کتاب ايران آينده نگر FuturistIranBook

آینده نگر Futurist

noreply@blogger.com (sam ghandchi) — Mon, 28 Mar 2022 13:09:00 +0000

http://iranscope.ghandchi.com/

noreply@blogger.com (sam ghandchi) — Thu, 06 Jan 2022 16:43:00 +0000

فهرست مطالب بلاگ

noreply@blogger.com (sam ghandchi) — Wed, 30 Dec 2020 20:37:00 +0000

توییتر ِ سام قندچی @ghandchi
Sam Ghandchi's Twitter @ghandchi
@ghandchi
https://twitter.com/ghandchi

http://www.ghandchi.com/at_ghandchi_twitter.htm

سایت قندچی دات کام

noreply@blogger.com (sam ghandchi) — Sun, 01 Mar 2020 04:24:00 +0000

http://www.ghandchi.com/

هوم پیج انگلیسی
http://ghandchi.com/index2.html

ایرانسکوپ نیوز
IranscopeNews
http://news.ghandchi.com/

http://www.ghandchi.com/blogs-and-rss.htm

قندچی-نسخه موبايل کتاب ايران آينده نگر

noreply@blogger.com (sam ghandchi) — Fri, 02 Apr 2010 09:25:00 +0000

http://www.ghandchi.com

برای نصب کتاب ايران آينده نگر بر روی موبايل متن را از لينک زير دانلد کنيد

برای نصب کتاب بر روی موبايل متن را از اينجا دانلد کنيد

نرم افزار(کتاب) که يک فايل جار است روی گوشی های سونی اریکسون و نوکیا آزمايش شده و کاملا کار می کند و به احتمال قوی روی بقیه گوشی ها مثل سامسونگ و ال جی و موتورولا هم کار می کنه يعنی آنها که سيستم عامل سيمبين دارند بايد کار کنند.

مطالب ديگر مرتبط با آينده نگري و سکولاريسم و فهرست کتاب ايران آينده نگر

noreply@blogger.com (sam ghandchi) — Tue, 06 Nov 2007 07:53:00 +0000

مطالب جديد را در بلاگ آينده نگر در آدرس زير مطالعه کنيد

***وبلاگ ايرانسکوپ***

***وبلاگ آينده و آينده نگري***

***وبلاگ سام قندچي***
***وبلاگ سکولاريسم و پلوراليسم***

***کتاب کردها و دولت مرکزي در ايران***

فهرست مطالب کتاب ايران آينده نگر: آينده نگري در برابر تروريسم
A0. مرور اولين ويراش اين کتاب از طرف انجمن جهان آينده WFS
00. پيشگفتار-ويرايش سوم کتاب-درباره بحران 2001
01. مقدمه-چگونه به تروريسم اسلامگرا پايان دهيم
02. ترقي خواهي و انقلاب 1357
03. نه يک کودتا بلکه يک انقلاب ارتجاعي
04. آينده نگر ها و تجربه ايران
05. روحانيت شيعه و دولت در ايران
06. کردستان، فدراليسم، و احساسات ملي ايرانيان
07. اقتصاد دولتي ستون اصلي استبداد در ايران
08. حمله پيش صنعتي به گلوباليسم
09. روشنفکران ايران و چپ گرائي
10. سازمان مجاهدين خلق-MKO
11. سلطنت، جمهوري، و قانون اساسي قرن 21
12. لابي ايست ها، حقوق بشر، و اسلامگرائي
13. جنبش دموکراسي خواهي
14. فلسفه، دموکراسي، و عدالت
15. آينده نگري، حزب آينده نگر، و ايران
16. يادداشت بيوگرافيک
17. ليست مقالات منبع
18. ضميمه ها

FUTURIST IRAN: Futurism vs Terrorism -Table of Contents

A0. WFS Review of the First Edition
00. Preface-Third Edition-About 2001 Crisis
01. Introduction-How to End Islamist Terrorism
02. Progressiveness and the 1979 Revolution
03. Not a Coup but a Reactionary Revolution
04. Futurists and the Iranian Experience
05. Shi'a Clergy and Iranian State
06. Kurdistan, Federalism and Iranian National Sentiments
07. State Economy as the Foundation of Despotism
08. Pre-Industrial Attack on Globalization
09. Iranian Intellectuals and Leftism
10. Mojahedine Khalgh Organization (MKO)
11. Monarchy, Republic, and 21st Century Constitution
12. Lobbyists, Human Rights and Islamism
13. Pro-Democracy Movement
14. Philosophy, Democracy, and Justice
15. Futurism, Futurist Party and Iran
16. Biographical Note
17. References
18. Attachments

A0. مرور اولين ويراش اين کتاب از طرف جامعه جهان آينده WFS

noreply@blogger.com (sam ghandchi) — Wed, 24 May 2006 22:04:00 +0000

A0. مرور اولين ويراش اين کتاب از طرف جامعه جهان آينده WFS
جامعه جهان آينده
http://www.wfs.org/futupsep03.htm
سپتامبر 2003

آينده نگري در برابر تروريسم

BX5UNPC5KJ4A

ينده نگري ميتواند به تروريسم فناتيک هاي اسلامي پايان دهد، آينده نگر ايراني سام قندچي، سردبير و ناشر ايرانسکوپ بحث ميکند.

در کتاب جديد خود، ايران آينده نگر، قندچي براي يک برنامه فيوچريستي جهت ساختن آزادي و ترقي در يک جامعه آزاد بحثميکند. اين آزادي و باز بودن است، که ميتواند با حمايت از ايجاد دولت ايده ال اسلامي تروريست ها، مقابله کند. براي دسترسي به اين هدف، وي يک پلاتفرم حزب آينده نگر ايران را پيشنهاد ميکند.

او در مقدمه کتاب مينويسد "براي سالها، من براي يک برنامه فيوچريستي براي ايران بحث کرده ام وقتيکه مسائل توسعه ايران بسوي قرن بيست و يکم را بررسي کرده ام"، و ادامه ميدهد که"راه هاي گذشته راست و چپ نه براي آزادي ايران کار ميکنند، و نه براي ساختن يک ايران نو."

پيوندها:
ايرانسکوپ، پورتال فيوچريستي سام قندچي براي اخبار و فرهنگ ايران: http://www.iranscope.com/
ايران آينده نگر-کتاب بروي اينترنت: http://www.ghandchi.com/500-FuturistIran.htm

يادداشت سام قندچي: عنوان اين کتاب در ابتدا "ايران آينده نگر: تأملي بر انقلاب ارتجاعي 1357" بود. من عنوان توضيحي "آينده نگري در برابر تروريسم" را براي کتاب خود، در ويرايش سوم، از عنوان مرور بالا، که سردبير جامعه جهان آينده در بررسي کتاب من در سپتامبر 2003 در باره کتاب بر گزيده استفاده کردم. با تشکر از سينتيا واگنرCynthia Wagner ، مديريت سردبيري مجله فيوچريست، براي مرور کتاب من، و براي استفاده از اين عنوان مناسب.

00. پيشگفتار-ويرايش سوم کتاب-درباره بحران 2001

noreply@blogger.com (sam ghandchi) — Wed, 24 May 2006 22:02:00 +0000

00. پيشگفتار-ويرايش سوم کتاب-درباره بحران 2001

بحران اقتصادي 2001 اولين بحران عمده اقتصاد اطلاعاتي بود و به بسياري از بدبيني ها درباره اقتصاد اطلاعاتي دامن زد. اقتصادي که اميد آن ميرفت که يک سکتور موازي تجارت سنتي را، از طريق تجارت الکترونيکeCommerce، بوجود آورد، با از هم پاشي شرکت هاي دات کام در سال 2000 ، به يکباره فرو ريخت، و در پي اش سقوط صنايع ارتباطاتtelecom و شبکه هاي کامپيوتريnetworking.

واقعيت آن است که تجارت الکترونيک نمرد. آنچه احتياج داشت تغيير عادت هاي بشر بود، تا از امکانات اينترنت استفاده شود و نه تجارت سنتي و همچنين کاربردهاي applications زندگي واقعي و نه برنامه هاي کامپيوتري محدود کنوني.

تغيير عادات با نسل جديد که کارهاي زيادي را روي کامپيوتر ميکند به واقعيت ميپيوندد، و همچنين کابينه کلينتون در آمريکا تشويق عادات جديد براي شهروندان را آغاز کرد، استفاده از کامپيوتر و اينترنت در زندگي روزمره، و گرچه تشويق عادات جديد با کابينه بوش متوقف شد، انتظار ميرود بعد از بوش در آمريکا، و نقاط ديگر جهان توسط رهبران سياسي، ادامه يابد.

از سوي ديگر، کاربردهايapplications بيشتر با احساس زندگي واقعي، در حال توسعه هستند، که بازارهاي خريد مجازيvirtual shopping malls را هم توان بازارهاي واقعي کنند، و به مشتريان احساس رفتن به يک بازار واقعي نظير ادمونتونEdmonton در کانادا را بدهند. . البته کاربردها به تجارت الکترونيک محدود نيست، و آنها پيشبران موج بعدي اينترنت هستند، که براحتي ميتواند اينترنت2 Internet2 ناميده شوند، که با گروه تازه اي از کاربردهاapplications، نظير حضور مجازيvirtual presence ، که در امتزاج با اينترنت سريع هستند، در حال رشد هستند.

به عبارت ديگر، اين درست نيست که عصر کامپيوترها و شبکه هاnetworks به پايان رسيده. واقعيت آن است که اقتصاد اطلاعاتي در واقع تازه با موج جديد کاربردها و شبکه ها شروع خواهد شد، و گرچه عرصه هاي ديگر تکنولوژي نو نظير بيو تک و ننوتک نقش هاي مهمي در آينده در حال شکل گيري خواهند داشت، اما اقتصاد اطلاعاتي، کامپيوترها، کاربردها، و شبکه ها، کماکان محرک هاي اصلي در دهه آينده خواهند بود، و بدبيني درباره اين تکنولوژي ها درست نيست.

حتي شغل هاي مربوط به اقتصاد اطلاعاتي که به خارج از آمريکا ميرود، اين سکتور را در اقتصاد آمريکا، و نقاط ديگر غرب، بي اهميت تر نميکند، زمانيکه موج جديد اقتصاد اطلاعاتي آغاز شود. اقتصاد اطلاعاتي همه نيروهاي انساني که بتواند در آمريکاو نقاط ديگر جهان بيابد را نياز خواهد داشت، زمانيکه به شکوفائي کامل خود دوباره بازگردد، در پي خيزش کاربردهاapplications جديد.

در واقع کامپيوتر هاي قبل از کامپيوترهاي خانگيPC با رکود در سالهاي 1960 و 1970 مواجه شدند، به اين دليل که افق هاي کاربردها گشوده نشد، تا آنکه کامپيوترهاي خانگيPC آن مانع را شکستند، وقتيکه عرصه هائي نظير تايپ کردنword processing ، حسابداري شخصيspread sheets، و طراحي و ارائهpresentations کامپيوتري شده ، و در زمان کوتاهي متداول شدند، و با تکميل شبکه هاLAN در موسسات ، به سرعت به تمام جهان گسترش يافته ، و هر استفاده کننده در خانه و دفتر کار ، به ديگران در اقصي نقاط جهان متصل شد.

سري بعدي کاربردهاapplications با شبکه هاي جديد دنبال شده و تجربه زندگي واقعي را براي هر مصرف کننده کامپيوتر در جهان فراهم ميکند، در نتيجه ايده الهاي اولين پيش قراولان تجارت اينترنتي به واقعيت ميپيوندند، با اهميتي معادل اولين توسعه سرمايه تجاري در تاريخ بشر، با تغيير شکل کامل شکلي که محصولات در جهان توليد و مبادله ميشوند، و ثروت واقعي در حقوق مالکيت دانشي بروي تکنولوژي هاي جديد خواهد بود. حتي امتياز مالکيت برروي يک نام يک سايت اينترنتي ميتواند بيش از داشتن امتياز بر مالکيت يک محل دو نبش در بازار ارزشمند شود.

***

بحران اقتصادي تکنولوژي هاي نوين که در سال 2001 آغاز شد همزمان با انتخاب جرج بوش به رياست جمهوري در آمريکا بود. کابينه بوش برروي صنايع ماقبل تکنولوژي هاي نوين، نظير نفت و خطوط هواپيمائي تأکيد داشت. از هم پاشي دات کام ها پيش از دوره بوش شروع شده بود، اما سقوط صنايع ارتباطات telecom با رياست جمهوري بوش شروع شد. معهذا، برنامه هاي اقتصادي بوش، به صنايع نفت و خطوط هواپيمائي کمک کرد، اما وي هيچگاه به تکنولوژي هاي نوين، دات کام ها ، و تله کام ياري نرساند.

شکست اقتصاد اطلاعاتي در غرب، بويژه در آمريکا، به موقعيت رژيم هائي نظير جمهوري اسلامي ايران کمک کرد. تمام اين سالها، چالش مقابل شوروي، جمهوري اسلامي ايران، و رژيم هاي واپس گراي ديگر، موفقيت توسعه فراصنعتي در غرب بود، و نه قدرت نظامي آمريکا. در واقع، امپراطوري شوروي بدون هيچگونه عمليات نظامي آمريکا يا ناتو، از هم پاشيد.

به عوض بوش سعي کرد تا بر چالش بعثي ها و اسلامگرايان در خاورميانه، از طريق قدرت نظامي فائق شود، و نه از طريق نشان دادن پيروزي اقتصاد فراصنعتي در آمريکا، که ميتوانست جلب کننده اصلي مردم خاورميانه باشد، تا از تبليغات اسلامگرايان براي بهشت اسلامي دور شوند. متأسفانه آنچه دفاع از خود به حق در برابر حمله اسلامگرايان در 11 سپتامبر بود، به مرکز توجه کابينه بوش تبديل شد، و هزينه اش هم يک اقتصاد کاملأ شکست خورده.

در عرض دو سال، مراکز اصلي تکنولوژي نوين نظير سيليکان ولي در کاليفرنيا طي اين پروسه مردند، و تصوير بزرگتر آنکه آمريکا جذابيت خود را در خاورميانه و نقاط ديگر، براي آنهائي که به سيليکان ولي و مراکز ديگر تکنولوژي در آمريکا، بمثابه ايده ال توسعه اقتصادي خود، در فراسوي رژيم هائي نظير جمهوري اسلامي مينگريستند، از دست داد.

مهاجرين تازه ايراني بسوي کشورهائي نظير استراليا رفتند، وقتيکه اخبار خويشاوندانشان را که يا در سيليکان ولي در آمريکا براي زنده ماندن در اين وانفساي اقتصادي ميشنيدند، يا از خويشاونداني که به ايران بازگشته بودند، آنهائي که قبول زندگي تحت شرايط نا مطبوع جمهوري اسلامي را ترجيح داده بودند، وقتيکه ميتوانستند زندگي خود و خانواده شان را تأمين کنند، تا که در صف بيکاران در سيليکان ولي و مراکز ديگر تکنولوژي نو در غرب بايستند.

مراکز تکنولوژي نو در آمريکا تحت برنامه هاي اقتصادي بوش به سقوط کشيده شدند، و اقتصاد شکست خورده غرب به رژيم ملايان کمک کرد، و شکست معني اش زيان براي نيروهاي سکولار فراصنعتي در خاورميانه بود، که برنامه شان با اقتصادهاي شکست خورده تکنولوژي نو در غرب و تجاوز آمريکا به عراق هم هويت شده بود، صرفنظر از آنکه در صف بندي هاي جهاني آنها چه موضعي اتخاذ کرده بودند..

در واقع، توسعه فراصنعتي در غرب، از سوي نيروهاي ناسيوناليست افراطي، که به توسعه فراصنعتي علاقه اي نداشتند، صدمه ديد، همانگونه که نيروهاي ماقبل صنعتي در خاورميانه، پيشرفت کشورهائي نظير ايران را سد کرده اند. بنابراين به عبارتي، آمريکا هم نظير ايران، با مانع سياسي براي توسعه فراصنعتي روبروست، هرچند نيروي سياسي اي ديگر.

اگر در نوامبر، آمريکا آنتوراک توسعه فراصنعتي جرج بوش را پشت سر گذارد، و باري ديگر اقتصاد اطلاعاتي در غرب وارد مسابقه شود، بازنده اصلي رژيم هاي واپس گرا در خاورميانه نظير جمهوري اسلامي ايران خواهند بود. رژيم هاي واپس گرائي که، نه تنها مانع توسعه فراصنعتي در خاورميانه هستند، بلکه طرح هاي واپس گرايشان بمثابه دولت ايده ال ، از سوي حاميان تروريست شان، ترويج ميشوند، تا امکان توسعه فراصنعتي مسالمت آميز را در جهان به خطر بياندازند.

به اميد جمهوري آينده نگر، فدرال، دموکراتيک، و سکولار در ايران

سام قندچي، ناشر و سردبير
ايرانسکوپ
http://iranscope.ghandchi.com/
1تير 1383
June 21, 2004

01. چگونه به تروريسم اسلامگرا پايان دهيم

noreply@blogger.com (sam ghandchi) — Wed, 24 May 2006 22:01:00 +0000

01. چگونه به تروريسم اسلامگرا پايان دهيم

تقريبأ هرکسي که وضعيت ايران طي سه دهه گذشته را دنبال کرده باشد، به خيزش اسلامگرائي در ايران 1357، وادامه آن در برپائي اسلامگرائي در خاورميانه و نقاط ديگر، و بالاخره گسترش تروريسم اسلامگرا در جهان، اذعان دارد. پايان يافتن حکومت طالبان در افغانستان به تروريسم اسلامي پايان نداد. اين نوع تر.وريسم با ايده ال اين تروريستها مرتبط است، که دولتي نظير طالبان يا جمهوري اسلامي ايران است، همانگونه که تروريستهاي چپي، نيم قرن پيش از اينان، شوروي و دولت هاي کمونيستي ديگر را، بمثابه بهشت خود ميديدند، و ميخواستند با ميانبرسريع تروريسم، در کشورهاي خود، به ايده ال خود برسند.

طي دهه هاي مختلف، سرکوب هر دولت کمونيستي از طرف دموکراسي هاي غرب، اساسأ مشروعيت تروريستها را تقويت کرد. فقط زمانيکه امپراطوري شوروي سقوط کرد، و آن هم نه با دخالت نظامي دموکراسي هاي غرب، بلکه از طريق طغيان خود مردم شوروي و اروپاي شرقي، ديگر منازع فيهcause تروريست ها نيز با آن مرد. وقتيکه مردم کشورهائي که تحت حکومتهاي کمونيستها بودند، بيرون آمده و گفتند که بهشت کمونيسم بهشتي نبود، و اين بهشت خيالي در واقع يک جهنم زنده بود، که در آن روح و بدن آدمي در زنجير بود، فقط در اين زمان بود که تروريست هاي چپ دليل عمل خود را از دست دادند. به اينگونه بالاخره رويائي، که تروريسم چپ را سالها زنده نگه داشته بود، مرد، وقتيکه امپراطوري شوروي از هم پاشيد.

همين پروسه در مهد تولد انقلاب اسلامي، يعني در ايران در حال وقوع است. فروپاشي دولت اسلامگراي ايران، نه بشکل سقوط طالبان با دخالت خارجي، بلکه از طريق خود مردم ايران، راهي است که به اسلامگرائي و تروريسم مرتبط با آن، پايان داده شود. اينگونه جذابيت بهشت موعود اسلامگرايان، در ذهن مردم، با واقعيت جشونت بار جهنمي که بوده است، جايگزين خواهد شد، از زبان آنهائي که سه دهه در بهشت اسلامگرائي در ايران زندگي کرده اند.

سالها، من براي برنامه يک حزب آينده نگر براي ايران بحث کرده ام، وقتيکه مسائل توسعه ايران بسوي قرن بيست و يکم را بررسي کرده ام. من ياداوري کردم که راه هاي گذشته راست و چپ، نه براي آزادي ايران کار ميکند، و نه ميتوانند براي ساختن ايران آينده بکار روند، حتي اگر اپوزيسيون موفق به کسب قدرت سياسي شود. من نشان داده ام که يک برخورد آينده نگرانه و حزب آينده نگر لازم است، که يک جامعه باز را در ايران شکل دهد. اين کتاب بحث جنبه هاي مختلف ايران آينده نگر را در بر ميگيرد.

02. نه يک کودتا بلکه يک انقلاب ارتجاعي 03. ترقي خواهي و انقلاب 1357

noreply@blogger.com (sam ghandchi) — Wed, 24 May 2006 21:59:00 +0000

02. ترقي خواهي و انقلاب 1357

در سال 1365 (1986)، در سري مقالات "ترقي خواهي در عصر کنوني"، نوشتم که انقلاب 1357 ،. يک عقب گرد دوران مدرن از ترادف انقلاب و ترقي بود، همساني اي که از زمان انقلابات 1775 آمريکا و 1789 فرانسه، اصل فرض شده است،. يعني که با انقلاب 1357 ايران، اين ترادف معکوس شده، و جهان شايد به امانوئل کانت ديگري نياز داشته باشد، تا اين برگشت را فرموله کند، وقتي که واپس گرائي ، و نه ترقي، ويژگي اساسي يک انقلاب سياسي عصر حاضر، در ايران بوده است.

قابل ذکر است که قبل از زمانيکه انقلابات آمريکا و فرانسه اتفاق افتادند، کانت هيجگاه درباره انقلابات چيزي ننوشت، و قبل از آن رويداد ها، وقتي درباره موضوعاتي نظير درگيري هاي مسلحانه مينوشت، موضوع نوشته هايش جنگ و صلح بين دولت هاي مختلف بود، و نه انقلابات دروني يک رژيم. تئوري کانت براي دولت ايده ال، و حقوق فردي، در ارتباط با وضعيت اجتماعي حاصل شده از طريق رفرم بود، و *نه* انقلاب.

در نتيجه، پشتيباني کانت از انقلابات آمريکا و فرانسه، نه بخاطر تعلق خاطر وي به انقلاب بوده است. در واقع، برعکس، با اينکه وي انقلابي *نبود*، از آن انقلابات حمايت کرد، *فقط* چونکه وي مشاهده کرد، که ايده ال هائي که وي سالها ترويج نموده بود، نظير حقوق فردي، در آن انقلابات بدست آمدند. در واقع آرزوي کانت اين بود که، اين ايده الها، از طريق رفرم حاصل شوند، و کوشش وي نيز براي کسب آنها از طريق رفرم در آلمان بود. در نتيجه حمايت وي از آن انقلابها، به اين دليل نبود که وي انقلابي بود، که نبود، بلکه به خاطر ايده الهاي مترقي بود، که آن انقلابها در خواستهاي خود ميجستند. من بيشتر در پائين توضيح ميدهم، اما اجازه دهيد که اول، نکته اصلي بحث خود درباره انقلاب 1357 ايران را توضيح دهم.

همانگونه که در "ترقي خواهي در عصر کنوني" نوشتم، نه آنکه همه نيروهاي فعال در انقلاب 1357، اهداف ارتجائي دنبال ميکردند، اما نيروهاي اصلي انقلاب، در *پي* اهداف واپسگرا بودند. در مقايسه، نيروهاي اصلي انقلابهاي آمريکا و فرانسه، در پي اهداف مترقي، نظير حقوق فردي، جامعه مدني، و انصاف بي طرفانه بودند. لارم بتذکر است که بالعکس، در آن انقلابها نيز، نيروهاي ديگري بودند که در پي اهداف ارتجائي بودند، ولي آن جريانات واپسگرا، نيروهاي اصلي انقلابات آمريکا و فرانسه *نبودند*.

اساسأ نيروهاي اصلي انقلاب 1357 ايران، *ضد* حقوق اجتماعي فرد بودند، و حتي رژيم شاه، که آنها بر ضدش بودند، به آزادي هاي اجتماعي (نه آزادي هاي سياسي)، بيش از اين نيروها احترام ميگذاشت. اين است که اسلامگرايان، از همان نخستين روزهاي پس از پيروزي انقلاب 1357، شروع به زدودن حقوق فردي کردند، با شعار "يا روسري يا تو سري"، وقتي که اولين تظاهرات زنان در تهران، يک ماه پس از بهمن 57 برگزار ميشد.

و اسلامگرايان از اصل اسلامي "امر به معروف و نهي از منکر" ميگفتند، يعني يکي از اصول اسلامي که تحت رژيم جمهوري اسلامي به قانون رفتار اجتماعي در ايران تبديل شده است. اين اصل براي سرکوبي حقوق فردي اجتماعي شهروندان در ايران، بوسيله پاسداران انقلاب اسلامي، و پليس اخلاقي، به اجرا گذاشته شده، و اين چنين ارگان هاي دولتي جمهوري اسلامي، عهده دار پاسداري فضائل جامعه، و مسول تنبيه براي گناهان و معاصي مردم هستند.

اگر در زمان رژيم شاه، تنها حقوق سياسي فرد سرکوب ميشد، دولت جديد جمهوري اسلامي به حقوق سياسي بسنده نکرده، و براي چگونه خوردن، آشاميدن، لباس پوشيدن، يا روابط جنسي داشتن مردم هم تعيين تکليف کرده، و حتي تصميم ميگيرد که مردم در خانه خود هم چگونه زندگي کنند.

يک چرخش ارتجاعي کامل زندگي اجتماعي در ايران، با انقلاب 1357 ؛ به ظهور رسيد، که در رأسش حضور پر قدرت اسلامگرايان در انقلاب بود، علت اين امر هم اين واقعيت بود که شاه جلوي شکل گيري سازمان هاي دموکراتيک را براي سه دهه قبل از انقلاب 1357 ، در ايران سد کرده بود، و به اين شکل مساجد را از چالش نيروهاي سکولار آزاد گذارده، و به اينگونه مساجد به مراکز مقاومت در برابر رژيم شاه مبدل شدند.

وقتي به انقلاب هاي فرانسه و آمريکا دقيق تر بنگريم، گرچه درآنها نيز، در سوي انقلاب، برخي نيروهاي ارتجاعي حضور داشته اند، *اما* نيروهاي اصلي در طرف انقلاب، اهداف مترقي را دنبال ميکرده اند، نظير *حقوق فردي* و جامعه مدني. در صورتيکه در انقلاب 1357 ايران، گرچه برخي نيروهاي مترقي در طرف انقلاب حضور داشته اند، اما نيروهاي اصلي انقلاب ، اهداف ارتجاعي سرکوب *آزادي هاي فردي* و جايگژيني جامعه مدني با امت اسلامي را دنبال ميکرده اند.

به عبارت ديگر، انقلابهاي فرانسه و آمريکا، شکل دهنده ايده ال هائي شدند، که کانت در نوشته هايش، از طريق رفرم خواستار شده بود. اساسا مترقي بودن، ربطي به رفرميست يا انقلايي بودن ندارد، و همانگونه که ذکر مردم، امانويل کانت تئوريسين اصلي ترقي خواهي درعصر روشنگري، فکر ميکرد درآلمان، از طريق رفرم به ايده آلهاي خود در زمينه آزادي هاي فردي نايل خواهد شد، هر جند فردريک ويليام دوم، جانشين فردريک کبير، و برعکس فردريک کبير، احترامي براي حقوق فردي قائل نبود، و نگاشتن درباره مذهب را براي کانت، پس از نگارش کتاب "مذهب در محدوده فقط خرد" در سال 1793 ، ممنوع کرد، وکانت تا زماني که فردريک ويليام دوم زنده بود، در مورد مذهب کتابي منتشر نکرد.

در نتيجه اتفاق تاريخ است که ايده الهائي که کانت در نظر داشت، زودتر در آمريکا و فرانسه از طريق انقلاب حاصل شدند، و نه از طريق رفرم، آنگونه که وي در آلمان اميدوار بود اتفاق افتد. جنين است که وقتي در فرانسه، انقلاب مردم را قادر به دستيابي به اهداف مترقي نظير آزادِهاي فردي نمود، کانت از انقلاب دفاع کرد، همانگونه که ذکر کردم، نه چون انقلابي بود، که نبود، بلکه چون اهداف انقلاب را مترقي ميد يد.

کانت يک مظهر فردي با انديشه دموکراتيک بود، که هم و کوشش وافرش براي عمل سياسي از طريق *فرمانبرداري* مدني بود، و تنها دليل پشتيباني اش از انقلاب هاي آمريکا و فرانسه ، آن بود که وي ميديد که اين انقلابات ايده الهائي را که براي يک دولت مدرن لازم است را، تحقق بخشيدند، و نه چون وي نافرماني مدني يا انقلاب را ترويج ميکرد، که نميکرد.

براي کانت، *ترقي* مهم بود، چه از طريق رفرم يا انقلاب، گرچه وي ترجيح ميداد که ترقي از طريق رفرم حاصل شود. به عبارت ديگر يک انقلاب همانقدر ميتواند ارتجاعي باشد که يک رفرم. و بالعکس، يک انقلاب ميتواند همانقدر مترقي باشد که يک رفرم.

در مقايسه، بسياري از آنان که از انقلاب 1357 ايران پشتيباني کردند، *فراموش* کردند که چه *ايده الهائي* را انقلاب دنبال ميکرد، و نپرسيدند که آيا آن ايده الها مترقي هستند يا ارتجائي، و آنها از آن ايده آلها حمايت کردند، فقط بخاطر آنکه در جهت انقلاب براي سرنگوني رژيم ديکتاتوري و فاسد شاه بودند، و نه به خاطر آنکه اهداف مترقي و دموکراتيک براي آينده ايران در آن ايده آلها بيان ميشد.

منابع فصل 2

03. نه يک کودتا بلکه يک انقلاب ارتجاعي

توسعه مترقي در جهان مدرن، پا به پاي مبارزه براي شکل دادن جامعه باز انجام ميشود. قابل ذکر است که برخي از آن هائي که به تصورشان انقلاب 1357 ، نتيجه نسيم حقوق بشر کارتر است، از زمان انقلاب تا امروز، کارتر و آمريکا را براي عدم ايجاد اهرمهاي لازم براي کنترل آزاديها محکوم کرده اند، و بالنتيجه فکر ميکنند انقلاب ايران به حکومت اسلامگرايان منتج، که از آزادي براي کشتن آزادي استفاده ميکند، چونکه به خيال آنان، آمريکا آزادي ها را از بند رها ساخت، بدون آنکه بتواند از دموکراسي حمايت کند.

البته، در مورد ايران، گرچه خط مشي کارتر در پايان کار، حمايت از اسلامگرايان بود، و اين خط مشي به غلبه نهائي اسلامگرايان در ايران کمک کرد، اما جنبش ايران کار آمريکا نبود، که آمريکا بتواند به "لجام گسيختگي" آزادي ها، در زمان سقوط شاه، مهار بزند، چه با سياست مناسب و چه نامناسب، و دولت موقت و نيروهاي سياسي 57 را بيشتر بايستي سرزنش کرد، که در انقلاب تسليم اراده اسلامگرايان شدند، همانگونه که در "چرا شيعي گري به پرچم انقلاب 1357 ايران" تبديل شد، ذکر کرده ام.

تلقي کردن انقلاب 1357 ، به عنوان يک کودتا، از سوي برخي از سلطنت طلبان و ديگران، تنها به اين معني است که آنها هنوز اين واقعيت را درک نکرده اند، که انقلاب مترادف ترقي *نيست*، و از آنجا که آنها انقلاب 1357 را واپسگرا مييابند، کراهت دارند که آنرا انقلاب بنامند، و آنرا کودتا ميخوانند، گوئي که انقلاب هميشه چيزي مترقي و خوب است، در صورتيکه آنگونه که توضيح دادم، هميشه چنين نيست، نه براي همه انقلابها، و نيز نه براي همه رفرم ها.

براي برخي ديگر از صاحب نظران، دليل آنکه آنها انقلاب 1357 را کودتا ميخوانند، به اين خاطر است که ميخواهند مسائل ايران را به تقصير نيروهاي خارجي بياندازند، و نميخواهند باور کنند که اين توسعه ارتجاعي، يک رويداد داخلي بوده است. دوباره تکرار کنم که نگريستن به خيزش 1357 به مثابه انقلاب، و نه يک کودتا، و ديدن آن بشکل يک رويداد داخلي، و نه يک توطئه خارجي، به معني تلقي آن بمثابه يک رويداد "خوب" و مترقي نيست.

همانگونه که اشاره کردم، من تحول 1357 را يک واقعه *ارتجاعي* ميبينم، گرچه من آنرا يک *انقلاب* ميبينم و آنرا يک تحول داخلي بوسيله خود ايرانيان ارزيابي ميکنم. نه يک توطئه خارجي.

وقتيکه جهان بسوي جامعه فراصنعتي در حال ترقي است، ايران به دست نيروهاي ارتجاعي اي سقوط کرده است، که در پاسخ به مسائل واقعي توسعه در ايران، جز يک عقبگرد ارتجاعي، براي جامعه به ارمغان نياورده اند، و طي سه دهه قبل از انقلاب 1357، در دوران ديکتاتوري شاه، به دليل سرکوب نيروهاي سکولار توسط رژيم شاه، اسلامگرايان بدون چالش رشد کردند، و معني اش آن بود که در جامعه، هيچ تشکيلات اجتماعي و سياسي با قدرتي که بتواند با مسجد رقابت کند در زمان انقلاب وجود نداشت، و اينگونه مسجد به مرکز انقلاب و تشکيلات رهبري آن مبدل شد.

انقلاب 1357 ، سمبل يک پاسخ ارتجاعي به بحران جامعه صنعتي بود، در شرايط عدم وجود نيروهاي اجتماعي و سياسي آينده نگر، که بتوانند توسعه آلترناتيوي را بسوي جامعه فراصنعتي رهبري کنند. ايران کشوري بود که زماني تصميم گيري براي يک آلترناتيو براي آينده خود را پيش روي خود قرار داد، که در جهان راه آينده، ديگر راه حل هاي سرمايه داري يا کمونيستي جامعه صنعتي نبود، چرا که آن راه حل ها در سالهاي پاياني 1970 ديگر کارآئي نداشتند، و تشکيلاتهاي سکولار جديد، با پلاتفورم جديد در فراسوي راه هاي کهنه سوسياليسم و سرمايه داري نيز در آيران موجود نبودند، و همه اين خلأ، به پيروزي نيروهاي ماقبل صنعتي کمک کرد.، که خود را به مثابه آلترناتيو بحران جامعه صنعتي، بمثابه انتخاب موثردر سال 1357 ارائه ميکردند.

از تئوري من که انقلاب ايران، يک انقلاب *عمده* ارتجاعي در عصر ما بوده است، چه نتيجه ميشود؟ بسادگي نتيجه اش اين است که آينده نگر ها بهترين دورنما را براي ايران و منطقه دارند.

درست است که در اين عصر و زمان، هرکس ميتواند راههاي سرمايه داري يا سوسياليستي را هنوز بيازمايد، اما نتيجه اش تجربه شکست خورده ديگري خواهد شد، نظيرآنچه دولتهاي زيادي در آمريکاي لاتين، يا در مزارع مرگ کامبوج ، و يا دولت هاي سوسياليستي نظير ويتنام دوباره آزموده اند و به شکست انجاميده اشت. آن کشورها به جامعه ماقبل صنعتي عقب نرفته اند، اما آلترناتيوهاي سرمايه داري و سوسياليستي جامعه صنعتي را دوباره در اين عصر و زمان آزموده اند، و نتيجه بسادگي شکست بوده و شکست.

تجارب بالا نشان ميدهد که آلترناتيو فراسوي جامعه صنعتي لازم است، راه حلي فراسوي هم شکل سرمايه داري، و هم شکل سوسياليستي جامعه صنعتي گذشته، تا که اين جوامع را بسوي جامعه فراصنعتي به پيش ببرد، تا که با معضلات توسعه در دنياي کنوني دست و پنجه نرم کنند.

آنها که به دنبال آلترناتيو فراسوي جامعه صنعتي در ايران هستند، دو راه دارند. يا که به راه حل ماقبل صنعتي برسند، که اسلامگرايان يا سلطنت طلبان در رأس آن چنان طرح هائي قرار خواهند گرفت، يا آنها بايستي آينده نگر باشند، که فراسوي سنت هاي ليبرالي و سوسياليستي رفته، و براي جامعه فراصنعتي برنامه بريزند.

متأسفانه نيروي آينده نگر، تقريبأ در سال 1357 وجود نداشت، و حتي سه سال بعد از آن، اولين شکوفه هاي انديشه آينده نگري، بشدت با مخالفت و تهديد خود اپوزيسيون مترقي روبرو شدن، اپوزيسيوني که اساسأ چپ گرا بود، و حتي من را بخاطر طرح اينگونه بحث ها درباره دکترين چپ، به مرگ تهديد کردند، بخاطر شک من در جمود فکري کمونيستي اي که آنها چون يک مذهب دنبال ميکردند.

من سه سال پيش درباره درس انقلاب 1357 نوشتم، که مهمترين درسي که اپوزيسيون در انقلاب 1357 آموخت، اين بود که سرنگوني رژيم سخت ترين کار نبود، و داشتن برنامه و سازمان پس از پيروزي تحول، اصل مشکل است.

در همانجا نوشتم که هيچ اکسير سريعي براي آنهائي که واقعأ براي دموکراسي و پيشرفت ايران ميکوشند وجود ندارد، و پس از انقلاب 1357، اپوزيسيون دريافت که چقدر نميداند، در ارتباط با مسائلي که در پيش پاي ايران قرار دارند، وقتيکه اپوزيسيون سالها پيش از انقلاب، همه سالهاي خود را به پلميک صرف کرده بود، و نه به کار جدي تئوريک، برروي موانع واقعي پيشرفت ايران، بسوي قرن 21 ، معضلاتي که رشد ايران را سد کرده اند.

منابع فصل 3

04. آينده نگر ها و تجربه ايران

noreply@blogger.com (sam ghandchi) — Wed, 24 May 2006 21:57:00 +0000

04. آينده نگر ها و تجربه ايران

نقش ايران بمثابه مهد اولين انقلاب ارتجاعي در عصر ما، به اين معني است که آزادي ايران از کابوس جمهوري اسلامي، و حرکت بسوي آينده، بهترين نمونه را به جهان، براي چيرگي بر عقب گرد ماقبل صنعتي، و راه گشائي بسوي جامعه فراصنعتي، ارائه خواهد کرد.

رفتن فراسوي جامعه صنعتي، به صريح ترين شکل خود در ايران خواهد بود، در مقايسه با کشورهائي نظير آمريکا، که بشکل تدريجي، توسعه فراصنعتي جوانه زده است. تجربه ايران، نقش مرکزي براي فرموله کردن راه هاي ترقي بسوي جوامع فراصنعتي را ايفا خواهد کرد، همانگونه که در قرن هجدهم، انقلابات آمريکا و فرانسه، نقش مرکزي را در بيشتر کشورها، براي جستجوي راه حل هاي فراسوي جامعه قرون وسطائي، با شکل دادن پاراديم ساختن جامعه صنعتي، ارائه دادند.

آنچه مايه تأسف است، اين است که آينده نگرهاي کشورهاي ديگر، اساسأ به توسعه ايران توجهي نکرده اند، و تنها وضعيت ايران را در محدوده مسائل روابط ايران و آمريکا نگريسته اند، چه در زمان شاه و چه در زمان جمهوري اسلامي و گروگانگيري. اگر کسي به نشريات جامعه جهان آينده در 20 سال گذشته نظري بيافکند، بسختي بتوان مقاله اي درباره ايران در آن يافت. در ميان آينده نگرها، فقط دانيل بل اشاره اي به ايران و مسأله سلمان رشدي دارد، و آلوين تافلر نيز چند اشاره اي به ايران در آثار خود دارد.

بنظر من، ايرانيان و آنهائي که وضعيت ايران را درک ميکنند، کساني خواهند بود که ميتوانند آگاهي درباره تجربه ايران را به حهان عرضه کنند، و کمک کنند که آينده نگر هاي کشورهاي ديگر، اهميت تحول و عقب گرد تجربه ايران را درک کنند، و اهميت آنرا در ارتباط با توسعه فراصنعتي در کليت آن درک نمايند، وقتي که تجول تاريخي فراصنعتي، از سوي نيروهاي قدرتمند ماقبل صنعتي، نظير اسلامگرايان، به جالش کشيده شده است، و از طريق نهادهاي اجتماعي واپس گراي کهن، نظير قدرت اسلامگرائي بنيادگرا که در نماز جمعه هاي اسلامي خاورميانه به نمايش گذارده ميشود.

بنظر من، مردم ايران با شکل دادن حزب آينده نگر، و راهبردي تحول تاريخي ايران به شکوفائي کامل فراصنعتي، ميتوانند نمونه اي براي جهان شوند، در ايجاد شيفت از پاراديم صنعتي به پاراديم فراصنعتي. چالش مقابل ايران، شکل دادن و ساختن جمهوري فدرال سکولار دموکراتيک در ايران است.

آنگونه که در بخش هاي بعدي کتاب ايران آينده نگر نشان داده ام، متأسفانه پافشاري رضا پهلوي و سلطنت طلبان ايران، براي احيأ جکومت خانواده پهلوي در ايران، انرژي زيادي از ايرانيان را در تقلا در برابر سلطنت به هدر داده است، سلطنتي که بيش از 25 سال پيش به تاريخ تبديل شده است، و قبلأ در يک رفراندوم در ايران نيز با رأي قريب اتفاق مردم حذف شده بود.

کوشش براي انحراف جنبش مردم به احيأ سلطنت، فقط براي اهداف خود خواهانه يک خانواده خلع يد شده از قدرت است، و استفاده از ثروتش، براي اهداف واپس گرايانه بازگشت دادن ايران به گذشته اي متروک شده، جهت بازيابي قدرت و ثروت گذشته خود، و اين امر جنبش دموکراسي خواهي ايران را، از تمرکز نيروهاي اپوزيسيون براي برکندن رژيم واپسگراي جمهوري اسلامي، و جايگزيني آن با يک جمهوري آينده نگر، باز داشته است، و دوباره نظير انقلاب 57، يک نيروي واپسگرا، يعني اين بار سلطنت، در پي احيأ قدرت از دست رفته خود در ايران ، از طريق استفاده از جنبش مردم است.

صرفنظر از اين انحراف مسير کردن ها، ايران و ايرانيان نقش رهبري را در فرموله کردن راه حل هاي مناسب براي ساختن جامعه فراصنعتي خواهند داشت، و ميتوانند به ديگران در نقاط مختلف جهان، از طريق ايجاد نمونه توسعه فراصنعتي در عصر ما کمک کنند، بويژه با نشان دادن آن در يک کشور توسعه نيافته، و با در برگيري همه عرصه هاي زندگي.

براي نيروهاي سکولار و دموکراتيک ايران، جهت ايجاد رهبري مناسب براي اين تحول آينده ايران، نياز به يک حزب آينده نگر است، که چنين تحولي را ميتواند رهبري کند، وگرنه حتي اگر قدرت کسب شود، يک رهبري مناسب حضور نخواهد داشت، و ما همه خوب ميدانيم که چنين فقدان رهبري آينده نگر در 1357، با پيروزي واپسگرائي پايان يافت، و چه هزينه گزافي را ايران و ايراني به آن علت پرداختند، زمانيکه پاراديم ارتجاعي، بمثابه راه حل برگزيده شد. اين است که چرا من يک پلاتفرم مفصل در جزئيات براي حزب آينده نگر ايران پيشنهاد کرده ام.

ممکن است تصور شود که آينده نگر بودن، فقط به معني آموختن نظرياتي است که در کتابهاي کاتالوگ کتاب جامعه جهان آينده ليست شده اند. بدون شک آن کتابها بهترين مجموعه ادبيات آينده نگرانه موجود هستند. اما براي درک واقعي آنچه آينده نگري مدرن در بر ميگيرد، تجربه ايران، گوياترين نمونه براي هر آينده نگر است، که هنوز نيز يک رويداد زنده است.

وقتي که به ايران برخورد ميکنيم، ما مشخصأ بايستي که مسائل مهم توسعه سياسي را پاسخ گوئيم، ابتدا مسأله قدرت ادامه دار روحانيت شيعه در قوه قضائيه ايران، و بخش هاي ديگر قدرت در ايران است، و نيروي آن در موسسات عرفي نظير دفاتر ثبت املاک، و اين واقعيت که عدم جدائي دولت و مذهب، حقيقتي در ايران بوده است، و آن هم قبل از تولد جمهوري اسلامي.

در نتيجه نياز مشخص براي فراخواندن، براي حذف مقام هاي روحانيت در ارگان هاي دولتي ايران، و نياز به حذف *همه* قوانين اسلامي در ايران، از جمله قوانين قصاص، تعريف واقعي سکولاريسم در ايران است. ثانيأ عدم وجود فدراليسم در ايران ، عامل مهم ديگري است که رشد دموکراسي در ايران را سد کرده است. و سوم آنکه نيروي اقتصاد دولتي، مبناي دوام استبداد در ايران بوده است، تحت رژيم هاي مختلف. اين ها مسائل کليدي براي دستيابي به ترقي ايران هستند.

برخي از اين موضوعات، نظير موقعيت روحانيت شيعه در دولت ايران، ممکن است براي آينده نگر هائي که به نيازهاي توسعه در آمريکا توجه دارند، اهميتي نداشته باشند، معهذا، موانع ماقبل صنعتي مننتج شده ار نفوذ مذاهب يا ايدئولوژي هاي ديگر ماقبل صنعتي، چندان تفاوتي ندارد، و در نتيجه دست و پنجه نرم کردن با اين معضلات، براي ديگر نقاط جهان نيز مسائل واقعي است، و تجربه ايران پاراديم روبرو شدن با مقاومت نهادهاي ماقبل صنعتي در برابر شکل گيري تمدن نوين را، براي آينده نگر ها برسيم ميکند.

تجربه ايران با موانع ماقبل صنعتي، و راه حل هاي مناسب آن، به بهترين وجه آشکار ميسازد، که وقتيکه نيروهاي مترقي نميخواهند سيستم استبدادي ديگري را خلق کنند، با چه مشکلاتي روبرو هستند. يعني اگر سيستمي با اقتصاد راکد و نقض حقوق بشر، جايگزين سيستم صنعتي شود، ترقي بسوي جامعه فراصنعتي حاصل نشده است، و بسادگي واپسگرائي است که در زرورق ديگري پيچيده شده، و بمثابه راه حل مسائل جهان صنعتي بحران زده، ارائه ميشود.

منابع فصل 4

05. روحانيت شيعه و دولت در ايران

noreply@blogger.com (sam ghandchi) — Wed, 24 May 2006 21:55:00 +0000

05. روحانيت شيعه و دولت در ايران

طي بيش از يک ربع قرن، عدم وجود دموکراسي در رژيم شاه، از شکل گيري سازمان هاي سکولار در ايران جلوگيري کرد، و جمهوري اسلامي، در طول بيش ازيک ربع قرن پس از انقلاب 1357، همچنين از توسعه سازمانهاي سياسي سکولار در ايران ممانعت کرده است. روحانيت که تشکيلات سنتي خود را داشت، بدون رقيبي قوي، توانست براحتي ايران را پس از انقلاب 1357 تحت سلطه خود گيرد، زمانيکه رژيم شاه از هم پاشيده بود.

شاه ميبايست که ساختار سياسي ايران را مدرنيزه ميکرد، اگر که ميخواست دولت خود را حفظ کند، و سنگ بناي آن مدرنيزاسيون هم، حمايت از دموکراسي بود، که شاه را با آن ميانه اي نبود. روحانيت شيعه نيز با سکولاريسم در ستيز بود، و ياين خاطر، روحانيون به مخالفت با حتي سکولاريسم جزئي انقلاب سفيد شاه برخاستند.

شاه نيز به عوض آنکه در پاسخ به روحانيت، سکولاريسم کامل را به پيش راند، و آنرا با دموکراسي عجين کند، هر چه بيشتر به روحانيون امتياز داد، و از طريق عقب نشيني سکولاريسم، سعي در راضي کردن روحانيون کرد، وهمزمان با تمام نيروبه سرکوبي تشکيلاتهاي سکولار پرداخت. دستگيري، شکنجه، و اعدام شخصيت ها و رهبران سکولار، نظير دکتر مصدق و دکتر حسين فاطمي، تا آخرين روزهاي رژيم شاه ادامه يافت.

اما امتياز به روحانيت، رژيم شاه را نجات نداد، و فقط کمک کرد که جانشين رژيم وي، يک تئوکراسي قرون وسطائي شود، و نه يک دموکراسي مدرن. شاه در سرکوب جنبش دموکراتيک ايران موفق بود، سرکوبي که باعث جلوگيري از افزايش رشد سکولاريسم در دولت ايران شد، سکولاريسمي که سالها پيش از شاه و سلطنت پهلوي، در زمان جنبش مشروطه ايران، شکل گرفته، و در زمان رضا خان ادامه يافته بود.

در زمان شاه، روحانيت شيعه مقام از دست رفته خود را باز يافت. اين يک حقيقت است که نقش روحانيت در دولت ايران، چيزي نيست که در رژيم جمهوري اسلامي اتفاق افتاده باشد، و متأسفانه اين حقيقت هنوز از طرف بسياري از سلطنت طلبان درک نشده است، که ازقانون اساسي 1906 دفاعي ميکنند، قانوني که وتو 5 مجتهد شيعه را، براي آنکه هر قانوني به قانون کشور تبديل شود، شرط لازم شمرده، و مذهب شيعه را دين رسمي ايران اعلام ميکند.

حضور پر قدرت روحانيت شيعه در قوه قضائيه دولت ايران، قبل از جمهوري اسلامي، در تمان دوران سلطنت پهلوي، حتي در زمان رضا شاه بوده است، و اين امر بزرگترين مانع در برابر رشد سکولاريسم در ايران بوده است، و اين واقعيت از سوي اپوزيسيون ايران اساسأ مورد توجه قرار نگرفته است. متأسفانه اکثر گروه هاي اپوزيسيون ايران هنوز نمي بينند که وقتي يک عضو روحانيت شيعه در هرم قدرت مذهب تشيع صاحب مقام است، و خمس و زکوه دريافت ميکند، با داشتن مقام دولتي و عرفي، در تضاد منافع قرار ميگيرد.

سال گذشته من رساله مفصلي درباره سکولاريسم نوشتم و در آن توضيح دادم که چرا روحانيون شيعه تا زماني که در تشکيلات مذهبي مقامي با کسب منافعي نظير خمس، زکوه، و يا عوايد موقوفات نظير آستان قدس رضوي دارند، بايستي از مقامات عرفي و دولتي در هر سه قوه در دولت آينده ايران کنار گذاشته شوند، و من اين شرط را موضوع کليدي براي تضمين سکولاريسم در قانون اساسي آينده ايران قلمداد ميکنم.

همانگونه که مفصلأ در آن رساله توضيح داده ام، من معتقد نيستم که کسي بخاطر مذهبي بودن، از احراز مقام دولتي حذف شود. اما مذهبي بودن، يا حتي قبلا روحاني بودن، با داشتن مقام همزمان در تشکيلات شيعه متفاوت است. يک روحاني سابق ميتواند نظير يک مقام نظامي بازنشسته تلقي شود، اگر ديگر در تشکيلات شيعه مقامي نداشته باشد.

داشتن مقام در تشکيلات مذهب تشيع، يعني بهره جستن از دريافت خمس، زکوه، و اعانات مذهبي، و سود بردن ازموقوفاتي نظير آستان قدس رضوي مشهد، که منابع مهم درآمدي در هرم قدرت شيعه هستند، و دولت بايستي از آن عوايد روحانيون، بمثابه درامد تشکيلات شيعه، ماليات بگيرد، و نه بالعکس روحانيون از تشکيلات دولت براي کسب عوايد مذهبي بيشتر سود بجويند.

مقامات تشکيلات مذهبي که از عوايد اسلامي بهره ميبرند، و تا زمانيکه مقامهاي خوددر تشکيلات شيعه را حفظ کنند، و از آن منابع درامدي سود کسب کنند، نبايستي اجازه يابند که در هيچيک از سه قوه قضائيه، مجريه، و مقننه دولت، مقامي احراز کنند.

***
نگاهي کنيم به حکومت قانون تحت جمهوري اسلامي، که رفرميست هاي جمهوري اسلامي، بعنوان دموکراسي اسلامي ارائه کرده اند. خاتمي و پشتيبانان وي توهمي را خلق کرده اند، که گوئي دموکراسي يعني حکومت قانون، که من قبلأ در نو.شتار دموکراسي حکومت مردم نيست، قضاوت مردم است ، مفصلأ پاسخ داده ام.

من نشان دادم که در شرايط عدم وجود، يا نابودي موسسات قضاوت مردم، نظير وضعيت متعاقب از بين رفتن جمهوري وايمار در آلمان، ديگر حکومت قانون معادل دموکراسي نيست، و اين يک توهم است که چنين حکومت قانون را، برابر دموکراسي تصور کنيم.

در نتيجه در شرايط کنترل موسسات اصلي سياسي و احتماعي بوسيله روحانيت شيعه، حکومت قانون بمعني دموکراسي نيست، چرا که موسسات قضاوت مردم مسدود هستند.

بسياري از سلطنت طلبان براي سقوط شاه، آمريکا و انگليس را متهم ميکنند. درست است که آمريکا در سال 1357، از نتيجه اجتناب ناپذير دفاع کرد، چرا که روحانيت تنها نيروئي بود ، که تشکيلاتي براي حکومت کردن بر ايران ر، ا در زمان سقوط سلطنت در دست داشت، بخاطر آنکه شاه جنبش سکولار را قبل از انقلاب، براي 30 سال نابود کرده بود.

تا آنجا که به آمريکا مربوط ميشود، حتي پس از 11 سپتامبر، با روحاينت از دو طريق متضاد رفتار ميکند، بسته به منافع آمريکا در هر زمان معين، ،و نيز بسته به اوضاع بين المللي.

از يک طرف آمريکا نه تنها در مبارزه اش با شوروي در گذشته، بلکه حتي امروز، سعي در راضي کردن اسلام گرايان ميکند، وقتي آن تاکتيک را مناسب ببيند، آنگونه که در افغانستان انجام داد، که از دولت جديد با عنوان اسلامي پشتيباني کرد، و اين تصميم، مدتها قبل از تشکيل لويه جرگه گرفته شده بود.

از سوي ديگر، آمريکا از نيروهاي تروريست در خاورميانه فاصله گرفته است، . اين نيروها بيشتر و بيشتر از تروريسم براي گذاشتن فشار برروي آمريکا، و مقابله با نير.هاي مترقي و منافع غرب، استفاده ميکنند.

در نتيجه لازم است ديد که چگونه توسعه واقعي اجتماعي و سياسي در خاورميانه تطور مييابد، و نه آنکه وقايع را بر مبناي سياست آمريکا توضيح داد. هم اسلامگرايان خاورميانه و هم نيروهاي ناسيوناليست افراطي غرب، ميخواهند که توسعه جهاني فراصنعتي را مسدود کنند.

حتي تراژدي 11 سپتامبر و خيزش اسلامگرائي در خاورميانه، نبايستي جدا از واقعيت پاسخ نيروهاي واپس گراي ماقبل صنعتي به بحران جامعه صنعتي، نگريسته شود. دوباره خاطر نشان کنم که اين ها همه نتيجه عدم رشد موسسات قضاوت مردم تحت رژيم شاه در ايران، و تحت ديکتاتوري هاي ديگر در کشورهاي ديگر خاورميانه است که به رها شدن عرصه براي روحانيت شيعه انجاميده است، زمانيکه مسجد به تنها نقطه تجمع مردمي تبديل شد.

***

موضوع روحانيت شيعه، از طريق روشنفکران شبه پروتستان، که خواهان پايان نياز مذهب شيعه به وچود روحانيت هستند، نيز حل نخواهد شد. و نه اينکه همه منقدين سلسله مراتب هيرارشي روحانيت شيعه، سکولار و دموکراتيک هستند. در حقيقت اپوزيسيون شبه پروتستان شيعه ميخواهد حضور روحانيت شيعه در دولت را محدود کند، اما اين معني اش سکولاريسم نيست، چرا که دموکراسي اسلامي پلوراليسم نيست.

مثلأ، يک گروه راديکال اسلامي، سازمان مجاهدين خلق، از طرف جمهوري اسلامي قتل عام شدند، و آنها بيشتر به موينتزر در زمان لوتر شبيه بودند، اما در دگم اسلامي با اسلامگرايان شيعه هم فکرند. يا آقاجري، که بتازگي حکم مرگ در ايران گرفت و بعدأ تغيير کرد، افکارش نظير لوتر در اروپاي قرن پانزدهم بود، که نظراتش بزير سوال بردن نقش روحانيت کاتوليک به مثابه رابط بين مردم و خدا، وقتي که وي از رابظه مستقيم فرد با خداي خويش ميگفت، که نتيجه نهائي اش برابر شدن روحانيون با مردم عادي بود.

اما در عين حال آقاجري، احترامي براي پلوراليسم قائل نبوده ، و قتل شخصيتهاي غير اسلامي را توجيه کرده و يا حتي حمايت کرده است. آقاجري و تشکيلات وي يعني "سازمان مجاهدين انقلاب اسلامي"، حاميان فتواي خميني برعليه سلمان رشدي بودند، و او از ميراث خميني پشبيباني کرد، آنهم زمانيکه خود وي براي کفر گوئي و توهين به مقدسات اسلامي به مرگ محکوم شده بود، و در همان زمان تشکيلات "سازمان مجاهدين انقلاب اسلامي" وي، در کنفرانس مطبوعاتي، پشتيباني آن سازمان از فتواي خميني براي قتل رشدي را مجددأ تأييد کردند، و آقاجري ساکت بود.

لوتر، نظير آقاجري، خود يک مرد مذهبي دگم بود، که به کپرنيک، علم و راسيوناليسم، حمله کرد، حتي بيش از همتايان کاتوليک خود. من زندگي تحت قدرت موينتزر راديکال، يا لوتر فناتيک را، جندان متفاوت با زندگي تحت قدرت پاپ نميبينم. لوتر تئوري خورشيد مرکزي کپرنيک را بر مبناي تورات و انجيل محکوم ميکرد، و حتي برعکس کليساي کاتوليک، وي *هميشه* ضد بحث هاي خردگرايانه درباره مذهب بود، و قبول مسيحيت را تنها بر مبناي ايمان ميطلبيد، و نه بر مبناي تفکر خردگرايانه.

آنچه که باعث جنبش بزرک پروتستانيسم شد، اين نبود که موينتزر يا لوتر کمتر دگماتيک بودند و يا با مذهب مخالف بودند. در واقع همان بزير سوال بردن نياز به روحانيت بود، که خشم کليساي کاتوليک را بر انگيخت. که به منازعات در باره اعتقادات مذهبي، با بهره جوئي از استدلال، براي تعيين آنکه چه درست و چه غلط است، انجاميد. در واقع با *وجود انکه* پروتستانها با استفاده منطق براي تصميم در مورد مسائل مذهبي مخالفت بودند، در عمل آنها راه را براي مباحثه منطقي درباره مذهب، در يک جامعه بسته، باز کردند، در جامعه اي که بر مبناي، حقيقت غير قابل ترديد مذهبي، بنا شده بود. و بدينگونه رشد رفرماسيون به توسعه جامعه مدني در اروپا ياري رساند.

جالب است که اسکولاستيک هاي کاتوليک، بيش از پروتستانها، بحث هاي منطقي درباره مسائل مذهبي ميکردند، و بر توسعه بعدي راسيوناليسم در اروپا، بيش از همتايان پروتستان خود تأثير گذاشتند. ژزوئيت ها، که تا امروز، نقش مهمي در توسعه بحث خردگرائي در فلسفه غرب داشته اند، کاتوليک بودند و نه پروتستان ( و البته در زمان انکيزاسيون هم بخشي از نيروهاي تفتيش عقايد بودند).

امروز، ما وضعيت مشابهي را در ايران مشاهده ميکنيم که از سوئي خيزش انديشه سکولار و علمي با قدرت آغاز شده، و از سوي ديگر، رفرماسيون شبه پروتستان در جريان است، و هردو جنبش نياز به روحانيت را به چالش طلبيده اند، هرچند امثال آقاجري ، حتي بيشتر تنگ نظرمذهبي هستند، تا همتايان محافظه کارشان. حتي شريعتي که پيش کسوت امثال آقاجري بود، و هنوز هم از سوي روشنفکران ايران تحسين ميشود، چندان متفاوت نبود.

وقتي که به برخورد پروتستانهاي اسلامي با ليبراليسم و انديشه خرد گرا بنگريم، نظرات آنها همانقدر تنگ نظرانه و فناتيک است، که نظرات روحاينت شيعه، که شبه پروتستانها ضدشان هستند. امروز ديگر قرن پانزدهم نيست که ملت ايران بدنبال پروتستانيسم، بعنون آلترناتيور تئوکراسي برود. حتي معلوم نيست که باصطلاح "رفرميستهاي" اسلامي از حذف روحانيت شيعه از قوه قضائيه پشتيباني ميکنند يا نه، و اين موضوع در ايران پس از جمهوري اسلامي کليدي خواهد شد، چرا که روحانيت پس از سقوط جمهوري اسلامي، شانسي براي حضور در قوه مجريه و مقننه نخواهد داشت.

جمع بندي کنم، راه حل مسأله حضور روحانيت شيعه در ايران، يک آلترناتيو شبه پروتستان از نوع مجاهدين يا آقاجري نيست، و تنها سکولاريسم کامل، راه ممانعت از سد واپسگراي روحانيت شيعه براي ترقي ايران است. سدي که نه تنها تحت جمهوري اسلامي، بلکه در زمان مشروطيت و دوران پهلوي نيز صادق بود.

منابع فصل 5

06. کردستان، فدراليسم، و احساسات ملي ايرانيان

noreply@blogger.com (sam ghandchi) — Wed, 24 May 2006 21:53:00 +0000

06. کردستان، فدراليسم، و احساسات ملي ايرانيان

ممکن است بنظر رسد مبحث فدراليسم، در کشوري نظير ايالات متحده آمريکا، چندان مسأله اي نباشد، اما نگرش به جهان به شکل يک فدراسيون بزرگ، به مثابه يک ساختار احتمالي سيستم سياسي در آينده، بارها و بارها در داستان هاي تخيلي مطرح شده است.

برخي تصور ميکنند بوروکراسي در موسسات فدرال آمريکا دليلي است براي نگرش به فدراليسم بمثابه عامل باز دارنده توسعه فراصنعتي، و نقش مهم فدراليسم براي ايچاد کنترل و توازن در دموکراسي آمريکا را نفي ميکننند.

در واقع، رد فدراليسم و گزينش مرکز گرائي، بخاطر بوروکراسي، اشتباه بسيار بزرگي است. بوروکراسي مسأله اي است که بايستي تصحيح شود، و نه کنترل و توازنchecks and balances. جبر و سکون موسسات دولتي در کشورهاي سرمايه داري متمرکز، در مقايسه با کشورهاي فدرال، بسيار بدتر است، هرچند نه به بدي کشورهاي سوسياليستي.

براي از بين بردن بوروکراسي، کارائي و تکنولوژي هاي فراصنعتي جامعه اطلاعاتي لازم است، تا روش جاري هاي متروک دولتي متحول شوند، روش هائي که علت بوروکراسي هستند، و نه از بين بردن تکثر فدرالي، که براي تضمين کنترل و توازن در جوامع دموکراتيک بوجود آمده اند، و لازم نيست که بوروکراتيک باشند.

مبحث فدراليسم اهميت والائي براي ايران آينده نگر دارد. به همين جهت من رساله مفصلي درباره تاريخ شکل گيري دولت مرکزي در ايران و نقش کردستان در آن نوشتم. کردستان نياز به فدراليسم در ايران را، بيش از هر نقطه ديگر ايران نشان ميدهد.

هرچند رساله من درباره کردستان، تاريخ ايران را مرور ميکند، اما آن نوشته به عنوان يک متن تاريخ نويسي در نظر من نبوده است، و من آنرا به اين خاطر نوشتم که نشان دهم چرا فدراليسم، تنها راه جلوگيري از سرنوشتي نظير تجزيه يوگسلاوي، در ايران آينده است، و اين که چگونه ايران ميتواند در توسعه گلوبال، به صورت يک فدراسيون، پيشقراول باشد. فدراليسم ميتوانست يوگسلاوي را از پاره پاره شدن نجات دهد، اگر در زمان آزادي، نيروهاي سياسي آن سرزمين فدراليسم را برسميت ميشناختند، و نه ادامه تحميل رژيم مرکزي، به مليت هاي تازه آزاد شده يوگسلاوي.

ما در سالهاي 1940 زندگي نميکنيم، و وحشت اصلي از دولت هاي متمرکز، به اين خاطر نيست که آنها ميتوانند دهها و دهها سال حکومت کنند. بر عکس، وحشت اصلي از دولت هاي متمرکز در زمان حاضر، بخاطر اين واقعيت است، که آنها باعث تکه تکه شدن مناطقي ميشوند که بر آنها حکم مي رانند، و آن رژيم ها، از طريق فشار آوردن به مردم، تا نقطه غير قابل بازگشت، باعث ميشوند، که مردم جدائي را بر گزينند. ما در جهاني زندگي نميکنيم که اقليت ها، ديکتاتوري ملي را تحمل کنند.

ما در جهاني زندگي ميکنيم که اقليت ها، راه هاي خود را در واقعيت *جدا* ميکنند، و به راحتي وارد رابطه مستقيم با اقتصاد گلوبال ميشوند، بدون نياز به آنکه از طريق دولت ملي بزرگتري به اقتصاد جهاني راه يابند، و خواندن اقليت هاي ملي بعنوان "تجزيه طلب" يا با القاب مشابه، تنها آنها را براي جدائي مصمم تر ميکند، و نه آنکه آنها را از طلب حقوق خود بترساند.

مثلأ، کردستان عراق، که داراي ذخائر نفتي است، اگر دولت مستقل تشکيل دهد، و اگر رژيم ايران در آينده، نظير جمهوري اسلامي ايران در حال حاضر، يک رژيم ديکتاتوري باشد، من شکي ندارم که کردهاي ايران به سوي دولت کرد نوپاي غرب ايران احساس تمايل کنند، گرچه کردستان ايران بمثابه بخشي از ايران توسعه يافته است، و نه بمثابه قسمتي از چهار بخش کردستان عثماني، و کردهاي ايران در بازار ايران بهمراه بقيه شهروندان ايران شرکت دارند، و کردستان ايران نظير خوزستان هم *نيست* که نفت داشته باشد، اما ديکتاتوري ميتواند يک اقليت ملي را به انتخاب غلط بکشاند.

به عبارت ديگر، حتي گرچه به نفع کردستان ايران *نيست* که به "کردستان بزرگ" به پيوندد، ولي ديکتاتوري دولت مرکزي ايران، ميتواند به مردم کردستان، چنين انتخابي را تحميل کند.

من بايستي ذکر کنم که حتي ساتراپهاي امپراطوري ايران قبل از اسلام، بيشتر به يک سيستم فدرالي شبيه بودند تا به يک دولت متمرکز نظير فرانسه، و بسياري از مولفين سلطنت طلب، چپ گرا، و ناسيوناليست، که هنوز از فدراليسم وحشت دارند، تاريخ ايران را درک نکرده اند، و برخودر آنها با مسأله فدراليسم، به آينده ايران کمکي نيست. من اين موضوع را در رساله ام درباره فدراليسم توضيح داده ام.

***

من آثار متفکرانه مديسون درباره آمريکا را در مورد مبحث فدراليسم بررسي کرده ام، که مطالعات برجسته اي در زمينه اين موضوع هستند. تأيين مقياس هاي پيشگيري در نوشتارهاي فدراليسم مديسون، اساسأ براي حفاظت جمهوري در برابر سلطنت است (سلطنت انگليس). اين است که وي خيلي درباره اشرافيت بطور مشخص مينويسد، و حتي اين موضوع را به مثابه معيار ميبيند، تا که سيستم مورد نظر خود را جمهوري بنامد.

مديسون هيچ کوششي نميکند تا که مشروعيت سيستم فدرالي را به ثبوت برساند. کنفدراسيConfederacy يک واقعيت براي وي است، و سعي وي در اين است که نشان دهد فدراليسم نه تنها*مطلقه* نيست، بلکه همچنين دولت *ملي* است. در نتيجه کانون توجه مديسون در رساله خود، جهت نشان دادن اين امر است، که چگونه دولت هاي فدرال و ايالتي بايستي در عمل شکل گيرند، تا که يکپارچگي دولت ملي تضمين شود.

مسأله براي مديسون، دست و پنجه نرم کردن با *پياده کردن* ارگان هاي فدرال و ايالتي است، و نشان دادن اينکه *هردو* آنها، موسسات لازم هستند، و به اين طريق وي در رد نظر آنان که، بعلت تکراريredundantبودن، ادعا ميکنند اين ارگان هاي کنترل و توازن checks and balances لازم نيستند ، مينويسد، و وي سعي ميکند نشان دهد که وجود چنين ارگان هاي تکراري، تضمين در برابر استبداد است. براي وي موضوع پياده کردن طرح ارگانهاي فدرالي است و نه مشروعيت، چرا که براي وي فدراليسم شکلي است که در زمان شکل گيري، که ايالات متحده در واقعيت بوده اند ، يک مجموعه از ايالات جدا از هم.

حال در مورد ايران، مشروعيت سيستم فدرالي چيزي از پيش داده شده نيست. به عبارت ديگر، به غير از کردستان، ما ايالاتي را نمي بينيم که با خواست هاي مشخص خود براي دولت بودن، در زمان حاضر به جلو آمده باشند، اقلأ نه در زمان حاضر. اين است که من در نوشته چرا فدراليسم براي کردستان و بقيه ايران ، سعي کرده ام از نظر تئوريک مشروعيت فدراليسم براي ايران را نشان دهم.

اساسأ از زمان سيستم ماقبل اسلامي شاهنشاهي در ايران، که به معني حکومت يک شاه بر ساتراپ نشين، و حکومت شاهنشاه (شاه شاهان) بر همه شاهان بوده، تا ادامه مابعد اسلامي ساتراپ ها به اشکال نوين، حتي طي تغييرات عصر مغول ها، ما توسعه شبه فدرالي را در ايران مي بينيم.

حتي گرچه در ايران، ما هيچگاه پذيرش مشروعيت فدراليسم را نداشته ايم، و پس از مشروطيت نيز از مدل متمرکز فرانسه قانون اساسي ما تبعيت کرده است، ولي بنظر من کاري نظير کوشش مديسون برروي مسائل *پياده کردن* فدراليسم، کماکان در مورد ايران نيز قابل انجام است. از روز اول مجلس شوراي ملي مشروطيت تا به امروز، ارتباط ارگان هاي ملي و محلي ميتوانند بررسي شوند.

بجاي نگرش به ايالتها، ميتوان انجمن هاي ايالتي و ولايتي را بررسي کرد، با اين که بيشتر مدل فرانسوي توزيع قدرت در يک سيستم متمرکز بودند (نظير انتخاب شهردار در اروپا)، تا فدراليسم، آنگونه که در ايالات متحده آمريکا قابل ديدن است. معهذا بنظر من بررسي توزيع قدرت در ايران، ميتواند بما براي دستيابي به راهنماهاي قانون اساسي، براي ارگان هاي فدرال، محلي و ملي باشد.

کار مديسون، يک کار قانون گذاري است، درباره ساختارهاي کنترل و توازن. ما نياز داريم که وکلاي ايراني اين گونه کار را درباره موضوعات پياده کردن فدراليسم در ايران انجام دهند. متأسفانه من چنين کاري را تا کنون در محافل سياسي ايراني مشاهده نکرده ام.

بنظر من حتي آنها که ميگويند با فدراليسم در ايران مسأله اي ندارند، برداشتشان اکثرأ ساختارهاي انتخاباتي از نوع فرانسه براي ايران است، که سيستم انتخاباتي دموکراتيک تحت يک دولت متمرکز است، و *نه* کنترل و توازن در يک سيستم فدرالي واقعي. به عقيده من در زمينه تئوريک، در ارتباط با مسأله فدراليسم، دو عرصه هستند که بايستي با آنها دست و پنجه نرم کرد:

1. ادامه بحث براي فدراليسم در محافل و گروه هاي سياسي ايران، نظير آنچه من در نوشتارهاي خود در اين زمينه انجام داده ام، و اضافه کردن مطالعات مشابه در مورد ايالات ديگر ايران، و نه فقط براي ايالاتي نظير آدربايجان و بلوچستان، بلکه مصالعات مشخص درباره خراسان، مازندران، گيلان، خوزستان، هرمزگان، و ايالات ديگر ايران.

2. انجام مطالعه جدي کدهاي قضائي قانون اساسي هاي گذشته ايران، و قوانين مدني ايران، و نحوه پياده کردن آن قوانين در جزئيات، در ارتباط با شاخه هاي مختلف قواي دولتي، و نحوه ارتباط آنها با ارگانهاي محلي، شهري، استاني، و ملي.

من ممکن است با بسياري ديگر درباره جزئيات تاريخ ايران اختلاف داشته باشم، و اين مسأله اي نيست. حتي قرن ها پس از انقلاب فرانسه، تاريخ نگاران و سياستمداران فرانسوي در تحليل جزئيات انقلاب فرانسه بسختي توافق دارند، اما اينکه بتوانيم درباره دولت فدرالي براي ايران آينده به توافق برسيم، يک بحث تاريخ نيست، بحث مسأله عملي روز است و امکانپذير.

غفلت در تأکيد بر موضوع مهم فدراليسم، در هر پلاتفرم سياسي براي ايران آينده، ميتواند باعث وقوع آن چيزي شود که مخالفين فدراليسم از آن بيشترين هراس را دارند، و آن هم تجزيه ايران است، نظير آنچيزي که در يوگسلاوي اتفاق افتاد. اين مهم است که برروي فدراليسم در ميان متفکرين سياسي ايران وفاق شکل گيرد، پيش از انکه دير شود، تا از سرنوشتي نظير يوگسلاوي براي ايران، اجتناب شود، بويژه در مورد آن نقاط ايران که محل سکناي اقليت هاي ملي در ايران هستند.

***

مسأله کردها و فدراليسم، يکي از آن موضوعاتي است که بر تمام منطقه اثر ميگذارد، و جمهوري اسلامي ميخواهد اين توهم را دامن زند که گوئي گروه هاي سياسي غير کرد، فدراليسم را نميخواهند، و سعي ميکند مدافعين فدراليسم را تجزيه طلب بنماياند، در صورتيکه اکثريت اپوزيسيون ايران در زمان حاضر، شروع کرده است که با فدراليسم سمت گيري کند، و ناسيوناليسم افراطي فارس، اقليت بسيار کوچکي بيش نيست.

