Ганбатын блог

Бас нэг юм бодъё

2011-09-20T14:49:00.000+08:00

Ер нь бодохнээ гадны зарим нэг орноос бидний үзүүлэх хариу үйлдлийг харах, туршихаар янз бүрийн мэдээлэл цацаад байгаа ч юм шиг.
Цөмийн хаягдалын асуудал гадны томоохон хэвлэлүүдээр гарч, Ерөнхийлөгч, Засгийн газар нь хүртэл хамжиж байж нэг дарж аваад хэдхэн хонотол Далай ламын тухай шинэ сэдэв өгч байх шиг.

Далай ламын хойд дүрийн талаар бидний итгээд байдаг гадны хэвлэлүүд одоогоор бичсэн нийтэлсэн зүйл харагдахгүй л байна. Манай өдөр тутмын нэг сонины "баталгаатай эх сурвалж"-ын мэдээ шүү дээ. Сонинд бичсэнээр бол Далай лам Францад айлчилсаныхаа дараа Монголд ирж, албан ёсоор зарлана гэсэн байсан.

Далай багш өнгөрсөн 8-р сард Франц, Эстони зэрэг Европын орнуудаар, саяхан Латин Америкийн орнуудаар зочлоод одоо Дарамсалад очсон бололтой.

Далай ламын хойд дүрийн асуудал бол шашны гэхээсээ илүүтэй улс төрийн асуудал болов уу. Хойд дүрийг тодруулах талаар БНХАУ-аас гадна БНЭУ ч өөрийн сонирхолоо илэрхийлж байдаг.

Улс төрийн асуудалаас гадна 14-р Далай ламын хориглосон Дорж Шүгдэнг шүтэгсэд манайд нэлээд бий. Тиймээс Улс төр, Шашны маргаанд хүргэх юм биш биз. Бодох юм мэр сэр бий байхаа.

Юу ч гэсэн мэдээнийх нь үнэн мөн тодрог. Би бол эргэлзэж л байна.

Биднийг яг хогийн сав болгох гээд байна уу, эсвэл

2011-08-05T02:11:00.001+08:00

Дахиад атом, цөмийн талаар донгосох болох нь. Гэхдээ яая гэхэв.

Эхлээд "Япон, АНУ нь байна уу, ер нь диваажингаас, бурханы галаа түлж байгаад авчирсан ч бай хамаагүй цацраг идэвхит хаягдалыг Монголын нутагт булахыг би эсэргүүцэж байна." гэдгээ хэлье. Тэгэхгүй бол намайг яг тэдний тагнуул байна гэж хэлэхэд бэлэн улс дүүрэн байна цаагуур чинь.

Тэгээд дараа нь нөгөө талаас хальт хардъя. Монголд цөмийн хаягдал булах тухай асуудал Удамаа хүүгээр хийдэг шиг улс төр байвал яах уу? Цацраг идэвхит хаягдалаа танайд булах нь байна гэдэг яриаг цааш нь жоохон дэлгэрүүлэхэд л бидний олонх нь цөмийн эрчим хүчийг эсэргүүчид болж байна. Болдсайхан эмчийн хэлдэгээр аргалын галтайгаа үлдэх нь хэний эрх ашиг юм бэ? Батлагдаж нотлогдоогүй хэвлэлийн мэдээгээр л бидний тархийг угаагаад байгаа юм биш биз.

Бид хардах эрхтэй юм чинь манайд хаях гэж байна гэж нэг хардана, айлгаж байгаад авдартаа хийх гэж байна гээд бас хардаж болно биз дээ.

Цөмийн эрчим хүч бидэнд ашигтай юу

2011-08-02T00:47:00.000+08:00

Монголд цөмийн хаягдал булшлах тухай хэлэлцээр хийж байна гэсэн мэдээлэл тархаад нэлээд хугацаа өнгөрлөө. Тухай бүр нь холбогдох төрийн албан тушаалтнууд няцаалт хийсээр байгаа боловч гадны хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэлүүд энэ тухай мэдээллээ үргэлжлүүлэн нийтэлсээр л байна. Анх энэ тухай яриа 2009 оны орчим гарч байсныг санаж байна. Яг тухайн үеэр УИХ-аас цөмийн эрчим хүчний талаар баримтлах бодлогын баримт бичиг батлагдаж, манай ураны ордууд ч олны харааж булааж байсан цаг. Тэр үед буюу 2009 оны 8-р сард доорх өгүүллийг бичиж байсан санагдана. Би яг тухайлан энэ талын мэргэжлийн хүн бус тул айхтар гүнзгий оролгүй уран, түүний зах зээл, манай ордууд, эрчим хүчний хэрэглээ зэрэг хэдэн асуудлыг гол болгон судалж өөрийн бяцхан санааг оруулан бичсэн ухаантай.

Түүнээс хойш 2011 оны 3-р сарын 11-ний газар хөдлөлт, Фүкүшима цахилгаан станцын осол, дээр нь манай нутагт цөмийн хаягдал булшлах тухай таагүй үйл явдал, мэдээллүүд хөвөрсний уршгаар цөмийн эрчим хүчнээс айх, болгоомжлох байдал түгэх шинжтэй болжээ.
Миний хувийн бодлоор бол Фүкүшима АЦС-д болсон осол, түүний дараах үйл явдлууд цөмийн эрчим хүчний салбарын хөгжлийг хэдэн жилээр сааруулахаас бус бүрэн зогсоож дийлэхгүй боло уу. Хүний ухаан цаглашгүй тул энэ дайны осолоос урьдчилан сэргийлэх, хохирол багатай давах аргаа олох л болно гэдэгт би итгээд байгаа юм.

Доорх өгүүлэлд дурдсан тоо баримт, ишлэл зэрэг нь 2009 оны байдлаар бөгөөд шинэчилж засварласангүй шууд нийтэлсэн болно.
---
Уран гэж юу вэ?
Уран нь мөнгөлөг өнгөтэй, байгальд өргөн тархалттай металл юм. Түүний онцлог шинж нь цацраг идэвхтэй, бүх металлтай амархан нэгддэг, 1130C хэмд хайлдаг. Ураныг аналитик хими, фото зураг, шилэн эдлэлийн үйлдвэрлэлд ашигладаг боловч хамгийн түгээмэл нь цөмийн эрчим хүч гарган авах явдал юм.
Байгальд ураны үндсэн 3 изотоп байна. Эдгээр нь Уран-234, Уран-235, Уран-238 боловч цөмийн урвалд оруулах замаар лабораторийн түвшинд 20 орчим ураны изотоп гарган авч болно. Уран-238 изотоп нь дангаараа цөмийн гинжин урвал үүсгэн сүйтгэл тарих аюулгүй, зөвхөн цөмийн реакторт боловсруулж Плутон-239-ийг (Pu-239) гаргаж авснаар цөмийн энерги гаргах түүхий эд болдог. Байгаль дахь ураны изотопуудаас урвалд орох огтлол хамгийн өндөртэй нь Уран-235 бөгөөд нэг нейтроноор өдөөгдсөнөөр цөмийн гинжин урвал буюу атомын задрал явагдаж өөрөөсөө асар их хорт туяа, дулаан болон энерги ялгаруулдаг. Уран-234 нь гол төлөв Уран-238 изотопын задралын бүтээгдэхүүн хэлбэрээр маш ховор тохиолдох бөгөөд цөмийн гинжин урвал үүсгэдэггүй. Байгалийн ураны 99,284% ийг Уран-238, 0,711% -ийг Уран-235, 0,0058% -ийг Уран 234 эзэлдэг[1].
Байгальд байх 0.71 хувийн Уран-235 изотопын агууламжтай ураны хүдрийг хэд хэдэн дамжлагаар химийн болон цөмийн үйлдвэрүүдэд боловсруулж Уран-235-ийн 3-5 хувийн агууламжтай ураны давхар исэл болгон баяжуулсны дараа цөмийн зэвсэг эсвэл атомын цахилгаан станцын түлш үйлдвэрлэх түүхий эд бий болдог. Уран-235-аар баяжсан цөмийн түлшийг зөвхөн тусгай орчинд нейтроноор өдөөж цөмийн гинжин урвал явагдана. Үүнээс үзвэл уран байгаль дээр байхдаа эсвэл түүнийг олборлох явцад цөмийн дэлбэрэлт үүсгэх ямар ч аюулгүй гэж ойлгож болно.
Орчин үеийн атомын цахилгаан станцууд 4 хувийн агууламжтай уран-235 ашиглаж эрчим хүч үйлдвэрлэж байна. Нэг грамм уранаас гурван тонн нүүрс шатаасантай тэнцэх хэмжээний илч гаргадаг байна.
Ураны нөөц, түүний олборлолт
2007 онд Дэлхийн Цөмийн Ассоциацаас (World Nuclear Association) хийсэн тооцоогоор дэлхий дээр нийт 5,469,000 тонн ураны нөөц бий гэж тогтоосон байна.[2]

Ураны нөөц бүхий орнууд

№	Улс	Хэмжээ (Тонн)	Нийт нөөцөд эзлэх хувь %
1	Австрали	1,243,000	22,7
2	Казахстан	817,000	14,9
3	ОХУ	546,000	10,0
4	ӨАБНУ	435,000	8,0
5	Канад	423,000	7,7
6	АНУ	342,000	6,3
7	Бразил	278,000	5,1
8	Намиб	275,000	5,0
9	Нигер	274,000	5,0
10	Украин	200,000	3,7
11	Иордан	112,000	2,0
12	Узбекистан	111,000	2,0
13	Энэтхэг	73,000	1,3
14	Хятад	68,000	1,2
15	*Монгол*	*62,000*	*1,1*
16	Бусад	210,000	3,8
Нийт		5,469,000	100

Дээрхээс үзвэл дэлхийн ураны нийт нөөцийн 60 гаруй хувь нь Австрали, Казахстан, Орос, Өмнөд Африк, Канад гэсэн таван оронд оногдож байна.
Дэлхийн хамгийн том ураны ордууд нь Канадын МакАртур (McArthur), Австралийн Рейнжэр (Ranger), Олимпийн Даам (Olympic Dam), Оросын Краснокаменск (Kraznokamensk), Намибийн Россинг (Rossing) ордууд юм[3].

