.

McGuire, D. E., & Chicoine, B. (2006). Mental wellness in adults with Down syndrome: A guide to emotional and behavioral strengths and challenges. Woodbine House.

Newton, R., & Downs Syndrome Association. (2011). The Down's Syndrome Handbook: The Practical Handbook for Parents and Carers. Random House.

Selikowitz, M. (2008). Down Syndrome. The Facts.

Klasik psikanaliz, içgörü kazanarak kişilerin iyileşeceğini savunur. İçgörü kazanmak ise kişinin bilinçdışı süreçlerinin farkına vararak bunları görmesi sayesinde olur. Psikanalitik terapinin amacı bastırılmış duygu ve deneyimleri serbest bırakmaktır. Bunu düdüklü tencerenin basıncı gibi de düşünebilirsiniz. Baskı, basınç arttıkça bireyin sorunları artar, tencerenin kapağı açılarak serbest bırakılan duygu ve deneyimlerle kişi rahatlar.

Psikanaliz, psikanalizin babası olarak kabul edilen “Freud” tarafından geliştirilmiştir. Freud, 1856 yılında Freiberg, Moravya’da doğmuştur. Dört yaşında Viyana’ya taşınmıştır. Viyana Üniversitesinde tıp okumuştur. 1900 yılında, Düşlerin Yorumu kitabı basılmıştır. 1938 yılında Viyana’dan ayrılmıştır. 1939 yılında Londra’da ölmüştür.

Psişik determinizm (nedensellik) klasik psikanalizde ve bu akımın kişilik oluşumu üzerindeki varsayımlarında önemli bir yer teşkil eder. Bu fikre göre psikolojik etmenler davranışlara ve semptomlara sebep olur. Zihindeki her oluşum, ondan öncekiler tarafından belirlenir. Dolayısıyla hiçbir şey şans eseri olmaz. Yaygın olarak bilinen freudyen dil sürçmesi de bu fikre dayanır. Yanlışlıkla yapılmamıştır, bir amaçla yapılmıştır. Konuşurken hata yapan kişinin yaptığı hata id’inin kendisini dışa vurma fırsatı bulmasıdır.

Psikanalizin başka bir odak noktası ise bilinç seviyeleridir. Bilinç, önbilinç ve bilinçdışı olarak bilinci üç parçaya ayırır. Bilinç ve önbilinç bireye zaman zaman daha açık veya daha kapalı olabilir. Kişi bu süreçlerin daha çok farkında veya daha az farkında olabilir. Bilinçdışına ise çeşitli yöntemler ve çalışmalarla kapı açılabilir, ışık tutulabilir. Psikanalizin varsayımına göre insan psişesinin büyük bir kısmı bilinçdışında yer almaktadır. İd’imiz de burada bulunmaktadır.

Psikanaliz kişiliği üç parçada ele almaktadır. Bunlar id, ego ve süperegodur. İd, haz odaklıdır. İlkeldir. Temel ihtiyaçlar ile yönetilir. Süperego, idealler ve suçluluk odaklıdır. Kısıtlamalar üzerine kurulmuştur. İd’in aksine kişiyi kısıtlamayı amaçlar. Ego ise bu düzende denge kurmaya çalışır. Gerçeklikle iletişim halinde olan kişilik parçasıdır. Arabulucudur. İd’den aldığı enerji ile varlığını sürdürür. Kendi enerjisi yoktur.

Enerji, bu kişilik parçaları arasında önemli bir yere sahiptir. Psikanalitik teorideki enerji varsayımına göre ego, id’i tatmin ederek enerji kazanır. Ancak çatışmalar yaşadıkça (id, ego, süperego çatışmaları) bu çatışmaları bastırmak adına enerji harcar. Her bastırılan çatışma için ego enerji harcar ve bastırılmanın devamlılığı için enerji harcamaya devam eder. Bunu su içerisindeki buz gibi düşünebilirsiniz. Buzu suyun altına indirmek (bastırmak) için sürekli bir basınca/enerjiye ihtiyaç duyulur.

Psikanalitik Teorinin Temel İnançları ve Varsayımları

Bireysel Farklılıklar: İnsanlar savunma mekanizmalarına göre farklılık gösterirler. Her birey farklı savunma mekanizmalarına ve kullanma sıklıklarına sahiptir.

Adaptasyon ve Uyum: Ruh sağlığı sevme ve çalışma yeteneğini içerir. Psikanaliz, bilinçdışı psikolojik çatışmanın üstesinden gelmek için bir yöntem sunar.

Bilişsel Süreçler: Bilinçli deneyimler güvenilmezdir çünkü bilinçdışı süreçler bunları bozabilir ve değiştirebilir.

Toplum: Tüm toplumlar, evrensel insan çatışmalarıyla baş etmektedir ve bu bireysel isteklerin bastırılması ile sonuçlanır. Geleneksel dini inançlar, toplumca paylaşılan savunma mekanizmaları sunar.

Biyolojik Etkiler: Psikiyatrik semptomlar biyolojik etmenler yerine psikanalitik terimlerle açıklanmıştır. Biyolojik dürtüler, kişiliğin temelini oluşturur. Kalıtsal farklılıklar libido (cinsel dürtü) seviyesini veya eşcinsellik gibi olguları etkileyebilir.

Gelişim: Kişilik gelişiminde ilk 5 yıl kritiktir ve çok önemlidir. Bu 5 yıl, çekirdek kişilik gelişimini oluşturmaktadır. Yetişkin kişiliği çok az değişim gösterir.

Kendinize İyi Bakın.

Kaynaklar:

Bach, S. (2018). The how-to book for students of psychoanalysis and psychotherapy. Routledge.

Fink, B. (2017). A Clinical Introduction to Freud: Techniques for Everyday Practice. WW Norton & Company.

McWilliams, N. (1999). Psychoanalytic case formulation. Guilford Press.

Mitchell, S. A., & Black, M. J. (2016). Freud and beyond: A history of modern psychoanalytic thought. Hachette UK.

İkili ilişkilerde zaman zaman hepimiz zorluk yaşadık, yaşıyoruz, yaşarız. Romantik ilişkilerde ise çatışma ve zorluk yaşama kaçınılmaz. Özellikle partneriniz ile yeni bir sürece geçtiyseniz (belki ilişkiniz de yeni başlamış olabilir), hayatınızda bir farklılık yaşandıysa (iş değişimi, yas, tatil sonrası her zamanki düzene uyum sağlama gibi), stresli bir döneminizdeyseniz (iş yoğunluğu, hayata bakışınızın daha olumsuz yönde olması, fiziksel bir rahatsızlık veya hastalık gibi) ilişkinizde yaşanan zorluklar ve çatışmalar artabilir. Peki bilinçli farkındalık (mindfulness) ilişkilerde bizlere nasıl yardımcı olabilir?

Bilinçli farkındalık (mindfulness) stresi azaltır.

Eğer partneriniz ve/veya siz yoğun stres yaşadığınızı düşünüyorsanız, normalde küçük olarak göreceğiniz olaylara veya durumlara büyük tepkiler verebilirsiniz. Küçük olaylar aniden kontrolden çıkar ve bir bakmışsınız ki partnerinizle beraber dolu dolu kavga ediyorsunuz. Periyodik bilinçli farkındalık (mindfulness) egzersizleri yapmak stresi azaltır ve dolayısıyla stres kökenli kavgaların yaşanmasını engeller.

Bilinçli farkındalık (mindfulness) karar ve kontrol mekanizmanızın güçlenmesiniz sağlar.

Araştırmalara göre düzenli olarak bilinçli farkındalık (mindfulness) egzersizleri yapmak, prefrontal korteks (entelektüel beyniniz, karar verme, hesaplama ve kontrol etme gibi görevleri bulunmaktadır) ile amigdala (duygu kontrol merkezi, hafıza ve duygusal tepkilerden sorumludur) arasındaki iletişim ve bağlantının güçlenmesini sağlar. Dolayısıyla duygularınızla daha sağlıklı bir şekilde baş edebilirsiniz.

Örneğin; partneriniz sizden bir şeyi yapmanızı veya bir şeye yardımcı olmanızı istediğinde çok farklı tepkiler verebilirsiniz. İki zıt örneği düşünelim. Tepkisel, düşünmeden, hesaplamadan tepki verebilirsiniz. Duyduğunuza kızıp bu hafta çok yoruldum, hep yardım ediyorum, isteklerin bitmiyor, hep böyle yardıma muhtaçsın, gibi tepkiler verebilirsiniz. Bu tutumunuz tepkisel ve duygularınıza takılı kalmış (kancasına takılmış) halde verdiğiniz tepkilerdir.

İkinci bir seçenek olarak, duygunuzun yükseldiğini fark edebilir, kızgınlığınızı görüp ona takılı kalmış (kancasına takılmış) bir tepki vermektense birkaç bilinçli farkında (mindful) nefes alıp partnerinizle iletişime geçebilirsiniz. Öfke duygunuzdan kurtulmuş (kancasından kurtulmuş) haldeyken vereceğiniz tepki daha ölçülü ve duruma uygun olacaktır. Ayrıca duygunuza takılı kalmayıp (kancasından kurtulmuş) düşündüğünüzde birçok farklı seçeneği görebilir ve bunlardan birini seçip ona uygun davranabilirsiniz.