همانگونه که به کرات توضيح داده ام ، آنان که خود را ناسيوناليست نمايانده، و برنامه هاي فدراليستي را تجزيه طلبي ميخوانند، بيشتر مبلغين جمهوري اسلامي هستند، و نه ناسيوناليست هاي ايراني، و وحشت آنها از اين است که پذيرش فدراليسم، در را بروي مردمي که حقوق بيشتر دموکراتيک براي همه ايرانيان و ايران بخواهند، باز کند.

اين جمهوري اسلامي است که از ظاهرسازي ناسيوناليسم افراطي سود جسته، و نظير دوران جنگ عراق، از اين راه سعي در توجيه استبداد خود دارد. شعار هاي ناسيوناليستي افراطي، پرچم دروغيني براي اسلامگرايان است، زمانيکه آنان طي اين سالها، به کوچکترين خواستهاي ملي ايرانيان احترامي نگذاشته اند، و اسلامگرائي را بر مردم ايران تحميل کرده اند، تا حدي که سعي در حذف جشن نوروز از ايران داشتند، جشن سال نوئي که کردها به اندازه ديگر ايرانيان، اگر نه بيشتر، جشن ميگيرند، وارج مي نهند.

همانگونه که در بخش گلوباليسم توضيح داده ام، ناسيوناليسم در اين دوران همانقدر عقب مانده است که کمونيسم. البته اين حرف به اين معني نيست که احساسات ملي از بين بروند و يا ناگوار باشند. همانگونه که در نوشتار احساسات ملي ايرانيان توضيح داده ام، احساسات ملي به حيات خود ادامه خواهند داد به همانطور که عشق به خانواده، با وجود از بين رفتن قدرت سياسي خانواده و قبيله در جامعه بشري، کماکان ادامه يافت. ناسيوناليسم، که با جنگ هاي ناپلئوني در عصر مدرن سمبوليزه شده است، با احساسات ملي يکي نيست.

بتازگي در ايران، مأمورين جمهوري اسلامي يک اعلاميه کاذب، بر عليه حقوق مليت ها در آموزش و پرورش در ايران، با جعل امضأ رهبري جبهه ملي انتشار دادند. در نتيجه اين موضوع خيلي مهم است که بدانيم، که چگونه جمهوري اسلامي، با اين نيرنگ هاي موهن، با ظاهر ناسيوناليسم افراطي، سعي در حمله به جنبش کردها ي ايران را دارد.

واقعيت آن است که، قصابي چپ ايران در سالهاي 1360 و 1367، و کشتار چپ ايران در رژيم شاه، به اين خاطر بوده است که چپ استوار ترين نيروي اپوزيسيون ايران در برابر رژيم شاه در سالهاي 1320-57، و در برابر رژيم جمهوري اسلامي در سالهاي 60 و 70 بوده است. به همين خاطر است که حتي فعاليني که فقط يک سال زندان داشتند، و در زندان هاي جمهوري اسلامي بودند، در درون زندان، در سال 1367، با دستور خميني، به قتل رساندند.

جمهوري اسلامي در سال 1367 به صلح ننگين با صدام، با شرايط صدام تن داد، در صورتيکه سالها امکان امضأ صلح با شرايط بهتر را داشت. خميني با قتل جمعي نيروهاي چپ و ديگران در سپتامبر 1988، سعي کرد تا سکوت جامعه را پس از امضأ معاهده صلح تضمين کند، و جمهوري اسلامي به کشتار نيروهاي چپ هم بسنده نکرده ، و از قتل فروهر ها در سالهاي بعد، که هيچگاه چپ نبودند هم، فرو گذار نکرد.

اجازه دهيد ذکر کنم که مخالفت خود من با چپ اصلأ بخاطر مبارزه آنها با استبداد جمهوري اسلامي ورژيم شاه نيست. در حقيقت، از آن نظر، من از چپ کاملأ پشتيباني ميکنم، و بنظر من آنان بيشترين تعداد قرباني را، در جنبش دموکراسي خواهي ايران داده اند، چه در زمان شاه و چه در زمان جمهوري اسلامي، و به اين خاطر مأمورين اطلاعاتي شاه و جمهوري اسلامي، بيشترين نفرت را از نيروهاي چپ دارند.

مخالفت من با چپ به اين دليل است که بنظر من برنامه آنها، در دوران گلوباليسم و توسعه فراصنعتي در دنيا، عقب مانده است. من درباره نظراتم درباره چپ توضيح داده ام، و نيازي به تکرار نيست. معهذا بايستي ذکر کنم که يکي از نيروهاي اصلي جنبش دموکراسي خواهي ايران که براي فدراليسم کوشيده است کومله است، همانگونه که من در نوشتار کومله و کردستان مقصلأ توضيح داده ام.

منابع فصل 6

بعدالتحرير-براي توضيح بيشتر درباره حقوق ايالتها به مقاله آيا فدراليسم اجازه سلب حقوق انساني را به ايالات ميدهد؟ رجوع کنيد.

07. اقتصاد دولتي ستون اصلي استبداد در ايران

noreply@blogger.com (sam ghandchi) — Wed, 24 May 2006 21:52:00 +0000

07. اقتصاد دولتي ستون اصلي استبداد در ايران

پس از تجربه تمام کشورهاي سوسياليستي، برخي هنوز نميخواهند موضع روشني درباره موضوع مالکيت دولتي بعنوان شکل اصلي مالکيت کشور بگيرند. نقش غالب مالکيت دولتي، دولت را در کشورهاي عقب مانده، به مالک اصلي کشور تبديل ميکند، و آن به مبناي اقتصادي ديکتاتوري تبديل ميشود. در نتيجه نياز به اعلام روشن مخالفت با هرگونه کوشش براي تبديل مالکيت دولتي به شکل اصلي مالکيت در کشور، موضوع بسيار مهم برنامه اي براي ايران آينده نگر است.

آيا سوسياليسم عادلانه تر است؟ پس از نمونه هاي شوروي، اروپاي شرقي، چين، ويتنام، کامبوج، کره شمالي، کوبا، و غيره در قرن گذشته، ديگر کسي عدم وجود دموکراسي در سوسياليسم دولتي با اقتصاد فرمانيcommand economy را انکار نميکند، و پس از ديدن تجملات نخبگانelite حکومتي در اين رژيم ها، کسي نيست که آنها را سمبل عدالت اجتماعي و برابري بداند.

معهذا چپ کماکان پافشاري دارد که سوسياليسم يک ايده ال عادلانه تري است تا دموکراسي مالکيت دارproperty-owning democracy ، و در نتيجه همان پلاتفرم سوسياليستي را ترويج ميکنند، و اميدوارند سوسياليسم ليبرال دموکراتيک ايده ال خود را خلق کنند، و نه کوشش جهت تعبيه عدالت اجتماعي در دموکراسي مالکيت دار. آنها تصور ميکنند سوسياليسم ميان بري براي رسيدن به عدالت اجتماعي است، از طريق نابودي دموکراسي هاي مالکيت دار، هر چند اينبار با جانشيني اين جوامع با سوسياليسم ليبرال دموکراتيک، و نه سوسياليسم با اقتصاد فرماني.

نيروهائي که اين برنامه چپ نو را در غرب ترويج ميکنند، هيچ تأثير واقعي بر روي اقتصاد و سياست کشورهاي غرب ندارند، غير از آنکه اساسأ با اقتصاد کهن در اين جوامع سمت گيري ميکنند و نه اقتصاد نو، و برضد گلوباليسم فعاليت ميکنند. معهذا خارج از برخي دانشگاه ها، آنان اهميت جنداني ندارند، و اين دليل آن است که کسي در غرب انرژي اي براي نوشتن نقد بر نظرات آنان نميگذارد. اما چپ نو در کشور هائي نظير ايران جاذبه خاصي در ميان روشنفکران، چه در داخل و جه در خارج دارد. چرا؟

***

روشنفکران کشورهائي نظير ايران به راه حل سوسياليستي، نظير يک نوشدارو مينگرند، همانند يک ميان بر که به همه بي عدالتي هاي اجتماعي پايان داده و سريعأ يک سيستم عادلانه در کشور به وجود مياورد، در مقايسه با ايجاد يک دموکراسي مالکيت دار و تعبيه عدالت در آن، که تحولي کند، و راهي بسيار طولاني بنظر ميرسد. يعني ابتدا يک *دموکراسي* مالکيت دار در ايران بايستي ايجاد شود، که خود کار ساده اي نيست، و سپس بايستي به تملک دولت در بسياري از موسسات پايان داده شود، و سپس ماليات هاي تصاعدي قانونأ برقرار شده و دريافت شوند، و قوانين ضد انحصاري وضع و اجرا شوند، و سيستم رفاه اجتماعي غير دولتي مناسب، آنگونه که در يک نقطه نظر آينده نگر بحث کرده ام، بوجود آيد، و بسياري تغييرات پايه اي در اقتصاد و ساختارهاي اجتماعي شکل گيرند، تا آنکه عدالت در يک سيستم مالکيت دار تعبيه شود (http://www.ghandchi.com/329-NMF.htm)، و اين همه بسيار دشوار مي نمايد، و مطمئنأ با يک فرمان پس از گرفتن قدرت قابل انجام نيست.

درباره کشوري بحث ميکنيم که مردم اساسأ در پنجاه سال گذشته مالياتي نداده اند، و دولت بزرگترين مالک بوده که با مالکيت نفت، در واقع بيش از 90% سرمايه درآمد زاي کشور را در تملک خود دارد، و دولت بوده که به مردم از طريق سوبسيت پرداخت ميکرده، و نه آنکه ماليات دهندگان به دولت حقوق بدهند. در نتيجه اين يک کار بسيار دشوار است، که طرح دموکراسي مالکيت دار در ايران پياده شود، و بخواهيم در آن عدالت اجتماعي را نيز تعبيه کنيم. در صورتيکه در نظر روشنفکران چپ، يک ميان بر سوسياليسم وجود دارد، که تبديل مالکيت وسائل توليد به مالکيت عمومي است، و قرار است عدالت اجتماعي از آن منتج ميشود. يک نوشداروي راحت و سريع براي تمام درد هاي اجتماعي، يک تير و چند نشان.

البته چپ نو، "عمومي کردن" و "دولتي کردن" را تفکيک ميکند. چرا که آنها به خوبي ميدانند که ترادف اين دو مفهوم در کشورهاي سوسياليستي، بمعني استبداد دولتي بوده، و ميدانند که کسي تکرار تجربه شوروي و چين را نمي پذيرد، و به خوبي آگاهند که آن برنامه ها، هم از نظر آزادي و هم از نظر عدالت، شکست کامل بوده اند. در نتيجه چپ نو دعوت خود را براي سوسياليسم ليبرال دموکراتيک طرح ميکند.

سناريوئي که آنها طراحي ميکنند، براي آنان که شکست راه شوروي، چين، کوبا، آلباني، کره شمالي، ويتنام، و ديکر کشورهاي کمونيستي را ديده اند، خيلي دل پسند است. حتي بسياري از آنان که ايستائي سوسياليسم انترناسيونال دوم را در سوئد، اطريش، و بسياري از کشورهاي اروپاي غربي ديده اند، ممکن است فکر کنند طرح چپ نو شايد همان در جا زدن را با خود به همراه نياورد، چرا که بعضي اوقات از نيروي قوي بازار سخن ميگويند (هرچند با تناقض). اين ها دل پسند هستند، چرا که هم ليبراليسم و دموکرايسي را نويد ميدهند، و هم عدالت و برابري؟

بنظر من کارل پاپراين روياي دل پسند را بسيار خوب جمع بندي کرده بود، وقتي که وي اين سوال را به صورت شخصي از خود در اتوبيوگرافي خود کرده، و چنين پاسخ ميدهد:

"من تا سالها پس از رد مارکسيسم، سوسياليست ماندم، و اگر ميتوانست چيزي شبيه سوسياليسم، در ادغام با آزادي فردي، وجود داشته باشد، من هنوز نيز سوسياليست مي بودم. چرا که چيزي بهتر از يک زندگي متواضعانه، ساده، و آزاد در يک جامعه تساوي گرا egalitarian نيست. مدت ها براي من طول کشيد تا تشخيص دهم که اين رويائي بيش نيست، و اينکه آزادي مهم تر از برابري است، و آنکه کوشش براي تحقق برابري، آزادي را به مخاطره مياندازد، و آنکه اگر آزادي از دست برود، حتي برابري در ميان غير آزادان نيز وجود نخواهد داشت." [کارل پاپر، "درسهائي از اين قرن"، 1997، متن انگليسي، ص5]

بنابراين تأمين همزمان آزادي و عدالت اجتماعي در عصر حاضر همانگونه که در ثروت و عدالت در ايران فردا (http://www.ghandchi.com/334-Wealth.htm) بحث کرده ام بسيار بغرنج است.

در صورتيکه عدالت اجتماعي در مدل سوسياليسم ليبرال دموکراتيک، پيشنهاد بسيار دل پذيري است، چرا که طليعه آزادي و برابري هم زمان را نويد ميدهد، بدون همه دردسرهاي تعبيه عدالت اجتماعي در يک سيستم دموکراتيک مالکيت دار. بعني بدون صرف انرژي براي ايجاد سيستم مالياتي تصاعدي، کوشش هاي ضد انحصارات، ابتکارات سيستم رفاهي غير دولتيNGO، و کنترل و توازن checks and balances مداوم، وامثالهم، که بسيار کارهاي مشکلي هستند، و بويژه اجرايشان در کشور عقب مانده اي نظير ايران به اين راحتي نيست.

پس بيائيم سيستم هاي مختلف را در رابطه با موضوع عدالت اجتماعي بررسي کنيم، و به بينيم سوسياليسم ليبرال دموکراتيک در کجا قرار ميگيرد.

***

جان رالز (1921-2002) دريکي از آخرين آثار خود، در کتاب "عدالت به مثابه منصف بودن"، موضوع عدالت را جدا از يک سيستم فراگير، بررسي کرده، بعني حتي عدالت در سيستم دموکراسي مالکيت دار را، جدا از سيستم جهانشمول ليبراليسم عصر روشنگري، مورد تدقيق قرار داده است، و به دو اصل زير براي تعريف عدالت ميرسد، که بنظر من قابل پذيرش است:

"الف- هر کس ادعاي مساوي الغا نشدني خواهد داشت، به طرحي کاملأ کافي از آزادي هاي اوليه، که با طرح مشابهي براي همگان در تطابق باشد، و

"ب- نابرابري هاي اجتماعي و اقتصادي دو شرط را بايستي برآورند: اول آنکه مقامات براي همه تحت شرايط مساوات عادلانه باز باشند، و دوم آنکه بزرگترين منفعت را براي کم مزيت ترين اعضاي جامعه فراهم کنند.." [جان رالز، "عدالت به مثابه انصاف"، 2001، ص. 42]

عبارات بالا معني عدالت را به دو طريق مکمل هم خلاصه ميکنند:

1- از يکسو به معني تضمين همه آزادي هاي اوليه است که انسانها بايستي در داشتن آنها مساوي باشند، و ميتوان شرح تفصيلي آنها را در اعلاميه ده ماده اي حقوق شهروندان آمريکاU.S. Bill of Rights ملاحظه کرد.

2- از سوي ديگربه معني امکان برابر براي رقابت جهت کسب مقامات دولتي و يا شغل، زمانيکه افراد براي کسب آن *نا مساوي* هستند، و مبارزه براي ايجاد قوانين مدني امکان مساويEqual Opportunity، و تضمين بزرگترين منفعت براي کم مزيت ترين اعضا جامعه. در واقع آن چيزي که رالز در 1971 نيز، در تئوري عدالت تاکيد کرده بود، يعني نظريه به حد اکثر رساندن مينيمم اجتماعي از طريق ايجاد امکان مساوي.

جالب است که رالزبه مخالفت مارکس و مارکسيستها اشاره ميکند (http://www.ghandchi.com/RawlsMarx.htm)، که دموکراسي مالکيت دار، نيروهائي مي آفريند که ايده هاي بالا در زمينه حقوق و امکانات مساوي نتوانند عملي شوند، و در پاسخ رالز مي نويسد، نمي توان ليبراليسم *موجود* را با سوسياليسم *ايده ال* مقايسه کرد و بالعکس. بلکه بايد ليبراليسم *موجود* را با سوسياليسم *موجود* مقايسه کرد، و اينکه سوسياليسم *موجود*، از نظر برآوردن هردو اصل عدالت، به مراتب از ليبراليسم *موجود* بد تر است. سپس رالز بحث خود را در رابطه با ايده ال هاي پنج سيستم ادامه ميدهد.

با در نظر گرفتن دو معيارعدالت ذکر شده در بالا، ميتوان براحتي ديد کدام سيستمها مباني بهتري براي دستيابي به عدالت اجتماعي در عصر حاضر دارند. در واقع خود جان رالز پنج نوع سيستم اجتماعي، با موسسات سياسي، اقتصادي، و اجتماعي، ذکر ميکند، که در واقع اهم سيستمهاي دنياي امروزند، و در عبارات زير، جان رالز آنها را بر شمرده و سوالات اصلي که ميتوان براي ارزيابي اين سيستمها بکار برد را خلاصه ميکند:

"الف) سرمايه داري آزاد لزفيرlaissez-?faire capitalism.
"ب) سرمايه داري رفاه دولتي welfare-state capitalism.
"ج- سوسياليسم دولتي با اقتصاد فرمانيstate socialism with a command economy.
"د- دموکراسي مالکيت دارproperty-owning democracy.
"ه- سوسياليسم ليبرال (دموکراتيک) liberal ( democratic) socialism." [همانجا، جان رالز، ص 136]

جان رالز ادامه ميدهد که:

"در مورد هر سيستمي چهار سوال مطرح ميشوند. اول مسأله حقوق است، و آيا نهادهاي آن درست و عادلانه هستند يا نه. ديگر سوال مربوط به طرح سيستم است: يعني آيا نهادهاي سيستم ميتوانند بطورموثر طراحي شوند، که به اهداف و مقصود هاي اعلام شده سيستم برسند، يا نه. و اين خود به سوال سومي ميرسد، در رابطه با منافع و اهداف ساختار پايه اي سيستم، و اينکه آيا آن مباني، قابل اتکا براي تطابق با موسسات عادلانه هستند يا نه، هم مقامات و هم ادارات مورد نياز سيستم، و مسأله فساد دولتي جنبه اي از اين موضوع عمومي تر است. بالاخره سوال صلاحيت مطرح است، چه در رابطه با ادارات، و چه مقامات لازمه سيستم که ميتوانند براي آنها که قرار است آن مسوليت ها را عهده دار شوند، دشوار باشند." [همانجا، جان رالز، ص 136]

رالز برروي مسأله آخر تکيه اي نميکند، آنچه که اکثرأ انديشه محافظه کار عصرما تأکيد دارد، و بر آن مبني، عدم کارآئي سيستم رقاه اجتماعي دولتي welfare state رد ميشود. موضوع فساد دولتي و ارتباط آن با طرح دولت، و اختلاف منافع شهروندان بمثابه عامل دولت از يکسو، و بمثابه مشتري يا ارباب رجوع دولت از سوي ديگر. مسأله صلاحيت و شايستگي براي انجام کارها، در نظررالز مهم نيستند، هرچند او واقف است که اگر سيستمي نياز به مقام هائي داشته باشد، که انجام کار آن مقام، مهارت هاي معيني را لازم داشته باشد، و اگر شايستگي لازم و در آمد مناسب آن کار، فاصله زيادي از مقام و درآمد در نظر گرفته شده در طرح سيستم اجتماعي براي آن کار باشد، شکي نيست که نه تنها باعث فساد اداري ميشود، بلکه باعث عدم کارائي سيستم هم ميشود. اما توجه رالز برروي آن است که آيا ساختارسيستم ايده ال است يا نه.

من ميبايست خاطر نشان کنم که در کشورهائي نظير ايران، مسأله طرح دولت، و فساد دولتي، موضوعات بسيار مهم مطالعه هستند، و حتي داشتن دموکراسي واقعي در ايران، با اينکه فساد دولتي را بيشتر آشکار ميکند، اما اين معضل را از بين نمي برد، چرا که به نياز خود طرح سيستم به مقامات معين، با تخصص معين، و به توان سيستم در پرداخت اين توان ها مربوط ميشود. من موضوع فساد اداري را در اينجا بيشتر بحث نميکنم و اميدوارم در آينده اگر فرصتي پيش آيد به آن بپردازم. همچنين يک سيستم ممکن است امکانات مساوي را فراهم کند، اما ممکن است شرايطي را ايجاد کند که دستيابي به آن امکانات را غير ممکن کند. در اين جا فرض رالز اين است که هر سيستمي به شکل ايده الي خود عمل ميکند، پس با اين فرض به بحث ادامه ميدهم.

چان رالز نشان ميدهد که از پنج سيستم طرح شده در بالا، سه تاي اول واجد شرايط اصول عدالت که قبلأ ذکر شد، نيستند:

"سرمايه داري آزاد لزفيرLaissez-faire (سيستم آزادي طبيعيnatural liberty) فقط برابري رسمي را تأمين ميکند، و ارزش عادلانه آزادي هاي سياسي برابر، و برابري امکانات مساوي را رد ميکند. هدف خود را کارآئي اقتصادي و رشد ميگذارد، که با حد اقل اجتماعي بسيار پائين محدود ميشود. سرمايه داري رفاه اجتماعي دولتي Welfare-state نيز ارزش عادلانه آزاديهاي سياسي را رد ميکند، و نابرابري بزرگي در مالکيت دارد، مثلأ در آن بيشتر دارائي هاي توليدي و منابع طبيعي در تملک دولت هستند. و سوسياليسم دولتي با اقتصاد فرمانيcommand economy، تحت نظارت يک حزب، حقوق و آزادي هاي اوليه و همچنين ارزش عادلانه آزادي ها را نفي مي نمايد. اقتصاد فرماني آن اقتصادي است که از طريق برنامه عمومي اقتصادي، که از طرف مرکز تعيين ميشود هدايت ميشود، و از روشهاي دموکراتيک يا از بازار (مگر به مثابه اهرمهاي جيره بندي) ، استفاده اي تميکند." [همانجا، جان رالز، ص 137]

به عبارت ديگر، سه سيستم ذکر شده بالا شرايط عدالت بمثابه انصاف را ندارند، و در نتيجه آنچه در پي بررسي عدالت اجتماعي در 5آن سيستم ها، آنچه باقي ميماند، دو سيستم دموکراسي مالکيت دار و سوسياليسم ليبرال دموکراتيک هستند، و رالز اينگونه ادامه ميدهد:

"هردو سيستم دموکراسي مالکيت دار و سوسياليسم ليبرال، يک چارچوب قانون اساسي براي دموکراسي سياسي وضع ميکنند، که در آن حقوق اوليه، با ارزش عادلانه آزادي هاي سياسي، و امکانات همراه کيفيت عادلانه تضمين ميشوند. تحت سوسياليسم وسائل توليد در تملک جامعه هستند، وفرض ميشوند همانگونه که قدرت سياسي بين احزاب دموکراتيک مختلف تقسيم ميشود، قدرت اقتصادي بين شرکت هاي مختلف پراکنده ميشود، مثل موقعي که، مثلأ، سمت و سو و مديريت يک شرکت، نه لزومأ مستقيمأ در دست نيروي کار آن، بلکه به نوعي از طريق نيروي کار آن تعيين شود. به عبارت ديگرموسسات سوسياليسم ليبرالي، در مقايسه با سوسياليسم اقتصاد فرماني، فعاليت هاي خود را در درون سيستمي از بازار آزاد همراه با رقابت کاراworkably competitive تعريف ميکنند." [همانجا، جان رالز، ص 138]

وي خاطر نشان ميکند که حق بر مالکيت که در اصل اول عدالت آمده، به معني مالکيت خصوصي بر دارائي هاي توليدي نيست، و در نتيجه وي سوسياليسم ليبرالي را از اين زاويه رد نميکند.

رالز مينويسد که "موسسات پشتگاه دموکراسي مالکيت دار، در جهت پراکنده کردن مالکيت ثروت و سرمايه کار ميکنند، و در نتيجه براي جلوگيري بخش کوچکي از جامعه از کنترل اقتصاد، و کنترل غير مستقيم سياست، عمل ميکنند." اين نکته بسيار مهمي است.

صرفنظر از آنکه چقدر سوسياليسم ليبرالي دموکراتيک باشد، عاقبت به آنجا ميرسد که بخش کوچکي از جامعه، کنترل اقتصاد را در دست ميگيرند، همانگونه که اليت (نخبگان) در جوامع سوسياليستي واقعي چنين کردند. چرا که آنان دارائي هاي توليدي جامعه را نمايندگي ميکنند، و عدم وجود مالکيت خصوصي بر وسائل توليد، به اين معني است که اين اليت کوچک، *خود* صاحب آن دارائي ها محسوب ميشوند. در مقايسه با آن، دموکراسي مالکيت دار، با تأمين مالکيت گسترده دارائي هاي توليدي و سرمايه انساني، ، از اين مسأله جلو گيري به عمل مي آورد، و اين است دليل آنکه امکانات مساوي و آزادي هاي سياسي، اين سيستم را عادلانه تر ميکنند.

***

اجازه دهيد تأکيد کنم که نشان دادن ارجحيت دموکراسي مالکيت دار به سوسياليسم ليبرال دموکراتيک، از نظر دموکراسي و عدالت، به اين معني نيست که جوامع سرمايه داري کنوني بهترين سيستمي هستند که جامعه فراصنعتي ميتواند به آن نائل شود.

در واقع به حد اکثر رساندن سطع حد اقل نيازهاي اوليه جامعه، که رالز در کتاب اصلي خود به نام "تئوري عدالت" در سال 1971 طرح ميکند، و نظريه مهم خود-منفعتي روشنگرانهenlightened self-interest که در آن کتاب ارائه کرده، در ماورأ جوامع کنوني غرب است. وي همواره عادلانه بودن را آنگونه تعريف ميکند، که به مثابه تضمين "بزرگترين منفعت براي کم مزيت ترين عضو جامعه" است. به عبارت ديگر، در اينجا پشتيباني از اصل اول عدالت، يعني آزادي هاي سياسي، و نيز تضمين به حد اکثر رساندن شرايط حداقل در جامعه، به معني کشتن انگيزه فعاليت نيست، آنچه که حتي در جوامع سوسياليستي از نوع سوئد هم مسأله است، چرا که در اينجا از طريق اصل دوم عدالت، يعني با ايجاد امکانات مساوي، عدالت حاصل ميشود، و نه از طريق خيريه.

در خاتمه جمع بندي کنم، که سوسياليسم از دموکراسي هاي مالکيت دار نا عادلانه تر است، چه از نظر تأمين اصل اول عدالت و چه از نظر تأمين اصل دوم، هر چند اين حرف به معني ماندن در سطح دموکراسي هاي کنوني غرب نيست. اين به آن معني است که رفتن به سوسياليسم، به معني رفتن فراسوي جوامع کنوني غرب *نيست*، و آنانکه تصور ميکنند، سوسياليسم آنان را در فراسوي سيستم هاي موجود ميبرد، در واقع به دنبال راه حل هاي گذشته، براي حل مسأله حال هستند.

براي رفتن به فراسوي دموکراسي هاي کنوني، بايستي تکامل دموکراسي هاي مالکيت دار را، در پرتو تحول فراصنعتي بررسي کرد، چه دز زمينه دموکراسي (http://www.ghandchi.com/133-design.htm) و چه در زمينه عدالت اجتماعي (http://www.ghandchi.com/265-EconJustice.htm).

منابع فصل 7

08. حمله پيش صنعتي به گلوباليسم

noreply@blogger.com (sam ghandchi) — Wed, 24 May 2006 21:44:00 +0000

08. حمله پيش صنعتي به گلوباليسم

پيش از آنکه حمله پيش صنعتي اسلامگرايان به گلوباليسم را بررسي کنم، اجازه دهيد ابتدا تابو روابط با غرب و با اصطلاح موضع ضد امپرياليستي را مرور کنم. سپس من حمله اسلامگرايان به غرب را بررسي ميکنم، و بالاخره من توجه خود را به حمله نيروهاي ماقبل صنعتي به گلوباليسم معطوف خواهم کرد.

تابو غرب

تابو روابط با غرب يک ضعف نيروهاي مستقل دموکراتيک ايراني است، و اين نيروها ممکن است مانند مهره شطرنج، در بازي ديگري نظير ماجراي گروگانگيري ، مورد سو استفاده قرار گيرند.

گروگان گيري از طرف نيروهاي ماقبل صنعتي اسلامگرا در ايران بر پا شد، تا که واپسگرائي خود را مشروعيت بخشند، در زير پرچم مبارزه با تجاوز خارجي، و جمهوري اسلامي از تم استقلال و آنتي آمريکانيسم دهها سال است که براي بسيج نيروهاي دموکراتيک براي اهداف واپس گراي خود استفاده کرده است.

بررسي تاريخ روابط ايرامن با غرب بسيار مفيد است تا که به ما پرسپکتيو مناسبي براي نگرش به حمله امروز نيروهاي ماقبل صنعتي به گلوباليسم بدهد.

بنظر من برخودد ما ايرانيان به رابطه با قدرت هاي غرب غلط بوده است. همه تاريخ نگاران و سياست مداران ما، فقط درباب دخالت ها و شرارت هاي قدرت هاي غربي در ايران نگاشته اند، و ترحم به خود را بمثابه موضع مستقل ترسيم کرده اند، و اينکه آيا برخورد نيروهاي مترقي ايراني با غرب درست بوده يا نه را مورد بررسي قرار نداده اند.

بنطر ميرسد شخصيت هاي مترقي و سازمان هاي سياسي ما تصور ميکرده اند هر رابطه اي با غرب در پايان نظير رابطه وثوق الدوله شود، و همواره از آن اجتناب ميکرده اند، بويژه وقتي که در قدرت نبوده اند.

و زمانيکه برخي نظير مصدق، در قدرت بوده اند، و نياز به طرف شدن با غرب داشته اند، در ارتباط با غرب جا نيافتاده بودند، و راپورت ايجاد نکرده بودند، و نه تنها با غرب، حتي با اتحاد شوروي، در صورتيکه رقباي مرتجع آنان نظير قوام السلطنه، راپورت طولاني مدتي نه تنها با غرب بلکه با شوروي هم ايجاد کرده بودند.

بنظر من اشتباه اين بوده که سياست مداران مترقي ما همه روابط با قدرت هاي خارجي را رابطه ارباب و برده تصور ميکردند، که اساسأ در مورد رابطه شاه و آمريکا، يا رابطه حزب توده و شوروي صادق بود. همجنين درباره رابطه با غرب، سياستمداران مترقي ما تصور ميکردند که معني اش روابط پنهان با دولت هاي غربي است، چه در برگيرنده قول هاي پنهاني باشد، ]چه نباشد، نظير قرارداد پنهاني وثوق الدوله در گذشته دور.

آنجه در بالا ذکر شد، تنها نوع رابطه ممکن با غرب نيست، و در حقيقت اينها رابطه ارباب و برده است، که اساسأ پنهاني شکل ميگيرند، در پشت در هاي بسته. رابطه صحيح لازم نيست که اينگونه باشد.

يک نماينده سازمان سياسي يا حقوق بشر ايراني ميتواند *آشکارا* با يک دولت يا حزب سياسي غربي، نظير حزب دم.کرات آمريکا، تماس بگيرد، براي گفتگو درباره مسائل مورد علاقه طرفين، و اين اشکالي ندارد. يک سازمان سياسي يا حقوق بشر لازم نيست که در قدرت باشد تا چنين روابطي را ايجاد کند، و لازم نيست تا براي همه ايرانين بتواند صحبت کند تا جنين روابطي را خلق کند.

البته چنين روابطي به اين معني نيست که چنين سازمان ها، همه مردم ايران را نمايندگي ميکنند، و اين صرفأ به اين معني است که آنها پايه هاي خود را نمايندگي ميکنند، و به اين طريق آنان مسائل مورد علاقه متقابل طرفداران سازمان خود هستند، براي تبادل نظر با نمايندگان طرفدارن سازمانها و دولت هاي کشورهاي ديگر. اين کاري است که سازمان هاي سياسي، فرهنگي، و حقوق بشر، در کشورهاي غربي بين خود براي بيش از يک قرن است که انجام ميدهند، و روابط آنها به رابطه دولت ها و احزاب سياسي در قدرت، محدود نميشود.

بنظر من نکته کليدي درباره تجديد نظر روابط با غرب بايستي *بازبودن کامل* اين چنين روابط باشد، و مطمئن شدن از اين که طرفداران آنها کاملأ در جريان همه مذاکرات هستند، و بويٍژه وقتي که اين تماس ها با دولت ها، و يا موسسات و شخصيتهائي باشد که با دولت خهاي مختلف در تماس هستند.

متأسفانه، نه تنها گروگانگيري، و تهديد قتل به سلمان رشدي، ايران و ايرانيان را از غرب منزوي کرد، بلکه سازمان هاي سياسي و حقوق بشر نيز در دام منزوي شدن خود از غرب افتادند، بخاطر آنکه ميترسيدند هوادار آمريکا خوانده شوند، از تماس با سازمان هاي دولتي، سياسي، و حقوق بشر در غرب مختلف، در ارتباط با منافع متقابل، اجتناب ميکردند. تنها سازماني که آنها پيگيرانه تماس گرفتند سازمان ملل و ارگان هاي حقوق بشر بين المللي بود. بنظر من اين کافي نيست.

به عبارتي، نيروهاي مترقي ايراني خود-سانسوري ميکردند، حتي وقتي در فضاي آزاد غرب در بيش از 20 سال گذشته زندگي کرده اند. اين تابو تنها به انچه آنان ميتوانستند بدست آورند لطمه زده است، و بيشتر و بيشتر نيروهاي مترقي ايراني را در جهان منزوي کرده است.

بنطر من اکنون زمان آن رسيده است که همه نيروهاي مترقي ايراني، روابط *باز* و *مستقيم*، با سازمان ها ي سياسي، فرهنگي، حقوق بشر، خبري، و دو.لتي بيشتري در غرب و ديگر نقاط جهان برقرار کنند، تا مواضع خود را درباره موضوعات مختلف راجهع به ايران به ديگر نقاط جهان مراوده کنند.

دور ماندن از بحث *باز* موضوعات مورد علاقه متقابل با نهاد هاي مختلف در جهان، تنها به پيروزي آناني که در پي معامله هاي پنهاني با بدترين دشمنان ايران ، در پشت درهاي بسته هستند، کمک ميکند. همانهائي که در عين حال رگهايشان با شعارهاي ضد امپرياليستي متورم ميشود، فرمان مرگ براي دانشجويان دموکراسي خواه ايران صادر ميکنند.

ديگر زمان ان فرا رسيده است که ما از تابوي پوچي که ما به عنوان "آنتي امپرياليسم" باور کرده ايم، خود را رها کنيم، تابوئي که تنها به دشمنان ايران ياري رسانده است تا به نام ايران سخن بگويند، يعني به عنوان تنها نماينده ايرانيان در در جهان. در زير اجازه دهيد ببينيم چگونه نيروهاي ماقبل صنعتي به غرب مينگرند، قبل از آنکه به بررسي برخورد آنان به گلوباليسم به پردازم.

شعار "مرگ بر آمريکا"

از ابتداي تأسيس جمهوري اسلامي، رهبران جمهوري اسلامي، در هر فرصتي شعار مرگ بر آمريکا را تکرار کرده اند. هر هفته در مراسم نماز جمعه اصلي اسلامي، که در دانشگاه تهران برگزار ميشود، بالاترين مقامات جمهوري اسلامي، شنوندگان خود را، دوباره و دوباره، قبل از هر بخش نماز و در پايان نماز، به تکرار اين شعار تحريک ميکنند.

من مدتها در شگفتي بوده که چرا اين شعار نقش مرکزي را در پرسپکتيو اسلامگرايان ايفا ميکند، تا آنکه من جنايت هولناک 11 سپتامبر را ديدم، که از قبل طرح ريزي شده بود و بروشني کشتار آمريکائيان بود. گرچه جمهوري اسلامي همواره سعي کرده است ادعا کند که منظورشان از اين شعار دولت آمريکا است، و گرچه آنان تراژدي 11 سپتامبر 2001 در آمريکا را محکوم کرده اند، اما برخورد آنان به غرب، که در اين شعارمتبلور است، نشان ميدهد اينگونه تراژدي ها نتيجه منطقي برخورد و پرسپکتيوي است که آنها اشاعه ميدهند. اجازه دهيد به موردهاي مشابه در تاريخ اخير جهان نگاه کنيم، آنهائي که مأموريت خود را نابود گردن امريکا ميانگاشتند.

در تاريخ معاصر، کمونيسم به همينگونه، در پي نابودي سرمايه داري و رأس آن آمريکا بود. کارل پاپر در "درس هائي از اين قرن" در 1997 ، اين موضوع را به خوبي توضيح داده است. پاپر مينويسد که بحث اصلي مارکس در کاپيتال اين است که "سرمايه داري نميتواند اصلاح شود، بلکه فقط ميتواند نابود شود، و اينکه اگر کسي خواهان جامعه بهتر است، آن بايستي نابود شود" (ص 19). صرف نظر از تمام اصلاحات سرمايه داري، اين پايه تفکر مارکسيسم، تا پايان امپراتوري شوروي، بخشي از ايدئولوژي رهبران شوروي باقي ماند. سپس پاپر بحران 1962 کوبا را ذکر ميکند، و دستيابي شوروي به بمب هيدروژني، که براي اولين بار به شوروي امکان آنرا ميدهد که آمريکا را نابود کند.(ص 23)

اما شوروي دربحران کوبا در سال 1962 عقب نشست، و پاپر مينويسد که "شوروي جنگ سرد را در آن نقطه از دست داد، وقتي که کوشش براي نابود کردن آمريکا امکان پذير شد. آن زماني بود که تنها ايده باقي مانده رژيم مارکسيستي شکست خورد، و آن آغاز سقوطي بود که به فروپاشي عمومي انجاميد." (ص23) "ولي پس از 1962، آنها کماکان به توليد بمب ادامه دادند، وقتي بخوبي ميدانستند که نميتوانند از آن استفاده کنند. آن نقطه صفر مطلق فکري بود."

در مورد اسلامگرايان ما هنوز در شرايط مشابه 1962 قرار نگرفته ايم، که جمهوري اسلامي يا نيروي اسلامگراي ديگري توان نابود کردن دنياي غرب را داشته با شد، و در نتيجه پاسخ اين سوال که اين نيروي واپس گرا، نظير خروشف، عقب نشيني کند، يا آنکه جهان را نابود کند، هنوز معلوم نيست.

جالب است که کل درک ترسيم غرب به مثابه شيطان، و ديدگاه نابودي غرب، بخش لاينفک شستشوي مغزي مردم شوروي شد، نظير آنچه اسلامگرايان در خاورميانه در 30 سال گذشته انجام داده اند. گورباچف اين پديده در شوروي را ذکر ميکند، وقتي او احساس ميکند که نياز به *نرمال* کردن مردم شوروي است. آنچه در زير ميايد ملاحظات پاپر از اين آخرين دوره سقوط کمونيسم روسي است.
:
"تنها با گورباچف است که ما مردي را ميبينيم که تشخيص داده است که بايستي پيش فرض بنيادي کل سياست شوروي را تغيير دهد، که آنها مردمي هسنتند با مأموريت براي نابودي سرمايه داري-يعني، آمريکا. گورباچف در واقع خود چندين بار به آمريکا آمده بود، و واقعيت را آنجا ديده بود، او ميخواست که درک خود از مردم آزاد، که نسبت به روسيه خشونت بار نيست را، نشان دهد، و اميدوار است که روسيه سر عقل آيد. و گورباچف حرف مهمي زد وقتي که گفت "من ميخواهم مردم شوروي را يک مردم نرمال کنم" ..ميبينيد که دست آورد گورباچف آن بود که فهميده بود که مردم شوروي "نرمال" نبودند ، در صورتيکه مردم آمريکا بودند. اين برخورد واقعأ در آمريکا بسيار متفاوت است، مردم هميشه اين بازي وحشتناک را در فکر ندارند"

ملاحظات پاپر در باره شوروي بسيار مهم هستند. کوشش دولت کمونيستي، حزب، و رهبران آن، دهها و دهها سال، ايجاد اين نگرش غير عادي در ميان مردم بود، تا که مأموريتي براي نابودي آمريکا هميشه در فکر خود داشته باشند. بنظر من دولت ها، احزاب، و رهبران اسلامگرا نيز، کوشش مشابهي در سه دهه گذشته داشته اند.

طرفداران خميني در ايران، طالبان در افغانستان، و جريانات اسلامگراي ديگر، با شعار "مرگ بر آمريکا"، براي بيش از 20 سال، هر هفته در نمازهاي جمعه در ايران و نقاط ديگر خاورميانه، سعي در شستشوي مغزي عمومي جامعه براي ايجاد ذهنيتي براي نابودي آمريکا کرده اند.

اين ديدگاه است که مسول جنايات 11 سپتامبر، دنيل پرل، نيک برگ، و ديگران است.

اسلامگرايان تا نابودي دموکراسي غرب از پا نخواهند نشست، و راه حل سقوط اين جمهوري هاي اسلامي، نظير سقوط شوروي قبل از آنهاست، يعني بدست جنبش دموکراسي خواهي خود مردم ايران، تا که هرنوع اسلامگرائي حقانيت مردمي را براي هميشه از دست يدهد، و اين جريان واپس گرا، که در برابر تحول جهاني فراصنعتي سر برآورده است، پايان يابد. اولين گام نيز همانگونه که گورباچف گفت، *عادي* کردن مردم است، از طريق متوقف کردن اين شعار "مرگ بر آمريکا" ونقد ديدگاه ضديت با دموکراسي غرب.

مردم خاورميانه بيش از صد سال پيش، جنبش هائي نطير مشروطيت در ايران را بر پا کردند، و سکولاريسم و قانون مدني را پشتيباني کردند. بنياد گرائي اسلامي کنوني در ايران، بيان واقعيت تفکر مردم ايران نيست، بلکه نظير فاشيسم نازي، يک حرکت بسوي گذشته است، و گرچه هم فاشيسم نازي و هم اسلامگرائي، جنبش هاي مذهبي بوده و هستند، اما اصل انديشه آنها در ضديت شان با دموکراسي غرب و سکولاريسم خلاصه ميشود، و هيچ نياز باصطلاح "تاريخي" براي حکومت اسلامي در آن جوامع نيست، چه نوع فاشيستي و چه باصطلاح دموکراسي اسلامي.

اين ها همه به حمله نيروهاي ماقبل صنعتي بهر ضد گلوباليسم مربوط است، يک مانع در برابر تغيير عصر، که در پيش چشم هاي ما، در زمان حاضر، در حال وقوع است، و من درباره اين موضوع در قسمت بعد بحث ميکنم.

موانع ماقبل صنعتي در برابر گلوباليسم

سالها پيش زماني که من تغييرات عظيم تکنولوژيک، که در مقابل ديدگان ما اتفاق ميافتاد را، ذکر ميکردم، دوستي از من پرسيد که من درباره کشورهايئي نظير ايران در ميان اين پيشرفت هاي جهاني چه فکر ميکنم. آنزمان، من به وي گفتم که سرعت تغييرات گلوبال که ما شاهد آن هستيم نظير يک لوکوموتيو است، که با شتاب زيادي در حال حرکت است . هر فرد، خانواده، ملت، و کشور، نظير مسافراني هستند که بايستي هر چه زودتر در اين قطار سوار شوند، و اگر نشوند، فاصله شان از نزديک ترين ايستگاه، براي سوار شدن در ترن، بطور هندسي بيشتر و بيشتر ميشود. بتازگي من با آن دوست ديدار کردم، و او به من ميگفت که بنظر ميرسد آفريقا به مثابه يک قاره بيشتر و بيشتر از اين لکوموتيو دور شده است.

بنابراين وقتي به پديده تغييرات گلوبال تکنولوژيک مينگريم، ما ميتوانيم برخي کشورهاي جهان سوم را مشاهده کنيم که گام هاي بلند خوبي به جلو برداشته اند، کشورهائي نظير سنگاپور و تايوان ، و برخي ديگر اصلأ بر روي ترن نيامده اند. و در بسياري کشورهاي توسعه نيافته، عامل سياسي مانع اصلي در برابر اين پيشرفتها *است*، چرا که عدم وجود آزادي، مطمئنأ مانع بزرگي در برابرتوسعه فراصنعتي است. تنها نگاهي به ايران، که در آن جمهوري اسلامي علنأ به بلوک کردن بسياري از سايت هاي اينترنتي ضد جمهوري اسلامي اذعان دارد، نشان ميدهد که قدرت عوامل سياسي، در پيش روي يا عدم پيش روي گلوباليسم، و توسعه فراصنعتي هر کشور، غير قابل انکار است.

اگر جامعه صنعتي براي نوع توليد خود، به *آموزش* به مثابه يک پيش نياز ضروري احتياج داشت، تکنولوژي هاي مدرن، به *آزادي* براي ترقي و رشد خود نيازمندند، چرا که جريان يابي آزاد اطلاعات براي اقتصاد اطلاعاتي، نظير نياز حمل و نقل آزاد در يک اقتصاد تجاري است.

بخاطر داشته باشيم که در جوامع ماقبل صنعتي، آموزش وجود داشت، اما آموزش يک پيش نياز براي توليد *نبود*، در صورتيکه آموزش در اقتصاد صنعتي به يک پيش نياز توليد تبديل شد، و اين دليل اين امر است که سيستم آموزشي به يک نياز عمومي در دو قرن گذشته تبديل شد، و استاندارديزه شد و به يک موسسه مهم جامعه صنعتي ارتقأ مقام يافت، و بدينگونه سيستم آموزش عمومي در همه کشورهاي صنعتي جهان شکل گرفت. و اين همه نه بخاطر خيرخواهي صاحبان صنعت، بلکه بخاطر نياز توليد صنعتي اتفاق افتاد.

آموزش عمومي يک پيش نياز براي جامعه صنعتي دو قرن گذشته بود. امروز نيز شرايط مشابهي در ارتباط با *آزادي* و جامعه فراصنعتي وجود دارد.

آزادي، ايده ال مهمي در جوامع صنعتي و ماقبل صنعتي بود، و بيانيه حقوق بشر و اسناد مشابه در تاريخ، نتيجه کوشش هاي بشريت براي زندگي اجتماعي شايسته براي انسانها بوده است. اما تنها در جامعه فراصنعتي، آزادي به پيش نياز توليد مبدل شده است.، و در اشکال قانوني نهادينه شده است، و براي حمايت جريان يابي آزاد اطلاعات، آزادي اختراع، و حقوق مالکيت دانشي intellectual property، حقوق ثبت نرم افزار و امثالهم، تدوين شده اند. براحتي ميتوان عدم وجود قوانين ثبت اختراعات در کشورهاي عقب مانده را ملاحظه کرد، و تأثير اين عامل را بر روي سرعت ورود آنها به دنياي فراصنعتي ميتوان ديد.

نهادينه شدن آزادي، يک ضرورت براي توسعه تکنولوژي هاي مرکزي فراصنعتي است، و آينده نگرهائي نظير آلوين تافلر، اين عامل را در کارهاي خود ياد آور شده اند [مثلأ در کتاب "جابجائي قدرت" اثر تافلر]. برخي از تکنولوژي هاي نوين، ميتوانند در خوامع بسته نظير چين کمونيست توسعه يابند، اما توسعه دانش رمزي شده، که نياز بنياني توسعه فراصنعتي است، در شرايط عدم وجود آزادي سد ميشود چرا که آنگونه تحول فقط تکنيک نيست، و عرصه هاي مختلف دانش و انديشه را در بر ميگيرد و عدم آزادي انديشه توسعه آن را نابود ميکند.

براي يک ارائه خوب درباره دانش رمزي شده، به پيشگفتار 1999 دانيال بل، براي چاپ جديد کتاب فرا رسيدن جامعه فراصنعتي وي مراجعه کنيد.

حالا اين زمينه ايست که بر بستر آن توسعه کشورهاي جهان سوم را بررسي کنيم. توسعه برخي کشورها نظير سنگاپور و تايوان در سخت افزار، و هندوستان در نرم افزار ديگر امروز زبانزد خاص و عام است. من نيز درباره موضوع فيبر نوري و ايران در سال 1998 نوشتم، و تفاوت هاي دسترسي به اينترنت سرعت سريع در کشورهاي مختلف را بررسي کردم. شايسته ذکر است که کره جنوبي سخت موفق شده است، عمومي کردن دسترسي به اينترنت سرعت سريع را حتي از آمريکا نيز زودتر توسعه دهد.

اساسأ فيبر نوري در استخوان بندي اصلي شبکه اينترنت هر کشور، و دسترسي به کابل هاي فيبر نوري سريع زير اقيانوسي جهاني، همانقدر امروز کليدي هستند، که دسترسي به آبهاي گرم در عصر صنعتي مهم بود. من بر اين بايه در مقاله ذکر شده ام توضيح داده ام، که چرا استخوان بندي فيبر نوري ملي براي توسعه آينده ايران اهميت کليدي دارد. من بتازگي در گزارشي از مخابرات ايران ديدم، که توسعه هائي در اين زمينه در ايران انجام شده، که مايه خشنودي است.

معهذا، ساختمان اقتصاد فراصنعتي، با ايدئولوژي هاي ناسيو ناليسم، حمايت گرائي، يا ايزوله ماندن قابل انجام نيست، حتي اگر برخي از اين تکنولوژي ها در ايران توسعه يابند. سد کردن سايت هاي اينترنتي، که بر مبناي ايدئولوژي دولتي انجام ميشود، وقتي که دولت کشور را بمثابه ملک خصوصي دولتمردان تلقي ميکند، معنايش شکست هدف جريان يابي آزاد اطلاعات است. در واقع ايدئولوژي هاي دولتي به اين طريق، ميتوانند استقلال واقعي يک کشور را در خطر افکنند، تا آنکه به هدف استقلال کشور ياري رسانند.

برخي اسلامگرايان سعي ميکنند که سد کردن جريانيابي اطلاعات را، بمثابه هدف ملي متوقف کردن امپرياليست ها توجيه کنند. حتي اگر آن حقيقت داشت، آنان يک سد ارتجائي در برابر گلوباليسم ايجاد ميکنند. حتي ناسيوناليسم در اين روز و عصر همانقدر عقب مانده است، نظير کمونيسم. ما در عصري زندگي نميکنيم که قدرت هاي امپرياليستي حاضر بودند در مواد خام، کار ارزان، و بازارهاي کشورهاي جهان سوم سرمايه گذاري کنند.

بيشتر و بيشتر معادن واقعي جهان نو را دانشگاههائي نظير ام آي تي MIT در آمريکا تشکيل ميدهند، که موادي را بر مبناي سفارش صنايع در لابراتوارهاي تحقيقاتي علم مواد و مصالح عمليApplied Material Science ميسازند، مثلأ موادي با خواص هادي و عايق معين، و دواملازم، که مورد نياز محصول نهائي يک توليد کننده اتومبيل در صنعت اتومبيل سازي است. دانيال بل توضيح بسيار عالي اي از اين موضوع در تغيير توليد جهاني در نوشته خود تحت عنوان شکستن زمان، فضا، و جامعه دارد، که به فارسي هم ترجمه شده است. همچنين چنانکه بعدأ نشان ميدهم، ننوتکنولوژي مهمترين تحولات را در اين عرصه شکل خواهد داد.

بحث بالا به اين معني است که جلب سرمايه به هر کشور، براي پروژه هاي ذکر شده، ميتواند اتفاق افتد، به شرطي که نيروي کار ماهر لازم براي آن کار در آن کشور وجود داشته باشد. غرب اين تحولات جهاني را پيش قراولي ميکند، و برخورد سياستمداران هر کشور جهان سوم در معامله با غرب، در اينکه آن کشور در بازار گلوبال موفق شود، نقش کليدي ايفا خواهد کرد. نمونه ژاپن که قادر به توليد و بازاريابي محصولات خود در بازارهاي جهاني است، بايستي سرمشق خوبي براي هر کشور جهان سوم در اين عصر و روز باشد، که چگونه با همکاران غربي خود ميبايست در اين کوششها رفتار نمود.

و همانگونه که در ابتداي اين فصل ذکر کردم، تابوي غرب در ميان روشنفکران ايران، وقتي که يا ما فکر ميکرديم بايستي خدمتکار غرب باشيم و يا تصور ميکرديم بايستي از غرب منزوي بمانيم، در عصر کنوني ضد مولد است. و جمهوري اسلامي نيروهاي ماقبل صنعتي ايران و حملات آن به گلوباليسم و پيشرفت، تنها نتيجه اش، لطمه زدن به توسعه ايران بسوي يک جامعه فراصنعتي است.

مثال قضيه گروگانگيري در آغازين روزهاي پس از انقلاب 1357، و پشتيباني بسياري از گروه هاي سياسي ايراني از آن عمل وحشيانه، دليلي بود بسيار قوي براي منزوي شدن ايران و ايرانيان در جهان. کشورهائي نظير ويتنام، چنين رابطه بدي با غرب ايجاد نکردند، با اينکه حتي يک آمريکائي در اين ماجراي گروگانگيري کشته نشد. چرا؟ به اين خاطر که چنين عملي مصونيت و امنيت شهروندان خارجي را به زير سوال ميبرد، که براي توسعه روابط تجاري، ديپلماتيک، و ديگر روابط بين کشورها اهميت کليدي دارد.

گروگانگيري اين تصوير را ايجاد کرد که موسسات بازرگاني محترم شمرده نشده و نميتوانند احساس امنيت کنند، و چنين تصويري براي هر کشوري در اين عصر گلوباليسم، زهر است، در عصري که بازرگاني گلوبال به چنين تضمين هائي براي شکوفائي خود نيازمند است. و حمله به گلوباليسم، از طريق چنين عملکردهاي ضد غرب، نظير گروگانگيري، تنها به منزوي شدن ايران، و عقب ماندن از ترقي قرن 21 کمک کرد.

در اين عصر، اين يک امر حياتي است که هر فرد، از رهبران سازمان هاي سياسي و دولتي مختلف سوال کند، که برنامه آن رهبران براي آينده چيست، برنامه هاي اقتصاذي و سياسي. ما از سياستمداران و رهبران خود انتظارات زيادي داريم، ولي فراموش ميکنيم تا از آنها در باره *برنامه* هايشان بپرسيم، در صورتيکه در واقع اصل آنچه که بايستي از آنها بپرسيم، برنامه شان براي ايران است، برنامه اي که آنها در صورت رسيدن به قدرت پياده خواهند کرد. آيا ما دوباره به رهبري اي ختم خواهيم شد، که در ستيز با گلوباليسم عمل خواهد کرد، اينبار نه در زير پرجم اسلام، اما با ارائه دلائل ايدئولوژيک عقب مانده ديگري، چه چپي چه ناسيوناليستي؟

ايران در برابر يک گزينش خواهد بود، که يک ژاپن شود و يا يک عربستان سعودي. عربستان سعودي اي که واپس گرا است و هنوز قطع عضو ميکند و گردن ميزند، و تنها بخاطر روابط خوب با غرب، ما زياد درباره قساوت هاو سيستم متروکش نميشنويم، و در زمان حاضر پول ساز است، بخاطر نفتش، ول هيچ توليد فراصنعتي پايه اي قابل ملاحظه اي را رشد نداده است.

در مقايسه جهت يابي اقتصادي نظير ژاپن به اين معني است که توجه صاحبان صنايع به خدمت کردن به مشتريان خود است، و حتي اگر دولت به صنايع کمک کند، کمک از طريق حمايت آنها براي فروش محصولات با کيفيت پائين به مشتريان نيست، که به سد کردن انتخاب محصول بهتر خارجي از مشتريان است. کمک واقعي به صاحبان صنايع، بايستي به اين معني باشد، که به آنها کمک شود، محصولات با کيفيت بالاتري، براي بازار گلوبال توليد کنند، حال چه مشتريان در خارج ايران باشند يا در داخل ايران.

يک شرکت موفق آن است که بتواند در بازارهاي گلوبال بفروشد و به بهترين وجه بتواند نيازهاي مشتريان خود را فراهم کند، و نه مثل بسياري از فروشندگان در ايران، که در بازار فروشندگان ميفروشند، وقتي خريدار از انتخاب هاي بهتر محصولات خارج از ايران محروم شده است. من در اين باره مفصلأ درمورد سياست هاي حمايت گرايانه و اقتصاد دوران کنوني در مقاله توليد براي بازار خريداران بحث کرده ام، و نشان داده ام که صاحبان صنايع بايستي براي بازار خريداران توليد کنند، يعني بازاري که خريدار، همزمان، فروشندگان مختلف را قابل دسترسي دارد، و نه بازار فروشندگان ، که در آن خريدار، فقط از فروشنده حمايت شده ميتواند خريد کند.

ايرانيان مترقي، بايستي با سياست هاي واردات و صادراتي که بر مبناي حمايت صنايع داخلي، و نه حمايت مصرف کنندگان باشند، مخالفت کنند. اگر صنايع داخلي نميتوانند قيمت، خصوصيات، و کيفيت خواسته شده مصرف کنندگان ايراني را فراهم کنند، آنها *نبايستي* با سياست هاي واردات و صادرات، مورد حمايت دولت قرار گيرند.

راه شايسته براي کمک به صنايع داخلي، از طريق برنامه هاي تکنيکي و علمي است، که به آنها ياري شود تا به سطح صنايع پيشرو مشابه در سطح بين المللي برسند ، و نه آنکه آنها در سطح عقب مانده و متحجر، نظير اکثريت بازرگانان بازار ايران بمانند، اما در عين حال سودآور، چرا که دولت از رقابت خارجي جلوگيري ميکند، و آنها را سر پا نگه ميدارد، و در عين حال به بازار سياه براي محصولات خارجي بهتر دامن ميزند.

در واقع جمهوري اسلامي، بسياري از عقب مانده ترين توليد کنندگان ايران را اجازه داده که منسوخ بمانند، اما سود آور، با استفاده از قوانين گمرکي بي معني، که بر عليه منافع مصرف کنندگان تدوين شده اند.

بيشتر آنکه، احزاب و افراد مترقي بايستي برنامه هاي توسعه موسسات فراصنعتي را پشتيباني کنند، و به محو صنايع دود آلود کهنه گذشته ياري کنند. ترويج تکنولوژي هاي کامپيوتر، ارتباطات، ژنتيک، ماهواره، نياز اساسي براي ايجاد زيربناي لازم جهت توسعه فراصنعتي در ايران است.

نيروهاي مترقي ميتوانند به شکل گيري صندوق هاي سهامي-ملي (http://www.ghandchi.com/329-NMF.htm)، براي ياري به اينگونه صنايع، و تأمين مالي پيشآهنگان تأسيسentrepreneurs اينگونه شرکت ها در ايران، نقش مهمي ايفا کنند. ما نبايستي همه اين گونه کوشش ها را، از طريق دولت انجام دهيم، و ابتکار و پيش قدمي خصوصي و NGO ها نشان داده اند، که براي اينگونه فعاليت هاي توليدي بهتر و مثمر ثمر تر است.

بسيار مهم است اين نکته کليدي تأکيد شود، که تا زمانيکه يک شرکت، صنعت، و يا فروشنده در ايران احساس نکند که درآمد خود را از طريق ارائه قيمت ، خصوصيات محصول، و کيفيت بهتر براي مصرف کننده بايستي بدست آورد، ايران نميتواند کشوري موفق در قرن 21 شود. در پايان روز، اين ويژگي ايست که يک ملت را در بازار گلوبال موفق ميکند، و نه کمک دولت در تحميل به خريداران براي خريد کالاي نامرغوب تر، و قتي خريدار از انتخاب هاي بهتر از طريق عوارض گمرکي و سياست هاي حمايت گرايانه محروم شده است.

من نظرات خود را درباره برنامه سياسي و جوانب ديگر اين تغيير نوشته ام، که در پيشنهاد من براي پلاتفرم حزب آينده نگر ايران مدون شده است.

مطمئنأ بين نيروهاي سياسي و اجتماعي سنتي ايران، و اين واقعيت جديد کشاکش غير قابل اجتناب است، و شکست نيروهاي مترقي به نيروهاي اسلامگرا در 1357، به توسعه فراصنعتي ايران کمک نکرده است، اما در عين حال، ايران بهترين نمونه است از آنکه چگونه يک برنامه سياسي و اجتماعي واپس گرا ميتواند باعث عقيم کردن دائمي يک ملت شود، ملتي که قرن 21 را ميفهمد، و مدت زيادي از اين قطار پيشرفت دور نخواهد ماند. مبارزه براي ترقي خواهي در عصر کنوني در ايران تازه آغاز شده است.

گلوباليزه شدن اقتصاد جهاني با سرعت زيادي بجلو ميرود، و ديگر صرفأ يک موضوع تئوريک نيست، و کشورهائي نظير ژاپن و بعدأ سنگاپور، تايوان، و حالا کره جنوبي و هندوستان براي اين تحول تاريخي برنامه ميريزند و فعالانه توليد ميکنند، و محصولاتشان حتي بخش قابل ملاحظه اي از سهم بازار آمريکا را نيز تصاحب کرده است. حتي نگاه ساده به اتومبيل ها در خيابان هاي آمريکا، و ديدن اتومبيل هاي ژاپوني تويوتا، هوندا، مزدا، و حالا حتي اتومبيل هاي هاندائي کره جنوبي، گوياي اين حقيقت است که توليد واقعي در جهان کنوني براي بازار گلوبال است.

هر دوي سرمايه داري و سوسياسيسم به پايان راه خود رسيده اند. سوسياليسم در بهترين حالت خود در سوئد، ديگر راه حل معضلات دنياي کنوني نيست، و سرمايه داري نيز پاسخ مسائل دنياي ما نيست. توسعه هاي نوين در غرب، همه به سوسياليسم يا سرمايه داري خلاصه نميشود، و تنها نگرش تحريف شده واقعيت، آنرا اينگونه تصور ميکند. جامعه فراصنعتي با اشکال گوناگون مالکيت در حال توسعه است.

به همانگونه که اسلامگرايان، جهان امروز را درک نکرده، آنرا اسلام در برابر کفر ميبينند، چپ گرايان نيز آنرا سوسياليسم در برابر سرمايه داري مي بينند. اين يک گروه بندي مذهب وار به ارث رسيده از دنياي 150 سال پيش است، که ديگر واقعيت واقعي کنوني نيست، همانطور که من در نوشتار صفبندي هاي گلوبال بحث کرده ام.

مطالعه آثاري نظير کتاب مگاترند اثر جان نيزبيتJohn Naisbitt ميتواند به خواننده کمک کند که نگرش متحجر دوگانه از جهان را تغيير دهد، و دنيا را در پرتو پاراديم هاي نوين بنگرد، وگرنه فرد تنها نا اميد شده و کل توسعه يک صد و پنجاه سال گذشته جهان را، يک شکست بزرگ تصور ميکند، آنجائي که سوسياليسم دوست داشتني در شوروي و چين شکست خورده، و شخص سعي ميکند سوسياليسم خيالي ديگري طبق دلخواه خود ترسيم کند، گوئي همه آنها که در شوروي و بلوک شرق بودند نادان بودند و نميتوانستند آنچه را مناديان سوسياليسم "واقعي" امروز در خيال دارند را ببينند.

اگرچپ گرايان از پوسته خود بيرون بيايند، ميتوانند ببينند که در واقع سوسياليسم پيروز شده است، و آنچه ميتوانست بدست آيد، بدست آمده است. هم سرمايه داري و هم سوسياليسم دو راهي بودند که از طريق آنها جامعه صنعتي آغاز، رشد، و پايان يافت. جهان فراسوي جامعه *صنعتي* ، حال چه در کشورهاي باصطلاح سرمايه داري و چه سوسياليستي، و غيره، در حال پيشروي است، و اقتصاد گلوبال در حال شکل گيري است که پاسخ هاي نويني براي برقراري دموکراسي و عدالت اجتماعي ميطلبد.

جنبش ضد-گلوباليسم
ضد-گلوباليسم بسياري از الهام هاي خود را از جنبش هاي ضد استعماري و ضد امپريليستي اوائل و اواسط قرن بيستم ميگيرد، بدون آنکه درک کند که گلوباليسم کنوني درباره تجاوز يک کشور به کشور ديگر نيست، هرچند از نظر اقتصادي، مواد خام، کار ارزان و بازارهاي محلي اهميت دارند.

گلوباليسم درباره انتگره شدن اقتصادي جهان، به رهبري اقتصاد اطلاعاتي است، هر چه که اين سکتور اقتصادي، بيشتر و بيشتر به عامل تعيين کننده در اقتصادهاي ملي تبديل ميشود، و برعکس مواد خام، کار ارزان صنعتي، و بازارهاي ملي اقتصاد صنعتي گذشته، نياز اقتصاد اطلاعاتي، نميتواند به هيچ اقتصاد ملي محدود شود.

همکاري هاي اقتصادي، سياسي، علمي، و مالي که از گلوباليسم منتج ميشوند، بر مبناي جغرافيا يا هويت ملي نيستند، و موضوعاتي نظير سقوط دلار آمريکا در برابر يورو و دلار کانادا، و يا درآمد سالانه 100 بليوني هند از تکنولوژي هاي جديد، يا نحوه شرکت کشورهاي توليد کننده نفت در اقتصاد جهاني را، نميتوان با پاراديم هاي فکري گدشته توضيح داد.

من در مقاله ام تحت عنوان يک جهان بيني از سوي شهر مرتدان درباره درک غلط برخي از جريانات چپ از گلوباليسم و مسأله جنگ نوشتم، و اينکه چگونه آنها مخالفت من با جريانات واپس گرا، نظير صدام و جمهوري اسلامي را، به عنوان دفاع از بوش تعبير کرده بودند، نه آنکه درک کنند که من ناسيوناليسم افراطي آمريکا، در برخورد به گلوباليسم را، همانقدر محکوم ميکنم ، که جريانات واپس گرا در کشورهاي در حال توسعه را.

اما درک غلط از ساختارهاي جديد گلوبال فقط مخصوص جريانات چپ نيست.

بسياري از تکنوکراتهاي ايران دوران شاه، که اکنون در خارج هستند، و يا تکنوکراتهاي ايران در داخل کشور، با آنکه به تحول گلوبال اذعان دارند، در تحليل از نيروبندي هاي سياسي و اقتصادي جهان در زمان حاضر، مثل سالهاي 1900، سعي ميکنند دنبال جريان محور يا متفقين، نظير دوران جنگ جهاني اول و دوم بگردند. حتي برخي از متفکرترين اقتصاد دانان ما، از"آمريكا (به‌انضمام كانادا، مكزيك و كشورهاي آمريكاي لاتين)، اروپا (با گسترش اتحادية‌ اروپا تا روسيه) و آسيا (چين، هند، ژاپن)"* بمثابه بلوک بندي هاي جديد جهان ياد ميکنند. بنظر من اشکال اين است که با پاراديم گذشته ميخواهند حال را توضيح دهند، بدون آنکه خود آگاه باشند که چگونه گلوباليسم، پاراديم را عوض کرده، آنگونه که در جاي گلوباليسم و فدراليسم نوشته ام.

مثلأ توضيح واقعيت کاهش ارزش دلار در سه سال گذشته، در برابر يورو و دلار کانادا را، نميتوان بر مبناي صف بندي هاي جغرافيائي توضيح داد. يا اين حقيقت که اکنون هند 100 بليون دلار از تکنولوژيهاي جديد درآمد ساليانه دارد را، نميتوان شبيه سرمايه گذاري مستعمراتي سالهاي 1900 براي کار ارزان توضيح داد، هر چند کار ارزان باعث پيروزي آنها در رفابت براي توليد تکنولوژي هاي جديد است. به همين شکل نوع شرکت کشورهاي توليد کنند نفت در اقتصاد جهاني در زمان ما را، نميشود بصورت آنچه استفاده از مواد خام توسط استعمارگران در سالهاي 1900 بود توضيح داد، هر چند دوباره مسأله مواد خام در اينجا مطرح است.

فرماسيون هاي جديد گلوبال در همه عرصه هاي زندگي بشر در حال شکل گيري هستند، و در نقاط مختلف نسبت اين ساختارها به ساختارهاي ماقبل گلوبال متفاوت است، و به نسبت آنکه سياست هاي دولت يک کشور، در هر زمان، ساختارهاي گلوبال را مورد حمله قرار دهد، به پيوند خود با سرمايه جهاني در کشور خود لطمه ميزند، همانگونه که سياستهاي اقتصادي ناسيوناليسم افراطي دولت بوش در چند سال گذشته در آمريکا، و سياست هاي اقتصادي واپس گرايانه درهاي بسته جمهوري اسلامي در 26 سال گذشته، چنين کرده اند.

بنظر من، خروج سرمايه از آمريکا در دوران بوش، باعث پائين آمدن ارزش دلار نسبت به ارز هاي اروپائي و دلار کانادا شده است. درست است که پائين آمدن دلار به نوبه خود، کالاهاي آمريکائي را در خارج ارزان ميکند، اما تصور آنکه دليل تنزل دلار در اين دوره، از طرف دولت بوش بعمد انجام شده، دور از واقعيت است، بويژه با توجه به اين واقعيت که دولت بوش تأکيدش بر تجارت آزاد بوده است.

در واقع ناسيوناليسم افراطي در چند سال گذشته به تمايل وارد کردن سرمايه به آمريکا، از سوي کشورهاي ديگر، ضربه زده است، و حتي بسياري صاحبان سرمايه خارجي، سرمايه خود را خارج کرده اند. درست است که اگر پروژه هاي زير بنائي نظير اينتر نت سريع در آمريکا انجام شده بود، آن پروژه ها به حجم سرمايه در آمريکا کمک ميکرد، ولي حتي سود حاصل از آن سرمايه گذاري ها، در شرايط دولتي که رابطه اش با گلوباليسم نا مطلوب است، به تقويت اقتصاد آمريکا نمي انجاميد.

معيار در جهان امروز براي هر کشوري، در همه زمينه هاي اقتصادي، توان فعاليت در اقتصاد گلوبال است، همانگونه که در آغاز تحول اقتصاد هاي ملي در سيصد سال پيش، نقاطي که با اقتصاد ملي سر جنگ داشتند، و به اقتصاد خود کفاي خود ميباليدند، عمرشان سريعأ پايان يافت.

امروز وقتي در هند براي تکنولوژي هاي نوين سرمايه گذاري ميشود، مثل سالهاي 1900 نيست. يک شرکت گلوبال که حتي اصلأ آمريکائي ميتواند باشد، و بخاطر کار ارزان در تکنولوژي نو، توليد را در هند مقرون بصرفه يبيند، ، ممکن است سودش را هم به آمريکا نياورده، و به جاي ديگر ببرد. مثلأ دوسال پيش، از نظر شرکت سيسکو، پرزيدنت پوتين در روسيه، اقتصاد گلوبال را از آمريکا بهتر ميفهميد، و با آن سمت گيري داشت، در نتيجه آنها روسيه پوتين را، بمثابه همکار، به خود نزديک تر ميديدند، تا آمريکاي بوش را.

همانگونه که در مقاله چرا رأي به کري، از ديويد باوئر ، استراتژيست سرمايه گذاري گلوبال مريل لينچ نقل کردم، "آمريکا بيش از هر زمان ديگري در 50 سال اخير، براي سرمايه، به بقيه جهان وابسته است" ويکسويگي استراتژي بوش، باعث بيگانگي اروپا شده است، وحتي باعث احتراز سرمايه داران نقاط ديگر جهان از سرمايه گذاري در آمريکا شده است. در اقتصاد گلوبال، اينگونه سياست هاي يکسويهunilateral از سوي هر ملتي، مانند شليک کردن به پاي خود است. .بنظر من دليل اصلي سقوط دلار در برابر يورو و دلار کانادا، اين امر است که سياستمداران آن کشورها در سه سال گذشته، برعکس آمريکا، بيشتر با فرماسيونهاي در حال شکل گيري گلوبال همراه بوده اند.

مسأله جنگ با صدام بخودي خود باعث ضعف بوش نيست، هرچند حتي در آن زمينه نيز سياست هاي ناسيوناليست افراطي وي، و عدم همکاري وي با نيروهاي ديگر جهان، با وجود پيروزي در جنگ، به ضرر وي شد. از نظر نظامي وي بسيار قادر عمل کرده، و با حداقل تلفات در عراق پيروز شد. حتي امروز بعد از آنکه نيات واقعي اسلامگرايان شيعي را فهميد، با استخدام ژنرال هاي سني صدام، و با طرح مالي عربستان سعودي، رژيم صدام را، بدون خود صدام، بخشأ تجديد سازمان داده است، و به اين طريق روياهاي جمهوري اسلامي ايران براي ايفاي نقشي مانند نقش سوريه در لبنان را نقش بر آب کرده است. ولي هيچکدام از اين پيروزي هاي نظامي بوش مسأله اصلي اقتصاد گلوبال، که مشاورين اقتصادي وي درک نکرده اند را حل نميکند.

يکي از پشتيبانان کري، بليونر معروف مجارستاني، جرج سوروس George Soros است. جرج سوروس به روشني گفته است که براي برچيدن دولت بوش از هر پشتيباني مالي فرو گذار نخواهد کرد. ويژگي سوروس در اين است که وي دقيقأ با پشتيباني از گلوباليسم، باعث سقوط اتحاد شوروي شد، و طرفداران وي نقش اصلي را در روسيه و کشورهاي ديگر اروپاي شرقي، پس از سقوط شوروي يافتند. در واقع با وجود داشتن ايدئولوژي کمونيسم، سياست و اقتصاد شوروي چيزي جز يک رژيم اقراطي ملي نبود.

دولت طرفدار گلوباليسم بايستي تکيه خود را بر روي ساختارهاي گلوبال گذارد. همانگونه که در زمان شکل گيري ساختارهاي ملي در اروپا، دولت شهر هاي پيشرو با ساختارهاي ملي در حال شکل گيري، سمت گيري کردند، و نه آنکه حصارهاي دور خود را تقويت کنند، آنگونه که ديوار برلين سمبل آن بود و فرو ريخت.

به عبارت ديگر، نيروهائي از طرفداران سوروس در آمريکا گرفته، تا نيروهاي مشابه در اروپا، هند، يا سنگاپور، و نقاط ديگر دنيا يک جريان گلوبال را تشکيل ميدهند. من از اصطلاح طرفداران سوروس، فقط براي درک بحث استفاده کردم، وگرنه واقعيت اين فرماسيونهاي جديد، يک تشکيلات سنتي سياسي يا اقتصادي به رهبري فرد معيني نيست، و اساسأ بصورت شبکه هاي مختلف اقتصادي، علمي، سياسي ، مالي و اتحاديه اي فرماسيونهاي جديد گلوبال در دنياي کنوني شکل ميگيرند.