Дэлхийн хамгийн их нөөцтэй ураны ордууд

Нэр	Эзэмшигч	Нээсэн он	Ашиглаж эхэлсэн он	Ураны хүдэрийн нөөц тонн	Ураны нөөц тонн
Olympic Dam	BHP Billiton	1975	1988	91,100,000	4,356
Ranger	ERA	1969	1981	2,000,000	5,544
McArthur	Cameco	1988	1999	212,285	8,491
Kraznokamensk	TVEL				3,431
Rossing	Rio Tinto	1928	1976	12,030,000	3,711

Дэлхий дахинд ураны эрэлт нэмэгдэж, үнэ нь өсөхийн хэрээр хайгуулын ажил эрчимжиж байна. 2004 онд дэлхийн хэмжээнд ураны хайгуулд зориулж 70 сая ам.доллар зарцуулж байсан бол 2005 онд 200, 2006, 2007 онуудад тус бүр 774 сая ам.доллар болж нэмэгджээ[4].
Ураны үйлдвэрлэл олборлолтын хувьд нийт бүтээгдэхүүний 60 хувийг Канад, Австрали Казахстан үйлдвэрлэж байна.

Ураны олборлолт (тонноор)

Улс	2002	2003	2004	2005	2006	2007	2008
Канад	11604	10457	11597	11628	9862	9476	9000
Казахстан	2800	3300	3719	4357	5279	6637	8521
Австрали	6854	7572	8982	9516	7593	8611	8430
Намиби	2333	2036	3038	3147	3067	2879	4366
Орос	2900	3150	3200	3431	3262	3413	3521
Нигер	3075	3143	3282	3093	3434	3153	3032
Узбекстан	1860	1598	2016	2300	2260	2320	2338
Америк	919	779	878	1039	1672	1654	1430
Украин	800	800	800	800	800	846	800
Хятад	730	750	750	750	750	712	769
Өмнөд Африк	824	758	755	674	534	539	655
Бразиль	270	310	300	110	190	299	330
Энэтхэг	230	230	230	230	177	270	271
Чех	465	452	412	408	359	306	263
Румын	90	90	90	90	90	77	77
Герман	212	104	77	94	65	41	0
Пакистан	38	45	45	45	45	45	45
Франц	20	0	7	7	5	4	5
Нийт	36063	35567	40178	41719	39444	41282	43853

Энэ салбарт Канадын Камеко (Cameco), Австралийн Рио Тинто (Rio Tinto), Францын Арева (Areva), Казахстаны КазАтомПром (KazAtomProm), Оросын ТВЕЛ (TVEL) компаниуд тэргүүлдэг.
Ураныг ухаж гаргаад уусган баяжуулах /excavation/, газар доор уусган баяжуулах /in situ leaching/ гэсэн 2 үндсэн аргаар олборлодог.
Ухаж гаргаж авахдаа ураны хүдэр нь газрын гадаргуугаас холгүй буюу 120 метрээс гүехэн байрласан бол ил уурхайн аргыг /open-pit/, 120 метрээс илүү гүнд байгаа бол далд уурхайн /underground/ аргыг ашигладаг.
Газар доор уусган баяжуулах аргыг сүүлийн үед Австрали, Казахстан, Америкийн ихэнх томоохон уурхайнууд ашиглаж байна. Энэ аргыг хамгийн зардал багатай, байгаль орчинд харьцангуй халгүй технологи гэж үзэж буй боловч гүний усыг бохирдуулах эрсдэлтэй. Энэ арга нь хүдрийн биеттэй нь газар доор уусган баяжуулж уранаа уусгаж авдаг.
Ураны хэрэглээ, зах зээлийн ханш
Энэ оны байдлаар дэлхийн дээр нийт 449 цөмийн реактор ажиллаж, жилд 404,901 мВт эрчим хүч үйлдвэрлэж, дэлхийн эрчим хүчний хэрэглээний 12,1 хувийг хангаж байна. Мөн 32 цөмийн реактор шинээр баригдаж, 51 -ийг барихаар төлөвлөж буй бөгөөд цаашид 217 –г барихаар төслийн шатандаа байна.[5]

Цөмийн реакторууд

Улс	Тоо	Үйлдвэрлэж буй эрчим хүч мВт	Эрчим хүчээр хангаж буй хувь	Барьж буй	Төлөвлөж буй	Төслийн шатандаа байгаа
Америк	104	100,599	21	1	-	30
Япон	63	78,577	34,5	3	2	6
Франц	59	63,473	77	1	1	1
Орос	31	21,743	16	7	9	19
Герман	17	20,339	26	-	-	-
Өмнөд Солонгос	20	17,533	35	-	8	-
Украйн	15	13,168	47	2	11	-
Канад	18	12,599	15	-	2	10
Англи	19	11,035	15	-	-	-
Швед	10	9,016	46	-	-	-
Хятад	11	8,587	2	5	5	90
Испани	8	7,448	17,4	-	-	-
Бельги	7	5,824	54	-	-	-
Тайвань	6	4,916	19,3	2	-	-
Энэтхэг	17	4,120	2,8	7	4	20
Чех	6	3,472	30	-	-	2
Швейцарь	5	3,220	43	-	-	3
Болгар	2	1,906	32	-	2	-
Финланд	4	2,692	29	1	1	-
Словак	5	2,094	54	-	-	2
Бразил	2	1,901	2,8		1	1
Өмнөд Африк	2	1,842	5,5	-	1	24
Унгар	4	1,866	37	-	-	-
Румын	2	1,310	13	-	2	-
Мексик	2	1310	4,6	-	-	2
Литва	1	1,185	64,4	-	-	1
Аргентин	2	935	6	1	-	-
Словени	1	696	42	-	-	-
Голланд	1	485	4,1	-	-	-
Пакистан	2	400	2,3	1	-	2
Армени	1	376	43,5	-	-	1
Иран	2	230	10	1	2	3
Нийт	449	404,901	12,1	32	51	217

Дэлхийн эрчим хүчний хэрэглээ улам өсөн нэмэгдэж буйгаас улс орнууд атомын цахилгаан станц шинээр байгуулж, үүний хэрээр ураны хэрэглээ улам нэмэгдэж, үнэ ханш нь өсч байна.

Ураны ханш /1988 оны 01 сараас 2009 оны 6 сар хүртэл/[6]

Ураны ханш сүүлийн нэг жилийн байдлаар[7]

2002 онд паунд /454 гр/ нь 9 доллар хүртлээ буугаад байсан Ураны ханш 2007 оны 6-р сард 136 доллар болж өсч байсан бол энэ оны 8-р сарын байдлаар 47 долларын ханштай байна.
Цөмийн хаягдал
Аливаа уул уурхайн үйл ажиллаанаас үүсэх хаягдалыг ерөнхийд нь 4 ангилдаг. Эдгээр нь олборлох үед бий болдог хаягдал шороо, боловсруулах үед бий болох хаягдал, үйлдвэрлэлийн хаягдал, бохир ус юм.
Ураны олборлолт ашиглалтын үед үүсэх цацраг идэвхит хаягдалыг дотор нь 3 хуваана.

Доод түвшний. Эмнэлэг, лабораторит ашигладаг төхөөрөмж, хувцас хэрэглэл багтана. Нийт цацраг идэвхит хаягдалын 90%-ийг эзэлж цацраг идэвхжилийн 1% -ийг үзүүлдэг.
Дунд түвшний. Давирхай, химийн үйлдвэрийн шаар, цөмийн реакторын төхөөрөмжүүд. Нийт цацраг идэвхит хаягдалын 7% -ийг эзэлж цацраг идэвхижилийн 4%-ийг үзүүлдэг.
Өндөр түвшний. Ашигласан цөмийн түлш буюу гол хаягдал. Нийт хаягдлын 3%-ийг эзэлж, цацраг идэвхижилийн 95% ийг үзүүлдэг.

Нэг цөмийн реактор жилд дунджаар 25 – 35 тонн хаягдал ялгаруулдаг. Хэрэв ашигласан цөмийн түлшийг дахин ашиглаад хайлуулж шил болговол /vitrify/ энэ хаягдал 3 куб метр болж буурах юм.[8]
Монгол орон дахь ураны хайгуул, нөөц
Манай орны хувьд ураны хайгуул судалгааны ажлыг 1970 оноос (1943 ) хийж эхэлжээ. Энэ хугацаанд Монгол орны газар нутгийн 40 орчим хувьд хайгуулын ажил хийж Дорнод аймгийн нутагт Дорнод, Мардай, Гурван булаг, Дундговь аймгийн нутагт Гурван сайхан, Хараат-хайрхан, Дорноговь аймгийн Сайхандулаан гэсэн 6 орд, 100 гаруй илрэл, 1400 орчим эрдэсжсэн цэг байгааг тогтоожээ. 2008 оны байдлаар 146 лицензийг хайгуул хийх зорилгоор олгосон бөгөөд лицензүүдийн 40 хувийг гадаадын компаниуд эзэмшиж байна. [9]
Манай орны нийт нөөц нь дэлхийн ураны одоогийн хэрэглээг ойролцоогоор нэг жил орчим хугацаанд хангах чадвартай гэж үздэг.
Дорнодын орд газруудыг түшиглэн олборлолт явуулахаар 1982-1988 оны хооронд Монгол-Оросын хамтарсан “Эрдэс” үйлдвэрийг байгуулж, 1988-1995 оны хооронд нийтдээ 490,6 мянган тонн уран олборлож ОХУ-д (ЗХУ) экспортолсон бөгөөд Чита мужийн Краснокаменскийн гидрометаллургийн үйлдвэрт боловсруулдаг байжээ. Дэлхийн зах зээл дэх ураны үнэ унасан, ОХУ-д эдийн засгийн хүндрэл учирсан зэрэг шалтгаанаар 1995 онд үйлдвэрийн үйл ажиллагааг бүрэн зогсоожээ.
Одоогоор илрүүлээд байгаа 6 орд газрын лицензийн хувьд Мардай, Гурван булгийн орд газруудад “Вестерн Проспектор” (өөр эх сурвалжид Эмээлт Майнз), Дорнодын ордод Америк, Орос, Монголын хамтарсан “Төв Азийн Уран”, компани тус тус эзэмшиж байгаа ажээ.[10]
Монгол оронд цөмийн эрчим хүч ашиглах боломж
Манай орны эрчим хүчний үйлдвэрлэлийн суурилагдсан нийт чадал нь одоогоор 874,4 мВт бөгөөд үүнийг эх үүсвэрээр нь ангилбал:

Дулааны цахилгаан станц 828,3 мВт
Дизель цахилгаан станц 46 мВт
Усан цахилгаан станцууд 3,7 мВт
Нарны эх үүсвэр 0,25 мВт байна.[11]

МУИС-ийн Цөмийн Судалгааны Төвийн профессор, доктор Н.Норовын судалгаагаар манай оронд 500 мВт эрчим хүч үйлдвэрлэх хүчин чадалтай хоёр ширхэг атомын цахилгаан станц барихад өөрийн орны эрчим хүчний одоогийн хэрэглээг бүрэн хангах боломжтой гэнэ. Ийм станцад жилд 25 тонн уран хэрэглэнэ[12].
Уул уурхайн томоохон ордуудыг ашиглалтад оруулж эхэлбэл манай орны эрчим хэрэглээ улам нэмэгдэх нь тодорхой. Тиймээс байгаль, экологид үзүүлэх нөлөө харьцангуй бага, эдийн засгийн хувьд өндөр үр ашигтай атомын цахилгаан станцыг байгуулж, эрчим хүчнийхээ хэрэгцээг хангах нь ойрын ирээдүйд заавал шийдвэрлэх зорилтын нэг юм.

Ижил хүчин чадалтай дулааны болон атомын цахилгаан

станцад хийсэн харьцуулалт[13]

Үзүүлэлтүүд	АЦС (1200 мВт)	ДЦС (1200 мВт)
Хөрөнгө оруулалт	1500 сая ам.доллар	1400 сая ам.доллар
Ашиглалтын нийт хугацаа Ашигтай ажиллах хугацаа Зардлаа нөхөх хугацаа	60 жил 46 жил 14 жил	30 жил 13 жил 17 жил
Нийт хаягдал	31 тн/жил	17400000 тн/жил
Түлшний дулаан ялгаруулах чадвар (нэг кВт*цаг)	2*10⁶	1
Борлуулалтын үнэ	0,043 ам.доллар	0,049 ам.доллар
Жилд гарах нийт зардал	79,15 сая ам.доллар	126,3 сая ам.доллар

Дүгнэлт
Эрчим хүчний гол түүхий эдийн нэг ураны нөөцөө ашиглаж, эдийн засгийн эргэлтэд оруулах, цаашилбал атомын цахилгаан станц байгуулж өөрийн орны эрчим хүчний хэрэглээг хангах, эрчим хүчний эрэлт хэрэгцээ ихтэй өмнөд хөршид экспортлох боломж манай улсад нээлттэй байна.
УИХ-аас 2009 оны 6-р сарын 25-ны өдөр“Монгол Улсын төрөөс цацраг идэвхт ашигт малтмал болон цөмийн энергийн талаар баримтлах бодлого”, мөн оны 7-р сарын 16-ны өдөр баталсан “Цөмийн энергийн тухай” хуулийг мөн оны 7-р сарын 16-ны өдөр тус тус баталлаа.
Энэ хуулинд цацраг идэвхт ашигт малтмалыг олборлох, ашиглахдаа хайгуулын ажлыг улсын төсвийн хөрөнгөөр санхүүжүүлсэн эсэхээс хамаарч хөрөнгө оруулагч болон төрийн хамтарсан компаны хувьцааны 34-51 хувийг төр үнэ төлбөргүй, шууд эзэмших[14], мөн зөвхөн өөрийн орны цацраг идэвхт хаягдлыг булшилж болохоор заажээ[15].
Манай орны хувьд:

Ураныг олборлох, ашиглахдаа гуравдагч хөршүүд буюу Америк, Япон, Австрали, Канад, Франц зэрэг орны салбартаа тэргүүлдэг, орчин үеийн өндөр технологи эзэмшдэг томоохон компаниудтай нэн тэргүүнд хамтран ажиллах.
Хүдэр хэлбэрээр экспортлохгүй байх буюу өөрийн оронд боловсруулж шар нунтаг үйлдвэрлэх
Гадаад орны цөмийн хаягдлыг дамжуулан тээвэрлэх, өөрийн оронд хадгалах, булшлахгүй байх
ОУАЭХА (МАГАТЭ) –аас тавьдаг шаардлага, дүрэм, журам, стандартуудыг чанд мөрдөх, хэрэгжилтэд тавих хяналтын тогтолцоог сайжруулах, төрийн бус байгууллага, иргэдийг тодорхой хэмжээгээр оролцуулах
Цаашид хууль эрх зүйн орчноо улам боловсронгуй болгож, олон улсын стандартуудыг чанд мөрдөн, өөрийн орны үндэсний язгуур ашиг сонирхолд бүрэн нийцсэн, эдийн засгийн үр ашигтай байдлаар хөрөнгө оруулалтын гэрээ, хэлэлцээрүүдийг байгуулж ураны орд газруудаа ашиглах ёстой гэж үзэж байна.

Ашигласан материал

[1 http://en.wikipedia.org/wiki/Uranium

[2]http://www.world-nuclear.org/info/inf75.html

[3]http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_uranium_mines

[4] http://en.wikipedia.org/wiki/Uranium#Resources_and_reserves

[5] http://en.wikipedia.org/wiki/Nuclear_power_by_country#Table.5B1.5D

[6] http://www.cameco.com/marketing/uranium_prices_and_spot_price/spot_price_complete_history/

[7]http://www.infomine.com/investment/charts.aspx?c=uranium&u=lb&x=usd

[8] http://en.wikipedia.org/wiki/High_level_waste

[9]2009 оны 6-р сарын 16-ны өдрийн Аюулгүй байдал гадаад бодлогын байнгын хорооны хуралдаанд Цөмийн Энергийн газрын дарга С.Энхбатын хэлсэн үгнээс

[10] Эрдэнэс МГЛ ХХК ийн вэб хуудас http://www.erdenesmgl.mn/2/index.php?module=menu&cmd=content&id=121&menu_id=32
http://www.erdenesmgl.mn/2/index.php?module=menu&cmd=content&id=120&menu_id=32

[11]Г.Энхтайван - Эрчим хүчний үйлдвэрлэлийн өнөөгийн байдал, үр ашгийн түвшин, өгүүлэл

[12] Н.Норов - Борлуулсан ураныхаа ашгаар атомын цахилгаан станц барих боломжтой. 2007.12.05 “Ардчилал” сонинд өгсөн ярилцлага

[13]М.Одцэцэг, Б.Бат-Эрдэнэ, Д.Мягмар, Т.Баярбат нар “Монгол улсад Атомын Цахилгаан Станцыг ашиглах нь” илтгэл

[14]Цөмийн энергийн тухай хууль. 5.2, 5.3

[15] Цөмийн энергийн тухай хууль. 11.3

Ажилгүйчүүдийн эгнээнд

2011-06-03T09:58:00.001+08:00

Төрийн албанд ажиллаад яг 6 жил болжээ. 2005 оны 6-р сарын 6-нд анх томилогдож байсан бол 2011 оны 6-р сарын 2-ноос өөрийн хүсэлтээрээ чөлөөлөгдлөө.
Энэ хугацаанд их ч зүйлийг сурлаа, сайхан хамт олны дунд орж, нэг баг болж ажиллаа, олон сайхан хүмүүстэй анд нөхөд, ах дүү бололцлоо.
Дөнгөж сургуулиа төгсөөд учраа мэдэхгүй байхдаа л ажиллаж эхэлсэн анхны хамт олон маань сэтгэлд нэг л дотно, сайхан үлддэг юм байна.

Тэнэг хүнийг тэнгэр ивээнэ гэгчээр надад дандаа сайхан хамт олон, сайн дарга нар таарчээ.
Намайг удирдаж явсан хүмүүс үнэхээр л хариуцсан салбараа мэддэг, чаддаг, ажилдаа эзэн нь байдаг хүмүүс байсны ачаар өдий болтол ажилласан юм болов уу гэж одоо бодогдож байна.

Хүмүүс төрийн албаны тухай, албан хаагчдын тухай элдэв таагүй үгс унагаж л байдаг.
Хүнд суртал, шат дамжлага ихтэй, бүхнийг мэддэг, чаддаг, шийддэг болох гэсэн аястай, хурд багатай гээд олон асуудал байдаг нь үнээн. Зарим нэг нь албан хаагчидтай нь холбоотой л байх.

Гэхдээ зарим нэгний ярьж, бичдэг шиг төрийн албан хаагчид бүгд авилгад идэгдсэн, багтаж ядсан баян, эсвэл зүгээр л юу ч хийлгүй татвар төлөгчдийн мөнгөөр халамжлуулж суудаг хүмүүс бишээ.
Тэнд эх орноо гэсэн чин сэтгэлтэй, болгоё, бүтээе гэсэн эрмэлзэлтэй, мэдлэгтэй, боловсролтой, шижигнэсэн сайхан залуучууд, ид жагсаж яваа дунд үеийнхэн, хур туршлага болсон ахмадууд олон байгаа. Сайн нь муугаасаа мэдээж олон л байх ёстой.

Цаашдаа Монгол төрийн маань алба улам чадварлаг, цомхон, оновчтой бүтэцтэй, эрүүл саруул болно гэдэгт итгэлтэй байна. Би бол хэсэг завсарлая гэж шийдлээ. Өнгөрсөн 6 жилийн хугацаанд хамт ажилласан, тусалж дэмжсэн, эрүүл шүүмжлэл хэлдэг байсан нөхдөдөө, дарга нартаа баярлалаа.