Bilinçli farkındalık (mindfulness) empati becerisini güçlendirir.

Daha çok bilinçli farkında (mindful) oldukça, daha az otomatikleşir ve daha farkında ve bilinçli hareket edersiniz. Bu aynı zamanda duygularınız konusunda farkındalığınızın da artması anlamına gelir. Başkalarının da duyguları hakkındaki farkındalığınız artar. Bu empati becerisi başkalarıyla olan ilişkilerinizin gelişmesine yardımcı ve destek olur. Karşınızdakini daha iyi anlayabilir ve onun gözlerinden daha iyi görebilirsiniz. Empati umursama, nezaket ve anlayış sağlar. Bu da sağlıklı ve iyi ilişkilerin temelidir.

Kendinize İyi Bakın.

Kaynaklar:

Birnie, K., Speca, M., & Carlson, L. E. (2010). Exploring self‐compassion and empathy in the context of mindfulness‐based stress reduction (MBSR). Stress and Health, 26(5), 359-371.

Carmody, J., & Baer, R. A. (2008). Relationships between mindfulness practice and levels of mindfulness, medical and psychological symptoms and well-being in a mindfulness-based stress reduction program. Journal of behavioral medicine, 31(1), 23-33.

Creswell, J. D., Way, B. M., Eisenberger, N. I., & Lieberman, M. D. (2007). Neural correlates of dispositional mindfulness during affect labeling. Psychosomatic medicine, 69(6), 560-565.

Farb, N. A., Anderson, A. K., Mayberg, H., Bean, J., McKeon, D., & Segal, Z. V. (2010). Minding one’s emotions: mindfulness training alters the neural expression of sadness. Emotion, 10(1), 25.

Farb, N. A., Segal, Z. V., Mayberg, H., Bean, J., McKeon, D., Fatima, Z., & Anderson, A. K. (2007). Attending to the present: mindfulness meditation reveals distinct neural modes of self-reference. Social cognitive and affective neuroscience, 2(4), 313-322.

Frewen, P. A., Dozois, D. J., Neufeld, R. W., Lane, R. D., Densmore, M., Stevens, T. K., & Lanius, R. A. (2010). Individual differences in trait mindfulness predict dorsomedial prefrontal and amygdala response during emotional imagery: An fMRI study. Personality and Individual Differences, 49(5), 479-484.

Goldin, P. R., & Gross, J. J. (2010). Effects of mindfulness-based stress reduction (MBSR) on emotion regulation in social anxiety disorder. Emotion, 10(1), 83.

Grossman, P., Niemann, L., Schmidt, S., & Walach, H. (2004). Mindfulness-based stress reduction and health benefits: A meta-analysis. Journal of psychosomatic research, 57(1), 35-43.

Hölzel, B. K., Ott, U., Hempel, H., Hackl, A., Wolf, K., Stark, R., & Vaitl, D. (2007). Differential engagement of anterior cingulate and adjacent medial frontal cortex in adept meditators and non-meditators. Neuroscience letters, 421(1), 16-21.

Kingsbury, E. (2009). The relationship between empathy and mindfulness: Understanding the role of self-compassion. ProQuest Information & Learning.

Modinos, G., Ormel, J., & Aleman, A. (2010). Individual differences in dispositional mindfulness and brain activity involved in reappraisal of emotion. Social cognitive and affective neuroscience, 5(4), 369-377.

Shapiro, S. L., Astin, J. A., Bishop, S. R., & Cordova, M. (2005). Mindfulness-based stress reduction for health care professionals: results from a randomized trial. International Journal of Stress Management, 12(2), 164.

Taren, A. A., Creswell, J. D., & Gianaros, P. J. (2013). Dispositional mindfulness co-varies with smaller amygdala and caudate volumes in community adults. PLoS One, 8(5), e64574.

Walsh, R. A. (2008). Mindfulness and empathy. Mindfulness and the therapeutic relationship, 72-86.

Winning, A. P., & Boag, S. (2015). Does brief mindfulness training increase empathy? The role of personality. Personality and Individual Differences, 86, 492-498.

Bu meditasyon topraklanmanız, sabitlenmeniz ve güçlü hissetmeniz içindir. Bu kısa bilinçli farkındalık (mindfulness) egzersizini özellikle yoğun, kalabalık ve her şeye doymuş hissettiğinizde yapabilir ve faydasını çokça görebilirsiniz. Bu meditasyonda, ayaklarınız yere sağlamca basmalıdır.

Sandalyede dik ve kafanız öne doğru bakar halde (gurur duyan bir pozisyonda) durun. Gözlerinizi nazikçe kapatın.

Ayağınızı yere basarken hissedin. Ayağınızın hissettiğine ve hislerine odaklanın. Bedeninizin oturduğunuz sandalyedeki ağırlığını hissedin. Sandalyeyi ve temas edişinizi inceleyin.

Her nefes verişinizde sandalyeye biraz daha yerleştiğinizi hayal edin. Ayaklarınızın da yere daha sağlam basmasına izin verin.

Eğer hayal etmeyi seviyorsanız, ayaklarınızın birer ağaç kökü gibi yerin üstünde durduğunu hayal edin. Esneksiniz, ama değişen düşünceleriniz veya duygularınız tarafından sarsılmıyorsunuz. Düşünce ve duygular rüzgar gibi gelip geçiyor. Siz de bir ağaç gibisiniz, dallarınız sallanıyor ama gövdeniz ve kökleriniz sağlam, dayanıklı.

Birkaç dakika sonra, egzersizi sonlandırın. Hayatınıza devam edin. Bir sonraki eyleminizde bilinçli farkında (mindful) hareket edin.

Kendinize İyi Bakın.

Bilinçli farkındalık (mindfulness) egzersizleri bazen uzun ve zaman çalıcı görünebilir. Her zaman böyle olmak zorunda değil. Zaman zaman bu egzersizleri kısaltabilirsiniz. Kısaltmanın yanı sıra kısa tasarlanmış egzersizleri de yapabilirsiniz. Nefes egzersizleri genelde bu sınıfa girmektedir. Bu egzersizler genelde kısa ve sadece nefes odaklıdır. Aşağıda buna örnek kısa bir bilinçli farkındalık (minfulness) egzersizi bulabilirsiniz. Bu egzersizi yapmak için oturmak da zorunda değilsiniz.

Sandalyede rahat ama dik bir şekilde oturun. Mümkünse sırtınızı sandalyeye dayamayın, kendiniz sırtınızı dik tutun. Gözlerinizi kapatın. Oturmamanız da bir seçenektir. Oturamayacak veya oturmayı tercih etmeyecek durumda iseniz, örneğin, sırada bekliyor, durakta duruyorsanız, bu egzersizi ayakta da yapabilirsiniz.

Nefesinize odaklanın. Nefesinizin vücudunuzun neresinde toplandığını gözlemleyin. Karnınızda mı? Göğüs bölgenizde mi? Nefes alış ve verişlerinizi takip edin. Burnunuzdan girmesini ve hareket edişinizi gözlemleyin. Normal ve tipik nefesinize devam edin. Kendinizi zorlamayın.

Zihniniz düşüncelere daldığında, zihniniz dağıldığında, ne düşündüğünüzü fark edin. Ardından da dikkatinizi tekrar nefesinize yönlendirin. Nefesinizi takip etmeye devam edin.

Birkaç dakika sonra, gözlerinizi yavaşça açın ve sonraki eyleminizin bilinçli farkında (mindful) olun.

Kendinize İyi Bakın.

Yaz tatili geldi, çattı. Sene boyunca ders çalışan, öğrenen çocukların ara alma ve dinlenme zamanı geldi. Ancak üç ay uzunca bir süre. Bu süre zarfında çocuklar öğrenmeye devam edebilir mi? Yoksa üç ay boyunca ekranlara, tabletlere yapışık kalmak kaçınılmaz mı? Burada iş ebeveynlere düşüyor tabii.

Çocukların tatil yapmaları önemli. Bunu öncelikle benimsemek şart. Dolayısıyla okulu yaz tatiline getirmeye çalışmayı düşünmeyin. Öğrenmek sadece okul ve ders programı ile sınırlı değil. Hatta bazı durumlarda okulda öğrenmenin gerçekleşmediğini de görüyoruz, ancak bu başka bir konu.

Gerçek hayat becerileri de çocukların öğrenmesinin büyük parçasıdır. Eğer çocuklar şanslıysa her zamanki yaşadıkları çevreden uzaklaşıp başka yerleri ilk elden keşfetme ve öğrenme şansı bulurlar. Çocuklar yeni deneyimler elde ederken kendilerini de daha iyi tanırlar. Kendi sınırlarını görürler. Nelerden hoşlandıklarını neleri sevmediklerini keşfederler. Beceri ve yeteneklerinin de nelere kafi nelere yetersiz geldiğini görürler. Bunların hepsi de çocukların kendilerini keşfetme yolculuklarının önemli bir parçasıdır.

Tatil günlüğü tutmak da çocukların gelişimi için destekleyici olacaktır. Onların tatilde öğrenmelerine katkı sağlayacaktır. Tatil günlüğü tutmak tatildeki çocuğun yazma becerilerini geliştirmesi için iyi bir fırsattır. Hikaye anlatma, olayları sıralama, planlama, hatırlama, neden sonuç ilişkisini kurma gibi becerilere destek olacaktır. İleride bu günlükleri saklarsa ona da güzel bir anı olacaktır. Çocuğunuz günlüğüne yaşadıklarını anlatırken kendi öyküsel anlatım becerilerini geliştirecektir.