در مقابل، نيروهاي واپس گرا، نظير صدام و جمهوري اسلامي، و ناسيوناليست هاي افراطي در آمريکا، سوي ديگر کشاکش دوران ما هستند. درک اين کشاکش، به عنوان کشاکش اصلي دنياي کنوني، ميتواند صف بندي هاي دنياي گلوبال کنوني را آشکار سازد. بخشي از اين فرماسيونهاي گلوبال، ميتواند از نظر جغرافيائي در اروپاي امروز قوي تر باشد، و فردا در آمريکا، و يا هند، اما اساسأ اين صف بندي ها جغرافيائي نيستند.

درک موضوع بالا، براي جنبش سياسي ايران، بسيار مهم است، چرا که اين اشتباه است که کشور معين، يا منطقه معيني را، متحد جنبش ترقي خواهانه خود فرض کنيم. متحد ما تحول گلوباليسم در دنيا است. البته موضوعات عدالت اجتماعي نيز در آن چارجوب، موضوع اصلي عصر ما هستند، که در جاي ديگر بجث کردم.

همچنين سخن من به اين معني نيست، که مثلأ، اگر رهبران جمهوري اسلامي با گلوباليسم باصطلاح همراهي کنند، بشود ايران را مدرن کرد، و تجربه با اسلامگرايان شيعي در عراق، اين واقعيت را بيشتر به ثبوت رسانده است، و من مفصلأ در جاي ديگر نوشته ام، که چرا جمهوري اسلامي ايران بايد برود ، و کمتر ازرفراندوم براي تغيير رژيم، راه ايران بسوي پيشرفت و دموکراسي را نخواهد گشود.

نکته اصلي من در اينجا اين موضوع بود که متحدين ما اتحادهاي گلوبال نيروهائي است که نه ناسيوناليست هاي افراطي غربي هستند، و نه واپس گرايان اسلامگراي ماقبل صنعتي، و امثالهم. نيروهاي مترقي که در صف بندي براي توسعه گلوبال فراصنعتي فرار دارند، متحدين ما هستند، چه وقتي ما ايران را از اسلامگرايان واپس گرا آزاد ميکنيم، و وچه وقتي که به ساختن ايران آينده نگر آغاز کنيم.

منابع فصل 8

09. روشنفکران ايران و چپ گرائي

noreply@blogger.com (sam ghandchi) — Wed, 24 May 2006 21:43:00 +0000

09. روشنفکران ايران و چپ گرائي

در بخش قبلي متذکر شدم که چرا گلوباليسم ترقي در عصر ما است. اکنون ببينيم چپ گرايان در محافل روشنفکري ايران در اين باره چگونه عمل ميکنند. آيا آنها اين پديده را تحليل و مطالعه ميکنند، و بهترين روش عمل براي ايران و ايرانيان را در اين بازار گلوبال جستجو ميکنند؟ آيا آنها سعي ميکنند ببينند چقدر ايران توانسته است علاوه بر فروش مواد خام نظير نفت، از بازار جهاني کسب کند؟ نه! حتي در بهترين مجلاتي که در محدوده فکري چپ محصور مانده اند، مقاله پس از مقاله بر ضد گلوباليسم منتشر ميشود، گوئي اين بدترين حادثه اي است که در جهان کنوني اتفاق افتاده است.

اين فقط يک عگس العمل لودايت وارLuddite به ترقي در عصر کنوني است. آنها مقالات کساني نظير نويسندگان مجله مانتلي رويو در آمريکا را ترجمه و منتشر ميکنند، نوشته هاي گروه ناچيز پرفسورهاي شبه-مارکسيست (که نظير پرفسورهاي اسلامگرا در آمريکا)، بازماندگان جنبشي از گذشته و نه پيشروان انديشه هاي نو، که درتوسعه خود آمريکا نيز هيچ اهميتي ندارند، چه در ميان تشکيلاتهاي کارگري، چه در ميان روشنفکران، يا اقتصاددانان، يا دانشگاهيان. و هيچ کسي از آنهائي که در صنعت و کار تأثير گذارند، اهميتي براي نشريات اين چپ گرايان قائل نيستند.

و اين ها چه مينويسند؟ آنها ادعا ميکنند، از يک سو، که مارکس نيز گلوباليسم را ديده بود (که درست است)، *اما* آنها با آن مخالفت ميورزند و ميگويند تا سوسياليسم نباشد، ميخواهند گلوباليسم را متوقف کنند ( يک نوع سوسياليسم خيالي متفاوت از آنچه تاکنون در شوروي و چين و غيره وجود داشته است). به عبارت ديگر آنان ميخواهند ترقي واقعي جهان را متوقف کنند، تا زمانيکه جهان با افکار آنها بخواند. اگر مارکس زنده بود، وي اولين کسي بود که اين "مارکسيست ها" را لودايت بخواند. آنها مرا به ياد کساني مياندازند که از مولوي شعر "دل هر ذره را که بشکافي" را نقل قول ميکنند تا ادعا کنند ما همه فيزيک کوانتا را در زمان مولوي ميدانسته ايم. آن صوفيان توهين به مولوي هستند به همان صورت که اين مارکسيست ها توهين به مارکس ميباشند، که ميخواهند از مارکس يک پيغمبر بسازند.

براي کسي اهميتي ندارد که حتي در نقد مقالات مانتلي رويو بنويسد، چرا که کسي جز تعداد مشترکين ناچيز آنان آنرا نميخواند. معهذا، تعداد بيشتري روشنفکران ايراني در ايران هستند که اسم مانتلي رويو را شنيده اند تا روشنفکران آمريکائي در آمريکا. حقيقت تلخ اين است که اينان در خود آمريکا که در ان منتشر ميشوند جدي گرفته نميشوند . و اين نوع مطالب پوچ سالهاست که به روشنفکران ايران تغذيه شده، از طريق کساني که نميتوانند ببينند جامعه صنعتي در هر دو شکل سرمايه داري و سوسياليستي اش، اتفاق افتاده و به پايان رسيده است و جهان بسوي اقتصاد فراصنعتي در حال حرکت است، و پاسخ به معضلات اين جهان را نميتوان درگروندريسه مارکس يا فلسفه هگل جستجو کرد و فرد ميبايست واقعيات جديد را مورد مطالعه و بررسي قرار دهد و نه که در مکتب ايدئوولوژيک و مذهب به دنبال پاسخ مسائل باشد. حتي برخي تئوريسين هاي ليبراليسم نظير جان رالز بيشتر بر روي مسأله عدالت اجتماعي، در جامعه نو در حال شکل گيري، کار کرده اند ، تا تمام سوسياليست ها، و چپ گرايان دوست دارند ادعا کنند که براي عدالت اجتماعي سخن ميگويند.

حتي نوشتن نقد چپ در بيشتر نقاط جهان ارزشي ندارد. آن نظير نقد الهيات مسيحي است. اينگونه بحث ها در محافل علمي غرب ديگر از اهميتي برخوردار نيستند. اين واقعيت تلخ که شخص مجبور است وقت صرف اين نوع نقد در محافل روشنفکري ايران کند غير قابل باور است، چرا که اين مولفين آمريکائي هيچ خواننده قابل توجهي در جامعه خود ندارند، و روشنفکران ما وقت خود را با ترجمه الهيات متروک اين نويسندگان براي خوانندگان ايراني، تلف ميکنند، گوئي اين نوشته ها تحليل اقتصاد و توسعه جهان کنوني است.

در غرب، هر آنچه لازم بود در نقد چپ نوشته شود، توسط برتراند راسل، کارل پاپر، لزک کولاکوسکي، و دانيال بل سالها قبل نوشته شده است و در واقع چيز ديگري نيست که به آنچه نگاشته شده، اضافه شود .
کوششهاي براي متحد کردن چپ نظير کوششهاي گروههاي مسيحي و اسلامي براي اتحاد است. تفرقه چپ بيان اين واقعيت است که زمان اين گروهها مدتها ست که به پايان رسيده است و راه حل مسائل جاري اقتصادي و اجتماعي در فراسوي چپ قابل جستجو است. پان چپيسم ايدئولوژي بي فايده اي است که تصور ميکند چپ عقب مانده اگر متحد شود ميتواند بهتر عمل کند.

چپ نظير اسلامگرائي همواره وجود خواهد داشت اما اساس روشنفکران ايران بايستي چپ گرائي را رها کنند و در فراسوي آن به جستجو بپردازند، اگر که ميخواهند قادر شوند راه حل هاي موثر براي معضلات مقابل جامعه ايران امروز بيابند، و آنها نبايستي وقت خود را با جنبش ارتجائي ضد گلوباليسم تلف کنند، که مغاک ديگري نظير حزب توده است، که انرژي نسلي از روشنفکران ايران را به هدر داد، بدون آنکه براي پيشرفت ايران و ايراني ثمري بدهد، و باعث تنفر در ميان مردم ايران براي روشنفکران شد، که مترادف توده اي شدند، براي ترويج غرور در فقر، بجاي آنکه مروج پيشرفت زندگي مردم زحمت کش به شکوفائي و کاميابي، از طريق پشتيباني از امکانات مساوي، جستجوي خوشبختي، و دموکراسي باشند.

در سال 1994 من مقاله اي نوشتم تحت عنوان "ما چه ميخواهيم"؟ در آن مقاله من از خوانندگان خود پرسيده بودم که فرض کنند آنها قدرت دولتي را گرفته اند و گوئي آنها در رأس قدرت دولتي هستند و سپس سوال من از آنها اين بود که در عرصه هاي مختلف زندگي در ايران چه ميخواهند کسب کنند، و خوشبختانه پس از ده سال ما بالاخره پلاتفرم هاي جدي در ميان گروه ههاي مختلف روشنفکري ايران ميبينيم، که اين علامت خوبي است که روشنفکران ايران به طرح ها نگاه ميکنند و تأثيرات جانبي طرح هاي مختلف را بررسي ميکنند، قبل از آنکه به طرحي تعهد دهند و بخواهند آنرا پياده کنند.

در مقالات خود، من سالها وقت صرف بحث اين موضوع کردم که چپ نگرش اکثريت روشنفکران ايران بوده است. چپ گرائي نظير ويروسي به بدي اسلامگرائي بوده است، براي روشنفکران سکولار ايران، و هنوز هم برايشان سخت است که فراسوي محدوده فکري چپ گام گذارند. . چپ بسياري از عقب مانده ترين انديشه هاي ضد غربي امثال آل احمد و شريعتي را حمايت ميکرد. در نتيجه من نقد چپ را براي توسعه انديشه روشنفکري ايران بسيار حائز اهميت يافتم. در سطح بين المللي، من کارهاي دانيال بل و لزک کولاکوسکي را مطالعه کردم، و ديدم که من نيازي نيست که وقت روي آن موضوعات بگذارم، و من نظرات خود را در رسالات خود درباره مارکسيسم، پلوراليسم، و پاراديم هاي نو خلاصه کردم.

بسياري از چپ گرايان و چپ گرايان سابق نظير بازماندگان اسلامگرايان هستند، که ميکوشند سيستم خود را نجات دهند از طريق انکار واقعيت سقوط سيستم خود، يا از طريق ترميم سيستم کهنه خود با ايده هاي جديد. برخورد دوم نظير کوشش مشابه بخشي از اسلامگرايان است، که سعي ميکنند مدرنيسم را در اسلام ادغام کنند. اضافه بر پشتيباني اکثريت چپگرايان از خاتمي، تحت پرچم فرامدرنيسم رلاتيويسم فرهنگي، مرکز توجه بين المللي آنها ضديت با گلوباليسم بوده است. من فکر ميکنم اگر مارکس زنده بود، حتي او هم به اينان ميگفت که موضعشان درباره گلوباليسم ارتجائي است. اين ها نظير لودايت ها ناخشنود از پاشيدن سيستم کهن هستند، که فکر ميکنند دنيا در حال غرق شدن است، بجاي آنکه تشخيص دهند روش کهن زندگي آنها است که به پايان رسيده است. من درباره جنبش ضد گلوباليسم نوشتم و يادآور شدم که برخورد روشنفکران چپ گراي ايران در مقابل گلوباليسم چگونه است. و برنامه مجاهدين نيز چندان تفاوتي با برنامه چپ در اين زمينه ندارد، و اينگونه برنامه ها نميتوانند دولت دموکراتيک مدرن در اين عصر به ارمغان اورند.

چگونه ميتوان توسعه هاي گلوبال که نظير تغييرات يخبندان هاي زمين شناسي در جهان هستند را مد نظر قرار داد؟ همانگونه که يادآور شدم، انقلاب 1357 ايران و نااميدي هاي حاصل از آن، نشان ميدهد که برنامه هاي چپ و راست جامعه صنعتي قديم ديکر کار نميکنند، و من تحقيقات خود را درباره بنيان تغييرات گلوبال انجام دادم، و نتيجه آنرا در ژورنال علمي AI Journalمنتشر کردم. پس از آن هم درباره تعريف مجدد ارزش اقتصادي و عدالت اجتماعي در رساله جداگانه اي تحت عنوان ارزش ويژه به بررسي پرداختم. چه با تحليل من از ارزش اقتصادي و عدالت اجتماعي در تمدن هاي نوين موافق باشيد و چه نه، و چه کارهاي آينده نگرهائي نظير دانيال بل يا آلن تافلر يا جان نيزبيت John Naisbitt را در نظر گيريم، يک چيز غير قابل انکار است، و آن اين حقيقت است که اين تغييرات، آنگونه که قبلأ ذکر کردم، نتايج مهمي براي ايران و نقاط ديگر جهان در بر دارند.

من همچنين درباره موضوع اقتصاد دولتي در بخش ديگري بحث کردم. من با چپ گرايان زيادي مناظره کرده ام، که بدون هيچ شرط نامعين، در هر برنامه وحدت، با اقتصاد دولتي بايستي مخالفت شود، چرا که اگر بعد از تجربه هاي کمونيسم جهاني، و دولت هاي مشابه، روشنفکران يک ملت هنوز درباره اين بنياد استبداد روشن نيستند، آنها براي ملت خود يک بدخدمتي بزرگ مرتکب شده اند.

ا
اگر روشنفکران ايران هنوز به توجيه برنامه هاي دولت گرا ميپردازند، ديگر در آينده نابخشودني است که بگويند آنها از راه بهتري آگاه نبوده اند، بويژه پس از اينهمه تجربه جهاني. اين نکته اي است که من بعنوان ياداشت هاي خود درباره کمبودهاي منشور81 که در سپتامبر 2003 امضا کردم، نوشتم، يک منشور که از طرف تعدادي از روشنفکران ايراني در فوريه 2003 بعنوان يک برنامه حداقل دموکراتيک براي آينده ايران تدوين شده بود.

من از مردم خواستم که آن منشور را امضأ کنند و از آن پشتيباني کردم، چرا که آن را حد اقلي ميدانستم که ما ميتوانيم براي آلترناتيو جمهوري اسلامي انتظار داشته باشيم، و من آنرا يک حداقلي يافتم که يک فرد دموکراسي خواه براي آينده ايران ميبايست پشتيباني کند، و اميدوار بودم که اين کوشش ها به توسعه دموکراتيک ايران ياري کند، گرچه من معتقدم تشکيلات آلترناتيو براي رهبري ايران آينده از طريق يک پلاتفرم حزب آينده نگر ميتواند شکل گيرد.

من فکر نميکنم يک پلاتفرم حداقل ميتواند چنين آلترناتيوي را ايجاد کند، معهذا، من از اين اقدام پشتيباني کردم به اين اميد که به کوششهاي جهت ايجاد آلترناتيو در برابر جمهوري اسلامي کمک کند. من در گذشته نظرات خود را درباره جوانب مختلف حزب آينده نگر نوشته ام تا که جمهوري اي آينده نگر، سکولار، فدرال، و دموکراتيک در ايران بوجود آيد.

در توضيحات خود علاوه بر موضوع فدراليسم و مخالفت با اقتصاد دولتي، من خاطر نشان کردم که پشتيباني ار اعلاميه جهاني حقوق بشر کافي نيست . ميبايست به روشني گفته شود که قوانين قصاص بايستي ملغي اعلام شوند و بويژه قوه قضائي *نبايستي* اسلامي باشد و روحانيت شيعه، مادامي که در دستکاه روحانيت شيعه صاحب مقام است، نبايستي اجازه يابد که مقامات دولتي احراز کند.

بنظر من ناروشن بودن درباره اين موضوعات ميتواند باعث شود که نتيجه نظير دولت حميد کرزاي در افغانستان شود، که در آنجا روحانيت شيعه دوباره قوه قضائيه را ميگردانند، و پس از اين همه جنايات طالبان، قوه قضائيه جرئت دارد براي مقامات دولتي زن، بعلت عدم رعايت حجاب اسلامي در سفر خارجي، کيفر اعلام کند، و دولت کماکان اسلامي ناميده شود پس از آنهمه قربانياني که براي جدائي دولت و مذهب خونشان بر زمين ريخت.

***

مسأله ديگري که مداومأ در جنبش چپ مطرح ميشود موضوع فلسطين است. اين بسيار عجيب است که چپگرايان هميشه طرف اسلامگرايان و فلسطيني ها را در برابر دموکراسي هاي غربي و اسرائيل گرفته اند، اما طنز آلود است که در سه دهه گذشته، چپ ايران بيشتر از طرف اسلامگرايان مورد ستم بوده و نه از طرف دموکراسي هاي غرب، و طنز آلود است که اسرائيلي ها بيشتر طرف اپوزيسيون ايران را گرفته اند، تا فلسطيني ها. موضوع اسلامگرائي و واپس گرائي را من مفصلأ در بخش هاي ديگر بحث کرده ام. در اينجا اجازه دهيد به موضوع فلسطين نگاه کنيم.

سالها فعالين دموکرات ايران تمام انرژي خود را صرف آن کردند که اپوزيسيون ويتنام را به قدرت رسانند. ما همه فداکاريها را در زندگي خود کرديم تا عکس هاي تلفات در ويتنام را پخش کنيم، تا که آمريکا را به امضأ قرارداد صلح وادار کنيم. امروز وقتي که با ويتنامي ها حرف ميزنيم، ما شرمنده ايم که به آنها بگوئيم که ما بخشأ در به قدرت رساندن دولتي هستيم، که آنها با قايق از ظلمش فرار کرده، و بسياري جان خود را از دست داده اند.

اين کافي نيست که امپرياليسم را محکوم کنيم. اين مهم است که ما چه آلترناتيوي را پشتيباني ميکنيم. سازمان آزاديبخش فلسطين پس از اولين ابتکار صلح براي ايجاد اتوريته فلسطينيPalestinian Authority بيش از سه سال وقت داشت. آنها چه کردند؟ آيا يک دولت دموکراتيک شکل دادند؟ آيا يک اقتصاد مدرن را پايه ريزي کردند؟ يا آنکه به جنگ ولي به شکل پنهاني ادامه دادند، بجاي آنکه روابطشان را توسعه دهند و جامعه شان را رشد دهند، و فقط در پي گرفتن زمين بيشتر بودند. اگر آنها 10 سال ديگر هم آنجا بودند، و زمين بيشتر هم ميگرفتند، با آن چه ميکردند؟ و ما نميتوانيم مسأله رهبري آنها را برايشان حل کنيم. من اميدوارم تغييرات جديد در رهبريشان وضع را تصحيح کند.

ما ميتوانيم از حقوق بشر فلسطيني ها و اسرائيلي ها پشتيباني کنيم اما بيش از ان، ما بايستي ببنيم آن چيست که ما عملأ به آن کمک ميکنيم. فقط فداکاري کردن، مردم را به جائي نميرساند. ويتنام در پيش روي ماست و نه تنها فداکاري هاي مردم ويتنام، بلکه فداکاري هاي از زندگي هر فردي خارج از ويتنام، براي آنکه آن پيروزي را از طريق اعتصابات و اعتراض ها ممکن کند و ببينيم اين چه دولتي است که ما به پيروزي آن ياري رسانديم. حتي هيچ چپگرائي هم حاضر نيست در آن جا زندگي کند.

اتوريته فلسطين اکنون يک راديو دارد. چه برنامه اي پخش ميکند؟ نماز جمعه؟ آيا نبايستي مسلمانان بروند و کانال تلويزيوني خود را بسازند و پول برنامه تلويزيوني اسلامي نظير نماز جمعه را از طريق اعانات خود بپردازند، و نه از طريق بودجه دولت، که در اين مورد اتوريته فلسطيني مخارج پخش نماز جمعه را ميپردازد. و اين است برنامه اي که اين ها با پول دولت پخش ميکنند.

ما همه ميدانيم که چه چيزي در جنبش فلسطين اشکال است، اما کماکان مد در ميان نيروهاي مترقي ايراني است که هميشه درباره حکمراني صهيونيستها بر ما نگران باشند، و هميشه درباره جنبش فلسطين بعنوان دوست ما بيانديشند، گرچه واقعيت 24 سال گذشته عکس آن را ثابت کرده است، وقتي که امثال ادوارد سعيد در طي اين مدت از جمهوري اسلامي پشتيباني کردند، اما انتظار داشتند نيروهاي مترقي ايراني هميشه اسرائيل را محکوم و منزوي کنند، وقتي خود آنها جمهوري اسلامي را براي تمام جناياتش محکوم نميکردند.

ديگران نيز نظير نوم چامسکي و رابرت فيسک چندان از ادوارد سعيد متفاوت نبودند و جمهوري اسلامي از سخنان اين نويسندگان براي جلب پشتيباني نيروهاي مترقي ايراني از خود تمام اين سالها سود جسته است. يک نگاه کوتاه به خط مشي هاي نيروهاي مختلف اپوزيسيون ايران، از چپ گرا تا مجاهدين تا جبهه، نشان ميدهد که همه آنها در کشاکش فلسطين-اسرائيل طرفدار فلسطين بوده اند، و اگر هرکسي خواهان برخورد بي طرفانه بود، و هر دو سوي تضاد فلسطين-اسرائيل را توصيه ميکرد، فرياد واويلا و خيانت سر داده ميشد.

هر چه زمان بيش تر ميگذرد، من بيشتر عقلاني بودن اين شعار دانشجويان و کارگران ايران را مي بينم که ميگفتند "فلسطين را رها کن، فکري به حال ما کن" يعني تلف کردن وقت بيشتر برروي مسأله فلسطين را متوقف کنيد و به مسائل ايران ييانديشيم. اساسأ کار زيادي نيست که اپوزيسيون ايران ميتواند در باره درگيري فلسطين-اسرائيل انجام دهد، غير از آنکه از مسائل واقعي توسعه ايران و خاورميانه منحرف شود، وقتي که ساختن جوامع فراصنعتي در آن بخش جهان مهم است.

سالهاست که ما ميبايست از سمت گيري با شعارهاي هاي مأمورين جمهوري اسلامي بر ضد باصطلاح صهيونيست ها خود را جدا ميکرديم، باصطلاح صهيونيست ها کسي نيستند جز آنهائي که جانشان از جمهوري اسلامي و روزهاي قدسش به لب رسيده است. نيروهائي نظير گروههاي دانشجويان ايران که با صرف وقت و فکر با مسائل فلسطين مخالفند، گروههائي *هستند* که جنبش دموکراسي خواهي ايران را در 20 سال گذشته شکل داده اند، و آنها شايسته احترام به حق خود هستند،حتي اگر که با آنها درباره آلترناتيو ايران اختلاف باشد.

منابع فصل 9

10. سازمان مجاهدين خلق-MKO

noreply@blogger.com (sam ghandchi) — Wed, 24 May 2006 21:42:00 +0000

10. سازمان مجاهدين خلق-MKO

اين عباراتي است که در سال 1994 پس از تراژدي مشهد نوشتم. وقتي فاميل يک دوست از سن زياد فوت ميکند . در مراسم ختم شرکت ميکنيم، تسليت ميگوئيم، اما به مردمي که عزيزان زائرشان را در تراژدي بمب گذاري در مرقد امام رضا در سال 1994 از دست دادند، چه ميتوان گفت؟ من يک بار در چنين شرايطي بودم. خواهر دوستم با سه قرزندش در تراژدي مشابهي جان خود را از دست دادند و من زبانم از بيان عاجز بود. من نميدانستم چه بگويم. پس از مدتي انديشه افکار من چنين بود.

بنظر من آنجه آن بي گناهان را کشت طرز فکري است که در ميان برخي حاميان همه گروه هاي مذهبي و سياسي و جود دارد. شما ميتوانيد طرفدار ديکتاتوري ترين و فاشيست ترين گروه ها و دولت ها باشيد، و در عين حال چنين طرز فکري که منظور من است را، نداشته باشيد. برعکس، شما ميتوانيد پشتيبان دموکراتيک ترين سازمان ها باشيد، اما اين طرز فکر را داشته باشيد. من معتقدم، اين طرز فکر، قاتل بي گناهان است، و مسول بسياري از جنايات مشابه در جهان. اين طرز فکر چيست؟

اين طرز فکر، اعتقاد به *هدف وسيله را توجيه ميکند* است. اجازه دهيد مثالي بزنم. من بسياري از افراد را ميشناسم که طرفداران محکم جمهوري اسلامي، يا کمونيسم، يا سلطنت، يا مجاهدين، يا ليبراليسم هستند، اما انسانهاي بسيار خوبي بوده اند. آنها استاندارد هاي شخصي اي داشتند که رعايت ميکردند. اسم آن معيارها را بگذاريم ده فرمان موسي. اسمش را به سادگي بگذاريم خوب بودن.

بنظر من ما همه اين براي معني آن احساس داريم، چرا که ما همه لحظه هائي را تجربه کرده ايم، که از ايدئولوژي يا گروهي متنفر بوده ايم، اما در عين حال اذعان کرده ايم شخص معيني در آن جمع، آدم خوبي است. من يکبار يک مسلمان معتقد را به ياد مياورم که يک لامذهب را ميشناخت، و آن مسلمان، لامذهب ذکر شده را، به عنوان يک "مسلمان-واقعي-که -به-آنچ㺇-خود0-هست-آگاه-نيست"، خطاب ميکرد.

در مقايسه، من بسياري از طرفدارن همان گروه ها و مکاتيب فکري را ديده ام، که دروغ ميگويند، آزار ميدهند، صدمه ميزنند، و به هر کار ديگري را دست ميزنند تا به *هدف* خود برسند. به عبارت ديگر جهت دستيابي به آنچه ميخواهند، برايشان اهميت ندارد که چگونه به آن ميرسند. در نتيجه ميتواند دروغ گوئي، کشتن مردم بي گناه، شکنجه دادن، يا هر عمل شنيع ديگري که آنها را يک قدم ديگر به هدفشان نزديکتر کند را توجيه کند. بنظر من اين طرز فکر است که مردم را ميکشد، و هر حزب، گروه، کالت و فرقه اي که *هدف وسيله را توجيه ميکند* را ترويج کند، مسول چنان جنايات است.

اگر فرد معياردر زندگي داشته باشد، که چنين اعمالي را شخصأ شنيع ببيند، هر چه گروه، ايدئولوژي، مذهب، حزب، يا دولتي آن اعمال را ترويج کند، چنين فردي اينگونه جنايات عليه بشريت را مرتکب نميشود. اما بالعکس، فردي که فکر کند هدف وسيله را توجيه ميکند، ميتواند هر جنايتي را مرتکب شود، بنام آزادي، صلح، مذهب، عشق، کشور، و ميتوان تعداد زيادي از اينچنين اهداف عاليه را، در هر دکان عطاري هر مکتب فکري، به آساني پيدا کرد.

آنهائي را که من انسان هاي خوب ناميده ام، بيشترموقعي زجر ميکشند، که کسي که از نطر فکر سياسي به آنها نزديک تر است، از "هدف وسيله را توجيه ميکند" پيروي کند، يعني براي اهداف باصطلاح عاليه مکتب، سانسور کند، شکنجه، و قتل کند. آنها که خوب مينامم، گوئي نقطه مرچعي در درون خودreference point within دارند، که به آنها اجازه چنين عملکرد هاني را نميدهد، و آنها در قلب خود احساس درد ميکنند، وقتي ميبينند هنوز در جهان مردمي هستند، که خود را *انسان* ميخوانند، ولي کماکان به *هدف وسيله را توجيه ميکند* اعتقاد دارند.

***
صعود سازمان مجاهدين خلق با سقوط رژيم شاه آغاز شد. قبل از سقوط رژيم شاه، ايراينان مجاهدين را بمثابه امتداد مسلحانه سازمان ليبرال-اسلامي نهضت آزادي ميشناختند، سازماني که رهبران مجاهدين از آن جدا شده بودند. همچنين جنبش دموکراتيک ايران، سازمان مجاهدين، را بمثابه يک تشکيلات بي تجربه در زمينه روشنفکري ميشناخت، چرا که اين ها مارکسيسم و اسلامگرائي را مخلوط کرده بودند. آنهائي که در درون مجاهدين، صادقانه نظرات خود را مارکسيست-لنينيستي مي ديدند، پس از مدتي سادمان مجاهدين را ترک کردند، چرا که ميديدند يک يک دروغ را زندگي ميکردند.

قتل شريف واقفي توسط تقي شهرام، از يکي از فراکسيون هاي مارکسيست-لنينيست هاي جدا شده از مجاهدين، کمک کرد تا مجاهدين خود را بعنوان يک قرباني بي گناه توجيه کند، و براي مدت زيادي، گروه هاي چپ ايراني در پشتيباني از مجاهدين، بمثابه يک نيروي دموکراتيک، متفق القول بودند، گرچه همه آنها با يکديگر در ستيز بودند.

تنها انتقال مجاهدين به عراق، باعث شد بسياري شخصيت ها و گروه هاي راديکال، خود را از مجاهدين جدا کنند. بنابراين آنها هيچگاه موضع درباره اينکه چه عيبي مجاهدين داشت نگرفتند، و فقط از آن جدا شدن، د بخاطر آنکه مجاهدين با رژيم صدام حسين همکاري کرد، رژيم جنايتکاري که به ايران تجاوز کرده بود.

واقعيت اين است که مجاهدين هيچگاه يک گروه مارکسيست-اسلامي نبود، آنگونه که مشاوران شاه آن سازمان را ميخواندند. در زمان تأسيس مجاهدين، اکثر جنبش هاي مترقي در دنيا، از تئوري هاي مارکسيستي، براي تحليل مبارزات اجتماعي استفاده ميکردند، و استفاده از آن تئوري ها، واقعيت خصلت آن گروه ها را تعيين نميکرد.

حتي سيد قطب در مصر، که از نويسندگان برجسته بنيادگرائي اسلامي است، تئوري هاي مارکس را در کارهاي خود به کار برده است. اين هيچ ارتباطي با ساختار واقعي فکري مجاهدين نداشت. مجاهدين در واقع يک گروه کمونيستي در ايران نبود، حتي در ابتداي ايجادش. بسياري گروه هاي ديگر نظير حزب توده، سازمان انقلابي، يا چريکهاي فدائي، که در واقع گروه هاي کمونيستي بودند، با کمونيستهاي شوروي، چين، يا کوبا سمت گيري داشتند. اما مجاهدين شبيه هيچکدام از آنها نبود.

مجاهدين از آغاز شبيه يک تشکيلات نازي-اسلامي اپوزيسيون رژيم بود. آنها ميخواستند شکوه شيعه گري اسلامي را، با استفاده از آخرين دستاورد هاي تئوري و جنبش راديکال احيأ کنند. شکل گيري آنها، بسيار شبيه شکل گيري حزب بعث در سوريه، و حزب نازي در آلمان بود، تاآن که شباهتي به شکل گيري تشکيلاتهاي کمونيستي يا اسلامي داشته باشد.

بنياد گرايان اسلامي راه خود را از مجاهدين جدا کردند. حتي برخي فراکسيون هاي مجاهدين، نظير فراکسيون ميثمي ، که چندان از بقيه مجاهدين متفاوت نبودند، و در ايدئولوژي خود به احزاب بعث سوريه و عراق شبيه بودند، از مجاهدين جدا شدند، و به بنيادگرائي اسلامي خمينيسم پيوستند. اما اين امر، اين حقيقت را تغيير نداد، که سنت مجاهدين هميشه اساسأ يک سنت نازي-بعثي بوده است، که از سنت بنيادگراي اسلامي جدا است.

بنظر من از يک نظر، مردم ايران شانس آوردند که مجاهدين قادر نشد بقدرت برسد، و به لطف همکاري شان با عراق، مردم بر مبناي ناسيوناليستي آنان را طرد کردند. اما از سوي ديگر، بخاطر ماندن در اپوزيسيو ن براي مدت طولاني، بسياري مردم آنها را بعنوان يک اپوزيسيون دموکراتيک و مدرن تصور ميکنند، که آنها *نيستند*.

مجاهدين هيچ فرقي با احزاب نازي و بعث ندارند، البته قبل از آنکه آن احزاب بقدرت برسند. به عبارت ديگر تنها فرق آنکه، آن احزاب در آلمان، سوريه و عراق به قدرت رسيدند، در صورتيکه مجاهدين از بنيادگرايان اسلامي شکست خوردند.

من فکر ميکنم تحليل غلط از مجاهدين علت اصلي آن بوده است که جنبش دموکراتيک و مترقي ايران نتوانسته است بطور شايسته با اين نيرو رفتار کند. مجاهدين يک حزب واقعي نازي-بعثي-اسلامي است. من اين را بعنوان يک توهين نمينويسم. اين ايدئولوژي مجاهدين است، و براي بيش از 30 سال، جنبش مترقي ايران، ارزيابي نادرستي از اين تشکيلات داشته است.

من در مقاله "انحلال سلطنت و مجاهدين راه پايان جمهوري اسلامي" توضيح داده ام که چرا مجاهدين يک مانع در برابر توسعه جنبش دمو.کراتيک ايران است، و انحلال اين سازمان لازمه پايان جمهوري اسلامي است. گرچه بسياري از آنهائي که به آن کالت فاشيستي پيوستند، براي مبارزه با جمهوري اسلامي بوده است، اما آنها شستشوي مغزي شده اند، که احساس ميکنند ترک مجاهدين بمعني کمک به جمهوري اسلامي است، و چنين اقدامي را خيانت به آرمانهاي دموکراسي تصور ميکنند در صورتيکه بر عکس است.

انحلال مجاهدين (سازمان مجاهدين خلق) بهترين راه براي رشد جنبش دموکراتيک و مترقي ايران است. هر سازمان يا شخصيت دموکرات که بخواهد مجاهدين را خشنود کند، تا براي دموکراسي و ترقي ايران متحدي بيابد، سخت در اشتباه است، همانگونه که بني صدر در اشتباه بود که به مجاهدين اميد بسته بود. خشنود کردن مجاهدين نظير راضي کردن هيتلر توسط چمبرلين است. جنبش مترقي ايران بايستي از خواب جند دهه تحليل ناصحيح از مجاهدين بيدار شود.

به اينگونه ميشود فهميد که چرا مجاهدين به عراق رفتند. آنها اشتباهأ به آنجا نرفتند. آنها سيستم حزب بعث را مدل خود ميشناختند . آنها احساس بدي نداشتند که در عراق بعثي باشند. درست است که احزاب بعث سوريه و عراق تضادهاي خود را داشته اند، و تضادهاي مشابهي را هم ميتوان بين محاهدين و احزاب بعث عراق يا سوريه يافت، اما اساس برنامه اي آنها يکي است.

.به ياد آوريم که کشورها و احزاب کمونيست هم با هم تضادهاي مختلف داشتند، اما اساسأ همه شان در يک راه اشتراک داشتند. جندان اختلافي بين ايدئولوژي هاي بعثي نيست، و سيستم دولت ايده ال همه آنها براي سوريه ، عراق، و ايران مشابه است. مجاهدين، ايدئولوژي نازي، با الهام از جنبش هاي شيعه گذشته، را با خود حمل ميکند.

نازي ها همچنين الهام شان از جنبش هاي آزاديبخش گذشته تاريخ آلمان بود. اينگونه ميتوان شستشوي مغزي کالت مجاهدين را فهميد، و اينکه چگونه اعضاي زن آن "اتفاقأ" دوست دارند به دلخواه "خود" روسري سر کنند. اين نتيجه شستشوي مغزي است، که واقعيت براي آنها تغيير کرده، نظير آنچه استEST و کالت هاي مشابه به اعضا خود ميکنند. معهذا ما با چيزي نظير استEST مواجه نيستيم.

مجاهدين فقط جمعي افراد ساده لو نظير EST نيستند که به يک ماجراجوئي بي ضرر شخصي مشغولند. اين يک سازمان مسلحانه از نوع نازي است. تروريسم انها بخشي از ايدئولوژي آنهاست. مردم ايران شانس آوردند که ما آلترناتيو خمرسرخ کمونيستي را اجتناب کرديم، و همچنين خوش اقبال بوديم که راه بعثي عراق و سوريه را اجتناب کرديم، راهي که مجاهدين براي ايران در نظر داشته و دارد.

اگر مجاهدين در 1360 پيروز شده بود، آنها خمر سرخ ايران ميشدند. دادن قرباني و فداکاري، راه آنها را درست نميکند، همانگونه که نازي ها در آلمان، خمر سرخ در کامبوج، قبل از به قدرت رسيدن، فداکاري هاي بسيار کرده و قربانيان زيادي دادند.

نيروهاي مترقي و دموکراتيک ايران بايستي موضع محکمي درباره فاشيسم مچاهدين بگيرند، و خواست انحلال کامل تشکيلات مجاهدين را طرح کنند. اين سازمان ميتواند حزب بعث بعدي خاورميانه شود، اگر که بقدرت برسند، و مصالحه براي خشنود سازي مجاهدين نظير راضي کردن هيتلر از طرف دموکراسي هاي غربي است، قبل از آنکه نازي ها بقدرت برسند.

بايستي از مصالحه براي راضي سازي مجاهدين اجتناب کرد. خشنود سازي آنها به هدف آزادي، دموکراسي، و ترقي در ايران کمکي نخواهد کرد، همانگونه که خشنود سازي هيتلر، غرب را از استالينيسم نجات نداد، و فقط اجازه داد هيتلر، دموکراسي غرب را نابود کند. بقدرت رسيدن مجاهدين ميتواند دموکراسي و مدرنيسم در ايران را براي 20 سال ديگر به عقب اندازد.

اکنون زمان آن رسيده است که از سازمان هاي بين المللي حقوق بشر و سازمان ملل بخواهيم نقض حقوق بشر توسط مجاهدين را مورد بررسي قرار دهند. اعضأ سابق مجاهدين و شوراي مقاومت موارد بسياري را در رابطه با نقض حقوق بشر توسط رهبران مجاهدين در عراق گزارش کرده اند. گزارش هاي متعددي از منابع موثق در باره زنداني کردن و شکنجه اعضأ سابق مجاهدين وجود دارد.

سازمان هاي حقوق بشر ميبايست از آمريکا بخواهند به گروه هاي حقوق بشر اجازه دهد که به اين سازمان در عراق دسترسي پيدا کنند ، تا موضوعاتي نظير زنداني شدن و مرگ مخالفين مجاهدين در زندان ابو قريش صدام حسين، و ديگر زندان ها، که از طرف اعضأ سابق مجاهدين گزارش شده، مورد تحقيق قرار گيرند.

سالهاست هرگاه کسي با سياست و ايدئولوژي مجاهدين مخالفت کرده است، مجاهدين سعي در بدنام و بي آبرو کردن مخالفين، از طريق اذيت و آزار و فحش دادن، و ناميدن مخالفين بعنوان مأمور جمهوري اسلامي کرده اند، تا که مخالفين را خفه کنند، يعني طرز فکر هدف وسيله را توجيه ميکند. ايرانيان از جايگزين کردن يک رژيم بجاي رژيم ديگر، و حفط تجاوز به حقوق بشر، خسته شده اند. مجاهدين از بهانه مبارزه با رژيم جمهوري اسلامي، براي توجيه عملکرد ضد حقوق بشر در سازمان خود ااستفاده کرده است.

من خود شاهد عدم صداقت ، تهديد، و هتک حرمت مخالفين، توسط اعضأ و هواداران مجاهدين بوده ام، و آموزش آنها که مبتني بر "هدف وسليله را توجيه ميکند" بوده و هست، نظير طرز فکر صاحب مقام هاي حزب نازي، که براحتي سوزاندن مردم در کوره هاي آدم سوزي را، بدون احساس گناه انجام ميدادند.

مأموران مجاهدين حتي با حيثيت رهبران سابق شوراي مقاومت، نظير مهدي خانبابا تهراني و هدايت الله متين دفتري بازي کردهاند، وقتي آنها را مأمورين وزارت اطلاعات جمهوري اسلامي خواندند، بخاطر آنکه آن شخصيتها با مجاهدين اختلاف سياسي پيدا کردند و شوراي مقاومت را ترک کردند.

من اين طرز فکر مجاهدين را در تالارهاي بحث اينترنت ديده ام، طرز فکر و عملکردي که از طريق سازمان آنها محکوم نشده، بلکه هدايت هم ميشود، و اگر اينان کنترل ايران پس از جمهوري اسلامي را در دست بگيرند، ما نميتوانيم غير اين از آنها انتظار داشته باشيم. ممکن است اين ها موضوعات کوچکي بنظر رسد، اما اين ها نشان ميدهد که اين طرز تفکري است، که در شستش.ي مغزي اين کالت ترويج ميشود، که نتيجه اش توجيه قتل آنهائي است که سازمان را ترک کنند، بمثابه يک انتقام قابل قبول.

هر ايراني آزادانديشي، بايستي آزاد باشد که انديشه خود را بيان کن، د و مردم ايران هواداران اين گروه يا هر گروه ديگري *نيستند*، که اين گروه ها تصميم بگيرند که مردم چگونه بايستي بيانديشند، و آزادي جدا شدن، يکي از مهمترين حقوق اوليه اعضأ هر سازمان سياسي و ايدئولوژيک است، و مردم نبايستي احساس کنند که زندگي خود و خانواده شان، در صورت خروج از سازمان، بخطر مييافتد.

اعضأ يا هواداران هکه گروه ها، بايستي از آزادي انديشه و آزادي جدائي از هز سازماني که به آن مي پيوندند برخوردار باشند. نقض حقوق بشر، از سوي هر گروه سياسي يا مذهبي، بايستي از طرف سازمان هاي حقوق بشر بررسي شود، قبل از آنکه اين گروه ها به قدرت برسند، يا آنکه نتيجه همه فداکاري هاي ما ميتواند، به ديکتاتوري ديگري در قدرت، در ايران پس از جمهوري اسلامي، ختم شود.

نقض هاي حقوق بشر، مسأله تنها جمهوري اسلامي نبوده است. نقض حقوق بشر، دليلي بود که مردم ايران بر عليه شاه انقلاب کردند، و ما بايستي مطمئن شويم که دوباره به رژيم هاي ديکتاتوري ديگري، پس از جمهوري اسلامي نرسيم.

اگر هر گروه اپوزيسيون، اجازه يابد، آزادي انديشه و بيان را سرکوب کند، اين دور از واقعيت نخواهد بود، که بگوئيم در رژيم پس از جمهوري، اسلامي ما به همان استبداد و نقض حقوق بشر در ايران خواهيم رسيد، که براي آن از بين بردن آن، وقت، انرژي، و فداکاري هاي بيشمار، طي همه اين سالها کرده ايم.

هر نيروئي که به آزار نيروهاي اپوزيسيون، از طريق ناميدن آنها بعنوان مأمور سارمان اطلاعات جمهوري اسلامي مبادرت کند، همان کاري را ميکند که جمهوري اسلامي براي توجيه نقض حقوق بشر انجام داد، يعني توجيه جنايات خود، بر مبناي شهيدان اسلامگرا در انقلاب ضد شاه و در جنگبا عراق. زمانه ديگر آن روزها نيست، که يک سازمان ايراني بتوان، د از طريق تهديد و محدود کردن آزادي بيان، بر مبناي جنين ملاحظات سياسي جلوگيري کند.

در سال 1994، من درباره سنگسار در جمهوري اسلامي نوشتم، و نقض حقوق بشر در جمهوري اسلامي را محکوم کردم، وامروزه بسختي بتوان کسي را يافت، که ارزش حقوق بشر براي ديدباني جمهوري اسلامي را، مورد سوأل قرار دهد. اکنون زمان آن رسيده است که کار مشابهي در ارتباط با مجاهدين و سلطنت طلبان و موضوع نقض حقوق بشر انجام شود، و هر ارتباطي با اين گروه ها، بايستي بر مبناي شرايط حقوق بشر انجام شود.

هر گروه سياسي که اعمال مجاهدين را، بخاطر ملاحظات سياسي، مورد اغماض قرار دهد، يا آنکه از ديده باني حقوق بشر از مجاهدين ممانعت کند، بي توجهي خود را در باره اصول حقوق بشر براي ايران آينده نشان ميدهد.

.همانگونه که در مقاله چه درباره مجاهدين نوشتم، من بايستي تأکيد کنم که کساني در درون مجاهدين هستند، که به آن تشکيلات براي مبارزه با جنايات جمهوري اسلامي پيوسته اند، و از حقوق بشر آن انسان ها بايستي دفاع شود، و در واقع آنها از نظارت سازمانهاي حقوق بشر بر روي سازمان مجاهدين، سود خواهند برد.

من از سوي مأمورين جمهوري اسلامي، بخاطر طرح نياز به نظارت حقوق بشر بر روي جمهوري اسلامي، مورد آزار و تهديد قرار گربتم، و من از طرف مأمورين مجاهدين، نيز بخاطر طرح نياز به نظارت حقوق بشر بر مجاهدين مورد آزار و تهديد قرار گرفتم. من اهميتي به اين تهديد ها نميدهم.

حقوق بشر و آزادي انديشه و بيان، آنقدر براي مردم ايران مهم هستند، که حتي اگر اينان بتوانند من را ساکت کنند، بسياري ديگران خواهند بود که درخواست براي بررسي نقض حقوق بشر توسط مجاهدين، بوسيله سازمان هاي بين المللي حقوق بشر را پيگيري خواهند کرد.

آنچه جمهوري اسلامي و مجاهدين بايستي بدانند اين است که آن زمان ها گذشته است وقتيکه ايرانيان، بخاطر برشمردن تعداد شهداي يک جريان سياسي، حاضر بودند ساکت شده، و از حقوق بشر و آزادي بيانشان صرف نظر کنند. جمهوري اسلامي باندازه کافي براي توجيه نقض حقوق بشر خود در دو دهه گذشته، از خون شهدا استفاده کرده است.

شهدا اثبات بهتري هستند، که ما به آزادي بيان و حقوق بشر احتياج داريم، و نه آنکه يک استبداد را با استبداد ديگري تعويض کنيم، و دوباره در پايان، براي حقوق بشر خود، مجبور به مبارزه شويم، و باز هم بيشتر شهيد بدهيم. هدف ما دادن شهيد بيشتر نيست. هدف ما بدست آوردن حقوق بشر در ايران است.

***

حقوق بشر اصل هستند، بدون اما و ولي. هر دولت يا سازماني در ايران آينده، بايستي از اصول حقوق بشر تبعيت کند، و هيچکسي نبايستي اين موضوعات را بخاطر اتحاد هاي سياسي، بزير فرش بزند.

ما نياز نداريم در پي به آزادي ايران، آنچه که برخي از گروه هاي کرد در سال 1359، در زمان به قدرت رسيدن در کردستان انجام دادند را تکرار کنيم، وقتيکه حقوق بشر و آزادي بيان را سرکوب کردند، و مردم را در دادگاه هاي باصطلاح مردمي، با هيح وکيل مدافع وبدون روش شايسته قضائي، به قتل رساندند، و استفاده از فريادهاي "اعدامش کنيد" توده هاي تهييج شده را، عدالت خواندند.

آنها هر کسي را که بر ضد چنين عملکرد ها حر ف ميزد، مورد حمله قرار ميدادند، و مخالفين را تهديد ميکردند و جاش ميخواندند ( بمعني مأمور رژيم) و کارآگاهان خود را ميفرستادند تا ببينند آنهائي که با اين روشها مخالفند چه ميگويند. در واقع بجاي آنکه اصول حقوق بشر را برافرازند، همه اين نقض هاي حقوق بشر را، به بهانه الزامات لحظه اي، بر زمين ميافکندند، آنگونه که لنين کشتار مخفيانه خانواده تزار روسيه را، توجيه کرد.

ما نبايستي چنين عملکردهائي را در ميان سوي نيروهاي دموکراتيک ايران ببينيم. شهدا و مبارزه با رژيم گذشته، هيچ حقي به کسي نميدهد که حقوق بشر و آزادي بيان مردم را سرکوب کند. وگرنه اگر اين گروه ها به قدرت برسند، ما دوباره به ديکتاتوري خواهيم رسيد، البته با سازمان ديگري در فدرت.

استفاده از شهدا براي توجيه محدود کردن حقوق بشر، با اما و ولي، غلط است، و جمهوري اسلامي باندازه کافي، براي دو دهه، از اشک ريزي براي قربانيان جنايات گذشته، براي ارتکاب جنايات جديد و نقض حقوق بشر استفاده کرده است.

** *

خودسوزي اعضاي چندي از کالت مجاهدين در فرانسه، بيشتر و بيشتر دامنه جنايات رهبري مجاهدين را نشان داد، که اعضأ خود را به اين شکل وحشتناک فدا کردند، تا به رهبران خود کمک کنند، وقتي که هيچ خطري در فرانسه، حتي براي رهبران آنها وجود نذاشت، وقتيکه از سوي دادگاه کشوري دموکراتيک نظير فرانسه احضار شده بودند، و رهبران مجاهدين، مدتي طولاني صبر کردند، تا که به اعضأ خود بگويند که خود سوزي نکنند.

اين درست است که بسياري از مردم که به اين کالت پيوستند، بخاطر عشق شان به صدام حسين نبوده، صدامي که با وي سازمان مجاهدين سالها همکاري کرد. در واقع، آنها بخاطر مبارزه با جمهوري اسلامي به مجاهدين پيوستند، رژيمي که 24 سال است مردم ايران را سرکوب کرده است.

بنابراين من با آندسته از تحليل گران، که خواهان حمايت از اعضأ مجاهدين در برابر حملات جمهوري اسلامي هستند، موافقم. اعضأ اين کالت نبايستي بخاطر اهداف صدقانه خود مجازات شوند، اهدافي که اميال به حق همه ايرانيان در مخالفت با جمهوري اسلامي است، و آنها بايستي توسط ارتش آمريکا در عراق، در برابر حملات جمهوري اسلامي حمايت شوند.

حمايت کردن با دادن اسلحه متفاوت است، بويژه وقتي که رهبري و ساختار مجاهدين عوض نشده است. در واقع تمام اسناد همکاري هاي مجاهدين و صدام طي اين سال ها، بايستي توسط آمريکا منتشر شود، و بويژه اسناد مجاهدين در استفاده از زندان هاي صدام، براي شکنجه و قتل مخالفين بايستي در معرض عموم قرار گيرد.

و رهبري مجاهدين بايستي در دادگاه هاي جنايات عليه بشريت، براي قساوتي که نسبت به اعضأ سابق مخالف سازمان انجام داده اند، محاکمه شوند.

اعضأ مجاهدين سابق که در مصاحبه ها صحبت کرده اند معتبر هستند، و اظهارات آنها درباره رهبري مجاهدين بايستي بررسي شود، در يک دادگاه جنايات حقوق بشر، و آنهائي که دررهبري مجاهدين مسول اين قساوت ها بوده اند بايستي به دادگاه عدالت پاسخگو باشند.

بنظر من اعضأ سابق مجاهدين بايستي در تيم هاي حقوق بشر، که به بازديد کمپ هاي مجاهدين ميروند، شرکت داده شوند، و دولت جديد عراق بايستي به سازمان هاي حقوق بشر اجازه دهد که کمپ هاي مجاهدين در عراق را بازديد کنند، تا که سازمان هاي حقوق بشر بتوانند به اتهامات عليه مجاهدين، در ارتباط با نقض حقوق بشر، رسيدگي کنند.

تا وقتيکه افرادي از رهبري مجاهدين، که در اين جنايات عليه حقوق بشر شرکت داشته اند، در رهبري آن سازمان باشند، اشتباه است که هر سازمان يا دولتي با مجاهدين همکاري کند، بدون انکه مسائل حقوق بشر را بطور جدي در نظر گيرد.

اجازه دهيد تکرار کنم که کساني در درون مجاهدين هستند، که نه براي کار براي صدام، بلکه براي مبارزه با جمهوري اسلامي به آن پيوستند، و حقوق بشر آنها بايستي که مورد پشتيباني قرار گيرد. در واقع آنها ذينفع واقعي نظارت سازمان هاي حقوق بشر از مجاهدين خواهند بود.

و من مطمئن هستم اصلاح طلباني در درون مجاهدين هستند، حتي در سطح رهبري آن، که خواهان پايان دادن به عملکرد هاي ضد حقوق بشر بوده و با حملات مجاهدين به اپوزيسيون دموکرات مخالفند، و به آن افراد نيز بايستي از طرف سازمان هاي حقوق بشر ياري شود.

خلاصه آنکه همکاري با مجاهدين بايستي بر مبناي شرايط حقوق بشر باشد و آنهائي که در درون مجاهدين مسول نقض حقوق بشر مخالفين و آزار اپوزيسيون ايران بوده اند، بايستي در دادگاه هاي علني جنايات عليه بشريت محاکمه شوند.

بالاخره آنکه اين اشتباه است که اعضأ يا رهبران مجاهدين به جمهوري اسلامي تحويل داده شوند. جمهوري اسلامي دليل اصلي همه اين فجايع است. اگر مجاهدين در ايران آزاد بود، تا افکار خود را تر.ويج کند، من شک دارم که حتي آنها ميتوانستند 500 نفر را بسيج کنند، و دهها سال قبل، آنها از بين رفته بودند.

دليل آنکه کساني به مجاهدين پيوستند بخاطر قول اين کالت براي جايگزيني جمهوري اسلامي است، و حمهوري اسلامي با کشتن مخالفين و اپوزيسيون، آخرين نهادي است که حق دارد، به قضاوت اعضأ و رهبران مجاهدين بنشيند.

رهبران مجاهدين بايستي در دادگاه هاي جنايات عليه بشريت محاکمه شوند، و معاوضه آنها با جمهوري اسلامي از آنها شهيد خواهد ساخت، و اين کالت فاشيستي ادامه خواهد يافت، گر چه در خفا و نه در پيش رو. بهترين راه مقابله با مجاهدين، طرح نقض حقوق بشر توسط آن تشکيلات، در دادگاهي منصف و علني است، دادگاهي نظير دادگاه نورنبرگ.

منابع فصل10

11. سلطنت، جمهوري، و قانون اساسي قرن 21

noreply@blogger.com (sam ghandchi) — Wed, 24 May 2006 21:41:00 +0000

11. سلطنت، جمهوري، و قانون اساسي قرن 21

رضا پهلوي و رفراندوم

مأمورين آقاي رضا پهلوي مرتب در کوي و برزن وافغان دموکراسي سر داده اند که چرا من از قول مردم ايران ميگويم که مردم سلطنت نميخواهند، و چرا من ميگويم مردم از ترس بازگشت سلطنت و مجاهدين، گام نهائي را براي پايان دادن به جمهوري اسلامي بر نميدارند، و از اينکه من نوشته ام انحلال سلطنت و مجاهدين راه پايان جمهوري اسلامي است، بسيار ناراحتند.

و طبق معمول مأمورين فحش هاي رکيک را ميدهند، و آقاي رضا پهلوي زيبا و قشنگ در مصاحبه هاي تلويزيوني، با "فروتني" از عدم داشتن جاه طلبي سياسي سخن ميگويند، و تکرار ميکنند که ايشان خيلي دموکرات هستند، و به رأي مردم گردن ميگذارند، که سلطنت يا جمهوري را در رفراندوم انتخاب کنند. اما واقعيت چيست؟

آيا آقاي منتظري هم ميتواند براي ولي فقيه بودن خود رفراندوم بخواهد و ببيند که او رأي مياورد يا خامنه اي؟ تا به حال مردم براي شخصي که ولي فقيه باشد رأي نداده اند و اگر ادعا شود که ولي فقيه مقام انتخابي نيست، سلطنت و شاه هم از تعريف لغت انتخابي نيستند!

يا فرض کنيم فردا آقاي بني صدر بيايند و خواهان رفراندوم براي ادامه دوره رياست جمهوري خود شوند، و بگويند که ايشان خيلي دموکرات هستند و خواهان تصميم مردم هستند، و بگويند روشنفکران نيستند که بايستي بگويند ايشان براي مردم مطرح نيستند، و خود مردم مستقيمأ بايستي تصميم بگيرند.

در واقع بني صدر بيشتر حق چنين خواستي براي رأي مردم را دارد، زيرا که وي از ترس جان خود از سوي ولي فقيه، و نه نظير شاه ازتر س مردم، قبل از پايان دوره رئيس جمهوري اش، وادار به فرار از ايران شد، و هيچ رفراندومي نيز پس از آن، در ايران براي رأي مردم درباره ادامه يا پايان دوره رياست جمهوري وي صورت نگرفت، با اينکه وي با رأي مردم به مقام خود رسيده بود، نه از طريق خويشاوندي، هرچند ميدانيم توصيه خميني باعث انتخاب وي شد، ولي به هر حال انتخابي بود.

در مقايسه، در رابطه با سلطنت شاه، نه تنها مردم با شعار "مرگ بر شاه"، اقلأ دو سال مداوم قبل از بهمن 1357 در خيابانها خواهان پايان سلطنت شدند، بلکه مردم در رفراندوم بعد از انقلاب نيز، براي پايان سلطنت رأي دادند، و در واقع رژيم جمهوري اسلامي، از رأي ضد سلطنت مردم، براي حقانيت دادن به حمهوري اسلامي استفاده کرد، چرا که جمهوري سکولار در انتخاب ها نبود. حتي امروز نيز ترس مردم از رأي نيست، که سلطنت نخواهد داشت، بلکه از بقدرت رسيدن سلطنت با کمک آمريکاست، نظير 28 مرداد 1332.

سلطنت خانواده پهلوي 25 سال است که به تاريخ تبديل شده، و با اينکه يک با ر هم رفراندوم داشته است و مردم آنرا با آرأ قريب به اتفاق به پس زده اند، رضا پهلوي دوباره 25 سال است سلطنت را به مسأله مردم ايران تبديل کرده است، و مردم ميترسند که با پشتيباني آمريکا، سلطنت دوباره به مردم تحميل شود، و انتخاب نخست وزير سيا در عراق هم مزيد اين ترس شده، و اين بماند که چگونه رضا پهلوي از نداشتن جاه طلبي سياسي حرف ميزند! مگر مردم ايران از پشت کوه آمده اند؟ آقاي رضا پهلوي دوست دارد که براي قدرت سياسي خانواده خود رآي گيري را به مردم تحميل کند، واين است که ازتاج و تخت سلطنت پهلوي هم استعفا نميکند و پايان سلسله پهلوي را اعلام نميکند. معني نداشتن جاه طلبي و دموکراسي را هم فهميديم.

اگر اين دموکراتيک هست، چرا هر خانواده ديگري هم نتواند براي قدرت سياسي خانواده خود رأي گيري کند. مگر از خانواده پهلوي چه کمتر دارند. آيا آن هم دموکراتيک است که همه خواهان رفراندوم براي خانواده خود شوند؟

در واقع اگر معيار خانواده باشد، خانواده مصدق بيشتر از سابقه دموکراسي برخوردار است تا خانواده پهلوي. چطور است که براي سلطنت آقاي متين دفتري رأي گيري کنيم؟ البته ميدانم که ايشان خواهان چنين رفراندومي نيستند.

اين حرفها بازي است و کوشش رضا پهلوي در گمراه کردن مردم براي احيأ سلطنت در ايران با کمک آمريکاست. بهتر است آقاي رضا پهلوي از اسب خود پائين آيند و فکر نکنند که تهديد هاي مأمورينشان و يا منطق هاي اينچنين که در بالا ذکر شد، ميتواند مردم ايران را خام کند.

مضافأ آنکه در برابر تهديد هاي مأمورينشان ، ما هم به دفاع از خود پرداخته، و فحش هاي شعبان بي مخ ها را به خود آقاي رضا پهلوي بر ميگردانيم، همانگونه که در مقابل گلوله هاي شاه از خود دفاع کرديم. ديگر 28 مرداد نيست که بتوانند ما را با فحش و ناسزا از ميدان بدر کنند.

25 سال ادامه شعبان بي مخ در ايران، توسط همکاران حزب اللهي وي نظير الله کرم، مردم ايران را آگاه کرده است، و خوب ميدانيم که در روز پس از سقوط رژيم جمهوري اسلامي، با شعبان بي مخ هاي سلطنت و مجاهدين روبرو خواهيم بود، و براي آن هم آماده ايم. اين مايه شرم است که سلطنت 25 سال بعد از اين همه جنايت، اين نيرو هاي اپوزيسيون همان نيرو هاي ديکتاتوري شاه و اسلامگرايان هستند.

باز همين چند هفته پيش، در مراسم تشييع جنازه سوسن در لوس آنجلس، شعبان بي مخ را در کنار دسته گل رضا پهلوي و فرح پهلوي، براه انداخت. مردم ايران بازگشت سلطنت را نميخواهند، و اگر آقاي رضا پهلوي به دموکراسي علاقمندند، اولين قدم اعلام پايان رژيم ديکتاتوري پهلوي براي هميشه است ، نه بازگردندن سمبل هاي آن نظير شعبان بي مخ .

مردم ايران براي جمهوري سکولار هيچگاه امکان رأي دادن را نيافتند، و در واقع رضا پهلوي دارد سکولاريسم را براي احيأ سلطنت فدا ميکند، و در توافقات پنهان با دسته هاي مختلف ملايان، به آنها قول شرکت در قدرت و تضعيف سکولاريسم آينده را ميدهد، تا پشتيباني آنها براي بازگشت سلطنت را تأمين کند. جنبش دموکراسي خواهي ايران سالها قبل از آنکه مدارک ثابت کند کودتاي 28 مرداد کار سيا بود، آنرا گفته بود، و امروز نيز اين توافقهاي مخفي رضا پهلوي با ملايان را ميگوئيم و آينده نشان خواهد داد که درست ميگوئيم يا نه، که وي سکولاريسم را وجه المصالحه بازگشت سلطنت کرده است.

جنبش دموکراسي خواهي ايران درباره کودتاي 1332 اظهار کرد که آن کودتاي سيا بود، سالها قبل از آنکه مدارک رسمي نشان دهد که حق با آنها بود، و امروز ما ميگوئيم که قرار و مدارهاي مخفيانه بين رضا پهلوي و ملايان در جرين است، و آينده نشان خواهد که که ما درست ميگوئيم يا نه، که وي سکولاريسم را براي بازگرداندن خانواده خود به قدرت وجه المصالحه قرار داده است.

سلطنت منحرف کننده جنبش دموکراسي خواهي ايران براي جمهوري سکولار

اکنون دو دهه است که بحث سياسي در درون محافل سياسي ايران به دور موضوع باصطلاح "سلطنت" در برابر جمهوري ميگردد، و اين امر وقت و انرژي زيادي از اپوزيسيون جمهوري اسلامي گرفت است بدون هيچ نتيجه ملموس. ممکن است که تصور شود سلطنت طلبان ايران گروه ديگري از روشنفکران ايران هستند، که بر حسب اتفاق خواهان شکل دادن سلطنت در ايران هستند، همانگونه که گروه هاي روشنفکران سياسي ايران هستند که خواهان شکل دادن "جمهوري دموکراتيک" يا "جمهوري سوسياليستي" در ايران هستند.

اين يک تصور کاملأ غلط از واقعيت است، اما يک برداشت غالب شده است، که باعث بسياري بحثهاي بي فايده شده است، که اصلأ ربطي با واقعيت سياسي اپوزيسيون ايران ندارد. اين تکنوکراتهاي زمان شاه، روشنفکران سياسي *نبودند*، تا چه رسد که سلطنت طلب باشند، اما آنها تکنوکرات بوده و *هستند*، هستند، و تنها در آرزوهاي اقتصادي و تکنيکي زمان شاه نقطه اشتراک مييافتند، و در بهترين حالت، رژيم سياسي سرکوبگرسلطنت شاه و از جمله ساواک آنرا تحمل ميکردند.

به همين دليل همه بحث هاي مصدق در برابر شاه، يا بحث هاي مشابه درباره سيستم سلطنت، درواقع به آنچه تحصيل کردگان ايران در جستجويش هستند، ربطي ندارد، وقتي که اينان خود را باصطلاح "ايرانيان سلطنت طلب" ميخوانند.

آنها تکنوکرات هائي بودند، که با از همپاشي رژيم شاه، از سيستم به بيرون پرتاب شدند، و در واقع اينان با روشنفکران سياسي ايران، حتي در زمان شاه، در آرزوي شان براي سيستم مدرن در ايران، نقطه اشتراک دارند.

سلطنت مانعي در برابر اين تکنوکراتها، براي اتحاد با بقيه روشنفکران ايران بود، روشنفکراني که با فعاليت *سياسي* جهت ايجاد سيستي مدرن در ايران فعاليت ميکردند، آنهم به قيمت پذيرا شدن بازداشت، شکنجه و قتل توسط ساواک شاه. حذف سلطنت ميبايست به اتحاد روشنفکران ايران کمک ميکرد، يعني روشنفکران سياسي و مدرن انديش ايران، و نه آنکه اين دو بخش اصلي تحصيل کردگان ايران ، به مثابه دشمن، در برابر يکديگر قرار گيرند، تحت پرچم هاي متضاد "سلطنت" و جمهوري.

سلطنت طلبان 20 سال گذشته ايران در اساسأ يک فراکسيون روشنفکران ايران *نيستند*، که اضافه بر روشنفکران سياسي ليبرال و سوسياليست ايران باشند، گرچه آنها خيلي هم تحصيل کرده *هستند*، که اساسأ تکنوکراتهاي *غير سياسي* هستند، که از سياست *اجتناب* ميکردند بخاطر سيستم سياسي ديکتاتوري شاه در ايران، و ايده الهاي آنها هيچ ارتباطي با سيستم سياسي سلطنت در ايران ندارد.

به عبارت ديگر، تا آنجا که به روشنفکران *سياسي* ايران مربوط ميشود، آنان تمام اين سالها جمهوريخواه بوده اند، گرچه آينده نگر، دموکرات، ليبرال، سوسياليست، مذهبي، يا از سايه روشنهاي ديگر طيف سياسي بوده اند. باستثنأ تعداد معدودي عوامل ساواک، روشنفکران سياسي طرفدار *بازگشت* سلطنت، وجود نداشته اند.
.
بازگشت سلطنت، چه نامش را بگذاريم حزب مشروطه و چه حزب رضا پهلوي، *معني اش* غير از سلطنت *گذشته* نيست، چرا که سلطنت گذشته *تنها* پلاتفرم موجود براي سلطنت ايران است. ما از فرد، گروه يا خانواده اي که در کوشش براي ايجاد سلطنت *نويني* در ايران باشد اطلاعي نداريم.

اکنون زمان آن است که بحث بي فايده سلطنت يا جمهوري را به دور بريزيم، و قبل از آنکه دير شود، براي يک جمهوري برنامه بريزيم که *مدرن* و *سکولار* باشد. اين بنفع تکنوکرات هاي ايران ( به اصطلاح "سلطنت طلبان" نيست که به دولتي نظير افغانستان حميد کرزايايارن را بکشانند، يعني جمهوري اسلامي ديگري، هرجند ليبرال تر.

پس از اين همه فداکاري و قرباني، تکنوکراتهاي ايران، وهمچنين بقيه مردم ايران، سزاوار يک دموکراسي سکولار هستند، يک جمهوري دموکراتيک فرال هستند، نه نسخه ديگري از يک جمهوري اسلامي. ما بايستي بر روي طرح يک قانون اساسي براي چنين جمهوري کار کنيم. ما يک سلطنت موجود نداريم که بخواهيم آنرا با رفرم هاي قانون اساسي تقديل کنيم. ما نياز به يک قانون اساسي جمهوري خواهانه نو براي آغاز نوين در ايران داريم، سندي که نقشه راه آينده ما باشد. حالا بيائيم به گروه هاي جمهوريخواه نظري بيافکنيم.

***

پس از آنکه رضا خان طرج جمهوري خود را عوض کرد، و براي ايجاد سلطنت خود اقدام کرد، هنوز مخالفت مصدق با رضا شاه، براي سد کردن وي از کنترل هر سه قوه دولت بود، و اساسأ ناسيوناليست ها خواهان آن بودند که سلطنت جديد پهلوي يک سلطنت مشروطه باشد. در سالهاي بعد، مصدق و جبهه ملي خواهان "شاه سلطنت کند و نه حکومت بودند"، و اين به شعار اصلي جبهه ملي در سالهاي 1328 تا 1357 مبدل شد.

جبهه ملي و اسلامگرايان جمهوريخواه نبودند، و تا آنجا که به سکولاريسم مربوط ميشود، جبهه حتي وتو پنج مجتهد در قانون اساسي قديم ايران را به چالش نکشيد و هميشه با روحانيت شيعه از نزديک کار کردند، و اسلاميت و ايرانيت را به عنوان دو رکن اتحاد ايران قلمداد کردند. وقتي امثال احمد کسروي به قتل رسيدند، جبهه اساسأ ساکت بود، و به همکاري نزديک با روحانيت ادامه داد.

.در سالهاي پاياني شاه، آيت الله خميني براي "جمهوري اسلامي" به جلو رفت، و تنها در مراحل پاياني انقلاب 1357، جبهه ملي از درون شکاف برداشت، و يک بخش برهبري شاهپور بختيار با سلطنت باقي ماند، و بخش ديگر جبهه، در آخر کوشش براي دموکراتيزه کردن سلطنت را رها کرد، و از نقشه خميني براي جمهوري *اسلامي* حمايت کرد.

از آغاز جمهوري اسلامي، جبهه ملي به يک نيروي جمهوري خواه مبدل شده است، اما تنها به معني کوشش براي تعديل جمهوري اسلامي، با پشتيباني از يک فراکسيون جمهوري اسلامي پس از ديگر، در درون باصطلاح فراکسيون هاي اصلاح طلب جمهوري اسلامي، و *نه* آنکه يک نيروي کامل جمهوري خواه باشد، که خواهان پايان دادن به حضور روحانيت شيعه در دولت ايران باشد.

جبهه ملي براي الغاي مقام ولي فقيه در جمهوري اسلامي ، يا تبديل ولي فقيه به مقامي نظير شاه مشروطه هستند. جبهه هيچگاه براي حذف روحانيت شيعه از قوه قضائيه يا بخش هاي ديگر دولت ايان نبوده اند.

بيشتر آنکه، جبهه ملي از فدراليسم در ايران دفاع نميکند، و در برنامه اقتصادي خود براي ايران، تا آنجا که به نفت مربوط ميشود، که 90% اقتصاد ايران است، هنور از مالکيت دولتي حمايت ميکند که همواره ستون ديکتاتوري بوده است.

معهذا جبهه ملي و ديگر نيروهاي ليبرال ايران گذشته، در کنار جبهه دموکراتيکIDF و ديگران، که در ابتدا اسلام گرا بودند، و برخي نيرو هاي قديمي چپ و سوسياليست، نيرو هائي ازگرو هاي سياسي گذشته ايران هستند که با اميال و آرزو هاي مردم ايران براي ايجاد يک جمهوري سکولار در همآهنگي است. حتي برخي نيروهاي سياسي که قبلأ سلطنت خوانده ميشدند، بتازگي قانع شده اند که راه سلطنت بن بستي بيش نيست.

چرا سلطنت در ايران هميشه به استبداد ختم ميشود؟

گرچه من در نوشته هاي مختلف خاطرنشان کرده ام که جمهوري سکولار در ايران لزومأ ضامني براي دموکراسي *نيست*، معهذا من از سوي ديگر هميشه تأکيد داشته ام که سلطنت در ايران، مطمئنأ ضامن استبداد *هست*، و افسانه سلطنت دموکراتيک براي ايران، با ارائه نمونه هاي اسپانيا و انگليس، تنها ميتواند آنهائي را بفريبد، که از سلطنت ايران شناخت درستي ندارند.

چندگاهي من تصور ميکردم هدف اصلي رضا پهلوي، حقوق بشر در ايران است، و نه بازگشت سلطنت. به همين دليل من اميدوار بودم که وي خود را از آنانيکه در پي احيأ ديکتاتوري محمد رضا شاه هستند، دور کند، و از تخت سلطنت *کناره گيريabdicate* کند، و پايان سلطنت پهلوي را اعلام کند.

من حتي دفاعيه اي از فعاليت هاي وي براي حقوق بشر نوشتم، و در نامه سرگشاده اي، پيشنهاد کردم که وي براي جمهوري سکولار فراخوان بدهد ، و ابتکار دعوت براي کنفرانس قانون اساسي آينده را به دست گيرد، تا که قانون اساسي دموکراتيک تدوين شود، و از ديکتاتوري ديگري پس از سقوط جمهوري اسلامي اجتناب شود.

همه پيشنهاد هاي من به آقاي رضا پهلوي براين فرض استوار بود که وي از تخت سلطنت *کناره گيري* کند، و وقتي وي کناره گيري نکرد، متعاقبأ اتکأ خود بر آنان که در پي در بازگرداندن استبداد شاه هستند را افزايش داد، و ابتکار شکل دادن اتحاد جنبش ايرانيان بوسيله رضا پهلوي، از بين رفت.

در زمان سالگرد 18 تير امسال (July 9, 2003)، وقتي به دفعات فعالين سياسي ايران وي را مورد خطاب قرار داده و خواهان کناره گيري وي از سلطنت شدند، وي همه سخنان آنها را نشنيده گرفت، و بدينسان نقش دوگانه وي براي جنبش ايران پايان يافت، و از آنزمان تا کنون، وي در عرصه سياسي ايران، در حال محو شدن بوده است. قابل ذکر است که در مقايسه با او، اتحاد *براي* جمهوري سکولار، و *نه* اتحاد جمهوري خواهان، در حال پيشرفت بوده، و رهبران خود را نيز دارد.

آشکار شد که صحبت هاي رضا پهلوي درباره رفراندوم، راهي براي مشروعيت بخشيدن به کوشش وي براي بازگشت سلطنت بوده است. او ميگويد مردم ميتوانند سلطنت دموکراتيک افسانه اي وي را در رفراندوم انتخاب کنند، و وي از تصميم آنها متابعت خواهد کرد. ولي اگر کسي بخواهد از رفراندومي در اين مورد متابعت کند، يک رفراندوم 20 سال پيش در ايران انجام شد، که اکثريت عظيم مردم ايران سلطنت را به دور ريختند. و اگر رضا پهلوي آن نتيجه را نمي پذيرد، چرا وي بايد نتيجه رفراندوم ديگري، که در آن شکست بخورد، را بپذيرد؟ وي ميتواند دوباره ادعا کند که رفراندوم مشروع نبوده است، و اين حديث ادامه يابد، تا زمانيکه سلطنت در رفراندومي برنده شود.