...

2011-03-10T01:26:00.000+08:00

Бичилгүй их уджээ. Блог ч бол угаасаа их бичдэг байгаагүй ээ. Гэхдээ л ер нь ажил төрөл, амин хувийн алив асуудлаа цаасанд буулгалгүй их уджээ.

Өдөр хоногууд бол зүгээр л сум шиг яваад өгөх юм. Амьдрал гэж тэгээд асуудлаар ч, аз жаргалаар ч дүүрэн юм. Энэ олны урсгал дунд хүн шиг хүн явахад гол нь юу хэрэгтэй юм бол?
Хүний энэ хорвоод төрснөөсөө хойш хийдэг хамгийн том ажил нь өөрийгөө хүн болгох гэж хэлсэн байдаг гэсэн. Бодохнээ их үнэн хэлсэн юм шиг байгаа юм.

Өнгөрсөн жилийн өдийд байсан би одоотой харьцуулбал хэр зэрэг өөрчлөгдсөн бол? Учиргүй их юм бичмээр санагдаж орж ирээд шууд залхуу хүрч байгааг бодоход залхуу нь нэмэгдсэн байхаа.

За за юу ч болкоод байгаан. Ингээл байжийг яашиг.

Түүн шиг эр хүн байхсан

2011-01-21T04:07:00.002+08:00

Гэнэт ахыгаа магтмаар санагдаад явчихлаа.

Би ахаараа бахархдаг. Ах минь намайг бодвол маш өргөн мэдлэгтэй, чадварлаг бөгөөд хийсэн ажил бүр нь амжилт дагуулж байдаг. Тэр хүсэл мөрөөдөлдөө үнэнч, эелдөг, боловсон, хөдөлмөрч гээд магтаад баймаар нэгэн. Хамгийн гол нь тэр Ц.Балдорж агсны хэлсэн шиг "сөхрөлгүй сөрж яваа" эр хүн.

Түүний л ачаар би ганц нэг ном гарчиглаж, дагаж дуурайж, шаралхаж, өрсөлдөж, тэр хэрээрээ өсч байсан минь намайг өдий дайтай явахад нөлөөлсөн гэж боддог. Ерөөсөө би гэдэг хүнд өдий хэрийн үзэл бодол төлөвшихөд аав ээжээс минь гадна түүний нөлөө асар их байсан, одоо ч хэвээрээ л байгаа. Тэр одоо ч үлгэр дуурайл минь болсоор яваа.

Ах маань байнга шинийг эрэлхийлж, сонирхож байдгаас гадна сурсан мэдсэнээ бусадтай хуваалцахдаа огт цааргалдаггүй сайхан хүн. Дөнгөж 3-р ангид байхдаа л сургуулийнхаа англи хэлний дугуйланд бүртгүүлчхээд миний өмнө I, Hi, Hello, Book гээд заагаад зогсож байж билээ. Бас нэг марзан юм нь тооны хичээлдээ огт сонирхолгүй ах маань хүүхдийн ордны компьютерийн дугуйланд шалгалт өгөөд тэнцчихсэн, надад компьютер заагаад гүйж явахад учиргүй олимпиадад ороод дөвчигнөөд байдаг би дараа жил нь тэнцээгүй хасагдчихаж билээ.

Ах маань өөрийнхөө мэргэжлийг хар багадаа сонгосон. Арван хоёртойгоосоо хойш дурлаж хийсэн ажлаа өдий хүртэл хийж яваа. Ажилдаа дуртай болохоор тэр хэрээрээ амжилт ч дагаж явдаг биз. Удахгүй бас Ph.D -ээ хамгаалчихна. Тэр хүсэл мөрөөдөлдөө, өөртөө үнэнч хүн.

Хүн л юм хойно тэр санаагаар унадаг, бухимддаг, стресст ордог. Тийм үедээ ямар нэг юмыг их нухацтай бодож байгаа шинжтэй дуугаа хураагаад, хөмсөг зангидсан суугаа харагддаг. Төд удалгүй тайвширчихсан, урьдын янзаараа инээж, ярьж, тайлбарлаж, шинэ бодол, санаагаа хуваалцаж байдаг.

Нэг их олон биш ч заримдаа намайг гололгүй амьдралын тухай ярилцдаг юм. Багын дурсамжаасаа эхлээд, хүмүүсийн тухай, амьдарлын тухай өөр өөрийн бодлоо л бид ярилцдаг. Тэр үргэлж намайг ойлгодог, зөвлөдөг дотны анд, газар дээрх ганц төрсөн ах минь.

Тиймээ, тэр бол жинхэнэ эр хүн.

Баяртай, Арслан хотоо

2011-01-21T04:00:00.000+08:00

Арслан хотод 10 долооногийг өнгөрөөлөө. Халуун газар өвөлжлөө. Цасгүй шинэ жил, далай, элс, шинэ мэдрэмж, шинэ танилууд, адал явдал, өөрөөр амьдрах хүсэл, мөнгө, хүний мөн чанар, 5 жилийн дараа эргэн ирсэн оюутан амьдрал гээд хэлээд баршгүй янз бүрийн л юм үзлээ, харлаа, мэдэрлээ.
Одоо бол гэртээ харихад бэлэн. Нислэг хүлээсэн хэдхэн цаг л үлдэж. Дахиад мэдээж олон ирж таарна, дараа уулзатлаа баяртай Арслан хотоо.

Кино

2011-01-13T00:20:00.003+08:00

Шинэ оны мэнд. Өнгөрсөн жилийн тухай энд дүгнэлт хийе гэхээр аль хэдийн шинэ он гараад нилээд хээд хоночихож. Ер нь цагийн юм цагтаа. Тэгээд өөр газар дүгнэцэн юм чинь гээд алгассугай.

Харин сүүлд үзсэн гурван ч киноны тухай бичьюү.

1. "Үдэгсэд"

Японы найруулагч Ёжиро Такитагийн 2008 оны бүтээл. Оскарын гадаад хэл дээрх шилдэг кино шагналыг авсан. Тун их таалагдсан кино. Ерөнхий үйл явдлын талаар энд товч бөгөөд тун сайн бичээтэй буй тул би зүгээр өөртөө төрсөн сэтгэгдэлийг л товчхоон бичье.

Нэг их хурц сүржин үйл явдал байхгүй. Ихэвчлэн л оршуулгын ёслол гараад байна. Гэхдээ надад лав л янз бүрийн юм бодууллаа.

Хүмүүс хайртай хүмүүсээ огт ойлгохгүй, хүслээр нь байлгаж чадахгүй тэгээд нэгэнт бүх юм өнгөрсөний дараа хойноос нь харамсаад байдаг. Тэгдэг байж дээ ингэдэг байж дээ гээд л ....
Нөгөө амьддаа бие биенээ хайрлах тухай, үхнэ гэж яг юу юм бэ? гээд л үзэж байх үедээ бас жигтэйхэн янз бүрийн юм бодож л суулаа.

За тэгээд хамгийн их сэтгэл хөдөлгөсөн үйл явдал нь аав нь нас барсаны дараа. Аав нь бүр багад нь хаяад явчихсан. Гол дүрийн залуу аавынхаа царайг ч санахгүй, аавыгаа "энэ хорвоо дээрх хамгийн муу аав" гэж ярьдаг. Тэгээд нас барсан гэж сонсоод очтол нь аав цор ганцаараа, хүүгийнхээ өгсөн чулууг атгасан чигээрээ өнгөрчихсөн байдаг.

Хүний амьдарлын тухай, хайрын тухай сонин, сайхан кино байлаа.

2. Presidents last bang

2005 онд бүтээсэн Солонгос кино. Ер нь бол энэ киног яагаад үзсэн бэ гэхээр БНСУ-ын Ерөнхийлөгч агсан Пак Жөн Хигийн талаар нэг Солонгос залуутай ярилцаж байгаад, энэ хүний тухай нэмэлт хэдэн юм хармаар санагдсан. Тэгээд тэнэж яваад аминд нь халдсан аллагын тухай кино байсан тул үзсэн хэрэг.
Пак Жөн Хи бол яах аргагүй өнөөгийн БНСУ-ын эцэг гэхэд болох хүн л дээ, Солонгосчууд ч өөрсдөө жигтэйхэн хайртай дуртай.
За тэгээд мань хүн цэргийн эргэлтээр төрийн эрх мэдлийг аваад 18 жил засаглажээ.
Гэтэл 1979.10.26-нд түүнийг өөрийнх нь байгуулсан Солонгосын тагнуулын төв газрын дарга буудаж орхисон байдаг.

Кино ердөө л энэ тухай. Тэр өдрийн үйл явдлыг нэг муу дүрсэнд оруулсан юмуу даа. Урлаг уран сайхны хувьд бол байхгүй ээ. Ерөөсөө их хэцүү санагдсан. Харин тэр өдөр яг юу болсон тухай үзье гэвэл яахав харах л юм даа.

3. Season of the Witch

Саяхан нээлтээ хийсэн. Box Office-т гайгүй яваа шинэ кино. Зохиол нтрийн хувьд яахав дээ. Загалмайтны аян дайны үеийн үйл явдалтай. Угаасаа тэр үед нэг хэсэг шулам илрүүлэх ажиллагаа хаа сайгүй явсан шиг байгаа юм. Тэгээд л тэр олон домогны нэгээс сэдэвлэсэн. Нээх сүртэй таалагдаагүй
Кино театрт очиж үзсэн юм болохоор дуу чимээ сүртэй, ядаж цаг тулгуу очоод тасалбар авсан тул хамгийн урд эгнээнд сууж таарсан. Гэнэт гэнэт хөөрхөн цочоох гэж үзнээ. Гол санаа, хэлэх гэсэн юм нь юу ч юм бүү мэд. Ер нь ийм төрлийн кино цаг нөхцөөсөн ажил юмуу даа. Гэхдээ яахав дуу, дүрс, нүүр хувиргалт, эффект, жүжиглэлт гэх мэтээс бол бас таашаал авнаа.