Günlüğü de sadece yazısal düşünerek kendinizi sınırlamayın. Çocuğunuz günlüğüne gördüklerini çizebilir, gezdiği yerlerdeki anları resmetmeyi deneyebilir. Bunları hatta bir sevdiğine çizip ona hediye edebilir. Bunları çocuğunuza önermenin yanı sıra onunla beraber siz de bir şeyler karalayabilir; beraber keyifli vakit geçirebilirsiniz.

Çocuğunuza para yönetimini öğretmeye başlayabilirsiniz. Eğer tatile gittiyseniz çocuğunuza (yaşına bağlı olarak) harçlık sınırı koyabilirsiniz. Bunun tüm tatilde ekstra istekleri için kullanacağı bir para olduğunu söyleyebilir ve buna göre harcaması gerektiğini söyleyebilirsiniz.

Arabayla seyahat ederken çocuğunuz sıkılıyor ve hala varmadık mı diye soruyor mu? O zaman onunla kilometre/saat tahmin etmece oynayabilirsiniz. Ne kadar yol gittiğinizi, kaç dakikadır yolda olduğunuzu çocuğunuzdan ve eşinizden tahmin etmesini isteyin. En yakın tahminde bulunan kazansın! Benzer bir oyunu alışverişte de oynayabilirsiniz. Aldıklarınızın kaç Lira olduğunu çocuğunuzla paylaşın. Takip etmesini ve en son kaç Liralık alışveriş yaptıklarını tahmin etmesini isteyin.

Yemek yapın. Çocuğunuz kesirleri öğrendi mi? Haydi bu bilgisini gerçek hayata dökelim. Kesirlerle çalışacağınız bir kek yapın. Yaşına ve beceri seviyesine göre ona da görev ver iş verin. Onun da kendisini geliştirmesine imkan tanıyın.

Çocuğunuz bu tip etkinliklere açık değilse, denemeye dahi kapalıysa sizin ona önermeniz de bir şey ifade etmez. Ancak çocuğunuz sizinle keyifli ve dolu dolu vakit geçirmek ister. Sizinle etkileşime girmek ister. Siz ona bu tip etkinlikleri önermek yerine onunla beraber yaparsanız, o anları beraber paylaşır, birbirinize merak dolu sorular sorarsanız daha haz dolu bir zaman dilimi geçirirsiniz. Kendinize de çocuğunuza da bu tip zaman dilimlerini ayırmaya çalışın. Çocuğunuzla kurduğunuz ilişkiye bu tip paylaşım dolu vakitler iyi gelir.

Kendinize İyi Bakın.

Bugün Liseye Geçiş Sınavına (LGS) birçok öğrenci girecek. Planlanandan çok daha fazla başvuru alan bu sınava öğrenciler tüm beceri ve bilgilerini ortaya koymak için girecek. Liseye Geçiş Sınavı (LGS) için heyecanlanan orta okul öğrencilerinin yanı sıra lise öğrencileri ise üniversite giriş sınavı için heyecanlanıyor.

Lise öğrencileri bu sene biraz daha gergin çünkü bu sistem ile ilk defa karşılaşacaklar. Sıklıkla değişen sistem sonucu öğrencileri belirsizlik bekliyor ve maalesef belirsizlikle baş etmekte zorlanan öğrenciler bu sınava birkaç adım geriden başlıyor. Bunun nedeni ise kaygı (sınav kaygısı da buna dahil).

Öğrenciler belirsizliğe yükledikleri anlamlar ve çizdikleri kötü senaryolardan korkup kendilerini kaygılandırıyorlar. Bu da onlara kısa ve uzun vadede olumsuz sonuçlarla geri dönebiliyor. En basitinden sınav anında kaygı düzeyleri çok yükselince hatırlayamama, odaklanamama, zihin bulanıklığı, titreme, terleme, bulanık ve sisli görme gibi sorunlar yaşayabiliyorlar. Bununla öğrenci baş edemiyorsa sınav kaygısı için bir uzman yardımına başvurmak yerinde olacaktır. Bir uzman eşliğinde sınav kaygısı üstüne çalışmak ve bununla baş etme yollarını keşfetmek öğrencinin büyük ölçüde yararına olacaktır.

Peki bu yeni sınav sistemi nasıl? Kaç sınav ve oturum olacak? Neler soruluyor olacak? Sınavda neler çıkacak? Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) tek hafta sonunda, iki oturum olarak uygulanacak. Temel Yeterlilik Testi (TYT) ilk oturum olarak 30 Haziran’da, Alan Yeterlilik Testi (AYT) ise ikinci oturum olarak 1 Temmuz’da yapılacak. TYT saat 10.15’te başlayacak. Adaylara toplam 120 soru yöneltilecek ve 135 dakika süre verilecek. TYT’de Türkçe, sosyal bilimler, temel matematik ve fen bilimleri olmak üzere dört alt test yer alacak. Sorular ortak müfredata dayalı olacak. Türkçe ve matematik testlerinde adaylara 40’ar soru yöneltilecek.

Peki sınav öncesi neler yapılabilir? Sınava az kala ne önerilir?

Sizlere hem Boğaziçi Üniversitesi lisans ve master mezunu olarak, hem de bir psikolojik danışman olarak sesleniyorum. Sevgili öğrenciler, öncelikle çalışmayı bırakın. Son anda çalıştığınız yeni konular size sorun oluşturabilir. Bunları tam anlayamayabilir ve bunun sonucunda kendinize daha da kaygı yaşatabilirsiniz. Eski konu tekrarı ise son bir hafta kalaya kadar yapılabilir. Ancak son hafta konu tekrarı yapmanızı önermiyorum. Konu tekrarları yapıyor olmak da sizin kaygınızı besleyebilecek bir durumdur. Bunlar yerine son hafta rahatlamaya, dinlenmeye, ailenizle keyifli vakit geçirmeye odaklanın. Enerji topladığınızı düşünün (oyuncular varsa aranızda, bunu cooldown ve mana toplama aşaması olarak görebilir).

Normal düzeninizi değiştirmemeye çalışın. Son hafta yeni ve farklı aktivitelerde bulunmayın. Yeni ve farklı şeylerden uzak durun. Belki bir yiyecek size dokunabilir, gittiğiniz yerde rahatsızlanabilirsiniz. Dolayısıyla bu tarz şanssızlıklardan korunmak adına kendi rutininize ve her zamanki düzeninize devam edin. Sınavdan önceki akşam, sınav sabahı fazladan bir gıda veya içecek tüketmeyin.

Bir önceki öneriye benzer olarak, kahvaltı yapmaya alışkın değilseniz sınavdan bir-iki hafta önce kahvaltı yapmayı düzeninizin bir parçası haline getirin. Kahvaltıda az şekerli, az karbonhidratlı beslenmeye çalışın. Mümkünse tam tahıllı, lifli gıdalar tüketin. Bunlara alışırsanız sınavda size uzun süre yakıt sağlayacak bir kahvaltıya alışacaksınız demektir. Özellikle sınav sabahı şekerli gıdaları azaltın. Eğer şeker ve karbonhidratı yüksek bir kahvaltı yaparsanız sınavda zorluk yaşayabilirsiniz. Şeker ve karbonhidrat kan şekerini hızlı yükselten ve hızlı düşüren gıdalardır. Bunun sonucu olarak da sınavda hızlıca ve kısa sürede tükenmiş, yorgun ve halsiz hissedebilirsiniz.

Önceki akşam sınav hazırlıklarınız tamamlayın. Gereken belgelerinizi kapının yanına hazırlayın, çıkarken almanız için. Giyeceklerinizi hazırlayın. Rahat ettiğiniz bir kıyafet tercih edin. Hava durumu ve sınava gireceğiniz yeri daha önce kontrol edin. Serin olma ihtimaline karşı da hazırlıklı olmak işinize yarayacaktır. Kat kat giyinmeyi tercih edebilirsiniz.

Size gerekli olan en az 7 saat uykuyu alın. Sabah kalkacağınız saat de sınav saatine yakın olmamalı. Eğer geç kalkarsanız sınava gittiğinizde hala uykulu olabilirsiniz. Evden çıkarken panik ve heyecan yaşayabilir, kendinizi sınava girmeden yorabilirsiniz. Bu panik ve heyecan halini sınava da taşıma ihtimaliniz olabilir. Bu yüzden evden çıkmayı telaş haline getirmekten kaçının.

Sınava girince panik olmayın. Evet, söylemesi çok kolay. Eğer kaygınız çok yükselirse kendinize engel yaratmış olursunuz. Bu yüzden bilinçli farkındalık (mindfulness) egzersizi yapabilirsiniz. Nefesinize odaklanarak, düşüncelerinizin, zihninizdekilerin akıp gitmesine izin verin. Sadece nefesin giriş ve çıkışına odaklanmaya çalışın. Buna kendinizi sınavdan önce alıştırırsanız daha hızlı yapabilirsiniz. Bilinçli farkındalık (mindfulness) egzersizi kalp atışlarınızın yavaşlamasına, sakinleşmenize ve kaygınızın azalmasına yardımcı olacaktır.