و اگر سلطنت در رفراندوم فرضي وي برنده شد، آيا سلطنت به مردم اجازه ميدهد هرچند سال يکبار، اينگونه تصميم گيري درباره نظام را، دوباره از طريق رفراندوم تکرار کنند؟ به عبارت ديگر آيا سلطنت حاضر است رفراندوم هرچند سال يکبار نظام را نهادي کند، مثلأ هر 4 سال يکبار مردم حق داشته باشند تصميم بگيرند سلطنت را نگهدارند، يا آنرا به سيستم ديگري عوض کنند. اگر امروز استدلال ميشود که آنان که در رفراندوم قبلي براي رژيم حکومتي ايران تصميم گرفته اند، حق نداشتند براي آنانکه امروز در ايران زندگي ميکنند و واجد شرايط رأي دادن هستند، تصميم بگيرند، آيا منطقي نيست که آيندگان نيز همين را بگويند، و انتظار داشته باشيم رفراندوم تعيين سيستم هرچند سال يکبار تکرار شود ؟

من در نامه سرگشاده ام به رضا پهلوي نوشتم که اگر وي صادقانه به دموکراسي و حقوق بشر معتقد است، ميبايست پايان سلطنت را اعلام کند، و اولين کسي باشد که رژيم شاه را براي نقض حقوق بشر، و تقويت اسلامگرايان، که آن رژيم براي از بين بردن نيروهاي دموکراتيک سکولار در ايران انجام داد، نقد کند. يعني عللي که باعث بوجود آمدن جمهوري اسلامي شد.

واقعيت امر اين است که همه اينها بازي هاي سياسي است. اگر رضا پهلوي واقعأ معتقد بود که يک شهروند عادي ايراني است، وي سالها پيش از تخت سلطنت کناره گيري کرده بود، تا در شرايط مساوي با هر شهروند ديگر قرار گيرد، با حقوق سياسي برابر. مردم به صندوق هاي رأي نميروند تا تصميم بگيرند ديگر حق انتخاب رهبران خود را داشته باشند يا نه.

اگر رضا پهلوي اجازه دارد منصب سياسي خود را از طريق ارثي منتقل کند، چرا از طريق همين رفراندوم، ديگران نيز نتوانند همان امتياز را براي خود کسب کنند، آنگونه که در عصر فئوداليسم، در ايران و نقاط ديگر، بسياري از مقامهاي دولتي موروثي بوده اند، و نه فقط مقام پادشاه. و يا بالعکس چرا فرزند وي بايستي بتواند حق پادشاه شدن داشته باشد، و فرزند ديگران از چنين حقي محروم باشد. کجاي اين سيستم امکان برابرequal opportunity شهروندان و انتخاب بر مبناي شايستگي است؟

چگونه افسانه سطلنت دموکراتيک اتحاد واقعي ايرانيان را سد کرده است؟

اساسأ افسانه سلطنت دموکراتيک رضا پهلوي، اتحاد براي جمهوري سکولار در ايران را سد کرده است. و اين افسانه مهمترين عامل کند شدن پروسه شکل گيري رهبري جنبش دموکراسي خواهي جهت برچيدن جمهوري اسلامي بوده است.

اين واقعيت است که هر کسي آزاد است به آنچه اعتقاد دارد بيانديشد وآن را ترويج کنند، و اين شامل رضا پهلوي هم ميشود، که آزاد است اين افسانه را تبليغ کند. اما به همينگونه، هرکس ديگري نظير من نيز، از اين حق برخوردار است، که نشان دهد اين سردرگمي باعث انسداد برچيدن جمهوري اسلامي و ايجاد جمهوري سکولار شده است. آزادي بيان به اين معني نيست که تنها رضا پهلوي حق ترويج تلاش خود را داشته باشد. و بيشتر آنکه نقد من بحث شخصي اي در باره وي نيست. بحث من درباره موضوعات سياسي است، که به سکولاريسم و حقوق بشر براي آينده ايران مربوط ميشوند.

خصلت واقعي سلطنت ايران با آنچه رضا پهلوي درباره "سلطنت دموکراتيک" ميگويد تعيين نمي شود، و بويژه امروز که در خارج زندگي ميکند. حتي آيت اله خميني نيز وقتي در خارج بود، از "اسلامگرائي دموکراتيک" حرف ميزد، اما بعدأ در ايران گفت دموکراسي مفهوم غربي است، و اسلام در اساس با دموکراسي مخالف است.

واقعيت سلطنت و اسلامگرائي در ايران، مستقل از آنچه افسانه سازان قول ميدهند است. سلطنت ايران با حرف هاي زيبا و روابط عمومي به سلطنت سوئد تبديل نميشود. در واقع، براي سيستهاي بد، بدترين بلا سر مردم وقتي ميايد، که سيستم به مردم، با الفاظ و روابط عمومي يک قروشنده خوش بيان، فروخته شود.

رهبران سلطنت طلبان ايران، در 22 سال گذشته هيچگاه در سقوط سلطنت، شکست سيستم استبدادي و فاسد ساواک را مقصر نشمارده اند. سيستمي که مخالفت نظري را خيانت به کشور مپنداشت و مخالفين را خرابکار ميناميد.

آنان براي شکست خود اجنبي را مقصر خواندند، چپي .و دموکرات را محکوم کردند، و باز و باز شکست خود را به ژنرال هائي که خيانت کرده و با ملايان همکاري کردند منصوب کردند، اما هيچگاه استبداد ساواک و فساد دستگاه پوسيده سلطنت را محکوم نکردند.

اگر شخصيت هاي برجسته مرتبط با سلطنت سابق ايران را با شخصيتهاي برجسته روس که با اتحاد شوروي مرتبط بوده اند، مقايسه کنيم، مثلأ با يلتسينYeltsin مقايسه کنيم، براحتي ميشود ديد که دومي ها استبداد و فساد کمونيسم را براي شکست اتحاد شوروي مقصر ميدانند، در صورتيکه از ديدگاه اولي ها، همه چيز مقصر است، الا سيستم سلطنت استبدادي ايران!

اگرچه يلتسين عضو سابق کميته مرکزي حزب کمونيست شوروي بود، ولي خود بيش از هرکسي ديگري، فساد و استبداد رژيم شوروي را نقد کرده و با صداي رسا به جهانيان ميگفت. اما سلطنت طلبان سابق ايران با يک عبارت کوتاه "اشتباهاتي هم شده، گريبان خود را رها ميکنند. تا زماني که نظير رهبران سابق شوروي به جنايات زمان شاه برخورد نکنند، همه حرف هاي رضا پهلوي درباره رفراندوم هيچ نيست، جز تاکتيکي براي باز گرداندن همان سلطنت استبدادي به ايران.

بنظر من هر کسي حق دارد که يک سلطنت طلب باشد. همانگونه که هر کسي حق دارد اسلامگرا باشد و آنرا تبليغ کند، اما هر کسي در عين حال حق دارد که منقد آنها باشد و سلطنت و اسلامگرائي را به چالش بطلبد، بدون آنکه وحشت داشته باشد از طرف قلدران و حزب اللهي هاي آنها، يعني از طرف شعبان بي مخ ها با الله کرم ها تهديد شود.

بايستي بگويم که اين يک فاجعه خواهد بود اگر روزي سلطنت به ايران بازگردد. همانگونه که امثال سپهبد زاهدي با امثال اردشير زاهدي درجمع مقربين سلطنت دنبال شدند، اخلاف آنان نيز همان خط سلسله وار را در دستگاه سلطنت امروز تشکيل ميدهند، هر چند نه در علنأ.

سلطنت و دولت گرائي

شيفتگي کنوني ايرانيان به ايران ماقبل اسلام، و ميراث فرهنگي زيباي ايران زمين، نبايستي باعث شود اين حقيقت را فراموش کنيم، که سلطنت ايران طي تاريخ يکي از ستون هاي استبداد در خاورميانه بوده است.

تفوق مالکيت دولتي آب در گذشته، و مالکيت دولتي نفت در عصر حاضر، يک دليل قدرت عظيم دولت مرکزي در ايران بوده است.

حتي امروز با وجود فشار نيروي گريز از مرکز آيت الله هاي شيعه، دولت ايران از هم نپاشيده است، برعکس آنچه که در لبنان پس از سقوط رژيم گذشته اش رخ داد. اين امر واقعيت قدرت دولت مرکزي در ايران را نشان ميدهد. مالکيت دولتي به عبارتي دولت را به صاحب اصلي کشور تبديل ميکند.

در واقع بيشتر اين دولت است که به مردم پرداخت ميکند، تا که مردم به دولت ماليات بدهند. دولت بزرگترين زميندار و بزرگترين سرمايه دار کشور است.

هرچند رضا پهلوي زمان طولاني اي است که در غرب زندگي ميکند، وي موضوع جانشيني خود را حل نکرده است، وقتيکه او فرزند دختر دارد و نه پسر.

ممکن است تعجب انگيز باشد که چرا وي ابتکار تغيير قانون سلطنت ايران را بدست نميگيرد تا به زن ها هم اجازه شاه شدن دهد. اما پاسخ بسيار ساده است، وي ميخواهد تصوير تغيير ناپذيري سلطنت را در ذهن مردم حفظ کند، و هر تغييري ميتواند به انديشه جاودانگي سلطنت آسيب رساند، آنچه که وي ميخواهد براي مردم حفظ کنند.

هرگاه يک سلسله ايراني با سلسله ديگري تعويض ميشد، مدعي تازه سلطنت، ابتدا تا مدتي به عنوان نايب باز مانده سلسله قبلي عمل ميکرد. تادر شاه در رابطه با صفويه چنين کرد و رضا شاه در رابطه با قاجار. چرا؟ براي آنکه انها نمي خواهند ذهنيت تغيير قدرت به ذهن "رعيت" شان وارد شود . حاميانشان بايستي سلطنت را ابدي مي ديدند.

در نتيجه هر چند سلطنت ايران به خاطر جنبشهاي مردمي و نيروهاي خارجي تغييرات گوناگون را پذيرفته، ولي اگر شاهان ايران ميتوانستند، هيچ تغييري را در روانشناسي اجتماعي نمي خواستند و ترجيح ميدادند سلسله هاي خود را با تجسم تغيير ناپذيري ابدي در اذهان مردم نقش کنند.

ممکن است پرسيده شود که چرا سلطنت اينگونه بر تجسم تغيير ناپذيري تأکيد داشته است. پاسخ من اين است که در ساختار اجتماعي ايران نيروهاي گريز از مرکز زيادي حضور دارند.

برجسته ترين نيروي گريز از مرکز راعشاير تشکيل ميداده اند که کماکان نيروي بر قدرت تمرکز زدا در زندگي اجتماعي ايران هستند. نيروي ديگر تمزکز زدا، تعداد متنابه اقليت ها و مليت هاي گوناگون در ايران است، و حتي وجود فرقه هائي نظير صوفيه و ايزديان.

در عصر مدرن نيز انديشه سياسي نيز به عامل تمرکز زداي ديگري تبديل شده است. بنظر من باستثناي ترکيه، ايران بيشترين انواع گروههاي سياسي را در ميان همه همسايگان خود دارد. چپي ها در صدها نوع مختلف هستند، فعالين مذهبي، ملي گرايان، و مدرنيستها (تجددگرايان) نيز به همينگونه. اينکونه نيروهاي تمرکز زدا، از طريق دولت مرکزي قدرتمندي کنترل ميشدند، که خود را با تجسمي تغيير ناپذير و ابدي در افکار جاي ميداد.

همچنين در عصر مدرن، آموزش، بهداشت، و خدمات اجتماعي، اساسأ در کشورهائي نظير ايران در مالکيت دولتي بوده اند، چرا اين سرويس هادر اين کشورها از بالا معرفي شده اند.

با بالا رفتن استانداردهاي جهاني در اين عرصه ها، و در پي فشار مردم از پائين، مالک اصلي کشور در اين جوامع، يعني دولت، ارائه کننده اينگونه سرويس ها شد. در مورد آموزش، که يک نياز *حتمي* توسعه صنعتي بود، دولت انتخاب چنداني نداشت، و بايستي آنرا فراهم ميکرد، وقتي که ايران بخشأ وارد توسعه صنعتي شد، يعني حتي پيش از رضا شاه، در زمان امير کبير.

سلطنت، مشروعيت خود را، از ريشه هاي تاريخي امپراطوري هاي ايران کسب ميکند، که شيوه "طبيعي" دست و پنجه نرم کردن با تنوع، مرکزيت بوده است، هرچند ساتراپ نشين هاي امپراطوري هاي ايران قبل از اسلام، بيشتر به فدراليسم شبيه بودند، تا به مونارکي تمرکزگراي فرانسه، يعني مدل تمرکز گرائي که سلطنت هاي مدرن ايران دنبال کردند. خلاصه آنکه قدرت دولت مرکزي به گونه ايست که سلطنت به سوي حکومت مطلقه ميرود.

حتي 20 سال پس از سقوط رژيم پهلوي، رضا پهلوي حتي سعي نميکند که اپوزيسيون ايران را، با اتخاذ يک موضع محکم ضد ساواک مغبون کند. چرا؟ چونکه ساواک مناسب ترين سازمان براي سلطنت استبدادي ايران بوده است. تخت هاي آهني شاهپور ذوالاکتاف ساساني بسيار به ابزار شکنجه ساواک شاه شبيه بودند. رضا پهلوي ميداند که به اين جلادان وقتي که به قدرت برسد نياز دارد، و اين است که ويترين دموکراتيکش در غرب بسيار محدود است.

ممکن است بحث شود که 70% عوامل بالا براي جمهوري نيز حاضر است، و پاسخ من اين است که آري درست است، و اين خطر وجود دارد، اين است دليل آنکه من نسبت به استفاده از اقتصاد کينزيKeynesian economics براي طراحي اقتصاد ايران شک دارم، هر چند کاربرد آن را براي کشوري نظير اسپانيا، با پيشينه اش، بخاطر محاصره اش با دموکراسي هاي اروپائي ، دليلي نگراني براي سرنوشت دموکراسي در اسپانيا نمييابم.

جمهوري به خودي خود ضامن دموکراسي در ايران نيست، و جزئيات قانون اساسي آينده، و هشياري احزاب سياسي براي اجراي اصول قانون اساسي، عوامل مهمي در رابطه با بنيانگذاري دموکراسي واقعي در ايران ميباشند.

البته تهديد اصلي براي سقوط به واپسگرائي سلطنت، تنها از طرف سلطنت طلبان نيست. حتي جمهوري هاي موروثي از نوع آدربايجان و سوريه نيز خطرات مشابهي هستند، که در قانون اساسي بايستي جلوگيري شوند. هر سلطنت طلب صادق گذشته، که خواهان سکولاريسم، حقوق بشر، و دموکراسي در ايران است، براي قدم اولش، بايستي پلاتفرم هر نوع رژيم موروثي براي آينده ايران را رد کند.

سلطنت و سکولاريسم

در رابطه با سکولاريسم، معضل سلطنت طلبان فقط قانون اساسي 1906 نيست، که سلطنت طلبان حمايت ميکنند، که در آن مذهب شيعه، مذهب رسمي ايران فرض شده، و براي پنج مجتهد، حق وتو قائل شده اند، که حرف آخر براي آنچه که بخواهد قانون کشور شود را آنها ميزنند.

فاصله سلطنت طلبان از سکولارسم کامل، اساسأ به ارزيابي غلط آنها از سقوط رژيم شاه مربوط است.

سلطنت طلبان فکر ميکنند ايران در زمان شاه تند رشد کرده است، و خيال ميکنند اين امر دليل سقوط رژيم شاه بوده است، و در نتيجه گامي به پس براي برنامه هاي کنوني خود براي آينده ايران بر ميدارند. بويژه در ارتباط با ارزشهاي غربي نظير سکولاريسم، به دليل اين ارزيابي غلط از گذشته، آنان سخت ميکوشند که به آيت الله هاي شيعه امتياز بدهند، و اعياد، مراسم، و مناسک شيعه در تمام طول سال را اجرا کنند.

از اين نظر نيزسلطنت بدترين زهري است که براي ايران ترويج شود، چرا که قادر نيست سکولاريسم کامل را براي ايران به ارمغان آورد، سکولاريسمي که مردم ما برايش طي 24 سال گذشته انقدر قرباني داده اند، و با جمهوري اسلامي براي دستيابي به آن جنگيده اند.

سلطنت ايران هيچگاه سوئد نميشود و سلطنت دروازه اي بسوي حکومت استبدادي است، که سکولاريسم را فدا ميکند، تا که راه رشد نيروهاي دموکراتيک را سد کند، چرا که سلطنت از نيروهاي واقعي دموکراتيک وحشت دارد، و اين ترس سلطنت با ترس اسلامگرايان از نيروهاي سکولار دموکراتيک مشترک است، که هردو ترجيح ميدهند از پيشرفت سکولاريسم در ايران جلوگيري کنند.

من در مورد موضوع سکولاريسم در ايران در بخش ديگري مفصلأ بحث کردم، و نيازي به ورود مجدد به جزئيات بحث در اين قسمت نيست.

سلطنت و حقوق بشر

اگر رضا پهلوي درباره تعلق خود به حقوق بشر و دموکراسي صادق بود، تمام جنايات رژيم شاه را کاملأ و بدون قيد و شرط محکوم کرده بود. يکبار، ده سال پيش وي از دکتر مصدق به نيکي ياد کرد، و برخي از مقربينش به او گوشزد کردند که چنين نکند، و امروز، وقتيکه حتي جمهوري اسلامي، سنت ناميمون حملات وحشيانه خميني به مصدق را ناديده گرفته، و به مقبره مصدق اداي احترام ميکند، رضا پهلوي گام ها از جمهوري اسلامي عقب است، و اين هم بخاطر موقعيت سلطنت و محدوديت هاي آن براي برخورد به جنايات گذشته پيش از جمهوري اسلامي است، زمانيکه دست در دست ملايان، سلطنت نيروهاي دموکراتيک را سرکوب ميکرد.

رضا پهلوي ميبايست که پايان سلطنت در ايران را اعلام ميکرد، چرا که سلطنت چيزي نيست جز دورنماي يک دوره اي ديگر از ديکتاتوري براي ايران. وي ميبايست در فرموله کردن قانون اساسي جمهوري سکولار شرکت ميکرد، تا با ديگران کوشش کند همه کنترل و توازن هاي لازم براي قانون اساسي آينده جمهوري دموکراتيک پيش بيني شود، و در طي آن، مطمئن هستم که نيروهاي ديکتاتوري از دور و بر وي فرار ميکردند، و برخي از آنها براي شاه ديگري به جستجو ميافتادند.

اينگونه انحاد ايرانيان براي امکانات آينده و نه براي "شکوه" گذشته شکل ميگيرد، با تمرکز بر روي حقوق بشر، و نه با شعار حقوق بشر، اما براي بازگشت سلطنت. اتحاد ايرانيان به دور اسلام گرائي يا سلطنت، به گذشته ماقبل صنعتي ايران تعلق دارد، و از زمان مشروطيت، نيروهاي پيشرفته ايران، براي اتحاد به دور دموکراسي، جامعه مدني، و قانون و امکانات ديگر آينده بلاش کرده اند، و نه اتحاد بر محور شکوه و جلال گذشته ايرانيت يا اسلاميت.

تنها گفتن اتحاد، چندان تفاوتي با آنچه خميني تبليغ ميکرد ندارد، که از اتحاد ميگفت تا از نيروي ديگران براي از ميان برداشتن رژيم استفاده کند، بدون آنکه بروشني بگويد *چگونه* رژيمي قرار بود جانشين رژيم از ميان برداشته، بشود. ورفراندوم براي مشروعيت بخشيدن به سلطنت، از طريق رأي گيري احساسي بعد از سقوط جمهوري اسلامي انجام شود، آلترناتيو نيست، همانگونه که در انقلاب 1979 چنين نبود!

هدف واقعي، متحد کردن *اپوزيسيون* ايران *نيست*. هدف *متحد* کردن *مردم* ايران است، و هر اتحادي با سلطنت طلبان، شانس متحد کردن مردم ايران را کم ميکند، چرا که مردم واقعيت سلطنت ايران را به مثابه يک نيروي قوي ضد حقوق بشر ميشناسند. اکثر *ايرانيان*، و نه مردم *انگليس* ، *سوئد* ، و يا *اسپانيا* ، خواهان جمهوري سکولار، با اجراي کامل حقوق بشر هستند. ايرانيان در جستجوي يک خوان کارلوس نيستند.

ايرانيان براي يک رئيس کشوري که کاري نداشته باشد نمي خواهند پول بدهند. ما ميخواهيم که تمام مقامات مسول و جوابگو باشند، واز بازي هاي مسولين غير جوابگو، که خاتمي و خامنه اي از هر سلطنت مشروطه اي بهتر اجرا کرده اند، خسته ايم،زماني که از آنها در ارتباط با نقض حقوق بشرسوال ميکنيم، و آنها بدون سلطنت مشروطه پهلوي، که هيچوقت نداشتيم، اين بازي را سال هاست ادامه داده اند، و مقام خود را جوابگو نميدانند. نيازي به بازگشت به سلطنت پهلوي براي اين گونه اتلاف وقت ملت نيست، جمهوري اسلامي مدت هاست که در وجود خاتمي، رئيس کشور بي مسوليت را در تاريخ ايران به ثبت رسانده.

رضا پهلوي ميتوانيست اين سالها آستين هايش را بالا بزند و يک سازمان دموکراتيک را در آمريکا که در آنجا زندگي ميکند، شروع کند، تا توان خود را براي ايجاد سازمان دموکراتيک نشان دهد،تا آنکه مردم ايران به عنوان يک شهروند عادي، به وي براي رهبري *دموکراتيک* کل ايران اعتماد کنند. کناره گيري از سلطنت ميتوانست نشان دهد که آيا وي اعتماد به نفس لازم براي انجام کار از طريق خود را دارد يا نه. اما وي تصميم گرفت که مقام خود به عنوان شاه آينده را حفظ کند و فقط از حقوق بشر و رفراندوم حرف بزند تا به بازگشت سلطنت مشروعيت دهد.

رضا پهلوي و آمريکا

درست است که کسي جلوي سلطنت طلبان فرانسه را نميگيرد، که هنوز پس از گذشت 200 سال از سقوط سلطنت، خود را سلطنت طلب مينامند. و کسي هم کاري ندارد که دو کانديد سلطنت براي عراق در روياي شاه شدن هستند. اما اگر آمريکا يا انگليس بخواهند چنين باصطلاح سلطنت مشروطه اي را بر مردم ايران تحميل کنند، آنها تنها نفرت مردم ايران را براي خود خواهند خريد، نفرتي که ايرانيان براي آمريکا و انگليس در گذشته در زمان رژيم شاه داشتند.

فعالين جنبش دموکراسي خواهي ايران نمي خواهند به سکوي پرش سلسله پهلوي براي باز گشت به تاج و تخت بدل شوند، و آنگاه پهلوي ها وفاداريشان دوباره به اربابان خارجي خود باشد، که آنان را به قدرت بازگردانند، و همچنين مديون ساواکي هائي خواهند بود که براي سلطنت آدم ميکشند و هيچگاه احترامي براي حقوق بشر قائل نبوده .و نيستند..

مردم ايران و مبارزان آزادي که همه اين سالها از طرف جمهوري اسلامي، بخاطر سخن گفتن از دموکراسي و حقوق بشر کشته شده اند، دوباره مرغ عزا و عروسي شوند و به زندان اوين افتند، و اولين کسي که آن ها را خواهد کشت، ساواکي هاي سلطنت پهلوي خواهند بود، که حتي حالا قبل از بازگشت به قدرت، فعالين جنبش دموکراسي خواهي در خارج را در ميتينگ ها و فوروم ها تهديد ميکنند، و فردا اگر در ايران به قدرت بازگردند، همان آش و همان کاسه زمان شاه خواهد بود.

رضا پهلوي تمام اين سالها از ايجاد يک تشکيلات سياسي در خارج ، که در آنجا زندگي ميکند، سر باز زده است، چرا که اگر تشکيلات ديکتاتوري مي بود، به حساب وي نوشته ميشد. اما چگونه مردم براي سازمان کل ايران به وي اعتماد کنند ، وقتي که تنها کارنامه مديريت سلطنت پهلوي، سالهاي محمد رضا شاه و رضا شاه است، که حکومتي مطلقه بود، همراه با پايمال کردن حقوق بشر در ايران.

ما سلطنت مشروطه نمي خواهيم. حتي در ارديبهشت 1356 ، هنوز شاه شانس براي اجراي سلطنت مشروطه داشت، وقتي در سخنراني اش گفت "مردم حرف شما را شنيدم"، اما در عمل چند ماه بعد، حکومت نظامي برقرار کرد، و مردم را در خيابان ها به گلوله بست. مردم زماني براي تعديل سلطنت ميروند که وجود دارد نه 24 سال بعد از سقوط آن. اکنون زمان آن است که دولت امريکا بروشني اعلام کند که نيروهاي امريکا سکوي پرش رضا پهلوي براي بازگشت سلطنت نخواهند شد.

رضا پهلوي از پاسخ به نيروهاي دموکراتيک ايران سرباز ميزند، زمانيکه ما بارها از او خواسته ايم بما گوش کند که ما بازگشت سلطنت را نمي خواهيم، و تا زمانيکه وي از سلطنت *کناره گيري* نکند، وي حق ندارد از طرف مردم ايران صحبت کند، مردمي که حقوق بشري شان از طرف هم سلطنت و هم جمهوري اسلامي نقض شده است.

رضا پهلوي به روشنفکران ايران پاسخ نميدهد، همانگونه که شاه همواره صداي ما را نمي شنيد، و عاقبت مردم با پاي خود به خيابانها رفتند، تا بگويند سيستم وي را نمي خواهند.

آيا رضا پهلوي نظير شاه، اميدواربه کمک آمريکا است، و اگر شکست خورد ميخواهد دوباره آمريکا را مقصر بخواند، بجاي آنکه خود را مقصر شمارد، براي گوش نکردن به صداي روشنفکران ايران، قبل از آنکه شرايط بحراني شوند؟ آبا وي فکر ميکند مطبوعات و مقامات آمريکا قرار است در ايران تغيير ايجاد کنند، يا اينکه وي به ايرانيان اعتقاد دارد، و اگر جواب دومي است، چرا وي وقت خود را صرف پاسخ به ايرانيان نميکند، که مکررأ خواستار کناره گيري وي از سلطنت شده اند؟

بسياري از فراکسيون هاي سلطنت طلب همين حالا از پلاتفرم سلطنت جدا شده اند، و براي حزب هاي سياسي جمهوري خواه محافظه کار، بر مبناي اقتصاد بازار آزاد اقدام کرده اند، اما رضا پهلوي به شاه اللهي هاي ديکتاتورمقرب خود بيشتر و بيشتر گوش ميدهد، همان هائي که دليل آن هستند که امروز ايران اين جاست که مي بينيم.

سلسله پهلوي يک موضوع آکادميک تئوريک براي ايرانيان نيست. اين سلسله سمبل حکومت مطلقه در ايران است و حتي امروز، شکايت اصلي مردم ايران از رژيم جمهوري اسلامي اين است که دفتر ولي فقيه و شوراي نگهبان، در جمهوري اسلامي، همانند مقام سلطنت عمل ميکنند، که انتخابي نيستند، و مردم نام ولي فقيه خامنه اي را گذاشته اند *شاه جيد*، تا نفرت خود را از جمهوري اسلامي نشان دهند.

اين است معني سلطنت و شاه در فارسي. به عبارت ديگر لغت *شاه جديد* که مردم براي خامنه اي بکار ميبرند، براي بيان نفرت آن ها از مقام غير انتخابي ولايت فقيه است، پس چگونه ميشود که مردم بازگشت سلطنت را بخواهند، وقتيکه اصل مخالفتشان با جمهوري اسلامي، مقام شبه سلطنتي ولي فقيه خامنه اي در جمهوري اسلامي است.

در نتيجه براي هر تحليل گر صادق ايران، آشکار است که مردم ايران بازگشت سلطنت را نمي خواهند. چگونه واقعيتي به اين روشني از ديدگاه متخصصين آمريکائي ميتواند پوشيده باشد. رضا پهلوي در پي منافع خود، يعني باز گرداندن سلطنت پهلوي به سرير قدرت است، و آن هم با کمک امريکا، و او سعي ميکند از فرمول رفراندوم براي انتخاب بين سلطنت و جمهوري، مردم را فريب بدهد، و اين واقعيت در واقع مردم را ازحمايت شعار رفراندوم دلسرد کرده است.

ادامه دهندگان راه ساواک سابق شاه، روياهاي بازگشت سلطنت براي ايران را مينويسند، و چند نفر از مقامات آمريکائي هم ممکن است هنوز اين روياها را باور کنند، اما واقعيت اين است که اين رويا ها از نطر مردم ايران رويا نبوده بلکه کابوسند، و ترس مردم از چنين عاقبتي، در واقع به جمهوري اسلامي کمک کرده که همه اين سالها در قدرت بماند.

تاکتيک نقش دوگانه رضا پهلوي ديگر کار نميکند

از زمانيکه رضا پهلوي تاکتيک جديد نقش دوگانه را برگزيد، از يک سو خود را شهروند عادي مي خواند، و ازسوي ديگر از مقام وارث تخت سلطنت پهلوي نيز کناره گيري نميکرد. اين نقش دوگانه هم جمهوريخواهان و هم سلطنت طلب ها را گيج کرد، اما در عين حال با اين تاکتيک وي نقش ويژه اي براي خود در اپوزيسيون ايران بوجود آورد.

قبل از اتخاذ اين تاکتيک، رضا پهلوي اساسأ در اپوزيسيون دموکراسي خواه ايران از اهميتي برخوردار نبود. با تاکتيک جديد، وي شروع به صحبت از نقض حقوق بشر در ايران کرد، و از خدمت گذاري براي جنبش دموکراسي خواهي ايران سخن گفت، .و اعلام کرد که وي از تصميم مردم در چنان رفراندومي پيروي ميکند، حال تصميم ايرانيان براي جمهوري باشد يا سلطنت. اما وي کماکان عنوان وارث تاج و تخت را حفظ کرد.

دليل آنکه بالاخره جنبش به نقش دوگانه رضا پهلوي ديگر توجهي ندارد، اين است که در حول و حوش سالگرد 18 تير امسال، تعداد زيادي از سازمان ها و شخصيت هاي سياسي اپوزيسيون ايران از رضا پهلوي خواستند که اگر وي در باره ناميدن خود به عنوان شهروند عادي صادق است، از مقام وارث سلطنت کناره گيري کند؛ و رضا پهلوي به همه سخنان آنها بي اعتنائي کرد، و خود را در بالا فرض کرده و به تکرار شعار اتحاد پرداخت، بدون آنکه به منقدين پاسخي دهد.

اجازه دهيد اين نکته را ذکر کنم که بسياري از باصطلاح سلطنت طلبان، نه سلطنت طلب هستند و ته سياسي، و در واقع تکنوکرات هاي زمان شاه هستند. همانگونه که بسياري حوانندگان ايراني در خارج، هنرمندان زمان شاه هستند و يه غلط سلطنت طلب خوانده ميشوند. آنان بيشتر با اپوزيسيون جمهوريخواه سکولار نقطه اشتراک دارند، تا با نيروهاي ديکتاتوري جمع *مقربين* رضا پهلوي که در پي احيأ رژيم استبدادي مخمد رضا شاه هستند.

در حقيقت، تکنوکراتهاي زمان شاه، روشنفکران سياسي *نبودند*، تا چه رسد که سلطنت طلب باشند. آنها تکنوکرات هستند وزمان شاه هم تکنوکرات بودند،و در آرزوهاي اقتصادي و تکنيکي زمان شاه نقطه اشتراک مييافتند، و در بهترين حالت، از طرف رژيم سياسي سرکوبگرسلطنت شاه و ساواک تحمل ميشدند. آنها تکنوکرات هائي بودند که با از همپاشي رژيم شاه، از سيستم به بيرون پرتاب شدند، و در واقع اينان با روشنفکران سياسي ايرانف در آرزوي شان براي سيستم مدرن در ايران، نقطه اشتراک دارند.

به عبارت ديگر، تا آنجا که به روشنفکران *سياسي* ايران مربوط ميشود، آنان تمام اين سالها جمهوريخواه بوده اند، گرچه آينده نگر، دموکرات، ليبرال، سوسياليست، مذهبي، يااز رنگهاي ديگر طيف سياسي بوده اند. باستثنأ تعداد معدودي عوامل ساواک، روشنفکران سياسي طرفدار *بازگشت* سلطنت، وجود نداشته اند.

بازگشت سلطنت، چه نامش را بگذاريم حزب مشروطه و چه حزب رضا پهلوي، *معني اش* غير از سلطنت *گذشته* نيست، چرا که سلطنت گذشته *تنها* پلاتفرم موجود براي سلطنت ايران است. ما از فرد، گروه يا خانواده اي که در کوشش براي ايجاد سلطنت *نويني* در ايران باشد اطلاعي نداريم.

خلاصه کنم، آنچه رضا پهلوي را ويژه ساخت، کاري است که در بيش از پنج سال گذشته انجام داده است، وقتي که جنبش را نه مثابه شاه بعدي، بلکه از طريق نشستن ميان دو صندلي شاه و شهروند عادي مورد خطاب قرار داد. اين استراتژي نوين به وي کمک کرد تا در نقش رهبري اپوزيسيون صعود کند و طنز آلود است که آنان که مسول اين استراتژي موفق وي بودند، بنظر ميرسد اکنون از مقربين دستگاه وي نيستند.

در واقع در سالهاي پيش از پذيرش اين نقش دوگانه، وقتي رضا پهلوي فقط خود را شاه بعدي ميخواند، او نتوانست جايگاهي در اپوزيسيون ايران کسب کند. . بالاخره آنکه نقش دوگانه رضا پهلوي در ژوئيه سال 2003 پايان يافت، زماني که وي ازپاسخ به فعالين سياسي ايران اجتناب کرد، موقعيکه که آنان خواهان کناره گيري وي از مقام سلطنت شدند، و گفتند اگر وي در ادعاي خود درباره بودن شهروند عادي صادق است، اين انتظار درستي از وي است. رضا پهلوي بجاي کناره گيري از سلطنت، شاه اللهي ها را در جمع مقربين خود تقويت کرد. او حالا به روزهاي نقش يگانه خود بازگشته، و به سرعت در حال محو شدن از هر نقشي در رهبري جنبش دموکراسي خواهي ايران است.

اتحاد براي جمهوري سکولار نه اتحاد جمهوريخواهان

جمع بندي کنم، آنگونه که در بالا نشان دادم، سلطنت ايران *دموکراتيک* نخواهد بو، د و افسانه سلطنت دموکراتيک فقط براي بازگرداندن سلطنت استبدادي است.

دليل آنکه من براي جمهوري سکولار در ايران تلاش ميکنم، به علت تخيل آن نيست که چنين جمهوري اي ضامن دموکراسي در ايران باشد. برعکس، هر کس که ترکيه يا جمهوري هاي مشابه را مورد تفحص قرار داده باشد، ميداند که چنين فکري خيال باطل است، و فرسنگ ها از حقيقت به دور است.

به عبارت ديگر، با سلطنت مطمئنأ ما استبداد خواهيم داشت، اما با جمهوري سکولار، ممکن است به دموکراسي برسيم، يا به استبداد، و آن بستگي به اين دارد که چه قانون اساسي و چگونه اجرائي از آن را دنبال کنيم.

اين است که من براين موضوع تاکيد ميکنم که مردم بايستي مواظب باشند که جمهوري سکولار به استبداد نرسد، و در نتيجه لزوم کار بر روي قانون اساسي براي جمهوري سکولار آينده ايران، تا که دستورالعمل دموکراتيک براي تلاش آينده را تدوين کنيم، و همچنين فعاليت فرهنگي و اجتماعي براي حفظ دموکراسي در ايران را پايه گذاري کنيم.

آنچه در اينجا نوشتم دليل *مخالفت* من با برنامه اتحاد جمهوري خواهان است، که با اتحاد براي ايجاد يک جمهوري سکولار متفاوت است، و من طرح دومي را حمايت ميکنم، چرا که بسياري از جمهوريخواهان نه دموکرات هستند و نه سکولار.

بر عکس، بسياري از آنان که باصطلاح سلطنت طلب خوانده ميشوند، هم اکنون در حال شکل دادن گروه هاي جديد جمهوريخواه هستند، با پلاتفرم هاي اقتصاد بازار آزاد و سکولاريسم، و آنان متحدين واقعي براي طرح اتحاد براي ايجاد يک جمهوري سکولار خواهند بود، و نه بسياري از ملي مذهبي ها، که در جمهوريخواهي نيز ثابت قدم نيستند، و اکنون مشغول معامله با سلطنت طلبان ايران هستند. معامله هائي که در آنها سکولاريسم در رژيم آينده ايران وجه المعامله است!

انحلال سلطنت و مجاهدين راه پايان جمهوري اسلامي

25 سال است که جنبش دموکراسي خواهي ايران با رژيم جمهوري اسلامي در ستيز است، رژيمي که نه از پشتيباني بين المللي نظير رژيم شاه برخوردار است، و نه برنامه ها و کادرهاي ورزيده اي براي حکومت کردن دارد. اساس شکست جنبش بخاطر آن است که اپوزيسيون با دو نيروي ضد جنبش دموکراسي خواهي ايران مترادف شده است، و آن دو نيرو عبارتند از سلطنت رضا پهلوي و تشکيلات مجاهدين خلق.

هر بار که مردم ميتوانستند رژيم جمهوري اسلامي را بزير بکشند، از ترس آنکه مگر اين دو نيرو بقدرت برسند، در انجام حرکت نهائي براي پايان رژيم مردد شدند، و به اينگونه رژيم جمهوري اسلامي پس از 25 سال هنوز در قدرت است.

اگر امروز مجاهدين يا سلطنت با کمک آمريکا در ايران بقدرت برسد، فرداي آن مردم به خيابان رفته و شعار سرنگوني آن رژيم را خواهند داد. مشکل ما اتحاد نيروهاي سياسي با سلطنت طلبان و مجاهدين نيست. مشکل ما اين است که اتحاد با اين دو نيرو، جلوي اتحاد ملت ايران را ميگيرد، که از اين دو نيرو همانقدر منزجزند، که از جمهوري اسلامي.

جنبش دموکراسي خواهي ايران نيازي به رضا پهلوي ندارد، که به ما درباره ديکتاتوري جمهوري اسلامي و حقوق بشر بگويد. ما بيش از نيم قرن با رژيم ديکتاتوري پهلوي، براي حقوق بشر و دموکراسي، مبارزه کرده ايم، رژيمي که امروز رضا پهلوي ميخواهد آنرا براي ما احيا کند. در نتيجه چرا مردم اشتباهي را کنند که در 1357 کردند، و نيروهاي ضد جنبش دموکراسي خواهي را به قدرت رساندند.

از سوي ديگر مجاهدين خلق ميخواهند اسلامگرائي از نوع خود را براي ما بياورند، آنهم پس از 25 سال که جمهوري اسلامي اسلامگرائي را بر ما تحميل کرده است. چرا اينبار بخواهيم اسلامگرائي مجاهدين که با دشمن ايران، صدام حسين، در جنگ ايران و عراق، ضد مردم ايران جنگيدند، را بقدرت برسانيم.

سلطنت و مجاهدين حتي وقتي در قدرت نيستند، تشکيلاتهاي مافيائي هستند، که مأمورينشان ، يعني شعبان بي مخ ها را راه ميياندازند، و به نيروهاي جنبش دموکراسي خواهي، با فحش و ناسزا حمله ميکنندد، زماني که رهبرانشان، رضا پهلوي و مريم رجوي، در تلويزيون زيبا و متين حرف ميزنند، همانگونه که حزب اللهي ها به روشنفکران حمله ميکنند، و آيت الله خامنه اي در تلويزيون اظهار بي اطلاعي کرده، و زيبا و با لبخند مصاحبه ميکند.

رضا پهلوي احمد چلبي ايران است که ميخواهد از آمريکا استفاده کند و به قدرت برسد و مجاهدين خمر سرخ ايران است اما از نوع اسلامگراي آن، و مردم ايران خوب آگاه هستند، و نميخواهند اجازه دهند که اين دو نيرو شانس کسب قدرت در ايران را پيدا کنند.

بهترين کاري که رضا پهلوي ميتواند بکند، اين است که سلطنت را *منحل* اعلام کند، و بهترين کاري که رجوي ها ميتوانند بکنند، اين است که مجاهدين را *منحل* اعلام کنند، چرا که اين دو نيرو سد اصلي پيروزي جنبش دموکراسي خواهي ايران براي پايان جمهوري اسلامي و ايجاد جمهوري سکولار هستند.

بسياري از کساني که به اين دو نيرو پيوستند، براي مبارزه جهت پايان دادن به جمهوري اسلامي، و ايجاد دموکراسي در ايران بوده است، و انحلال اين دو گروه اين افراد صادق را آزاد ميکند، تا که به جنبش دموکراسي خواهي بپيوندند، بجاي آنکه وقت خود و ديگران را با افسانه سلطنت دموکراتيک تلف کنند، و يا انرژي شان را در فعاليتهاي مجاهدين بر ضد جنبش دموکراسي خواهي به هدر دهند.

در آبان و آذر 1381 ، جنبش دانشجوئي ايران اوج گرفت ، اما به محض آنکه در همانوقت تلويزيون هاي سلطنت طلب لوس آنجلس سعي کردند آنرا به روز 17 دي رضا شاه متصل کنند، جنبش متوقف شد. اين نشان آگاهي رهبران جنبش دموکراسي خواهي ايران، و نيز نشان آن است که تا رد پاي سلطنت يا مجاهدين مشاهده شود، مردم کنار ميروند، و برنده جمهوري اسلامي ميشود، چرا که مردم از بقدرت رسيدن مجاهدين يا احيا سلطنت همانقدر نفرت دارند که از حکومت جمهوري اسلامي.

قبل از سي تير پارسال نير اتفاق مشابهي افتاد، وقتي نيروهاي جنبش دموکراسي خواهي از رضا پهلوي بروشني خواهان استعفا از مقام سلطنت شدند، و او از پاسخ طفره رفت، و به بازي نقش دوگانه شهروند ساده و شاه آينده ادامه داد، و جنبش نيز وي را پشت سر گذاشت. ديگر روشن است که نقش دوگانه وي براي گول زدن مردم و احيأ سلطنت در ايران است.

مردم ايران سلطنت نميخواهند. تمام مسأله مردم در دوران خاتمي و مجلس ششم اين بوده است که ولي فقيه و شوراي نگهبان نظير سلطنت عمل ميکنند و انتخابي نيستند و حتي در تظاهراتها مردم انزجار خود از آيت الله خامنه اي را، با ناميدن وي به عنوان شاه جديد بيان ميکنند، پس چگونه ميتوانند خواهان احيأ سلطنت باشند، وقتي مسأله مخالفت مردم با خامنه اي و خميني پيش از وي، دقيقأ بخاطر آن بود، که آنها نقش شاه در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران را دارند.

بر هر تحليل گر بي طرف اوضاع ايران واضح است که مردم ايران سلطنت نميخواهند، در نتيجه چگونه اين واقعيت آشکار از چشمان رضا پهلوي پوشيده است، جز آنکه وي در پي منافع تاج و تخت پهلوي است، که با کمک آمريکا، و استفاده از فرمول رفراندوم خود، به معني انتخاب بين سلطنت و جمهوري، در شرايط حاد سقوط جمهوري اسلامي، ميخواهد به آن هدف برسد.

دقيقأ همين دورنماي دهشتناک است که مردم را در پشتيباني از طرح رفراندوم مردد ميکند. همچنين به همين خاطر است که رضا پهلوي وقت خود را صرف بحث با مطبوعات و مقامات خارجي ميکند، و نه تبادل نظر با روشنفکران ايران، چرا که ميداند سلطنت براي مردم ايران پايان يافته است، و ميخواهد با کمک نيروهاي خارجي به قدرت برسد.

اما سال هاست که آن زمان گذشته است که ايراينان تشکيلات هاي سکولار جمهوري خواه نداشتند، و سلطنت و مجاهدين ميتوانستند خود را به عنوان نماينده مردم نشان دهند. يک اتفاق خوب که در دوران خاتمي افتاد اين بوده است که، تشکيلاتهاي سکولار جديد در ايران در اين 8 سال اخير شکل گرفته اند، که مورد اعتماد مردم نيز هستند، و تشکيلاتهاي سکولار جمهوريخواه اکنون بيش از همه سالهاي 1332-1357 در دوران رژيم شاه، متشکل هستند.

در عوض سلطنت طلبان بعضي مقامات زمان شاه در خارج هستند، که مورد تنفر فعالين حقوق بشر هستند، چرا که سمبل سرکوب حقوق بشر در زمان شاه ميباشند، و آن عده نيز از جنبش گذشته، که امروز در خدمت سلطنت طلبان هستند، در اشتباه بزرگي هستند، که شعار دروغين همه باهم خميني را، اين بار از طرف رضا پهلوي تبليغ ميکنند، زمانيکه عوامل رژيم گذشته، در پي استفاده از آنها براي بازگشت به قدرتند، همانگونه که خميني از آنها استفاده کرد.

در رابطه با مجاهدين نيز، حتي بلند کردن عکس هاي شريعتي در تظاهرات هاي دانشجوئي آبان و آذر 1381 ، به جلب پشتيباني عمومي مردم از ان جنبش لطمه زد. شريعتي ياد آور جمهوري اسلامي و مجاهدين است، و مردم از اسلامگرائي منزجرند، چه نوع جمهوري اسلامي، چه نوع مجاهدين، و چه هر نوع ديگر، و خواهان سکولاريسم کاملند.

مردم ايران بارها گفته اند که ما خاتمي را نميخواهيم براي آنکه وي جمهوري *سکولار* براي ايران نميخواهد، پس چگونه ممکن است که حکومت اسلامي مجاهدين که شکل ديگر اسلامگرائي است را بخواهند، آنهم با آگاهي از نقض حقوق بشر، درباره حتي اعضأ سابق شان، توسط آن سازمان، و همکاري آنها با رژيم صدام در زمان جنگ ايران و عراق.

اگر هم آمريکا به جمهوري اسلامي، سلطنت، يا مجاهدين کمک کند، از اميد مردم در ديدن آمريکا بمثابه متحد جنبش دموکراسي خواهي کاسته ميشود. فکر کنيد که آمريکا سعي کند که سلطنت طلبان فرانسه را بخاطر تضاد خود با دولت کنوني فرانسه بقدرت برساند، و آنهم با نيروي نظامي. مردم فرانسه براي هميشه از آمريکا متنفر خواهند شد.

ايرانيان نظير آمريکائيان خواهان رأي دادن براي رئيس جمهور خود در يک *جمهوري سکولار* هستند. وقتي جمهوري سکولار براي خود آمريکائيان آنقدر مهم است، چرا برخي مقامات آمريکائي براي ايران سلطنت را تجويز ميکنند. من اميدوارم به روشني آمريکا به رضا پهلوي بگويد که آمريکا در به قدرت رساندن سلطنت به وي کمک نخواهد کرد، و اگر وي ميخواهد به جنبش دموکراسي خواهي ايران بپيوندند، سلطنت را بايستي ملغي اعلام کند.

به همينگونه نيز اگر هر يک از اعضا مجاهدين ميخواهند به جنبش دموکراسي خواهي ايران بپيوندند، بهتر است که سازمان مجاهدين را منحل کنند، و تشکيلاتهاي دموکراتيک شکل دهند، و يا به تشکيلاتهاي موجود جنبش دموکراسي خواهي بپيوندند.

منابع فصل11

بعداالتحرير-براي توضيح بيشتر درباره رفراندم لطفأ به يک اشتباه-از مشروطيت تا امروز و قانون اساسي جديد- رفراندوم ترقي و تحجر مراجعه کنيد.

12. لابي ايست ها، حقوق بشر، واسلامگرائي

noreply@blogger.com (sam ghandchi) — Wed, 24 May 2006 21:38:00 +0000

12. لابي ايست ها، حقوق بشر، واسلامگرائي

در 15 مارس 1994، در گروه خبري SCI در يوزنت، من مقاله اي نوشتم تحت عنوان "سنگسار زنان ايران را متوقف کنيد". اين مقاله به شکل گيري گروه ايراني حقوق بشر منتج شد که درمقاله IHRWG توضيح داده ام.

امروز وقتي به آن زمان فکر ميکنم، ميگويم که اگر آن مقاله را امروز مينوشتم، مطمئنم آنرا به همان شکل نمينوشتم، اما اصل بحث يکي بود، و در واقع ثابت شد که مبارزه براي متوقف کردن سنگسار و عملکرد هاي ديگر عصر بربريت در جمهوري اسلامي ايران، حتي در درون جمهوري اسلامي، ممکن است، و اين کاري بوده است که 5 سال بعد، معتدلين خود همين سيستم، يعني ژورناليست هاي مجله "زن" در ايران، سعي در انجامش داشتند، وقتي که خواهان پايان دادن به اين عمل سبعانه سنگسار شدند، با استفاده از منازعات مذهبي، قبل از آنکه تعطيل شوند. و بالاخره در پاسخ فشارهاي بين المللي، پس از گفتگوهاي جامعه اروپا با ايران، در عمل سنگسار در ايران متوقف شد، هرچند از قانون جمهوري اسلامي هنوز حذف نشده است.

معهذا امروز کافي نيست به پايان اين عملکردها در چارچوب تئوکراسي جمهوري اسلامي بسنده کنيم. امروز براي مردم ايران شکي نيست، که هيچ رفرمي در جارجوب سيستم تئوکراسي جمهوري اسلامي نميتواند به پايمال کردن هاي حقوق بشر در ايران پايان دهد. جمهوري اسلامي، دولتي نظير آفريقاي جنوبي نيست، که بتوان آپارتايد بر عليه مذاهب ديگر و زنان را، از آن حذف کرد، و به دموکراسي رسيد. کل قانون اساسي تئوکراسي جمهوري اسلامي ضد دموکراتيک و بر عليه حقوق بشر است.

و اين همه آشکار است که دولت مذهبي، يعني خود تئوکراسي، بايستي پايان داده شود، و ميبايست جمهوري دموکراتيک سکولارجايگزين آن شود. راه حلي کمتر از اين، به دموکراسي و تأمين حقوق بشر نخواهد انجاميد. تئوکراسي بايستي بطور کامل، در يک رفراندوم در ايران، *با رأي گيري از بين برود*.

امروز خواست جدائي دولت و مذهب، تنها يک نتيجه گيري تئوريک نيست. اين خواست، نتيجه 20 سال آپارتايد مذهبي در ايران است، که مردم ايران با گوشت و پوست خود، در تجربه اين سالها حس کرده اند، و آن ها دولت آخوندي را ديگر نميخواهند، و جدائي کامل دولت و مذهب را ميخواهند، و خواهان دولتي دموکراتيک و مترقي هستند، که بتواند حقوق بشر و ترقي ايران را تضمين کند، در اين هنگام ورود بشريت به قرن 21.

در 10 سال گذشته، من در مخالفت با آنهائي که خواهان الغاي بدون قيد و شرط تحريم هاي عليه جمهوري اسلامي بودند، فقط خواستار شرط حقوق بشر براي حذف تحريم ها شدم، اما مدافعان خارج کشور جمهوري اسلامي، من را طرفدار مجاهدين، سلطنت، و امثالهم ناميدند، و انواع حملات شخصي را به من روا داشتند، چرا که من اين موضع باصطلاح ضد تجاوز يا ضد امپرياليست آنها را، بازي کردن دست جمهوري اسلامي قلمداد کردم، جمهوري اسلامي که ميخواهد به مثابه قرباني قساوات امپرياليسم ترحم جلب کند، وقتي مخالفين را در 1360 و 1367 قتل عام کرد، آنهم بدستور مستقيم رهبر جمهوري اسلامي، که لابي ايست هاي جمهوري اسلامي دنبال کلام منطقي از وي هستند!

من خوشحالم که در خيزش هاي دانشجوئي 2003، بسياري از توجيه گران جمهوري اسلامي، متوجه مسائل حقوق بشر در ايران شده اند. و در واقع موضع کشورهاي جامعه اروپا را، که آنها امروزه پشتيباني ميکنند، همه آن چيزي بود که من در آن روزها ميگفتم، وقتي من خواست شرايط حقوق بشر براي الغاي تحريم ها را مطرح ميکردم، و در گوش اين مدافعين جمهوري اسلامي، در ان روزها بسان کفر مينمود.

توجيه گران جمهوري اسلامي بي شرمانه، اخبار تظاهرات هاي حزب اللهي ها در تهران را، در سايت هاي خبري باصطلاح مستقل خود، با عناويني نظير "ايرانيان در تظاهرات سراسري ضد آمريکا به خيابانها ريختند" منتشر ميکردند، وقتي که داشتند تظاهرات هاي دولتي حزب اللهي ها در تهران را گزارش ميکردند. آيا مأمورين حزب الله مردم ايران را نمايندگي ميکنند؟ اگر ايرانيان آزادي ريختن به خيابان را داشتند، آنها خواستشان رفراندوم براي جايگزيني جمهوري اسلامي با يک جکهوري دموکراتيک سکولار ميبود، و تظاهراتهاي ضد جمهوري اسلامي همه ايران را در بر ميگرفت.

از زمان قتل هزاران نفر بي گناه بوسيله تروريستهاي اسلامگرا در 11 سپتامبردر آمريکا، سايت هاي توجيه گران جمهوري اسلامي، بيشترين کوشش خود را صرف آن کردند تا نشان دهند جمهوري اسلامي ايران بيانگر خواست هاي مردم ايران است، و سعي کردند چيزي درباره اعمال وحشيانه اسلامگرايان ذکر نکنند، جناياتي نظير ترور کسروي، بختيار، قاسملو، و فروهرها، و به توجيه تهديد به قتل رهبران جمهوري اسلامي بر عليه سلمان رشدي و ديگران پرداختند.

اين ها همه در زماني است که افکار عمومي جهان بيش از هر زمان ديگر آماده پاسخگوئي به موضوع تروريسم است، و توجيه گران جمهوري اسلامي سعي در ساکت کردن صداي واقعي مردم ايران دارند، مردمي که بيش ازهر کس از تروريسم اسلامگرا ي جمهوري اسلامي در دو دهه گذشته رنج کشيده اند. مجلات و سايت هاي خبري توجيه گران جمهوري اسلامي، سعي کردند تصويري ايجاد کنند که هر کس از جمهوري اسلامي پشتيباني نکند، با امپرياليست ها، مجاهدين، يا رضا پهلوي است، و با استفاده از اين برچسب، سعي کردند موضع نيم گرم نسبت به جمهوري اسلامي را بر بسياري از نويسندگان صادق در داخل و خارج تحميل کنند.

توجيه گران جمهوري اسلامي کار مشابهي را در زمان جنگ ايران و عراق انجام دادند. درست است که مردم ايران هيچگاه آنهائي که چون مجاهدين با عراق همکاري کردند را نميبخشند، اما در عين حال، مردم ايران از فاشيستهاي اسلامگرا نيز پشتيباني نکردند. جمهوري اسلامي پيشقراول فاشيسم اسلامي در خاورميانه و نقاط ديگر جهان است، و کوشش براي نشان دادن مردم ايران بعنوان پشتيبانان اين رژيم ددمنش، بدترين کاري است که هر سرويس خبري ميتواند انجام دهد.

اين مجلات و سايت ها، قتل هاي آزاديخواهان شجاعي نظير بختيار و زندانيان 1367 را ، سفيد کاري ميکردند، و انقدر صداقت نداشتند که استانداردهاي ژورناليستي سرويس هاي خبري را بکار برند، و مواضع آنهائي که براي دموکراسي و ترقي، در برابر جمهوري اسلامي، در دو دهه گذشته ايستاده اند را، منعکس کنند. آنها هرگز حرفي از قتل عام 1367 زندانيان سياسي در ايران نمينويسند. جدا از هرگونه توجيه آنها، آشکار است که شبه ژورناليسم آنها در راه خدمت به گروه هاي لابي ايست جمهوري اسلامي است ، که يا مأمورين و يا پشتيبانان ساده لو رژيم جنايت کار جمهوري اسلامي ايران هستند.

امروز جنبش دانشجوئي خواستار سکولاريسم است، و اين سايت ها به موضع حقوق بشر در چارجوب دموکراسي اسلامي (که خود اصطلاحش متضاد است) رسيده اند. البته همه اين گروه ها و افراد مأمورين جمهوري اسلامي نيستند، و بسياري از کسانيکه از آنها پشتيباني ميکنند، فقط براي مبارزه با تبعيض عليه ايرانيان در آمريکا، در مواردي نظير انگشت نگاري، به اين گروه هاي لابي ايست، پيوسته اند. اما سردمداران اين جريان اساسأ به جمهوري اسلامي متصل هستند هر جند طاهرآ مستقل هستند و حتي بسياري از آنها ظاهرآ لابي ايست هم نيستند اما تمام اين سالها با لابي ايست ها کار کرده اند.

در ميان سازمان هاي حقوق بشر، تنها بنياد مهر دکتر محمد پروين، درباره اين موضوع آگاهانه عمل کرده است، و به همين دليل وي مرتبأ در معرض حمله لابي ايست هاي جمهوري اسلامي بوده است. لابي ايست هاي واقعي براي ايران، کساني نطير دکتر پروين و مهر هستند، که به عبارتي براي ايران و ايراني لابي ميکنند، و اگر آنها بتوانند بلوک رأي ايراني در آمريکا ايجاد کنند، ميتوانند بر موضع آمريکا نسبت به جمهوري اسلامي اثر جدي بگذارند، و ميتوانند از حقوق ايرانيان در خارج دفاع کنند، در مواردي نظير تبعيضات اخير آمريکا نسبت به مهاجرين.

لابي ايست هاي واقعي ايران آنهائي *نيستند* که براي جمهوري اسلامي کار ميکنند، اما براي انگشت نگاري ايرانيان اشک تمساح ميريزند، و از امکانات مالي و وکلاي خود براي حمله و آزار مخالفين جمهوري اسلامي استفاده ميکنند، و کارخانه بدگوئي ضد آنهائي که لابي ايست ها را به چالش طلبيده اند، طي همه اين سالها براه انداخته اند، نظير ناميدن مخالفين خود بعنوان مجاهدين و امثالهم. همه کس ميدانند که جمهوري اسلامي که طي اين سالها از تروريستها پشتيباني، و به قتل مخالفين نظير بختيار و فروهرها پرداخته، و گروگانگيري کرده، و سلمان رشدي را به قتل تهديد کرده است، علت واقعي اين امر است که ايرانيان مجبورند با تبعيضاتي نظير انگشت نگاري در خارج نيز، روبرو شوند.

لازم به يادآوري است که همه اين موضوعات براي ايراني اي که براي آينده، و با ديدگاه آينده نگري به ايران مينگرد، بسيار پر اهميت هستند، و آينده نگري فقط درباره پيش بيني ترند ها و پيش بيني گرايشات نو نيست. مثلأ ما بايستي مطبوعات خارجي را از اينکه از اصطلاح *لابي ايست ايران* و ايراني براي اين مأمورين استفاده کنند بر حذر داريم، و بخواهيم که از اصطلاح *لابي ايست جمهوري اسلامي* و مأمور جمهوري اسلامي براي ناميدن آنها استفاده کنند، وقتي که به جمهوري اسلامي و تشکيلات هاي لابي ايست آن اشاره ميکنند. مطبوعات جهان بايستي گروه هاي پشتبيبان جمهوري اسلامي را، با نام درست، لابي ايست جمهوري اسلامي خطاب کنند، همانطور که نبايد جمهوري اسلامي را معادل ايران خطاب کنند و ما بايستي از مطبوعات بين المللي بخواهيم از اصطلاح ايران و ايراني براي خطاب به جمهوري اسلامي و نمايندگان آن استفاده نکنند.

البته من آنهائي که در داخل ايران فعاليت ميکنند، و مجبورند روي جمهوري اسلامي موضع روشن نگيرند، اينجا مورد نظرم نيست. آنها بخاطر فعاليت علني در ايران نميتوانند کار ديگري کنند، هر جند آنها نيز نظير همکاران رژيم در ايران، مردم را گمراه نميکنند، و به نوجيه رژيم نمي نشينند. اما در خارج آنهائي که سالهاست آگاهانه در توجيه و لابي کردن براي جمهوري اسلامي کار کرده اند، از اين بحث هاجدا هستند.

اين موضوع بسيار ناراحت کننده است، وقتي من عنوان خبري "ايرانيان براي حزب الله در تهران تطاهرات کردند" را مي بينم، وقتي در واقع تظاهرات مواجب بگيران بسيجي در دفاع از حزب الله لبنان در ايران برگزار شده است. عنوان صحيح ميتوانست چيزي شبيه "هواداران جمهوري اسلامي براي حزب الله در تهران تطاهرات کردند" باشد. عنوان دوم مسائل حقوق بشر را برجسته ميکند، و اين حقيقت که جمهوري اسلامي نماينده مردم ايران نيست.

***

جنايات عليه بشريت از طرف پشتيبانان آپارتيد جمهوري اسلامي، و حملات آنها به ترقي و حقوق بشر، با جنايت سبعانه در مرکز تجارت آمريکا در 11 سپتامبر در نيويورک آغاز نشد. اين جنايات سالهاست که ادامه دارد و غرب آنرا روشن و رسا، اول بار در فتواي آيت الله خميني براي قتل رشدي شنيده بود، که رشدي بخاطر آنکه کتابش ضد اسلام بود، از سوي رهبر انقلاب اسلامي، به قتل محکوم شده بود.

آپارتيد اسلامي بيش از يک دهه پيش از 11 سپتامبر، سعي در قتل سلمان رشدي داشت، و غرب اساسأ در پي خشنود کردن جمهوري اسلامي بود. حتي وقتي ظاهرأ جمهوري اسلامي از فتواي خميني فاصله گرفت ، تروريست ها در ايران علنأ به جمع آوري پول براي اجير کردن تير انداز، جهت قتل رشدي فعاليت ميکردند. در چنين زماني موضع جدي براي متوقف کردن اين اعمال آشکار تروريسم، که جهت استخدام کشنده براي قتل يک نويسنده بي گناه در غرب انجام ميشد، گرفته نشد.

آپارتيد اسلامي بسياري ار مخالفين نظير شاپور بختيار و عبدالرحمان برومند را با بي رحمي به خون کشيد، وقتي که اساسأ غرب ساکت بود و عکس العمل مهمي انجام نداد، بخاطر انکه نميخواست وضع خاورميانه را تغيير دهد، چرا که تنها جريان يابي امن نفت در منطقه براي دولت هاي غربي مهم بود. به همين شکل جنايات رژيم ديگر آپارتيد اسلامي، يعني رژيم بنيادگراي اسلامي طالبان در افغانستان، سالها بر همه آشکار بود، اما دولتهاي غربي چشم پوشي ميکردند، و بجاي محکوم کردن اين رژيم ه براي جنايات ضد بشريت، خشنود سازي آنها سالها ادامه داشت.

جنايات آپارتايد اسلامي، مدت ها قبل از بقدرت رسيدن آن در انقلاب 1357 در ايران، جريان داشته است. فتواي قتل احمد کسروي، از طرف ملايان، در سالهاي شبه دموکراسي 1320-1332 ، بهترين نمونه اقدام اينان به جنايت، براي ساکت کردن مخالفين است، مخالفيني که براي توسعه جامعه مترقي در خاورميانه فعاليت ميکردند. احمد کسروي، يک نويسنده مترقي در ايران، بدون داشتن مأمورين حفاظتي، ده ها سال پيش از تأسيس جمهوري اسلامي، در زمان شاه، براحتي توسط تروريستهاي آپارتيد اسلامي بقتل رسيد و دولت وقت هم با جانيان اسلامگرا راه مماشات پيشه گرفت. در نقاط ديگر خاورميانه، مماشات با آپارتيد اسلامي چندان متفاوت نبوده است.

پشتيبان اصلي دولت آمريکا در خاورميانه، عربستان سعودي، يک دولت بنيادگراي اسلامي است، که علنأ بر عليه پيروان مذاهب ديگر، نظير يهوديان، تبعيض قائل ميشود، و مجازات هاي قرون وسطائي اسلامي، نظير گردن زدن و سنگسار را توجيه ميکند، و بر عليه زنان تبعيض قائل ميشود. در حقيقت، بسياري از مقامات مذهبي اين کشورها، از فتواي قتل سلمان رشدي که خميني صادر کرد پشتيباني کردند، اما ندرتأ اين اخبار در مطبوعات منعکس ميشوند، چرا که اين کشورها هوادار آمريکا هستند.

همه چيز پس از 11 سپتامبر عوض شد. صرفنظر از آنکه دولت هاي مختلف در عکس العمل به بمب گذاري مرکز تجارت آمريکا WTC در 11 سپتامبر چه اقدامي کردند، يک چيز واضح بود، و آن اينکه آپارتايد اسلامي هرگونه مشروعيت خود را در پي جنايت سبعانه نيويورک، ديگر از دست داد. فناتيک هاي اسلامي ديگر نميتوانستند مظلوم نمائي کنند. اين بار، بازي جمهوري اسلامي، که سالها جنايات عليه بشريت خود در مورد ايرانيان و سلمان رشدي را، تحت عنوان مورد حمله امپرياليسم غرب بودن، بعنوان عمل دفاعي توجيه ميکرد، به پايان رسيد، و اين بازي ديگر نميتوانست کار کند، تا که پشتيباني شبه روشنفکران غرب شيفته رلاتيويسم فرهنگي را جلب کند. ترور مخالفين نطير بختيار در غرب، ديگر نميشد بعنوان اقدام ضد امپرياليستي، ناديده گرفته شود.

امروز ديگر عمل دولت ايران که به تروريستها اجازه ميدهد آزادانه پول جمع آوري کنند، و نقشه قتل سلمان رشدي را بريزند، براي غرب هم قابل قبول نيست. وقتي که جهانيان از سنگسار يک هنرپيشه فيلم هاي سکسي در ايران، يا کشتن فروهر ها و نويسندگان براي عقائدشان در داخل ايران، قبل از 11 سپتامبر مطلع ميشدند، از خود ميپرسيدند که اسلامگرائي دارد چه بر سر بشريت مياورد. بله ادعاي آنکه آنها دارند از خود در برابر امپرياليسم دفاع ميکنند، ديگر خريداري ندارد.

بمب گذاري مرکز تجارت آمريکا توسط پشتيبانان اسلامگرائي معادل سوزاندن يهوديان در کوره هاي آدم سوزي توسط فاشيستها بود، که پس از پخش خبر جنايات آنها، اسلامگرايان هر گونه مشروعيت خود را از دست دادند، و ديگر نميتوانستند ايدئولوژي جنايت کارانه خود را تحت لواي مبارزه با فساد و انحطاط اخلاقي، توجيه کنند.

بالاخره آنکه اين بسيار غم انگيز است، که مردم خاورميانه در غرب بمثابه فناتيک هاي اسلامگرا مورد حمله قرار ميگيرند. اکثريت مردم خاورميانه، در کشورهائي نظير ايران، عراق، افغانستان، و ديگر کشورهاي خاورميانه، و اهالي خاورميانه مقيم غرب، آنهائي هستند که با آپارتيد اسلامگرا بيش از مردم و دولت هاي غرب، مبارزه کرده اند، و آنها بسيار قرباني در به چالش کشيدن آپارتيد اسلامگرا داده اند. در اين راه، مخالفيني نظير دکتر شاهپور بختيار در پاريس و فروهر ها در تهران جان خود را براي ايستادگي براي حقوق بشر در برابر اسلامگرايان دادند.

***

شکي نيست که نيروي واقعي واپسگرا در خاورميانه، اسلامگرائي است، چه بشکل ايئولوژي هاي واپسگراي فناتيک هاي اسلامي در ايران، يا بشکل بنياد گرائي طالبان و عربستان سعودي. نيروهاي سياه واپسگرائي بايستي از طرف مردم ترقي-انديش در سراسر گيتي به چالش کشيده شوند.

در سال 1998، من مقاله اي نوشتم تحت عنوان "استفاده از آزادي براي کشتن آزادي" ، که در آن اعمال اسلامگرايان در ايران را توصيف کردم، وقتيکه بعد از انقلاب 57 چندگاهي دموکراسي نسبي در ايران وجود داشت، و اينکه چگونه اسلامگرايان در آن روزها از آزادي استفاده ميکردند و به حمله و تهديد زنان و نيروهاي دموکراتيک ميپرداختند، تا که قدرت خود در ايران را برقرار کنند.

در آوريل 2003 درست پس از سقوط رژيم صدام در عراق، قتل سبعانه آيت الله خوئي که تازه به عراق بازگشته بود، بخاطر آن بود که وي براي جدائي دولت و مذهب ايستادگي ميکرد، و آن جنايت مرا به ياد تهديد هاي نيروهاي تاريک انديش در ايران انداخت، که با سو استفاده از آزادي، در اولين سالهاي پس از بهمن 57 ، براي جا انداختن سلطه بلامنازع خود بر ايران انجام ميدادند. آنها با استفاده از فتواي قتل، و حملات خياباني حزب اللهي ها به نيروهاي دموکراتيک، سعي کردند اپوزيسيون را بترسانند، و بالاخره بدون رقيب بر کشور سلطه پيدا کردند.

بخاطر مياورم که در اولين هفته هاي پس از انقلاب 57 در ايران، وقتيکه اولين تظاهرات زنان براي حقوق خود بر پا شد، چگونه اسلامگرايان، با ظاهر آنکه گوئي صداي طبقات محروم هستند، به زنان تظاهر کننده با شعار "يا روسري يا توسري" حمله ور ميشدند.

به روشني آن روزها در تهران را بخاطر مياورم، وقتيکه بسياري از نيروهاي اپوزيسيون دموکرات، اشتباه بزرگي کردند، وقتيکه اسلامگرايان و تاکتيکهاي آنها را، بهمثابه اميال مردم زحمت کش تلقي کردند، و در نتيجه اين تهديد ها و حملات را بعنوان صداي مردم خواندند، و به همه نصيحت کردند که اين نيروهاي تاريک انديش را مورد اغماض قرار داده، خشنود کنند، و راه مماشات پيشه کنند، و اسلامگرايان در حملات خود به زنان و نيروهاي دموکراتيک و در کسب کامل قدرت، جري تر شده و موفق هم شدند.

نتيجه آن شد که پس از زنان، اين نيروهاي مختلف اپوزيسيون بودند، که رفتار مشابه اسلامگرايان را متحمل شدند، و از صحنه سياسي ايران حذف گرديدند، و سپس اسلامگرايان به تهديد و ايجاد رعب و وحشت، با ترور بختيار و رهبران کرد در اروپا، ادامه دادند، و بالاخره در خود ايران نيز، آنها شخصيتهاي اپوزيسيون قانونگرا ، نظير فروهر ها را ، در داخل ايران هم فجيعانه به قتل رساندند.

کارنامه اسلامگرايان در تهديد و قتل، چندان تفاوتي با فاشيسم و استالينيسم ندارد. بسياري از ايرانيان ميترسند، حتي وقتي در خارج زندگي ميکنند، تا درباره جنايات اسلامگرايان صحبت کنند. استيون امرسون ، تجربه هاي خود از تهديد هاي اسلامگرايان، وقتي که وي يک شهروند آمريکا بوده، و در خود آمريکا زندگي کرده است را، به رشته تحرير در آورده است. وي توضيح داده که چگونه به کرات، تهديد مرگ بخاطر مخالفتش با اسلامگرائي دريافت داشته است.
وقتي که اسلامگرايان اين چنين در غرب عمل ميکنند، ديگر تصور رفتار آنها در عراق، براي تهديد و رعب و وحشت در ميان نيروهاي دموکراتيک، دشوار نيست.

لابي ايست هاي مأمور جمهوري اسلامي نيز در غرب با ظاهر مستقل، با استفاده از پول خود، واستفاده از وکلاي اجير شده شان، سعي در فشار گذاشتن بر روي مخالفين جمهوري اسلامي، البته با ظاهري مستقل دارند، و کوشش در بستن سايت هاي اينترنتي مخالفين حتي در آمريکا، با بهانه هاي ساختگي شخصي کرده اند.

امروزه اسلامگرايان جنايات مشابه آنچه با اپوزيسيون ايران کردند را، در عراق آغاز کرده اند. ترور وحشيانه آيت الله خوئي، يک آيت الله شيعه که با آنها مخالف بود، براي نشان دادن اين بود که آنها حتي از قتل هم کيشان عاليرتبه مخالف خود هم ابائي ندارند. اين روش آانها براي نشان دادن قدرت نيست، بلکه براي نشان دادن وحشيگري و سبعيت است، که امروز با گردن زدن مردم عادي ادامه مييابد، تا که مخالفين را بترسانند، و موقعيت خود را در دولت آينده عراق تثبيت کنند

آنچه ايرانيان، در درس سخت بيش از دو دهه، آموخته اند، اين است که تسليم در برابر اسلامگرايان، آنها را متوقف نميکند، و آنها بيشتر ادامه خواهند داد. آنها حتي روشنفکر ايراني احمد کسروي را در زمان رژيم شاه کشتند، سالها قبل از رسيدن به قدرت، چرا که رژيم شاه و بسياري از نيروهاي اپوزيسيون سعي در خشنود سازي و مماشات با آنها داشتند.

***

من مشاهده کرده ام که حتي در غرب، اسلامگرايان از آزادي براي کشتن آزادي استفاده ميکنند، از طريق فحاشي، ايجاد رعب و وحشت، و تهديد به مرگ، حتي بر روي اينترنت، تا که مخالفين اسلامگرائي را خاموش کنند. آنها حتي چند سال پيش يک چشم يک کمدين ايراني در لوس آنجلس را موقع تظاهرات خياباني کور کردند.

پاسخ به تهديد ها، و استفاده آنها از آزادي براي کشتن آزادي، محدود کردن آزادي و دموکراسي نيست، و پاسخ درست حمايت از آزادي است. پاسخ آن است که وقتي آنها قانون را ميشکنند، به نسبت خطايشان مجازات شوند و بخاطر ملاحظات سياسي مورد اغماض قرار نگيرند. به عبارت ديگر اگر آنها تطاهرات بپا کنند و به مردم حمله کنند، يا اگر بيايند و به گردهمائي هاي دموکراتيک حمله ور شوند، بايستي بازداشت شوند.