Imagine

2010-12-28T01:16:00.005+08:00

Битлзийг, Жон Ленноныг мэдэхгүй хүн, ялангуяа түүний Imagine хэмээх энэ дууг сонсоогүй хүн дэлхий дээр ховор байхаа гэж бодож явтал бас их байдаг юм байнаа. Байх байхдаа бүүр мэддэг нь цөөнх болчихдог бүлэгт яваад орчихлоо. Гайхалтай.
Мэдээж мэдээгүй нь тэдний буруу биш ээ.

Жон Леннон энэ дуугаа 1971 онд зохиож анх дуулсан. Мэдээж тэр дорхноо л хит парадад тэргүүлсэн бөгөөд дэлхийд алдартай хөгжмийн сэтгүүл болох Rolling Stone -ээс 2004 онд гаргасан "Бүх цаг үеийн шилдэг 500 дуу"-ны жагсаалтад 3-р байр эзэлжээ.

Энэ дуунд энхтайван, хүн хүнээ ялгаварлан гадуурхах, мөлжих, хөнөөхийн эсрэг үзэл санаа шингэсэн гэж би хувьдаа ойлгодог. Түүний мөрөөдөж, төсөөлж байсан тэр нийгэм бий болох болоогүй байх, гэхдээ бүгд итгэж, төсөөлж байхад тийм цаг ирнээ.
Тэрээр ямар ч аллага хүчирхийлэлгүй нийгмийг мөрөөдөж дуулсан. Гэвч хувь заяаны шоглоом ч гэх юмуу, ердөө есхөн жилийн дараа зүгээр л нэрд гарахыг хүссэн нэг солиот түүнийг нохой шиг буудаж орхисон. Гэхдээ мэдээж түүний бүтээлүүд нь, тэр өөрөө ч амьд юм шиг л гялалзаж яваа.

Би бол дууг сонсохдоо амрах, тайвшрах гэж сонсдог гэх юмуу даа. Тэхээр нил хараал урсгаад, эсвэл "би дөнгөж сая бэлгийн ажил хийлээ" гэх мэтийн хэт ахуйруу орсон юм сонсохоор нэг л тиймхэн байдаг. Гэхдээ хааяа бас сонсноо сонсоно.
Мэдээж хүн болгон над шиг байх албагүй, дандаа л сайн сайхан юмыг сайн сайхан үгээр дуулж байх ч албагүй, энэ чинь чөлөөт нийгэм шүү дээ.

Imagine бол сайхан аятай, сайхан үгтэй, сайхан агуулгатай, сайхан ч дуулсан, сайн дуу. Миний аялах, сонсох дуртай дуунуудын минь нэг.

За ингээд дуртай дуугаа орчуулах гэж оролдсоноо доор орууллаа. Санаа оноо байвал хэлээрэй. Анх удаа л дууны шүлэг орчуулж байна. Мэдээж буруу зөрүү юм байж л таараа. Тэгээд мэдээж сонсоорой.

Imagine
Imagine there's no Heaven
It's easy if you try
No hell below us
Above us only sky
Imagine all the people
Living for today

Imagine there's no countries
It isn't hard to do
Nothing to kill or die for
And no religion too
Imagine all the people
Living life in peace

You may say that I'm a dreamer
But I'm not the only one
I hope someday you'll join us
And the world will be as one

Imagine no possessions
I wonder if you can
No need for greed or hunger
A brotherhood of man
Imagine all the people
Sharing all the world

You may say that I'm a dreamer
But I'm not the only one
I hope someday you'll join us
And the world will live as one

Төсөөлөл
Тэнд ямар ч бурхадгүй гээд төсөөлдөө
Оролдоод үзвэл амархан шүү дээ
Доор ямар ч там байхгүй
Дээр зөвхөн тэнгэр л бий
Хүмүүсээ бүгд төсөөлөөрэй
Өнөөдрийн төлөө л амьдрана гээд

Тэнд ямар ч улс байхгүй
Тийм ч хэцүү биш шүү дээ
Ямарч аллага эсвэл үхэл байхгүй
Ямар ч шашин бас байхгүй
Хүмүүсээ бүгд төсөөлөөрэй
Тайван амьдралд амьдрана гээд

Намайг чи мөрөөдөгч гэх байх
Гэхдээ би ганцаараа биш
Хэзээ нэгэн өдөр чи ч бас бидэнтэй нэгднээ
Хорвоо дэлхий тэгээд нэг юм шиг л болно

Хөрөнгө хогшил байхгүй гээд төсөөлдөө
Хэрвээ тэгж чадвал үнэхээр гайхалтайяа
Ховдог сэтгэл, өлсгөлөн аль нь ч хэрэггүй
Хүмүүс хоорондоо нөхөрлөөд л
Хүмүүсээ бүгд төсөөлөөрэй
Бүх дэлхийгээрээ хамтдаа гээд

Намайг чи мөрөөдөгч гэх байх
Гэхдээ би ганцаараа биш
Хэзээ нэгэн өдөр чи ч бас бидэнтэй нэгднээ
Хорвоо дэлхий тэгээд нэг юм шиг л болно

Намар

2010-10-28T22:36:00.001+08:00

Бороотой, цастай, навчтай, нартай, налайсан сайхан намар болж байна. Эртээд хэн, хаана хэлсэн байв даа "Намар хамгийн олон өнгөтэй" гэж. Тэр онож хэлжээ. Улирал бүхэн өөрийн өнгөтэй, учрал бүхэн өөрийн дурсамжтай гэдгийн байна лээ. Гэхдээ намар хамгийн олон өнгөтэй нь юмаа.

Би гэдэг хүн ажил гэрийн хооронд гэлдэрэхээс илүү гаралгүй шахам хорвоогийн шар нар, бор өдрийг өнгөрүүлж байна даа. Гэснээс Фото зураг гэдэг нэг шинэ хоббитой болсон. Одоохондоо чиглүүлэд кноп дарна гэдэг шиг туршлага багатай л байна. Гэхдээ гол нь мэдрэмж чухал юм шиг санагдаад байгаа. Энэ 10 сарын 10-нд Цэцээ гүнрүү аялахдаа хэдэн зураг дарсанаа сүүдэр.ком, ФБ хуудас хоёртоо оруулсын. Зочилсон хүмүүс магтаж урам хайрлаад, гэтэл бас хүмүүс "ханын цаас болгоё, авсан зургаа өгчих" гэж хөөргөөд. Илжиг ачуулах дуртай, эргүү магтуулах дуртай гэгчээр хөөрч алдлаа нэг хэсэг. (Янз бүрийн шүлэг, зүйрлэлийг ёстой нэг тууж алдаж байна даа.)

За тун чиг товчоор сайхан намар болж байнаа.

Уул

2010-10-07T11:26:00.000+08:00

Би уулруу ширтэх дуртай. Ялангуяа оргилыг нь. Сүрлэг сайхан байдаг юм.
Байр сууц авахдаа ч тэр, ажлын тасалгаагаа сонгохдоо ч ялгаагүй тавьдаг нэг шалгуур маань "цонхоор шууд уул харагддаг" байх. Хүссэн болгоныг нь биелүүлээд байдаг хорвоо биш юм болохоор сонгоод авсан байрны цонхонд тулгаад байшин барих ч юмуу, эсвэл тас мухар ханаруу харсан цонхтой өрөөнд суухыг алийг тэр гэхэв. Ямартай ч сонголт байгаа бол уулаа л сонгодог.

Хөдөө гадаа явахдаа ч нутгийн уулсыг нь хардаг. Чадвал буудалласан газрынхаа ойр хавийн хамгийн өндөр цэгт гарахыг хичээдэг. Бүүр болохгүй бол ядахдаа ямар нэг гүвээ, даваан дээр нь гарч байж санаа амардаг.
Ганцаараа ч хамаагүй зүгээр л алхчихдаг. Алхаж явахдаа үй олон бодлоо толгойдоо эргэлдүүлж байдаг. Ихэвчлэн ирээдүйгээ мөрөөддөг, заримдаа сайхан дурсамжаа бодож явдаг. Дээшээ мацахдаа хэн нэгний тавиад өгчихсөн бэлэн замаар явахыг тэр бүр хүсдэггүй. Гэхдээ мэдээж хамгийн хүнд бартаатайг нь сонгодоггүй. Өөрийнхөө хүчээр, өөрийнхөө ухаанаар замаа олоод оргилд нь гарахыг эрмэлздэг.

Яах ч гэж ингэж хөлсөө урсгаж явав даа гэх бодол заримдаа толгойд бууж л байдаг. Тэглээ гээд буцъя гэж тэр болгон боддоггүй. Жаахан амарч аваад л дахиад мацдаг. Заримдаа хөлөө зөөж ядаад аажуухан мацдаг, чадал байвал хурдхан гарахыг хичээгээд гүйх шахам хурдалдаг.
Оргилд нь гараад цээж дүүрэн амьсгаа авдаг. Эргэн тойрноо харж, байгалийн сайхныг биширдэг. Чангаар хашхирдаг, заримдаа бодлоо, хүслээ шивнэдэг. Нэг их ажил хийчихсэн юм шиг санаа амардаг. Ихэнхдээ нэг оргилд нь гараад ирэхэд цаана нь дахиад илүү өндөр оргил дүнхийж байгаа харагддаг. Гэхдээ тэр оргилд гарахын тулд дахиад эхнээс нь, бэлээс нь мацах хэрэгтэй байдаг.

Амьдрал ч бас уул юм шиг санагддаг.
Хүмүүс өөр өөрсдийн уулаа сэтгэлдээ төсөөлдөг. Зайсан толгойд гарч үзээгүй байхдаа Эверест төсөөлчихгүй байх нь чухал юм шиг бодогддог. Нэгэнт төсөөлсөн бол хүссэн аргаараа, сонгосон замаараа мацдаг.