Bilmiyorsanız atlayın. Bir soru hakkında hiçbir fikriniz yoksa atlayın. Sonra vakit bulduğunuzda geri dönebilirsiniz. Ancak sürenizin daha başlarındayken, testin tamamını veya soruların büyük kısmını görmeden bir soruya odaklanacak olursanız boşuna zaman kaybedersiniz. Bunun yerine, kendinize engel yaratmamak için, süreniz artarsa bilemediğiniz sorulara dönün. Zihniniz bu süre zarfında soruyla ilgili bir şeyler de hatırlayabilir. Bu durum hatırlayamadığınız bir şeyi (şarkı, olay, isim, vb.) bir süre sonra bir anda hatırlamaya benzer. Zihniniz arka planda bu soruyla ilgili bir şeyler çağırmayı başarabilir, bu yüzden soruya sonradan dönmek işinize yarayacaktır.

Sınavın bir son olmadığını, bir aşama olduğunu unutmayın. Farklı seçenekleriniz her zaman var. Bir daha girmeyi düşünebilir, gittiğiniz üniversite ve bölümden, istediğiniz başka bir bölüme veya istediğiniz başka bir üniversiteye geçiş yapabilirsiniz. Başarılar. Keyifli tatiller.

Kendinize İyi Bakın.

Ebeveynlerinin çatışmasına maruz kalan ve seyirci olan çocukların bundan etkilenmesi çok doğal ve beklendik bir sonuçtur. Tabii bu etkilenme, çocuktan çocuğa değişmekle birlikte birçok dış etkene de bağlıdır. Özellikle koruyucu faktörler birçok çocuk için destekleyici rol oynayıp çocukların daha iyi olmalarını sağlamaktadır.

Yüksek seviyede çatışma olan ve düşük seviyede çatışma olan evlerde yaşayan çocukların beyinleri EEG (elektroensefalografi) ile ölçülmüştür. Bu araştırma sırasında çocuklara öfke içeren veya nötr olan resimler gösterilmiştir. Yüksek çatışmalı evlerde büyüyen çocukların beyninde P-3 aktivitesinin daha çok olduğu gözlemlenmiştir (düşük çatışmalı evlerde büyüyen çocuklarla karşılaştırıldığında).

P-3 beyin aktivitesi uyarıcıya odaklanma, uyarıcıları ayırt etme ve uyarıcıları anlamlandırma ile ilişkili bir beyin aktivitesidir. Bu ölçümlere göre yüksek çatışma olan evlerde büyüyen çocukların beyinleri daha tetiktedir. Kişiler arası duyguları (öfke veya mutluluk gibi) düşük seviyede çatışma yaşanan evlerde büyüyen çocuklardan daha farklı işlemektedirler.

Bu tetikte olma ve daha farklı işleme hali ise yüksek çatışmaya maruz kalan çocukları sosyal ilişkilerde etkileyebilmektedir. Çocuklar hayatlarının ilerleyen dönemlerinde de kişiler arası iletişimleri sırasında yüksek tetikte olup duyguları daha farklı işlemeye devam ederlerse ilişkilerinde problem yaşayabilir. Başkaları tarafından aşırı tepkisel ve/veya aşırı tetikte olarak görülebilirler. Bu aşırı tetikte olma hali ise stres ve kaygı ile sonuçlanabilir.

Tahmin edileceği üzere yüksek seviyede çatışma yaşanan evde büyüyen çocuklar bunun faturasını kısa ve uzun vadede yaşayabilmektedir. Bunun bilincinde olup farkında olmak ve çocuğu gözlemlemek önemlidir. İhtiyaç duyulduğunda da uzmana başvurulmalıdır.

Kendinize İyi Bakın.

Kaynaklar:

Schermerhorn, A. C., Bates, J. E., Puce, A., & Molfese, D. L. (2015). Neurophysiological correlates of children’s processing of interparental conflict cues. Journal of Family Psychology, 29(4), 518.

İkna etme gerçekten bir sanat çeşidi. İnsanlar olarak kendi düşünce kalıplarımızı korumaya yatkın inatçı varlıklarız. Dolayısıyla herkesi ikna etmek, aynı düşüncede buluşturmak sıklıkla zorlanılan bir durumdur. Çocukları ikna etmekten evcimen arkadaşınızı dışarı çıkmaya ikna etmeye kadar, sevdiğinizi ikna etmekten kendinizi ikna etmeye kadar çoğu ikna çabası çantada keklik değildir.

Psikoloji bilimi ise ikna tekniklerini ve taktiklerini araştırarak bizlere daha iyi bir anlayış sunuyor. İnsanların gerek düşünme süreçleri gerek karar verme mekanizmalarını inceleyerek hangi etmenlerin bu süreçleri daha iyi etkilediğini görmemizi sağlıyor. Bu araştırmaların bir başka faydası ise reklamcılar veya satıcılar gibi ikna etme sanatını en çok konuşturan kişilerin yöntemlerine karşı savunma kazanmak olabilir.

İkna Tekniği 1: Bozun ve Tekrar Kurun

Bu etkili tekniğin alt yapısında bir miktar kafa karıştırma yatmaktadır. Hipnoz da bundan güç alır, kafa karışıklığı. Burada anahtar nokta kelimeler veya cümle yapılarıyla oynayarak alışılagelmiş düşünme örüntüsünü istediğiniz yönde bozmaktır.

Örnek olarak “Bugün biraz bağış ve destekte bulunun” yerine “Bugün bağış biraz, yardım size de iyi gelir” cümlesi kullanmak; “muffin” yerine “kağıt kekler” demek bu tekniğe örnek verilebilir. Bu teknikte isminden de anlaşılacağı ve örneklerde de görüleceği üzere iki adım bulunmaktadır.

Birinci adım klasik bir duyuru formunu, düşünce tarzını, seslenme sözünü değiştirmek ve bozmaktır. İkinci adımda ise bozulmuş düşünce yapısını “uygun bir fiyat”, “kaçırılmayacak fırsat” ve “evinizde mutlu olun” gibi hedef kitlenin de mutlu olacağını ve onların iyiliğine bir hizmet olduğunu vaat eden bir ifade ile tamamlamak önemlidir.

“Bozun ve tekrar kurun” tekniği anlık bir ikna metodudur. Kişinin zihin akışını bozma ve hafif bir kafa karışıklığı yaratma üzerine dayalı olduğu için kısa sürelidir. Ayrıca araştırmalara göre bu ikna yöntemi en çok belirsizliğe dayanabilen, belirsizlikle baş edebilen insanlarda işe yaramaktadır.

İkna Tekniği 2: Ufak İyiliklerin Makul Hale Getirilmesi

Bu ikna tekniği ise istenen veya talep edilenin gayet makul ve işe yarar duyulmasını sağlamak üstüne kuruludur. Önceki ikna metodunda olduğu gibi bu da en iyi sözel olarak etkisini gösterir.

“Bir dakikanızı ayırmanız bile çok işime yarayacak”, “bir liralık bağış bile hayat kurtarmaya yardımcı oluyor”, “her yardım bizim için çok değerli” gibi cümleler bu tekniğe örnek gösterilebilir. Bu örneklerde de görüldüğü üzere önemli olan nokta en ufak yardımın bile işe yaraması vurgusudur.

Bu tekniğin dinamiği ve nasıl işe yaradığı konusunda çok net bir cevap yoktur. Bazılarına göre çok çaresiz olunması insanları ikna etmektedir. Bazılarına göre ise çabasız iyilik, çok çaba sarf etmeden işe yarar bir şey yapmak insanları ikna etmede kolaylık sağlamaktadır. Belki de insanlar karşı çıkmak yerine bu küçük iyiliği yapmayı tercih ediyor olabilirler. Bu sonuncu da kayda değer ve önemlidir çünkü çoğu insan yüzleşme ve reddetme ile ilgili zorlanmaktadır.

İkna Tekniği 3: Kapıda Ayak Tekniği

Bu ikna metodunun adı maalesef çok da sevilesi bir yerden gelmiyor. Kapıdan kapıya dolaşıp ürün satmaya çalışan pazarlamacıları hatırlar mısınız? Hiç o döneme denk gelmediyseniz bunu bilmiyor olabilirsiniz. Tekniğin ismi bu pazarlamacılardan gelmektedir. Kapı surata kapatılmadan önce ayağı araya sokarak kapanmasını engelleme çabasının özetidir.

Tekniğin işe yarama prensibi küçük isteklerle daha büyük isteğin kabulünü sağlamaktır. Buradaki anahtar nokta ise isteklerin benzer olmasıdır. Küçük isteğin ve ardından gelen daha büyük isteğin temelde benzer olması tekniğin temel prensibidir.

Örneğin, bin lira borç istemeden önce “eşyalarımı taşımama yardım eder misin” demek bin lira borç almayı kolaylaştırmayacaktır. Bu istekler benzer değildir. Ancak “beni de eve bırakır mısın” demeden önce “eşyalarımı taşımama yardım eder misin” demek karşınızdaki kişinin sizi eve bırakma ihtimalini arttıracak ve güçlendirecektir.