اگر اين نيروها کسي را يه مرگ تهديد کنند، آنها بايستي مورد بازجوئي قرار گيرند، و آنها که از مقامات بالاي روحانيت فتواي قتل صادر کنند، بايستي بازداشت شده، و طبق قانون در دادگاه عدالت محاکمه شوند. از منابع مالي اين ها، نظير خمس و زکوت، که توسط آيت الله ها از مسلمانان در يافت ميشود، بايستي ماليات گرفته شود، و اگر از دادن ماليات براي اعانات ديني سرباز بزنند، بايستي بر مبناي قانون با آنها رفتار شود. و اگر درآمدهاي مالي مذهبي آنها براي استخدام تير انداز براي کشتن مخالفين بکار رود، آن حسابهاي موسسات ديني بايستي مسدود شوند، و پيروان آنها که خمس و زکات دهنده هستند، بايستي از دليل اين امر مطلع گردند.

اسلامگرايان بايستي اجازه تجمع و تظاهرات داشته باشند، ماداميکه آنها از تهديد با اسلحه و چوب استفاده نکرده، و به ديگران حمله ور نشوند، و ديگران را تهديد به مرگ نکنند، به عبارت ديگر ماداميکه متمدنانه رفتار کنند.

اما تهديد، ايجاد رعب و وحشت، و حمله به زنان، شخصيتها، وگروه هاي دموکراتيک، بايستي شديدأ مجازات شود. آنها به دفاتر روزنامه هاي دموکراتيک حمله ميکنند، کاري که در ايران دموکراسي ناقص سالهاي 20-32 کردند، تا از رشد دانش سکولار در ميان مردم ممانعت به عمل آوردند. و بايستي بچاي مرعوب شدن، در موقع چنين کارهائي دستگير شوند، و اين گونه اقدامات آنها بايستي متوقف شود، نه آنکه نظير ايران 1357-60 به آنها اجازه داده شود به نام مردم زحمتکش به اين حملات وحشيانه ادامه دهند.

مردم عادي اين گونه کارها را نميکنند، و اين اوباش هستند که از طرف مقامات عاليه روحانيت اسلامگرا پول ميگيرند تا به اين اعمال دست بزنند، همان مقاماتي که فتواي ضرب و شتم و قتل مخالفين را صادر ميکنند، و نبايستي به خشنود سازي آنها و اغماض جناياتشان پرداخت، و دولت سکولار بايستي اقدامات آنها را متوقف کند، وگرنه آنها دولت سکولار را نابود ميکنند، چه ايران باشد، چه عراق، چه افغانستان.

اشتباه دولت موقت در ايران پس از انقلاب 57 آن بود که که در برابر تهديد هاي اسلامگرايان سر فرود آورد، و در کمتر از يک سال اسلامگرايان کنترل کشور را بدست گرفتند. دولت موقت افغانستان نيز پس از سالها حکومت تاريک انديشان طالبان، هنوز در برابر اسلامگرايان سر فرود آورده، و دولت سکولار افغانستان را، دولت اسلامي ناميد، و قدرت اسلامگرايان را در قوه قضائيه دست نخورده نگهداشت.

مردم سکولار خاورميانه، اکنون به عراق چشم دوخته اند و اينکه در آنجا با اسلامگرايان چگونه مواجه خواهند شد، و اينکه آيا برنده دموکراسي خواهد بود، يا که اسلامگرايان اجازه مييابند دوباره از آزادي براي کشتن آزادي استفاده کنند.

***

در آغاز جنگ عراق، بحثي در محافل روشنفکري طرح شد که آيا مماشات با صدام حسين نظير خشنود سازي هيتلر توسط چمبرلين بوده است، و اينکه چرا رژيم صدام ميبايستي که سرنگون ميشد، قبل از آنکه به خطري نظير هيتلر تبديل شود. صرفنظر از اينکه اين تحليل از رژيم صدام درست بود يا نه، يک چيز در 25 سال گذشته حقيقتي غير قابل انکار بوده است، آن اين واقعيت است که اسلامگرائي يک جنبش ارتجائي بوده است، که نه تنها خاورميانه، بلکه کل جهان را تهديد کرده است، و تا 11 سپتامبر 2001 خشنود سازي آن توسط غرب روند غالب بوده است.

جنبش ارتجائي اسلامگرائي، اول در 1357 در ايران بقدرت رسيد، و سپس چهره کريه خود را در افغانستان و کشورهاي ديگر خاورميانه نشان داد، نه تنها نظير فاشيسم هيتلري مماشات با آن ادامه يافت، بلکه بر عکس آلمان هيتلري، طول رژيم اسلامگرا عمر کوتاهي هم نداشت، و به يمن اغماض گرائي هاي دول اروپائي، و کوششهاي لابي ايست هاي جمهوري اسلامي در آمريکا و نقاط ديگر، اين نيرو بيش از دو دهه است که در قدرت باقي مانده است، که يادآور عمر طولاني دولت هاي استبدادي ايدئولوژيک در شوروي و بلوک شرق است.

با سقوط صدام، اسلامگرايان شيعي جنوب عراق را هدف قرار داده اند، به اين اميد که جمهوري اسلامي ديگري در خاورميانه برپا کنند. بهترين راه مقابله با آنها از طريق سرکوب دموکراسي *نيست*، بلکه از طريق *حمايت* از دموکراسي است. حمايت از دموکراسي يعني چه؟ يعني نبايستي به آنها اجازه داد که مطبوعات و رسانه هاي سکولار را ببندند. به آنها نبايستي اجازه داد که گردهمائي ها و تظاهرات ها و احزاب و انجمن هاي نيروهاي سکولار را با اسلحه، چاقو، و چماقشان مورد تهديد قرار دهند.

حمايت از دموکراسي يعني نبايستي به اين باور کرد، که آيت الله ها ي اسلامي و رهبران اوباش و دار و دسته هاي اسلامگرا، نمايندگان مردم هستند. يعني که آيت الله هائي که فتواي جنايتکارانه صادر ميکنند، بايستي دستگير شوند، و بر مبناي استانداردهاي حقوق بشر، در دادگاه هاي جناييات عليه بشريت محاکمه شوند.

اساسأ اسلامگرائي يک جنبش ارتجائي است، نظير خيزش نازيسم، وقتي که در اروپا بر خاست. اما هر چه که دموکراسي بيشتر *حمايت* شود، اين جنبش ارتجاعي بيشتر از هم خواهد پاشيد. در مقايسه، هر چه بيشتر مماشات با آن ادامه يابد، اين جنبش متحد تر ميشود، و حتي کنترل مخالفين را نيز در دست ميگيرد، آنگونه که در ايران طي دو دهه انجام داده است.

در ايران، اولين انشعاب اسلامگرائي شيعه سازمان مجاهدين خلق بود که يک گروه اسلامگرا است، اما با عناصر پروتستان در ايدئولوژي اش، نظير زير سوال بردن نقش روحاينت، و آنها در سال پس از پيروزي انقلاب سرکوب شدند، و آنها همه اين سالها توسط جمهوري اسلامي کشتار شدند، و اساسأ آنها از ايران خارج شدند، و در عراق مستقر شدند.

انشعاب عمده ديگر در اسلامگرائي شيعه، بتازگي در سخنراني هاي آغاجري از رهبران گروه مجاهدين انقلاب اسلامي نمايان شد، و حکم اعدام آغاجري توسط دادگاه هاي جمهوري اسلامي اعلام شد، که البته در پايان ملغي شد. گروه آغاجري همه اين سالها با جمهوري اسلامي کار کرد، و خود آغاجري از فتواي قتل سلمان رشدي توسط خميني دفاع کرد، و حتي اکنون، وي کماکان از فتواي قتل رشدي دفاع ميکند. پس از تظاهرات دانشجويان، حکم اعدام آغاجري تغيير کرد. حال اگر در درون ايران دموکراسي وجود داشت، اين انشقاق آغاجري، به يک شاخه جديد از اسلام شيعه منتهي ميشد.
.
اسلامگرايان ميخواهند فضاي عراق را يک جامعه بسته نگه دارند. . تحت جامعه بسته صدام حسين، آنها رشد کردند، گرچه در اپوزيسيون بودند، و تحت ديکتاتوري از نوع جمهوري اسلامي خود نيز، اينان قادرند که رشد کنند، و اتحاد نسبي خود را حفظ کنند. اما در يک جامعه باز، اسلامگرائي اسلامي از هم ميپاشد، همانگونه که گروه هاي ديکتاتوري ديگر، در جوامع آزاد، از هم ميپاشند.

بعبارت ديگر، وقتي که دموکراسي *حمايت* شود، اين گروه هاي مستبد ارتجائي منشعب ميشوند، و اتحاد کاذبشان در مدت کوتاهي به تاريخ بدل ميشود . اتحاد آنها يعني اتحاد ناداني و تهديد و ارعاب، چه تحت ديکتاتوري اي باشد که آنها مخالفش باشند، نظير رژيم شاه، و چه تحت ديکتاتوري اي باشد که اينها کنترلش کنند، نظير جمهوري اسلامي ايران.

اشتباه شاه در ايران اين بود که تصور ميکرد با سرکوب دموکراسي، و نه از طريق *حمايت* از دموکراسي،ميتواند بر اين نيرو هاي تاريک انديش چيره شود. در صورتيکه بهترين راه براي چيرگي بر اين نيروها، نه تنها ايجاد دموکراسي، بلکه مهمتر از آن، *حمايت* از دموکراسي است.

بالاخره آنکه اگر در عراق دولت دموکراتيک توسعه يابد، از هم پاشي نهائي شيعه آغاز خواهد شد، و نيروهاي مختلف از مجاهدين، مجاهدين انقلاب اسلامي، مقتدا صدر، سيستاني، حکيم، و ديگران پايه هاي خود را خواهند يافت، و حتي نيروهاي شبيه کوکلاکس کلان در ميان آنها، به محدوده طرفداران خود محدود خواهند شد، و نخواهند توانست بعنوان نماينده تمام جمعيت شيعه صحبت کنند، و اين توسعه به تجزيه و از هم پاشي بيشتر قدرت روحانيت تشيع در ايران و نقاط ديگر خواهد انجاميد.

تنها پاسخ به اسلامگرائي، شکل گيري دولت هاي سکولار در خاورميانه است. آنها که در پي خشنود سازي اسلامگرايان بوده و راضي به دولت اسلامي در افغانستان، عراق، و نقاط ديگر، هستند، در دراز مدت، به بشريت ضرر ميزنند، ضرري بيش از ضرري که چمبرلين در مماشات با هيتلر انجام داد.

خاورميانه تفاوتي با اروپا ندارد و اکثر مردم خاورميانه *خواهان* دولت هاي سکولار هستند، و ملايان و اسلامگرايان، از مناسک مذهبي سو استفاده ميکنند، تا اين تصوير را ايجاد کنند که مردم خاورميانه خواهان دولت هاي اسلامگرا ميباشند. همان بازي قديمي که در 1357 در ايران کردند. واقعيت برعکس است، و اسلامگرايان سعي ميکنند به مردم وانمود کنند که پشتيباني غرب را دارند، تا که پشتيباني مردم را کسب کنند. ايجاد دولت هاي اسلامگرا هدف جنبش هاي ارتجاعي اسلامگرا است، و بايستي از طرف مردم آزادي خواه جهان با آن مخالفت شود، و اسلامگرائي ايدئولوژي ماقبل صنعتي است که مبناي نقض حقوق بشر در خاورميانه است.

در قرن 21، نيروهاي تاريک انديش اسلامگرا نبايستي اجازه يابند از احساسات مذهبي مردم سواستفاده کنند، تا که دولت اسلامي ديگري بر مردم خاورميانه تحميل کنند. اکثريت مردم شيعه در داخل ايران، در يک جامعه باز، به يک ناظر بي طرف ميگويند، که يک دولت سکولار ميخواهند، و آنها مدتهاست که خواهان آنند که دولت جمهوري اسلامي برود، و نميخواهند هيچ گاه دوباره، هيچ نوع دولت اسلامي، در ايران آينده برقرار شود.

منابع فصل12

13. جنبش دموکراسي خواهي

noreply@blogger.com (sam ghandchi) — Wed, 24 May 2006 21:36:00 +0000

13. جنبش دموکراسي خواهي

اگر کسي به جنبش ايرانيان براي تغيير جمهوري اسلامي نظري بيافکند، با تصور احزاب سياسي، افکار، گروه ها، و غيره، اساسأ او چيزي در افق ايران، نه تنها در چالش جمهوري اسلامي، بلکه براي جايگزيني آنهم بديلي نمي بيند. 99 در صد جنبش در چالش جمهوري اسلامي، ارتباطي با گروه ها ندارد.

حقيقت امر اين است که اپوزيسيون *تئوکراسي* در ايران، جنبش *سکولار* قدرتمندي است که در سه دهه گدشته شکل گرفته است، و اين جنبش ژورناليست ها، دانشجويان، نويسندگان، معلمان، کارگران، و ديگر گروه هاي اجتماعي ايران را در بر ميگيرد، که يکي پس از ديگري بدون فراخواني از گروه ها و شخصيتهاي سنتي، به پيش آمده اند. هر زمان هر يک از گروه ها و شخصيتهاي سنتي فراخواني صادر کرد، کسي ظاهر نشد.

تشکيلات هاي نويسندگان، روزنامه نگاران، وکلا، دانشجويان، معلمان، و کارگران، تشکيلاتهاي نظير جبهه دموکراتيک ايران، و کانون نويسندگان، رهبراني خلق کرده اند که تهديد اصلي به جمهوري اسلامي هستند، و به همين علت است که سعيد امامي به قتل هاي زنجيره اي فروهر ها و نويسندگان پرداخت، نه به اين خاطر که تشکيلات فروهر اهميتي داشت، بلکه باين خاطر که وي با اين روند نوين در سياست ايران سمت گيري کرده بود، که اصطلاحأ بعنوان نيروي سوم خوانده ميشود.

من نميدانم هر فرد معيني در اين جنبش، از حشمت تبرزدي تا سيمين بهبهاني تا بسياري از فعالين، نويسندگان، معلمان، دانشجويان، يا کارگران کمتر شناخته شده، بالاخره در اين جنبش و اينده ايران چه نقشي را ايفا خواهند کرد، اما بنظر من هويتي ها، فرارسيدن اين واقعيت را ديده بودند، که فردي نظير محمد مختاري را براي ترور انتخاب کردند، دقيقأ به اين علت که اينگونه انسان ها کساني هستند، که از يک راه يا راه ديگر، جايگزين رهبري جمهوري اسلامي خواهند شد.

حتي جنبش دانشجوئي ايران در يک دهه گذشته اساسأ از جنبش هاي دانشجوئي سالهاي 1340 و 1350 متفاوت است. جنبش هاي دانشجوئي در پي کودتاي 28 مرداد با 16 آذر 1332 تداعي ميشدند. جنبش هاي آن دوران بوسيله گروه هاي سياسي ايران نظير حزب توده، جبهه ملي، و نهضت آزادي و بعد ها، مجاهدين و چريکهاي فدائي و ديگران رهبري ميشدند.

امروز جنبش دانشجوئي در واقع بخش پر قدرت جنبش روشنفکري ايران است، و بسختي بتوان گفت که هيچ گروه سياسي رهبري آنها را در دست دارد. از خاتمي تا رضا پهلوي، از مجاهدين تا جبهه ملي، گروه هاي مختلف سياسي ايران سخت ميکوشند که خود را با اين جنبش دانشجوئي بشناسانند، اما اساسأ اين جنبش نگاهش به روشنفکران ايران است، و توجهي به گروه هاي سنتي قديم ندارد، و در واقع جبهه دموکراتيک تبرزدي از جبهه متحد دانشجوئي جنبش 18 تير متولد شده است و نه بالعکس.

جنبش هاي دانشجوئي آدز81 و خرداد 82 مرا به ياد آخرين سالهاي رژيم چکسلواکي مياندازد، وقتيکه گروه هاي قديمي سياسي، و از همه محبوب ترشان الکساندر دوبچک، با شتاب گيري جنبش، اعتبار خود را سريعأ از دست دادند، و واکلاو هاول، يک نويسنده ناشناخته در محافل سياسي، به رهبريت جنبش قدرتمند نوين براي تغيير ارتقأ يافت.

امروز در ايران، اصلاح طلبان جمهوري اسلامي و خاتمي، اقتدارگرايان را براي نشناساندن اسلام و انقلاب اسلامي واقعي سر زنش ميکنند. همانگونه که الکساندر دوبچک ميخواست با حمله به حکمرانان سر سخت، کمونيسم را نجات دهد، از طريق تکرار تفسير اصلاح طلبانه انقلاب اسلامي، چيزي که حتي همکاران خاتمي نيز ديگر به آن باور ندارند.

از سوي ديگر، سخنراني هاي رضا پهلوي در سال 1999، براي اول بار، پس از سالها، جدي گرفته شدند، چرا که وي از سلطنت شاه فاصله گرفت و خواست نقشي نظير سيهانوک در کامبوج ايفا کند، وقتي که بيشتر از دموکراسي سکولار حرف ميزد، و برروي خواست قوي مردم براي رفراندوم تکيه کرد، و از روشنفکران هوادار سلطنت، نظير شاهين فاطمي خواست، تا در دفاع از او سخن گويند، و نه سلطنت طلبان سرسخت زمان شاه، و اين ها همه براي کسب پشتيباني مردمي از وي کمک کرد، هر چند ديري نپائيد که معلوم شد طرح سلطنت دموکراتيک در ايران افسانه اي بيش نيست.

به عبارت ديگر، انقلاب 1357 و اصلاحات سالهاي 70 رنگ ميبازند، و آلترناتيو هاي سياسي گذشته اعتبار خود را براي جلب پيروان جدي از دست داده اند. گروه بندي هاي سياسي گذشته همه سخت ميکوشند که *آن* آلترناتيو باشند، اما آنچه آشکار است اين است که مردم پي رهبران جديد در جاي ديگري ميگردند، و نه در ميان گروه بنديهاي سياسي گذشته.

مردم در پي رهبران تازه در ميان نويسندگان و روزنامه نگاران، و در ميان روشنفکران ديگر ميگردند، آنهائي که در اين سالها لزومأ با هيچ جنبش سياسي مرتبط نبوده اند. آنچه مردم ايران درباره سياست ميکنند، نوع تازه اي از نگريستن به سرنوشت سياسي ايران است. آنها امروز راه آلترناتيوي را براي نگريستن به آلترناتيو سياسي تجربه ميکنند، در جستجوي شخصيتهائي نظير واکلاو هاول.

الف-مسائلي که در پيش روي جنبش دموکراسي خواهي ايران قرار دارد

من تصور نميکنم کسي در درون اپوزيسيون ايران با من مخالف باشد که اشکالي بسيار جدي در اپوزيسيون ايران در دو دهه گذشته وجود داشته است، وگرنه آنقدر ناگوار در تغيير رژيم ايران شکست نميخورد. جمهوري اسلامي بيش از دو دهه است که در قدرت است گرچه اين رژيم يکي از نامطلوب ترين رژيم هاي جهان است، چه براي مردم ايران که تحت قدرت آن زندگي ميکنند، و چه براي مردم نقاط ديگر جهان، چه براي بسياري دولت هاي کشور هاي مختلف جهان. و اسلامگرائي ملايان، برعکس فاشيسم هيتلري، در تکنولوژي هم قوي نيست، که جبران ناتواني هاي خود در روبط اقتصادي و بين المللي را بکند، وقتيکه مردم خواهان يک سيستم مدرن در ايران هستند.

همچنين نميشود فقط گفت که اين رژيم در قدرت مانده است بخاطر آنکه ملايان ايران، بر خلاف ملا عمر افغانستان، بسيار در بازي کردن زيرک هستند، چه در بازي با نيروهاي سياسي در درون ايران، و چه با نيروهاي سياسي در خارج از ايران. درست است که روحانيت ايران ميداند چگونه اين بازي را بکند، که از هر سوي دهانش سخن بگويد، تا از سرنوشتي نظير شاه اجتناب کند، وقتي همه نيروهاي مخالف شاه، متحد در برابر گردنفرازي وي شدند. اما صرفنطر از همه حيله هاي شعبده بازان جمهوري اسلامي، دليل اصلي اينکه چرا اين رژيم هنوز بر جاست، اين است که اپوزيسيون نتوانسته است آلترناتيوي براي متحد کردن مردم ايران براي جايگزيني اين رژيم شکل دهد.

و مسأله ايران مطمئنأ عدم وجود اپوزيسيون نيست. در مقايسه ايران با همه کشورهاي عربي و افغانستان، ميتوان ديد که اپوزيسيون ايران، يک چيز *واقعي* است، و هر که که تصور کند، تغيير رژيم در ايران، از طريق نيروهاي خارجي بايستي انجام شود، يا به آن طريق انجام خواهد شد، سخت در اشتباه است، و قادر به ديدن وسعت و اندازه نيروهاي اپوزيسيون در ايران نيست. پس سوال اين است که چرا اين اپوزيسيون که انقدر واقعي و وسيع است نتوانسته است آلترناتيو شود.

بنظر من آنچه اشکال اپوزيسيون ايران است، اين موضوع است که ما ايرانيان نميدانيم چگونه بمثابه جمعي از *افراد* کار کنيم، و در عين حال ديگر هم نميتوانيم تشکيلات هاي با ساخت کالت-وار را، بپذيريم. من در 1994، در مقاله اي درباره ميمز، درباره تشکيلات افراد آزاد، و تفاوت آن با يک کالت توضيح دادم. بطور خلاصه، ايرانيان، به شکرانه روبيدن آخرين آثار آزادي هاي اجتماعي توسط جمهوري اسلامي، اضافه بر آزادي هاي سياسي که قبلأ شاه روبيده شده بودند، به حقوق فردي خود بسيار آگاه شده اند. من در ابتداي اين کتاب درباره تطور آزادي هاي فردي در ايران مفصل بحث کرده ام.

اصل واقعيت آنکه ايرانيان حالا بسيار به آزادي هاي فردي خود آگاه هستند، و باصطلاح جن (غول) ديگر از شيشه بيرون آمده است. البته برخي آگاهانه انتخاب آزاد را بر خود انکار ميکنند، تا از انتخاب آزاد بگريزند، و به کالت هائي نظير مجاهدين پناه ميبرند. پديده مشابهي در زمان آلمان هيتلري وجود داشت، و اين دليل آن بود که اريک فورومEric Fromm کتاب خود درباره اين موضوع را "فرار از آزادي" نام نهاد، تا به توصيف آنهائي که گرچه آزادي دارند، اما به کالت ها فرار ميکنند را، توضيح دهد، فراري که براي اجتناب از تصميم گيري بمثابه يک انسان مسول در يک جامعه آزاد است. اما اين کالت ها، نظير مجاهدين، بهائيان، يا شاه مقصودي، بدنه اصلي اپوزيسيون ايراني نيستند. سوال در باره آنها نيست، چرا که مردم ايران مدت هاست به کالت هائي نظير مجاهدين، *نه* گفته اند، و مجاهدين عدم توان خود در بسيج مردم براي تغيير رژيم نشان داده است.

سوال درباره آنهائي است که حقوق فردي خود را محترم ميشمارند. آن ها پشتيباني مردم را دارند، اما آنها نتوانسته اند تشکيلات جدي خود را سازمان دهند و اين مسأله اي است که نياز به حل دارد. من فکر ميکنم ما ايرانيان نميدانيم چگونه در سازماني از افراد آزاد کار کنيم، و اساسأ ما تنها ميدانيم که چگونه يک کالت سياسي را شکل دهيم، اما کالت هاي سياسي نميتوانند از طرف افراد مستقل آزاد شکل گيرند، و اين دليل اين امر است که ما در دو دهه گذشته شکست خورده ايم، وقتي که ايرانيان افراد مستقلي شده اند، و از سوئي هيچ کالتي را نميپذيرند، اما در عين حال قادربه شکل دادن تشکيلاتهاي دموکراتيک نيز نيستند.

در نتيجه، ما در اپوزيسيون به تعداد افراد سازمان داريم. برخي فکر ميکنند اين امر بخاطر آن است که در دموکراسي، افراد ميتوانند براي خود بيانديشند و نظير آنهائي نيستند که از يک ولي فقيه اطاعت ميکنند. اين نصف حقيقت است. در واقع، فرد آزاد بايستي بتواند با ديگران همکاري کند، و در جوامع غربي قرن هاست که انسان هاي آزاد همکاري کرده اند. اگر کسي نتواند تشکيلات دموکراتيک اپوزيسيون را شکل داد، بايستي به توان وي براي شکل دادن به يک دولت دموکراتيک پس از کسب قدرت هم شک کرد. تقريبأ همه سازمان هاي اپوزيسيون ايران سعي دارند که پشتيباني آمريکا را براي آنکه سازمان خود را به رهبري دولت آينده ايران برسانند. حتي اصلاح طلبان جمهوري اسلامي نيز، در اين مسابقه براي دل آمريکا شرکت دارند.

معهذا واقعيت حضور اپوزيسيون بزرگ ايران، به اين معني است، که نه آمريکا، بلکه اپوزيسيون ايران، عامل تعيين کننده براي تغيير رژيم در ايران است. حال چگونه اپوزيسيون ميخواهد مسأله اتحاد را حل کند.

بنطر من سايه روشن هاي انديشه سياسي، بايستي اولين تقدم خود را ايجاد تشکيلات *دموکراتيک* افراد هم نظر خود قرار دهند. به عبارت ديگر چيز هاي ساده اي نظير "اصول آئين نامه اي رابرت براي نظمRobert Rules of Order" ، براي رأي گيري و کوروم، چارتر و آئين نامه، و غيره را بکار ببرند. مثلأ من فکر ميکنم اگر رضا پهلوي فکر ميکند که شاه ايران بايستي باشد، او ميتواند رهبري ايجاد سازمان *دموکراتيک* سلطنت طلبان را به عهده گيرد. اگرهم وي از سلطنت استعفا دهد، آنوقت او ميتواند در شکل گيري يک تشکيلات با پلاتفرم جمهوري شرکت کند، اما بايستي از تشکيلات افراد آزاد شروع کرد، و به مردم ايران نشان داد که اپوزيسيون ميتواند تشکيلات هاي *دموکراتيک* خود را ايجاد کند، قبل از آنکه ادعا داشته باشد که ميتواند کشور را از طريق همکاري افراد آزاد در يک دولت در آينده به جلو ببرد.

اين سازمان ها بايستي نشان دهند که آنها تشکيلات هاي از نوعي ديگرند، که بر مبناي اصل غير اخلاقي "هدف وسيله را توجيه ميکنند" ساخته نشده اند، و آنکه آنها مردم را بخاطر بعدأ جدا شدن از سازمان، بد نام نميکنند، و آنکه آنها حق مردم را براي ترک تشکيلات محترم ميشمارند، در هر وقتيکه فرد بخواهد که تشکيلات را ترک کند.

مثلأ بخشي از يک گروه سلطنت طلب بتازگي جمهوريخواه شدند، و نيمه ديگر گروه، فقط فحش و ناسزا نسبت به جداشدگان را توزيع ميکردند. اينکارها نويد راه نوين درباره تشکيلات و راه ايجاد تشکيلاتهاي دموکراتيک نيست.

بنظر من آنچه گامي به جلو است، اين است که همه نيرو هاي طيف هاي گوناگون سياسي ايران، اکنون پلاتفرم خود را دارند. اين چيزي است که بسختي هيچ يک از آنها 20 سال پيش داشت. من خود پلاتفرمي پيشنهادي براي حزب آنيده نگر نوشتم. اين پيشرفت خوبي است که همه نيروهاي سياسي مختلف اکنون پلاتفرم خود را دارند. چرا؟ چون براي شکل دادن يک جمع از افراد آزاد، بايستي اول پلاتفرمي داشت که اهداف سياسي تشکيلات را مشخص کند. سپس بايستي آئين نامه سازمان را معين کرد.

مثلأ عدم وجود راه براي مسائل بسيار ساده، نظير حق ترک سازمان، در تشکيلاتي مثل کالت مجاهدين بسيار آشکار است، و از مافيا هم بدتر با جدا شدگان رفتار ميشود. اين جنون است که به چنين کالت مافيائي نام تشکيلات سياسي داده شود.

بنابراين مسأله مقررات تشکيلاتي، و سپس اينکه بطور دموکراتيک برنامه عرصه هاي مختلف سياسي، اقتصادي، فرهنگي، حقوق بشر، و تغيير رژيم در ايران تدوين شوند مهم هستند. سازمان بايستي از رأي گيري و ساختار دموکراتيک براي اداره خود استفاده کند، و با اين برخورد ميتوان براي اتحاد کل جنبش کار کرد. اپوزيسيوني که از تعدادي کالت تشکيل شده باشد، ميتواند نظيرسيستم ملوک الطوايفي، بوسيله يک خان يا شيخ يا شاه متحد شود. اما گروه هاي افراد آزاد نميتوانند باينگونه متحد گردند. ما احتياج داريم با شکل دادن تشکيلاتهاي دموکراتيک افراد آزاد که پلاتفرم هاي سياسي مشترک دارند آغاز کنيم.

در داخل ايران، با وجود دموکراسي کمتر، کوششهاي براي ساختارهاي دموکراتيک، در ميان اپوزيسيون، بيشتر از خارج ايران بوده است، با اينکه در خارج فضاي آزاد بيشتري وحود داشته است. دليل اين هم، اين موضوع است که، اپوزيسيون خارج، بيشتر بازمانده گروه هاي قديم است، و بر روي ميان بر هاي سريع تکيه دارد، تا آنکه در پي ايجاد تشکيلاتهاي جدي باشد. اقدام دوم ممکن است که بيشتر درد آاور باشد، ولي تنها راه براي رفتن به جلو است.

برخي مردم ممکن است بتوانند به اين کوششها از طريق مالي کمک کنند. برخي ديگر ممکن است بيشتر وقت بگذارند. آنها کانون توجه فردي هر فرد معين است. اما هدف، بايستي شکل دادن تشکيلاتهاي افراد آازاد درميان ايرانيان باشد، و اين تنها راه براي تغيير در ايران است، که قابل دوام باشد، چرا که لزوم اينگونه سازمان ها، نه فقط براي تغيير رژيم، بلکه براي اداره ايران دموکراتيک آينده است.

ب-درباره 18 تير 1378 (9 جولاي 1999)

خيزش 18 تير دانشجويان در ايران روز خونيني بود که دانشجويان ايراني بخوبي در باره اش ميدانند. اگر روزي را بخواهيم بعنوان سمبل آغاز شکل گيري تشکيلاتهاي جديد سکولار در ايران انتخاب کنيم، بنظر من 18 تير آن روز است.

اين رخداد دوسال بعد از انتخاب خاتمي به رياست جمهوري اتفاق افتاد، زمانيکه مردم ايران ميز را بر روي جمهوري اسلامي چرخاندند، و حتي در چارچوب محدوديت هاي انتصابهاي جمهوري اسلامي، در اتتخابات 1376 رياست جمهوري، به خاتمي که کانديداي اول رژيم نبود رأي دادند. اين جريان دوم خرداد اميد عموم به آغاز پروسه اي بود که طي آن جنبش مردم رهبران *واقعي* خود را بيابد، و نه منتخبين دستگاه، نظير خاتمي، حتي در چارچوب محدوديت هاي رژيم. اما حتي چنين دورنمائي نيز رژيم را به وحشت انداخت، و کشتن فروهر و نويسندگان در آذر 1377، کوشش رژيم براي متوقف کردن اين پروسه بود.

اما در عمل قتل هاي زنجيره اي نتيجه معکوس داشت، و رژيم مجبور شد که اقرار به واقعيت انجام اين جنايت دهشتناک توسط مأمورين امنيتي خود کند، و يک دادگاه نمايشي براي مأمورين خود برگزار کرد، البته پشت درهاي بسته ، پس از آنکه قاتل اصلي، سعيد امامي، بطرز مرموزي در زندان خودکشي کرد. سعيد امامي سالها براي رژيم کار کرده بود، و سازنده برنامه هويت براي تلويزيون جمهوري اسلامي بود، که برنامه اي بود مشابه برنامه هاي ساواک شاه، براي بي اعتبار کردن آزاديخواهان ايران.

جنبش دانشجوئي 18 تير 1378 ، اولين جنبش مردمي در کمتر از يکسال پس از قتل هاي زنجيره اي بود، و بدون شک نشان داد که قتل فروهر ها و نويسندگان نه تنها نتوانست آنهائي که خواهان تغيير واقعي در ايران هستند را، از طرح خواست هاي خود منصرف کند، بلکه آنها را ثابت قدم تر هم کرده بود، وقتي که رژيم اصلاح طلب، برعکس يک رژيم اصلاح طلب واقعي، حتي براي حفاظت از دوستان خود هم کوشش جدي نميکرد، تا چه رسد به حفاظت از گروه هاي مختلف جنبش دموکراسي خواهي. به اينگونه يک جنبش سکولار به موازات جريان دوم خرداد، در 18 تير 1378 ، شکل گرفت، و با گذشت سالها، بيشتر و بيشتر نيرومند شد.
دانشجويان اين دوران دانشگاه ها، متولدين زمان انقلاب 57 بودند، و برعکس قتل عامهاي سالهاي 1360 و 1367 رژيم، که بر عليه بازماندگان جنبش ضد شاه صورت گرفتند، در اين جا رژيم با نيروي جنبش تازه اي روبرو بود، متشکل از کسانيکه در رژيم جمهوري اسلامي متولد شده و بزرگ شده بودند. دانشجويان خواستهاي خود را براي تغيير ايران، با صداي رسا بيان ميکردند، و رژيم نيز خيلي در هدف حمله خودبه انها روشن بود. حزب اللهي ها به دانشجويان حمله ودانشجويان را کشته و زخمي کردند، و بسياري از رهبران دانشجويان بازداشت شدند، معهذا خاتمي دانشجويان را تهديد کرد که يا ادامه ندهند و يا سرکوب شوند.

خاتمي در اولين روزهاي پس از 18 تير، در محاکمه قاتلان فروهر ها و حمله کنندگان به کوي دانشگاه، خيلي کند بود، اما در تهديد دانشجويان به سرکوب جنبش دموکراسي خواهي، از همان روز 18 تير، خيلي سريع عمل کرد. به اينگونه اساسأ دانشجويان سکولار ايران، ايمان خود به خاتمي را از همان موقع از دست دادند، و ديدگاه دورانديشانه اي را نسبت به قدم هاي آتي مبارزه خود اتخاذ کردند، و اجازه ندادند که رژيم بتواند، جنبش دموکراسي خواهي را، نظير تيان-آن-من در چين، نابود کند.

برخي از رهبران دانشجويان واقعه 18 تير کوي دانشگاه، هنوز در سياهچالهاي جمهوري اسلامي هستند، و برخي ديگر به اعتراف هاي تلويزيوني وادار شدند، و بعدأ به مردم حقيقت را گفتند. حتي اعتراف هاي تلويزيوني نيز نتيجه معکوس داد، و تصوير اعتراف هاي زير فشار ساواک سلف رژيم جمهوري اسلامي را، در خاطره ها تداعي کرد، اعترافات زير شکنجه در رژيم شاه، که هنوز در خاطره مردم ايران هست. سالگرد هاي 18 تير در تابستان ها ادامه يافت، و مدرسه دموکراسي در ايران شد، و هميشه با سالگرد 16 آذر در پائيز دنبال شدند، که بعدأ تاريخ آن را ذکر خواهم کرد.

***

دو سال پس از 18 تير، در انتخابات 1380، مردم ايران دوباره به خاتمي رأي دادند، هرچند اين بار وي کانديد اول رژيم بود. مردم به وي رآي دادند تا که به بدتر رأي ندهند، و انتخاب او را به تحريم ترجيح دادند، وقتي که هنوز آلترناتيو جدي اي نميديدند، و اين انتخاب اجازه ميداد تا گروه هاي دموکراسي خواه بيشتر رشد کنند.

در 18 تير 1380، دولت خاتمي که تازه دوره دوم خود را با رأي نيرومندي آغاز کرده بود، در اولين آزمايش خود دردوره جديد، از دادن اجازه براي برگزاري مراسم 18 تير سر باز زد، معهذا، دانشجويان، از تظاهرات بر عليه رژيم ديکتاتوري اسلامگرا باز ننشستند، و براي دولتي دموکراتيک و آينده نگر از طريق رفراندوم کوشش کردند.
يک چيز که مطمئنأ روشن بود، اين امر بود که در سال 1380، فقط دو سال پس از خيزش دانشجوئي 18 تير، مردم ايران رهبران جديد بسياري پيدا کردند، که نه از گذشته بودند و نه از انتصابهاي جمهوري اسلامي. فقط نگاهي به نامهاي آنها که در زندانهاي رژيم جمهوري اسلامي هستند، يا زندانيان تازه آزاد شده، نشان ميدهد که چقدر رژيم نا موفق بود، وقتي تصور ميکرد با کشتن فروهر ها و نويسندگان در ايران، و کشتن برومند، بختيار، رهبران کرد، و ديگران در خارج ، ميتواند مردم ايران را از رهبري براي مبارزه محروم کند.

رهبران جديدي از دل جنبش دانشجوئي 18 تير 1378 بيرون آمدند، رهبراني که نه از مجاهدين بودند و نه از سلطنت طلبان. آنها يک نيروي مستقل تازه بودند، که آمال و آرزوهاي مترقي ايرانيان، آنها را خلق کرده بود، و هر روز قوي تر و قوي تر ميشدند، و حملات قداره بندان رژيم به آنها، فقط اين نيرو را آگاه تر ميکرد، که چگونه ايران آينده نگر را شکل دهد.

***

در سال بعد از اتنتخابات 1380، چند ماه پس از 18 تير 1381، در آبان و آذر 1381، و در سالگرد 16 آذر، جنبش دانشجوئي به نقطه اوج جديدي رسيد. تظاهرات هاي 1381 پس از حکم مرگ يک استاد دانشگاه به جرم کفر شروع شدند، و خرداد 1382 جنبش دانشجوئي به اوج باز هم تازه تري رسيد. دولت خاتمي مرگ زهرا کاظمي، خبرنگار کانادائي-ايراني را مخفي کرد، و تا پس از 18 تير اعلام نکرد، تا از خشم بيشتر دانشجو.يان ممانعت کند. همچنين از واقعه مرگ دو قلوهاي سيامي ايراني، که در زير عمل در آنزمان مردند، رژيم براي ساکت نگه داشتن جو 18 تير 1382 استفاده کرد.

در 18 تير 1383، دستگيري هاي گسترده فعالين جنبش دموکراسي خواهي ايران انجام شد، اما به قول يکي از گزارشگران بدون مرز از تهران، شرکت در مراسم ساليانه ياد بود 18 تير، به يک سمبل افتخار در نزد دانشجويان ايران مبدل شده است.

ج-درباره 16 آذر 1332 (7 دسامبر 1953)

مراسم 16 آذر درست از زمان پس از کودتاي 28 مرداد سيا در سال 1332 آغاز شده است. با وجود کوشش هاي سلطنت طلبان در سالهاي اخير، براي حذف مراسم سالگرد 16 آذر از تقويم جنبش دموکراسي خواهي ايران، دانشجويان ايران ياد بود هر دو روز18 تير و 16 آذر را برگزار ميکنند، چرا که 16 آذر به آنها ياد آوري ميکند که يک رژيم واپس گرا را با رژيم واپس گراي ديگري مبادله نکنند.

دانشجويان ايران براي دموکراسي بيش از نيم قرن است که مبارزه کرده اند، و گراميداشت اين دو روز نشان دهنده اين چالش طي دو رژيم ديکتاتوري است. نبايستي شگفت آور باشد که چرا دانشجويان ايراني هرو روز را نگهداشته اند، چرا که ميخواهند تأکيد کنند، که به رژيم گذشته نميخواهند برگردند، آنچه که سلطنت طلبان سعي ميکنند، با استفاده از جنايات جمهوري اسلامي بدست آورند، و يعني بازگشت به قدرت در ايران. در زير من خاطرات خود را از 16 آدر در زمان شاه نوشته ام.

سالگرد 16 آذر 1332، از سوي نسلي از دانشجويان ايران است، که براي دموکراسي در زمان رژيم شاه مبارزه کردند. سالگرد 16 آذر، روز دانشجو، روز بين المللي دانشجويان ناميده شده است. بسياري از کساني که يا در ايران در سالهاي 1340 و 1350 دانشجو بودند، و يا عضو کنفدراسيون جهاني دانشجويان ايراني در خارج از کشور بودند، مراسم يادبود 16 آذر در ايران و خارج را به ياد مياورند. برگزاري مراسم يادبود اين روز ويژه، کماکان پس از انقلاب 57، از سوي دانشجويان در ايران، ادامه يافت.

من در سالهاي 1340 و 1350 دانشجو بودم، و مراسم يادبود اين روز را به ياد مياورم، و اين روزي بود که دانشجويان، همراهان آزادي خواه خود را، به ياد مياوردند، که اولين کساني بودند که در مخالفت با ديکتاتوري، پس از کودتاي 28 مرداد سيا در 1332 ، بپا خواستند، و خون خود را براي نشان دادن انزجار خود از خفقان رژيم شاه اهدأ کردند، آنهم فقط چند ماه بعد از کودتاي تاريک 28 مرداد در ايران.

پسر عموي من،احمد قندچي، که طرفدار جبهه ملي بود، و دو ديگر، شريعت رضوي و بزرگ نيا، که حزب توده ميگويد طرفدار آن بوده اند، با گلوله پليس شاه در صحن دانشکده فني به قتل رسيدند، در اين روز 16 آذر 1332، در دانشگاه تهران، وقتي که در اعتراض به ديدار نيکسون از ايران، در پي کودتاي 28 مرداد 1332، تظاهرات کرده بودند.

تا آنجا که سه دانشجو جبهه اي يا توده اي خطاب شوند، اين شکلي بود که افراد سياسي در آن سالها دسته بندي ميشدند، بعنوان جبهه اي يا توده اي. آنها فقط دانشجويان آزادي خواه دانشکده فني دانشگاه تهران بودند، که به کودتا معترض بودند، کودتائي که دولت قانوني، اصلاح طلب و مردمي دکتر مصدق را سرنگون کرده بود.

جاي لکه هاي خون سه دانشجو بر روي ستون هاي ساختمان اصلي دانشکده فني هنوز تا چند سال پيش وجود داشت. من نميدانم که آيا هنوز هست يا نه. طي سال هاي متمادي در زمان رژيم شاه، پس از شليک خونين 16 آذر، دانشجويان دانشکده فني، پيش سنگر جنبش دانشجوئي ايران براي دموکراسي گشتند.

در خارج ايران، روزنامه اصلي کنفدراسيون دانشجويان ايراني در سالهاي 40 و 50 شانزده آذر خوانده ميشد، و يادبود روز شانزده آذر هميشه توسط دانشجويان ايراني که در خارج تحصيل ميکردند برگزار ميشد. من فکر ميکنم آرشيو نشريه 16 آذر را بشود در قسمت ايران کتابخانه کنگره در واشنگتن يافت.

احمد قندچي، شريعت رضوي، و بزرگ نيا، در امامزاده عبدالله در نزديکي تهران دفن هستند. من دوسالم بود وقتي آنها کشته شدند، در نتيجه من فقط درباره آنها از طريق گفته هاي خانوادگي ميدانم. وقتي که من کودک بودم، با پدرم بسر قبرآنها ميرفتم، قبر پدر بزرگم نزديک قبر آنهاست.

زن عموي من (مادر احمد قندچي)، که پانزده سال پيش فوت کرد، هميشه وقتي ياد احمد ميافتاد ميگريست. احمد يکي از با هوش ترين ها در خانواده ما بود. احمد قندچي ديپلم خود را در 16 سالگي گرفته بود و خيلي با سواد بود. داستان کشته شدن وي، داستان مبارزه عليه ديکتاتوري بود، و متأسفانه داستان مرگ و زندگي بسياري از با هوش ترين ها درزندان ايران، طي سالهاي متمادي، بدينسان بوده است.

اعتراض دانشجويان در 16 آذر، فقط براي اعتراض به خفقان پس از کودتا، و دخالت آمريکا در ايران نبود، بلکه شريعت رضوي، قندچي، و بزرگ نيا، و همدوره اي هايشان، فکر ميکردند ميتوانند جو رعب و وحشت پس از کودتا را بشکنند، و شايد هم شانسي داشتند. اما متأسفانه شکست خوردند، و ترور واختناق پس از کودتا، دهها سال در ايران پايدار ماند.

سياست آمريکا، دليل اصلي پيروزي کودتا، وباعث شکست دموکراسي در ايران بود. من گروگان گيري جمهوري اسلامي را ازروز اول محکوم کرده ام، که در پي انقلاب 1357 اتفاق افتاد، معهذا، من نقش آمريکا در ايران، طي رژيم شاه را، از کودتاي سيا در 1332، تا آموزش ساواک، و پشتيباني از دولت شاه، درطي سالهاي پس از کودتا، همواره محکوم کرده ام.

خيزش 18 تير دانشجو.يان ايراني در سال 1378، مرا به ياد شانزده آذر 1332 انداخت. دوباره دانشجويان پرچم آزادي و دموکراسي در ايران را بر افراشتند، آنهم نيم قرن بعد، و چند نفري کشته شدند، و تعداد زيادي از تظاهر کنندگان کوي دانشگاه، هنوز در زندان هاي رژيم جمهوري اسلامي هستند.

سالها و سالها پس از مبارزه براي دمکراسي در ايران، و حتي پس از طي يک انقلاب، دوباره قانون دموکراتيک و حقوق بشر در ايران شکست خورد، و دوباره دانشجويان ايراني در پيشاپيش جنبش دموکراسي خواهي در مبارزه هستند، و باز هم در اعتراض به حفقان و براي دموکراسي، خون خود را براي آزادي، اين بزرگترين ايده ال بشريت مايه ميگذارند.

د-جوانان و دموکراسي در ايران

آنچه که قابل ذکر است، اين امر است که امروز جنبش نيرومند قابل ملاحظه اي از جوانان ماقبل دانشگاهي در ايران وجود دارد، که از سالهاي 1320 -1332چنين جنبش پر قدرتي از سوي اين دسته از جوانان ايران وجود نداشته است. در سالهاي پس از 1332، تنها اعتصاب اتوبوسراني درسال 1348 جنش قابل ملاحظه اي از جوانان ماقبل دانشگاهي بود، اما اساسأ طي همه سالهاي 1332-1357 از چنين جنبشي کمتر اثري ديده ميشد. در صورتيکه اکنون، جنبش جوانان ماقبل دانشگاهي، خود را در مسابقات ادواري فوتبال نشان داده است، و بسيار نيرومند است.

بنظر من حضور قدرتمند جوانان در سالهاي بعد از سقوط رضا شاه، و پس از پايان جنگ دوم جهاني، بعلت آن بود که از سوئي، يک شبه دموکراسي در ايران آن سالها وجود داشت، و از سوي ديگر جو جهاني خيلي بين المللي بود، و جوانان خود را با همتايان خود در کشورهاي ديگر مقايسه ميکردند، و خواهان داشتن آنچه همتايانشان در کشورهاي ديگربودند ميشدند.

اينترنت و تلويزيون شرايط مشابهي را براي جوانان امروز بوجود آورده، وقتي جوانان ايران خود را با همتايانشان در ديگر نقاط گيتي همزمان مقايسه کنند، و جنبش قدرتمند جوانان ماقبل دانشگاهي در ايران، عنصر جديدي به جنبش دانشجوئي اضافه کرده است، و سخت است گفت که چگونه اين دو جنبش، براي دموکراسي و پيشرفت، يکديگر را در آينده تکميل خواهند کرد.

حتي جنبش معلمين هم در اين سالها، در نزديکي با دانشجويان، پرچم جنبش دموکراسي خواهي را بر افراشته. معهذا، اين زمانه سختي است، بويژه براي دانشجوياني که در خيابانهاي ايران، در برابر قداره بندان رژيم مبارزه ميکنند، و شکنجه در زندان اوين را متحمل ميشوند. من معتقدم که هر کمک ممکن به جنبش دانشجويان مترقي ايران، هيچگاه باندازه حالا لازم نبوده است.

سنگ بناي جنبش کنوني در ايران جدائي دولت و مذهب است يعني سکولاريسم کامل، که فقط ميتواند از طريق پايان دادن به رژيم جمهوري اسلامي حاصل شود، و به همين دليل رژيم تا ميتواند در سرکوب نيروهاي سکولار ميکوشد.

يکي از رهبران جنبش دموکراسي خواهي ايران، در زمان تظاهراتهاي مداوم سال تحصيلي 1381-1382 ، در خرداد 82 ، انديشه مهمي را يادآور شد. او گفت جنبش دانشجوئي محدوديت هاي خود را دارد، گرچه جنبش دانشجوئي همواره بخش درخشنده اي از جنبش دموکراسي خواهي ايران بوده است.

رهبري جنبش مردم براي تغيير رژيم، يک حزب سياسي لازم دارد، و گرچه جنبش دانشجوئي و رهبري آن، بخشهاي مهم چنين کوششي هستند، اما مساوي آن نيستند. من نظرات خود را درباره حزب آينده نگر در رساله ديگري نوشته ام، و همچنين جداگانه رابطه آن با اثتلاف هاي سياسي را بررسي کرده ام.

منابع فصل13

14. فلسفه، دموکراسي، و عدالت

noreply@blogger.com (sam ghandchi) — Wed, 24 May 2006 21:35:00 +0000

14. فلسفه، دموکراسي، و عدالت

الف-قانونگذاري با رأي مستقيمBallot Initiatives

در عصر مدرن، بيشتر جوامع، دموکراسي از طريق نمايندگان منتخب را، برگزيدند، که به عبارت ساده معني اش اين است که مردم نمايندگان خود را انتخاب ميکنند، و آن نمايندگان، پارلمان را شکل ميدهند، و قوانين ملت را تدوين ميکنند. به عبارت ديگر، پارلمان در عصر جديد، برابر قوه مقننه دولت بوده است.

تنها استثنأ آنکه، در برخي مقاطع زماني، نظير زمان رفراندوم هاي فرانسه، از طريق رأي عمومي، عملکردي مقننه، ولي غير پارلماني، در عرصه سياست جامعه وجود داشته است. اما اساسأ، دموکراسي در عصر مدرن، دموکراسي از طريق *نمايندگان* بوده است. حتي در ايران، در گذشته، مجلس شوراي ملي مشروطيت در 1906 ، با تمام خصوصيات ويژه اش، يک پارلمان بود و در زمان جمهوري اسلامي در ايران، مجلس شوراي اسلامي، با همه ويژگي هاي خاص خود، يک پارلمان بوده است.

در دو دهه گذشته، يک شکل جديد سياسي قوه مقننه در غرب رشد کرده است، بويژه در آمريکا، و خصوصأ در کاليفرنيا. اين شکل نوين، قانونگذاري با رأي مستقيم Ballot Initiatives خوانده ميشود، و در مقياس ايالتي و محلي انجام ميشود. براي بررسي تاريخي خوبي از اين تحول، به کتاب مگاترندMegatrends (ص 181-190 نسخه انگليسي)، نوشته جان نيزبيت John Naisbitt مراجعه کنيد.

قانونگذاري با رأي مستقيم چه فايده اي دارد؟ آشکار است که از اين طريق مردم امکان مييابيند که براي قوانيني که دوست دارند رأي دهند. امروزه فقط 3% از امضا مردم لازم است، تا يک طرح قانوني به رأي گيري مردم در کاليفرنياي آمريکا گذاشته شود. همچنين امروزه در آمريکا، اين شکل قانون گذاري، براي دولت هاي ايالتي و محلي وجود دارد، اما کوششهائي در جريان است، تا که گذاشتن طرح هاي قانوني به رأي مستقيم، در سطح ملي (فدرال) نيز، امکان پذير شود. اينگونه طرح ها، از قوانين منع سيگار کشيدن در رستورانها، تا تعيين و تغيير ماليات هاي ايالتي و محلي را شامل ميشود.

من فکر ميکردم که برخي طرح هاي قانوني رأي مستقيم براي ايران ميتوانند بشرح زير باشند، تا معلوم شود که مردم واقعأ به چه رأي ميدهند، بجاي آنکه حدس زده شود که مردم چه ميخواهند.

طرح ماده قانوني رأي مستقيم 100- جدائي دولت و مذهب () آري () نه
طرح ماده قانوني رأي مستقيم 101- زنان اجازه يابند که حجاب سر نکنند () آري () نه
طرح ماده قانوني رأي مستقيم 102- تغيير رژيم ايران به جمهوري فدرال () آري () نه
طرح ماده قانوني رأي مستقيم 103-الغاي اعدام در ايران () آري () نه
طرح ماده قانوني رأي مستقيم 104-الغاي سربازي اجباري و داشتن فقط ارتش حرفه اي () آري () نه

ب- دموکراسي مدرن چيست؟

نه تنها تئوري و پراتيک سياست پيشرفت کرده، و انديشه هاي نويني، نظير آنچه در بالا ذکر شد، در 50 سال اخير، بدست آمده اند، حتي فلسفه علم پايه اي نيز، تغييرات جدي اي کرده است، که من در رساله خود تحت عنوان فلسفه علم در قرن بيستم مفصلأ مورد بررسي قرار داده ام. در آن نوشتار، نشان دادم که علم شناخت عين گراobjective knowledge ، که از سوي کارل پاپر طرح شده است، بر روي طريق نگرش ما براي مشاهده و درک جهان اثر ميگذارد. تئوري نفي گردانيfalsification پاپر بوسيله بسياري از دانشمندان استفاده ميشود، و همچنين تئوري ذهن گرايsubjective رقيب، که توسط توماس کونThomas Kuhn طرح شده است، براي برخي ديگر از عرصه هاي دانش، نظير درک تغيير پاراديم ها، قابل استفاده است.

در پرتو تغييرات عملي، نظير قانونگذاري با رأي مستقيم و آثار کارل پاپر، اجازه دهيد موضوع کليدي دموکراسي، که مسأله مرکزي جنبش سياسي امروز ايران است را، بررسي کنيم.

دموکراسي هاي مدرن و جامعه باز بر مبناي سوأل *چه* ، يعني اينکه *که* حکومت ميکند، تعريف نميشوند، بلکه سوأل اينکه دولت *چگونه* حکومت ميکند، تفاوت دموکراسي و ديکتاتوري را از هم جدا ميشوند.

امروزه دولت هاي غربي، دموکراسي خوانده ميشوند. در يونان باستان، وقتي از دموکراسي سخن ميگفتند، منظور حکومت مردم بود. اما در واقعيت، اينکه حکومت چه کساني بوده، يعني خيرخواهي فرد، قبيله، يا طبقه نبوده که، وجود يا عدم وجود دموکراسي را باعث ميشده است، بلکه چگونه حکومت کردن آن کسان، تعيين کننده وجود يا عدم وجود دموکراسي بوده است. مثلأ در عصر جديد، کمونيستها، بيش از همه، نگران موضوع *که* حکومت ميکند بوده اند، و در جستجويشان براي بهترين حکومت گران، پرولتاريا را پيدا کردند، و در نتيجه از حکومت کارگران سخن گفتند، طبقه اي که اکثريت جامعه صنعتي را تشکيل ميداد، و صرف نظر از آنکه چگونه مکانيسم نمايندگي در کمونيسم کار ميکرد، حتي وقتي که اکثريت جامعه از آن پشتيباني ميکرد، آشکار بود که به گسترش آزادي نيانجاميد.

يکي از اولين کسانيکه اين مسأله را از نظر تئوريک توضيح داد، کارل پاپر در کتاب "جامعه باز و دشمنانش"، در زمان جنگ جهاني دوم بود، آنجا که وي نشان داد که دموکراسي مدرن درباره *که* حکو.مت ميکند نيست، بلکه درباره *چگونه* حکومت ميشود، است. به عبارت ديگر، مکانيسم کنترل و توازنchecks and balances ، اصل آن چيزي است که دموکراسي مدرن را از ديکتاتوري جدا ميکند. جستجوي بيشتر براي يافتن اينکه، *که* بهترين براي حکمراني است، از افلاطون تا مارکس، کوششي باطل براي دستيابي به دولت ايده ال است. چه حکومت نخبگان افلاطون و خميني، چه حکومت نمايندگان پرولتارياي مارکس، نتيجه همان استبداد است، اگر که *چگونگي* کنترل دولتي ، برمبناي کنترل و توازن وسيع صورت نگيرد.

آنچه در بالا آمد، موضوع مهمي است که در بررسي دموکراسي هاي مدرن درک شود. حتي حکومت قانون، که موضوعي بسيار مرکزي در دموکراسي هاي مدرن است، و بخاطر حمايت از فرد در برابر آنها که حکومت ميکنند، است، تنها زماني موثر است، که در چارچوب کنترل و توازن انجام شود، و در بخشهاي مختلف قدرت دولت، نهادينه شده باشد. نکته جالب زير درباره ديوان عالي کشور آمريکا، که توسط برتراند راسل نوشته شده، بحث بالا درباره کنترل و توازن را بخوبي نشان ميدهد:

کشوري که در آن اصل تفکيک سه قوه جان لاک کاربرد کامل خود را يافته است، ايالات متحده آمريکا است، که در آنجا رئيس جمهور و کنگره کاملأ از هم مستقل هستند، و ديوان عالي کشور از هردو آنها مستقل است. سهوأ قانون اساسي، ديوان عالي کشور را بخشي از قوه مقننه قرار داد، چرا که هيچ چيز قانون نيست، مگر آنکه ديوان عالي کشور بگويد که نيست. اين حقيقت که قدرت آن اسمأ فقط در تفسير است، در واقعيت قدرت آنرا افزايش ميدهد، چرا که نقد درباره آنچه که قرار است تصميمات صرفأ قضائي باشند را مشکل ميکند. در واقع اينکه فقط يک بار اين قانون اساسي به جنگ داخلي در آمريکا انجاميده است، نشان دهنده بسيار خوب ثمره دور انديشي سياسي آمريکائيان است. [نگاه کنيد به برتراند راسل تاريخ فلسفه غرب متن انگليسي صفحه 640].

کارل پاپر در آثار متأخر خود درباره دموکراسي، بر روي موضوع اينکه دولت بدون خونريزي قابل برچيدن باشد، تأکيد ميکند، با ياد آوري آنکه دولت هاي کمونيستي و نازي نميتوانستند حتي با خون ريزي عزل شوند، در مقايسه با دولت نيکسون در آمريکا، که بدون خونريزي از طريق احضار به دادگاهimpeachment عزل شد. خلاصه آنکه صرفنظر از آنکه چه کساني در دموکراسي هاي نمايندگان، قوانين را تدوين ميکنند، مردم قادرند که قاضي بوده، و حتي دولت را عزل کنند.

و البته بخاطر تأکيد بر روي دولت هاي غربي، پاپر به دولت هاي مذهبي برخوردي ندارد، چرا که اينگونه دولت ها قرن هاست که در غرب وحود ندارند. بنابراين اتوريته جامعه مدني، بر روي قدرت مذهبي در غرب کنوني، بصورت داده فرض شده است. براي کشورهائي نظير ايران، چنين نيست، و ايجاد موسسات مختلف مدرن جامعه مدني، و اتوريته آنها بر روي قوانين سرزمين، در حال حاضر موضوع مجادلات زنده، و مسائل عملي جامعه است.

اين است که دموکراسي اينقدر در جنبش مردمي ايران تأکيد ميشود، يعني بمثابه مقابله حاکميت مردم، در برابر حاکميت الهي، البته در برداشت عمومي، اما ميبايست که گامي فراتر رفت، و خاطر نشان کرد، که براي آنکه حاکميت مردم يک دموکراسي مدرن شود، معني اش اين است که جامعه مدني بايستي در مقايسه با "قدرت الهي" تکامل يابد، و جامعه مدني يک جامعه باز باشد، يعني همه بحث در باره مسأله *چگونه* حکومت کردن است، و اينکه دولت سکولار، يک دموکراسي مدرن است، يسته به آن است که، تا چه حد، براي پياده کردن کنترل و توازن، به جلو رود.
.
مارکس در اروپا، در دوراني زندگي ميکرد، که اپوزيسيون استبداد، به ليبرال دموکراسي توجه بسيار داشت، و بويژه در کارهاي اوليه اش، خود وي، از سيستم ليبرال پارلماني، دفاع کرده است. اما پشتيباني از ديکتاتوري پرولتاريا، حمايت وي از دموکراسي پارلماني را، در انديشه اي که وي به ارث گذاشت، شکست داد. درست است که تنها در کارهائي نظير "نقد برنامه گوتا"، مارکس بر ديکتاتوري پرولتاريا تأکيد ميکند، و کائوتسکي و انگلس، پس از مرگ وي، آن جنبه تئوري مارکسيستي را تأکيد نکردند، و فقط لنين آنرا برداشته، و به گرايش اصلي در مارکسيسم مبدل کرد. معهذا اين انديشه بخشي از امپراطوري ايدئولوژيک مارکسيستي، از همان ابتدا در کتاب "خانواده مقدس" مارکس و انگلس، بوده است، که در آنجا پرولتاريا، بمثابه ناجي بشريت، معرفي ميشود، چرا که او چيزي جز زنجير هايش ندارد که از دست بدهد، و قرار بود درهاي جامعه کمونيستي بي طبقه را بگشايد. دوران معرفي امپراطوري هاي تازه ايدئولوژيک، مدتها ست که سپري شده است، حقيقتي که متفکريني نظير برتراند راسل و کارل پاپر بخوبي تشخيص داده بودند، و انديشه هاي فلسفي پيشنهادي خود، نظير اتميسم منطقي راسل و دانش عيني پاپر را، بمثابه بحث مستدل ارائه کرده اند، و نه بعنوان يک کيش ايئولوژيک.

بنابراين به عبارتي، تنديسي نظير مارکس، شريک در خطاي ارائه جامعه *بسته* ديگري در تاريخ است، که تا حد شکست دادن *جامعه باز*، عمل کرد، و بيش از 100 سال طول کشيد، تا جهان جوامع *بسته* کمونيستي را، بدور بريزد، و به وضعيتي بر گردد، که بيشر کره ارض دوباره، با جامعه باز سمت گيري کرده اند.

ج-قانون و ايران: فضيلت يا حقوق

سقراط در دفاعيات خود دولت دموکراتيک ايدئولوژيکي را، که وي را به جرم اعتقاد به خدايان ماورائ الطبيعه و فاسد سازي جوانان به آن باورها، به محاکمه کشيده بود، اينچنين مورد خطاب قرار ميدهد:

"خواهش ميکنم از من رنجيده نشويد.اگر به شما حقيقت را بگويم. هيچ انساني روي زمين که آگاهانه با شما و يا هر دموکراسي سازمان يافته ديگري مخالفت بورزد و کلأ بخواهد از اشتباهات و اعمال خلاف رژيمي که وي به آن تعلق دارد، جلوگيري کند، نميتواند از مرگ بگريزد. پشتيبان واقعي عدالت، حتي اگر براي مدت محدودي بخواهد زنده بماند، ميبايست خود را به زندگي خصوصي محدود کند و سياست را به کناري نهد." (دفاعيات سقراط به نقل از افلاطون در اپولوژي، انتشارات پرينستون، کليات ديالوگ هاي افلاطون، صفحه 17 ) .

گوئي سقراط در دادگاه جمهوري اسلامي سخن ميگويد و آنهم نه جمهوري اسلامي کنوني، بلکه در جمهوري "دموکراسي اسلامي" ايده آل رفرميست هاي اسلامي. وي در دادگاهي با حضور هيئت منصفه، در اين دموکراسي ايدئولوژيک، به اتهام اعتقاد به ماورائ الطبيعه وانديشه درباره خداياني غير از خدايان مورد تائيد دولت،آنچه ترغيب جوانان به فساد خوانده ميشود، به مرگ محکوم شد، و جام شوکران را نوشيد، و قرن ها بشريت را از اين جنايت هولناک در بهت و شگفتي فرو برد.

آنچه در اين دفاعيات کمتر مورد توجه قرار گرفته است اين موضوع است که وي بسان محکومان سياسي زمان ما، ژوري را در رابطه با *حقوق* خود، مورد خطاب قرار نميدهد، بلکه ميخواهد آنها را قانع کند که نظرات وي بيان* فرهومندي* و *فضيلت* است و نه افکار شاکيان وي در دادگاه. حتي در پايان مي گويد که اگر فرزندان وي در آينده به دنبال پول و چيزهاي ديگر بروند، و نه کوشش براي قضائل و فرهومندي، وي از مجريان همان دادگاه درخواست ميکند که پسرانش را تنبيه کنند و آن را انجام عدالت مي خواند.

آنچه در اين دفاعيات کمتر مورد توجه قرار گرفته است اين موضوع است که وي بسان محکومان سياسي زمان ما، ژوري را در رابطه با *حقوق* خود، مورد خطاب قرار نميدهد، بلکه ميخواهد آنها را قانع کند که نظرات وي بيان* فرهومندي* و *فضيلت* است و نه افکار شاکيان وي در دادگاه. حتي در پايان مي گويد که اگر فرزندان وي در آينده به دنبال پول و چيزهاي ديگر بروند، و نه کوشش براي قضائل و فرهومندي، وي از مجريان همان دادگاه درخواست ميکند که پسرانش را تنبيه کنند و آن را انجام عدالت مي خواند. (همانجا صفحه 26).

گوئي سقراط نظير بوخارين در دادگاه استالين، تا پايان اعتقاد داشته که عادلانه آن سيستمي است که وي را به محاکمه کشيده، و به همين سبب تا يايان حاضر به فرار نيست، چرا که آنرا بزير سوأل بردن سيستمي ميداند که وي صحيح ميداند، هرچند به تصورش مجريان کنوني رژيم از راه دور شده اند، و بويژه در مورد قضاوت وي به اشتباه افتاده اند، در نتيجه با آنکه ميتواند فرار کند، ميماند و جام شوکران را مينوشد، همانگونه که قرن ها بعد بوخارين، در پاي جوخه اعدام، با فرياد زنده باد کمونيسم، با خهان وداع گفت، و امروز آقاجري در ايران، در عين گرفتن محکوميت مرگ، کماکان فتواي خميني در مورد سلمان رشدي را رد نميکند، هرچند حکم مشابه در مورد خود را اشتباه ميداند، چرا که خود را حامل فضيلت ميداند و رشدي را حامل شر.

آنچه سقراط، بوخارين، و آقاجري مشترک دارند، درک غالب جوامع کهن و قرون وسطائي از عدالت است، که آنرا برابرفرهومندي و فضيلت ميدانستند، و درکشان از عدالت داشتن حقوق معيني نظير آزادي انديشه و آزادي بيان و امثالهم نبود. جان رالزJohn Rawls اين موضوع را در کتاب جديدي تحت عنوان "سخنراني هاي درباره تاريخ فلسفه اخلاقLectures on the History of Moral Philosophy" ، منتشره در سال 2000 ، بسيار خوب توضيح داده است. وي نشان داده است که چگونه فلاسفه عهد باستان، نظير افلاطون، در مقايسه با فلاسفه مدرن نظير هيوم و کانت، موضوع عدالت و فلسفه اخلاق را *فضيلت* ميديدند و نه *حق*.

اين است که بحث سقراط درباره فضيلت و فرهومندي است، در صورتيکه بحث هيوم درباره حق و حقوق است. جالب است که رالز اشاره ميکند که در يونان باستان، مذهب عرفي بوده است، نظير آنچه اصلاح طلبان مذهبي و پشتيبانان آن ها براي ايران مي خواهند. وي مينويسد که مذهب يونان باستان تکيه بر انجام شعائر عرفي داشته، و در واقع اين فلاسفه منتقد بودند، که درپي *فضيلت* و *فرهومندي* در *استدلالات* خود بودند، و آن جستجوي فلاسفه براي عدالت بود، در صورتيکه در اروپاي قرون وسطي، مذهب داراي دکترين کامل براي تعريف *فضيلت* و فرهومندي بود، وبالاخره متفکرين مدرن از *استدلال* جهت تعريف *حقوق*، و نه *فضيلت* ، جهت دستيابي به عدالت و دولت مدرن استفاده ميکرده اند.

در واقع در ايران هم خميني و هم شريعتي، هرچند از دوطريق مختلف، در پي عدالت از نوع کهن بوده اند. خميني در کتاب ولايت فقيه حکومت نخبگان philosopher-kings افلاطون را مبني ميگذارد، آنچه در ولايت فقيه و مجلس خبرگان تجلي يافت و روحانيون مجريان آن شدند. شريعتي از سوي ديگرطرحي شبيه دموکراسي ايدئولوژيک يونان را در نظر داشت، که مجريانش روحانيت نبودند، وقانون اساسي آن نيز بر مبناي *فضيلت* اسلامي تعيين ميشدند و نه حقوق بشر. آيا اگر چنان حکومتي شکل ميگرفت، و حتي اگر اساسأ عرفي بود، و در آن روحانيت حضور نداشت، امثال شريعتي و آقاجري، همچون سقراط، قربانيانش نمي شدند، البته اگر کماکان جزو منقدين قرار ميگرفتند!

بسياري از نقد من از شريعتي دلگير شدند و اميدوارم با آنچه در اين جا نوشتم ببينند که مسأله فرد نيست. شايد اگر خميني همان ابتداي انقلاب کشته شده بود، امروز آانقدر منفور نبود، , عده اي ممکن بود امروز براي بازگشت ايدئولوژي خميني کوشش کنند و نه بازگشت افکار شريعتي، وليکن من همين نقد را کماکان از نظرات وي مينوشتم، که فضيلت را مبناي دولت و قانون قرار داده بود، و اين در جهان مدرن، بزرگترين واپسگرائي است، حتي اگر به شکل غير مذهبي، نظير آنچه کمونيستها کردند باشد، که متفکر معروف کارل پاپر Karl Popper به خوبي ريشه آنرا از افلاطون تا عصر ما نوشته است، و من در جاي ديگر به تفصيل آن را بحث کرده ام.

اشتباه مدل عدالت عهد عتيق و قرون وسطي در اين است که *فضيلت* را مبني قرار ميدهد و نه *حق*، و حتي نخبگان آن هم نميتوانند در باره فرهومندي فرد يا ايده معيني به توافق برسند، و اين است که دنياي مدرن حقوق انسانها را جدا از هر ايدئولوژي معين مدون کرده، و امروز حقوق جهاني بشر برسميت شناخته ميشود، جدا از هر مذهب و مکتب فلسفي، وجان رالز John Rawls آن را در آثاري نظير "تئوري عدالت Theory of Justice " و "عدالت به مثابه انصاف Justice as Fairness" حتي جدا از فلسفه ليبراليسم، به صورت يک الگوي خالص منطقي ، مستقل از هر سيستم مذهبي با فلسفي، طرح کرده است.

امروز که کوشش هاي جدي براي تدوين قانون اساسي آينده ايران شروع شده است، جا دارد که اشتباهات سال 1357 را نکنيم و در آن بجاي تعريف *فضيلت* هاي مورد قبول قانون، که قانون اساسي جمهوري اسلامي بر مبناي اسلام انجام داده، مي با يست حقوق شهروندان و محدود کردن قدرت دولت و سازمانهاي مذهبي مد نظرمان باشد، تا خود دوباره طعمه رژيمي که خود سازيم نشويم:

ج- حکومت قانون و *قضاوت مردم*

بحث بسيار زيادي در محافل سياسي ايران درباره "حکومت قانون" جريان دارد، بويژه از زمان آيت الله خاتمي، رئيس جمهور جمهوري اسلامي ايران منادي "حکومت قانون" شده است.

من در ژانويه 2004، در مقاله "دموکراسي حکومت مردم نيست، قضاوت مردم است" اين موضوع را بحث کردم که قضاوت مردم مسأله کليدي در ارزيابي دموکراسي است، و چرا *حکومت قانون* در شرايط عدم وجود مکانيسم هاي *قضاوت مردم* دموکراسي نيست.

اين درست است که دموکراسي يعني اجتناب از شکلي از قدرت که حکومت قانون نباشد، يعني اجتناب از استبداد، اما حکومت قانون بدون نهادهاي قضاوت مردم دموکراسي نيست. هيتلر با رأي دموکراتيک اکثريت بقدرت رسيد، اما از لحظه اي که مهمترين نهاد قضاوت مردم در آلمان، يعني رايشتاگ را بست، به دموکراسي آلمان پايان داد، هرچند رژيم وي کماکان حکومت قانون بود، اما قانون فاشيسم.

کارل پاپر فيلسوف معاصر در مصاحبه اي در آخرين سالهاي عمر ميگويد اين خطرناک است به مردم و به ويژه به کودکان بياموزيم که دموکراسي به معني حکومت مردم است، يعني حکومت عموم، که حقيقت ندارد، و وقتي فرد به اين موضوع آگاه شود، احساس گول خوردن خواهد کرد، و اين احساس حتي ميتواند به تروريسم بيانجامد. دموکراسي هرگزحکومت مردم نبوده، و نه ميتواند باشد، و نه بايستي که باشد. [مراجعه کنيد به کارل پاپر، درس هاي اين قرن 1977]

مردم که حکومت راانتخاب ميکنند قادر به انجام تصميم گيري درباره مسأئل بغرنج نظير سياست اتمي يا طرح دراز مدت فضائي و امثالهم نيستند. اما مردم نتائج بغرنج ترين سياست ها را پس از مدتي مي بينند، و در سيستمي که نهادهاي *قضاوت* مردم قدرت دارد، در انتخاب بعدي، آن سياست ها ومسولين آنان، ميتوانند دوباره انتخاب ويا رد شوند.

بسياري از رژيم هاي استبدادي، حکومت خود را حکومت کارگران، حکومت مستضعفين، يا حکومت خلق ناميده اند، و واقعيت دولت را پوشانده اند. همانگونه که ذکر کردم هيتلر با اکثريت پارلماني به قدرت رسيد، يعني مسأله مشروعيت که *چه کسي* بايستي حکومت کند اهميتي ندارد، و آنگونه که در "دموکراسي مدرن چيست" توضيح داده ام، بحث بر سر *چگونه* حکومت کردن است.

در واقع *قضاوت* مردم در هر سه عرصه مقننه، مجريه، و قضائيه، معني دموکراسي است، که انتخابات نمايندگان مجلس و رئيس جمهور گرفته تا انتخاب قضات و شرکت در هيئت هاي ژوري را شامل ميشود. قضاوت مداوم مردم در سطوح مختلف است که ستون اصلي همه دموکراسي هاي مدرن بوده است، و قانون اساسي دموکراتيک بايستي جزئيات آزادي نهادهاي قضاوت مردم را معين و پشتيباني کند.

حتي ارگان دولتي غير انتخابي دادگاه عالي در قانون اساسي آمريک، ا بخشي از قوه قضائيه نبوده، و بخشي از قوه مقننه است، و جايگاهش در محدوده *تفسير* قوانين فرض شده است، و داراي اختيارات اجرائي نظير تأييد کانديداها و يا منتخبين مجلس نمايندگان نيست. با همه اين احوال بسياري صاحب نظران معتقد بودند که اينگونه اختيارات يک ارگان غير انتخابي ميتواند مسأله شود، واينکه فقط يک بار جنگ داخلي در آمريکا اتفاق افتاده است را ثمره دور انديشي آمريکائيان دانسته اند [نگاه کنيد به برتراند راسل تاريخ فلسفه غرب به انگليسي صفحه 640].