Лифтэнд суугаад бушуухан гарчхыг зарим нь хүсдэг. Хэн нэгнээс зуурч аваад замын турш чирэгдэж яваа нь ч байдаг, бартаатай замруу халтираад орчихсон гарч чадахгүй зүдэрч яваатай ч таардаг. Зарим нь замын дундаас өөр уул хараад буцаж яваа харагддаг. Нэг хэсэг нь чадал барагдаад бууж байдаг. Ихэнх нь өөрийнхөө сонгосон замаар өөрийнхөө хүчээр мацдаг. Тэгж мацсан хүн бүр өөр өөрийнхөө оргилд гараасай гэж хүсдэг.

Уулаа бодитой төсөөлөөд, замаа зөв сонгоод, шантралгүй явбал болноо гэж боддог. Оргилдоо заавал гарнаа гэж итгэдэг.

энэ одоо юу ч юм дээ

2010-07-21T19:33:00.002+08:00

За за нээх их юм бичмээр байгаа боловч яг юу бичих гээд байгаагаа ч мэдкү байна. Яашиг зүгээр хөгжим сонсоод сентимэнталдаад байжийя.

....

2010-06-16T23:16:00.004+08:00

За жоохон билэггүй юм бичих болох нь.
Амруугаа том гуурс хатгуулж, нус нулимсандаа хутгалдсаны эцэст ходоодны үрэвсэлтэй гэдгээ мэдэж авлаа. Дээр нь бас бөөр суналттай, үрэвсэлтэй байна гэнэ. Яджийхад нуруу өвдөөд, тэгжийтэл бас зүрхээр хатгаад. кккк. Хар залуугаараа ингэж бичихээс ичмээр юм даа. Одоо тэгээд үнэн юм чинь яахав дээ.

Дэлгэц ширтэж хэдэн жил суусны гор л юм болуу даа. Хоол ундаа тохируулаад, эм танг нь уугаад, биен тамир оролдвол гайгүй гэсэн. Спорт гээчийг үзэхээс өөрөөр авьяасгүй золиг байгаамаа бас.

Бие тавгүй болохоор тархи ч ажилдгүй бололтой. Саруул ухаантай байх зайлшгүй бөгөөд хүрэлцээтэй нөхцөл нь эрүүл бие гэж ёстой үнэн үг юм байна.

Шинийн гуравны мэнд

2010-03-19T22:49:00.005+08:00

Монгол улсад зэвсэгт хүчин байгуулагдсаны ойн баярын шинийн 3-ны мэндийг дэвшүүлье. Цагаан сарын шинийн нэгэн нь хүртэл хоёр удаа тохиодог болчихоор араас нь залгасан олон баярыг гомдоохгүйн тулд бас олон өдөр тэмдэглэх хэрэгтэй болдог шиг байнаа даа.
Залуус маань 3-р сарын 18 –ныг нижгэр тэмдэглэх юмөө. Дээр нь хөөргөөд ч байгаа юм шиг, шоглоод ч байгаа юм шиг янз бүрийн үгтэй мэндчилгээнүүд мессенжерээр их цацагдах юм. 3-р сарын 8-нд цэцэг, 18 –нд архи сайн зарагддаг нь шууд харагдаж байна лээ. Харах царайны 18 ч хүрээгүй юмнууд хажуугаар нь согтуу сагсалзаад байхаар цэрэг армид насаараа зүтгэсэн, бүүр ядаж л цэргийн алба хаасан ах нарт сонин л харагддаг байх даа.
Бас нэг юм нь эмэгтэйчүүдийн баяр, цэргийн баяр хоёр хоорондоо ойрхон болдог болохоор барьцаж байгаа ч юмшиг, эсвэл хариу нэхээд байгаа ч юм шиг хоёр дахь баярын агуулга нь шог болчих юм. Гээд ямар өдрийг нь өөрчлөлтэй биш дээ. Уг нь ойн хувьд, 89 жилийн өмнөх тэр өдөр болсон үйл явдлыг нь бодвол тэмдэглэхээс ч аргагүй сайхан өдөр л дөө. Гэхдээ энэ “Зэвсэгт хүчний 89 жилийн ой” гэдэг нэр лав нэг л бишээ. Энэ тухай Баатархуяг ах хангалттай бичсэн тул би илүүц биз.
За одоо гол асуудал буюу “2005 оны намарын тэр 30 хоногт хамт алба хаасан” залуу офицерууддаа баярын мэнд дэвшүүлээд, дуулаад алхдаг байсан жагсаалын дуунаасаа нэгийг орууллаа. “Бүхээгтэй ногоон машинаараа Бүрэнхий үдшээр хаачих нь вээ хөө”

Дээр нь Монголын бүх сайхан эрчүүддээ зориулаад дуучин Долгорын “Эр хүн” гэдэг дууг бас оруулчья гэтэл видео нь олдсонгүй. “Би Монгол эр хүн” гэдэг дуу бол олдож байна. Гэхдээ өөрийгөө тэгж магтаж байхаар эмэгтэй хүнээр магтуулсан нь дээр биз тээ. Долгор гуайн дуунд гардаг шиг “Чухам үнэнийг цөөн үгээр хэлдэг, Чулуу шиг хатуу ч уяхан сэтгэлтэй” байгаарай.

Хүүхдийн дуу

2010-02-25T19:44:00.005+08:00

Хөөрхөн дуунууд шүү.

Энэ дууны үгэнд жоохон тайлбар хийх гэснээ больчлоо. Хүүхдийн дуу юм байж бас марзаан.

Олон нийтийн газар унгах нь хүний эрхтэй холбоотой юу буюу нийтийн эрх ашиг

2010-02-19T15:56:00.007+08:00

Ингээд жоохон дэмийрчүүл хүмүүс загнаад эхэлдэг юм болов уу яадын бол.

Унгас нь хүний цусны даралтын түвшинг зохицуулах үүрэгтэй байдаг гэнэ [1]. Тэхээр цусны даралтаа зохицуулах гээд гэдсэнд хуримтлагдсан хийгээ гаргаж байхад нь хамаагүй ялгаруулж болохгүй гээд байх нь хүний эрхэнд халдаад ч байгаа юм шиг. Гэлээ гээд автобус унаа, цахилгаан шат, үзвэрийн газар гээд олон нийтийн газар хорт хий ялгаруулаад байх нь бас бусдын эрхэнд халдаад байгаа л юм даа. Учир нь хүн эрүүл, аюулгүй орчинд амьдрах эрхтэй, нэг хүний эрх нөгөө хүний эрхээр хязгаарлагдана гэдгийг бодвол яах ч аргагүй хүний эрхтэй холбоотой ноцтой асуудал байгааз. Ингээд бодохоор ардчилал чи ихээхэн зөрчилтэй эд байна шүү.

За ингээд бусад хүний эрх, миний эрх гээд яривал янз бүрийн л юм байна. Би яг оюутны хотхонд байрлалтай орон сууцны нэг давхарт амьдардаг юм. Манай доор подвалд нэг биллиардны газар, хэд алхаад караоке бий. Чөлөөт цагаараа дуулж хуурдах, ясан шаариг мөргөлдүүлэх сайхан л даа. Гэхдээ шөнө оройн цагаар, согтуу хөлчүү үедээ, дээр нь зодолдож нүдэлдэж зугаацаад байхаар хүний эрхэнд, ялангуяа миний эрхэнд халдаад л байгаа юм даа. Хээр талд бол яахав уулын цаана байгаа айлд юу ч сонсогдохгүй. Хотод бол өөр баймаар.

Нийтийн дуу хит боллоо, хотынхон гадаадад гарч хөдөөнийхөн орыг нь эзэллээ, хотын соёл устлаа гэсэн яриа "юм бүхэн үндэсний аюулгүй байдалд нөлөөлж байна" гэдэг шиг их моод болсон юмуу даа. Хөдөөд амьдрал хүнд байгаа юм чинь ирэлгүй л яахав, суурьшилгүй л яахав. Одоо энэ зуд турханд хамаг малаа барсан юм чинь бүүр их олноороо хот бараадах биз. Энэ их шилжин ирэгсдийг одоо яах вэ гэвэл хүмүүжүүлэх л хэрэгтэй байх даа.

Хотод амьдарна гэдэг чинь нийтийн өмнө хариуцлага хүлээхийн нэр гэдгийг лекц уншаад бол ойлгуулахгүй биз. Харин оронд нь их хотын иргэн ийм байдаг юмаа гээд үлгэрлэвэл яадын бол.
За хөө ингээд үлгэр дуурайл болоход хэрэг болж мэднэ гээд гудамжинд биеэ хэрхэн авч явах тухай бяцхан зөвлөмж олсноо оруулчихъя даа. (Орчуулга нь ихээхэн болхи тул эхлээд хүлцэл өчсү.)

1.Хажуугаараа яваа хүнийг бүү цоо ширт. Хүндэтгэсэн байдлаар хальт харахад л хангалттай.
2.Такси булаацалдаж зогсохын оронд найр тавиад өгчих.
3.Хүүхдийн тэрэг түрж яваа бол баруун гар талаа барьж яв.
4.Охидод харц бүү чулууд.
5.Хотын төвд скэйтбоардоор гулгах тухай бодох ч хэрэггүй.
6.Танаас бусад нь нохойд чинь тийм ч дуртай байхгүй л болов уу.
7.Та 6 нас хүрсэн л бол явган хүний замаар дугуй унахаа болих хэрэгтэй.
8.Явган зорчигчид ч бас дам тамхидалтад хорддог гэдгийг сана.