İkna Tekniği 4: Suratına Kapı Çarpmak

Bu ikna metodu da önceki ile benzer bir yapıya ve isme sahip. İsmi aynı şekilde kapı kapı dolaşan pazarlamacılardan geliyor ve alt metinde reddedilme yatıyor. Büyük bir istekte bulunup reddedilmek bu tekniğin özünü oluşturuyor. Garip geldi kulağa değil mi?

Bu ikna metodunda önceki metodun tam tersi bir süreç işliyor. Önce kabul edilemez, kabul edilmeyecek büyüklükte bir istekte bulunup reddediliyorsunuz. Ardından da daha kabul edilebilir bir istekte bulunuyorsunuz. Buradaki anahtar noktalardan biri ise zamanlama. İstek ve taleplerin art arda gelmesi önemlidir.

Bir araştırmada, cafede seçilen bir kişiye yanaşan oyuncular (araştırmacıların kiraladığı oyuncular), sevgilisinin çekip gittiğini söyleyip hesabı ödemelerini istemiştir. Bu ilk isteği reddeden kişinin ikinci istek olan, “3-5 lira verir misiniz en azından” sorusunu kabul etme ihtimali artmıştır.

İkna metotları ve teknikleri çok çeşitlidir. Bunlar üstüne çokça da araştırma yapılmaktadır. Bu metotların işe yaramasında birçok farklı dinamik olabildiğinden ikna tekniğinin nasıl işe yaradığını da anlamak ve bilmek önemlidir. Tabii bu ikna yöntemleri size sonucu garantilemez, ancak şansınızı arttırabilir. Biraz şansınızı yükseltmekten de zarar gelmez, değil mi?

Kendinize İyi Bakın.

Kaynaklar:

Andrews, K. R., Carpenter, C. J., Shaw, A. S., & Boster, F. J. (2008). The legitimization of paltry favors effect: A review and meta-analysis. Communication Reports, 21(2), 59-69.

Carpenter, C. J., & Boster, F. J. (2009). A meta-analysis of the effectiveness of the disrupt-then-reframe compliance gaining technique. Communication Reports, 22(2), 55-62.

Cialdini, R. B., & Cialdini, R. B. (2007). Influence: The psychology of persuasion (pp. 173-174). New York: Collins.

Guéguen, N. (2014). Door-in-the-face technique and delay to fulfill the final request: An evaluation with a request to give blood. The Journal of psychology, 148(5), 569-576.

Guéguen, N., Jacob, C., & Meineri, S. (2011). Effects of the Door-in-the-Face technique on restaurant customers’ behavior. International Journal of Hospitality Management, 30(3), 759-761.

Borçlar hepimize huzursuzluk verebiliyor. Zaman zaman kafamızı çok kurcaladığı veya zihnimizde kayda değer ölçüde bir yer kapladığı oluyor. Bazı durumlarda ise, özellikle borç büyük ise insanlara daha büyük bir psikolojik yük getirebiliyor. Sonuçta baş edemeyeceğiniz bir borcun altına girdiğinizi düşünüyorsanız stres yaşayabilir, psikolojik bir yük hissedebilirsiniz.

Yapılan bir araştırma normalde bekleyeceğinizden daha ilginç ve farklı sonuçlar ortaya koyuyor. Araştırma 8500 çalışan ile yapılıyor. Araştırmada kısa vadeli, orta vadeli ve uzun vadeli borçların depresif semptomlar üstündeki etkileri inceleniyor.

Araştırma sonuçlarına göre kısa vadeli borçları olan kişiler (örnek; kredi kartı ödemesi, faturalar) orta vadeli veya uzun vadeli borçları olan kişilere göre daha fazla depresyon belirtileri gösteriyor.

Kısa vadeli borçların, depresif belirtiler üstündeki etkisi evli olmayan kişilerde, emeklilik yaşı yaklaşan bireylerde ve eğitim seviyesi daha düşük olan kişilerde daha güçlü görülüyor. Yani evli olmak, emeklilikten uzak olmak ve eğitim seviyesinin yüksek olması gibi etkenler koruyucu bir etki oluşturabiliyor.

Kendinize İyi Bakın.

Kaynaklar:

Berger, L. M., Collins, J. M., & Cuesta, L. (2016). Household debt and adult depressive symptoms in the United States. Journal of Family and Economic Issues, 37(1), 42-57.

Ülkemizde de dünya genelinde de tecavüz vakalarında cinsel şiddetten kurtulan, hayatta kalanları suçlama eğilimi görüyoruz. Tecavüzcüler ve saldırganlara odaklanmak yerine medya ve bazı insanlar özellikle şiddete maruz kalan, hayatta kalanlara odaklanıyor. Keşke bu odaklanma hayatta kalanı suçlamak yerine onu desteklemek ve ona yardımcı olmak şeklinde olsa.

Tecavüz vakalarının ele alınmasına dair Amerika’da yayınlanan bir istatistik çok kötü bir tabloyu gözler önüne seriyor. Amerikan Adalet Bakanlığına bağlı Tecavüz, istismar ve Ensest Ulusal Ağı’nın (RAINN) yayınladığı istatistiğe göre 1000 tecavüz vakasının sadece 310’u polise bildiriliyor. Tecavüzcülerin ise sadece %3’ü hapis cezası alıyor. Bu istatistikler Amerika’ya ait olsa bile, maalesef, bu tablo tüm dünyada benzer durumda.

Sıklıkla yapılan, hayatta kalanı suçlama davranışını anlamak için yapılan bir deney bu suçlamayı yanlış yöne çevirmenin ardında yatan dinamiklerden birini anlama konusunda bizlere yardımcı oluyor.

Rutgers Üniversitesinde araştırmacılar, iki videonun gösterildiği iki çalışma yürütmüşlerdir. Bu iki videonun biri, 1998 yapımı “Sanık” filminden alınan bir kadının tecavüze uğrama sahnesini içermekte; diğeri ise, İngiliz Başbakan Margaret Thatcher’ın yoğun ekonomik tartışmasını içermektedir.

Bu videoları izleyen katılımcılar ise “Baskılayıcılar” ve “İfade Edenler” olmak üzere iki farklı gruba ayrılmıştır. “İfade Edenler” grubuna izledikleri video hakkında en derin duygu ve düşüncelerini özgürce ifade etmeleri söylenmiştir. Diğer “Baskılayıcılar” grubuna ise sadece videodaki ne giydikleri gibi yüzeysel detaylardan bahsetmeleri istenmiş, kişisel his ve düşüncelerini paylaşmaları ise yasaklanmıştır.

Sonuç olarak, katılımcılar duygularını belirtseler de belirtmeseler de (yani hangi grupta olduklarından bağımsız olarak) Margaret Thatcher hakkındaki tutumları değişmemiştir. Ancak filmden alınan tecavüz sahnesini içeren diğer video için katılımcılar keskin bir fark göstermiştir. “Baskılayıcılar” genel olarak tecavüze uğrayan kişiyi suçlamışlardır. Bunun aksine “İfade Edenler” hayatta kalanı daha az suçlamışlardır. Hatta bu grupta olanların yazdıkları metin uzadıkça belirttikleri rahatsızlık daha da artmış ve hayatta kalanı daha az suçlamışlardır.

Araştırmanın ikinci kısmı ise tecavüz videosundaki saldırgana odaklanmıştır. Her iki grupta da (İfade Edenler veya Baskılayıcılar) hisleri belirtmek veya belirtmemek tecavüzcüyü suçlamayı arttırmamış veya azaltmamıştır. “İfade Edenler” grubu hayatta kalan “Sarah’yı” (filmde saldırıya uğrayan karakter) saldırgandan daha az suçlamışken, “Baskılayıcılar” grubu ise “Sarah’yı” saldırgandan daha çok suçlamıştır.

Araştırmacılar bu bulguları ilgili diğer araştırmalarla beraber incelemiş ve hayatta kalanı suçlama eğiliminin “adil dünya” fikrini koruma isteğinden kaynaklandığını belirtmişlerdir. Diğer bir deyişle, insanlar “hayat adildir”, “insan hak ettiğini bulur”, “ne ekersen onu biçersin” gibi düşünce ve inançlarını korumak için insanlar hayatta kalanları suçluyorlar. Diğer ihtimal, hayatta kalan kişinin suçsuz olması, insanların “adil dünya” inancı ile çatışıyor.

Araştırmacılar ayrıca “İfade Edenler” grubunun yazılarını 4 duyguya göre incelemiştir. Hoşnutsuzluk, şok ve kafa karışıklığı duyguları hayatta kalanı anlamak için faydalı duygular olduğu görülmüş ancak dördüncü duygu olan öfke duygusu faydalı bulunmamıştır.

Tecavüz ve cinsel tacizde hayatta kalana yardım etmek için onu suçlamamak önemlidir. Cinsel şiddet, saldırganın suçudur, hayatta kalanın değil. Hayatta kalana yardım etmenin bir adımı da yakınlarının destek olmasına yardımcı olmaktır. Bu araştırmanın bizlere sunduğu bir bilgi de budur. Suçlayan yakınlar var ise onlarla duygularını konuşmak, onların kendilerini ifade etmesine imkan tanımak; onlara yardımcı olmanın bir adımıdır.

Kendinize İyi Bakın.

Kaynaklar:

Adolfsson, K., & Strömwall, L. A. (2017). Situational variables or beliefs? A multifaceted approach to understanding blame attributions. Psychology, Crime & Law, 23(6), 527-552.