حال اگر نگاهي به جمهوري اسلامي بکنيم مي بينيم که نتنها عدم سکولاريسم، قضاوت در جامعه را به آپارتايد ضد غير مسلمانان بدل کرده است، بلکه حتي مردم عادي مسلمان نيز حق قضاوت ندارند، و قاضي و دادستان يکي هستند، و آنهم روحانيون شيعه، و حتي در ميان آنها نيز ترکيبي از سران قوه قضائيه و بخشي از شوراي نگهبان و ديگر سران اليت جمهوري اسلامي، شوراي مصلحت را تشکيل ميدهند، که هم قوه قضائيه است، هم مقننه، و هم مجريه، و به اينگونه کانديداهاي مجلس را از طريق شوراي نگهبان که نصفش رسمأ عضو شوراي مصلحت است تعيين ميشوند، و اين اولين کار اين ارگان نيست و آخرين هم نخواهد بود. اگر در اين مورد نقش مجريه و مقننه دارد، در رابطه با موضوع محاکمات قتل هاي زنجيره اي نقش قضائيه هم داشت.

شوراي مصلحت بعد از جنبش 2 خرداد، براي خنثي کردن آن بوجود آمد. اگر 2 خرداد جنبشي بود که مردم سعي کردند از حد اقل جمهوريت و پارلمانتاريسم موجود در جمهوري اسلامي، بر ضد آن استفاده کنند، شوراي مصلحت در مقايسه، در پي از بين بردن همان حداقل، با ساختن يک شبه حکومت شورائي اسلامي، به موازات پارلمانتاريسم اسلامي بود، و نتيجه آن حذف بيشتر قضاوت مردم در سيستم جمهوري اسلامي بوده است. سيستمي که شعار کاذب حکومت مردم را به مردم ارائه کرده است، زمانيکه نهادهاي قضاوت مردم، نظير احزاب، روزنامه ها و انتخابهاي آزاد را سد کرده است. در عمل اختلافات ارگان هاي سيستم جمهوري اسلامي، نظير خصومت مجلس و شوراي نگهبان، ميتواند به جنگ داخلي بيانجامد.

شعارهاي حکومت قانون آقاي خاتمي و اصلاح طلبان اسلامي ايران بعنوان دموکراسي، براي گمراهي مردم، و ارائه تصوير غلطي از دموکراسي است، که نقصان مهمترين معيار دموکراسي، يعني عدم وجود نهادهاي قضاوت مردم را، از ديده ها مخفي ميکند. چگونه ميتوان رژيمي را دموکراسي ناميد و در آن مسأله آزادي احزاب را سالها مسکوت گذاشت؟

هم سلطنت پهلوي و هم جمهوري اسلامي نهادهاي قضاوت مردم را تقويت نکرده، بلکه سد کردند. از روزنامه ها و مجلات گرفته تا احزاب، دادگاه ها، و مجلس، در کنترل سلطنت و روحانيت بود. صندوق هاي انتخابات در چنين سيستم هائي بي معني است.

هر نيروي سياسي که از دموکراسي از ايران بگوي، اما موضوع نهادهاي *قضاوت* مردم را در ايده ال خود براي ايران مسکوت گذارد، معني واقعي دموکراسي را ناديده گرفته است.

وقتي اول بار مردم ايران در 2 خرداد از اهرمهاي جمهوري اسلامي بر ضد آن استفاده کردند، جمهوري اسلامي چنان دست پاچه شد که ترسيد قدم بعدي به صحنه آمدن اصلاح طلبان واقعي نظير فروهرها و مختاري ها و پوينده ها باشد، و در نتيجه مبادرت به قتل هاي زنجيره کرد. امروز ديگر مسأله رژيم استفاده مردم از اهرم هاي خود رژيم نيست، و حتي مسأله رژيم استفاده ازوضع موجود توسط چند اصلاح طلب واقعي نظير فروهر ها براي ورود به صحنه سياسي نيز نيست.

امروزه مسأله واقعي رژيم اسلامي، ورود مردم به عرصه قضاوت است، آنچه معني واقعي دموکراسي است، و وحشت واقعي رژيم نيز از آن است. بنظر نميرسد حتي به گلوله بستن مردم در خيابان ها بتواند جلوي مردم را از ورودشان به اين عرصه واقعي دموکراسي بگيرد، و اينگونه است که مردم با ايده هاي تحريم و شرکت در انتخابات رژيم بازي کرده اند، تا جديت خود را در جايگاه خويش، بمثابه قاضيان رژيم نشان دهند.

مردم در 1357 به خيابان ها ريختند و خون دادن، د اما خواست آنها نقش فزاينده در قضاوت نبود. به عوض، امروز بهترين قاضيان ايران مردم ايران را درک نميکنند، و هنوز ميخواهند بجاي مردم بر مسند قضاوت نشينند، آنگونه که سلطنت و روخاتيت قرن ها بجاي مردم تصميم گرفتند و به مردم ابلاغ کردند.

ارگان هاي قضاوت مردم از موسسات علمي گرفته تا انجمن هاي دانشجوئي، مستقيمأ با موسسات مشابه در نقاط ديگر جهان در ارتباط هستند و اين ارتباط ها هر روز بيشتر هم ميشود .

از قتلهاي زنجيره اي تا فتواهاي آيت الله جنتي بر عليه اينترنت، نميتواند جلوي اين موج خروشان مردم را بگيرند. مردم ايران هر سه قوه مقننه، محريه، و قضائيه را مورد قضاوت قرار ميدهند. چه فيضيه قم و مجاهدين انقلاب اسلامي، ايران را به مرز جنگ داخلي ببرند، و چه با هم متحد شوند و بر عليه مردم شمشير بکشند، مردم ايران هر روز به جمهوري سکولار با نهادهاي واقعي قضاوت مردم نزديک تر ميشوند، و يک رژيم استبدادي را با رژيم استبدادي ديگري نعويض نخواهند کرد، حال چه با انقلاب و چه با رفرم.

د- اخلاق، جوامع باز و بسته

آيا داشتن حس تشخيص درست و غلط به يک کيش عقيدتي نياز دارد؟ آيا قضاوت اخلاقي بدي و خوبي نيازي به مذهب يا ايدئولوژي بسته اي براي دفاع از خود دارد؟ در مذهب زردشتي بدي و نيکي بطور مبسوطي بحث شده اند. بعد ها در مذهب ماني بدي با هويت مجزا تلقي شده و بعنوان عدم وجود نيکي نگريسته نشده است. در مقايسه، اسپينوزا و بيشتر فلسفه غرب بدي را بمثابه نبودن نيکي نگريسته اند. دواليسم شر و خير به سنت گناستيک در مسيحيت از طرف سنت آگوستين آورده شد و به فرقه ها و مذاهب پس از اسلام نظير يزدانيان در ايران که ريشه شان در مذاهب ماقبل اسلامي است منتقل شد.

تئوري شر قرن ها دست به دست گشته و اسکات پک Scott Peck ، نويسنده مسيحي، در کتاب "مردم دروغ" خود وسيعأ از اين تئوري استقاده کرده است، کتابي که من خواندنش را توصيه ميکنم. کرچه او يک نويسنده مسيحي است ، آن کتاب ميتوانست توسط يک نويسنده سکولار نوشته شود، درباره صداقت و بي صداقتي. او نشان ميدهدد که چگونه فردي که دروغ ميگويد و در بي صداقتي پافشاري ميکند، ميتواند به توجيه اعمال يک شکنجه گر نازي بيانجامد.

من نوشتم که انسانهاي صادق و ناصادق در هر مذهب و ايدئولوژي يافت ميشوند، و هيچ ايدئولوژي نميتواند مردم را صادق کند، و ما ديده ايم که چگونه مردم از ايدئولوژي خود براي توجيه عدم صداقت استفاده ميکنند، اساسأ با نگرش "هدف وسيله را توجيه ميکند".

درست است که آنهائي که نياز به يک مذهب دارند، کگر مثلأ مذهبي نطير اسلام در ايران را رها کنند، ميتوانند مذهب ديگري نظير زردتشتي را برگزينند، که بيشتر يک هويت فرهنگي و اخلاقي است، و سازمان کنوني اش کالت-وار نيست. اما در جوامع باز، تعلق مذهبي که مردم بخاطر ريشه خانوادگي دارند، در مقايسه با جوامع بسته، بيشتر و بيشتر اهميت خود را از دست ميدهد، و مردم اساسأ انقدر مذهبي نيستند، و تصميم هاي خود درباره نيکي و بدي را بيشتر و بيشتر بر مبناي سودمندگرائي اخلاقي و حقوقي اتخاذ ميکنند، تا که بر مبناي دگم مذهبي.

تئوريسين هاي ليبرالي نظير جان رالز امروز هستند، که حقوق را بدون حتي نياز به يک سيستم کامل ليبرالي دوران روشنگري کانت و جان استوارت ميل تعريف ميکنند. اما اين تنها انتخاب در جامعه باز نيست.

يک فرد مذهبي نظير کريشنامورتي همانقدر به جامعه باز نزديک است که يک انسان سکولار نظير کانت که سيستم کاملشcomprehensive system ه استبداد منتهي نشد. در مقايسه سيستهاي غير مذهبي مارکس و نازي نشان دادند که همانقدر استبدادي هستند که سيستمهاي مذهبي مسيحيت و اسلام قرون وسطي. در نتيجه دوباره تفاوت در جامعه باز است و نه آنکه از کيش مذهبي يا لامذهبي پيروي شود.

نکته بالا آنچيزي است که کارل پاپر در *جامعه باز* سعي در نشان دادنش دارد. او کم.نيسم را بخاطر اتوپيسم آن رها نميکند، آنگونه که بسياري ار منقدين پيش از وي کردند. وي آنرا رها ميکند چرا که کمونيسم جامعه باز را با جامعه بسته جايگزين ميکند. به عبارت ديگر، اشکال کمونيسم اين نبود که نوعي اتوپيسم است، و در واقع نقطه نظرات کريشنا مورتي يا ديدگاه هاي اجتماعي-سياسي کانت و جان استوارت ميل هم ميتوانند نوعي اتوپيسم ملاحظه شوند، اما اين ها باعث استبداد نشدند. تفاوت مهم در دفاع از *جامعه باز* در اتوپي مورد توجه آن ها است. در نتيجه پاپر جمهوريت افلاطون را باندازه اتوپي کمونيستي يا نازي محکوم ميکند بخاطر ضديتشان با جامعه باز.

ه-مسأله آرمانگرائي نيست، نبود جامعه باز است

بسياري از کساني که از تجربه استبداد سياسي و فکري کمونيسم، يا اسلامگرائي، بيرون آمده اند، تصور ميکنند که دليل اصلي استبداد آن سيستمها، آرمانگرائي آن ها بوده است، و به نفي آرمانگرائي ميرسند. واقعيت اين است که حتي ليبراليسم هم بسيار آرمانگرا تر از اتوپيسم کمونيستي بوده است، چه در زمينه اقتصادي و چه در زمينه سياسي، ولي آنجه تجربه دموکراسي هاي غرب را جدا ميکند باور آنها به *جامعه باز* است.

در واقع اولين منقدين لنينيسم نظير لوکاشLucas و منهايمMannheim در سال 1929 در اشتباه بودند که فکر ميکردند مسأله ديکتاتوري کمونيسم بخاطر داشتن انديشه هاي آرمانگرا بوده است. آنها اتوپينيسم را حذف و نئو مارکسيست شدند، با تکيه بر جامعه شناسي دانش. در واقع انديشه دموکراسي جامعه مدرن، از جان لاک تا استوارت ميل، بسيار آرمانگرا است، ولي همه آرمانگرايان *جامعه بسته*closed society را ترويج نميکنند.

اين موضوعي است که دست آورد مهم کارل پاپر است که نشان داد مسأله استبداد از اسپارت در يونان باستان، تا کمونيسم و فاشيسم در دنياي صنعتي، عدم پذيرش *جامعه باز* open society در آنها بوده است، و نشان داد که از جمهوريت افلاطون، با حکومت نخبگانش، تا تئوري دولت هگل، و بالاخره مارکس، با حکومت پرولتاريايش، مسأله تعلق *جامعه بسته* در آنها است که استبداد آفرين است. در واقع حتي آيت الله خميني نيز در کتاب ولايت فقيه خود، انديشه افلاطون را بکار برده، و حتي وي را به نام ذکر ميکند.

من در نوشته قانون و ايران: فضيلت يا حقوق، نشان دادم که حتي در دموکراسي آتن، در يونان باستان، دموکراسي به معني *حقوق* درک نميشده است، و به معني *فضيلت* درک ميشده، و به همين دليل است که در دفاعيات سقراط، حرفي از حقوق وي نيست، و حتي سعي وي، در نشان دادن با فضيلت تر بودن خود، در برابر محاکمه کنندگانش است، وقاضي نهائي هم خدايان هستند که هر طرف ميخواهد سخنگوي آنها باشد.

در نتيجه در تئوري عدالت سقراط و افلاطون، از حقوق انساني بحثي نيست،و اصل بحث فضيلت است. همانقدر حقوقي نيز که در عمل در آتن براي اشراف وجود داشت، نتيجه يک قانون اساسي با تعيين حقوق، حتي براي اشراف نبود. ودر اسپارت حتي اشراف هم جنين حقوقي نداشتند، و زنان و برده گان هم که در هر دو جا حقوقي نداشتند. منظور بحث آنکه اساس درک دموکراسي بر مبناي حقوق ، و نه بر مبناي فضيلت، در دنياي مدرن طرح شده است.

جامعه باز آن جامعه اي است که در آن حقوق انساني، جهان شمول پذيرفته شده، و در عمل و در قانون برسميت شناخته شده اند. در واقع سوسياليسم مدرن با نقد ليبراليسم، از جامعه آزاد نيز فاصله گرفت، و از ابتدا آن را در نقد برنامه گوتاي مارکس و انگلس ميشود ديد، که پدينگونه جامعه باز است که نفي شده و ديکتاتوري پرولتاريا توجيه ميشود، تا تئوري دولت لنين و استالين در دهه هاي بعد. و اين اشتباه اساسي آن ها در زمينه جامعه شناسي بود، که در کنار تئوري اقتصاد دولتي، به استبداد لنينيسم و استالينيسم کشيد.

در واقع آرمانگرائي کمونيسم را، سالها قبل از لوکاش، برتراند راسل نقد کرده بود، و مسائلي که آنها طرح ميکنند درست هستند، همانطور که در انديشه مارکسيستي و مونيسم-يکتاگرائي نقد جالب برتراند راسل را از اتوپي توماس مور ذکر کرده ام. اما ساختن جامعه دموکراتيک پس از رنسانس هم همانقدر آرمانگرايانه بود ه است. پاپر در سالهاي 1940 در کتاب جامعه باز و دشمنانش نشان داد که مسأله آرمانگرائي نيست و مسأله سوسياليسم مدرن ضديت آن با جامعه باز بوده است.

پاپر سوسياليسم مدرن را مساوي جريانات سوسياليستي ماقبل صنعتي نطير توماس مورنمي بيند، هر چند آرمان ها شبيه هستند، و نقد برتراند راسل از چنين آرمانهائي بصورت طرح يک جامعه آينده کسالت آور، بجا است، ولي مسأله استبداد و ديکتاتوري سوسياليسم مدرن بحث ديگري است و پاپر آنرا پاسخ داد. اين دو موضوع ، يعني آرمانگرائي و عدم دفاع از جامعه باز، قبل از پاپر، چه در ميان نويسندگان ليبرال نظير راسل، و چه در ميانه نئو مارکسيست ها نظير لوکاش و منهايم مساوي تلقي ميشدند.

جريانات آرمانگراي واپس گرا، نظير اسلامگرائي کنوني جمهوري اسلامي، و مجاهدين، در گذشته نيز بوده اند، نظير مزدکيان که بهترين نقد آنرا علامه دهخدا نوشته است، که آنان را يک فرقه واپس گرا ديده است. برعکس نويسندگان کمونيست که بخاطر ديدن برخي آرمانهاي مشترک، مزدکيان را مترقي ارزيابي کرده اند. متأسفانه نويسندگاني نظير احسان طبري که درباره مزدکيان و جنبش هاي مشابه نوشتند، حتي نظير انگلس که در باره موينتزر نوشته است، با تاريخ واقعي اين جنبش ها آشنا نبوده، و فقط از روي آرمانهاي آن ها به قضاوت نشسته اند، و از جريانات واپسگرا دفاع کرده اند، و مخالفين چپ هم، اکثرأ برعکس، بخاطر مخالفت با آرمانهاي اين جنبش ها، آنها را کوبيده اند، و نه نقش تاريخي آنها در ترقي يا واپس گرائي. بهر حال اين موضوع مفصلي است و ميدانم برخي تاريخ نگاراني که از ديدگاه هاي جديد به تاريخ نگاه ميکنند، در مورد مزدکيان در حال تحقيق و نشر هستند.

آنچه درباره لنينيسم و اسلامگرائي بايستي در نظر داشت، دوباره نه آرمانگرائي آنها، که البته بسيار پرابلماتيک است، بلکه ضديت آنها با جامعه باز، در قانون و عمل است .

نوشته زير يکي از جالب ترين نوشته هائي است که درباره آرمانگرائي در عصر ما نوشته شده است و اميدوارم به فارسي ترجمه شود:

http://iranscope.ghandchi.com/Anthology/bisk.htm

درسالهاي اخير، در نقد از جمهوري اسلامي، بسياري به نقد عرصه هاي مختلف زندگي اجتماعي در ايران پرداخته اند و اينکه انتظارشان از جامعه مدني چيست. مثلأ نقد روسري در مجاهدين خلق. اين نوشته ها آن نوع نقدي است که در غرب توسط کساني نظير ولتر و توماس پين انجام شده است، و به رشد *جامعه باز* کمک بسيار کرده است. توسعه جامعه باز فقط در سياست نيست، و اهميت نوشته هائي نظير آثار ابن ورق يا علي دشتي، و حتي بسياري از رمان هاي جديد ايران، که به مسائل روزمره زندگي ميپردازند، در همين است.

رمان هاي جديد نظير حاجي آقاي هدايت، به زندگي روزمره ميپردازند، ولي فقط نقد نميکنند، بلکه جامعه باز را ترويج ميکنند.

در واقع اينکه کسي نظير آقاجري با حکم مرگ خود براي کفرمخالف است، ولي از فتواي خميني براي قتل سلمان رشدي دفاع ميکند، نشان دهنده آرمانگرائي او نيست، بلکه نشانه ضديت او و اسلامگرايان باصطلاح اصلاح طلب، با جامعه باز است، و ديدن دموکراسي بعنوان فضيلت است که خود را فاضل و اقتدارگرايان را جاهل ميدانند ،و حقوق انساني در جامعه بازبرايشان اصل نيست. به همين شکل مجاهدين و مسأله عدم رعايت حقوق بشر در تشکيلاتشان و مسائلي نظير دفاع از حکومت اسلامي براي دولت موقت، روسري در تشکيلاتشان، و حملاتشان به مخالفين با دروغ و تهديد، همه حکايت از ضديت آنها با جامعه باز است.

نداشتن يا داشتن آرمان و آرمانگرائي، به معني پلوراليسم يا نفي آن نيست. هما نطور که در دموکراسي حکومت مردم نيست نوشتم، مسأله اصلي دموکراسي، نه در آرمان ها و نه در افراد است. مسأله *چگونه* حکومت کردن است، و دقيقأ به همين دليل دموکراسي اسلامي پلوراليسم نيست.

حلاصه کنم ايده ال هاي جان لاک يا جان استوارت ميل، همانقدر آرمانگرا بودند، که ايده الهاي مارکس. با اينکه بنظر من دموکراسي مالکيت دار براي توسعه دموکراسي فراصنعتي مناسب تر از سوسياليسم و اقتصاد دولتي است، و مفصلأ نظرم را در اين مورد در آيا سوسياليسم عادلانه تر است؟ ، نوشته ام. اما آنچه دموکراسي هاي غرب و انديشمندان آنرا موفق به رشد دموکراسي کرد، عدم آرمانگرائي نبود، بلکه کوشش انها در تئوري و عمل براي ايجاد جامعه باز بود.

و-عدالت اجتماعي و آزادي

پيش از سقوط شوروي، متفکرين مترقي جهان توجه شان بر ر.وي آزادي متکرکز بود، اما پس از سقوط اتحاد شوروي، بيشتر و بيشتر اين متفکرين درباره مسوليت در کنار آزادي بحث ميکنند. کارل پاپر در مصاحبه هاي خود تحت عنوان "درس هاي اين قرن" موضوع مسوليت را مورد تأکيد قرار داده است.

پاپر در سالهاي آخر زندگي اش، توجه خود را بيشتر و بيشتر معطوف به حکومت قانون و حتي ايجاد مقررات قانوني براي تلويزيون کرد، در ارتباط با نمايش خشونت در تلويزيون ، و اهميت کليدي حقوق کودکان. بحث عرصه هائي نظير حقوق کودکان را بسختي بتوان در نوشارهاي در مورد حقوق بشر در گذشته يافت. پاپر در مصاحبه هاي سالهاي 90 خود، کودکان را توسري خورunderdog عصر ما قلمداد ميکرد که وي دفاع از حقوق آنها را مد نظر داشت. همجنين در باره عدالت اجتماعي، پاپر عبارات جالب زير را در اتوبيوچرافي خود نوشته است:

"من تا سالها پس از رد مارکسيسم، سوسياليست ماندم، و اگر ميتوانست چيزي شبيه سوسياليسم، در ادغام با آزادي فردي، وجود داشته باشد، من هنوز نيز سوسياليست مي بودم. چرا که چيزي بهتر از يک زندگي متواضعانه، ساده،و آزاد در يک جامعه تساوي گرا egalitarian نيست. مدت ها براي من طول کشيد تا تشخيص دهم که اين رويائي بيش نيست، و اينکه آزادي مهم تر از برابري است، و آنکه کوشش براي تحقق برابري، آزادي را به مخاطره مياندازد: و آنکه اگر آزادي از دست برود، حتي برابري در ميان غير آزادان نيز وجود نخواهد داشت." [کارل پاپر، "درسهائي از اين قرن"، 1997، متن انگليسي، ص5]

عدالت اجتماعي موضوع کليدي جامعه فراصنعتي است. در نوشتار خود تحت عنوان "يک تئوري ارزش ويژه" من اقتصاد فراصنعتي را از اين نقطه نظر مورد بررسي قرار داده ام، و با طرح تئوري ارزش براي اين اقتصاد، مسأله عدالت اجتماعي در تمدن نوين را بحث کرده ام. همانطور که آشکار است، اگر "ارزش اضافه" اي در محدوده ارزش و.يژه وجود دارد، که من در رساله ام معين کرده ام، امکان آنکه به صاحبان دارائي مرتبط باشد حد اقل است. بنظر ميرسد که بي عدالتي عمده اي در توزيع درآمد وجود دارد، که من معتقدم، از ميان صفوف خود آنهائي که به فعاليت هاي خلاق مشغولند است، و نه از فعاليت توليدي ابزارگونه که همان شکل استاندارد توليد صنعتي را دنبال ميکند.

من در همان رساله نشان دادم که از انجا که فعاليت خلاق بخش اصلي فعاليت بشر در جوامع فراصنعتي ميشود، مسأله توزيع عادلانه ثروت از رابطه بين صاحبان و آنها که صاحب وسائل توليد نيستند، به رابطه بهترين توليد کننده کار خلاق با سازندگان معدل يا کمتر، يا آنها که پائين تر تصور ميشوند مبدل شده است. يعني معضل عدالت اجتماعي در تمدن نوين مربوط به نحوه پاداش نتيجه کار حرفه هاي جديد است، که انچه* بهترين* است و يا *تصور* شود بهترين است، پاداش همه کارهاي مشابه را ميبلعد. پاداش محصول کار موسيقي دانان در طي قرون اينگونه بوده، اما نويسندگان و موسيقي دانان همواره گروه کوچکي بودند و معضل نحوه پاداش ثمر کارآنان موضوع مهم جامعه نميشد. وليکن مولدين دانش، بخش عظيم مولدين جامعه فراصنعتي هستند. در نتيجه موضوع عدالت اين جامعه اساسأ نه در مرحله توليد manufacture ، بلکه قبل از آن طرح است، يعني زمان انتخاب يک محصول انديشه، مثلأ زمان پذيرش يک ASIC layout از طرف چند مشتري تعيين کننده.

يک موسيقيدان که مليون ها کپي از نوار آهنگش فروش ميرود، بخش اصلي منفعت آهنگ سازان مشابه را تصاحب ميکند، هرجند شرکتي که حق فروش آهنگ او را دارد، در پروسه صنعتي توليد "ارزش اضافي" بدست ميآورد. اما بقيه موسيقيدانان که در رنجند و احساس "اسنثمار" ميکنند، احساس بهتري نداشتند اگر سرمايه دار تمام فروش موزيک بي خريدار آنها را به ايشان ميداد. حتي سرمايه داري که آهنگ همکار موفق آنها را پخش ميکند "استثمارگر" اينان نيست. هرچند همکار موفقشان گهگاه از قراردادهايش مينالد، وي نيز ابدأ احساس استثمار نميکند. در واقع همکار موفق آنهاست که محصول کوشش کل گروه اجتماعي آنها را تصاحب کرده است، چرا که کار وي بهتزين است، و يا پذيرفته شده است که بهترين است، و در اينگونه توليد، همانطور که در بخش هاي قبلي رساله توضيح داده ام، پاداش بر مبناي ميانگين نبوده، بلکه بر مبناي بهترين است.

همين نکته درباره بازي در فيلم سينمائي، نوشتن کتاب، طراحي نرم افزارو سخت افزار کامپيوتر، طراحي معماري، بازي در تيم هاي فوتبال و بسکتبال حرفه اي، و امثالهم صادق است. بخاطر تسهيل بحث بيائيم مدل کارگر-سرمايه دار را استفاده کنيم. اگر کارخانه اي با 1000 کارگر داشته باشيم و بهنرين کارگر معادل 800 کارگر حقوق بگيرد و بقيه اصلأ حقوق نگيرند، آيا ديگر موضوع عدالت مربوط به سرمايه دار است که ارزش اضافي را پرداخت نميکند، يا سوپر کارگر " superworker"، که "مشروعأ" حقوق 800 کارگر را تصاحب کرده؛ و درصد کوجکتز از آن را به صورت "ارزش اضافي" به صاحب کارخانه ميدهد.

نجار دوران اقتصاد کلاسيک ميز را ارزانتر يا گرانتر؛ نسبت به هزينه ميانگين توليد ميکرد. وليکن تابلوي لبخند ژوکوند ميليون ها برابرهزينه کاغذ و مرکب و کارمزد داوينچي ارزش دارد، حتي اگر سخاوتمندترين صاجب کار، لئوناردوداوينچي را استخدام ميکرد. از سوي ديگر هزاران اثر هنري، ارزششان از کاغذ و جوهري که بکار برده اند کمتر است و به دور ريخته ميشوند. ناشرين هر ماهه هزاران کتاب جلد مقوائي hardcover را به دور ميريِزند. اينها انتخاب بهترين، و نه انتخاب معدل در اين عرصه هاست. 99 تا از 100 کتاب درسي مقاومت مصالح بايستي "مشروعأ" خدف شوند و يکي انتخاب، و آن يکي تا سال ها، در صدها هزار نسخه منتشرخواهد شد و هزاران دلار در آمد خواهد داشت در صورتيکه 99 تاي بقيه، بدور ريخته شده، و نويسندگانش در آمدي از کار خود کسب نخواهند کرد.

نويسنده يک رمان موفق، پس ازانتشار چلد مقوائي، حق طبع و نشر کتاب جلد کاغذي، کتاب-نوار، تئاتر، فيلم سينمائي، ويديو، و غيره را سال پس از سال ميفروشد. در چنين حالتي، ديگر بي عدالتي به دليل صاحب کار نيست، حتي ديگر در محيط کار صنعتي نيست. بي عدالتي در اصول اخلاقِي حاکم برنحوه پاداش کارهاي خلاق در جامعه نهفته است، چرا که در درون گروه هاي خلاق، الزامي وجود ندارد که مولف آن يک کتاب درسي موفق، تعهدي نسبت به زندگي مولفين 99 کتاب شکست خورده داشته باشد. اگر ناشر کتاب نه چندان موفق، "ارزش اضافي" اي کسب نکند، و همه درآمد را به نويسنده بدهد، نويسنده کماکان سختي خواهد کشيد، ولي نه از جانب صاحب توليد.

درست است که همين مسائل پاداش عادلانه، درباره حرفه هاي خلاق، در قرون وسطِي نيز وجود داشته اند، اما تفاوت در سرعتي است که امروزه کارهاي مختلف حذف شده، و "بهترين" ها تعيين ميشوند (اسکار، پوليتزر، گرمي، ...)، و مهمتر آنکه امروز در توليد فراصنعتي، کارهاي خلاق نظير طراحي نرم افزار و سخت افزار، بخش اصلي توليد جامعه را تشکيل داده، و نظير فلاسفه يونان، قشر کوچکي با اهميت ناچيز اقتصادي، يا بخشي از طبقه ديگر( در آنجا بخشي از برده داران)، نيستيد.

امروزه در سيليکان ولي Silicon Valley کاليفرنيا ميتوان بسياري مورد هاي مشابه مثالهاي بالا يافت. بسياري مهندسين سخت افزار و نرم افزار که نتيحه کارشان بهترين بوده، و يا بهترين قلمداد شده، بليونر شده اند، و آنها که نتيجه کارشان بهترين نبوده، يا بمثابه بهترين تلقي نشده، با فقر دست به گريبانند. در نتيجه معضل عدالت اجتماعي براي اينان درسکتور صنعتي نيست، يعني مسأله اشان اين * نيست* که manufacturer ، ثمره فکر آنها را ساخته و فروخته و فقط سهم کوچکي از سود را به آنها داده است ، بلکه همکار موفق آنها است که ثمره کار کل گروه اجتماعيشان را تصاحب کرده است . البته براي محصولاتي که موفق ميشوند، نظـير يک آهنگ موفق، مسأله عدالت در توليد صنعتي نوار يا ويدئو، مثل توليد صنعتي در گذشته، وجود دارد، اما اصل موضوع عدالت اجتماعي براي مولدين دانش و کارهاي خلاق، در آن بخش نيست، و به آنچه من ارزش ويژه ناميدم بستگي دارد.

بنظر من کساني که به کارهاي خلاق اشتغال دارند، سازندگان اصلي تمدن آينده بشرند، و معضل عدالت اجتماعي، مسأله مرکزي کيفيت جامعه آينده ماست. وليکن از انجا که مسأله، في مابين همکاران حرفه اي است، و نه بين طبفات متخاصم احتماعي، شناسائي مسأله مشکل تر شده است. بنظر من پاداش بر مبناي نياز welfare state نيز حل اين مشکل نيست، چرا که *قصد* را براي پاداش به رسميت نميشناسد. نياز يک نقاش گمنام براي رقابت با پيکاسو، فقط غذا و خانه نيست بويژه اگر در بنگلادش زندگي کند.

اختلاف بين يک کارخانه کفش دوزي پيشرفته و يک کارخانه متوسط و يک کارخانه توسعه نيافنه آنقدر زياد نيست، و آنکه بالاتر از متوسط است سود ويژه ميسازد، اما خيلي زود بقيه بالا آمده، و توازن در ميانگين جديد ايجاد ميشود. اما تفاوت يک نوار موسيقي که فروش نرود، و يک نوار hit پرمشتري که مليون ها نسخه به فروش ميرود، با قانون ميانگين قابل توضيح نيست، و همانگونه که در قسمت هاي ديگر نوشتم با تئوري ارزش ويژه قابل تبيين است.

آنچه از نطر اجتماعي آشکار است، اين داقعيت است، که هيچ قانوني وجود ندارد که سراينده نوار hit پرمشتري را موظف کند که براي رفاه افراد ديگر حرفه خود مالياتي پرداخت کند. در واقع وي همانگونه ماليات ميدهد، که اگر پولش را در صنعت يا سهام يا املاک کسب کرده بود. تخصيص پول به بنيادهاي موسيقي رابطه اي با درآمد ستارگان معروف موسيقي ندارد.

در اخلاق و قانون جامعه صنعتي بدرستي اينگونه فرض شده که صاحب کارخانه براي رفاه و امنيت اجتماعي کارگران بايستي ماليات بپردازد، و چنين انتطاري امروزه بمعني "محدود" کردن آزادي تلقي نميشود. وليکن گرفتن ماليات از اعضاء پر درآمد يک حرفه، بنفع اعضاء کم درآمد را، عرف و قانون هنوز نپذيرفته است.

لازم است در پايان خاطر نشان کنم که مسأله عدالت اجتماعي براي کارگران صنعتي، که با توسعه فراصنعتي کار خود را از دست ميدهند، و نياز به آموزش حرفه هاي جديد دارند، نيز بحشي از واقعيت دوران کنوني است. اگرجا بجا شده، به بخش فراصنعتي بپيو.ندند، عدالت اجتماعي در سيستم فراصنعتي ارزيابي ميشود، همانطور که در اين مقاله بررسي کردم، و ليکن مسأله عدالت اچتماعي تا آنجا که در توليد صنعتي هستند، نظير گذشته در چارچوب جامعه صنعتي تبيين ميشود. همچنين موضوع آلترناتيو هاي رفاه اجتماعي و تجديد آموزش حرفه اي، براي کمک به شاغلين و بيکاران سکتورهاي صنعتي و کشاورزي، در دوران تحول به جامعه فراصنعتي، موضوع اين نوشته نبوده، و در جاي ديگر در آن باره نوشته ام، و مقاله جيمز البس نيز طرح جالبي براي آلترناتيو سيستم دولتي رفاهي welfare system براي جامعه فراصنعتي است که ميتواند پايگاه غيروابسته به دولت را براي چنين پروژه هاي تجديد آموزش ايجاد کند.

ارزش کالاها به وسيله قانون زمان-کار (تبيين معدل) در سکتور صنعتي، و از طريق تئوري ارزش ويژه در سکتور فراصنعتي، وقتي فعاليت بشر ابزارگونه نيست، تبيين ميشود. معهذا همانگونه که مارکس ذکر کرده مسأله عدالت اجتماعي در شناخت تبيين ارزش و اينکه آيا همه ارزش تحقق يابد نيست، بلکه مسأله عدالت ارائه سيستم توزيع و اخلاق نوين است. اما بعکس تصورمارکس، بنظر من سيستم توزيع ادامه مستقيم سيستم توليد نيست. مثلأ قانون زمان-کار براي توليد صنعتي صادق است (تبيين از طريق تعيين معدل)، حال چه سيستم توزيع ثروت سرمايه داري باشد و چه سوسياليستي. بنطر من همين نظر درباره ارزش ويژه صادق است (تبيين از طريق تعيين بهترين). با درک مکانيسم آن، ما مي بايست سيستم توزيع آلترناتيوي ارائه دهيم، و آنچه من در بخش آخر اين رساله ارائه کردم، کوششي در اين راستا بود. معضل عدالت اجتماعي از موضوع طبقات متخاصم، بيش از پيش به موضوع درون گروه و طبقات اجتماعي نوين تغيير يافته است.

به نظر من همانگونه که در فيزيک چهار نيرو (يا بنظر برخي فيزيکدانان پنج نيرو) وجود دارند، در اقتصاد هم دو نوع ارزش مبادله وجود دارند. و اگر در فيزيک وحدت دو تا از نيروها يعني الکترومغناطيس و نيروي ضعيف weak force حاصل شده، بنظر من پيشنهاد من براي وحدت دو معيار ارزش، يک طريق مطالعه اقتصاد جوامع فراصنعتي است. اما هدف اصلي من در اين رساله نشان دادن اهميت ارزش ويژه بود و طرح نياز به دست و پنجه نرم کردن با مسأله وحدت دو نوع ارزش، و بالاخره درک نتائج اين تئوري براي موضوع عدالت اجتماعي در جوامع فراصنعتي.

ح-ثروت و عدالت در ايران فردا

ثبت اختراعات و دانش رمزي شده چيست؟ دکتر شهيندخت خوارزمي در رساله 11 ارديبهشت 1383 خود تحت عنوان "ايران‌ و انقلاب‌ ديجيتال‌" مينويسند:

"از نظر فن‌ آوري‌ جفري‌ سكس‌، در دانشگاه‌ هاروارد مطالعه‌اي‌ انجام‌ داده‌ است‌ و براساس‌ دو معيار تعداد حق‌ امتياز اختراعات‌ به‌ ازاي‌ هر يك‌ ميليون‌ نفر جمعيت‌ و سهم‌صادرات‌ فن‌آوري پيشرفته‌ از توليد ناخالص‌ ملي، جهان‌ را به‌ سه‌ منطقه‌ فن‌ شناختي‌ زيرتقسيم‌ كرده‌ است‌:
"نوآوران‌ فن‌ آوري‌: كشورهايي‌ هستند داراي‌ 10 حق‌ امتياز (اختراع‌ ثبت‌ شده‌) يا بيش‌تر كه‌ به‌ ازاي‌ هر يك‌ ميليون‌ نفر جمعيت‌ صادرات‌ فن‌ آوري‌ پيشرفته‌ در اين‌ كشورها حد اقل دو در صد توليد ناخالص‌ ملي‌ آنان‌ را تشكيل‌ مي‌دهد.
"كاربران‌ فن‌ آوري‌: اين‌ كشورها توانايي‌ بالايي‌ در جذب‌ دانايي‌ها و فن‌ آوري‌هاي‌پيشرفته‌ دارند و زير ساخت‌ لازم‌ رابراي‌ اين‌ كار فراهم‌ آورده‌اند.
"حذف‌ شدگان‌: اين‌ كشورها در توليد و در جذب‌ و مصرف‌ فن‌ آوري‌ پيشرفته‌ سهمي ‌ندارند و يا سهم‌ آنان‌ ناچيز است‌.
"ايران‌ در گروه‌ سوم‌ قرار دارد. شايد گفته‌ شود چون‌ مدل‌ و ارقام‌ اين‌ طبقه‌ بندي‌ در دست‌ نيست‌، نمي‌توان‌ اعتبار اين‌ طبقه‌ بندي‌ راتائيد كرد. ولي‌ شكي‌ نيست‌ كه‌ سهم‌ ايران‌ از صادرات‌ فن‌ آوري‌ پيشرفته‌ و حق‌ امتياز كه‌ معرف‌ توليد فن‌ آوري‌ نوين‌ هستند، بسيار ناچيز است‌. ايران‌ در سال‌ 2001، تنها يک حق‌ امتياز داشته‌است‌. اين‌ درحالي‌ است‌ كه‌ در سال‌ 1997، اين‌ رقم‌ براي‌ امريكا 111906 بوده‌ است‌."

اجازه دهيد جمله آخر ايشان را تکرار کنم که مينويسند ايران در سال 2001 تنها يک حق امتياز اختراعات يعني patent داشته است زمانيکه امريکا در سال 1997 رقم 111806 را داشته است. آيا اين رقم اهميتش مثل صد سال پيش، فقط بمعني با سواد تر بودن يک جامعه در مقايسه با ديگري است؟ خير؟

رقم مربوط به حق امتياز اختراعات در عصر حاضر، بيان نسبت ثروت آينده دو جامعه است، چرا که مهم ترين ثروت در دنياي آينده، نه مالکيت زمين، نه مالکيت کارخانه، بلکه مالکيت دانشيIntellectual Property است، که بهترين بيانش هم در اختراعات ثبت شده است. در نتيحه اساس توليد و توزيع ثروت در آينده ايران، مالکيت دانشي، واگر دقيق تر بگويم، توليد و مالکيت دانش رمزي شدهcodified knowledge است.

درباره دانش رمزي شده، دانيال بلDaniel Bell در پيشگفتار 1999 بر کتاب "فرارسيدن جامعه قراصنعتيThe Coming of Post-Industrial Society" خود، بطور مبسوط توضيح داده است. آنچه وي دانش رمزي شده مينامد، امروز به آساني در ASIC هاي بغرنچ در توليد سمي کانداکتورsemiconductor قابل رويت است، که در آن دانش در درون خود طرحdesign نهفته است، و اين طرح ها، اقتصاد واقعي فراصنعتي را از اقتصادهاي قديمي سرويس-دار جدا ميکنند.

***

ثروت جامعه چيست؟ کتاب آدام اسميت بنام "ثروت ملل" مهمترين کتابي است که در تاريخ، درباره *ثروت* جوامع بشري نوشته شده است. جالب است که وي در ابتدا جامعه اوليه زمان شکار را با جامعه اي که حيوانات اهلي دارد مقايسه ميکند، و مينويسد که دومي ميتواند محصول خود را انباشت کند، و براي محصول هم گاو را مثال ميزند. در واقع تفاوت آهوي وحشي و گاو اهلي در اين است که دومي قابل کنترل است، و در نهايت با تضمين قانون و دولت ميتواند تحت مالکيت درآيد.

به همينگونه هم مالکيت دانشيIntellectual Property ، نظير اختراعات، يا نرم افزار، در کشورهائي که حق طبع و نشر را دولت تضمين کند، با شکل عمومي فکر و علم متفاوتند، و قابل کنترل و مالکيت بوده، و بيان ثروت جامعه هستند.

کتاب آدام اسميت در سالي منتشر شد که آمريکا بيانيه اسقلالش را نوشت. در آنزمان هنوز شکل اصلي ثروت، حتي در اروپا و امريکا، دارائي ارضي بود، اما اسميت بدرستي تشخيص داد که مالکيت کارخانه اي ثروت آينده جهان است. در شهرها هم اين ثروت، يا در رابطه با اقتصاد کشاورزي منطقه دور شهر توسعه ميافت، و يا در موارد شهرهاي مجاور درياها، ارتباط با تجارت خارجي، ضامن رشد ثروت آن شهرها بود.

امروز نيز اگر حالت اول، بعني سود جستن از نيازهاي صنايع تزديک مناطق اقتصاد نو؛ اساس پايگاه توسعه اقتصاد فراصنعتي در غرب بوده است، در کشورهاي ديگر نظيرژاپن، اقتصاد نو اساسأ در ارتباط با اقتصاد گلوبال رشد کرده است. مثلأ در دو دهه اخير، اقتصاد هند و سنگاپور بهترين نمونه هاي اين نوع توسعه فراصنعتي هستند.

جالب است که اقتصاد هند از زماني توانست بطور جدي رشد کند، که دولت هند موضوع دفاع از مالکيت دانشيIntellectual Property را جدي گرفته، و شرکتهائي نظير ويپرو Wipro در هند، حتي بهتر از همتايان غربي شان، در حفظ اين حقوق براي مشتريانشان، عمل کرده اند. ده سال پيش، در يک شغل مديريت مهندسي در شرکت ادپتکAdaptec، من يک شعبه دفتر توسعه مهندسي در بنگلور هند داشتم، که از سرويس هاي ويپرو استفاده ميکردم، و آنها کار شرکتهائي نظير ادپتک و تندم Tandem را از هم جدا نگه ميداشتند، با ايجاد حفاظ در مقابل يکديگر، و با استفاده از پرسنل و منابع جداگانه، با اينکه هردو پروژه مشابه بودند، و آن هم در يک ساختمان.

به اصل بحث برگردم، ثروت جامعه در ايران چيست و بيشتر و بيشتر چه خواهد بود؟ درست است که تا زمانيکه آلترناتيو جدي اي در دنيا براي نفت بوجود نيايد، اصل ثروت ايران ذخاثر نفتي ماست. ولي موضوع اساسي جامعه ما ايجاد ثروت نو است، و حتي توزيع ثروت نيز بايستي اساسأ در چارچوب ايجاد ثروت نو درک شود، و نه تقسيم مجدد ثروت کهنه.

چرا آدام اسميت در بحث ثروت ملل از *تقسيم کار* جامعه صنعتي شروع ميکند، .و ميگويد که توليد کشاورزي راحت نميتواند به تقسيم کار بپردازد، و در مقايسه توليد کارخانه اي، در همان زمان وي، که توليدي جوان بود، به چندين هزار بخش تقسيم و ثروت زا شده بود، و در همان موقع اسميت اين تقسيم کار ها را به هزاران جز، ذکر ميکند. بنطر من وي ميخواهد روند آينده زايش ثروت را درک و با آن حرکت کند، يعني آنکه تقسيم شدن کار و تعدد اجزا به معني مالکيت تعداد زيادتر اجزا، و بيان رشد مالکيت صنعتي بود. اگر جامعه صنعتي توسعه اش با ميزان توسعه تقسيم کار قابل سنجش بود، در زمان ما، توليد فراصنعتي، دقيقأ با ميزان گسترش مالکيت دانشيIntellectual Property قابل سنجش است، و تعداد اختراعات ثبت شده شاخص بسيار خوبي براي اين توسعه است، و اين موضوعي است که چه در رابطه با توليد ثروت، و چه در رابطه با توزيع آن ميبايست در نظر گيريم.

من در رساله توليد فرا انسان مرکزي ذکر کردم که توليد مولکولي که اساسأ به فعاليت انسان به مثابه ابزار نيازي ندارد، اصل توليد آينده خواهد شد. و کشوري نظير ايران نخواهد توانست با توليد ات قديمي انسان مرکز، با چنين توليدات نوين فرا انسان مرکز نقاط ديگر گيتي، در اقتصاد گلوبال، رقابت کند. در نتيجه توليد فرا صنعتي براي ايحاد ثروت، در ايران همانقدر مهم است که در آمريکا، و رقابت هم برروي بهترين اختراعات و توسعه آنها خواهد بود، و اصل ارزش در چنين توليدي مالکيت دانشي پروسه هاي آن توليد است.

جالب است که هند و سنگاپور امروزه بسياري پروژه هاي *پايه اي* را شروع کرده اند، که قبلأ فقط غرب قادر به انجام آنها بود. در نتيجه آشکار است که چنين کوشش هاي توليدي براي کشورهاي در حال توسعه نه تنها امکان پذير است، بلکه رمز موفقيت آنها در آينده است، و در واقع اين توليدات، اصل توليد ثروت براي ايران آينده نگر خواهند بود.

***

عدالت اجتماعي چيست؟ برداشت هاي سرمايه داري و سوسياليستي در رابطه با عدالت اجتماعي براي ايران آينده کارائي نخواهند داشت:

الف- آنها که فکر ميکنند عدالت اجتماعي در اقتصاد فراصنعتي مسأله ايران نيست، و فکر ميکنند سرمايه داري راه حل براي ايران است، در واقع طرح هاي سرمايه داري از نوع خصوصي سازي هاي جمهوري اسلامي را ارائه ميدهند، و در رقابت با غرب زود شکست ميخورند، و به حمايت گرائي ميانجامند، و نهايت باعث دور افتادن مجدد از اقتصاد گلوبال ميشوند، اينبار در چارچوب يک اقتصاد خصوصي.

ب. تصور سوسياليست ها که ميخواهند برنامه توزيع ثروت جامعه صنعتي را در جهان کنوني ارائه دهند، و در نتيجه بدنبال اقتصاد دولتي هستند، در عمل سرمايه هاي خارجي را از سرمايه گذاري در ايران، بخاطر امتيازات دولت، فرار خواهند داد، و در داخل هم فساد و سو استفاده، همانگونه که در همه کشور هاي سوسياليستي بار ها آزماش شده است، دامن زده خواهد شد.

اگر در کشورهاي پيشرفته، دست آوردهاي جنبش هاي سوسياليستي در سيستمهاي سرمايه داري، تعديل هائي نظير دولت رفاهي و حقوق اجتماعي را تعبيه کرده، در ايران حتي چنين سيستم هائي هم وجود ندارند، ومضافأ اينکه در ايران توسعه جديد، مثل دموکراسي هاي غربي، بصورت تدريجي نبوده، و در عمل نظير تجربه کشورهائي نطير زيمبابوه، اين طرح ها ميتوانند از يکي از دو سناريو بالا، به ديگري نوسان کنند، و نتيجه نيز نابودي جامعه شود.

به عبارت ديگر راه حل هاي کهن سرمايه داري و سوسياليستي، يا امتزاج هاي سوسيال دموکراسي، راه حل نبوده، بلکه تکرار دورهاي باطل شکست خورده گذشته است، هرجند طرح موضوع عدالت اجتماعي، جز لاينفک برنامه توسعه فراصنعتي در ايران ميباشد، و بدون يک طرح موثر عدالت اجتماعي، هيچ طرح توسعه اي نميتواند در ايران به موفقيت انجامد.

بنطر من نکات زير در رابطه با موضوع عدالت اجتماعي در ايران ميبايست در نظر گرفته شوند:

1. دولت اساس کوشش خود را صرف پشتيباني از موسات آموزشي براي ايجاد اختراعات جديد در 10 سال آينده کند.

به اين طريق ايران به سطح قابل قبولي در اين زمينه نسبت به جمعيت و وسعت خود خواهد رسيد، و به اين طريق قابليت رقابت ايران در اقتصاد گلوبال تضمين خواهد شد.

2. اقتصاد مالکيت دار بمثابه شکل اصلي اقتصاد پذيرفته شود با سيستهاي مالياتي تصاعدي.

همانگونه که در آيا سوسياليسم عادلانه تر است؟ نوشتم، نوشداروي سوسياليسم در ميان روشنفکران ايران از جذابيت خاصي برخوردار است:

"درباره کشوري بحث ميکنيم که مردم اساسأ در پنجاه سال گذشته مالياتي نداده اند، و دولت بزرگترين مالک بوده، با مالکيت نفت در واقع بيش از 90% سرمايه درآمد زاي کشور را در تملک خود دارد، و دولت بوده که به مردم از طريق سوبسيت پرداخت ميکرده، و نه آنکه ماليات دهندگان به دولت حقوق بدهند. در نتيجه اين يک کار بسيار دشوار است که طرح دموکراسي مالکيت دار در ايران پياده شود، و بخواهيم در آن عدالت اجتماعي را نيز تعبيه کنيم. در صورتيکه در نظر روشنفکران چپ، يک ميان بر سوسياليسم وجود دارد که تبديل مالکيت وسائل توليد به مالکيت عمومي است، و ديگر عدالت اجتماعي از آن منتج ميشود. يک نوشداروي راحت و سريع براي تمام درد هاي اجتماعي، يک تير و چند نشان.

"صرفنظر از آنکه چقدر سوسياليسم ليبرالي دموکراتيک باشد، عاقبت به آنجا ميرسد که بخش کوچکي از جامعه کنترل اقتصاد را در دست ميگيرند، همانگونه که اليت (نخبگان) در جوامع سوسياليستي واقعي چنين کردند. چرا که آنان دارائي هاي توليدي جامعه را نمايندگي ميکنند، و عدم وجود مالکيت خصوصي بر وسائل توليد، به اين معني است که اين اليت کوچک *خود* صاحب آن دارائي ها محسوب ميشوند. در مقايسه با آن، دموکراسي مالکيت دار، از اين مسأله، با تأمين مالکيت گسترده دارائي هاي توليدي و سرمايه انساني، جلو گيري به عمل مي آورد، و اين است دليل آنکه امکانات مساوي و آزادي هاي سياسي، اين سيستم را عادلانه تر ميکنند.

"در واقع به حد اکثر رساندن سطع حد اقل نيازهاي اوليه جامعه، که رالز در کتاب اصلي خود به نام "تئوري عدالت" در سال 1971 طرح ميکند، و نظريه مهم خود-منفعتي روشنگرانهenlightened self-interest که در آن کتاب ارائه کرده، در ماورأ جوامع کنوني غرب است. وي همواره عادلانه بودن را آنگونه تعريف ميکند که به مثابه تضمين "بزرگترين منفعت براي کم مزيت ترين عضو جامعه" است. به عبارت ديگر در اينجا پشتيباني از اصل اول عدالت، يعني آزادي هاي سياسي، و نيز تضمين به حد اکثر رساندن شرايط حداقل در جامعه، به معني کشتن انگيزه فعاليت نيست، آنچه که حتي در جوامع سوسياليستي از نوع سوئد هم مسأله است، چرا که در اينجا از طريق اصل دوم عدالت، يعني با ايجاد امکانات مساوي حاصل ميشود، و نه از طريق خيريه."

خلاصه آنکه اقتصاد مالکيت دار، بيشتر از اقتصاد بدون مالکيت، توان برقراري عدالت اجتماعي را دارد، ولي مسأله در آمد از صندوق سهامي-ملي، در کنار در آمد از کار، و سيستم مالياتي درست، آن مسائل کليدي عدالت اجتماعي خواهند بود که در زير بحث خواهم کرد.

3. يک سيستم رفاهي Welfare System ، آنگونه که در يک ديدگاه آينده نگر در سال 1989 توضيح دادهام، در نظر گرفته شود که از صندوق سهامي ملي مدل آلبس تأمين شود و نه از دولت.

همانطور که در توليد فرا انسان مرکزي ذکر شد "اگر در سطح جهاني نياز به کار بشر نقصان يابد، مردم همه کشورها، که در آمدشان به کار، بمثابه ابزار هوشمند در توليد صنعتي و کشاورزي، وابسته بوده است، منبع در آمد خود را از دست خواهند داد، و زندگي شان از اين تحولات، مستقيمأ متأثر خواهد شد، حال چه آنها در ايران زندگي کنند، چه در آمريکا."

اين مهم است که تأکيد شود که سيستم رفاهي پيشنهاد شده، نظير يک صندوق بازنشستگي *غير دولتي* است، ولي براي همه مردم، در همه سنين، و به اين طريق، درآمد حداقل جامعه را به حد اکثر ممکن در هر زمان ميرساند، از طريق فعاليت صاحبان اين سهام، واين درآمد، مستقل از در آمد ناشي از کار شهروندان خواهد بود.

اين طرح، با ايجاد امکان در آمد جدا از کار براي همه مردم، لطمات انساني حاصل از تغيير اقتصادي به جامعه فراصنعتي را نيز، کاهش خواهد داد.

همانگونه که ميدانيم، يکنفر مثل بريتني اسپير Britney Spears خواننده، يا علي دائي فوتباليست، يا يک نويسنده نرم افزار موفق، ميتواند مليونها دلار در آمد از کارخود داشته باشد، و ديگري، حتي در کار مشابه، ميتواند هيچ در آمدي نداشته باشد، چرا که کارش* بهترين* شناخته نشده است. من در باره اين موضوع در عدالت اجتماعي و انقلاب کامپيوتري مقصلأ بحث کرده ام.

آيا بايستي اين اختلاف را از بين برد؟ بنطر من هدف آن نيست، چرا که در آن صورت انگيزه براي بدست آوردن مالکيت دانشيIntellectual Property از بين ميرود، و نظير وضعيت بردگان در آمريکا ميشود، که انگيزه براي مصرف بيشتر و کار کمتر داشتند. در واقع در زمان آبرهام لينکلن در آمريکا، در سال 1862 ، طرح هوم استد Homestead Act ، براي ايجاد انگيزه مالکيت در برابر ايالات برده دار جنوب طرح شد، که بسيارموفقيت آميز هم بود، و تا 1976 در آمريکا ادامه يافت، آنهم چون پس از صد سال، ديگر زميني براي اينگونه طرح وجود نداشت. در نتيجه اگر امروز طرح مشابهي، براي تفيض حقوق حاصل از اختراعات افراد در موسسات آموزشي و دولتي، به خود آنان، در صورت تمايل آنها به ساختن، انجام شود، ، مثلأ در مدت معيني، نظير 5 سال هوم استد، که زمان اجازه داده شده براي آباداني زمين و ساختن خانه بود، ميتواند به انگيزه قوي براي فعاليتentrepreneurial انترپرونري تبديل شود.

در نتيجه منظور من جلوگيري از اينگونه در آمد از کار نيست، اما وضع کردن قوانين مناسب براي ماليات از آن، و نيز قوانين مناسب براي شرکتها در دادن سهام خود به کارمندان خود است، در شرکت هائي که اينگونه مالکيت دانشيIntellectual Property را توليد ميکنند. و اينگونه افزايش ثروت، و نيز توزيع عادلانه تر ثروت حاصل خواهد شد. شايد درست باشد که بخشي از سهام اينگونه موسسات، در زمان سهامي-عمومي شدنpublic company آنها، به کل آن حرفه، براي بسط فعاليت اعضا کم درآمد تر حرفه تخصيص يابد. من درباره شکل گيري ارزش در اقتصاد نو، در يک تئوري ارزش ويژه مقصلأ بحث کرده ام، و همان معيار نيز ميبايست براي تعيين نسبت هاي مالياتي تصاعدي اين درآمد ها بکار رود.

***

موضوع توليد و توزيع ثروت در ايران آينده را نه برنامه هاي سرمايه داري و نه برنامه هاي سوسياليستي ميتوانند پاسخ گويند، و تحولات توليد فرا انسان مرکزي جوامع فراصنعتي، براي برنامه ريزي اقتصاد ايران آينده همانقدر اهميت دارند، که براي آمريکا. فعا ليت براي ايجاد توليد مولکولي، توسعه مالکيت دانشي در دانشگاه ها و موسسات دولتي، خصوصي، و NGOs، و ايجاد يک سيستم رفاهي بر پايه صندوق سهامي-ملي، اهم آن کارهائي است که ميبايست براي توليد و توزيع ثروت نو در آينده ايران انجام داد.

ط- مونيسم و پلوراليسم

من سالها متعجب بودم که چرا بسياري از گروههاي مارکسيستي با ليبراليسم دشمني ميورزيدند، نورالدين کيانوري رهبر حزب توده اصطلاح ليبرال را به بد ترين توهين در فرهنگ سياسي ايران تبديل کرد، و در زمان گروگان گيري بسياري از چپ ايران با حزب الله، براي سقوط ليبراليسم در ايران بعد از انقلاب 57، متحد شدند؟ با تفحص بيشتر منوجه شدم که سر سختان مارکسيسم شوروي و چين نيز همينگونه با ليبراليسم عناد ميورزيده اند.

در واقع جدائي بسياري از گروه هاي چپ ايران از مارکسيسم، بدليل اطلاع از جنايات حکومت هاي کمونيستي در کامبوج Killing Fields وويتنام، ونيز در پي آشکار شدن قتل عام مخفيانه خانواده تزار توسط لنين، و بسياري جنايات ديگرآن رژيم در طي بيش از نيم قرن، در پيآمد سقوط امپراطوري شوروي، انجام شد، و نه از طريق نقد ايدئولوژي محافل روشنفکري در ايران.

روشنفکران ايران اشتباه برنامه هاي خود را، عملأ درعملکرد رژيم اسلامي ديدند، که بسياري از آن برنامه ها را به عمل گذاشت، و نه مانند روشنفکران ويتنام که آنرا در اصل کمونيستي خود تجربه کردند، و براي رهائي از آنجه خود ساخته اند، نظير روشنفکران ايران، ولي به نوع ديگر، در کوشش باشند.

در واقع بسياري از ايدئولوژي هائي که ريشه خود را در مارکسيسم داشنتند، براي بيش از يک قرن بر انديشه روشنفکري ايران غلبه داشنه اند، حال برخي نظِير خميني، غير مستقيم از طريق سيد قطب مصري، و برخي ديگر نظير مجاهدين، مستقيمأ از طريق متون مارکسيستي. در واقع به اين حقيقت خرده نميتوان گرفت، چرا که مارکسيسم براي بيش از يک قرن، مهمترين انديشه موجود در عرصه علوم انساني و علوم اجتماعي بوده است.

من تحقيقي درباره "مونيسم و انديشه مارکسيستي" در سالهاي اوائل 1980 انجام دادم، که بسياري از سوألات من را درباره موضع ضد ليبرالي بسياري از گروه هاي سياسي ايران پاسخ داد. ميتوانيد رساله من رساله من در يک بيبليوگرافي جامع در کنار کارهاي ديگري که به موضوع مرتبط اند، ذکر شده است، وآن منابع هم ميتوانند براي مطالعه بيشتر موضوع مفيد باشند.

مسلمأ مارکسيسم که مکتب عمده فکري اي در قرن گذشته بوده است شاخه هاي زيادي داشته است، که حتي برخي از آنها پلوراليست بوده اند، و من آنها را نيز در نوشته خود در بالا ياد کرده ام، هرچند موضع آنها در رابطه با موضوعاتي نظير دولت گرائي در اقتصاد، با مونيستها، چندان تفاوتي نداشته وندارد.

لازم به يادآوري است که صرف نظر از موضوع پلوراليسم، مارکس و مارکسيستها، کارهاي زيادي در زمينه هاي گوناگون علوم انساني و اجتماعي انجام داده اند و نقد من از انديشه مونيستي در مارکسيسم به هدف بي اعتبار کردن آن دستآوردها نيست.

همچنين در مقايسه با مونيسم، من مبحث پلوراليسم در فلسفه غرب را در رساله اي در 1985 نيز مورد مطالعه قرار داده ام و همچنين درباره پاراديم هاي نو در آن سال نوشتار کوتاهي نوشتم.

بسياري از متفکرين قرن بيستم، نظير برتراند راسل و کارل پاپر، به اهميت پلوراليسم در فلسفه غرب اشاره کرده اند، و مطمئنأ ميتوان متافيزيک پلوراليستي را در کارهاي فلسفي مهمي، از متافيزيک ارسطو گرفته تا مونودولوژي لايبنيتس Leibniz و اتميسم منطقي logical atomism راسل مشاهده کرد.

در حقيقت اتميسم منطقي راسل، که وي در مقطعي از سير فلسفي خود ارائه نمود، فلسفه اي بسيار پلوراليستي است، که برخي از فلاسفه زمان ما، نظير نلسون گودمن Nelson Goodman در کتاب "طرق مختلف جهان سازي Many Ways of World-making"، پاراديم وي را دنبال کرده اند.

همچنين بسياري کارهاي کمتر شناخته شده، نظير کتاب "فن معماري فحوا،" بنيان پلوراليسم نو Architectonics of Meaning, Foundations of the New Pluralism " نوشته والتز واتسون Walter Watson ، کوششهائي بنياني براي درک مباني پلوراليسم در انديشه فلسفي است.

بنظر من انديشه روشنفکري ايران ميتواند از دستاوردهاي فلاسفه اي که بيشتراز زاويه نگرش پلوراليستي کار کرده اند، بهره زيادي ببرد. برخي از آنها نظير جان رالز John Rawls ، در زمينه فلسفه و علوم اجتماعي کار کرده اند، وبرخي ديگر نظير کواين Quine ،دستاورد هايشان بيشتر در زمينه هاي هستي شناسي ontology و منطق،و رياضيات است.

بنطر من انديشه روشنفکري ايران بيشتر به مونيسم تمايل داشته تا به پلوراليسم، و اين خود يکي از دلائل تمايل به مارکسيسم و بويژه شاخه هاي مونيستي آن بوده است. البته درست است که دليل توجه روشنفکران انقلابي ايران به لنين تا کائوتسکي، بخاطرغلبه جنبش هاي انقلابي جهان سوم در نيمه قرن بيستم بوده است، ولي صرفنظر از دلائل تمايل، اين غير قابل انکار است که ما نقصان انديشمنداني نظير جيمز، راسل، و پاپر را در تاريخ فلسفه و سياست خود داشته ايم، و فراواني افکاري نظير لنين و خميني. بنظر من مهم است که ما با شايستگي هاي انديشه پلوراليستي خود را آشنا کنيم.

اجازه بدهيد اين يادداشت را با نقل قولي از سخنراني هاي 1907 ويليام جيمز William James ، تحت عنوان "يک عالم پلوراليسي A Pluralistic Universe" پايان دهم، که بنظر من توضيح بسيار عالي اي از پلوراليسم است:

"با تفسير پراگماتيک وارانه، پلوراليسم يا دکترين آنکه کثرت وجود دارد، به اين معني است که قطعات گوناگون واقعيت "ممکن است بيرونأ" مرتبط باشند. هر آنچه شما ميتوانيد به انديشه بياوريد، هر چقدر بزرگ ودر برگيرنده، از نقطه نظر پلوراليستي به يک نوع يا اندازه، يک محيط حقيقي "خارجي" دارد. همه چيز به طرق گوناکون "با" يکديگرند هستند، ولي هيچ چيز همه چيز را در بر نميگيرد، يا بر همه چيز غلبه ندارد. لغت "و" دردنباله هر جمله اي ميايد. و چيزي هميشه از قلم ميافتد. "نه کاملأ" بيان بهترين کوشش ها، در هر جاي گيتي، جهت دستيابي به همه-شمولي بايستي ذکر شود. جهان پلوراليستي بيشتر به جمهوري فدرال شبيه است تا يک امپراطوري يا يک پادشاهي [تاکيد از من]. معهذا هرآنچه بسيار بتوان جمع کرد، بسياري ديگر حضور خود را در مرکز موثر آگاهي و عمل آشکار ميسازند، که چيز ديگري خود گردان و غايب بوده، و غير قابل تقليل به يگانگي است.

"مونيسم، از سوي ديگر، تکيه دارد که وقتي ما به واقعيت توجه ميکنيم، واقعيتِ واقعيات، همه چيز حاضرند به *همه چيز* ديگر، در يک همزماني بزرگ کامليت، که هيچ چيز يه هيچ معني کاري functional يا اساسي، نميتواند از بقيه جدا باشد، و همه چيز درهم، در يک تلاقي بزرگ، درهم ادغام ميشوند.

"(ويليام جيمز، يک جهان پلوراليستي، متن هاروارد، صفحه 45، چاپ 1977 William James, A Pluralistic Universe, Harvard Edition, Page 45, 1977 print )."

متن بالا به اين معني نيست که من با فلسفه ويليام جيمز موافقم. در واقع من در رساله ام درباره پلوراليسم که در بالا ذکر کردم، نقدي از جيمز در رابطه با پشتيباني وي از فلسفه برگسونBergson نوشته ام ، که بنظر من بسيار عجيب بوده و در تضاد با پلوراليسم است.

آخر آنکه من شک دارم بشريت در هيچ کشوري بتواند ايده آل امريکائي "پيگيري خوشبختيpursuit of happiness"، آنگونه که برتراند دو ژونل توضيح داده است را، در چارچوب مونيسم بدست آورد، حال چه مونيسم مذهبي باشد يا ملحدانه!

ي-استدلال هاي غلط فرامدرن (پست-مدرن)

تعريف فرامدرنيسم از سوي طرفداران آن بسيار متناقض است، و البته اگرمتناقض نبود، خود بر ضد پيش فرض اين مکتب فکري ميبود، که اساسأ کوششي براي طرح "هرچه ميتواند باشد" است، يا به بيان ساده تر ضد متد است.

اساسأ فرامدرنيسم، آنارشيسم قرن بيستم است. من عبارات زير را درنوشتار ديگري، در رابطه با کلبيونCynic ، يعني پيش کسوتان آنارشيستها در يونان باستان نوشته ام، و بنظر من انارشيستهاي قرن نوزدهم و فرامدرنيست هاي قرن بيستم بسياري خصائص مشابهي داشته اند:

"کلبيونCynics دستاوردهاي تمدن، نظير دولت، مالکيت خصوصي، ازدواج، و مذاهب را رد ميکردند. در واقع آنان را ميتوان پيش کسوتان آنارشيستها قلمداد کرد، که من در جاي ديگر مفصلأ بحث کرده ام. آنها سعي در تصحيح نقصان هاي اجتماعي نه از طريق رفرم داشنتند، و نه از طريق ارائه آلترناتيو اجتماعي اي که با انقلاب بدست آيد. آلترناتيو آنان "بازگشت به طبيعت" و زندگي نظير حيوانات بود. يکي از چهره هاي برجسته آنان، ديوژانس، حتي به برادري نسل بشر و حيوانات معتقد بود که البته انساندوستانه بود. خلاصه آنکه رد نظم موجود از طرف اينان ضربه اي بود بر مونيسم، هرچند مکتب فکري شان براي انديشه و فعاليت فکري کشنده بود." [رساله "پلوراليسم در انديشه غرب"]

اجازه دهيد حالا دقيق تر به پست مدرنيسم نگاه کنيم. به نظر من توضيح و نقد دنيل بلDaniel Bell از فرامدرنيسم در بخش II "پسگفتار 1996" از کتاب "تضادهاي فرهنگي سرمايه داري" وي، يکي از بهترين تحليل هاي اين جريان فکري در عصر حاضر است. دنيل بل فرامدرنيسم را اينگونه تعريف ميکند:

"فرا مدرنيسم فرار از فلسفه است-وبراي فوکو، دريدا، و يا رورتي، به تاريخ فرهنگي، بيان، يا زيبائي شناسي، و نفي، اگر نه واژگوني، ارزش هاي فراگير جهاني universalist و معنوي transcendental" [تضادهاي فرهنگي سرمايه داري، دانيال بل، ص298]]

"براي فوکوFoucault، شکاف معاصر علم شناخت، با مفهوم انسان عصر روشنگري است..که چالش وي با انساندوستي غرب را تبيين ميکند...و دريداDerrida ميخواهد فلسفه را رد کند، در جستجوبراي يک مرکز هستي شناسي ontological center ..به جاي فلسفه (يا بزبان وي "اشاره شده the signified") ، و براي وي تنها ادبيات وجود دارد، و در ادبيات، فقط متن وجود دارد، و در متن، تنها اشاراتsigns وجود دارند..هرچند دريدا به مثابه صداي آزادي خودرو تفسير شده تصور ميشود، اما وي هرچه هست غير از آن. متد و دسته بندي هاي وي، همان قدر قياسي است، که طرح هاي يک پيرو اسکولاستيسم در قرون وسطي. ابزار کلي وي تکنيک "ديکنستراکسيونdeconstruction" است. اما هر کوششي براي مشخص کردن معني اين اصطلاح بي نتيجه است، چرا که دريدا از دادن يک معني ثابت براي هر اصطلاحي، از جمله اين اصطلاح خود وي، سر باز ميزند. در پايان، تحليل متن براي دريدا موضوعش "فتط فتيشيسم معني" نيست، که رابطه با يک مورد مراجعهreferent، يا واقعيت بيروني است. يک دليل جاذبه دريدا، بويژه براي تئوريسين هاي ادبيات، که از طريق وي موضوع عرصه خود را مرکز جستارinquiry مي بينند، اين است که ديکونستراکسيون همه سيستمها را به نفع يک متد، که در عين حال ضد متد است، ميپاشاند. دريدا هم اين را دارد و هم آن." [تضادهاي فرهنگي سرمايه داري، دانيال بل، ص302-304]

"اين ابلهانه است که سعي کنيم فرامدرنيسم يا PoMo را "راست" يا "چپ" ارزيابي کنيم. آنچه ما در اينجا داريم نتيجه منطق مدرنيسم است (وجهmode ضد معرفتي و ضد روشنفکرانه آن) و مصرف گرائي ( کسب کنندگي اشacquisitiveness)، در جهاني که فرهيختگانشculturati ، ديدگاههاي خود را متناقض مييابند- بسبب عدم وجود يک بنياد محکم در اخلاقيات سنتي، يا در ليبراليسمي که برايش مشکل بود براي رفتار مجاز، حدودي قائل شود- و در نتيجه آنارشيسم فرهنگي و نوسنجي ارزش ها، به نوعي فرامدرنيسم را از قيد مسوليت آزاد کرده است".[تضادهاي فرهنگي سرمايه داري، دانيال بل، ص302-306]

عبارات بالا نشان ميدهد که آزادي فردي براي متفکرين فرامدرن، به معني فراموش کردن دستاوردهاي بشريت در طي هزاره هاست، حال چه دست آوردهاي فاکت هايfacts علمي باشند، يا حقوق بشر، که در سطح جهاني کسب شده باشند، و به عوض دعوت انان براي رلاتيويسم فرهنگي، و توجيه سنتهاي ضد حقوق بشري نظير سنگسار، قطع عضو، و کشتن مرتدين مذهبي است، چرا که اينان فراگير و جهاني بودن ارزش هاي حقوق بشري را انکار ميکنند. اين ديدگاه آنارشيستي از آزادي فردي است.

براي آنارشيستها ازادي معني اش آزادي در درون نهادهاي مترقي نيست، و تصور ميشود که از طريق به دور ريختن دستاوردهاي تمدن يعني با به دور ريختن موسسات دموکراتيک و حقوق بشر، ميتوان به آزادي رسيد، چرا که نظير کلبيون، وجود و عدم وجود اين نهاد هاي مترقي دستاورد بشريت، براي آنها بي اهميت تلقي ميشود. در نتيجه تفاوت زندگي متمدنانه و به رسميت شناختن حقوق بشر، با زندگي قرون وسطائي و قبول سنت هاي وحشيانه نظير سنگسار و قطع عضو، يکسان شمرده ميشود، و بد ينگونه فرامدرنيسم ايدئولوژي بازگشت دولت قرون وسطائي اسلام گرا ميشود.

به عبارت ديگر از طريق نفي ارزش علم و دستاوردهاي حقوق بشري و موسسات دموکراتيک تمدن، فرامدرنيسم ابزار مديريت عقب مانده ترين سيستم قرون وسطائي اسلام گرا شده است. آنارشيسم با نفي هر قاعده، حتي قوانين بازي ليبراليسم، به توجيه و کمک فاشيسم قرون وسطائي ميرسد. اين آن چيزي است که جمهوري اسلامي را در قدرت نگه داشته است. و بدينگونه است که آنان که مقررات و اصول اخلاقي اساسي ليبراليسم و بشردوستي را به مثابه زنجير پا تلقي ميکردند، به کارگزاران بد ترين مقررات و اصول اسلامگرائي قرون وسطي مبدل شده اند، و به آن افتخارميکنند که اينگونه "تفاوت فرهنگ بالا و پائين را زدوده اند". رلاتيويسم فرهنگي که من در نوشتار ديگري بحث کرده ام، نتيجه مستقيم انديشه فرامدرنيسم است.

ک-کنفرانس پرندگان

در پي موضوع تغيير پاراديم و پرسپکتيو تئوريک جديد، من بايستي مقاله "رقص در آسمان" خود را ذکر کنم که در آنجا من موضوع شيفت پاراديم را در عرصه مناسبات في مابين انسانه بحث کرده ام، و مقاله "زنان/مردان/عشق/تعهد/غيره" مه در آن مسائل زنان در جامعه فراصنعتي را بررسي کرده ام. همچنين در نوشتار "موسيقي عصر جديد چيست"، توسعه موسيقي جديد را بررسي کرده ام. بالاخره آنکه من اين تغيير پاراديم را در شعري تحت عنوان بيان زندگي نگاشته ام، و در انديشه فلسفي در رساله مقصلي تحت عنوان "معني زندگي" ، و تأثير تکنولوژي هاي جديد و سفر فضائي بر روي فکر ما را در مقاله "فضا و انديشه نو" مورد تفحص قرار داده ام.