11010 нас

2010-02-11T11:25:00.005+08:00

Зиа өнөөдөр хоёртын системээр бол 11010 нас хүрлээ. Энэ их хугацаанд юу эсийг амжуулсан гэхэв дээ. Цаана нь хийх, бүтээх юм тэрнээсээ их байна. Заримыг нь хийгээд, заримыг нь зүгээр л бодоод байдаг. Энэ их бодож байгаа зүйлсээ гүйцээх талаар алхам хийхгүй бол нэг л их бодолд дарагдсан хүн болчихвол бас хэцүү яа.
Ер нь тэгээд Цэгмээгийн бичсэн шиг аль болох өөрийгөө комфорт зонд оруулчихгүй юмсан гэж байнга шахуу л бодохын. Гэхдээ бас хүн болж төрсөнийх тав тухтай орчинд, тайван амьдархыг ч хүсэх л юм даа кк.
Бодохнээ хийж байгаа ажил маань нэг ёсны комфорт зон ч юмшиг, нэг бол сорилт ч юм шиг. Заримдаа өөрийгөө ч ойлгохоо байх юм даа.
Ажил гэдэг арьс элдэж байгаа юм шиг хүнийг элддэг юм. Зарим нь урагдаж салбараад дуусдаг, зарим нь улам сунаад, томроод ирдэг. Аяндаа л харагддаг юм даа гэж нэг хүндэлж явдаг ах маань хэлж байж билээ.
С.Батболд сайдыг хараад байхад тэр үнэн үг юм шиг. Мань хүн Ерөнхий сайдын суудалд суугаад 100 хонож байгаа юмуу даа. Энүүхэн хооронд олон юм эхлүүлчихэж. Лидершип нь улам л товойгоод байгаа санагдана.

Хорьж болдоггүй хорин хэдтэй, нас залуу, цус шингэн байна. Хийх ажил, сорилт их байна, хүсэл мөрөөдөл дүүрэн байна.
Тэрнээс гадна энэ завшааныг ашиглаад Ерөнхий сайддаа амжилт хүсч, бид хамтдаа чаднаа гэчүүл яадын бол.

Шатрын философи

2009-10-09T11:19:00.000+08:00

Таван зүйл дүрэм баримталсугай:
1. Боломж бүхэн зуурдын тул бүү алгуурла
2. Бүх хэргийг адагт нь бус, эхэнд нь шийд
3. Олиггүй муугаа дэлгэх нь итгэлгүй унаа тул сэрэмжил
4. Осол чирч болзошгүй юмаар бүү оролд
5. Суурьтай үзэлд буурьтай бодлоор хүрдэг хэмээснийг санаж яв.

Исфаханы Абу аль Касим ар-Рагид

Халзан - үстэй vs Өндөр - нам

2009-05-27T11:12:00.003+08:00

Ленин халзан
Сталин үстэй
Хрущев халзан
Брежнев үстэй
Андропов халзан
Черненко үстэй
Горбачёв халзан
Ельцин үстэй
Путин халзандуу
Медведев үстэй ....

Очирбат өндөр
Багабанди намхан
Энхбаяр өндөр
Элбэгдорж намхан
.... өндөр :)

OBP 200901

2009-01-15T13:44:00.003+08:00

Өчигдөр буюу 2009 оны 1 -р сарын 14 нд Их Монгол уушын газарт энэ оны эхний Open Beer Party болж өнгөрлөө. Миний хувьд хоёр жилийн өмнө нэг удаа очсоноос хойш дахиж очоогүй байж байгаад өчигдөр нэг очлоо. 2 жилийн өмнө очиж байхад цөөхүүлээ 5 - 6 хүн л сууж байсан санагдана. Өчигдөр бол 22 хүн ирсэн гэж тоолсон байна.
Уулзаж ярилцдагийн зорилго бол энгийн орчинд танилцах, мэдээлэл солилцох л гэж би ойлгодог. Энэ зорилгоо ч биелүүлдэг гэж боддог. Өчигдөр гэхэд би яг өөртэйгөө адил овог нэртэй буюу Ганбаатарын Ганбат гэдэг оюутан амидайтайгаа танилцаж байх жишээтэй. За тэгээд зөндөө л олон хүнтэй танилцаж, заримтай нь хамтраад ажиллах боломжтой тухай ч яриа өрнүүлээд авсан.
Ярианы сэдэв юу байх вэ гэдэг дээр тохиролцмоор юм билээ. Уулзалт маань ерөнхийдөө нээлттэй эхийн тухай ярилцдаг байх уу, зөвхөн Линуксийн тухай байх уу гэдгээс аваад яг тухайн уулзалт дээр ямар сэдэв ярилцах вэ гээд л. За энэ тухай google group -ээр хангалттай яриа өрнөх биз дээ.

Энэ жилийн Болор цомыг шийдсэн хоёр шүлэг

2009-01-08T16:45:00.003+08:00

Л.Хасар ....
Усан үзэмнээс нарны нулимс амтагдана
Уйлж суугаа чамаас алдаа амтагдана
Тойрмын бараанаас туучаад өнгөрсөн тэмээ амтагдана
Өндөр холын одноос гэрэл амтагдана
Өнгөрсөн цагийн дурдатгалаас гэнэн амтагдана
Сонсох

Э.Цэнд-Аюуш
Он солигдох мөчийн шүлэг
Одоо миний орхисон он цагт
Олоон цагаан шувууд хайрын дуу дуулж
Хос залуусыг эргэн тойрон
Хорвоогоор дүүрэн нот нисэж байгаа даа

Одоо миний орхисон он цагт
Онцын сайхан бүсгүй голын эрэг дээр суугаад
Нүүрээ угаахад нь нүднээс нь
Уруулын минь хээ, нулимстай нь цуг арилж л байгаа даа

Одоо миний орхисон он цагт
Мөчрөөсөө тасарсан навчис газар унахдаа
Мөрөөдлөө шивнэж тэр навчсаар хэн нэг нь далавч урлаад
Тэнгэр алдалж зогсоо доо

Одоо миний орхисон он цагт
Зуун жилийн тэртээх эзнээ үгүйлсэн
Зузаан хүрэм дүүрэн бодол
Цастай хөндийгөөр нааш явахдаа
Цаг хугацаанд гомдож л байгаа даа

Одоо намайг тосох он цаг харин
Дэнлүү барьж очихыг минь хүлээгээд
Дэндүү гүн нойрондоо байгаа даа

Сонсох

Энэ одоо хямрал уу?

2008-12-03T13:16:00.003+08:00

Гадуур долларын ханш өсөөд сүйд хийхнээ. Валют солих цэгүүдэд 1300 даваад явж байна гэнэ. Зарим банкууд 3 хоногийн өмнөөс доллар худалдахаа больчихсон байна. Өнөөдөр бол валют солих цэгүүд ч зарахгүй шинжтэй.
Сонирхолтой нь бусад валютын ханшид тэгтэл огцом өөрчлөлт гараагүй байх юм. Юуны нөлөө вэ? Тайлбарлах албаны хүн одоо болтол байдаггүй.

http://www.news.mn/news/section=news/page=show/content=news/id=30891
http://news.gogo.mn/r/46523

Зурагт үзэхэд

2008-11-03T17:59:00.004+08:00

Амралтын хоёр хоног бүтэн гэртээ суугаад зурагтаа ширтэж өнгөрөөлөө. Хэчнээн ч олон телевизтэй, сэтгүүлч, сурвалжлагчтай болсон юм.

Нэг их хөгшин ч юм шиг намайг бага байхад гэхээр хүн шоолох байх. Гэхдээ л намайг бага ангийн хүүхэд байхад уртаашаа хоёрхон телевизтэй байж билээ. Долооногт нэг удаа одоогийн UBS юм уу даа тэр үеийн Улаанбаатар ТВ гардаг. Тэр нэг өдөр нь бусад өдрүүдээс арай л нэг өөр юм гарна, ялангуяа америк кино гардаг тул үзэх их л дуртай байжээ.

Одоо бол өөр болжээ. Дэлгэцийнхээ дөрөвний нэгд клип гаргаад үлдсэн зайд нь мессеж чат явуулдаг сувгууд лав хоёроос гурав байна. Тэр чатаар нь их сонин сонин мессежүүд урсана. Жишээ нь: “Бүх монголчуудаа танилцъя” эсвэл “11 тэй бой байна эгчмэд бүсгүйтэй танилцана” ч гэж байх шиг. За тэгээд “мэдээ, солонгос сериал, мэдээ солонгос сериал” гэсэн цомхон хөтөлбөртэй том телевиз ч байдаг болжээ.

Монголын телевизүүдийн хөтөлбөрийг харахад мэдээ гол байр суурь эзэлнэ. Мэдээлж байгаа зүйл нь нэг л үйл явдал боловч ямар сувгаар гарч байгаагаас шалтгаалаад мэдээж өөр өөр өнцгөөс харна. Шар сонинд бичсэнийг уншаад байна уу гэмээр мэдээ явуулдаг хөх логотой шар телевиз байна. Инженер мэргэжилтэй 10 жилийн найзаар маань мэдээгээ редакторлуулдаг телевиз ч байна. Өчигдөр үзсэн мэдээнүүдээс МҮТВ, ТВ25, Ийгл, NTV -ийн мэдээнүүд арай чанарлаг байв. Ялангуяа эдийн засгийн хямралын талаар МҮТВ -ийн залуу, 25 -ийн эмэгтэй хоёр бусдаасаа арай илүү мэдээ бэлтгэсэн юм шиг санагдсан.

Мэдээний дараа орох нэвтрүүлгийн сэдэв нь дуу хуур шоу цэнгээн юм болов уу даа . Ёстой ёоз ёозоороо л гарч байна. Клип явуулдаг чат, мэйл, мессеж, skype -аар захиалга авдаг мэндчилгээ, дуучид нь өөрсдөө оролцож алиалдаг янз бүрийн шоу гээд зөндөө л байна. Өчигдөр хальт үзсэнээс МҮТВ -ээр гарсан хувцас загвартай холбоотой Fashion гэв үү (яг нэрийг нь сайн санахгүй нь) нэг нэвтрүүлэг сонин /гажиг ч гэх үү/ санагдав.