Harber, K. D., Podolski, P., & Williams, C. H. (2015). Emotional disclosure and victim blaming. Emotion, 15(5), 603.

Mendonça, R. D., Gouveia-Pereira, M., & Miranda, M. (2016). Belief in a Just World and secondary victimization: The role of adolescent deviant behavior. Personality and Individual Differences, 97, 82-87.

RAINN. (n.d.). The Criminal Justice System: Statistics | RAINN. Retrieved from https://www.rainn.org/statistics/criminal-justice-system

Kilo, beden imajı ve beden algısı sorunları genelde hayat boyu devam eden durumlardır. Bu durumlar sadece sağlıklı beslenme ve aktif bir yaşama sahip olma ile de ilgili değildir. Bu yüzdendir ki beden olumlama hareketi doğmuştur ve bu sorunlardan muzdarip kişilerin yaşadıkları daha görünür hale gelmiştir. Bu sorunların üstesinden gelmenin en iyi yolu bir uzman eşliğinde ilgili davranışların, duyguların, düşünce kalıplarının üzerinde çalışmaktır. Bu süreçte yeme ile olan ilişkinin de iyileştirilmesi ve daha uyumlu ve sağlıklı hale gelmesi ana hedeflerden biri olmalıdır.

Yeme ve kilo ile ilgili problemler klişe bir benzetme olan buzdağına benzer. Dışarıdan insanlar buzdağının bir kısmını (çok kilolu olma veya çok zayıf olma) görür ancak detayları görmez veya bilmezler. Kişinin yemeyi veya yememeyi hangi durumlarla baş etmek için kullandığını bilemezler. Bu baş etme mekanizmasının detayları dışarıdan gözlemlenemez. Hatta çoğu zaman kişinin kendisi de çoğu bağlantının farkında değildir. Yemeyi veya yememeyi sorun olarak görür. Kilo sorunu, kendini tutma sorunu, irade eksikliği (veya güçlü irade), yeterince zayıf olmama gibi durumlarla baş ettiğini sanabilir. Bunların altında yatan duygusal, davranışsal ve düşünsel dinamikler bir uzman eşliğinde keşfedilebilecek durumlardır. Bu farkındalığın düşük olmasının önemli bir nedeni kişinin kendi durumu ve yaşantısıyla çok bütünleşmiş olmasıdır. Terapi sürecinde ayrışma becerisi geliştirilirse kişi düşünsel süreçlerinin, duygularının pençesinden kurtulup zorlu süreçlere rağmen kendi dilediği eylemi gerçekleştirme becerisini geliştirecektir (alışkanlık haline gelmiş davranış kalıplarından kurtulup bilinçli tercihlere yönelebilecektir).

Eğer kiloluysanız, daha sağlıklı yaşam için, daha hareketli olmak için, zorbalıktan kurtulmak için veya şaka konusu olmamak için gibi çeşitli sebeplerle kendinizi motive edebilirsiniz. Ayrıca kilonuza atfettiğiniz sorunların kilo verdiğinizde çözüleceğini düşünebilirsiniz. Kilo verme kısa süreliğine mutluluk ile sonuçlanabilir. Kilo veren kişi kendini daha iyi hissedebilir. Kilo vermeyi başarı olarak görüp kendini mutlu edebilir. Ancak yeme ile çözmeye çalıştığı, baş etmeye çalıştığı konuları ele almaz ise veya bu konularla baş etmede daha sağlıklı yollar geliştirmez ise kişi bir süre sonra verdiği kiloları almaya başlayacaktır. Fizyolojik olarak da konuyu ele alacak olursak, kişi diyet yaparken kas kaybı yaşadıysa, sağlıksız beslenerek kilo verdiyse ve yeterince egzersiz yapmadıysa (kas kütlesini korumak adına) kötü beslenmeye başladığında verdiği kiloları fazlasıyla geri alacaktır.

Farklı araştırmalarda diyetin etkisi incelenmiştir ve uzun vadede sadece diyetin tek başına işe yaramadığı gözlemlenmiştir. Hatta uzun süreli yapılan başka araştırmalarda ise sadece diyet yaparak kilo veren insanların ortalama üçte ikisinin verdiği kiloların fazlasını aldığı gözlemlenmiştir. Bu konuda gerek uzmanların gerek toplum genelinin algı yanlışlığı da rol oynar. Uzmanların ve toplumun büyük bir kısmı sağlıklı olmayı kilo verme ile eş tutar. İdeal kilodan bahseder. Ancak ideal kilodan önce kişinin sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenmeye dair davranışları hayatına sokması, bunları yaşamının bir parçası haline getirmesi önemlidir.

Medyanın çizdiği idealler ise başka bir problemdir. Medya, toplum, belirli bir ideal kişi çizer. Belirli bir ten rengini, dini inançları, boyu, beden ölçülerini, kiloyu, politik duruşu, cinsel tercih ve yönelimleri toplum kabul edilebilir ilan eder. Bu ölçütlerin dışındaki insanları da farklı ve istenmez kabul eder. Bu ayrımın kabul edilemez tarafında olduğunu düşünen insanlar kendilerinden ve bedenlerinden utanç duyabilirler. Kilolu insanlar açısından bu ideal olmayışı değerlendirecek olursak, kilo vermek için diyete yönelirler. Bu diyet yolculuğu sırasında ise çoğu kilolu insan bir hata yapar, “hayatını askıya alır”. Hayatı askıya alan kişiler, tüm odağını kiloya yöneltir, tüm yaşantısını diyetine göre düzenlemeye başlar. Dışarı çıkmayı azaltır, arkadaşlarına veya ailesine vakit ayırmaz. Kendi hobi ve ihtiyaçlarını bir kenara iter, kendisini besleyecek (maddi ve manevi) olan kanalları kapatır. Bir süre sonra istediği kiloya ulaşınca veya ulaşmadan, kendisini tükenmiş hisseder. Bu tükenmişliği ve mutsuzluğu, çaresizliği ise yine yeme ile çözmeye çalışabilir veya eski düzenine dönebilir. İki durumda da kişi verdiği kiloları almaya başlar ve bunun duygusal yükünü ve suçluluğunu da beraberinde yaşar.

Sonuç olarak, diyetlerin işe yaramamasının bir sebebi sağlıklı davranışlar edinilmediğinden uzun vadede kilonun korunamayışıdır. İkinci bir sebebi ise kişinin, yeme ile baş etmeye çalıştığı durumlara yeni baş etme metotları bulmaması veya bulamaması sonucunda diyet yaptıktan sonra stresli zamanlarda yemeye başvurmasıdır. Üçüncü bir sebep ise ideal olarak görülen hedefe ulaşmaya çalışırken kişinin hayatını askıya alması ve kendisini hayattan soyutlamasıdır.

Kendinize İyi Bakın.

Kaynaklar:

Davis, K. K., Sereika, S. M., Gibbs, B. B., Jakicic, J. M., & Cohen, S. M. (2017). Effect of mindfulness meditation on short-term weight loss and eating behaviors in overweight and obese adults: A randomized controlled trial. Journal of Complementary and Integrative Medicine.

Safer, D. L., Adler, S., & Masson, P. C. (2018). The DBT® Solution for Emotional Eating: A Proven Program to Break the Cycle of Bingeing and Out-of-Control Eating. Guilford Publications.

Simon, J. M. (2018). When Food Is Comfort: Nurture Yourself Mindfully, Rewire Your Brain, and End Emotional Eating. New World Library.

Gelişmiş ülkelerde annelerin yüzde on ila on beşini etkileyen Postpartum Depresyon (Doğum Sonrası Depresyon) ciddi bir durumdur. Anneye olan etkilerinin yanı sıra aileye de etkileri bulunmaktadır. Aile dinamiği ve düzeni ister istemez annenin yaşadığı depresyondan etkilenmektedir. Yeni duruma ayak uyduramama halinde de sorunlar daha kronik hale gelebilmektedir.

Postpartum depresyonun gayet yaygın ve zorlayan bir durum olmasına rağmen halen bu durum yeterince bilinmemekte ve toplumsal bir tabu olarak görülmektedir. Çoğu anne bu durumu yaşadığı ve bu hislere sahip olduğu için utanmaktadır. Utandıkları için de bu hislerini saklamakta ve yardım almamaktadır.

Aile ve sosyal destek eksikliği, genetik etkenler, kaygı veya depresyon geçmişi, hamilelik sırasında stresli yaşam gibi farklı faktörler doğum sonrası depresyonu etkilemektedir. Peki bazı özelliklere sahip insanlar daha yatkın olabilir mi?

Yüksek Kaygı

Araştırmalara göre yüksek kaygı düzeylerine sahip anneler postpartum depresyona daha yatkın oluyorlar. Hatta bu risk bazı annelerde iki kata kadar çıkıyor. Düşük kaygılı annelere kıyasla iki kata kadar daha yatkın olabiliyorlar.

Bu durum büyük ihtimalle yüksek seviyedeki kaygının uyumsuzluğu desteklemesinden kaynaklanmaktadır. Kaygılı bir anne çocuk sahibi olduğunda yeni düzene ayak uydurmada zorlanabilir. Zorlandığında da bu olanları kötüye yorarak kaygı seviyesini bunalacağı seviyelere kadar yükseltebilir. Bunlar da kişinin depresyona girmesi ile sonuçlanabilir.