شونرويو سوزوکي Shunryu Suzuki در کتاب "نه هميشه اينطور" (Not Always So) خود، که سي سال پس ازمرگش در سال 2002 منتشر شده است، توصيف بسيار جالبي از ظن Zen و رفتن به توالت دارد. وي مينويسد که يکي از استادان تاريخ ظن بودائيسم، به نام يومون Ummon ، شايد اولين کسي بوده است که ارتباطي بين پراتيک ظن و توالت طرح کرده است. کسي از يومون پرسيده که "پراتيک ما چيست ؟ بودا چيست؟" و يومون در پاسخ گفته است "کاغذ توالت". سوزوکي ادامه ميدهد که البته امروز کاغذ توالت گفته ميشود، اما آنچه يومون آنوقت گفته اين جمله است که ظن "چيزي است که شما خود را در توالت با آن پاک ميکنيد" و از آنزمان به بعد بسياري از استادان ظن از اينکه منظور وي از کاغذ توالت چيست، به عنوان يک کوانkoan براي تعمق انديشمندانهmeditation استفاده کرده اند.

من در اينجا به توضيح معني کوانkoan نميپردازم. دوست مرحوم من، جک لي، که استادش سوزوکي بود، در نوشته اش درباره تعمق انديشمندانهmeditation دراين باره توضيح کافي داده است، که علاقمندان ميتوانند به آن نوشته مراجعه کنند. البته جک مذهبي نبود، و دليل آنکه وي متد ظن براي تعمق انديشمندانه را انتخاب کرده بود، اين امر بود که وي فکر ميکرد، فرد بايستي يک روش معينmeditation را انتخاب، وبطور پيگير، و مرتب انجام دهد، وگرنه نتيجه مطلوب حاصل نميشود. لارم است ذکر کنم که من خودم نيز اگر ميخواستم مذهبي انتخاب کنم، ظن را انتخاب ميکردم، ولي من مذهبي نيستم، هر چند تعمق انديشمندانه ظن را مفيد مييابم. همچنين لازم است ذکر کنم که من با عرفان و صوفيگري ايران مخالفم، و نظرم را مفصلأ در نوشته هاي ديگرم توضيح داده ام، و استفاده من از استعارات شاعرانه عرفاني در اين جا، به معني تعلق من بهعرفان ايران نيست. به موضوع بحث برگردم.

من فکر ميکنم جنبش سياسي ايران ميتواند از حرف اين استاد ظن بياموزد که مکتب خود را، به "چيزي است که شما خود را در توالت با آن پاک ميکنيد"، تشبيه کرده است.

نظرات گوناگون سياسي و فلسفي در جنبش ما، حتي افکار غير مذهبي، آنقدر مکتبي تلقي ميشوند، که طرفداران آنها حاضر نيستند اينگونه از مکاتيب خود حرف بزنند و حاضرند حتي براي مکتب بکشند و لي انرا به دور نريزند. حاضر نيستند به توالت رفته و خود را از افکار پوسيده که بر فکرشان سنگيني ميکند، تخليه کنند. آنها چنين حرفي را گناه کبيره تلقي ميکنند، در صورتيکه فقط ابزاري براي پاک کردن خود لازم دارند، که بعدأ بتوانند دنياي کنوني را با فکر باز بنگرند. مشکل ما اين است که همه جريانات گوناگون سياسي ما در تاريخ غوطه ورند، و با هزار حيله و مکر ميخواهند همان مکتب قديم خود را رنگ کنند و بفروشند، بجاي آنکه فکر را از اين اشتغالات تخليه کنند، که اجازه انديشيدن را از آنان سلب کرده است، و آنان را دوباره به پله اول و تکرار آيات نا موفق گذشته کشيده است.

چه اشکالي اپوزيسيون ايران دارد؟ اين عنوان نوشته من در سال 2002 بود، که حتي برخي در محافل بين المللي از آن نتيجه گرفتند که اين پراکندگي، مقابله جنبش سياسي ايران را با دستگاه امنيتي رژيم مشکل ميکند. علت داشتن دهها گروهي که برنامه سياسي شان فرقي ندارد، بخاطر آزادي انديشه و دموکراسي نيست. به اين خاطر است که بصورت انسانهاي آزاد ما نتوانسته ايم با هم همکاري کنيم. اگر گروهي هم منسجم مانده، آن بوده که بصورت کالت عمل کرده، و نه بصورت اتحاد افراد آزاد. همه خطوط سياسي ما صدها فرقه و دسته اند که اختلافشان بر سر دعواهاي سني و شيعه مانند، از صدها مکتب مرده، يا مرده زنده، باز مانده از گذشته است.

ده سال پيش من مقاله اي نوشتم تحت عنوان کنفرانس پرندگان ، که ترجمه انگليسي عنوان منطق الطير عطار بود. عطاري که بقول متولي مقبره اش مغولان سرش را از تن جدا کردند، و سر او کماکان از جنايات حمله مغول ميگفت، تا جائيکه همان مغولان برايش مقبره اي ساختند. در واقع همان پراکندگي که ما را در برابر مغولان شکست داد، امروز در برابر جمهوري اسلامي 25 سال است که گريبان ما را گرفته، و حتي قاتلان فروهر ها نظير عطار، بعد از کشتارشان صداي آنان را ميشنوند، و برايشان مقبره ميسازند، در واقع از ترس انتقام مردم، ولي خود پرندگان آزاديخواه ما يکيگر را ميدرند، چرا که نميتوانند ذهن خود را از سياست ها و قلسفه هاي پوسيده گذشته تخليه کنند؟ بهترين انديشه آن است که هراسي نداشته باشد که آن هم در توالت تخليه شود، چرا که هراسي از اينکه انسان با فکر باز به دنيا بنگرد ندارد.

داستان ما داستان پرندگان عطار است که بايستي در کوه قاف به آينه مقابل خود بنگريم، و ببينيم که سيمرغ خود ما *سي* مرغ است، که در جستجوي آينده ايرانيم، ولي عدم تخليه زباله هاي گذشته ذهن، به ما اجازه نميدهد که اين حقيقت ساده را ببينيم، و در دور جهان 25 سال است که به تکرار انديشه هائي که 25 سال است شکست خورده اند مشغوليم و اينگونه بخاطر اين زباله ها از هم بيگانه ايم.

منابع فصل14

15. آينده نگري، حزب آينده نگر، و ايران

noreply@blogger.com (sam ghandchi) — Wed, 24 May 2006 21:31:00 +0000

15. آينده نگري، حزب آينده نگر، و ايران

در سال هاي 80 ، در عرصه دانش هوش مصنوعي (يا شعور ماشيني) AI-Artificial Intelligence فعاليت هاي چشمگيري انجام شد. دانشمند مشهور اين رشته، مارو.ين مينسکيMarvin Minsky ، در آن زمان در کتاب "مجمع فکر" "Society of Mind" خود، درباره موجودات نوع جديدي در فراسوي نسل بشر مينوشت. انتظارات بزرگ سالهاي 80 با شک گرائي سالهاي 90 دنبال شد، زمانيکه محدوديت هاي توان کامپيوتر هاي زمان ما آشکار شدند.

اجازه دهيد ذکر کنم که هرچند مد زود گذر hype هوش مصنوعي اوائل سالهاي 80 مرد، اما دلبستگي واقعي درباره موضوع اين عرصه دانش زنده بوده، و در دو دهه گذشته کماکان موضوع کار متفکرين و دانشمندان اين عرصه، نظير کورزويل، بوده است. در واقع در بيبليوگرافي bibliography مبسوطي کارهاي مختلفي که به اين مبحث تاريخ ساز به هر نوع ارتباط دارند ذکر شده است. رساله من تحت عنوان "ابزار هوشمند: شالوده تمدن هاي نوين" نيز که در ليست بالا آمده است، سالها سال پيش در پائيز 1985 ، در ژورنال علمي هوش مصنوعي AAAI چاپ شده بود.

بنظر من تم اصلي نوشته من درباره ابزار هوشمند (هوش به معني محدود آن، يعني ابزارهاي با توان استنتاج inference) ، و اينکه توليد ابزارهاي هوشمند تأثير تاريخي عظيمي بر روي زندگي بشر و جهان ميگذارد، در 18 سال گذشته تائيد شده است، و در واقع رشد اينترنت اين تحول glacial را تسريع کرده است و Internet2 اين سرعت را بيشتر هم خواهد کرد.

بايستي اشاره کنم که اين پيشرفت، صعود و نزول هاي خود را داشته و خواهد داشت، و تحول همواري نخواهد بود، بويژه آنکه برخي نيروهاي اجتماعي، منافع خود را در شکست اين تحول مي بينند، و در برابر آن از ايجاد هيچ مانعي فروگذار نخواهند کرد. در واقع بحران سه سال گذشته در سيليکان ولي امريکا، در تکنولوژي هاي نو، بخشأ به دليل جايگزيني و از رده خارج شدن سکتورهاي مختلف اقتصاد نو و کهنه بوده است. وليکن همانطور که در نوشته ديگري نوشته ام، نيروهاي واپس گراي سياسي ، به توسعه فراصنعتي لطمه زدند، و اين بحران اهميت شرکت نيروهاي آينده نگر در عرصه سياست را آشکار کرد. اما اين جذر و مد ها به اين معني نيست که تحول فراصنعتي قابل بازگشت است. درواقع من آنچه در پايان نوشته 18 سال پيش خود جمع بندي کردم را کماکان درست مي دانم که در زير نقل ميکنم:

"در پرتو آنچه ذکر شد، من فرارسيدن تمدن نوين را استقبال کرده وانتظار آينده بهتري را در پي اين تحولات دارم. ديدگاه هاي بد بينانه از آينده، ناشي از ايستا قلمداد کردن تکامل بشر در دوران رشد و تکوين ابزارهاي هوشمند است. به نظر من با پيدايش شعور ماشيني، براي اولين بار در تاريخ بشر، انسانها با چالش فکري عظيم بهره برداري همه جانبه از خصائص حاکي از هوش مصنوعات متفکر مواجه شده اندو آنچه شاهدش هستيم گوشه کوچکي از پتانسيل عظيمي است که در آينده اي نه جندان دور قابل تحقق است، و مطمئنأ ااين مساعي، ديناميسم خاصي به تکامل نوع بشر نيز خواهند داد. بهمراه پيشرفت هاي مهندسي ژنتيک و ارتباطات ماهواره اي، پروسه توليد در اين جامعه عصر فضا آنقدر سريع تعيير خواهد کرد، که حتي خطوط کلي زندگي اجتماعي جديد را بسختي ميتوان با شعور کنوني انسان به تصورآورد. ليکن جدا از آنکه فرماسيون هاي نوين اجتماعي چه شکلي به خود بگيرند، بعضي تاثيرات اجتماعي ابزار هوشمند جديد ممکن است به شرح زير باشند:

"1- توسعه عميق شعور بشر: عقل سليم انسان در پي اين چالش هوش مصنوعي، بسيار تکامل يافته تر گشته، و انتظار کشفيات، اختراعات، و حتي درک جديدي از خود، در آينده نزديک، دور از حقيقت به نظر نميرسد.

"2- آزادي اکثريت بشريت از زندگي بعنوان ابزار و وسائل توليد: در صد بيشتري از مردم خواهند توانست که به فعاليت مورد علاقه شان در زندگي بپردازند، بجاي آنکه صرفأ بخاطر تآمين نياز هاي اوليه شان ناگزير به انجام کارهاي مورد تنفرشان باشند.

"3- کثرت عظيم ثروت بشريت: گشوده شدن مرزهاي نو در برابر ما، چه در فضا و چه در زمين، مطمئنأ پيامد اين ترقيات خواهد بود.

"ممکن است در نگاه نخست، تکامل دادن پروسه هاي نوين توليد، نظير ايجاد "کارخانجات و دفاتر آينده" ، "خانه هاي آينده"، و امثالهم، اقدامات کليدي جهت ساختن آينده جلوه کنتد. وليکن تحقق ثمرات پيشرفتهاي تکنولوژيک جديد، تنها با طرح و توسعه روابط اجتماعي متناسب امکان پذير است، و در آينده نزديک اين موضوع مضمون اصلي فعاليت اجتماعي افراد آينده نگر را تشکيل خواهد داد. نقش علم چه بعلت نيازهاي تکنيکي جديد ( که خود ناشي از بغرنج تر شدن پروسه هاي توليدي و ازدياد ترکيب دانش در آنها) و چه بعلت نيازهاي اجتماعي جديد ( که مربوط به ارتباط متقابل انسان با اين پروسه هاست)، افزايش خواهد يافت. بنابراين ميتوان بغرنجي بيشتر پيشه هاي اصلي بشر را انتظار داشت. فعاليت مرکزي اکثريت مردم باحتمال زياد مرتبط با پيشرفت دادن مناسبات اجتماعي و ارتقا؛ دادن مداوم سطح دانش ذخيره شده بشر خواهد بود، و ممکن است که ختي درآمد شخصي بر مبناي تلفيقي از نيازهاو اهداف افراد تعيين شود.

"توزيع ثروت و قدرت در اين تمدن جديد کماکان مسأله اي تکنيکي نبوده و بعنوان معضلي اجتماعي باقي خواهد ماند. بنابراين، پاسخ به اين سوأل که هر کس و هر کشور تا چه اندازه بتواند از ابزار هوشمند و منافع ان بهره مند شود، به نهادهاي اجتماعي آينده بستگي دارد. اين دستاوردها حتي ممکن است تا مدتها به فقر و فلاکت بسياري از مردم نيز دامن بزند. با اين حال من درباره اينده خوش بين هستم. بنظر من با محو مبناي تکنولوژيک آن مناسبابي که بخشي از بشريت را بمثابه ابزار تلقي ميکند، حد اقل بشريت قادر ميشود که انرژي و توان بيشتري را مصروف حل معضلات اجتماعي و شکل دادن نهادهاي اجتماعي نوين کند. نهادها ي نوين اجتماعي ميبايست با هدف مورد حمله قرار دادن عفريت فقر، استبداد، جنگ, نابرابري ، آلودگي محيط زيست، و در جهت ريشه کني اين ناملايمات اجتماعي حرکت کنند. و بالاخره پاسخ به اين سوأل که شکل گيري تمدن نوين بطور مسالمت آميز و همگون در سطح جهاني انجام شود يا نه، کماکان مسأله اي است قابل بحث!"

وبدر رابطه با تکامل موجودات نوع جديد در فراسوي بشر در همان رساله نوشته بودم:

"بالاخره بي مناسبت نيست تذکر دهم که چرا در اين مقاله، رباط ها را فقط بعنوان ابزار، مورد ارزيابي قرار داده ام. همانگونه که صاحب نظران بسياري خاطر نشان کرده اند، من نيز واقفم که امکان منطقي وجود دارد، که رباط ها به نوع جديدي از موجودات تکامل يابند، که از شعور کنوني انسان پيشي بگيرند (هرچند بنظر من تا آنزمان انسان نيز از نطر هوشي پيشتر رفته و ممکن است از اين موجودات جلوتر باشد). در واقع امکانات بسياري وجود دارد که موجودات از نوع متعالي تراز انسان، يک زمان در کره ارض سکني گزيند (مثلأ امکان وجود "موجودات ماورأ زميني" هنوز گمان محتملي است). و منشأ اين موجودات ميتواند از مهندسي ژنتيک [وکلون سازي] باشد تا سفر هاي فضائي وتوليد رباط هوشمند و حتي تکامل انسان کنوني . شايد ما بيشتر نيازهاي بيولوژيک خود را با حيوانات و عمدتأ نيازهاي اجتماعي خود را با اين موجودات متعالي تر مورد اشتراک يابيم. اين اشتراک ممکن است باعث از بين رفتن برخي ديدگاه هاي "انسان مرکزبيني" ما از جهان شود، که بويژه با سقوط تمدن يونان باستان، به بخش قابل توجهي از از جهان بيني ما تبديل شده اند. به هر حال اين موضوعات خارج از محدوده اين بررسي هستند. چرا که در اين رساله موضوع مد نظر من مطالعه مبناي تکنولوژيک انقياد انسان بوسيله انسان و شرايط تکنولوژيک از بين رفتن آن بوده است."
بايستي تذکر دهم که موضوع موجودات و انواع فرا-بشري trans-human species ، اضافه بر روابط اجتماعي "درون-نوعي" بشر که موضوع تمام جوامع بشر تا کنون بوده است، عامل متغير تازه اي را وارد بحث تحليل اجتماعي ميکند. حتي موضوعاتي نظير حقوق حيوانات، وقتي طرح شده اند، با اين فرض بوده که آن موجودات در مقام پائين تر از انسانند.
بايستي تذکر دهم که موضوع موجودات و انواع فرا-بشري trans-human species ، اضافه بر روابط اجتماعي "درون-نوعي" بشر که موضوع تمام جوامع بشر تا کنون بوده است، عامل متغير تازه اي را وارد بحث تحليل اجتماعي ميکند. حتي موضوعاتي نظير حقوق حيوانات، وقتي طرح شده اند، با اين فرض بوده که آن موجودات در مقام پائين تر از انسانند.
من کار کورزويل Kurzweil با عنوان ماشين هاي معنوي ( ادغام انسان و ماشين Spiritual Machines: The Merging Of Man and Machine ) را بسيار مهم ميدانم. وي در آن کتاب بحث هاي جسورانه اي را براي درک پيشرفت هاي نو مطرح ميکند. بنظر من کتاب وي ارزيابي بسيار فکر انگيزي از آنچه بشريت در پيش روي دارد است.

لازم است ياد آوري کنم که اهميت آنچه در مقاله ديگري تحت عنوان "عدالت اجتماعي و انقلاب کامپيوتري" نوشتم در پي سرعت روزافزون اين تحولات، اهميت بيشتري مييابد. آنچه درباره موضوع ارزش، در اقتصادهاي فراصنعتي در آن نوشته و در نوشته "تئوري ارزش ويژه" طرح کرده ام را دانيل بل Daniel Bell ملاحظات خوبي به من فرستاد که در آنجا ذکر کرده ام، اما کار بيشتري از آنزمان روي آن نکرده ام. وي نيز آنچه درباره نحوه تبيين ارزش اقتصادي تئوري هاي انشتين در آن ملاحطات ذکر کرده را، منتشر نکرده است. به نظر من اينها موضوعات مهم آينده هستند و کارهاي کساني نظير مانوئل کاستل در واقع بازگشت به گذشته و تکرارمارکسيسم است و نه ارائه پاسخ به اين معضلات دنياي نو. اقتصاد همان قدر دگرگون شده است که فلسفه و کارهاي کساني نظير واسيلي ليانتيف Wassily Leontief و جيمز البس James Albus در اين زمينه، گام هاي جدي در يافتن راه حل هاي نوين براي اين واقعيات نو است.

جريان لودايتي Luddites زمان ما، مردم را از دستاوردهاي جديد ميترساند و بغرنجي آنچه در بالا طرح شد به اين معني است که اقشار عقب مانده تر جلب اينگونه افکار ميشوند و در واقع فيلم AI اين اقشار عقب مانده را خيلي خوب نشان داده است. اين لودايت ها به بشريت براي روياروئي آنجه در پيش رو دارد، و آن ها بظاهر دلواپس آن هستند، کمکي نميکنند، و فقط ممکن است پيشرفت هاي کنوني را قدري کند کنند. بنظر من با نزديک شدن ما به نوليد موجود متفکر، ما ميبايست نوشته کلاسيک 1817 ماري شلي Mary Shelly بنام فرانکنشتاين Frankenstein را بخوانيم. متأسفانه آنگونه که اين کتاب در فيلم هاي عاميانه عرضه شده، کاملأ تحريف موضوع است، و مطمئنأ آنچيزي نيست که از آن کتا ب مي توان آموخت. من خواندن خود کتاب ماري شلي را به همه توصيه ميکنم.

فيلم هاي سينمائي که از آن ساخته شده است اين درک را ميدهند که نبايستي در کار طبيعت دخالت کرد، و گوئي عمل کردن بسان خدا بد است، و سعي ميکنند بيننده را از چنين راهي بترسانند. در صورتيکه کتاب سعي ميکند خطرات را نشان دهد ، و اينکه چه چيزهائي را با يستي از قبل پيشبيني کرد، و خنثي نمود، اگر که بشر بخواهد موجود متفکر خلق کند، حال نام اين کار را بگذارند انجام کار خدا، اگر درست انجام شود، چه عيبي دارد؟ اقلأ درک من از کتاب چنين است. و صرف نظر از اينکه درک ما از کتاب ماري شلي چيست، بنطر من کتاب او، درک خوبي از احساسات موجود متفکر خلق شده ميدهد وميگويد اگر چنين مصنوعي را خلق ميکنيم، چه چيزهائي را بايستي مراغب باشيم . کار ماري شلي يک اثر بي نظير ادبي است که در آن انسان احساسات موجودي که خلق شده است را ميخواند، زمانيکه اين موجود تقلا ميکند به خالق خود، درد agony خود را بيان کند، وبگويد که چگونه بخاطر عدم دقت خالق، اين مخلوق در عذاب است.

در ميان کتب جديد در دوران ما که در همين زمينه نوشته شده اند، من مطالعه کتاب پاميلا مک اوردوک تحت عنوان " ماشين هاي ئي که ميانديشندMachines Who Think توصيه ميکنم". اما همانطور که ذکر شد هيچ کتابي جاي کلاسيک ماري شلي Mary Shellyرا نميگيرد. کاري واقعي در ادبيات که انسان ميتواند احساسات مخلوقات نو و بيان دردشان به خالقشان وقتي که در تللا هاي اول حيات هستند.

***

آيا ننو تکنولوژي واقعي است؟ بحث بسيار مهمي اکنون در جمع محققين ننوتکنولوژيnanotechnology در جريان است. اين بحث به نام جدل درکسلر-اسماليDrexler-Smalley debate خوانده ميشود، و برروي موضوع اسمبلي مولوکوليmolecular assembly متمرکز است. اريک درکسلرEric Drexler بيست سال پيش ننوتکنولوژي را بنيانگذاري کرد، و رئيس هيئت مديره موسسه فورسايت است. ريچارد اسمالي از برندگان جايزه نوبل در شيمي و محقق ننوتکنولوژي در 10 سال گذشته بوده است، و بر روي امکانات کاربردي ننوتوب کربنيcarbon nanotubes کار کرده است.

جالب است که يکي از برجسته ترين نظريه پردازان عصر ما، که از شخصيت هاي دانش هوش مصنوعي است، يعني ري کورزويل Ray Kurzweil، اين جدل درکسلر-اسمالي را با دقت مورد خطاب قرار داده است. مقاله کورزويل شرح جز به جز تکنيکي اين جدل است، و او به شکل علمي نشان ميدهد که چرا مهم است که از ديدگاه درکسلر حمايت شود.

به نظر من، جدل درکسلر-اسمالي، اهميتي در فراسوي تعلقات عرصه هاي ويژه تحقيقاتي آن ها دارد، نظير بحث هاي مشابه 20 سال پيش در عرصه هوش مصنوعي، وقتيکه از سوئي مکارتيMcCarthy و مينسکيMinsky معتقد بودند هوش مصنوعي امکان پذير است، و از سوي ديگر، کساني نظير درايفوسDreyfus و سرلSearle، يا امکانAI را نفي ميکردند و يا آنرا خيلي ضعيف مي ديدند. من درباره منازعات هوش مصنوعي در جاي ديگر نوشته ام.

بيست سال بعد يعني امروز، آشکار است که هوش مصنوعي امکان پذير است، اگرچه با هوش طبيعي يکي نيست، اما از بسياري جنبه ها، مثلأ براي کار کردن با مقادير زياد اطلاعات، از هوش طبيعي هم پرقدرت تر است. بنابراين واقعأ هوش *مصنوعي* است، و نه به مفهوم تحقير آميز کلمه. به همينگونه الماس مصنوعي ننوتک ميتواند يک آفرينش جديد باشد، حتي بهتر از اصل، چه از نظر زيبائي، چه از نظر دوام، و يا از لحاظ خواص ديگر.

***

آيا کشورهاي توسعه نيافته بايستي به اين موضوع فکر کنند؟ آنچه که در اين منازعات مهم است اين است که اگر مردم اين نظر را به پذيرند که خلق مجدد جهان غير ممکن است، آنچه که مخالفين ننوتکنولوژي تبليغ ميکنند، ممکن است که ما يک فرصت تاريخي را از دست بدهيم، فرصتي که ميتواند از انقلاب کامپيوتري 20 سال گذشته نيز مهمتر باشد.

ممکن است به پرسيد که اين جدل چه اهميتي براي کشورهاي توسعه نيافته نظير ايران دارد، و اينکه چرا روشنفکران ايراني بايستي اصلأ نگران اين موضوع بوده و در اين رابطه به خود زحمت دهند؟ همانگونه که سالها پيش، براي بسيارنياز ورود به منازعات هوش مصنوعي و جامعه فراصنعتي مايه شگفتي بود، وقتي که حتي جامعه صنعتي نيز به سختي در ايران توسعه يافته است. اما امروز، همه به اهميت کامپيوتر، اينترنت و اقتصاد گلوبال براي ايران اذعان دارند، و اينکه چرا موضوعاتي نظير ملحق شدن به سازمان جهاني تجارتWTO اهميت بسيار زيادي براي ايران حال و اينده ايران دارد، وحتي بسياري از روشنفکران ايران هم اکنون در اين تلاش ها فعال هستند.

به همينگونه ننوتکنولوژي ميتواند مهمترين تکنولوژي اي باشد که حتي سلول هاي سوختيfuel cells تازه خلق کند، و به عصر نفت پايان دهد، و نه تنها بر اقتصاد کشورهاي توليد کننده نفت نظير ايران، تأثير جدي بگذارد، بلکه کل توليد صنعتي در سطح جهاني، که بر توليد انرژي استوار است را دگرگون کند، و تأثير جدي بر فقر و ثروت در هر نقطه جهان بگذارد.

و هيچ دليلي ندارد که دانشمندان کشوري نظير ايران در توسعه ننوتکنولوژي شرکت نکنند، وقتيکه اين تکنولوژي نه تنها برروي کشورهاي توسعه يافته، بلکه برروي بازده توليد جهاني در فراسوي يک مقياس بزرگ order of magnitude تأثير گذار است.

آنجه در بالا ذکر کردم دليل آن است که چرا بنظر من، دنبال کردن جدل درکسلر-اسمالي، براي روشنفکران ايران مهم است.

***

اسمبلي مولوکوليMolecular Assembly چيست؟ اولين بروسه هاي توليدي مانوفاکتورmanu factus در پايان قرون وسطي در اروپاي اواخر سالهاي 1500 شکل گرفتند. اين توليد عبارت بود از ساختن اشيأ از مواد اوليه با دست يا با ماشين آلات به طور سيستماتيک همراه تقسيم کار. سپس اختراع ماشين بخار در قرن هجدهم، ماشين آلات متحرک را بوجود اورد، که با نيروي مهار شده توسط اين موتور ها به حرکت در ميآمدند. مانوفاکتور به کارخانه توسعه يافت، و بدينگونه سيماي کره زمين طي دويست سال بعد از آن، کاملأ دگرگون شد.

امروز ننوتکنولوژي درباره اسمبلي مولوکولي است، که نوع مينياتوري مانوفاکتور است، و ميتواند اساسأ دنيا را از نوبيآفريند، آنهم با بازدهي بهتر، و نتيجه آن نه تنها ميتواند به وابستگي به مواد خام طبيعي پايان دهد، بلکه ممکن است توسعه صنعتي را کامل کند. آنگونه که دنيل بل بخوبي نشان داده، جامعه صنعتي اساسأ عصر انرژي تمدن بشر بود، توليدي با ماشين آلات متحرک که از انرژي مهار شده استفاده ميکردند.

در نتيجه ننوتکنولوژي ميتواند بطور موفقيت آميزي مابقي توليد کشاورزي و صنعتي را کامل کند، و نه تنها از طريق حل مسأله انرژي، بلکه همچنين، از طريق افزودن هوش به موضوعات اين تمدن هاي بشري. به طور خلاصه ميتواند به تمام فعاليت هاي توليدي که در شيوه هاي توليد ماقبل صنعتي هستند کمک کند که به توليد هوشمند فراصنعتي برسند، هم آنگونه که برنامه هاي کامپيوتري هوشمند در توليدات تکنولوژي نوينhigh tech امروز به کار برده ميشوند. يعني پس از توسعه ننوتک، اينگونه توليدات هوشمند براي همه فعاليت هاي توليدي به کار خواهند رفت.

عبارات زير آنگونه ايست که کورزويل استفاده از هوش را در ننوتک توضيح ميدهد، با استفاده از اصطلاح *نرم افزار* به معني وسيع کلمه:

"هرچند پيکربندي هايconfigurations بسياري پيشنهاد شده، يک اسمبلر نوعيtypical assembler، به صورت يک واحد روي ميزي توصيف شده، که ميتواند هر محصولي که از نظر فيزيکي ممکن، و ما برايش توصيف ترم افزاري داشته باشيم را، توليد کند. محصولات ميتوانند از کامپيوتر باشند تا لباس، آثار هنري باشند تا غذاي پخته شده. محصولات بزرگتر، نظير اثاثيه، ماشين، و حتي خانه نيز ميتوانند به صورت قايسيmodular ساخته شوند، يا از طريق ساختن اسمبلرهاي بزرگتر. آنچه که از اهميت ويژه برخوردار است اسمبلري است که که ميتواند کپي خود را خلق کند. هزينه افزوده براي ساختن هر محصول فيزيکي، که شامل هزينه خود اسمبلر هم ميشود، چند پنيpennies براي هر پوند خواهد بود، اساسأ قيمت مواد خام آن. البته هزينه واقعي در ارزش اطلاعاتي خواهد بود که هر محصول را توصيف ميکند ، يعني نرم افزاري که پروسه اسمبلي را کنترل ميکند. در نتيجه هر چيز با ارزش در جهان، از جمله خود اشيأ فيزيکي، اساسأ از اطلاعات تشکيل ميشوند. ما ازامروز از چنين شرايطي چندان دور نيستيم، چرا که "محتوي اطلاعاتي" محصولات بطور سريعي به خط مجانب صد درصد ارزش آنها مماس ميشود." ري کورز.يل-جدل درکسلر-اسمالي درباره اسمبلر مولوکولي، 3 دسامبر، 2003]

عبارات بالا بيان اصل آنچيزي است که در پاراديم ننوتک براي دنيا اهميت دارد. اگر نيوتون قوانين حرکت را توصيف کرد، و در پي آن، لاپلاس بحث ميکرد که اگر شرايط اوليه جهان را داشته باشيم، با دانش قوانين نيوتون، ميتوان جهان در هر لحظه را پيش بيني کرد، ما نيز در اينجا شاهد آنيم که علم در 300 سال گذشته توصيف ساختمان اشيأ را انجام داده، و آن به اين معني است که ميشود، آنگونه که در همانجا کورزويل از سخنراني تاريخي 1959 فيزيک دان معروف فينمنFeynman نقل ميکند، در نهايت تمام طبيعت را مصنوعأ از نو "اتم به اتم" ساخت.

***
چرا نوآفريني مصنوعي مهم است؟ چه اهميتي دارد که ما آب را از دو اتم هيدرژن و يک اتم اکسيژن بسازيم؟ براي آنکه اگر مولکولهاي آب را اينگونه بسازيم، شبيه يک اسمبلي توليدي است، و ميتواند تريليون و تريليون بار ساخته شود، يعني انگونه که فينمنFeyman اشاره ميکند، اشيأ اتم به اتم ميتوانند "مانور" داده شوند، و مواد در نتيجه ميتوانند کارآراتر شوند، و با خواص دلخواه توليد شوند. بيشتر آنکه در مواردي که کمبود يا خطرات مخيط زيستي وجود دارد، مثلأ مورد نفت در دنياي کنوني، که وابستگي به سوخت فسيل از نظر محيط زيستي کشنده است، ننوتک ميتواند يک الترناتيو پاکيزه در مقياس اقتصادي موثر، ارائه کند.

همچنين اينگونه پروسه هاي مصنوعي ننوتک ميتوانند بسياري از اشتباهات که در پروسه هاي طبيعي هستند را اجتناب کنند، همانگونه که کامپيوتر در مقايسه با انسان، براي پروسه کردن مقاديرزياد اطلاعات، کمتر اشتباه ميکند. اين موضوع در پروسه هاي بيولوژيک مهم است، زمانيکه امراضي نظير سرطان نتيجه اشتباهات در عملکرد سلولها در پروسه هاي طبيعي هستند.

آيا تمام اين پيشرفت ها ميتوانند خطرات و مسائلي را هم باعث شوند؟ البته! کورزويل مثال خوبي از شبکه هاي کامپيوتري و ويروس ها ميزند که از طريق اين شبکه ها پخش ميشوند، و اشاره ميکند که ما امروز حاضر نيستيم کامپيوتر و اينترنت را به خاطر ويروس به دور بريزيم ، و به جاي بازگشت به عقب، ما دفاع در برابر ويروس را بوجود مياوريم.

البته مسدله اصلي منقديني نظير اسمالي خطرات نيستند. خطراتي نظير مسائل مکانيسم هاي خود سازself-replicating. چرا که همانگونه که همه ميدانيم خود سيستمهاي خودسازطبيعت، نظير سلولهاي انسان، مسأله کپي هاي غلط را به کرات نشان ميدهند، که دليل امراضي نظير سرطان است. و نه تنهاسرطان، بلکه تمام پروسه سالخوردگي و امراضي نظير الزايمرAlzheimer's نتيجه اشتباهات سلولهاي خود ساز طبيعت هستند. بنابراين کنترل در سيستمهاي خود ساز مصنوعي ميتوانند حتي براي حل اينگونه مسائل هم به کار روند.

به عبارت ديگر، خطرات بالا موضوع اصلي منقديني نظير اسمالي نيست. اصل بحث آنها همانند درايفوسDreyfus و بحثهاي شطرنج وي، در زمان آغازغرصه دانش هوش مصنوعيAI، است، يعني آنها بحث ميکنند که اسمبلر مولوکولي غير ممکن است، با اشاره به موضوعاتي نظير انگشتان چاق در ننوتک، که اساسأ معني اش اين است که دست روباطي که براي وصل کردن اتمها بکار ميرود، وقتي به اندازه هاي کوانتومي تزديک شويم، بخاطر تأثيرات کوانتومي عدم تعين، نميتواند آزادانه حرکت کند. اما همانگونه که کورزويل به نحو احسنت نشان ميدهد، اندازه هاي ننوتک به مراتب از اندازه هاي کوانتومي که در انها اين عدم تعين ها معني ميدهند، بزرگتر هستند، و حتي اگر چنين فاکتورهائي هم وارد شوند، و مشکل ايجاد کنند، آنها مسائلي براي حل کردن هستند، و نه براي دلسرد شدن از امکان ننوتک.

***
بالاخره من بايستي ذکر کنم که اساسأ دانشمندان در 300 سال گذشته، دنيا را با فرمولهاي مختلف توصيف کرده اند، و اگر ژنتيک يکي از علومي بوده است که از دانش براي نوآفريني بخشي از واقعيت طبيعي با کنترل قادر شده است، ننوتک ميتواند همه جهان را از نو به شکل هوشمندانه خلق کند، و ميتواند محيطي براي ابزارهاي هوشمند خلق کند که در ارتباط متقابل موثر با دنياي فيزيکي قرار گيرند، و طبيعت را به واقعيت ثروت زا براي نسل بشر مبدل کنند، و در عين حال به ما کمک کنند که به فراسوي محدوديت هاي بيولوژيک خود برويم، و با مسائلي نظير سرطان به طور موثر دست و پنجه نرم کنيم. در اين عرصه فرصت هاي بسياري براي بشريت نهفته است، و ترک اين عرصه دانش ميتواند به هر ملت و کل جهان لطمه زده و توسعه جامعه قراصنعتي در سطح جهاني را کند کند.

خلاصه آنکه ننوتکنولوژي در ارتباط تنگاتنگ با تأثير ابزار هوشمند بر روي زندگي و جهان است و ايندو پتانسيل هاي آينده را در برابر بشريت و جهان ترسيم ميکنند. من توليد فرا انسان مرکزي و عدالت و ثروت در تمدنهاي نوين را قبلأ مفصلأ بحث کرده ام و نيازي به تکرار در اين بخش نيست.

ب- آينده نگري مدرن

براي اطلاعت بيشتر درباره آينده نگري مدرن به کتاب The Future File اثر Paul Dickson که در سال 1978 نوشته شده است مراجعه کنيد، و همچنين به کتاب قديمي تر الوين تافلر تحت عنوان The Futurists که در سال 1972 نگاشته شده است.

مبحث (discourse) آينده نگري مبحث قديمي نيست. اين مبحث بعد از جنگ جهاني دوم به شکل آنچه ما آينده نگري مدرن ميشناسيم توسط آسيپ فلختايمOssip K. Flechtheim آلماني الاصل در آمريکا و برتراند دوژوونولBertrand de Jouvenel درفرانسه مطرح شده است. همانطور که در ترقي خواهي در عصر کنوني نوشته ام، قبل از اين تاريخ، آينده نگري بعنوان يخشي از مبحث (discourse) ترقي اقلأ از زمان ارسطو بطور آشکار در فلسفه غرب قابل مشاهده است. در واقع هر دو اصطلاح بشريت و ترقي، همزمان در حدود قرن دوم ميلادي بوجود آمده اند. درباره ي جنبش اجتماعي آينده نگري بعدأ بيشتر توضيح خواهم داد. اما در اينجا مرکز توجه من خود بينش آينده نگري است.

نطفه بندي اوليه جامعه صنعتي باعث شد که پتانسيل هاي عظيمي براي ساختمان جامعه آينده شکل گيرد. در نتيجه يش بيني هاي جامعه آينده به معيار مهم ترقي خواهي تبديل شد، و جامعه شناسان بسياري به بررسي ساختار جامعه آينده برخاستند. نوشته هاي ماکياولي و توماس مور در عصر رنسانس ترسيم کننده دو الگوي اصلي جامعه صنعتي آينده بودند. جامعه اي که طي چهار قرن بعد از آن صورت تحقق يافت. دو قرن بعد از اين دو، نخستين کسي که به اهميت مطالعات آينده شناسي، بعنوان يک عرصه علمي اشاره ميکند، فيلسوف وطنز نويس تواناي فرانسوي ولتر است. شايد وي بيش از هر کس ديگري به اهميت آنچه امروز آينده شناسي تحليلي خوانده ميشود، پي برده بود.

تحولات رعد آساي نيم قرن اخير و شکل گيري جامعه فراصنعتي (نگاه کنيد به کتاب آمدن جامعه فراصنعتي اثر دانيال بل) ، باعث پيدايش شرايط مشابه آغاز جامعه صنعتي در جهان شده است ، و نگرش به آينده ، بار ديگر در چارچوب جامعه ئي با پتانسيل هاي زياد، اهميتي تازه يافته است.

لازم به ياد آوري است که تنها ، جهان مورد مطالعه آينده شناسان نيست که، دنيائي متفاوت از جامعه صنعتي گذشته است، بلکه خود آينده شناسي نيز دقيق تر شده، و بسياري جنبه هاي مختلف آن، به عرصه هاي گوناگون دانش بشر تبديل شده است. ديگر اينکه در حال حاضر اين جريان فکري نسبت به جامعه فراصنعتي در حال شکل گيري، در جائي است که، جريان هاي فکري ليبرالي و سوسياليستي، در اوائل قرن هجدهم نسبت به جامعه صنعتي بودند.

معهذا بايستي ياد آوري کنم که سرعت ترقي جهان فراصنعتي، بسيار سريعتر از سرعت ترقي جهان صنعتي گذشته است، و پروسه بلوغ ديدگاه هاي جديد ممکن است فقط دو دهه طول بکشد، و نه دو قرن، که براي بلوغ جامعه صنعتي طول کشيد.

ب0-آينده نگري مدرن-انواع اصلي

نگرش يه آينده ميتواند براي پاسخ به يکي از سه سوال زير باشد:

1- چه چيزي به احتمال قوي اتفاق خواهد افتاد؟ (آينده نگري تحليليanalytic)

2- چه چيزي ميتواند در آينده اتفاق افتد؟ (آينده نگري نظريvisionary)

3- چه چيزي بايستي که اتفاق افتذ؟ (آينده نگري مشارکتيparticipatory)

در ميان آينده شناسان معروف، مطالعات جان نيزبيتJohn Naisbitt و کتاب مگاترندزMegatrends وي، بهترين نمونه آينده نگري *تحليلي* است. کارهاي باک مينستر فولر نظير کتاب راهنما براي سفينه زمينOperating Manual for Spaceship Earth نمونه خوب آينده نگري *نظري* است. و کارهاي جامعه جهان آيندهWFS و آلوين تافلر، نظير موج سوم ، نمونه خوب آينده نگري *مشارکتي* است.

ب1-آينده نگري تحليليanalytic

پاسخ به سوال اول، يعني اينکه "چه چيزي به احتمال قوي اتفاق خواهد افتاد" ، يعني آينده شناسي تحليلي، از طريق مطالعه گرايشات و روندهاي اقتصادي و اجتماعي موجود، و نيز از طريق تحقيقات علمي بدست مييايد.

مثلأ در متد *دلفيDelphi*، جمعي از متخصصين براي يک عرصه مورد نظر، مشترکأ آلترناتيو هاي مختلف را طرح ميکنند (از طريق brainstorm جمعي).

اين نوع سوأل در مورد آينده، يعني اينکه به احتمال قوي چه اتفاقي خواهد افتاد، کمتر مورد توجه متفکرين گذشته بوده است، در صورتيکه امروزه بصورت يک علم مثبت مدون مي شود، و social forecasting خواند ه ميشود، و اکثر برنامه هاي "مطالعات آينده" در دانشگاه ها، اين شاخه ي آينده شناسي را دنبال ميکنند.

مطالعات آينده يا آينده شناسي تحليلي، در چهاردهه اخير، در ارتباط با برنامه ريزي هاي دولت ها، و شرکت هاي سهامي، رشد چشمگيري کرده است. کار هاي تحقيقاتي در موسسه تحقيقات استانفوردStanford Research Institute SRI نمونه خوبي از چنين تحقيقات است.

در محدوده ي اين شاخه آينده شناسي، آينده شناسان هرچه بيشتر مدل ها و متدهاي جديد را آزمايش کرده و رشد داده اند، نظير تئوري سيستم و سيبرنتيک، که تا حدي قادر به پيش بيني برخي تغييرات کيفي آينده نيز شده اند.

مثلأ موسسه Futures Group آقاي جان نيزبيتJohn Naisbitt از متدولوژي معيني بنام context analysis براي مطالعه روند هاي اقتصادي و اجتماعي آينده جهان استفاده ميکند. به اين معني که اين متد، مقدار فضاي داده شده به موضوعات مختلف، در روزنامه هاي گوناگون در زمان ها و نقاط مختلف را، بعنوان اطلاعات استفاده ميکند، و به اين طريق رونده هائي که هنوزآشکار نبوده، و ليکن در حال شکل گيري در جامعه هستند را کشف ميکند. تحقيقات کتاب پر فروش مگاترندز وي بر اين متدولوژي استوار بود.

آخرين دستاوردهاي آينده شناسي *آنالتيک*، مطالعه نتايج آينده هاي مختلف*alternative futures* است. يعني سناريو هاي مختلف از آينده و نتايجي که هرکدام از آن ها ميتوانند در عرصه هاي مختلف زندگي ببار آورند، مطالعه ميشوند. سپس براي خنثي کردن تأثيرات ناخوشايند پيشرفت يک عرصه، بر روي عرصه هاي ديگر، برنامه ريزي ميشود. و گاه حتي اين نتايج فرعيside-effects باعث صرفنظر کردن از يک پيشرفت معين ميشود (مثلأ مطالعه نتايج محيط زيستي، ميتواند باعث اجتناب از يک توسعه معين صنعتي شود).

در برخي کشور ها نظير سوئد، حتي وزارتخانه اي براي اين نوع مطالعات آينده شناسي تأسيس کرده اند، که مطالعات آينده، براي تمام ارگان هاي دولتي و اقتصادي را، همگون کرده ( يا حتي مستقلأ انجام ميدهد). مراکز آينده شناسي در تمام کشورهاي پيشرفته، در سه دهه گذشته، رشد فراواني کرده اند.

ارزش اين نوع آينده نگري را کمتر دولت يا موسسه اقتصادي دور انديشي است، که در عرصه مورد توجه خود انکار کند. هرچند اين مطالعات در خود ممکن است آنقدر براي ترسيم ايده ال ما حائز اهميت تلقي نشوند، وليکن در ارتباط با دو شاخه ديگر آينده شناسي، نوعي آزمايش از نتايج آن ايده آل ها ميتواند تلقي شود. مجله بررسي آيندهFuture Survey ، از انتشارات جامعه جهان آينده ، بر روي آينده شناسي *تحليلي* متمرکز است.

ب2-آينده نگري نظريvisionary

دومين نوع آينده شناسي يعني آينده شناسي نظري در پاسخ به سوال "چه ميتواند انفاق افتد؟" شکل گرفته است.

اين نوع آينده شناسي قرن ها پيش از ولتر، افکار روشنفکران را بخود جذب کرده است. حتي قبل از مدينه فاضله افلاطون، طرح هاي مختلفي درباره آينده ، در متون مذهبي و فلسفي ارائه شده اند.

اين نوع آينده نگري بيشتر هنر است تا علم، و شايد بهترين نمونه آن هم کتاب جمهوريت افلاطون باشد، که قرن ها بر افکار بشريت تأثير گذاشته است (نگاه کنيد به کتاب جامعه باز کارل پاپر براي نقد بسيار عميق جمهوريت افلاطون). همچنين کتاب پرنس ماکياولي، نمونه ديگري از اين نوع آينده نگري است. بنظر من حتي کتاب سوسياليسم از تخيل تا علم فردريک انگلس، بايستي از اينگونه هنر تلقي شود تا يک اثر علمي.

علت هم اين است که عرصه آينده شناسي نظري و ترسيم دورنماهايvisions مختلف آينده، اصلأ نميتواند موضوع علم باشد، و فراسوي آن است، هر چند از علم ميتواند استفاده کند. مثلأ آينده شناسي تحليلي ميتواند براي آزمايش نظريات طرح شده در آينده شناسي نظري بکار رود، اما خود آينده شناسي *نظري* بيشتر هنر است تا علم.

در زمينه ي آينده نگري *نظري* دو گرايش اصلي در تاريخ وجود داشته است:

1- گرايش اول در آينده نگري نظري، مدل مذهب يهود است، که يک تصوير رويائي عصر طلائي در ايتداي خلقت را ارائه ميکند، و هدف بشريت را رسيدن مجدد به همان بهشت گمشده برين، که يک بار بشريت از آن رانده شده، اعلام ميکند.

اين الگو حتي در مارکسيسم تا حدودي بکار برده شده است. به اين معني که در مدل مارکسيستي، جامعه بي طبقه اوليه بشريت، از طريق جامعه طبقاتي نفي شده است، و بعدأ در آينده، پس از نفي جامعه طبقاتي، يک جامعه بي طبقه در سطح بالاتري، که شکل تکامل يافته کمونيسم اوليه است، شکل ميگيرد. يعني بجاي حرکت دوراني مذهب يهود، حرکتي مخروطي شکل (نظير مارپيچ هگلي) ارائه شده است.

ويژگي مهم اين مدل در اين خصوصيت نهفته است که، به نوعي طرح و نقشه قبلي در جهان اعتقاد دارد. يعني نقشه آينده، در گذشته کشيده شده است. حالا بندگان خاطي ميتوانند گوشه هائي از اين نقشه و طرح از پيش موجود را در يابند، يا بر مبناي برخي از سيستم هاي اعتقادي، افراد غير معتقد يا غيرروحاني، ممکن است هيچگاه واجد شرايط لازم براي دانستن اين طرح و نقشه از پيش نوشته شده نشوند، و لياقت درک آن را بدست نياورند.

قائل شدن به اين نوع عليت از پيش مقدر شده (در اصطلاح فلسفي *علت غائي*)، که در آن معلول بر علت تقدم دارد، نه تنها به مسائلي در زمينه آزادي اراده، در بسياري مکاتيب مذهبي و فلسفي دامن زده است، بلکه اين ديدگاه يک ضعف آشکار ديگر را همواره با خود حمل ميکرده است. مشکل اين است که اين بينش ترسيم آينده را نه در ارزيابي دستاوردهاي گذشته، يا در ارزيابي جهان حاضر با بکار گيري عقل و دانش، بلکه از طريق اعتقاد به اصول اعلام شده توسط پيغمبران و مصلحين اجتماعي مي بيند.

به عبارت ديگر، در اين بينش، دورنماي آينده به صورت يک ايده آل و آرزو بيان نميشود، تا ديگران بتوانند با آن موافقت يا مخالفت کنند، بلکه تصوير آينده، بصورت وحي منزل ارائه ميشود، که براي همه زمانها و همه مکانها اعلام ميشود. در نتيجه طرفداري يا مخالفت با اين مدل ها، مثلأ در مکاتيب فکري نظير کالت هاي معاد نگر apocalyptic cults، گاهي شکل بسيار فناتيک مذهبي بخود ميگيرد.

بايستي خاطر نشان کنم که، همه تفسير هاي مذهبي فناتيک نيستند، و همه نقطه نظرهاي لامذهب نيز آزاديخواه نيستند. بسياري از ديدگاه هاي ملحدانه نيز، به اين نوع فناتيسم دچارند، و گاهي از نظرات مذهبي مشابه نيز فناتيک ترند.

2- دومين گرايش در آينده شناسي نظري در نوشته هاي ارسطو و پس از وي در آثار لوکريتوسLucretius، متفکر رومي سالهاي 99 تا 55 قبل از ميلاد، قابل مشاهده است.

اين نوع آينده شناسي نظري، آينده را بصورت تکامل واقعيت هاي عيني موجود مي بيند، که بوسيله هدفي جدا از اين واقعيات، که از پيش فرض شده باشد، قابل تبيين نيست، و تنها با فرض عدم تعين، بمعني محدود کلمه، گفتار درباره ي آينده براي اين گرايش دوم آينده شناسي نظري، مفهوم مييابد.

ارسطو در کتاب پنجم متافيزيک خود، تکيه بر *علت غائي* دارد، و در نتيجه در آنجا بيشتر تلئولوژيکteleological است. همچنين در بيشتر آثار بيولوژيک خود، و مفهوم اننلخيentelechy در آن آثار، از علت موثرefficient فاصله گرفته، و بر علت غائي تکيه دارد. اما بنظر من، اساسأ بيشتر نوشته ها و ديدگاه عمومي ارسطو، ديدگاهي غير تلئولوژيکnon-teleological است، و وي از نظريه اي تکاملي از آينده دفاع کرده است.

لازم به ياد آوري است که دنبال کردن گرايش *دوم* در آينده نگري نظري، در موقع پاسخ به سوأل "چه در آينده ميتواند اتفاق افتد؟" لزومأ به ارزيابي علمي روند ها و شرايط حاضر محدود نيست، و اگر بود، آينده نگري نظري به آينده شناسي تحليلي تقليل مييافت.

در گرايش دوم آينده شناسي نظري، با استفاده از عقل و راسيوناليسم، و با درس گيري از دستاورد هاي گذشته، امکانات آينده هاي گوناگون حدس زده ميشود، که لزومأ نتيجه روندهاي فوري يا کنوني نيستند.

بنابراين گرايش دوم آينده شناسي نظري از آينده شناسي تحليلي کماکان متفاوت است، زيرا آينده شناسي تحليلي، اضافه بر عيني بودن objectiveness، اساسأ بر روي روند ها و تقدم هاي *موجود* تکيه دارد، در صورتيکه گرايش دوم آينده شناسي نظري، ممکن است يک انتخاب از آينده را بعنوان ايده آل آينده طرح کند، در صورتيکه آن تصوير در واقعيت، ممکن است روند قدرتمندي در آينده قابل تصور، نباشد.

بنظر من گرايش دوم آينده شناسي نظري، هر چند علمي تر بنظر ميرسد، اما در عين حال همين حقيقت، ضعفي بزرگ براي اين گرايش است. عنصر خيال در هنر و مذهب، کيفيت خلاق قدرتمندي دارد، و آن عنصر بسياري اوقات در تاريخ، باعث شروع روند ها و نهادهاي نويني در جامعه شده است، که در بسياري موارد، اشکال برتر اجتماعي را رشد داده اند، که بر تکامل روندها و نهادهاي موجود رجحان داشته اند.

البته مانند آنارشيستها (لطفأ به مقاله من درباره آنارشيسم رجوع کنيد) ، نبايد تکامل همه ي نهادها و روند هاي موجود را "سنتي"، و در نتيجه "بد" قلمداد کرد، و هر آنچه نهاد نوين است را ستود. اگر ستودني در کار باشد، شايد نهادهاي آزمايش شده چندين هزار ساله بيشتر قابل ستايش باشند، تا نهادهاي نويني که چه بسا ممکن است نهادهاي مضري باشند، و زمان لازم باشد تا مضرات فرعيside-effects خود را نشان دهند.

مثلأ مضرات نهاد قديمي کليسا را همه ميدانستند، و ليکن مضرات احزاب نويني نظير حزب نازي را کسي نميدانست، وقتي آن حزب از ستون هاي قدرت در آلمان بالا ميرفت، و تجربه ناگوار قتل عام ها و کوره هاي آدم سوزي جنگ دوم خهاني لازم بود، تا مردم اين شر تازه در اروپا را درک کنند.

به موضوع دو گرايش آينده نگري نظري بر گردم. بايستي ياد آور شوم که اگر عنصر خيال بدرستي درک شود، و با احتياط از آن سود جسته شود، گرايش دوم آينده شناسي نظري ميتواند تکميل شود، تا ثمر بخش تر گردد. بنظر من وجود اتوپي در آينده شناسي نظري، لزومأ بمعني آن نيست که يک مکتب فکري به گرايش اول آينده نگري نظري تعلق دارد.

در نتيجه طرح مدينه فاضله در آينده شناسي نظري، بمثابه ايده ال جامعه کنوني، بيان گرايش اول نيست. ايده ال اتوپيک به معني سرنوشت ابدي نيست، و ممکن است که فقط ايده ال اجتماعي براي جامعه کنوني باشد، و نه آنچه مدينه فاضله در گرايش اول فرض ميشود، که طرحي از پيش تعيين شده است. شايد بتوان گفت که آينده شناسي نظري، در نوشته هاي کساني نظير فردريک انگلس ترکيبي از هردو گرايش را بيان ميکند.

ب3-آينده نگري مشارکتيparticipatory

سومين نوع آينده نگري، يعني آينده نگري *مشارکتي*، با پاسخ به سوال "چه چيزي بايستي اتفاق افتد؟" مشخص ميشود.

اين دسته از آينده شناسان، در واقع در اعمال و برنامه شان، در يک يا چند عرصه زندگي، مشخصأ آينده معيني را در نظر دارند، مثلأ آموزش و پرورش، و به اين معني آگاهانه در شکل گيري آينده مشارکت ميکنند. آنها عمل خود را بر روي دستيابي به نتايجي که در طرح خود دارند، متمرکز ميکنند. اگر براي بقيه مردم، تصاوير و انتظاراتشان از آينده، بطور ناخود آگاه، باعث شرکتشان در ساختن آينده ميشود، براي کساني که به آينده شناسي مشارکتي باور دارند، اين عمل براي خلق آينده، اگاهانه صورت ميگيرد.

پس براي اين دسته از آينده نگرها ، موضوع پيدايش و شکل گيري *آينده هاي متفاوت*، اهميت عملي مييابد، و فقط به آينده شناسي تحليلي و نظري محدود نميشود. هرجند آينده شناسي مشارکتي لزومأ نوع هاي ديگر آينده شناسي را شامل نميشود، اما اين آينده نگر ها، تصميم هاي خود را بر مبناي ايده الهاي خود از آينده اتخاذ ميکنند، تا معلوم کنند که "چه چيزي *بايستي* اتفاق افتد، و عملأ از آن برنامه هاي اجتماعي، براي رسيدن سريع تر و بهتر به ايده آل هاي خود پشتيباني ميکنند.

مثلأ يک نمونه خوب از عملکرد آينده نگري مشارکتي در فعاليت براي طرح رأي مستقيم 13 Proposition در کاليفرنياي امريکا بود. براي توضيح مبسوط در اين باره، به کتاب آلوين تافلر تحت عنوان موج سوم مراجعه کنيد.

از دير باز، سومين شکل آينده نگري، يعني آينده شناسي مشارکتي، در ميان فلاسفه سياست، بيش از ديگر متفکرين، موضوع توجه بوده است. موضوعات اخلاق و حقوق در اين عرصه ي آينده نگري اهميت مييابند، چرا که ارزش ها و ترجيح هاي اجتماعي، در هر قدم عملي اين نوع آينده شناسي، تعيين کننده است.

به همين سبب فلاسفه سياست، از افلاطون تا جان لاک، به اين موضوعات اخلاق و حقوق، توجه بسيار خاصي مبذول کرده اند. در واقع بدون تفکيک سوأل "چه ميتواند باشد"، از سوأل "چه بايستي باشد"، تفکيکي که در فلسفه کانت تأکيد شده، اين عرصه آينده نگري بي معني ميشود.

حتي فعالين اجتماعي مارکسيست -لنينيست، با وجود مخالفت با کانت، قادر نبودند مبناي تئوريک کوششهاي خود را، بدون قبول مشروعيت تفکيک دو سوأل فوق الذکردر ايدئولوژي خود، توضيح دهند. البته کماکان پاسخ آنها اين است که به اصطلاح در "تحليل نهائي" تفکيکي وجود ندارد!

يکي از بهترين نمونه هاي آينده شناسي مشارکتي در عصر مدرن، مانيفست کندورسه و نسخه تکامل يافته آن، مانيفست مارکس و انگلس، و بالاخره برنامه هاي حد اقل و حد اکثر احزاب کمونيست بوده است.

امروزه، آينده شناسان، به حاي اصطلاح برنامه حداقل و حد اکثر، از اصطلاح برنامه دراز مدت، ميان مدت، و کوتاه مدت استفاده ميکنند، و آنها همچنين برنامه هاي خود را از نظر جغرافيائي به محلي، کشوري، منطقه اي، و جهاني تقسيم ميکنند.

در عرصه آينده نگري مشارکتي، موضوع آينده شناسي فقط با رونده هاي عمومي موجود تبيين نميشود، و يا به ايده آل هاي شرکت کنندگان محدود نميشود. در اين عرصه، آينده متقابلأ با ارزش هاي فرهنگي، اخلاقي، اجتماعي، حقوقي، و سياسي، در محيط محلي و جهاني خود ارتباط مييابد ، و به عبارتي در اين نوع آينده نگري، *آينده* ارزش خود را، در تبديل شدنش به*حال* مييابد.

ب4-نتيجه گيري

با شرح مختصر بالا، تا حدي با هر سه نوع آينده شناسي آاشنا شديم و دريافتيم که چگونه آينده نگري، از ايده پيشرفت جدائي ناپذير است. در واقع شکل گيري تمدن هاي نوين فراصنعتي در جهان، نياز توجه به توسعه ي هر سه نوع آينده شناسي را افزايش داده است.

توسعه توع اول آينده شناسي، آينده نگري تحليلي (آناليتيک)، توجه اصلي آينده نگر ها در چهار دهه گذشته بوده است، و کماکان موضوع اصلي مورد نظر آنها است، و در موسسات آکادميک محصور است.

نوع دوم آينده نگري، يعني آينده نگري نظري (visionary)، در عصر ما، بيشتر از طرف نويسندگان داستان هاي تخيلي، نظير ايساک آسيموف، آرتور کلارک، و جين رودنبري، دنبال شده است. همچنين نويسندگاني نظير ژرارد اونيل Gerard O'Neil ، در کتاب 2081، بر روي توسعه کولوني هاي فضائي تأکيد دارد، و بينش هاي ارزشمندي از انتخاب هاي آينده نسل بشر را ارائه ميدهد.

شايان توجه است که براي نويسندگان داستان هاي تخيلي عصر ما، بيشتر شرايط و نوع توليد قابل تغيير فرض ميشود تا مناسبات اجتماعي. حتي سريال "نسل بعدNext Generation" از مجموعه Star Trek ، در ديدش از روابط اجتماعي، چندان با دنياي زمان ما متفاوت نيست، در صورتيکه پندار و ابتکار در زمينه تغييرات تکنولوژيک آينده در آن فراوان است.

در مقايسه، در آثار نويسندگان تخيل گراي گذشته نظير فوريه، توليد اساسأ ثابت فرض شده است، و درباره توليد فرا سوي توليد کارخانه اي حتي خيال پردازي هم نشده بود، امابعوض آلترناتيو مناسبات اجتماعي در مرکز توجه اتوپي هاي گذشته بود.

به هر حال نوع دوم آينده شناسي، يعني آينده نگري نظري، در نوشته هاي دو شخصيت مهم جنبش آينده نگري، يعني باک مينستر فولرBuckminster Fuller و ژرارد اونيلGerard O'Neil مورد توجه قرار گرفته است. بايستي اضافه کنم که افق هاي ترسيم شده، فاصله چنداني با فلاسفه گذشته، نظير افلاطون و جان لاک، ندارد.

بالاخره اين که نوع سوم آينده شناسي، يعني آينده شناسي مشارکتي (participatory ) ، بر عکس دوران انقلاب صنعتي، اساسأ به عرصه سياست محدود نبوده، و در عرصه هاي مختلف زندگي، نظير تعليم و تربيت، بهداشت، و ارتباطات جمعي، در ميان فعالين فيوچريست، اهميت يافته است. نگاهي به برنامه هاي کانال هاي تلويزيوني PBS ، اين حقيقت بالا را بخوبي نشان ميدهد.

و در پايان، نيازي به تکرار نيست، که گرچه آينده نگري و انديشه خردگرا، مفاهيم جديدي را نسبت به گذشته با خود حمل ميکنند، اما کماکان هر دو، از انديشه ترقي و پيشرفت غير قابل تفکيک هستند.