Дуучин Сарантуяагийн цүнх, бүснүүдийг ширээн дээр тавьж байгаад өөрөөс нь асууж байна:
Хөтлөгч: Энэ ПҮМА фирмийн цүнх байна, та ер нь ПҮМА -ийн хувцас өмсөх дуртай юу?
Оролцогч: Би 2003 онд Лондонд явж байгаад 70 паундаар нэг кэт авсийн. Найздаа ч бас авсан. Тэгээд сүүлд энд ирээд зурагт үзэж байсан чинь Мадонна яг миний авсантай адил кэт өмсөөд гүйж байгаа харагдсан. Тэхээр нь ВАУВ, би бас л ...
Хөтлөгч: Би ч бас ПҮМА өмсдөг л дөө … яг үг бүрээр нь санахгүй байгаа ч нэг иймэрхүү л яриа болж байгаа харагдсан. Яахав зарим нэгэнд сонирхолтой л байдаг биз, надад бол шал утгагүй санагдсан тул шууд сувгаа солив.

Дараа нь кино гол байр суурь эзэлнэ. Монголын 10 гаруй сувгийн 70 – 80 хувиар бараг нэг сэдэвтэй болов уу гэмээр солонгос сериал гарч байна. Дээхнэ үед хааяа гардаг япон сериал нь арай амттай байж. Ер нь сериал ч бай, кино ч бай МҮТВ, UBS, NTV, TV9 гэсэн дөрвөн сувгаас бусдынх нь орчуулга, дуу оруулсан нь үнэн утгагүй. TV8, TM гэх мэт жижгүүд нь дуунаас гадна дүрс муутай, энд тэндхийн варьз сайтаас татсан нь илт. Өчигдөр үзсэн кинонуудаас МҮТВ -ээр гарсан WALL-E гэж хүүхэлдэйн кино ихээхэн таалагдсан.

Бусад цагийг нь янз бүрийн ярилцлага, асуулт хариултын цэнгээнт нэвтрүүлэг, реклам сурталчилгаагаар дүүргэж байх шиг.

Шинжлэх ухаан, технологийн талын дорвитой нэвтрүүлгээр манай телевизүүд харин ч нэг дутмаг юмаа. Өчигдрийн хувьд МҮТВ -ээр гарсан мэдээллийн технологийн аюулгүй байдлын тухай нэг баримтат киног эс тооцвол энэ талын юм юу ч гараагүй байх.

Амралтын өдөр болохоор тэр талын нэвтрүүлэг гаргадаггүй юм уу гэхээр ажлын өдрүүдэд ч үзэж байснаа санахгүй юм. Шинжлэх ухаан, танин мэдэхүйн нэвтрүүлэг үзэгчгүй байна гэж баймгүй юм даа. Арай л хүнд өгөөжтэй баймаарсан.

Ажил нь амандаа орчихоо юу даа

2008-10-23T16:47:00.002+08:00

“Эрдэнийн зүйлээр бөөлжөөд байдаг эрүү цагаан …..” тэр ямар жил вэ?
Хүнсний хангамж аюулгүй байдлын жил.

Засгийн газраас 2008 оныг “Хүнсний хангамж, аюулгүй байдлын жил” болгон зарласныг бүгд мэдэх биз ээ. Даанч хүсэхэд хясах гэгч болж өнөөх лут нэртэй жил маань дөнгөж эхлээд 1 -р сарын 1 гаруут цуут “Азийн Чоно” -д хордсон эхний хүмүүс хорвоог орхиж байв. За тэгээд Баян-Өлгийд хордсон 100 гаруй хүн, сүүнээс аваад печень, чихэр, шоколаднаас хүртэл илэрч идэх амттангүй болгоод байгаа меламин гээд шил шилээ дарсан хордлого.
Ээлжит хордуулагчаар “SS Club” тодорч сонины нүүр тахалж байна даа.
SS Club -ийн хоолонд хордсоноос болж сүүний үйлдвэрийн ажилчдын тэн хагас нь ажлаа хийхгүй байгаа сурагтай. Энэ хордлого сальмонел гэгч нянгаар халдварласан байж болзошгүй бөгөөд сальмонелоор хордсон хүн өөрөө эдгэсэн ч бусдад халдвар тараадаг гэж Өнөөдөр сонинд ЭМЯ –ны мэргэжилтэн ярьжээ. Тэгэхээр одоо яах болж байна. Сүүний үйлдвэр бүх ажилчдаа шинэчлэхээс нааш тэдний сүү таргийг ууж болохгүй гэсэн үг үү? Өөрсдийн нь хэлдгээр 50 жил чанартай сүүгээр ард түмнээ хангасан нэг компани аюулгүй хүнсээр ард иргэдээ хангах зорилт дэвшүүлсэн жилд нь дампуурах уу бүх ажилтнаа халах уу гэдэгтээ тулж ч байх шиг.
Сүртэй сүртэй уриа дэвшүүлсэн хирнээ тэс хөндлөн үр дүн гарсан жишээ дээрхээс аваад зөндөө бий. Заримаас нь тоочвол:
Бүтээн байгуулалт, хөрөнгө оруулалт, шинэ ажлын байр нэмэгдүүлэх жилд нүдэнд харагдахуйц юу бүтээв, хаана юунд хөрөнгө оруулав тэр нь үр ашгаа өгөх шинж харагдана уу, ажилгүйдэл хэдэн хувиар буурав?
Монголд зочлох жил гэж зарлачхаад Сүхбаатарын талбайгаа тойруулаад хашаа хатгаж байхын оронд засчхаад урихаар тайлагнах юмгүй болчих гээд байсан юм болов уу?
Сонгуульд орохдоо Таны төлөө тантай хамт гэчхээд засаг барихаараа хүнд суртал, авилгыг цэцэглүүлээд ард түмнээсээ тасраад байсныг нь амтай болгон ярьдаг шүү дээ.
40 мянган айлын орон сууц гэж санаа нь сайхан хөтөлбөр батлаад 4 жил болж байгаа боловч хөтөлбөрийн хүрээнд барьсан байшин одоо байна уу?
Энэ их сүртэй уриа лоозонгуудаа дүгнээд оны эцэст бөөн тоо баримтаар дүүрсэн тайлан майлан гэж сүйд болно.
Ер нь хөдөө гадааны ч юм уу мэдээллээс хол байсан хүн уншвал еэ базарваань ёстой нэг баллаж тавьжээ гэмээр.
Яг амьдралд нялзах үр дүнг нь харахаар ажил нь алгын чинээ тайлан нь талын чинээ болчихжээ гэж бодогдохоор.
Манай ажил, төлөвлөгөө хоёр тусдаа юм шүү дээ, ер нь төлөвлөгөө цаас нь дээр л биелдэг болохоос амьдралд биелдэггүй юм, аль коммунизмын үед л тийм байсан одоо ч хэвээрээ гэж насаараа төрд зүтгэсэн танил ах хэлж билээ.
Заавал уриа лоозонгоор тархи угааж, тоо тайлангаар нүд хуурч байх нь хэн нэг хэсэг бүлэг этгээдэд ашигтай л байдаг байх даа.

Бид ингэхэд хэн юм бэ?

2008-10-22T18:29:00.001+08:00

Өнгөрсөн долооногт судлаач, дипломатч Д.Баярхүү гуайн “Бид ингэхэд хэн юм бэ?” хэмээх нийтлэлийн номыг уншлаа. Бид урьд нь ямар нийгэмд амьдарч байв, одоо энэ дэлхийн хаахна явна, олиг муутай яваа маань юунаас болов, яаж хөгжих вэ гэх мэт сэдвүүдээр бичсэн нийтлэлүүдээ эмхтгэж ном болгожээ.

Зохиогчийн өөрийн нь хэлснээр: ... Буруугийн, муугийн нэлээдгүй, магадгүй дийлэнх хувийг “МОНГОЛ ХҮН” та өөрөө л үүрэх ёстой учир нь “Чиний амьдралыг Чи л авч явна. Чиний амьдралыг чамаас өөр хэн ч авч явахгүй!” гэсэн логик л энэ номыг түүнээр бичүүлж дөнгөсөн гэнэ.

Номыг уншиж байх үед “бид нээрэн яана даа” гэмээр, зарим үед “Монголд ер нь болж бүтэж байгаа юм нэг алгаа” гэж бодогдохоор зүйлүүд тааралдана. Гэхдээ л ерөнхийдөө манай нийгэмд болж байгаа зүйлсийн талаар бичсэн байна лээ.

Энэ их дуу хуур, найр цэнгэл, одон медаль, их дээд сургууль, доктор профессорууд биднийг хааш нь чирээд байна вэ?, тэгээд бид яаж хөгжих вэ? гэдэгт хариулж мэдлэгт суурилсан эдийн засаг л бидний гарц шүү дээ гэсэн өөрийнхөө санааг оруулсан байна. Гэтэл бидний сонгосон их хурлын аваргууд маань эсрэгээрээ аутсорсингийн мэргэжилтэн бэлтгэх сургалтын 2 тэрбум төгрөгөө харамлаад ямаанд 30 аар нь өгч байгааг харахаар бид хэн бэ гэдэг нь тодроод ч байх шиг.

Зохиогчийн тухайд сайн судлаач, цөөхөн байдаг мэргэшсэн дипломатчдын нэг, геополитикч (ахын маань хэлснээр монголдоо ганц) гэдгийг нь мэдэх болохоос энд тэнд тамхи зөөгөөд гүйж явна гэж сонсоогүй, УИХ –д нэр дэвшээд эсвэл сайд болоод харайлгаж явахыг нь мэдэхгүй юм. Ер нь зүгээр хүн юм болов уу боддог гэх үү дээ.
Номын төгсгөлд зохиогч Монгол хүний олонхын төрхийг өөрийнхөөрөө тодорхойлсон байна. Үүнд:

Хэзээ ч үл ичих
Нэгэн биеэ хэзээ ч үл голох
Өөрөөсөө бусдыг хэзээ ч үл зөвшөөрөх, бусдыг өрөөсөн дугуйгаа мэт ямагт бодох
Гандан бууршгүй атаархагч
Ямар ч бусармаг муу муухайг мартаж, бас уучилж чаддаг
Хэзээ ч буруугаа үл хүлээх, ямагт өөрийгөө зөвтгөх
Гандан бууршгүй горьдомхой, гэхдээ горьдлого нь ямагт хохь болдог

Гэсэн байгаа юм даа. За ер нь энэ номыг уншихад зүгээр дээ.