Güvensizlik

Başkalarına güveni düşük olan annelerin postpartum depresyon geçirme ihtimallerinin yüksek olduğu bulunmuştur. Bu karakter özelliğine sahip anneler bebeğin sorumluluğunu başkalarıyla paylaşma konusunda çekincelere sahip olup tüm sorumluluğu kendi üstüne almaya çalışabilir. Bunların sonucu olarak da stres ve depresyon semptomları yaşayabilirler.

İçedönüklük

İçedönük insanlar kendilerine vakit ayırmayı, yalnız kalmayı, iç dünyalarına dönmeyi severler. Doğum sonrası yalnız kalmakta ve kendine vakit ayırmakta zorlanan anne, enerjisini, kendini yenilemekte zorlanır. Hayatla baş etmede güçlük yaşayabilir.

Mükemmeliyetçilik

Birçok araştırmada görüldüğü üzere mükemmeliyetçi olan annelerin doğum sonrası depresyon yaşama riski yükselmektedir. Mükemmeliyetçi insanlar yaptıkları işin çok iyi olmasını istemekle kalmazlar, kendilerini ve yaptıklarını çok eleştirirler. Bu eleştirel tavır sıklıkla ertelemeciliğe de yol açar. Kişi yapacağı işi sert eleştirdiğinden istediği gibi, çok iyi yapamayacağını düşünür, bu ihtimalden endişelenir ve işe koyulmayı erteler.

Bu mükemmeliyetçilik özelliklerinin yeni doğum yapan anneye yansımaları ise sert olabilmektedir. Kişi önceden alıştığı mükemmeliyetçi özellikleri sürdürmeye devam ederse ve doğum sonrası yeni düzene ayak uyduramazsa kendisini tüketir. Yeni düzende kişinin kontrol edemeyeceği birçok değişken vardır. Bunlara uyum kendini koruması için önemlidir. Mükemmeliyetçilerin ya hep ya hiç tutumu bu depresyona giden yolu hızlandırabilmektedir.

Kendinize İyi Bakın.

Kaynaklar:

Fairbrother, N., Thordarson, D. S., Challacombe, F. L., & Sakaluk, J. K. (2018). Correlates and Predictors of New Mothers’ Responses to Postpartum Thoughts of Accidental and Intentional Harm and Obsessive Compulsive Symptoms. Behavioural and cognitive psychotherapy, 1-17.

Fairbrother, N., & Woody, S. R. (2008). New mothers’ thoughts of harm related to the newborn. Archives of women's mental health, 11(3), 221-229.

Lawrence, P. J., Craske, M. G., Kempton, C., Stewart, A., & Stein, A. (2017). Intrusive thoughts and images of intentional harm to infants in the context of maternal postnatal depression, anxiety, and OCD. Br J Gen Pract, 67(661), 376-377.

Letourneau, N. L., Dennis, C. L., Benzies, K., Duffett-Leger, L., Stewart, M., Tryphonopoulos, P. D., ... & Watson, W. (2012). Postpartum depression is a family affair: addressing the impact on mothers, fathers, and children. Issues in mental health nursing, 33(7), 445-457.

Pearlstein, T., Howard, M., Salisbury, A., & Zlotnick, C. (2009). Postpartum depression. American Journal of Obstetrics & Gynecology, 200(4), 357-364.

Anoreksiya ve bulimiya nervoza yeme bozuklukları başlığı altında bulunan iki farklı psikolojik bozukluktur. Anoreksiya kendisini düşük kilo, kilo alma korkusu, zayıf kalma isteği ve kısıtlı yeme davranışı ile göstermektedir. Bulimiya ise binge yeme atakları (kısa süre zarfında aşırı yeme, tıkınırcasına yeme) ve bunları telafi etmek adına yapılan davranışların (kusma, laksatif tüketme, yemek yememe) oluşturduğu döngü ile kendini belli eden psikolojik bozukluktur.

Anoreksiya ve bulimiya yeme bozukluklarının yanı sıra diğer yeme bozukluklarının da tedavisinde kullanılan en başarılı yöntemler, davranışçı terapilerdir. Yapılan bir meta araştırmaya göre ise terapi sürecine destek olması adına teknolojiden de faydalanmak kayda değer bir etkide bulunuyor.

Araştırmada, toplamda 3,646 anoreksiya ve bulimiya hastası ile yapılan 45 farklı araştırma gözden geçirilmiştir. Bu 45 farklı araştırma ise bilgisayar, cep telefonu ve internet üstünden yapılan önleme, müdahale ve destek çalışmalarına odaklanmıştır.

Sonuçlara göre bilgisayar ve internet bazlı müdahaleler bulimiya semptomlarının azalmasında oldukça etkili olduğu bulunmuştur. Görüntülü konuşma ile yapılan müdahalelerin de terapütik etkisi olduğu gözlemlenmiştir. Anoreksiya hastaları içinse bilgisayar ve internet temelli müdahalelerin nüksetmeyi (rölaps) önlemede daha uygun olduğu bulunmuştur. Dahası bilgisayar ve internet temelli müdahaleler önleme, erken müdahalenin yanı sıra yeme bozukluğu olan kişilerin bakımını üstlenen kişilere destek olma konusunda da etkili olduğunu göstermiştir. Cep telefonu temelli müdahaleler ise genel olarak nüksetmeyi önlemede daha başarılı olmuştur.

Bu araştırma ve analiz sonuçlarında asıl önemli etkenin, “yol gösterici” insan ilişkisi olduğu vurgulanmıştır. Bahsi geçen insan ilişkisinin ne ölçüde, nasıl özelliklere ve detaylara sahip olması gerektiğinin incelenmesi en etkili tedavi programını oluşturmada biz uzmanlara ve terapistlere yardımcı olacaktır.

Kendinize İyi Bakın.

Kaynaklar:

American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (DSM-5®). American Psychiatric Pub.

Birliği, A. P. (2015). Mental bozuklukların tanısal ve sayımsal el kitabı. Beşinci Baskı (DSM-5)(Çev. ed.: E Köroğlu) Hekimler Yayın Birliği, Ankara.

Schlegl, S., Bürger, C., Schmidt, L., Herbst, N., & Voderholzer, U. (2015). The potential of technology-based psychological interventions for anorexia and bulimia nervosa: a systematic review and recommendations for future research. Journal of medical Internet research, 17(3).

Kaygı ve kaygı bozuklukları hakkında hazırladığım infografiği aşağıda bulabilirsiniz.

Sağlıklı beslenme ve fiziksel aktivite yapmanın yararları hakkında çok araştırma bulunmaktadır. Bunların ruh sağlığı üzerinde de etkileri olduğu farklı araştırmalarca bulunmuştur. Düzenli egzersiz yapmak, sağlıklı beslenmek bedene de zihne de faydalıdır. Bu haberler eskidi. Yeni bir araştırmaya göre yürüyüş şeklimiz, hareket etme stilimiz de ruh sağlığımız üzerinde etkilere sahip olabilir.

Davranış terapisi ve deneysel psikiyatri dergisinde (Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry) yayınlanan araştırma, hareket algılayan kıyafetler giyen 39 katılımcı ile yapıldı. Katılımcılara detaylı açıklama yapılmadan farklı iki yürüyüş stili ile yürümeleri istendi. Yürüyüş sırasında da katılımcıların hareketlerinin yanı sıra biyolojik ölçümleri de yapıldı.

Bilmeden mutlu veya depresif yürüme şekliyle yürüyüş yapan katılımcılara 40 farklı kelime sunuldu ve bunlardan hangilerinin onları tanımladığı soruldu. Sonra 8 dakika daha mutlu veya depresif yürüyüş yapmaları istendi. Yürüyüş sonrası 40 kelimeden olabildiğince çok hatırlamaları istendi. Katılımcılar araştırmanın gerçek amacını bilmiyorlardı, aslında bir hafıza testine katıldıklarını sanıyorlardı.

Araştırma sonuçlarında ise mutlu yürüme şekliyle yürüyüş yapan katılımcılar kendileri hakkında seçtikleri pozitif kelimeleri daha çok hatırladıkları; depresif yürüyenlerin ise kendileri hakkında seçtikleri negatif kelimeleri daha çok hatırladıkları bulundu.

Ancak beklenenin aksine mutlu veya depresif yürüyenlerin biyolojik ölçümlerine göre daha mutlu veya daha depresif oldukları bulunamadı. Anlaşılan 20 dakikalık bir yürüme duygularını çok da değiştirmemişti.

Araştırmacılar deneyin tekrarlanarak aynı sonuçları verip vermeyeceğini merak ediyorlar çünkü benzer araştırmalarda yüz mimiklerinin, duruş şeklinin duygular üzerinde etkisi olduğu bulunmuştur. Belki de yürüyüş süresinin az olmuş olabileceğini de düşünüyorlar.

Daha önce yapılmış benzer araştırmalardan biri, kaşlara botoks enjekte edilerek yapılmıştır. Bu araştırmada iki grup insandan birinci grubun kaşlarına botoks, diğer kontrol grubuna ise tuzlu su enjekte edilmiştir. Ardından kişilerin duygu durumlarının değişimi incelenmiştir.