ج- پلاتفرم حزب آينده نگر

من اين پلاتفرم پيشنهادي براي ايجاد حزب آينده نگر ايران را در ژوئيه 2001 توشتم، و مقدمه من به متن فارسي توضيحي بود براي اينکه چرا ايجاد حزبي، با چنين پلاتفرمي، براي توسعه آينده ايران اهميت کليدي دارد. اين پلاتفرم آينده نگرانه برنامه پيشنهادي براي حزب آينده نگر ايران است. هدف از اين طرح، دستيابى به اصول و خط مشى هاى دموكراتيک و آينده نگرانه در عرصه هاىمختلف سياسى، اجتماعى، واقتصادى براى ايران، و زندگى ايرانيان است. با اينکه حزب آينده نگر، استقلال سياسي و هويت انتخاباتى خود را حفظ ميکند، ليكن اين خط مشى ابدأ بمعناى عدم ايجاد اثتلاف و اتحاد با احزاب و سازمانهاى ديگر نيست.
عرصه سياست
دولت قدرال: هدف حزب آينده نگر در اين عرصه، شكل دادن به عدم تمركز دموكراتيک و تجديد ساختمان سياسى كشور ايران، به شكل يك جمهورى فدرال است. در واقع ايجاد يک جمهورى فدرال در ايران تنها راه دموكراتيک جلوگيرى كننده ازپاره پاره شدن ايران و اجتناب از دچار شدن به سرنوشتى نظير كشور سابق يوگسلاوى مى باشد. فدراليسم بويژه به مناطقى چون آذربايجان و كردستان و بلوچستان ايران كمک مى كند تا بطور عادلانه ترى در چارچوب كل ايران، به نيازهاى قومى و فرهنگى خود دستيابى ييدا كنند. سياست خارجى و دفاع ملى در عرصه دولت فدرال خواهد بود، و اجراى طرح هاى فرهنگى و اقتصادى از طريق دولت ايالتى انجام خواهد شد.
انتخابات محلي: شكل دادن به انتخابات محلى در سطح شهرهاى بزرگ اصلى ايران، استان ها، و شهرهاى كوچک، براى انتخابات مقامات محلى، نظير انتخاب مقام شهردار، اهميت ويژه اى جهت گسترش فدراليسم در ايران دارد. تعيين جزثيات مقامات انتخابى، و همعنين اختيارات محلى، در زمينه ى مقررات شهرى، نظير مقررات راهنمايى و رانندگى، در راستاى ايجاد سيستمى است كه همه چيز از مركز كنترل نشود، و به عبارت ديگر هدف، عدم تمركز قدرت در جمهورى فدرال ايران است .
طرح انتخاب از طريق رأي مستقيم Ballot Initiatives: اين طرح يك مكانيسم جديد دموكراتيک در كشورهاى پيشرفته غربى مى باشد، كه اجازه مى دهد مردم بطورمستقيم، در مورد بعضى قوانين يا موضوعات معين، نظير غيرقانونى كردن سيگار در رستوران ها، تصميم بگيرند، وبدين طريق فراسوى سيستم دموكراسى نمايندگان پيش بروند. اينگونه طرح ها، با تعداد معينى امضاء كه حداقل امضاء لازم است، در دوره هاى راى گيرى مختلف، موضوع مورد راى را، جهت راى گيريِ ، در اختيار عامه ى مردم قرار مى دهند. بدينوسيله دموكراسى مشاركتى در كشور شكل مى گيرد.
جمهورى سكولار: يک جمهورى سكولار غيرمذهبىمىبايست جانشين رژم جمهوري اسلامي شود. الغاي آپارتايد مذهبى و تثوكراسى اسلامى در ايران، و حمايت از جدائي کامل مذهب و سياست. اين جمهورى مى بايست كه تمام قوانين آزار و اذيت عليه منكران مذهب، و قوانين قصاص اسلامى نظير سنگسار، و قطع عضو را لغو کند. جمهورى سكولار تضمين قوانين مدنى و لغو قوانين مذهبى را سر لوحه ى مسثوليت خود قرارداده، و قوه ى قضاثيه را از كنترل روحانيون خارج مى سازد.
آزادي احزاب سياسي: آزادى احزاب در واقع مهمترين اصل لازم در براى تضمين انتخابات واقعى در جامعه مى باشد. همه ى احزاب مى بايست بتوانند آزادانه در اماكن عمومى اجتماع كرده ، و افكار و برنامه هاى خود را به مردم اراثه داده، و به بحث بگذارند. اين احزاب بايد همچنين بتوانند انتخابات ميان دوره اى، جهت تعيين كانديداها و پلاتفرم هاىمختلف درون حزب خود را - آنهم بدون دخالت دولت و شوراى نگهبان - برگزار كنند. دستگاه سانسور شوراى نگهبان مى بايست كاملأ از بين برود، و وزارت كشور موظف است تا حقوق همه ى كانديداهاى احزاب گوناگون، براىانتخابات هاى عمومى را، تضمين کند.
مجلس: مجلس يا پارلمان ايران يك نهاد مستقل مقننه براى كشور است كه تضمين كننده ى دموكراسى نمايندگان مردم و عامه مى باشد. انتخابات براى اين پارلمان مى بايست همراه با آزادى كامل همه ى احزاب و كانديداهاى مختلف صرفنظر از نظريات فلسفى و مذهبى آنها باشد.
كتترل و تعادل دموكراتيک: کنترل و تعادل قدرت در شاخه هاى مختلف قدرت ( قوه ى قضاثيه و مجريه و مقننه )، بهترين تضمين دموكراسى براى تامين آزادى و عدالت مى باشد، و آن چيزى است كه چگونگى اجراى سيستم قدرت در يك نظام دموكراتيك را، از يك سيستم استبدادى جدا مى سازد. توجه به قوانين واقعى دفاع از اقليت ها در جامعه، و ايجاد مكانيسم هاى مختلف كنترل و تعادل قدرت، مهمترين اصول قانون اساسى براى تضمين آزادى در آينده ى جامعه ى ايران مى باشند. اين امر نبايد بمعنى بزرگ كردن بى دليل سازمان دولتى تلقى شود، كه در اين حالت چنان بوركراسى اى، خود ناقض كنترل و تعادل است.
اعلام دارائى و فعاليت هاى تجارتى مسثولين دولتى: بمنظور جلوگيرى از فساد در بخش هاى گوناگون قواى مقننه، قضاثيه، و مقننه در جمهورى آينده ى ايران، همه ى مسثولين بالاى دولتى مى بايست فعاليت هاى اقتصادى و تجارى خود را قبل از قبول مقام دولتى براى بررسى مردم به عموم اعلام كنند.
گروه ناظر خزانه دارى فدرال: جهت نطارت بر نرخ ارز، تورم، نرخ سود، سرمايه ى بانک ها و كنترل سلامت اقتصادى كل اقتصاد كشور، مى بايست در جمهورى فدرال ايران گروه ناظر خزانه داري فدرال تشكيل شود. اين گروه مى بايست از قواى سه گانه مقننه قضاثيه و مجريه، مستقل بوده، و رثيس آن نيز بايد در برابر هر سه قوه پاسخگو باشد. رئيس خزانه دارى فدرال مى بايست در جلسات مجلس حضور يافته، و سياست هاى خود را براى نمايندگان مردم توضيح داده، و به پرسش هاى احتمالى نمايندگان مجلس پاسخ بدهد.
سياست خارجي: دولت جمهورى فدرال آينده مى بايست در عرصه ى سياست خارجى روش پروفشوناليسم ( حرفه اى گرايى را پيشه ى خود ساخته، و از سيستم هاى فثودالى قول و قرار در سياست خارجى اجتناب ورزد. همچنين مى بايست كه با روش پروفشنال ( حرفه اى ) از ايران دفاع كرده، و در عين حال نياز مشاركت كامل در اقتصاد جهانى را سرلوحه ى رهنمودهاى تصميم گيرى هاى خود قرار دهد.
حقوق بشر: حزب آينده نگر ايران مى بايست فعالانه از سازمان هاى حقوق بشر كه براى منشور حقوق بشر مبارزه مى كنند پشتيبانى كند، و در روابط داخلى و خارجى خود، معيار حقوق بشر را ملاك ارزشى روابط بين انسان ها و ملل تلقى نمايد، و نيز در راستاي احقاق اين حقوق براى آحاد مردم گام گذارد.
حق جدائي علني از حزب: حزب آينده نگر ايران در عين كوشش جهت عضو گيرى، و ضمن تأکيد برمسثول بودن اعضاء در مقابل برنامه ى حزب، مي بايست در عين حال مدافع حق هر عضو براى جدايى علنى از حزب باشد. بعبارت ديگر خروج از حزب بايستى كاملأ آزاد بوده، و هيچگونه ترس و تهديدى براى اعضاء بخاطركناره گرفتن از حزب وجود نداشته باشد.
حقوق فردي: حزب از توسعه و پشتيبانى كامل حقوق فردى براى همه ى انسانها، بدون هيچگونه تبعيضى دفاع كرده، و كوشش هر فرد براى دنبال كردن خوشبختى را، كاملا محترم مى شمارد، و آن را بمثابه حق انسانى مبناى قوانين اجتماعى مى داند.
مجازات اعدام: حزب براي الغاي شکنجه و الغاي مجازات اعدام براي همه انسانها مباررزه ميکند.
محيط زيست: حزب آينده نگر از خط مشى ها و سياست هايى كه از نظر اكولوژى و محيط زيست با محتوا هستند حمايت مي كند، حتي اگر در بعضى اوقات، اين سياست ها از نظر مالى، منافع فورى مادى به همراه نداشته باشند. البته اين موضع بمعنى بى توجهى كامل به نيازهاى اقتصادى جامعه نخواهد بود.
لغو نطام وظيفه اجباري: ترويج لغو سربازي اجبارى، و استفاده از كادرهاى نظامى حقوق بگير يراى هر گونه نياز نظامى جامعه.
مسائل جدبد اخلاقى: حزب آينده نگر ايران عدم دخالت دولت در موضوعات اخلاقى نوينى كه در نتيجه بعضى پيشرفت هاي تكنولوژيک، در ارتباط با بدن انسان پيش آمده را، ترويج مى كند. از جمله خودكشىآگاهانه Euthanasia که بعلت درد زياد خواسته شود، تغييرجنسيت، بانک اسپرم، مادرهاى سروگيتSurrogate كه فرزند زوج ديگرى را در رحم خود پرورش دهند، و يا موضوعات مربوط به سقط جنين، كنترل بارورى، و استفاده از اجزاء بدن انتقالى نظير كليه و قلب. در همه ى اين زمينه ها، در صورت بودن اختلاف، دادگاه ها از نظرات موافق و مخالف متخصصين استفاده كرده ، و بدينگونه به قضاوت عادلانه دستيابى خواهند كرد، وليكن حزب در رابطه باتكامل تكنولوژيک و ارتباط با دولت، تا حد امكان عدم دخالت دولت در اين عرصه ها را رهنمود خود مى كند.
زنان: نشويق مشاركت زنان در تمام عرصه هاى زندگى ايران و ايرانيان، و در تمام سطوح، خواهان از بين بردن موانع مذهبى، قانونى، وسنتي، كه جلوگيرنده شركت كامل زنان در عرصه هاى سياسى، اجتماعى، و اقتصادى ايران هستند، مى باشد. زنان نقش بسيار پراهميتى در اقتصاد هاى فراصنعتى ايفا مى كنند، و آنان مى توانند پيشقراول توسعه ايران به يک جامعه اطلاعاتى فراصنعتى باشند.
اقليت هاى ملي، قومى و مذهبى: حزب آينده نگر ايران جهت تامين نيازهاى ملى، قومى و مذهبى اقليت هايى كه در درون جمهورى فدرال ايران زندگى مىكنند، از گسترش ارگان هاى محلى و ايالتى در كشور كاملأ پشتيبانى مى كند.
رسانه هاى عمومى: حزب از استقلال كامل رسانه هاى عمومى و عدم دخالت دولت در كار اين رسانه ها و تضمين آزادى مطبوعات دفاع مىكند. حزب همچنين خودكفايى و خصوصى بودن راديو، تلويزيون، روزنامه ها، خبرگزاري هاى اينترنتى، و ساير رسانه هاي عمومي را تشويق ومورد حمايت قرار ميدهد.
عدالت اجتماعى و مدد كارى اجتماعى: حزب آينده نگر ايران ديدگاه عاميانه ى سود و پول مركز بينى از مردم و جهان را رد كرده، و از جنبشى كه توسعه دهنده ى منفعت شخصى روشنبينانه از فرد، مؤسسات تجارى، و دولت است، دفاع ميکند. اين همان نظريه ى فيلسوف معروف جان رالز است که به حد اکثر رساندن حداقل اجتماعي را بعنوان طرح عدالت اجتماعي ارائه کرده است. حزب همچنين از برنامه هاى مددكاى اجتماعى، كه از سرمايه گذارى در عرصه هاى تكنيكى نوين، همراه بازپرداخت بيمه بيكارى و تامين بهداشت و آموزش رايگان است، كاملا يشتيباني مي كند، گرچه در عين حال، آزادى مؤسسات خصوصي جهت نأمين اين خدمات را لازم مى داند.
عرصه آموزش و فرهنگ
احترام به حيات: حزب ديدگاه ستايش از زندگى دراشكال گوناگون و همه ى ارتباطات متقابل آنرا ترويج مى كند.
آموزش سكولار(لائيک): حزب آينده نگر ايران مخالف هر گونه ترويج مذهبى يا ايده ثولوژيكى در مدارس عمومى مى باشد.
عدم خشونت: حزب عدم خشونت در زمينه هاى فردى و سياسى را تروبج مى كند، و از صلح و دموكراسى در كلاس درس، و محل كار، و در عرصه ى سياسى پشتيبانى مى كند، و در ابعاد احساسى و معنوي، حيات را نيز در كنار عرصه هاى فكرى و جسمى مورد توجه خود قرار مى دهد.
صلح: حزب آينده نگر ايران با هر گونه استبداد، جنگ، بى عدالتى، و تجاوز مخالفت كرده ، و مى كوشد تا بر احساس ناخود آگاه فرار يا جنگ در بشر چيره شود، تا به اينطريق تضمين نهائي صلح پايدار در جهان را قابل دستيابى کند.
تنوع: شناخت اهميت تنوع و ترويج دستاوردهاى هر نژاد، مليت، فرهنگ، مذهب، جنسيت، تمايل جنسى، و ارزشمند ديدن فرد، جدا از اختلاف سني و اختلاف در توان هاى فردى. اينها همه موضوعاتى هستنند كه حزب سعي درجهت تامين آنها در جامعه ميکند.
خط مشى دولت در عرصه ى آموزش: جلوگيرى از هرگونه دخالت و سانسور در عرصه هاى موسيقى، هنر، فستيوال ها، و فعاليت هاى ديگر فرهنگى.
آموزش هنر: ترويج همكارى نزديك آموزگاران و هنرمندان ، جهت معرفى دانش آموزان به فرماى مختلف هنرى، با آزادى كامل از دخالت هاى دولنى و مذهبى.
ميراث فرهنگى: ترويج تحقيقات غير دولتى در زمينه هاى هنر و فرهنگ، از طريق سازمان هاى غير انتفاعى نويسندگان، هنرمندان، و موسيقيدانان، جهت كمك به جوانان در دستيابى به ريشه هاى فرهنگى و هنرى خويش.
ورزش: ترويج ايجاد مؤسسات خصوصى ورزشى، و ترغيب عدم دخالت دولت در عرصه ى ورزش ايران.
تأمل انديشمندانهmeditation: در عين پشتيبانى از جدايى فرايض مذهبى از فعاليت هاى دولتى، و ترويج كامل و بدون قيد و شرط جدايى دولت و مذهب، در جمهورى سكولار ايران، از ترويج كوشش هايى نظير تأمل انديشمندانه، كه درک مرتبط بودن همه ى هستي را گسترش ميدهد، پشتيباني ميشود.
همآهنگي مستقلانهAutonomous Synchronicity: تاكيد بر دموكرانيزه كردن همه نهادهاى بشرى، جهت دستيابى به خوشحالى فردى، و رسيدن به هماهنگى مستقلانه انسانها، بمثابه ايده آل روابط انسانها و نهادهاى اجتماعي.
واپس گرائى: مخالفت با تبليغات باصطلاح عصر نوينnew age ، كه در واقع مروج واپس گرائى قرون وسطايى هستند، و حركتى به جلو بسوى جامعه اطلاعاتي فراصنعتي را نمايندگي نميکنند، و آلترناتيوهاي ييشرو در برابر معضلات جامعه صنعتي را طرح نميکنند. حزب آينده نگر ايران تشويق به درك جديد از كل جهان، و ترويچ جرثت به مقابله با اعتقادات مذهبى و نلسفى عاميانه در باره ى مبدا و سرنوشت بشريت و جهان را، سرلوحه کوشش هاي اجتماعي خود قرار ميدهد.
نكنولوژى: استفاده از آخرين تكنولوژى هاى كامپيوتر و ارتباطات، جهت بالا بردن راندمان مدارس، در عين توجه به اهميت عامل انسانى و نقش آموزگاران در أموزش.
زبان آموزش: پشتيبانى كامل از آموزش دوزبانه در مناطق مختلف جمهورى فدرال، كه در آن مليت ها و اتوام مختلف به زبانهاى گوناگون سخن مى گويند.
عرصه بهداشت
دولت و بهداشت: ترويج دخالت حداقل در توسعه نهادهاي گوناگون مؤمسات بهداشتى، در عين پشتيبانى از برنامه هاى مددكارى اجتماعى، جهت تضمين بيمه حداقل براى همه ى مردم.
اعضاي بدن انتقالي: کمک به توسعه توليد قطعات مصنوعي بدن، تا كه بطور اساسي به اعمال وحشيانه ى گرفتن عضو بدن از زندانيان و تهيدستان پايان داده شود.
مواد مخدر: ترويج پيوستن و همكارى نزديك با مؤسسات بين المللى، كه با مشکل بين المللى مبارزه مى كنند، و نه از طريق كوشش منزوى براى حل اين معضلات در جدايى از ديگران. همچنين همكارى با سيستم آموزشى، جهت ايجاد برنامه هاى مشترك با سيستم بهداشتى در مدارس، براى پاسخگويى به اين معضل اجتماعى، بجاى كوشش بمنظور حل آن از طريق اعدام و خشونت.
کنترل جمعيت: همكارى نزديك با سيستم آموزشى و دانشگاهها جهت پاسخگوئى به معضلات حاملگى و بارورى جوانان، و همچنين براى آموزش كنترل جمعيت در درون خانواده.
تحقيقات پزشكى: ترويج شركت فعال در كوشش هاى بين المللى، براى تحقيق در عرصه هاى بيمارياى ايدز، سرطان ، الزايمر، و بيماري هاى كشنده ى ديگر.
عرصه اقتصاد
کشاورزي: ترويج كاربردهاى بيوتکنولوژي، ژنتيک و تكنولوژي هاي جديد براى مدرنيزه كردن سيستم كشاورزى ايران.
زير بناي فراصنعتي: حمايت از توسعه موسسات فراصنعتي، و از رده خارج کردن صنايع دود زاي گذشته. ترويج تکنولوژي هاي کامپيوتر، ارتباطات، ژنتيک، و ارتباطات ماهواره اى، براى ساختن زير بناى لازم جهت توسعه فراصنعتى ايران.
صندوق ملي-سهامي: ايجاد يك NGOصندوق سهامي- ملى با درآمد نفت ، و دادن يک سهم به هر ايراني، جهت تأمين سرمايه غير دولتي، براي توسعه زيربناى فراصنعتي ايران.
ارتباطات: پشتيبانى از ساختمان و گسترش شبكه فيبر نورى براى اتصال شهرهاى اصلى ايران ، و همحنين جهت ارتباط سواحل بحرخزر در شمال ، و سواحل خليج فارس در جنوب ايران ، و ايجاد اتصال سريع ارتباطات ايران به شبكه هاى جهانى.
تكنولوژي هاى مورد نياز: نمركز بر روى تكنولوژيهاي كامپيوتر، شبکه هاي اطلاعات و ارتباطات، و همچنين ننوتکنولوژي، بيو تکنولوژي، تكنولوژي انرژي خورشيدى، شعورماشينى، و فضانوردي.
انتر پرونرentrepreneur: حمايت از سرمايه گذاران نوين برروي تکنولوژي هاي جديد. انتر پرونرها ستون فقرات رشد اقتصاد هاي فرا صنعتي هستند.
صنايع سنتى: پشتيبانى از پيشرفت دادن صنايع سنتى نظير قالى بافى ، به استانداردهاى قرن بيست و يكم. اين صنايع نياز به مدرنيزه شدن دارند ، كه از طريق استفاده از آخرين نرم افزارها جهت طراحى، و وسايل مؤثرتر تكنيكى فرش بافي ، ميسر مى شود. اينگونه صنايع ، در رقابت در بازارهاى جهانى ، لطمه زيادى خورده اند ، و اين امر بدليل تكنولوژى عقب مانده ، و بازاريابى غير علمى اين صنايع مى باشد.
نبروى كار ماهر: ترويج همكارى نزديك دولت با دانشگاه ، و مراكز تحقيقاتى ، جهت ايجاد نيروى كار بسيار پيشرفته. جامعه ى فراصنعتى نياز به نيروى كار بسيار پيشرفته ، با تخصص هاى بسيار بالاى تكنيكى دارد ، و حزب آينده نگر مروج آموزش و تجديد آموزش نيروى كار ايران ، براى پاسخگويى به اين نيازهاى دنياى قرن بيست و يكم مى باشد.
بازار: مخالفت با هرگونه ارفاق دولت به بازار سنتي ايران در برابر انواع ديگر روابط مالكيت در ايران.
بازار سهام (بورس): ترويج گسترش بازار سهام بورس ايران ، به سطح بازارهاى بين المللى سهام در جهان ، و در عين حال ايجاد يک كميسيون كنترل سهام ، براي نظارت مبادلات سهام ، جهت جلوگيرى از هرگونه كلاه بردارى در بازار سهام ، و جلب اعتماد سرمايه به اين بازار.
روابط مالكيت: دولت نبايستى كه از يك شكل مالكيت در برابر اشكال ديگر آن دفاع كند، بلكه بايد در محدوده ى امكانات خود، از اعمال مالكيت دولتى جلوگيرى كند. روابط مالكيت مى تواند از مالكيت خصوصى يك مؤسسه توليد كننده ى دستگاه هاي ارتباطات گرفته ، تا مالكيت كارمندان يك شركت هواپيمايى، تا مالكيت خصوصى و غير انتفاعى يك راديو تلويزيون ، تا مالکيت فدرال يا مالكيت شهرى يك پارك و محل تفريحى را شامل شود.
قوانين آنتي تراستanti-trust: قوانين آنتي تراست براي تأمين قانونى و حمايت مصرف كنندگان، و نيز جهت تامين رقابت عادلانه مؤسسات تجارتى لازم هستند. چراكه بدون چنين قوانيني، يک شركت مى تواند موسسات اقتصادى رقيب را خريده، و قيمت هاى كاذب را به مصرف كنندگان تحميل کند.
عدالت اقتصادي: تأمين عدالت اجتماعى در هر گوشه ى جهان، حمايت از ايجاد يك بخش (سكتور ) وسيع مددكارى اجتماعى در اقتصاد حهاني را لازم ميکند، كه بتواند فعاليت هاى خلاق براى نتايج دور دست بشرى ، كه از نتايج اقتصادى فورى مالي جلو هستند را ، تامين كند. در حال حاضر اين نقش را دولت ها انجام مى دهند.
مزد حدافل براى همه: ايجاد مزد حداقل براى همه ، و تعيين مزد حداكثر براى كارمندان دولتى ، و آنان كه در مؤسسات عمومى كار مى کنند ، باستثنأ موسسات خصوصي.
بيكارى: ترويج برنامه هاى آموزشى و تجديد آموزش مورد نياز اقتصاد نوين براى بيكاران، بجاى آنكه مشاغل كاذب براى بيكاران ايجاد شود، كه اكثر اوقات ، نتيجه اى جز جلوگيرى از روند اتوماتيك شدن در اقتصاد جامعه را به بارنمياورد ، و موجب عقب ماندگى جامعه مى شود.
فقر: پشتيبانى از طرح هايى كه فعاليت اقتصادى براى نيازمندان را بوجود مياورد. حتي مؤسمسات خيريه اى كه مهارت هاي كارى جديد را ترويج ميکنند، آنگونه مؤسساتى هستند كه بهتر به فقرا براى مستقل شدن کمک ميکنند. حزب آينده نگر از اينگونه موسسات خيريه حمايت ميکند.
برنامه ربزى دولتي: برنامه ريزى دولتى ، بويژه در عرصه هاى انرژى و ارتباطات ، هنوز اهميت خاصى براي هر دولت ملى دارد. گروه برنامه ريز مى بايست در ارتباط نزديك با بخش خصوصى كار كند، تا آنكه به هدف تامين تحقيقات پايه اى و زيربنايئى براى مؤسسات كليدى خصوصى در جامعه دست يابد ، و نه آنكه دولت را به مالك مطلق اين صنايع نوين تبديل کند.
مديريت موسسات دولتي: مؤسسات دولتى نظير صنايع نفت و مس ، مى بايست سعى کنند كه بخش خصوصى و غير انتفاعي، در اين رشته ها رشد نمايد ، و نه آنكه اين رشته هاى اقتصادى را درمونوپول و انحصار خود تا ابد نگهدارند.
قانون عدم رقابت: دولت نبايستى اجازه داشته باشد كه با مؤسسات غيردولتى در عرصه هاى فرهنگى و تجارى رقابت كند.
صندوق ملي-سهامي: ساختارى كه جايگزين اقتصاد دولتى شده و شرايط مشاركت مستقيم مردم در مالكيت اجتماعى را فراهم نمايد.
سياست هاى ضد-حمايت گرايى: مخالفت با سياست هاى وارداتى و صادراتى كه بر مبناى حمايت از صنايع داخلى هستند ، و بجاى آن ، تعيين سياست هائى جهت حمايت از مصرف كنندگان در ايران. اگر صنايع داخلى نتوانند قيمت، توان و كيفيت لازمى كه مصرف كنندگان ايران طلب مى كنند را تامين كنند، نبايستى با سياست حمايت گرائى صادرات و وادرات پشتيبانى شوند. بعوض بايستى با برنامه هاى تكنيكى و علمى ، به آنها کمک شود تا به سطح عالى و همتايى با صنايع پيشرفته در سطح جهاني برسند.
صندوق ترويج صادرات: تشكيل يك صندوق مالى با تاكيد بر صادركنندگان ايرانى ، و مشاركت فعال در اقتصاد گلوبال. اين امر براى اقتصاد ايران كه تاكيد يك جانبه اى بر صدور نفت دارد بسيار حياتى است. در واقع بغير از نفت، ايران اساسأ يک کشور وارد کننده است ، و نه صادر کننده محصولات. ترويج صادرات در رشد آينده فراصنعتى ايران اهميت خاصى خواهد داشت.
تحقيقات تامين شده از طريق صنايع: ترويج تحقيقات علمى كه از طريق صنايع تامين شوند ، و نه فقط از طريق دولت. اين نوع تحقيقات از طريق صنايع ، در ايران ، بسيار ضعيف هستند ، و اين ضعف به گسترش اقتصاد فراصنعتى در بخش خصوصى لطمه خواهد زد.
علم: ترويج همكارى هاى نزديك مؤسسات علمى بين المللى با تحقيقات علمى پيشرو در ايران. قدرت ايران و ايرانيان در علوم پايه اى ، نقش برجسته ايران و ايرانيان را در جامعه فر اصنعتى تضمين مى كند.
همكاري هاى منطقه اى: پشتيبانى از شكل گيرى همكارى با دولت هائى نظير سنگاپور ، كه مى توانند به ايران جهت رسيدن سريع به جامعه فراصنعتى اطلاعاتى كمك كنند. در اقتصاد جهانى كنونى ، نزديكى جغرافيايى ، مهمترين فاكتور در شكل گيرى همكاريهاى بين المللى نيست.
سازمان اوبك: ترويج آنگونه خط مشى اى براى اوپک ، كه بتواند توسعه زيربناى فراصنعتى ايران را تسريع كند ، و به ايران جهت توسعه ى آلترناتيوهاى منابع انرژى كمك کند. هرچند سياست ايران در سازمان اوپك ، اهميت بسيار مهمى در درآمد كنونى ايران دارد و براى شركت هاى نفتى و ديگران كه از نفت سود مى جويند ، حاثز اهميت بالايى است ، وليكن ما مى بايست كوشش كنيم ، تا از سياستى پيروى كنيم ، كه همكارى بيشترى بين ايران و كشورهاى پيشرفته، جهت توسعه ى سريع تر ايران، در راستاى جامعه فراصنعتى فراهم گردد قبل از آنکه آلترناتيو کم هزينه نفت بوسيله ننو تکنولوژي يا راه هاي ديگر ساخته شود.
استراتژى توليد انرژى: پشتيبانى از كوشش هايى كه از ايران رهبري آلترناتيوهاى انرژي آينده را بسازد، و نه آنكه آنرا به رهبر صنايع كهنه ى نفت نبديل كند. منابع آلترناتيو ، نظير انرژى خورشيدى و فيوژن ، ممكن است كه امروزه از نظر اقتصادى مقرون به صرفه نباشند ، ليكن يك تحول اختراعي پايه اي در اين عرصه ها ، مى تواند تمام تعادل قدرت در عرصه انرژى را بهم بزند. همچنين مى بايست ترويج ايجاد كارخانه هاى توليد انرژى الكتريكى در نقاط مقرون به صرفه معين در ايران، و ايجاد شبكه كابل هاى ملى ولتاژ بالا مورد نظر قرار داد. سيم كشى هاى ولتار بالا در زمان حاضر ، افت خيلى كمى در فواصل طولانى دارند، و استراتژي گريد سراسري، در بيشتر نقاط جهان مقرون به صرفه تر است ، چرا که شبکه اجازه ميدهد ، توليد نيرو در نقاط مختلف ، بستگي به خرج توليد ايجاد شوند ، ولي در هر نقطه کشور قابل فروش و استفاده باشند.
ماليات: تبديل صنايع دولتى نظير نفت كه مى توانند خصوصى شوند، به مؤسسات خصوصى يا NGO، و ايجاد يك سيستم مالياتى براى اخذ ماليات از اين مؤسسات، از طريق ايجاد سيستم مالياتى تصاعدى، جهت تامين نيازهاى دولت، باعث مى شود كه دولت، كمتر به صنايع دولتى وابسته شود، و بيشتر به ماليات دهندگان وابسته گردد، و در نتيجه دولت بيشتر به مردم پاسخگو خواهد شد.
اتحاديه هاى كاركرى: پشتيبانى از اتحاديه هاى مستقل كارگرى، و مخالفت با اتحاديه هاى اجبارى دولتى.
د- حزب آينده نگر و ائتلاف هاي سياسي

اگر همه احزاب براي دستيابي به ايدهال هاي خود سخت ميکوشند تا متحديني براي خود بيابند، احزاب آينده نگر حتي قبل از شکل گيري، متحدين سياسي زيادي دارند، که در عرصه هاي گوناگون چوامع فراصنعتي در حال تولد، از ديدگاه آينده نگر ها پشتيباني ميکنند. اين واقعيت خوشنود کننده باعث شده است که فيوچريست ها ايجاد حزب سياسي مستقل را کاملأ ناديده بگيرند، آنهم در پيشرفته ترين کشور جهان يعني آمريکا، جائيکه آينده نگر ها بيشترين تاريخ موجوديت را داشته اند.

آينده نگر ها در آمريکا يا از جمهوريخواهان نظير نوت گينگريچNewt Gingrich پشتيباني کردند، تا ايده الهاي ما را در کنگره آمريکا نمايندگي کند، يا اميد به دموکراتهائي نظير ال گورAl Gore داشتيم تا ديدگاه ما را در کاخ سفيد نمايندگي کند. و ما نيروي زيادي در موسسات غير دولتيNGO، تلويزيون هاي عموميpublicTV يا انچمن هاي گوناگون اجتماعي و فرهنگي گذاشتيم، بدون ايجاد يک هويت سياسي مستقل آينده نگر. در بهترين حالت، ما عضويت خود را در جامعه جهان آينده WFS حفظ کرديم، که بزرگترين انجمن آينده نگري در جهان است. به عبارت ديگر، هيچ حزب آينده نگري در آمريکا شکل نگرفته است، و در نتيجه هيچ نماينده اي از چنين حزبي نيست که براي پلاتفرم آينده نگرانه در کنگره امريکا فعاليت کند، يا در ارگان هاي انتخابي ديگر در ايالات متحده کوشش کند، زمانيکه توسعه فراصنعتي در سيليکان ولي کاليفرنيا ضربات مهلکي را متحمل شده است.

اين موضوع تنها درمورد آمريکا صادق نيست. من جزئيات موضوع مشابهي درباره ايران را در نوشته ام تحت عنوان "چرا حزب آينده نگر براي ايران"، بحث کرده ام. آينده نگرهاي ايران عينأ فيوچريست هاي آمريکا عمل کرده اند، فعاليت در داخل جبهه ملي، يا در اتحاد هاي جديدالتأسيس براي جمهوري سکولار در ايران، و يا در موسسات غير دولتي، اما همه بدون ايجاد حضور مستقل سياسي بعنوان کوشندگان آينده نگر. متأسفانه همه اين ائتلاف ها، هرچند کوشش هاي مفيدي براي پيشرفت و دموکراسي در ايران هستند، نميتوانند اساس نيازهاي توسعه فراصنعتي را مورد توجه قرار دهند، حال چه در آمريکا، يا در ايران، يا در نقاط ديگرجهان.

***
جبهه واحد در برابر حزب سياسي چيست؟ يک جبهه واحد، چه بشکل سنت جبهه ملي و چه بشکل اتحاد هاي جديد براي جمهوري سکولار در ايران، ممکن است که با پايان بخشيدن به جمهوري اسلامي به جمهوري سکولار دست يابد، و حتي از بازگشت سلطنت جلوگيري کند واز شکل گيري جمهوري مستبدانه و مذهبي ديگري نيز ممانعت کند. معهذا آيا چنين جبهه واحدهائي، بخودي خود، بدون حضور فعال يک حزب آينده نگر در درون ائتلاف، قادرند ساختمان جامعه فراصنعتي قرن بيست و يکم را در ايران تضمين کنند، چه در زمان تغيير جمهوري اسلامي يا پس از آن؟ مطمئنأ خير! در ايران، دهها سال است که رهبري سياسي کشور ايران بزور بسوي قرون وسطي به عقب رانده شده است، و يک رهبري سياسي جديد، با تمرکز توجه خود بر يک طرح فراصنعتي، ميتواند مسير ايران را بطوربنيادي تغيير دهد تا ايران آينده نگر را شکل دهد.

يک طرح جز به جز، نظير پلاتفرم حزب آينده نگر ايران که من در سال 2001 پيشنهاد کردم، براي پيشبرد يک برنامه توسعه فراصنعتي قرن بيست و يکمي لازم است. جالب است که از زمان نوشتن پلاتفرم پيشنهادي، چندين نفر درباره اين سند نظر نوشته اند، وقتي که درباره ديدگاه هاي فراصنعتي براي احزاب سياسي در عصر ما بحث کرده اند، بدون آنکه با من آشنائي اي داشته باشند. آنها حتي مطلع نبوده اند که ديدگاه من از اين حزب، به اين معني *نيست* که چامعه فراصنعتي در ايران با تئوکرسي اسلام کنوني ساخته شود، و از نظر من، گام نخست کنار زدن اين رژيم و جايگزيني آن با يک جمهوري سکولار است. معهذا بحث آنها درباره پلاتفرم، ارزيابي هاي جالبي از تم اصلي اين سند است، يعني بحث امکان کشوري مثل ايران براي جهش بسوي آلترناتيو فراصنعتي.

تفکيک اتحادهاي جبهه واحدي و حزب آينده نگر براي آمريکا نيز صادق است هرچند نيروها متفاوت هستند، و موضوعات ائتلاف ها لزومأ نظير موضوعات در ايران نيستند. معهذا در آمريکا نيز ائتلاف هاي سياسي بخودي خود نميتوانند نيازهاي توسعه فراصنعتي را برآورده کنند.

توسعه اوليه مراکز تکنولوژي، نظير سيليکان ولي در کاليفرنياي آمريکا، بدون وجود آينده نگر ها بعنوان يک نيروي مستقل اتفاق افتاد، بخاطر آنکه هنوز مقاومت جدي موسسات ماقبل صنعتي وجود نداشت. اما گسترش بحران جامعه صنعتي تجسم خود را در کوشش هاي نمايندگان صنايع کهن يافت، که از سوبسيت هاي دولتي، براي حفظ صنايع ميرنده خود بهره ميجستند، و نه براي تقويت مراکز نوپاي فراصنعتي. در نتيجه با گذشت زمان، بيش از پيش آشکار شده است، که ائتلافهاي با جمهوريخواهان و دموکراتها، بدون حضور فعال يک حزب آينده نگر، نميتواند بطور موثر توليدات فراصنعتي تکنولوژي هاي جديد را به پيش برد، چرا که التفات احزاب قديمي به نجات موسسات کشاورزي و صنعتي قديم است، و نه پيشبرد توليدات فراصنعتي.

البته بعد از شکل گيري احزاب آينده نگر، فيوچريستها کماکان ائتلاف هاي خود با بخشهائي از حزب جمهوريخواه يا دموکرات (يا احزاب سبز ها و ديگران)را ادامه خواهند داد)، اما حضور مستقل آينده نگر هادر اين ائتلاف ها تأثير متفاوتي ايجاد خواهد کرد، در مقايسه با زماني که اميد به نوت گينگريچ يا ال گوردر درون حزب جمهوريخواه يا دموکرات بسته بوديم تا توسعه فراصنعتي در آمريکا و ديگر نقاط جهان را به پيش برانند.

***
تاريخ آينده نگري مدرن و سياست چيست؟ در 50 سال گذشته درستي تحليل صاحب نظران آينده نگري مدرن از تحول جهان، ثابت شده است. حتي در نخستين روزهاي پس از جنگ جهاني دوم، پايه گذاران فيوچريسم، آسيپ فلختايمOssip K. Flechtheim در آلمان و برتراند دو ژوونلBertrand De Jouvenel در فرانسه، شکل گيري تمدن جديدي فراسوي سرمايه داري و سوسياليسم را پيش بيني کردند، تمدني که سالها بعد، دانيال بل، جامعه فراصنعتي ناميد. در واقعيت جامعه اطلاعاتي فراصنعتي پيش بيني درستي بود، که از طريق تحليل سياسي جهان مدرن، هم فلختايم و هم دوژوونل، به آن رسيدند، که ديگر ليبراليسم و سوسياليسم نميتوانند راه حل براي آينده باشند، و ميبايست فراسوي سرمايه داري و سوسياليسم رفت، و گام بعدي بشريت فراسوي جامعه صنعتي است..

هرچند آنها خصوصيات اصلي اقتصادي جامعه جديد در حال شکل گيري را نمي دانستند، برخورد آنها نظير تيتو و برخي ديگر از رهبران جهان سوم در سالهاي 1940 و 50 نبود که سعي ميکردند راه ميانه اي بين سوسياليسم و سرمايه داري را به مثابه آلترناتيو دوران پس از جنگ دوم جهاني ارائه کنند. آينده نگرهاي مدرن ميدانستند که ميبايست به طور بنيادي فراسوي جامعه صنعتي، در هر دو شکل سوسياليستي و سرمايه داري آن رفت، تا معضلات عصر ما را پاسخ گفت.

به عبارت ديگر، تعديل يا آميختن راه حل هائي که براي جامعه صنعتي کار کرده اند، پاسخ براي تمدن جديد درحال تولد نبود، .و آنان به انفصال بنيادي از گذشته، در تمام عرصه هاي زندگي، و نه فقط سياست، نظر داشتند. معهذا اولين آينده نگر ها هيچگاه از عرصه سياست غافل نبودند، بويژه آنکه تجربه بلافاصله خود آنها، يعني فاشيسم نازي در اروپا، به آنها مقاومت .و بازگشت نيروهاي سياسي کهن را آموخته بود. نازيسم خود نوعي بازگشت به گذشته ، براي يافتن آلترناتيو در برابر بحران جامعه صنعتي سالهاي 1920 و 30 بود.

آينده نگر عمده بعدي دانيال بل بود که بالاخره خصوصيات بنيادي جامعه فراصنعتي را تعريف کرد. کتاب "فرارسيدن جامعه قراصنعتيThe Coming of Post-Industrial Society" وي يک کلاسيک اانديشه فيوچريستي است، و بنظر من هيچ کتاب ديگري به اندازه اين کتاب 1973 بل، بر انديشه اجتماعي نوين تأثير نگذاشته است. او اقتصاد قراصنعتي استوار بر دانش را در برابر توليد صنعتي استوار بر کار تعريف ميکند، و بعد ها در پيشگفتار 1999 بر همان کتاب، بطور مبسوط تعريف خود از دانش رمزي شده codified knowledge را ارائه داد.

دانيل بل بعد ها در مقاله سقوط زمان، مکان و دولت The Break Down of Time, Space, and Society سکتور سروِيس در جامعه قراصنعتي را از سکتور سرويس در اقتصاد هاي عقب مانده تفکيک ميکند، و اختلاف تعييين کننده را همان دانش رمزي شده ذکر ميکند. آنچه وي دانش رمزي شده مينامد، امروز به آساني در ASIC هاي بغرنچ در توليد سمي کانداکتورsemiconductor قابل رويت است، که در آن دانش در درون خود طرحdesign نهفته است، و اين طرح ها اقتصاد واقعي فراصنعتي را از اقتصادهاي قديمي سرويس-دار جدا ميکنند، و من موضوع ارزش در توليدات اقتصاد نوين را در جاي ديگر بحث کرده ام.

در ميان سه نوع آينده نگري مدرن، يعني نحليليanalytic، نظريvisionary، و مشارکتيparticipatory ، تشکيلات هاي آينده نگر در چند دهه گذشته اساس توجه خود را بر روي آينده نگري تحليلي گذاشتند، با اثرات ارزنده در پيشبيني و تحليل گرايش هاforecasting and trends analysis و متد هاي مربوطه، نظير آناليز محتويcontext analysis و يا متد دلفيDelphi، براي تعيين آنچه *ميتواند* اتفاق افتد، و در 50 سال گذشته آينده نگري تحليلي دستاورد هاي عظيمي داشته است و امروزه در بيشتر دانشگاهها تدريس ميشود.

تا آنجا که به ديدگاه ها مربوط ميشود، همچنين ما در موقعيت بسيار بهتري نسبت به گذشته هستيم، و امروز نظريه پردازاني نظير ري کورزويلRay Kurzweil معادل فولرBuckminster Fuller بعلاوه انيشتن، در عرصه آينده نگري نظري، يعني در پاسخ به آن که چه "ميتواند* انفاق افتد، کارهاي ارزنده اي ارائه کرده اند، که افق هاي دور دست مقابل بشريت را ترسيم نموده اند. . حتي در عرصه موضوعات عدالت اجتماعي ، آينده نگرها در مقايسه با چپ وراست جامعه کهن صنعتي، نظرات بسيارمهمي عرضه کرده اند. در نتيجه از نظر آينده نگري نظري نيز ما بسيار جلوتر از گذشته هستيم.

در عرصه آينده نگري مشارکتي، زمانيکه يک آينده نگرمي پرسد چه *بايستي* اتفاق افتد، عملکرد آينده نگرها در موسسات NGO ، تجاري، .آموزشي ، يا ارتباطات جمعي تأثيرات مهمي دردنيا گذاشته است.

ولي در عرصه سياست، آينده نگري مشارکتي، بر روي متحدين آينده نگري جهت نمايندگي پلاتفرم خود تکيه کرده است، و در اين عرصه ما شکست خورده ايم.

درست است که آينده نگر هائي نظير جان نيزبيت John Naisbitt و تافلر ها Tofflers ترند هاي سياسي را مورد توجه قرار داده اند، ولي تا آنجا که به آينده نگري مشارکتي مربوط ميشود، در گيري آنها اساسأ در رهبري کسب و کار business leadership بوده است و نه ايجاد آلترناتيو هاي سياسي، که هيچکدام توجهي براي کوشش در ايجاد يک حزب آينده نگر نداشته اند.

***
پلاتفرم ائتلاف ها و معضلات توسعه فراصنعتي چيست؟ بسياري برنامه هاي احزاب قديمي، براي حل معضلات تکنولوژي هاي فراصنعتي، ارائه راه حل هاي کهنه شده ناموفق صنايع قديمي است. مثلأ هوارد دينHoward Dean کانديد حزب دموکرات امريکا، سعي ميکند مسأله بيکاري در سيليکان ولي کاليفرنيا را با متوقف کردن خروج مشاغل به هندوستان و تايوان درمان کند، يعني از طريق پائين آوردن هزينه توليد آمريکا به سطح آن کشورها، تا که شرکت هاي تکنولوژي جديد را به استخدام در آمريکا تشويق کند. اگر اين طرح کار کند، چه از طريق انگيزه هاي ايجاد شده در سيستم مالياتي و چه از طرق ديگر، معني اش اساسأ پائين آوردن سطح پاداش و استانداردهاي محيط زيست در سيليکان ولي به سطح هند و تايوان است و نه بالعکس.

اين برنامه چندان تفاوتي ندارد با راهي که دموکراتها براي چند دهه، بدون موفقيت، براي متوقف کردن کاهش مشاغل در صنعت اتومبيل سازي ، و جلوگيري از رفتن آن مشاغل به خارج، در پيش گرفتند. اين ها نمونه هاي راه حل هاي صنايع دود زاي گذشته و نمايندگانش است، که از اين طريق سعي در رقابت با صنايع مشابه در خارج امريکا مينمودند، زمانيکه ديگر اين صنايع قديمي قابل رقابت نبودند، و با استفاده از تشويق هاي مالياتي، حمايت گرائي تجاري، يا سوبسيت هاي دولتي، سعي در افزايش عمر صنايع ميرنده مينمودند، بجاي آنکه توليد نو و شکوفا را توسعه دهند.

بنظر من هوارد دين هيچ برنامه موثري براي ننوتکنولوژي يا براي فيبر نوري در مايل آخر به خانهlast mile fiber to the home ندارد. در سپتامبر 2003 من درباره پلاتفرم هوارد دين نوشتم و نياز به پروژه آخرين مايل به خانه را خاطر نشان کردم، و شخصي از جمع انتخاباتي وي براي من يادداشتي فرستاد و از من خواست که حرفم را پس بگيرم، چرا که طبق ادعاي وي، هوارد دين براي اين موضوع طرح ارائه کرده است. من تمام اسنادي که وي برايم فرستاده بود را خواندم و ديدم که اين آقا معني *آخرين مايلlast mile* را نمي فهمد.

اجازه بدهيد ذکر کنم که بنظر من ليبرمن و تيم وي بسيار براي دموکراسي و حقوق بشر بيشتر احترام قائلند تا تيمي که به دور هوارد دين حلقه زده اند، که زمانيکه براي* پلاتفرمشان* به مبارزه طلبيده ميشوند و نه شخصأ، سعي ميکنند با قلدري منقديني نظير من را خاموش کنند، بجاي آنجه سعي کنند درباره موضوع بحث ياد بگيرند، موضوعي که اهميت تعيين کننده اي براي آينده زيربناي سيستم ارتباطات در جهان، و نيز براي آينده توسعه فراصنعتي در امريکا و بقيه نقاط جهان دارد. من به وي پاسخ دادم که اين دموکراسي است که وي ميتواند عقائد خود را منتشر کند و من هم ميتوانم عقائد خود را. من هنوز فکر نميکنم که وي معني *آخرين مايل* را فهميد. اين يک مقاله خوب در باره فيبر نوري در آخرين مايل است، براي هر کسي که علاقمند به موضوع باشد.

اجازه دهيد برگردم به موضوع بحثم درباره آنکه چرا يک نيروي سياسي آينده نگر لازم است. لزوم آن فقط بخاطر موضوعات منفرد نظير فيبرنوري به خانه نيست. من مطمئنم افراد بسياري هستند که متحدين آينده نگرها در اين مورد و بسياري موارد ديگر هستند. مسأله اين است که آينده نگرها بدون يک حزب آينده نگر، نميتوانند نيروي موثري براي پيشبرد توسعه فراصنعتي باشند، و پس از نوت گينگريچ و ال گور، ما به پشتيباني از هوارد دين ميرسيم، بدون آنکه نتيجه عمده اي براي توسعه فراصنعتي بدست آوريم. مشکل در همکاري با متحدين نيست، مسأله نداشتن حزب سياسي آينده نگر است.

امروز سيليکان ولي امريکا مرده است و تغيير اين وضعيت از عهده تحليل گران خارج است. رهبران سياسي با پلاتفرم روشن فراصنعتي لازم هستند که در پروسه سياسي political process شرکت کنند، و نه فقط چهره هاي جديد با همان پلاتفرم هاي شکست خورده احزاب قديمي باشند.

بنظر من در 50 سال گذشته بزرگترين کمبود ما آن بوده است که آينده نگران هنوز حزب سياسي مستقل خود را در آمريکا، در ايران، و در کشورهاي ديگر ندارند. پس چرا ما متحيريم که صنايع قديمي اتومبيل سازي، خطوط هوائي، و يا نفت، از طريق دولت رجحان مييابند، و حتي سوبسيت دريافت ميکنند، زمانيکه جامعه اطلاعاتي به پس رانده ميشود، وتکنولوژي هاي فراصنعتي در امريکا و ديگر نقاط پشتيباني نميشود.

***
بنيانگذاران اوليه فيوچريسم بسيار سياسي بودند، اما با گذشت زمان، آينده نگرها بيشتر به موضوعات اقتصادي، فرهنگي، و اجتماعي، پرداختند و به عرصه سياست توجه نکردند. تا زمانيکه آينده نگري پخته نشده بود، تمرکز بر روي عرصه سياست ميتوانست باعث شود که آينده نگر ها از بسط نظرات خود در عرصه هاي ديگر زندگي منحرف شوند، و ميتوانست آينده نگري را بند الحاقي طرح ها و پلاتفرم هاي نيروهاي ديگر مبدل کند، که در عرصه هاي مختلف بيشتر جا افتاده بودند. اما اوضاع امروز متفاوت است، و پس از 50 سال، آينده نگران در همه عرصه هاي پرس و جوinquiry رشد کرده اند.

آينده نگرها و تکنولوژيست هاي پنج دهه گذشته، بيشتر شبيه مشتاقان جامعه صنعتي اروپا در قرن 18 بودند، که تصور ميکردند ارجحيت پاراديم جديد صنعتي، بطور اتوماتيک به جايگزيني جامعه کشاورزي و طلوع جامعه صنعتي مي انجامد اين درست است که با نگرشي بي غرضانه، آنها طرحي والي تر از سيستم فئودالي ارائه ميدادند، اما اين برتري بخودي خود بمعني پيروزي در عرصه هاي اقتصادي، اجتماعي، و سياسي نيست.

عقب گردهاي عمده زيادي بويژه در قلب جامعه صنعتي در انگليس اتفاق افتادند تا درک شود که جامعه کشاورزي گذشته براحتي پنجه خود را از رهبري قدرت دولتي رها نميکند، و شکست را نمي پذيرد، و سعي ميکند از امکانات دولت، و با دادن سوبسيت به خود، جهت بقا خود سود جويد. مروجين جامعه نو مجبور شدند که مبارزات عمده سياسي با جامعه کهن بکنند تا که صنعتي شدن اروپا را به پيش ببرند، و پاراديم جامعه صنعتي را پيروزمند کنند، و موفقيت آن ها برروي سيني نقره به آنها هديه نشد، و مبارزه واقعي سياسي شان آنرا ممکن کرد. همين حقيقت درباره پاراديم جديد فراصنعتي امروز مطرح است.

هر تمدني در تاريخ که موفق به جايگزيني خود به جاي تمدن کهن شده است، از اين طريق بوده که مروجين آن تمدن جديد، نقش سياسي بمبارزه طلبيدن تمدن کهن را عهده دار شده اند. ميتوان سعي کرد همه اشتباهات نيروهاي سياسي گذشته را اجتناب کرد، مثلأ اشتباه دولت گرائي سوسياليست ها، اما نميشود فکر کرد نياز به رهبري سياسي بيهوده است، و آن را در دست نمايندگان تمدن هاي کشاورزي و صنعتي قديم رها کرد، و هنوز انتظار داشت اقتصاد اطلاعاتي فراصنعتي شکل گيرد. پلاتفرم آينده نگر، روش ما براي حل بحران کنوني آمريکا، ايران، و نقاط ديگر جهان است، و نيروهاي سياسي ديگر پلاتفرم آينده نگر رابه پيش نميبرند.

يک نيروي جديد سياسي در آمريکا با ثروت راس پرونRoss Peron نتوانست خلق شود، اما با بينش آينده نگر ها ميتواند آغاز شود. در 20 سال گذشته، من درباره توسعه واپس گراي ايران پس از انقلاب ارتجائي 1357 نوشتم. آنچه آن رويداد نشان داد اين حقيقت بود که ترقي جامعه فراصنعتي اتوماتيک نيست، و عقب گردي حتي به جامعه قرون وسطائي نيز امکان پذير است. بنابراين لزوم وجود يک نيروي سياسي که به روشني با تمدن جديد فراصنعتي سمت گيري کند، در هر نقطه جهان ضروري است، تا که از چنين عقب گردهائي جلوگيري شود، و تمدن جديد قراصنعتي ساخته شود. وجود چنين حزبي به ائتلاف هاي آينده نگرها با نيروهاي ديگر نه تنها لطمه نميزند، بلکه آن اتحاد ها را تقويت هم خواهد کرد.

منابع فصل15

16. يادداشت بيوگرافيک

noreply@blogger.com (sam ghandchi) — Wed, 24 May 2006 21:29:00 +0000

16. يادداشت بيوگرافيک

من ناشر و سردبير پورتال آينده نگر ايرانسکوپ در واشنگتن هستم. متولد سال 1330 در تهران و فارغ التحصيل دبيرستان البرز. در سال 1969 در آمريکا به دانشگاه رفتم، و پس از پايان تحصيلات به ايران بازگشتم. در طي دوران دانشجوئي ، من از اعضأ کنفدراسيون جهاني دانشجويان در آمريکا بودم. پس از بازگشت به ايران در سال 1974، من از طرف ساواک شاه مورد باز جوئي و آزار قرار گرفتم.

در آن سالها سمپاتي به جريان چپ داشتم هرچند حتي در سالهاي قبل از 1357 به برنامه هاي چپ انتقاد داشتم و بعنوان يک متفکر آزاد انديش و تئوريسين، هميشه بر روي علم و آينده توجهم متمرکز بود، و از همان سال 1970، از ابتداي فعاليت سياسي، با حزب توده و شوروي مخالف بودم.

پس از انقلاب 1357، بعنوان يکي از پايه گذاران و اعضأ هيئت تحريريه نداي آزادي، اين نشريه روزانه عصر تهران را در کنار ديگر همکارانم منتشر کردم، تا وقتيکه اين روزنامه و نشريات آزاد ديگر آنزمان در ايران، از طرف جمهوري اسلامي ايران در سال 1360 بسته شدند. نداي آزادي نشريه دموکراتيکي بود نظير پيغام امروز، آيندگان، وحتي مدتي در چاپخانه ييغام امروز و چند صباحي هم در چاپخانه آيندگان منتشر ميشد، و همچون بسياري نشريات دموکراتيک ديگر طي آن سه سال شبه دموکراسي در ايران 1357-60 منتشر شد. نسخه هاي قبلي نداي آزادي ممکن است هنوز در آرشيو هاي کتابخانه کنگره آمريکا موجود باشند.

انقلاب 1357 ايران و برنامه هاي نيرو هاي مختلف در آن انقلاب به من نشان داد که راه هاي گذشته توسعه، ديگر کار نميکنند. بنابراين حتي در کشوري توسعه نيافته نظير ايران، نياز است که بدنبال راه حل هاي جديد براي حل مسائل کهنه و نو گشت، و من آغاز به جستجو در فراسوي طرح هاي کهن اقتصادي و اجتماعي چپ و راست کردم. به اين دليل خود را در مقالاتم در سال 1360 آينده نگر خواندم، بدون آنکه بدانم که ديدگاهي با نام "فيوچريسم" وجود دارد.

***

بعد ها در سال 1362، پس از بازگشت به آمريکا، و در ادامه تحقيقاتم، با نظرات دانيل بلDaniel Bell، آلوين تافلرAlvin Toffler، جان نيزبيت John Naisbitt، پيتر دراکرPeter Drucker، ريموند کورزويلRaymond Kurzweil، باک مينستر فولرBuckminster Fuller، و انجمن جهان آيندهWorld Future Society آشنا شدم. دانيل بل تأثير ممتدي بر انديشه من داشته است. من ميتوانم بگويم که با 99 در صد نوشته هاي او موافقم.

در پائيز 1985، مقاله اي در ژورنال علمي هوش مصنوعيAI Magazine منتشر کردم، با عنوان ابزار هوشمند شالوده تمدني نوينIntelligent Tools: The Cornerstone of a New Civilization، که در آن درک خود را از آينده و آينده نگري برشته تحرير در آوردم. نامه اي ار دانيل بل دريافت کردم که به من کمک کرد موضوعات مربوط به تکنولوژي نوين، استنتاج منطقي، و هوش را بهتر درک کنم. من هميشه از دانيل بل بسيار آموخته ام.

در سال 1986 "ترقي خواهي در عصر کنوني" را اول بصورت جزوه و بعداً در هفته نامه ايران تايمز واشنگتن بشکل سري مقالات در چند شماره از 1986 تا 1987 به چاپ رساندم، که در آن درک خود را از معني مترقي در عصر حاضر توضيح دادم، و اين نوشته شامل نوشتارم تحت عنوان "آينده نگري مدرن" بود که بعد ها خيلي مورد استقبال قرار گرفت. همچنين تز اصلي من درباره انقلاب ايران و رابطه اقتصاد دولتي و ديکتاتوري در سوسياليسم را که در 1981 بحث کرده بودم، ابتدا در اين رساله تدوين کردم و بعد ها در مصاحبه با سايت آينده نگر و بالاخره در کتاب "ايران آينده نگر" بسط دادم. بحث عدالت اجتماعي و انقلاب کامپيوتري را نيز در 1987 نوشتم و بعد ها در نوشته هاي ديگر بويژه در نوشتار درآمد آلترناتيو نظراتم را بسط دادم. کتابي نيز درباره تاريخ کردستان و فدراليسم نوشتم، و بحث مونيسم و پلوراليسم را در سالهاي 1982-1984 تدوين کردم.

***

از سال 1985 تا 1989 اولين کتابفروشي آينده نگر نُوا Nova Bookstoreدر آمريکا را در سانيويلSunnyvale در نزديکي شهر سن هوزه کاليفرنياي آمريکا باز کردم، البته کتابفروشيWorld Future Society قبل از من وجود داشت وليکن از طريق پست بود. وقتي نُوا را باز کردم با پسر Edward Cornish بنيانگذار انجمن جهان آيندهWFS همکاري ميکردم . او به من گفت که از لحاظ مالي اين پروژه ميتواند خيلي سخت باشد و من گفتم اشکالي ندارد و به اين کار علاقه دارم و بالاخره تا 4 سال ادامه دادم . هدف من روشن کردن ايده هاي خود، و يافتن افرادي با موضوعات مورد توجه مشترک بود، و وقتي که آن شد، آن کتابفروشي را بستم، چرا که بعنوان يک کار تجارتي، بسختي حتي زندگي ام را تأمين ميکرد. از نظر حرفه اي، من در رشته ارتباط شبکه اي کامپيوتري، بريج ها، و روتر ها کار ميکنم و در رزومه ام نوشته ام که قبل از باز کردن کتابفروشي نُوا، در سالهاي 1982-85، با چند نفر از دوستانم، در بنيانگذاري کتابخانه دهخدا و بنياد فرهنگ ايران در برکلي کاليفرنيا مشغول بودم.

بهر حال تأسيس و گرداندن کتابفروشي نُوا در آن سالها به عمق درک خودم از آينده نگري کمک کرد، و در محيط اطرافم تأثير گذاشتم، و با آينده نگرهاي مختلف دنيا آشنا شدم. آينده نگرهاي نقاط مختلف دنيا وقتي به منطقه سانفرانسيسکو ميامدند به کتابفروشي نُوا سر ميزدند. حتي ويليس هارمنWillis Harman از سخنرانان مجموعه سخنراني هاي هفتگي نُوا بود و يکي از موسسين انستيتو مطالعات آينده IFTF از روز اول افتتاحيه من که در مجله The Futurist انجمن جهان آيندهWFS اعلام شده بود، به کتابفروشي من آمده و هميشه ميامد. اين ها به من امکان داد با افکار مختلف آينده نگري آشنا شوم.

در سال 1990 پس از بستن نُوا رساله "يک ديدگاه آينده نگر" را نوشتم که مرحوم جک لي هم که بنيانگذار سازمان فراسوي جنگ بود و با من در کتابفروشي نُوا همکاري داشت، آن را امضأ کرد، و همچنين در آن سالها چند کار تازه در زمينه خردگرائي ارسطو، دکارت ، اسپينوزا ، لايبنيتس، و راسل نوشتم که بعدها در زمينه بحث سکولاريسم بسط دادم.

***

سه سال پس از بستن کتابفروشي نُوا، در سال 1992، با آقاي حسين مولا که در سوئد زندگي ميکردند براي تأسيس مجله آينده نگر شروع به همکاري کردم. در سالهاي پيش از آن تاريخ، آقاي مولا و همکارانشان راديوي آزادي را در سوئد ساخته بودند. مجله اول قرار بود جاپي باشد و من متن هاي مقالات "ابزار هوشمند" و "فلسفه علم در قرن بيستم" را فرستادم که دومي دست خطي بود. توصيه کردم از کامپيوتر استفاده کنيم و بعداً روي اينترنت مجله را بياوريم و اميدوار بودم دوستاني که در سوئيس و سوئد داشتم که از نظر تکنيکي متخصص بودند، به آقاي مولا کمک کنند که عملاً نشد، و آقاي مولا خودش راه يابي کرد و کامپيوتر را آنسال گرفت .

در اوت 1993 من درباره متن سقوط زمان دانيل بل که براي اداره پست سوئد ارائه کرده بود، به آقاي مولا گفتم، که در سوئد ايشان مجله فرامتيدرFramtider نشريه انستيتو مطالعات آينده را که در آنجا چاپ ميشود پيدا کردند و برايم فرستادند، و بعداً خودشان هم ترتيب ترجمه و چاپ آن را دادند. لازم به تذکر است که مقاله سقوط زمان دانيل بل، در هيچ جائي بغير از آن مجله چاپ نشده، و خود شخص دانيل بل بمن در 1993 گفته بود که سالهاست درباره آينده نگري مطلبي ننوشته اند و آن نوشته تازه ترين نوشته شان در مورد آينده نگري است، و گفتند آن را در فرامتيدر پيدا کنم که بفارسي منتشر کنم، و من در آن زمان از آقاي مولا خواهش کردم که در سوئد پيدا کردند.

از سال 1993 تا 1996 آقاي مولا سيستم کامپيوتر مجله را آماده کرد و بالاخره در مارس 1996 اولين اي ميل را به من فرستاد و دو سال بعد از آن تاريخ اولين شماره مجله آينده نگر را آقاي مولا در ژانويه 1998 روي اينترنت منتشر کردند و با هم بنياد آينده نگري ايران را اعلام کرديم که تا اواخر سال 1999 هم آن کوشش ادامه داشت، وليکن پس از آن تاريخ آقاي مولا کار مجله آينده نگر را ادامه دادند، هر چند گاه به گاه مقالاتي از من هم در آنجا چاپ ميشد.

در واقع پس از سال 2000 از يکسو سايتهاي آينده نگري بيشتر و بيشتري در ايران و خارج بوجود آمدند و تفاوتهاي ديدگاه هاي سياسي آنها نيز از خوانندگان تيزبين پنهان نبود، و از سوي ديگر علاقه به مطالب آينده نگري در نشريات گوناگون سياسي و فرهنگي ديگر هم بوجود آمد و تا آنجا که به فعاليت مطبوعاتي مربوط ميشود همانگونه که در زير شرح داده ام با نشريات مختلفي همکاري کردم، مجموعه نوشته هايم را هم در سايت شخصي خود آرشيو کردم، و پورتال آينده نگر ايرانسکوپ را نيز بوجود آوردم.

***

من از اوائل سال هاي 1990 روي اينترنت فعال بودم ولي اولين مقاله درمورد ايران را در سال 1993 بر روي يوزنت نوشتم . سال بعد با دکتر حسين باقر زاده که قبلاً با هم بر روي يوزنت يک سري بحث هاي نظري داشتيم، در مارس 1994 گروه IHRWG ايراني حقوق بشر را بر روي اينترنت تشکيل داديم، که آن فعاليت با مقاله من در يوزنتUsenet درباره سنگسار زنان شروع شد و طي سالها، دکتر باقرزاده، دبير اول گروه، و همکاران ديگر گروه ايراني حقوق بشر، خدمات مهمي به جنبش حقوق بشر ايران نمودند، و من هم در زمينه ايجاد اولين سايت گروه و نيز بحث هاي نظري حقوق بشر در يوزنت به آن ياري ميرساندم بويژه در زمان تهديد دکتر باقرزاده بوسيله خامنه اي در موقع بسته شدن روزنامه نشاط در ايران. بالاخره هم اکثر اعضاء اين گروه فعاليت خود را در منشور 81 ادامه دادند، که هنوز هم وجود دارد.

من همچنين در پي فعاليت در اينترنت نياز به يک پورتال آينده نگر و سيستم توزيع اخبار مرتبط با آينده را ديدم که اول با درج اطلاعات مرتبط در يوزنت شروع کردم و بالاخره در ماه اوت 1999، سايت پورتال ايرانسکوپ را تأسيس کردم و در مقاله چرا من ايرانسکوپ درباره دليل تآسيس آن مفصلاً تو ضيح داده ام. طي آن سالها علاوه بر يوزنت که در آن مقاله مينوشتم، يک ليست اي ميل بنام "دوستان" را منتشر ميکردم که بعداً به دو ليست اي ميل ايرانسکوپ و آينده بر روي ياهو تکامل يافتند و آن دو ليست هم هردو بعداً در يک ليست اي ميل بنام "ايرانسکوپ نيوز" تکامل يافتند، که هنوز هم فعال است و امروز از طريق RSS هم قابل دسترسي است.

بتازگي مقاله اي در مجله کاپوچينو درباره شکل گيري فعاليت ايرانيان در اينترنت منتشر شده است و در آن به فعاليت من در اوائل سالهاي 1990 در اينترنت نيز اشاره شده است، عنوان مقاله "گذري کوتاه در تاريخ ايرانيان در اينترنت" ميباشد. نويسنده مقاله در يوزنت هم با من حضور داشت وليکن قبل از فعاليت بر روي اينترنت، در سالهاي 1985-1989 به کتابفروشي آينده نگر نُوا که من در سانيويل داشتم هم مي آمد. در 20 و چند سال گذشته، من در ايران تايمز، soc.culture.iranian ، فوروم جبهه ملي، مهديس، ايرانسکوپ، سايت آينده نگر و نشريات ديگر مقالاتم را منتشر کرده ام. کل مقالات منتشر شده ام در هوم پيجhome page من قابل دسترسي است.

در سال 2001 پلاتفرم پيشنهادي براي حزب آينده نگر را تمام کردم. اين کار را از 1986 شروع کرده بودم و در سال 2000 نسخه اولش را نوشتم و سالها درباره بياز به ايجاد اين حزب در مقالات مختلف بحث کردم.

وقتي امروز به يکي از تازه ترين نوشته هايم در زمينه آينده نگري تحت عنوان "يکتائي انفصالي و ما" مينگرم ميبينم که چه راه طولاني اي بوده است و اين همه با تشکر از همکاري همه همراهان و دوستاني که در اين سالها يار و مددکارم بودند. امروز مايه خوشوقتي است که بسياري از دوستان با طرز انديشه هاي گوناگون به اهميت انديشه آينده نگري پي برده اند و اين انديشه بويژه بيش از پيش در ميان ايرانيان مورد استقبال قرار ميگيرد.

لطفأ کتاب ايران آينده نگر من را بر روي نت بخوانيد که در آن نظرات خود را در مورد جهان امروز منشر کرده ام و انجمن جهان آينده World Future Society نيز مروري بر آن کتاب نوشته است که در مقدمه آن آمده است.

منابع فصل16

17. منابع

noreply@blogger.com (sam ghandchi) — Wed, 24 May 2006 21:28:00 +0000

17. منابع

Chapter01. Introduction
? Reactionary Reformism [2003] اصلاح طلبي ارتجاعي
Chapter02. Progressiveness and the 1979 Revolution
? Progressiveness in the Present Epoch ترقي خواهي در عصر کنوني 1987 و مقدمه 1999
? Iran versus Pakistan [1994]
? Why Shiism Became the Flag of 1979 Iranian Revolution [1998]
? [Audio] مصاحبه 2002 درباره انقلاب 1979
? Shariati & Al-e Ahmad [1999]
? About Safavids: Why Shiism and not Persianization?? [2002]
? A Short Note about Dr. Sanjabi & Iranian Liberals [2002]
? Is Socialism More Just? [2002]
? Iraq-Islamists Using Freedom to Kill Freedom [2003]
? Forming an Open Society in Iran [2003]
Chapter03. Not a Coup but a Reactionary Revolution
? Notes on Enghelab-e Sefid [1981]
? One Lesson of 1979 [2000]
? Iranian Futurist Party Platform [2001]
? davAzdah gharn sokoot [2002]
Chapter04. Futurists and the Iranian Experience
? Hostage-taking [1999]
? Daniel Bell on Religion
? World Future Society Book Catalogue
? Federal Democratic Republic of Iran?? [2002]
? In Defense of Prince Reza Pahlavi [2002]
? What is Secularism? [2003] سکولاريسم چيست؟
? Why Federalism for Kurdistan and Rest of Iran [2003] چرا فدراليسم براي کردستان و بقيه ايران
? Is Socialism More just? [2003] آيا سوسياليسم عادلانه تر است؟
Chapter05. Shi'a Clergy and Iranian State
? Theocracy Should be Voted out! [1999]
? From Salman Rushdie to WTC [2001]
? Why Shi?a Clergy Should Be Kept Out Of Iran?s State Offices? [2002]
? Fatwa Killing of Ahmad Kasravi and Others by Islamic Fundamentalists [2002]
? *Rule of Law* and *Judgment by the People* [2002]
? Mr. Khatami: Stoning and Mortad Killing Are Not Private Matters [2002]
? Aghajari's Trial is Prosecution of Shi'a Semi-Protestantism! [2002]
? Shariati was Reactionary [2002]
? Religious Wars in Iran [2003]
? No To Shi'a Islamists, *Protect* Democracy [2003]
? What is Secularism? [2003] سکولاريسم چيست؟
Chapter06. Kurdistan, Federalism and Iranian National Sentiments
? Kurds & Formation of Central Government in Iran کردها و شکل گيري دولت مرکزي در ايران 1981 ومقدمه 1999
? Iranian National Sentiments [1994]
? Conference of the Birds [1994]
? My Memories of Different Iranian Cities [1994]
? Federal Democratic Republic of Iran?? [2002]
? About Madison's Federalist Papers & Federalism In Iran [2002]
? About Norouz this Year [2002]
? Federalism is the Lesson of 21-Azar [2002]
? HMI's Anti-Federalism is a Reactionary Position [2003]
? Why Federalism for Kurdistan and Rest of Iran [2003] چرا فدراليسم براي کردستان و بقيه ايران
? Globalization & Federalism [2004] گلوباليسم و فدراليسم
? Komala and Kurdistan [2004] کومله و کردستان
Chapter07. State Economy as the Foundation of Despotism
? About Nationalization of Oil in Iran [2002]
? Is Socialism More just? [2003] آيا سوسياليسم عادلانه تر است؟
? Wealth and Justice in Future Iran [2004] ثروت و عدالت در ايران فردا

Chapter08. Pre-Industrial Attack on Globalization
? A Fiber Optics Backbone for Iran [1998]
? Taboo: Iranians and the West [1999]
? Hostage-taking [1999]
? Producing for a Buyers' Market [1999]
? Stop the "Death to America" Slogan [2001]
? Leadership [2001]
? Iran and the Global Economic Change [2002]
? Is George Bush Overthrowing Mollahs In Iran?? [2002]
? Manuel Castells And Other Leftists And New Technological Changes [2002]
? Globalization And Iranian Intellectual Circles [2002]
? The Left: People With A Mission To Destroy Capitalism [2002]
? Don't Put the Genie Back in the Bottle!! [2002]
? Iran & Saudi Arabia: Monarchies & Islamism [2002]
? Anti-Globalization is a Reactionary Movement [2003]
? A World Vision from City of Heretics [2004] يک جهان بيني از سوي شهر مرتدان
? Why Vote for Kerry? [2004] چرا رأي به کري
? Nation States and Global Line Ups [2004] دولت هاي ملي و صف بندي هاي جهاني
? "Death to America" Chants of IRI New Parliament [2004] شعار "مرگ برآمريکا"ي نمايندگان مجلس جديد جمهوري اسلامي

Chapter09. Iranian Intellectuals and Leftism
? Intelligent Tools: The Cornerstone of a New Civilization ابزار هوشمند شالوده تمدني نوين 1985 و مقدمه 2001
? Progressiveness in the Present Epoch ترقي خواهي در عصر کنوني 1987 و مقدمه 1999
? What Do We Want??? [1994]
? New Paradigms [1994]
? What is an Intellectual [1994]
? Hostage-taking [1999]
? Shariati & Al-e Ahmad [1999]
? Nouredddin-e Kianouri [1999]
? Noam Chomsky & Edward Said: Why Don't They Condemn IRI Atrocities [2002]
? Iran and the Global Economic Change [2002]
? Globalization And Iranian Intellectual Circles [2002]
? The Left: People With A Mission To Destroy Capitalism [2002]
? The Problem Of Alternative Is The Left [2002]
? Manuel Castells And Other Leftists And New Technological Changes [2002]
? MKO and Leftists Programs: Sacrifices to Replace Omavids with Abbasids [2002]
? Ihe Illusion of Reformism in IRI [2002]
? Shariati was Reactionary [2002]
? Anti-Globalization is a Reactionary Movement [2003]
? Iranian Leftism is a Reactionary Force [2003]
? Anti-Globalization is a Reactionary Movement [2003]
? Iran and Restructuring of the Middle East (Revisiting shahrivar e 1320) [2003]
? About Israel [2002]
? What is Wrong with the Palestinian Movement? [2002]
? Noam Chomsky & Edward Said: Why Don't They Condemn IRI Atrocities [2002]
? My Response to Initiatives to Form a Viable Iranian Alternative [2002]
? Again and again Worry about Zionism and Palestine instead of Iran [2003]
? Marxist Thought & Monism [2003] انديشه مارکسيستي و مونيسم-يکتاگرائي
? Pluralism in the Western Thought [2003] پلوراليسم در انديشه غرب-کثرت گرائي
? A Theory of Uniqueness Value [2003] يک تئوري ارزش ويژه
Chapter10. Mojahedine Khalgh Organization (MKO)
? End Justifying the Means! [1994]
? MKO's Promised Land [1994]
? About So-Called ?Islamic Marxism? [1994]
? Questions from MojAhedin-e Khalgh (MKO) [1995]
? Cults [2001]
? Appeasing MKO is Like Appeasing Nazi Fascism [2002]
? Dissolve MKO [2002]
? What about MojAhedin-e Khalgh? [2003]
? MEK and the U.S. [2003]
? Stop mojAhdein's human rights violations [2003]
? About Mr. Daniel Pipes' Article [2003]
Chapter11. Monarchy, Republic, and 21st Century Constitution
? A Dialogue about Liberalism in Iran [1994]
? Mossadegh's Error [1999]
? My Response to Initiatives to Form a Viable Iranian Alternative [2002]
? My Memories of the Savak Interrogations [1998]
? Reza Pahlavi [2001]
? Monarchy for Iran?! [2001]
? Leadership [2001]
? An Open Letter to Prince Reza Pahlavi [2001]
? Fall of the Shah Revisited [2001]
? What is the Solution? [2002]
? "No" to Monarchy in Iran [2002]
? Federal Democratic Republic of Iran?? [2002]
? Are Melli-Mazhabis And Reza Pahlavi Alternatives For Iran? [2002]
? Iranian Monarchy Like Sweden?? [2002]
? Why Prince Reza Pahlavi Needs to Support a *Secular* Republic?? [2002]
? The US and Prince Reza Pahlavi [2002]
? Once again on Reza Pahlavi and Pro-Democracy Movement in Iran [2002]
? Prince Reza Pahlavi: What I Think of His Role? [2002]
? In Defense of Prince Reza Pahlavi [2002]
? Iran & Saudi Arabia: Monarchies & Islamism [2002]
? Why Islamist Come Back in Turkey and Pakistan? [2002]
? Monarchy Anthology [2002]
? What Will be Iran's Future Constitution? [2002]
? Federalism is the Lesson of 21-Azar [2002]
? What if People Voted for Monarchy? [2003]
? به حکومت آينده و قانون اساسي اش بياند يشيم
? مصاحبه 2002 درباره انقلاب 1979
? Who are the Iranian Monarchists? [2003]
? Prince Reza Pahlavi Needs to Call for A Constitution Conference [2003]
? My Second Open Letter to Prince Reza Pahlavi [2003]
? Taking Responsibility: About Reza Pahlavi and Monarchy [2003]
? No to Jebhe Melli & Monarchy [2003]
? Republicans & So-called Monarchists Must Collaborate [2003]
? Forming an Open Society in Iran [2003]
? IDF (Jebhe Demokratik) in the U.S. [2003]
Chapter12. Lobbyists, Human Rights and Islamism
? Stop Stoning the Women in Iran [1994]
? Pharaohs [1994]
? Using Freedom to Kill Freedom [1998]
? Open Society and Its Enemies [1999]
? Religions, Islamic Heritage, etc. [1997]
? Abolish Heresy Persecution Laws [1999]
? Human Rights & Separation of State and Religion in Iran [1999]
? Bertrand Russell and Moscow Trials [1999]
? PETITION: Abolish Qessas Laws in Iran [2000]
? About Sanctions [2000]
? Once again on Sanctions [2000]
? Effect of Sanctions [2000]
? De-Politicizing Human Rights in Iran is Whitewashing IRI Theocracy [2000]
? From Salman Rushdie to WTC [2001]
? IRI Apologists: Under The Cloak Of Fighting Foreign Aggression!![2001]
? Condemn Arrests of IFM Members and Summon of Ebrahim Yazdi [2001]
? From Salman Rushdie to WTC [2001]
? Underdog: Islamic Republic of Iran Playing Victim!! [2001]
? Stop the "Death to America" Slogan [2001]
? After Khatami [2001]
? What Should be Next After U.S. Sanctions? [2001]
? IRI Lobbyists Hard at Work!! [2001]
? Noam Chomsky & Edward Said: Why Don't They Condemn IRI Atrocities [2002]
? Independence Rhetoric of IRI Apologists [2002]
? To World Journalists: IRI *Not* Iran [2002]
? Say "NO" to IRI Lobbyists [2002]
? My Response to Tariq Ali [2002]
? Slideshow of Human Rights in Iran [2002]
? Fatwa Killing of Ahmad Kasravi and Others by Islamic Fundamentalists [2002]
? About MEHR.ORG, A Word with Iranian Intellectuals Abroad [2002]
? UN and Islamic Kill Orders for Aghajari, Rushdie, Kasravi [2002]
? UN Must Stop Criminal Organized Religions [2002]
? A Suggestion to American Politicians, INS Officials, and People [2002]
? Shame on Us Iranians for Not Defending Salman Rushdie [2003]
? War, U.S., and IRI (I Condemn IRI Provocation of War with the U.S.) [2003]
? "Religion as a Private Matter" in the West! [2003]
? I Condemn the Murder of Ayatollah Khoi by the Islamists [2003]
? Iraq-Islamists Using Freedom to Kill Freedom [2003]
? No To Shi'a Islamists, *Protect* Democracy [2003]
Chapter13. Pro-Democracy Movement
? 16-Azar 1332 (Dec 7, 1953) Rooz-e dAneshjoo [1999]
? Slideshow of July 9, 1999 Students Movement in Iran
? 18Tir: Anniversary of July 9, 1999 [2001]
? Rooz-e dAneshjoo: 16-Azar and 18-Tir [2001]
? Slideshow of 16-Azar Students Movement in Iran [2002]
? 1981-versus-1999 [1999]
? What Should Happen in Iran versus What May Happen in Iran? [2000]
? Change: Revolution, Reform, or ...? [2001]
? Leadership [2001]
? Who will lead Iran's desire for change? [2001]
? What Can We Do About IRI Atrocities Abroad? [2001]
? After Khatami [2001]
? About Unity [2001]
? Federal Democratic Republic of Iran?? [2002]
? What is the Solution? [2002]
? How to Understand Iranian Movement to Replace IRI [2002]
? Is Iran Another China? [2002]
? Do MelliMazhabis Want IRI to Be Replaced with a Secular Government? [2002]
? Down with Islamism/Islamic Fascism [2002]
? IRI Making the Next Khatami [2002]
? Iran & Saudi Arabia: Monarchies & Islamism [2002]
? What is Wrong with the Iranian Opposition? [2002]
? Aghajari's Trial is Prosecution of Shi'a Semi-Protestantism! [2002]
? My Response to Initiatives to Form a Viable Iranian Alternative [2002]
? The Illusion of Reformism in IRI [2002]
? Islamism Imposing a Civil War on Iran [2002]
? Shariati was Reactionary [2002]
? Iran and Restructuring of the Middle East (Revisiting shahrivar e 1320) [2003]
? Apathy of 9-Esfand was for What? [2003]
? War, U.S., and IRI (I Condemn IRI Provocation of War with the U.S.) [2003]
Chapter14. Philosophy, Democracy, and Justice
? Politics of Ballot Initiatives [1998]
? Marxist Thought & Monism [1984]
? Pluralism in the Western Thought [1985]
? Philosophy of Science in 20th Century [1984+Publ 2001]
? A Discourse about Value Theory in Knowledge_Based Economies [1988]
? What is New Sound? [1988]
? What is New Sound? (Persian Translation) [1988]
? Dancing in the Air [1988]
? Expressions of Life [1989]
? Women/Men/Love/Commitment/Etc. [1994]
? New Ethical Issues for All Religions & Ideologies [1994]
? Homosexuality & Islam [1994]
? Alan Turing: A Homosexual Who Committed Suicide!! [1994]
? Meaning of Life [1994]
? What is Power? [1998]
? Fanatics & Eric Hoffer?s Analysis [1998]
? Anarchism [1998]
? Fairy Tale: The Fisherman and the Jinny [1998]
? About Rumi's Sufism [1999]
? Teleology & Iranian Worldviews [1999]
? Using Freedom to Kill Freedom [1998]
? Open Society and Its Enemies [1999]
? Memes II & Memes [2000]
? Cults [2001]
? Primaries and IRI Presidential Elections [2001]
? Elections 2001: Islamic Republic of Iran [2001]
? Checks and Balances in Iran [2001]
? Why Pluralism [2001]
? Stop the "Death to America" Slogan [2001]
? What is Modern Democracy? [2001]
? Federal Democratic Republic of Iran?? [2002]
? HezbollAhi Solution versus Surrogate Mothers [2002]
? About the Baha'i Cultish Practices [2002]
? About New Novels in Iran [2002]
? The Left: People With A Mission To Destroy Capitalism [2002]
? Why Shi?a Clergy Should Be Kept Out Of Iran?s State Offices? [2002]
? About Madison's Federalist Papers & Federalism In Iran [2002]
? A Commentary on Thomas Paine's "Age of Reason" [2002]
? About Designing New Democracy [2002]
? Is Socialism More Just? [2002]
? *Rule of Law* and *Judgment by the People* [2002]
? The Music of Amir Baghiri [2002]
? Federalism is the Lesson of 21-Azar [2002]
? What is Being a Futurist? [New Year 2003]
? "Religion as a Private Matter" in the West! [2003]
? Religious Wars in Iran [2003]
? Iraq-Islamists Using Freedom to Kill Freedom [2003]
? No To Shi'a Islamists, *Protect* Democracy [2003]
? Forming an Open Society in Iran [2003]
Chapter15. Futurism, Futurist Party and Iran
? Intelligent Tools: The Cornerstone of a New Civilization ابزار هوشمند شالوده تمدني نوين 1985 و مقدمه 2001
? ترقي خواهي در عصر کنوني 1987 تجديد چاپ 2003 بمناسبت سالگرد انقلاب 1979
? 1986مفهوم آّزادي
? 1986 بيانيه جامعه ايرانيان آينده نگر
? A FUTURIST VIEWPOINT- PART ONE OF TWO [1989]
? A FUTURIST VIEWPOINT- PART TWO OF TWO [1989]
? New Paradigms [1994]
? Future-Related Books [1994]
? Planning, Futurism, and Iran [1994]
? Modern Futurism [in English] [1994]
? A Fiber Optics Backbone for Iran [1998]
? The New Millennium: The Age of Thinking! [1999]
? Producing for a Buyers' Market [1999]
? PDF [2000]حزب آينده نگر ايران طرح اوليه
? JPG [2000]حزب آينده نگر ايران طرح اوليه
? Hezb-e Ayandeh-Negar-e Iran [2000]
? Why Vote for Al Gore [2000]
? Iranian Futurist Party Platform (Proposal-July2001)
? State of the World Economy [2001]
? آينده نگري مدرن 1987 تجديد چاپ 2001
? مقدمه 2001 متن فارسي پلاتفرم پيشنهادي حزب آينده نگر ايران
? 2001پلاتفرم پيشنهادي حزب آينده نگر ايران دسامبر
? Framework: A Futurist Unity Plan (Feb 2002)
? The Impact of Intelligent Tools on Human Life and the World [2002]
? Iran and the Global Economic Change [2002]
? Globalization And Iranian Intellectual Circles [2002]
? About Tofflers, Newt Gingrich, Republican Party, Etc. [2002]
? Manuel Castells And Other Leftists And New Technological Changes [2002]
? About Futurism and Third Wave Terminology [2002]
? What Will be Iran's Future Constitution? [2002]
? Mary Shelly & Nanotechnology [2002]
? مصاحبه 2002 درباره انقلاب 1979
? My Response to Initiatives to Form a Viable Iranian Alternative [Sept 2002]
? Anti-Globalization is a Reactionary Movement [2003]
? What is Being a Futurist? [New Year 2003]
? به حکومت آينده و قانون اساسي اش بياند يشيم
? My Didgah (View) of Manshoor81 [2003]
? What is Being a Futurist? [New Year 2003]
? Forming an Open Society in Iran [2003]
? Future-Related Books
? Anthology
Chapter16. Biographical Note
? My Profile

18. ضميمه ها

noreply@blogger.com (sam ghandchi) — Wed, 24 May 2006 21:23:00 +0000

18. ضميمه ها

سکولاريسم، پلوراليسم، و چند رساله ديگر
فراسوي جنگ
کردها و شکل گيري دو.لت مرکزي در ايران
ترقي خواهي در عصر کنوني
ابزار هوشمند شالوده تمدني نوين
آيا ننو تکنولوژي واقعي است؟
يک ديدگاه آينده نگر
زنان، مردان، عشق ، تعهد، و آينده
درآمد آلترناتيو-عدالت اجتماعي در جامعه فراصنعتي