Botoks uygulanan grubun yüz kaslarının gevşemesi ruh hallerinde de gevşeme olarak kendisini göstermiştir. Tuzlu su enjekte edilen diğer grup ise önemli bir ruh değişikliği göstermemiştir.

Yürüyüş şeklimiz hafızamızı etkileyip ruh halimizi etkilemiyor olabilir ancak başka araştırmalarda duruş, oturuş şekli ve mimiklerin ruh hali üzerinde etkisi olduğu bulunmuştur. Ruh haliniz üzerinde biraz değişiklik yapmak için duruşunuz ve oturuşunuz üstünde değişikliğe gidebilirsiniz. Belki biraz daha gülümseyebilirsiniz.

Kendinize İyi Bakın.

Kaynaklar:

Cuddy, A. J., Wilmuth, C. A., Yap, A. J., & Carney, D. R. (2015). Preparatory power posing affects nonverbal presence and job interview performance. Journal of Applied Psychology, 100(4), 1286.

Magid, M., Reichenberg, J. S., Poth, P. E., Robertson, H. T., LaViolette, A. K., Kruger, T. H., & Wollmer, M. A. (2014). Treatment of major depressive disorder using botulinum toxin A: a 24-week randomized, double-blind, placebo-controlled study. The Journal of clinical psychiatry, 75(8), 837-844.

Michalak, J., Rohde, K., & Troje, N. F. (2015). How we walk affects what we remember: Gait modifications through biofeedback change negative affective memory bias. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 46, 121-125.

Wood, A., Rychlowska, M., Korb, S., & Niedenthal, P. (2016). Fashioning the face: sensorimotor simulation contributes to facial expression recognition. Trends in cognitive sciences, 20(3), 227-240.

Veenstra, L., Schneider, I. K., & Koole, S. L. (2017). Embodied mood regulation: the impact of body posture on mood recovery, negative thoughts, and mood-congruent recall. Cognition and Emotion, 31(7), 1361-1376.

Sınav mevsimi yaklaşırken, her kademede ki öğrenci için dönem sonu gelirken, öğrenciler için sınavlara çalışmak ve hazırlanmak büyük önem taşıyor. Ancak çoğu öğrenci nasıl çalışacağını bilmiyor veya potansiyellerine ulaşmalarını engelleyen etkisiz stratejiler uyguluyorlar.

Yeni araştırmalara göre, eskiden doğru bilinen bazı çalışma yöntemlerinin aslında yardımcı olmadığını göstermiştir. Örneğin, aynı derse uzun süre çalışmak veya aynı yerde çalışmak uzun süreli hatırlama konusunda yardımcı olmamaktadır. Bu araştırmalara dayanarak sizlere bu yazımda çeşitli öneriler sunuyorum.

1) Çalışma sınıfta başlar.

Sınıfta anlatılan ve sunulanlara aktif katılım öğrenmeye ve ne öğretildiğini anlamaya yardımcı olur. Sorular sormak (kendi kendinize de olabilir) kişiyi pasif dinleyen olmaktan çıkarır ve aktif öğrenen kişi haline getirir. Aktif öğrenme ve öğrenilenleri eski bilgi, deneyim veya görsellere bağlamak; bunlar arasında bağ kurmak sınav gibi stresli durumlarda bile hatırlamayı kolaylaştıracaktır.

2) Öğrenin, sadece okumayın.

Bazı öğrenciler hatırlayacaklarını düşünerek ders materyallerini tekrar tekrar okur. Ancak, bu şekilde öğrenirken, hatırlamayı değil, beynimize cevabı tanımasını öğretiyoruz. Örnek olarak şarkıya eşlik etmeyi düşünebilirsiniz. Şarkı çalarken sözlere eşlik edip şarkıyı biliyormuş gibi gözükebiliriz ancak şarkının sadece melodisi olduğunda (sözleri çıkarttığımızda) sözleri hatırlamada zorlanabilirsiniz. Bu durum beyninize şarkı sözlerini hatırlamayı öğretmek yerine tanımayı öğrettiğiniz için yaşanmaktadır.

Daha etkili öğrenme yolu ise kendinizi sınamak ve öğrendiklerinizi prova etmektir. Hatırlama denemeleri hafızayı güçlendirebilir, beyniniz daha hızlı cevapları çağırabilir. Aynı zamanda kendinizi sınarken neleri hatırlamakta zorlandığınızı görebilir ve eksiklerinizi fark edebilirsiniz. Ders materyalini kendi kelimelerinize dökün, kendinizi sınayın, hatırlayamadıklarınızı görün, süreci tekrarlayın.

3) Uyku

Her organ kendisini temizleme ihtiyacı duyar. Beyin de böyledir. Beynin temizlenme süreci uyurken yaşanır ve yeterince uyumadığımızda düşünmekte zorlanmamız, beynin yeterince kendini temizleyememesindendir.

Yetersiz uyku sonucunda dikkat ve konsantrasyon, bilgi işleme, hatırlama ve problem çözme becerileri zayıflar. Çalışırken sabahlamaları bırakın ve uyuyun (ergenler için 8-10 saat, gençler içinse 7-9 saat).

4) Hatalar öğrenmenin ve hayatın parçasıdır.

Hata yaptığınızda karamsarlığa düşmeyin. Olanları olumsuz yorumlayıp kendinizi mutsuzluğa ve umutsuzluğa sürüklemeyin. Hata yapmak çok doğaldır. Öğrenmeye çalıştığınız şeyleri bilenler, bunları size anlatanlar bunları bir günde, bir saniyede öğrenmedi. Onlar da hata yaptı. Belki sizden az belki sizden çok. Hata yapmak kişiye yanlışa dair geri bildirim sağlar ve bunu düzeltme imkanı sunar. Olaylara bu açıdan bakın ve kendi öğrenme sürecinize engel olmayın.

5) Aralıklı çalışmak ve sırayı değiştirmek yardımcı olur.

Konuları sıkıştırıp son anda çalışmak çoğu kişinin yaptığı bir hata. Ben de zamanında yaptım bu hatayı. Ancak çalışmalarınızı farklı zamanlara yaymak ve aralıklı çalışmak öğrenmenizi güçlendirir. Ayrıca çalışırken sürekli aynı sırayla çalışmamak, geriye doğru gitmek, sırayı bozmak da öğrenmeyi ve dolayısıyla hatırlamayı kolaylaştırır.

6) Ara vermek önemlidir.

Çalışırken ara vermek beynin dinlenmesi için fırsat tanımaktır ve öğrenmeyi destekler. Dikkat süresine göre verilen ara sıklıkları değişse de verilen aralarda beynin çok uzaklaşmaması, dağılmaması önemlidir. Bu yüzden sosyal medya, TV veya oyun başına geçmek yerine yürümek, sohbet etmek, etrafı toplamak tercih edilebilir.

7) Pozitif bir bakış açınız olsun.

Öğrenmeye çalıştığınız materyal size zor geliyorsa kendinizi olumsuz düşüncelere kaptırmayın. Başka yöntemler bulmaya çalışın. Daha küçük parçalara ayırıp öğrenmeye çalışın. Konuyu anlamak için temel bilginiz eksikse bu eksikliği gidermeyi deneyin.

Kendinize başarısız damgası vurup pes etmektense şunu bilin. Hepimiz zaman zaman kendimizle ilgili, başkaları ile ilgili veya gelecekle ilgili karamsar düşüncelere sahip oluruz. Önemli olan bu düşüncelere rağmen ve bu düşüncelerle birlikte hedefinize gitmeye devam etmenizdir. Düşüncelerinizle savaşmak veya pes etmek yerine aklınızdan geçen düşüncelerin sadece varlığını kabul edin, sonra da hedefinize doğru gitmeye devam edin.

8) Stresi dizginlemek önemlidir.

Belirli bir miktarın üstündeki stres sizi geriye çekebilir, becerilerinizi sınırlayabilir. Bunun önüne geçmek adına çok stresli dönemlerinizde size iyi gelen şeyleri bulun. Kendinizi sevin. Kendinizi maddi ve manevi besleyin. Düzenli beslenin. Sevdiklerinizle vakit geçirin.

Kendinize İyi Bakın.

Tarih boyunca tedavi, çözüm adı altında hurafeler ve safsatalar insanlara pazarlanmıştır. Günümüzde gelişen teknoloji ve medya sayesinde insanları kandırmak biraz daha zorlaşsa da yakın zamanda sıfırlanması çok da mümkün görünmüyor. Bu noktada bilinçli tüketici olmak önemlidir. Biz alanda çalışan, bilimi ve araştırmaları takip eden insanlar olarak da toplumu bilgilendirme ve bilinçlendirme sorumluluğumuz olduğunu düşünüyorum.

Bu yazıda geçen sene haziranda (2017 Haziran) yapılan bir programı ele almak istiyorum. Kendi sosyal medya hesabımda eleştirmiştim ancak yakın zamanda bu bölüme ait bir videoya denk gelince hakkında yazı yazmak da zaruri diye düşündüm.

Program CNN’de yayınlanan, çoğumuzun severek takip ettiği Gündem Özel programı. Hazirandaki bir bölümünde (23.06.2017) ise Nevşah Karamehmet isimli bir Nefes Terapisti ilginç iddialarda bulunuyor. Haydi hep beraber bu iddiaları ele alalım.